Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 253/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2018-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 2 ust. 1; art. 33 ust. 4; art. 74
journal: Dz.U. 2017 poz 1065
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, Protokolant Sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 3 lipca 2018 r. sprawy ze skargi M. A. na decyzję Wojewody z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej i odmowy przyznania zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 28 lutego 2018 r. – wydaną na mocy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku - Wojewoda rozpatrzył odwołanie M. A. i utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. znak: [...] orzekającą o:

1. uchyleniu decyzji nr PUP Nr [...] z dnia [...] 2016 r. w przedmiocie uznania M. A. za osobę bezrobotną z dniem [...] 2016 r. i przyznania prawa do zasiłku od dnia [...] 2016 r. w wysokości 831,10 zł;

2. odmowie uznania M. A. za osobę bezrobotną od dnia [...] 2016 r.;

3. odmowie przyznania prawa do zasiłku od dnia [...] 2016 r. w wysokości 831,10 zł miesięcznie;

4. uchyleniu decyzji PUP Nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. w przedmiocie: utraty statusu osoby bezrobotnej z dniem 7 marca 2016 r. i utraty prawa do zasiłku z tym dniem;

5. umorzeniu postępowania w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku z dniem 7 marca 2016 r.

Zaskarżoną decyzje wydano w sprawie, której stan przedstawiał się następująco.

W dniu [...] 2016 r. skarżąca zgłosiła się do Powiatowego Urzędu Pracy w K., celem dokonania rejestracji jako osoba bezrobotna Organ działając na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 71 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, decyzją z dnia [...] 2016 r. orzekł o uznaniu M. A. za osobę bezrobotną oraz o przyznaniu prawa do zasiłku od dnia [...] 2016 r. w wysokości 831,10 zł miesięcznie. W związku z podjęciem od dnia 7 marca .2016 r. pracy w ramach stosunku pracy, z tym samym dniem strona utraciła status osoby bezrobotnej i prawo do zasiłku. W dniu 13 kwietnia 2017 r. do PUP w K. wpłynęło pismo z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. stanowiące wezwanie do złożenia korekty dokumentów ubezpieczeniowych za ubezpieczonego M. A. ZUS poinformował, że. w okresach od 7.stycznia do 22 lutego 2002 r. oraz od 1 stycznia do 6 marca .2016 r. strona podlegała ubezpieczeniom z tytułu umowy zlecenia. Na podstawie wygenerowanego z systemu informatycznego "Raportu /US UI Prawo", potwierdzono , że w okresie od 1 stycznia do 6 marca .2016 r. strona podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoba wykonująca umowę agencyjną, umowę zlecenia lub umowę o świadczenie usług, zgłoszona przez płatnika NIP [...],. którym był [...] S.A. Firma [...] S.A. z siedzibą we W. zaświadczyła, że M. A. wykonywała pracę w zakładzie na podstawie umowy zlecenia od 1 stycznia do 6 marca .2016 r.

Organ I instancji wznowił z urzędu, w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., postępowanie w sprawie uznania strony za osobę bezrobotną i przyznania prawa do zasiłku

W dniu 30 maja 2017 r. strona złożyła oświadczenie, że podpisała umowę o współpracy z firmą [...] S.A. w grudniu 2015 r., ale nie podjęła zatrudnienia w w/w firmie. Firma ta zgłosiła ją do ubezpieczenia na podstawie umowy zlecenia, której nigdy skarżąca nie zawarła.

Decyzją Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2017 r., znak: [...] orzeczono o uchyleniu decyzji ostatecznej z dnia [...] .2016 r. w sprawie uznania strony za osobę bezrobotną i przyznani jej prawa do zasiłku. Tą samą decyzją organ orzekł o odmowie uznania strony za osobę bezrobotną od dnia [...] .2016 r. i o odmowie przyznania prawa do zasiłku oraz o uchyleniu własnej decyzji z dnia [...] marca 2016 r. w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem 7 marca 2016 r. i o umorzeniu w tym zakresie postępowania.

Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie.

Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji swoją decyzję wydał w wyniku postępowania wznowieniowego, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w związku z wyjściem na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym właściwy organ uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstawy wznowieniowej i wydaje wówczas nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

Wojewoda argumentował, że przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o bezrobotnym, oznacza to osobę niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zaś definicję osoby bezrobotnej zawarto w art. 2 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy. W świetle ww. przepisu, bezrobotnym może być zatem wyłącznie osoba niepozostająca w stosunku pracy (niepozostająca w zatrudnieniu) oraz niewykonującą innej pracy zarobkowej, niezależnie od wysokości uzyskiwanego z tego tytułu dochodu. Inna praca zarobkowa, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy oznacza wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych (art. 2 ust. 1 pkt 11). Bezrobotnym może być wyłącznie osoba, która nie podlega, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników. Umowa o współpracę jest jedną z typów umów prawa cywilnego, tak zwaną "umową nienazwaną". Umowa współpracy, którą strona okazała zawierała wszystkie niezbędne elementy, jakie powinna zawierać umowa cywilnoprawna, m.in. określała strony, które tę umowę zawarły, jej przedmiot, czas trwania, wynagrodzenie i sposób płatności. Poprzez jej zawarcie strona nie nawiązała z [...] S.A. stosunku pracy (nie zawarto umowy o pracę). Była to umowa cywilnoprawna, w ramach której świadczona miała być przez stronę za wynagrodzeniem praca, a miejsce i czas oraz zakres czynności miały być w sposób dowolny przez stronę ustalane.

W tych okolicznościach organ I instancji prawidłowo zastosował art. 33 ust. 4 pkt 1 cyt. ustawy. Przepis ten stanowi, że starosta pozbawia statusu bezrobotnego, bezrobotnego niespełniającego warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2.

W skardze do WSA w Lublinie M. A. zarzuciła:

1. rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające wpływ na wynik postępowania poprzez naruszenie: art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedokonanie wszechstronnej i obiektywnej analizy stanu faktycznego i prawnego przedmiotowej sprawy oraz dokonanie ustaleń niemających potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, a w konsekwencji ustalenie, iż skarżąca zaprzestała z dniem [...] 2016 r. spełniać przesłanki do uznania jej za osobę bezrobotną.

2. naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 33 ust. 4 pkt 1 i art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. 1 oraz art. 2 pkt 37 i 43 ustawy), poprzez niewłaściwą ich wykładnię.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła między innymi, że faktem jest, iż skarżąca podpisała umowę o współpracy z [...] S.A. Skarżąca nie świadczyła faktycznie na rzecz spółki usług ani też nie pobierała z tego tytułu żadnego wynagrodzenia. Zatem nie doszło do zatrudnienia. Jedynie oczywisty stan zatrudnienia może spowodować to, że osoba bezrobotna przestała spełniać warunki do posiadania takiego statusu.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna. Skontrolowana decyzja Wojewody z dnia [...] lutego 2018 r. nie narusza przepisów prawa.

Zaskarżona decyzja została podjęta w wyniku wznowienia postępowania, z uwagi na przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a. i na podstawie art. 151 § 1 pkt. 2 k.p.a.. w związku z art. 33 ust. 4 pkt 1w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

W sprawie niniejszej postanowieniem z dnia 15 maja 2017 r. wznowiono postępowanie w sprawie zakończonej decyzją organu I instancji z dnia [...] 2016 r. (w przedmiocie uznania M. A. za osobę bezrobotną z dniem [...] 2016 r. i przyznania prawa do zasiłku) oraz decyzją z dnia [...] marca 2016 r. (w przedmiocie utraty przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej z dniem 7 marca 2016 r. i utraty prawa do zasiłku).

W myśl art. 33 ust. 4 pkt. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, starosta pozbawia statusu bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2. Ten ostatni przepis podaje definicję osoby bezrobotnej. Jest nią osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej.

Pod pojęciem innej pracy zarobkowej ustawodawca rozumie wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych (art. 2 ust. 1 pkt. 11 ustawy).

Wojewoda prawidłowo ustalił stan faktyczny rozpoznawanej sprawy. Zasadnie też wywiódł, że bezrobotnym może być zatem wyłącznie osoba niepozostająca w stosunku pracy (niepozostająca w zatrudnieniu) oraz niewykonującą innej pracy zarobkowej, niezależnie od wysokości uzyskiwanego z tego tytułu dochodu.

Inna praca zarobkowa, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy oznacza wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych (art. 2 ust. 1 pkt 11). Bezrobotnym może być wyłącznie osoba, która nie podlega, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników (art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l/ ustawy).

Określona w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy definicja osoby bezrobotnej jest skonstruowana z dwóch części. W pierwszej części wskazuje się na przesłanki pozytywne. Są to warunki, które muszą być spełnione, aby można było uzyskać (zachować) status bezrobotnego. Druga część omawianego przepisu zawiera zespół przesłanek negatywnych, które uniemożliwiają nabycie (zachowanie) tego statusu. Z tego unormowania wynika, że nie każda osoba rejestrująca się podczas wizyty w urzędzie pracy może być uznana za osobę bezrobotną. Ustawowe i wszystkie niezbędne wymogi muszą być spełnione łącznie. Brak któregokolwiek z wymogów wyklucza nabycie czy zachowanie omawianego statusu osoby bezrobotnej. Nie jest dopuszczalne odstąpienie od tych wymogów.

