Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 845/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Sygn. akt II SA/ Kr 845/ 04 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 marca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: NSA Joanna Tuszyńska ( spr. ) Sędziowie: WSA Piotr Głowacki WSA Mariusz Kotulski Protokolant: Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2007 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2004 r. ,nr [...] w przedmiocie nakazania dokonania czynności uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I Instancji .


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2004r Nr [...], wydaną na podstawie art. 363 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r Prawo Ochrony Środowiska (Dz.U.Nr.62 póz. 627 z późn. zm.) oraz art. 104 k.p.a., Wójt Gminy K. nakazał A. R. w terminie do dnia 30.04.2004 r. przesunięcie instalacji wentylacji grawitacyjnej znajdującej się w szczycie dachu budynku chlewni położonego na działce nr. 71/l, w którym prowadzona jest hodowla trzody chlewnej , określając , że otwory wentylacyjne należy usytuować w części dachu po przeciwnej stronie budynku mieszkalnego T. i J. S. w wysokości nie przekraczającej szczytu dachu chlewni.

W uzasadnieniu decyzji podał , że pismem z dn. [...] 2002 r. T. i J. S. zam. w M. 52 zwrócili się z prośbą o interwencję w sprawie uciążliwości odorowych wydobywających się z wentylacji grawitacyjnej posadowionej na chlewni A. R. zam. M. 52. Organ przeprowadził postępowanie dowodowe, a to : wizję lokalną w terenie i przesłuchanie stron i świadków . Ustalił , że budynek, w którym prowadzona jest hodowla trzody chlewnej ma wymiary 6x10 m, dach dwuspadowy wyposażony jest w dwa wyloty wentylacyjno-grawitacyjne o przekroju 20x20 cm z desek zakończonych nasadami blaszanymi o wysokości 1 m wyprowadzonymi nad szczyt dachu. Chlewnia usytuowana jest w odległości około 6.0 - 6.5 m od budynku mieszkalnego T. i J. S. zam. M. 52 tak, że otwory z wentylacji grawitacyjnej znajdują się na wysokości otworów okiennych tegoż budynku mieszkalnego (wyższa konfiguracja terenu). W dniu wizji lokalnej w chlewni znajdowało się 25 szt. trzody chlewnej w różnym wieku i o różnej wadze. W oparciu o zeznania świadków ustalono , że uciążliwość odorowa istnieje.

Z przeprowadzonych przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. pomiarów stężeń amoniaku w pomieszczeniach mieszkalnych T. i J. S. wynika, że stężenie to przekroczyło 2,9-krotnie dopuszczalną normę określoną w Zarządzeniu Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dn. 12 marca 1996 r w sprawie dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia wydzielanych przez materiały budowlane urządzenia i elementy wyposażenia w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi (Monitor Polski nr. 19 póz. 231).

Organ I instancji uznał , że :

- usytuowanie w tak bliskiej odległości chlewni i wybudowanych w kalenicy dachu wylotów wentylacyjnych powoduje uciążliwość sąsiedzką

- wymieniona ilość sztuk trzody chlewnej w protokole z wizji lokalnej jak i przez A. R. mogłaby być nawet wyższa, ale i tak nie podlegałaby kwalifikacji jako inwestycja mogąca pogorszyć stan środowiska w znacznych rozmiarach z uwagi na wymiary chlewni.

- co do podnoszonego zarzutu przez skarżących, że A. R. bez zezwolenia zmienił przeznaczenie i charakter użytkowy budynku gospodarczego na chlewnię organ uznał, że nie zachodziła taka konieczność zgłoszenia zmiany uwzględniając jako wystarczający dowód załączoną do akt sprawy kserokopię zatwierdzonego planu zagospodarowania działki położonej w M. 53 z dn. [...] 1978 r. , gdzie z opisu technicznego wynika (punkt B - budynki istniejące nr.4), że przedmiotowy budynek był już wtedy przeznaczony na chlewnię.

Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy Wójt Gminy K. uznał, w myśl art.363 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U.Nr.62 póz. 627 z późn. zm.), że zachodzi konieczność przesunięcia przez A. R. instalacji wentylacji grawitacyjnej znajdującej się w kalenicy dachu budynku chlewni i usytuowanie jej po przeciwnej stronie budynku mieszkalnego T. i J. S. w wysokości nie przekraczającej szczytu dachu chlewni, co spowoduje ograniczenie uciążliwości wyziewów odorowych na posesję sąsiada.

Jednocześnie organ I instancji stwierdził, że ewentualna uciążliwość związana z prowadzoną hodowlą może być także przedmiotem roszczeń dochodzonych na drodze postępowania przed sądem powszechnym w ramach tzw. prawa sąsiedzkiego (art. 144 k.c.).

Od powyższej decyzji odwołanie złożył A. R. podnosząc, iż zaskarżona decyzja jest dla niego krzywdząca. W szczególności odwołujący się zaznaczył, iż budynek chlewni został wybudowany jeszcze w roku 1954, natomiast budynek mieszkalny T. i J. S. powstał, bezpośrednio za chlewnią, w roku 1980. Podkreślił również, że w 1997r. na prośbę sąsiada już raz dokonał przesunięcia otworów wentylacyjnych ze ściany chlewni na szczyt dachu, zaś prawidłowość wykonania przewodów wentylacyjnych została potwierdzona decyzjami Powiatowego i Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ponadto, odwołujący się zwrócił uwagę, iż gmina K. jest gminą o charakterze rolniczym, zaś prowadzona hodowla nie może być uznana za mogącą pogorszyć stan środowiska, ponieważ nigdy nie przekracza 60 sztuk hodowanej trzody chlewnej jednorazowo.

Decyzją z dnia [...] 2004r. znak: Kol. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania A. R. od decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] 2004 roku nr [...], na podstawie art. 363 ustawy z dnia 27 kwietnia 200Ir. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, póz. 627 z późn.zm.) oraz art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia terminu wykonania czynności polegającej na przesunięciu instalacji wentylacji grawitacyjnej i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy w ten sposób, że wyżej opisana czynność ma być wykonana w terminie 30 dni, licząc od dnia doręczenia nin. decyzji, a w pozostałej części utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podało, że przepis art. 363 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska stanowi, że wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać osobie fizycznej eksploatującej instalację w ramach zwykłego korzystania ze środowiska lub eksploatującej urządzenie, wykonanie w określonym czasie czynności zmierzających do ograniczenia ich negatywnego oddziaływania na środowisko.

Przesłanką zastosowania powołanego przepisu jest zatem stwierdzenie negatywnego oddziaływania na środowisko przez eksploatowaną instalację lub urządzenie. Intencją tego unormowania nie jest natomiast dążenie do ograniczenia, czy wręcz zaprzestania określonego rodzaju działalności, lecz ograniczenie negatywnych wpływów tej działalności na środowisko poprzez wykonanie określonych czynności np. polegających na zainstalowaniu odpowiednich urządzeń. Poza zakresem tego postępowania jest również kwestia prawidłowego, pod względem techniczno-budowlanym, wykonania danej instalacji, czy urządzenia, które może być wykonane zgodnie z zasadami sztuki budowlanej, jednakże charakter prowadzonej działalności może powodować pewne negatywne oddziaływania na środowisko. Takie negatywne oddziaływania może także wywierać określonego rodzaju inwestycja, mimo że nie jest ona zaliczona do mogących znacząco oddziaływać na środowisko.

