Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SAB/Łd 175/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2 pkt 8, art. 53 par. 2b, art. 149, art. 151, art. 199
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 16 ust. 1 i 2, art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 5, art. 13 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1764
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędzia WSA Jolanta Rosińska Protokolant Starszy asystent sędziego Beata Czyżewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2017 r. sprawy ze skargi M. F. na bezczynność Wojskowych Zakładów A S.A. z siedzibą w Ł. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę. LS


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] 2017 r. M. F. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Wojskowych Zakładów Lotniczych A S.A. z siedzibą w Ł. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem wskazanym we wniosku z dnia [...] 2017 r., wnosząc o:

1) zobowiązanie Wojskowych Zakładów Lotniczych A S.A. do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie czternastu dni od otrzymania odpisu wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności;

2) stwierdzenia, że bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa;

3) zasądzenie na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 15.000 zł;

4) zasądzenia od organu na rzecz skarżącego wszelkich kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w dniu [...] 2017 r. złożył do Wojskowych Zakładów Lotniczych A S.A. z siedzibą w Ł. (dalej w skrócie: "A") podanie zawierające wniosek o udostępnienie informacji dotyczących współpracy podmiotów trzecich z Zakładami, szczegółowo wskazanych w pkt 1-6 tego podania. Wyjaśnił, że z racji wykonywanego zawodu dziennikarza przygotowuje cykl artykułów prasowych poświęconych tematyce ciągłej obecności agentów oraz tajnych współpracowników Służby Bezpieczeństwa PRL w przemyśle lotniczym oraz obrocie specjalnym. Podał przy tym, że przeprowadzając kwerendę dokumentów poświęconych temu zagadnieniu trafił na informacje dotyczące współpracy z SB w charakterze tajnego współpracownika Z. D., byłego prezesa PZL [...], obecnie prezesa prywatnej spółki B. Z uzyskanych przez niego informacji wynika, że Spółka ta w 2016 r. prowadziła, pomimo nieposiadania odpowiedniej koncesji, rozmowy między innymi z kierownictwem A. Skarżący podkreślił, że brak odpowiedzi lub uchylanie się od udzielenia odpowiedzi na zadane przez niego pytania powoduje, że nie może wykonywać swoich obowiązków zawodowych oraz wywiązać się ze zobowiązań wobec redakcji, w których zamierza opublikować swoje artykuły. Szczególnie dotyczy to portalu histolot.edu.pl, strony internetowej Historycznego Towarzystwa Lotniczego "Polskie Skrzydła", którego celem jest opisywanie patologii funkcjonujących w obrocie specjalnym. Brak odpowiedzi powoduje również, że nie może dochować rzetelności dziennikarskiej w sprawie opisywanych przez siebie sytuacji i zdarzeń. Skarżący zwrócił ponadto uwagę na wymierne straty finansowe wynikające z niemożności publikacji niedokończonych tekstów, stwierdzając, że do dnia 27 lipca 2017 r. nie uzyskał informacji zwrotnej.

Ponadto w uzasadnieniu wniosku o zasadzenie sumy pieniężnej skarżący podkreślił, że działanie A uniemożliwia mu wykonywanie pracy i publikowanie artykułów na podstawie rzetelnie sprawdzonych informacji. Tego rodzaju działania narażają go na utratę wynagrodzenia, ale co ważniejsze, powodują utratę zaufania u zleceniodawców, którzy zlecając mu napisanie artykułów, jednocześnie zakreślają terminy do ich sporządzenia, a których z uwagi na działania A, nie jestem w stanie dotrzymać.

W odpowiedzi na skargę Wojskowe Zakłady Lotnicze A S.A. w Ł., reprezentowane przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniosły o jej odrzucenie i zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych bądź ewentualnie z ostrożności procesowej o oddalenie skargi i zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Na wypadek uwzględnienia skargi Wojskowe Zakłady Lotnicze A S.A. wniosły o oddalenie wniosku o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej żądanej w pkt 3 skargi. Ponadto na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Zakłady wniosły o przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do odpowiedzi na skargę, na okoliczności wskazane przy danym środku dowodowym.

W uzasadnieniu swojego stanowiska pełnomocnik Wojskowych Zakładów Lotniczych A S.A. stwierdził, że w dniu [...] 2017 r. skarżący wysłał na adres e-mail: "[...]" wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej kwestii wskazanych w wiadomości e-mail. Następnie pismem z dnia [...] lipca 2017 r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na bezczynność. Pismo to zostało doręczone do Wojskowych Zakładów Lotniczych [...] S.A. w dniu [...] sierpnia 2017 r. Przed złożeniem skargi na bezczynność skarżący nie wniósł do organu ponaglenia, jak tego wymaga art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dodany przez art. 9 pkt 3 lit. b ustawy dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 935). W tej sytuacji skarżący nie wyczerpał środków zaskarżenia, a tym samym skarga powinna ulec odrzuceniu.