Organ odwoławczy słusznie wyjaśnił, że sporna umowa o współpracę jest jedną z umów prawa cywilnego, tak zwaną "umową nienazwaną". Umowa współpracy, którą skarżąca przedłożyła zawierała i określała strony, które tę umowę zawarły, przedmiot i czas trwania umowy, wynagrodzenie należne skarżącej i sposób płatności należności.

Umowa zawarta z firmą [...] S.A. nie jest dowodem, że zawarto umowę o pracę. Jest natomiast dowodem zawarcia wiążącej umowy cywilnoprawnej, w ramach której świadczona miała być przez skarżącą za umówionym wynagrodzeniem praca. Miejsce, czas oraz zakres czynności związanych z umową miały być ustalane przez skarżącą. Umowę o współpracy zawarto w dniu 22 grudnia 2015 r. (k. 79 akt adm.) na czas nieoznaczony. Umowa w § 2 określała prawa i obowiązki obu stron. W § 3 partnerowi zagwarantowano umowne wynagrodzenie.

Zgodnie z zaświadczeniem firmy [...] SA z dnia 5 maja 2017 r. (k. 67 akt adm.) skarżąca wykonywała pracę w zakładzie tej firmy w okresie 1 stycznia – 31 grudnia 2016 r.

W tych okolicznościach Wojewoda trafnie zauważa, że zarzuty odwołania nie podważały legalności rozstrzygnięcia z dnia [...] grudnia 2017 r. wydanego przez Starostę K. . Wojewoda dodatkowo argumentował, że bezrobotnym może być wyłącznie osoba, która nie podlega, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników. Skarżąca była objęta ubezpieczeniem w okresie od 1 stycznia do 6 marca 2016 r. z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia, według informacji ZUS z dnia 21 kwietnia 2017 r. k. 63 akt adm.).

Rzeczą skarżącej było stosownie do przepisu art. 74 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zawiadomić w ciągu 7 dni powiatowy urząd pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub o złożeniu wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz o zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego.

Skarżąca przyznała, że podpisała umowę o współpracy z [...] S.A.

Jak wyżej wykazano utrata statusu bezrobotnego wiązała się z zaistnieniem określonych okoliczności, tj. niespełnianiem warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy. Zasadnie zatem przyjęto że w dniu zgłoszenia się do rejestracji w PUP w K., w dniu [...] 2016 r. skarżąca nie spełniała warunków ustawy pozwalających na nabycie statusu osoby bezrobotnej, a tym samym na przyznanie jej od dnia [...] 2016 r. prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Skarżąca niezasadnie zarzuca, że tylko oczywiste zatrudnienie, a nie incydentalne – jak w tym przypadku – jest przeszkodą do uzyskania statusu osoby bezrobotnej. Ustawodawca nie dzieli zatrudnienia na stałe, czy też incydentalne.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem warunkiem zastosowania sankcji w postaci pozbawienia statusu osoby bezrobotnej jest wcześniejsze właściwe pouczenie bezrobotnego o przesłankach warunkujących zachowanie (odpowiednio: skutkujących utratą) tego statusu. Skarżąca była prawidłowo pouczona o przesłankach warunkujących zachowanie i utratę statusu bezrobotnego. Wątpliwości co do tego, czy podpisanie umowy o współpracy będzie skutkowało pozbawieniem statusu bezrobotnej powinny być wcześniej zgłoszone organowi.

Nieskuteczny jest zarzut, że tak rygorystyczne postępowanie organów administracji, czego przejawem jest zaskarżona decyzja Wojewody, naruszyło zasadę proporcjonalności (wyrażoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). W sprawie niniejszej organ prawidłowo zastosował obowiązujące przepisy prawa. Działał w tym przypadku na podstawie i w granicach określonych prawem, do czego był zobowiązany na mocy art. 7 Konstytucji. W związku z tym skarżąca niezasadnie wywodzi, że zastosowano sankcję nieadekwatną do celu, jaki powinien zostać osiągnięty w wyniku podjęcia decyzji na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Ubocznie należy wskazać, że w dniu 4 marca 2016 r. skarżąca podpisał umowę o pracę z firmą S. G. spółką z o.o. z siedziba w W.. Skarżąca została zatrudniona w tej firmie od dnia 7 marca 2016 r. do 28 lutego 2017 r. (k. 51 akt adm.).

Z tych względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. nieusprawiedliwiona skarga podlegała oddaleniu przez Sąd.