Nadto wskazano w uzasadnieniu, że przedmiotowa sprawa była już rozpoznawana przez Kolegium Odwoławcze, które decyzją z dnia [...] 2003r. nr [...] co prawda uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi, jednakże powodem uchylenia była konieczność jasnego określenia i sprecyzowania przez organ I instancji nałożonych na stronę obowiązków oraz umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Natomiast co do stanu faktycznego sprawy to Kolegium podkreśliło fakt wydania opinii przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] 2003r. w sprawie emisji szkodliwych substancji (amoniak) przez gospodarstwo A. R. W opinii tej stwierdzono, iż stężenie amoniaku w czasie pomiarów przeprowadzonych w budynku mieszkalnym T. i J. S. przekraczało 2,9 - krotnie normę dopuszczalną dla pomieszczeń mieszkalnych, przewidzianą przez Zarządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 12 marca 1996r. w sprawie dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia, wydzielanych przez materiały budowlane, urządzenia i elementy wyposażenia w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi (M.P. nr 19 póz. 231).

Realizując zalecenia Kolegium zawarte w opisanej powyżej decyzji z dnia [...] 2003r. organ I instancji pismem z dnia [...] 2004r. zawiadomił strony postępowania o możliwości zapoznania i wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie materiałów, zaś w zaskarżonej decyzji sprecyzował, iż ograniczenie negatywnego oddziaływania chlewni wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego prowadzonego przez p. A. R. ma nastąpić poprzez przeniesienie otworów instalacji wentylacji grawitacyjnej i umieszczenie ich w części dachu po przeciwnej stronie budynku mieszkalnego należącego do T. i J. S.

Kolegium Odwoławcze dokonało korekty rozstrzygnięcia organu I instancji w zakresie terminu wykonania przesunięcia instalacji wentylacji grawitacyjnej, z uwagi na fakt, iż w dacie orzekania przez Kolegium wskazany w decyzji organu I instancji termin (30.04.2004r.) już upłynął, a zatem decyzja ta - w przypadku utrzymania jej w mocy w całości- byłaby w tej części niewykonalna i dlatego też należało wyznaczyć nowy termin.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego od powyższej decyzji skarżący A. R. podniósł, iż decyzja nakazująca przeniesienie instalacji wentylacji grawitacyjnej nie jest zgodna z przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 21.11.2001 r. w sprawie rodzajów instalacji, których eksploatacja wymaga zgłoszenia, przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24.09.2002r., które określa rodzaje inwestycji, które mogą być szkodliwe dla zdrowia, rozporządzeniem Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14.12.1994r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz z przepisami Prawa budowlanego. Nadto, skarżący - podobnie jak w odwołaniu od decyzji Wójta Gminy K. podkreślił, iż prowadzi działalność rolniczą (chów trzody chlewnej i produkcja ziemniaków), zaś wyposażenie chlewni w wentylację jest niezbędne z uwagi na zalecenia lekarza weterynarii, opiekującego się prowadzoną przez skarżącego hodowlą oraz dodał, że przesunięcie wentylacji nie jest możliwe z uwagi na wymogi kominiarskie oraz normy wynikające z przepisów Prawa budowlanego. A. R. zwrócił także uwagę, iż już raz - na prośbę sąsiada - dokonał przesunięcia otworów wentylacyjnych, niemniej jednak gdyby była taka możliwość, to "przesunąłby nieszczęsne wentylacje, które przecież to sąsiad określił sam jak mają wyglądać", jednakże obawia się, iż takie działanie nie usatysfakcjonuje sąsiadów, którzy mogą wystąpić z następnym wnioskiem i po raz kolejny domagać się przesunięcia otworów wentylacyjnych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia [...] 2007 r skarżący wniósł o "odrzucenie decyzji SKO z dnia [...] 2004r i o możliwość powrotu do poprzedniego rozwiązania czyli powrotu wentylacji w szczycie dachu". Do pisma dołączył plik załączników (k.37 – 92) , które o tyle nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy , że odnoszą się do okresu późniejszego niż zaskarżona decyzja.

Sąd zważył , co następuje:

Stosownie do treści art.3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania , nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art.134 ustawy).