Uzasadniając w następnej kolejności wniosek o oddalenie skargi pełnomocnik organu wyjaśnił, że w skardze M. F. oznaczenie organu (A) nie pokrywa się z wnioskiem skargi w zakresie bezczynności podmiotu wskazanym w jej petitum (Instytut [...]). Wątpliwości budzi zatem, czy intencją skarżącego było skierowanie skargi do sądu na bezczynność A, czy na bezczynność tego Instytutu. Pełnomocnik organu stwierdził, że skarga jest całkowicie bezzasadna i powinna ulec oddaleniu w całości, ponieważ A nie podlegają przepisom ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz.U. z 2016r., poz. 1764) – dalej w skrócie: "u.d.i.p.". Wskazując na treść art. 4 ust. 1 u.d.i.p. pełnomocnik organu stwierdził, że A jest spółką prawa prywatnego. Prowadzi działalność we własnym imieniu i na własny rachunek. Nie jest zatem podmiotem władzy publicznej, nie wykonuje też zadań publicznych w rozumieniu art. 4 u.d.i.p

A to jedna z wiodących firm europejskich branży lotniczej realizująca usługi dla Lotnictwa [...]. Firma znana jest na rynku lokalnym, krajowym i zagranicznym dzięki działalności, która obejmuje: naprawy, obsługi i modernizacje określonych śmigłowców, silników, agregatów i wyposażenia samolotów. Współpraca [...] z firmami zachodnimi pozwala na dostosowanie śmigłowców do standardów [...]. Spółka świadczy również usługi w zakresie produkcji kompozytów, produkcji wiązek, pokryć galwanicznych i lakierniczych, metrologii, obróbki mechanicznej, badań nieniszczących i wielu innych. W świetle nowo pojawiających się perspektyw i towarzyszącym im zmianom [...] stanowią doskonałą bazę obsługowo-naprawczą dla nowych platform śmigłowcowych. W związku z tym priorytetami Spółki jest utworzenie sprawnie działającego centrum serwisowego nowej wielozadaniowej platformy śmigłowcowej i centrum serwisowania nowego śmigłowca [...]. Spółka gotowa jest podjąć się produkcji śmigłowca [...] i [...], jak również ich wyposażenia oraz komponentów, nie rezygnując z dotychczasowego profilu działalności, a w związku z tym prowadząc działania zmierzające do pozyskania nowych klientów, którym świadczyć będzie usługi w zakresie remontów, serwisowania i modernizacji określonych śmigłowców, czego dowodem jest statut Spółki. Wobec powyższego niespornym jest, że Spółka nie wykonuje zadań publicznych. Zgodnie z ugruntowaną linią orzecznictwa i doktryny za zadania publiczne uznawane są np. zadania z zakresu energetyki (dystrybucja energii elektrycznej dla szerokiego kręgu odbiorców), usługi świadczone przez przedsiębiorstwa wodociągowe, usługi związane z transportem publicznym. Ogólnie rzecz biorąc są to zadania, z których korzysta lub może skorzystać każdy przeciętny obywatel. Z całą pewnością charakteru takiego nie mają zadania wykonywane przez A. Spółka nie jest wobec tego żadnym z podmiotów wymienionych w art. 4 pkt 1-4 u.d.i.p. Nie jest także podmiotem wymienionym w pkt 5 tego przepisu w zw. z art. 4 pkt 10 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2017 r., 229). Ani Skarb Państwa, ani też jednostki wymienione w tym przepisie nie mają w [...] pozycji dominującej. Poza tym Spółka nie gospodaruje majątkiem publicznym, ponieważ Skarb Państwa posiada jedynie 20 032 akcji w A, co daje 0,34% w strukturze kapitału Spółki.

Pełnomocnik Wojskowych Zakładów Lotniczych A S.A. podniósł także, iż wniosek o udzielenie informacji publicznej został złożony drogą elektroniczną, jednakże nie na powszechnie udostępniony adres poczty elektronicznej Spółki: [...], lecz na adres e-mail pracownika Spółki – referenta działu marketingu, nieupoważnionego do udzielania informacji na temat Spółki. Skarżący miał wiedzę co do adresu e-mail, na który należy wysyłać wiadomości, ponieważ wcześniej prowadził korespondencję z organem, kierując ją na ten właśnie e-mail. W zaistniałej sytuacji nie można zatem uznać, że doszło do skutecznego złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Nie można bowiem mówić o bezczynności organu, w sytuacji kiedy wniosek został skierowany na adres e-mail jakiegokolwiek pracownika Spółki, a nie na adres podany do publicznej wiadomości, widniejący na stronie internetowej.