Stosownie do przepisu art. 362 ust 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska negatywnie oddziałuje na środowisko, organ ochrony środowiska może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek:

1) ograniczenia oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia,

2) przywrócenia środowiska do stanu właściwego.

Podmiotem korzystającym ze środowiska , w myśl art.3 pkt 20) ustawy jest :

a) przedsiębiorca w rozumieniu ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178, z 2000 r. Nr 86, poz. 958 i Nr 114, poz. 1193 oraz z 2001 r. Nr 49, poz. 509) oraz osoby prowadzące działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie upraw rolnych, chowu lub hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego, oraz osoby wykonujące zawód medyczny w ramach indywidualnej praktyki lub indywidualnej specjalistycznej praktyki,

b) jednostka organizacyjną nie będącą przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy - Prawo działalności gospodarczej,

c) osoba fizyczna nie będąca podmiotem, o którym mowa w lit. a), korzystającą ze środowiska w zakresie, w jakim korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia.

Z kolei zgodnie z treścią art.363 ustawy, będącego podstawą prawną zaskarżonej decyzji, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać osobie fizycznej eksploatującej instalację w ramach zwykłego korzystania ze środowiska lub eksploatującej urządzenie wykonanie w określonym czasie czynności zmierzających do ograniczenia ich negatywnego oddziaływania na środowisko.

W myśl art. 4 ust.3 ustawy zwykłym korzystaniem ze środowiska jest takie korzystanie wykraczające poza ramy korzystania powszechnego (czyli , zgodnie z art.4 ust.1, takiego, które obejmuje korzystanie ze środowiska, bez użycia instalacji, w celu zaspokojenia potrzeb osobistych oraz gospodarstwa domowego, w tym wypoczynku oraz uprawiania sportu), co do którego ustawa nie wprowadza obowiązku uzyskania pozwolenia.

Zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 grudnia 2004r w sprawie przypadków, w których wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji nie wymaga pozwolenia (Dz.U.04.283.2840), instalacje wentylacji grawitacyjnych nie wymagają uzyskania pozwolenia.

Stosownie do przepisu art. 222 ustawy , w razie braku standardów emisyjnych i dopuszczalnych poziomów substancji w powietrzu ilości gazów lub pyłów dopuszczonych do wprowadzania do powietrza ustala się na poziomie nie powodującym przekroczeń:

a) wartości odniesienia substancji w powietrzu,

b) wartości odniesienia substancji zapachowych w powietrzu.

W wydanym rozporządzeniu wykonawczym Ministra Środowiska z dnia 5 grudnia 2002r w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu (Dz.U.03.01.12) określono , że dla amoniaku tą wartością odniesienia w mikrogramach na metr sześcienny , dla okresu 1 godziny jest liczba 400 , a dla roku kalendarzowego – 50.

Wreszcie zaznaczyć należy, że ustawa w Dziale II tytule VI (art. 322 – 328) określa zasady odpowiedzialności cywilnej za szkody spowodowane oddziaływaniem na środowisko .

W dziale III uregulowano natomiast odpowiedzialność administracyjną za negatywne oddziaływania na środowisko podmiotu korzystającego ze środowiska .

Właśnie w tym dziale został zamieszczony przepis będący podstawą decyzji.

Z ustaleń organu wynika natomiast, że zajmował się kwestią "uciążliwości sąsiedzkich", które nie są regulowane przepisami dotyczącymi odpowiedzialności administracyjnej za negatywne oddziaływania na środowisko podmiotu korzystającego ze środowiska, mogą być bowiem przedmiotem postępowania przed sądem cywilnym.

Jak wynika z cytowanego wyżej przepisu art.363 ustawy, na jego podstawie organ administracji może wydać decyzję nakazującą podmiotowi negatywnie oddziaływującemu na środowisko dokonanie czynności zmierzających do ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko.

Z oczywistych względów przesunięcie wylotów wentylacyjnych z jednej części dachu na drugą nie zmienia ilości wprowadzanych do środowiska substancji szkodliwych.