Na marginesie pełnomocnik Wojskowych Zakładów Lotniczych A S.A. wskazał, iż nawet gdyby uznać, że A jest obowiązana do udzielania informacji publicznej, wnioskowane informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 2003 r., Nr 153, poz. 1503 ze zm.).

Ponadto z daleko posuniętej ostrożności pełnomocnik wniósł o nieobciążanie organu karą pieniężną, na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o którą wnioskuje skarżący. Wyjaśnił bowiem, że jest to pierwsza tego typu sprawa, z jaką A ma do czynienia. Do tej pory do Spółki nie wpłynął nigdy wniosek o udzielenie informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jest to więc sprawa precedensowa. Podkreślił, że A nie udzieliły żądanych przez skarżącego informacji będąc całkowicie przekonana nie tylko o braku obowiązku udzielenia żądanych informacji, ale wręcz zakazie udzielania komukolwiek informacji żądanych przez skarżącego.

W odpowiedzi na powyższe pismo zawierające odpowiedź na skargę skarżący w dniu [...] października 2017 r. nadesłał pismo zatytułowane "Replika na pismo Organu" z dnia [...] października 2017 r., w którym odniósł się do braku konieczności złożenia w niniejszej sprawie środka zaskarżenia poprzedzającego wniesienie skargi i potrzymał dotychczasowe twierdzenia oraz wnioski zawarte w skardze. Skarżący wyjaśnił przy tym, że korespondencję ze Spółką rozpoczął od pytań wysyłanych na adres mailowy: "[...]", a następnie na: "[...]". Pani K. wysłała do niego z tego adresu skierowaną do niego korespondencję. Dlatego uznał, że jest to właściwy adres do wysłania pytań, tym bardziej, iż pracownik organu nie wskazywał, że wysyłana przez skarżącego korespondencja kierowana jest na nieodpowiedni adres, a ponadto miał uzasadnione przypuszczenie, w związku z treścią wymienionych wiadomości mailowych, że został "przekierowany" do osoby zajmującej się merytorycznie w imieniu organu sprawą. W konkluzji skarżący stwierdził, że organ nie podjął żadnych działań w przedmiocie rozpoznania jego wniosku, tj. skarżącemu nie został udostępniona wnioskowana informacja, jak również nie wydano decyzji odmownej w zakresie udostępnienia takiej informacji, dlatego też organ dopuścił się rażącego naruszenia wskazanych w petitum skargi przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej i dopuścił się bezczynności we wskazanym w skardze zakresie. Do pisma skarżący załączył korespondencję w formie mailowej.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi pełnomocnik skarżącego złożył pismo z dnia [...] października 2017 r. zatytułowane "Replika na pismo Organu", w którym ponowił argumentację przywołaną w piśmie skarżącego z dnia [...] października 2017 r. i podtrzymał wnioski oraz twierdzenia zawarte w skardze. Nadto wskazał, że niezasadnym jest podnoszenie przez Spółkę, że wniosek o udzielenie informacji publicznej nie został jej skutecznie doręczony. W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się bowiem, że postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej jest postępowaniem odformalizowanym, regulująca je bowiem ustawa nie przewiduje jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku. Dlatego też orzecznictwo sądowe dopuszcza, by wniosek ten przybrał formę dowolną, byle tylko z jego treści dało się wywieść, co jest jego przedmiotem. Dopuszczalne jest również przesłanie zapytanie pocztą elektroniczną (e-mail) – i to nawet, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny (por. wyrok NSA z dnia 16.03.2009 r., I OSK 1277/08, postanowienie NSA z dnia 18.11.2015 r., I OSK 2897/15). W konsekwencji w kwestii wykazania faktu złożenia takiego wniosku nie powinny obowiązywać zbyt duże rygory, które mogłyby stanowić dla strony utrudnienie w dostępie do żądanej przez nią informacji mającej znamiona informacji publicznej. Tym samym stwierdzenie zobowiązanego, że nie otrzymał określonej wiadomości mogą tylko świadczyć o wadliwej organizacji pracy organu bądź nieprawidłowym skonfigurowaniu jego poczty elektronicznej, co obciąża ten podmiot (tak np. wyrok NSA z dnia 16.02.2016 r., I OSK 2186/14, postanowienie NSA z dnia 18.11.2015 r., I OSK 2897/15). Ponadto pełnomocnik skarżącego, odnosząc się do wskazanej przez organ kwestii, że wnioskowane informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa, stwierdził, iż nie sposób uznać, że informacje te stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa, a rozstrzygające w tym przedmiocie z całą pewnością nie mogą być uznane samorzutne i niczym nieuzasadnione twierdzenia organu.