Cytowane przez organ zarządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 12 marca 1996 r. w sprawie dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia, wydzielanych przez materiały budowlane, urządzenia i elementy wyposażenia w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi (M.P. z dnia 22 marca 1996 r.) zostało wydane na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414) i w załączniku Nr 1 normuje dopuszczalne stężenia substancji chemicznych w powietrzu pomieszczeń a nie w środowisku.

Nadto organy obydwu instancji , mimo zarzutów zgłaszanych przez skarżącego, nie ustosunkowały się w uzasadnieniach decyzji co do pisma PWIS w K. z dnia [...] 2003r i co do sposobu i wyników przeprowadzonych w dniach [...] 2003r ,[...] 2003r i [...] 2003r pomiarów stężenia amoniaku w mieszkaniu państwa S.

Jak wynika z treści art.380 ustawy , z czynności kontrolnych kontrolujący sporządza protokół, którego jeden egzemplarz doręcza kierownikowi kontrolowanego podmiotu lub kontrolowanej osobie fizycznej. Protokół podpisują kontrolujący oraz kierownik kontrolowanego podmiotu lub kontrolowana osoba fizyczna, którzy mogą wnieść do protokołu zastrzeżenia i uwagi wraz z uzasadnieniem.

W niniejszej sprawie przeprowadzono kontrolę z naruszeniem tego przepisu.

Nadto , zgodnie z przepisem art.79 kpa strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia.

Stosownie zaś do treści art. 67 i 68 kpa, protokoły z oględzin i przesłuchania świadków powinny być przez osoby biorące udział w czynności procesowej podpisane.

Protokół z oględzin z dnia [...] 2004r nie został we właściwy sposób podpisany. Nie odnotowano w nim nawet czy w oględzinach wzięły udział strony postępowania.

O dowodzie z przesłuchania świadków nie zostały zawiadomione strony i w czynnościach tych nie brały udziału (k.62,k.67).

Uchybień tych organ II instancji nie dostrzegł.

Wreszcie, zauważyć należy, że niezrozumiała jest ocena organu I instancji , że A. R. nie musiał uzyskać pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania budynku gospodarczego na chlewnię, gdyż z zatwierdzonego planu zagospodarowania działki położonej w M. 53 z dnia [...] 1978r wynika, ze istniejący już wtedy przedmiotowy budynek był przeznaczony na chlewnię.

Po pierwsze, na k. 82 przedłożonych akt administracyjnych znajduje się na tyle nieczytelna kserokopia tego dokumentu (nie potwierdzona z oryginałem) , że nie można w sposób pewny odczytać oznaczeń budynków.

Po drugie, samo nazwanie przez projektanta (sporządzającego projekt dla innego obiektu) istniejącego budynku chlewnią , gdy brak jest jakichkolwiek informacji o ilości hodowanych tam zwierząt wówczas i obecnie, nie jest wystarczającym dowodem dla postawienia takiej tezy.

Po trzecie, organ ochrony środowiska nie jest uprawniony do wypowiadania się w przedmiocie oceny czy w niniejszym przypadku doszło do zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego. Kwestia ta należy do właściwości organu nadzoru budowlanego.

Na marginesie należy jeszcze zauważyć, że decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] 2002r w przedmiocie odmowy nakazania likwidacji przewodów wentylacyjnych (skarga na tę decyzję została oddalona wyrokiem NSA z dnia [...] 2003r sygn.[...] ) nie rozstrzygała sprawy o zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego.

Wobec powyższego uznać należy , że przy wydaniu zaskarżonej decyzji naruszone zostały wskazane wyżej przepisy prawa procesowego oraz art.363 ustawy o ochronie środowiska.

Stosownie do treści art.145 § 1 pkt a i c ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dlatego też, na podstawie powołanego wcześniej przepisu i art.135 ustawy orzeczono jak w wyroku .