Ponadto na rozprawie pełnomocnik skarżącego, podtrzymując skargę, sprecyzował, że dotyczy ona bezczynności Wojskowych Zakładów Lotniczych A S.A. z siedzibą w Ł.. Wniósł o zobowiązanie Zakładów do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, a nie od otrzymania odpisu wyroku ze stwierdzeniem jego prawomocności oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Z kolei pełnomocnik Wojskowych Zakładów Lotniczych [...] S.A. wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosowanie zaś do przepisu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zakres przedmiotowy skargi na bezczynność wyznaczają postanowienia art. 3 § 2 pkt 1–4 p.p.s.a. Skarga na bezczynność przysługuje tylko w sprawach, w których wydawane są decyzje i określone postanowienia oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności z zakresu administracji publicznej. Wyjaśnić przy tym należy, że w orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, iż bezczynność organu zachodzi wówczas, gdy nie dotrzymuje on terminu załatwienia sprawy, a także w przypadku odmowy wydania stosownego aktu czy podjęcia czynności, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga podjęcia takich działań. W orzecznictwie podkreśla się przy tym, że dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również to, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu (zob. np. wyrok WSA z Bydgoszczy z dnia 15 czerwca 2016 r., II SAB/Bd 121/15, a także z dnia 16 maja 2017 r., II SAB/Bd 8/17, dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jednocześnie należy wskazać, że Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 p.p.s.a.).

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art.154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność Wojskowych Zakładów Lotniczych [...] S.A. z siedzibą w Ł. w sprawie udostępnienia informacji zgodnie z żądaniem skarżącego wskazanym we wniosku z dnia [...] lipca 2017 r. dotyczącym współpracy podmiotów trzecich z Zakładami, szczegółowo opisanym w pkt 1-6 załączonego do skargi podania o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] lipca 2017 r.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii dopuszczalności skargi, w świetle zarzutów odpowiedzi na skargę wskazujących na konieczność jej odrzucenia, należy stwierdzić, że skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie wymaga poprzedzenia jej środkiem zaskarżenia wskazanym w art. 52, a następnie w art. 53 § 2b p.p.s.a. Zgodnie bowiem z treścią art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1764 ze zm.) powoływanej dalej jako: "u.d.i.p."- przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się jedynie do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenia postępowania o udostępnienie informacji publicznej. W związku z tym przepisy K.p.a. nie mają zastosowania w zakresie pozostałych czynności podejmowanych przez organ na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej, w tym do czynności materialno-technicznych w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., natomiast ustawa o dostępie do informacji publicznej nie wskazuje dodatkowych środków prawnych przeciwko czynnościom podejmowanym w ramach jej realizacji, za wyjątkiem art. 16 ust. 1 i 2 tej ustawy. W związku z tym w sprawach dotyczących udzielenia informacji publicznej brak jest podstaw do stosowania art. 37 K.p.a. Oznacza to zatem, że przed jej złożeniem nie jest wymagane wniesienie ponaglenia, o którym mowa w art. 53 § 2b p.p.s.a. Z tych względów należało zatem podzielić pogląd skarżącego w kwestii braku konieczności wyczerpania tego środka przed wniesieniem skargi do Sądu i uznać, że skarga jako dopuszczalna podlega merytorycznemu rozpoznaniu.

Przystępując w dalszej kolejności do oceny zasadności skargi przede wszystkim należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Jak podkreśla się w literaturze przedmiotu, pojęcie informacji publicznej ma szeroki charakter i odnosi się do wszelkich spraw publicznych również wówczas, gdy wiadomość ta nie została wytworzona przez podmioty publiczne, a jedynie odnosi się do nich (zob. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznej w świetle orzecznictwa NSA, Toruń 2002, s. 28). Prawo do uzyskania informacji o działalności jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, jest prawem konstytucyjnym obywateli, przewidzianym w art. 61 Konstytucji RP (ust. 2). Realizację omawianego prawa stanowi art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., według którego obowiązane do udzielania informacji publicznej są również podmioty reprezentujące osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów (por. powołany już wyżej wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 15 czerwca 2016 r., II SAB/Bd 121/15, a także wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 10 sierpnia 2016 r., II SAB/Bd 29/16; dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Bezczynność na tle ustawy o dostępie do informacji publicznej może być więc oceniana wyłącznie wtedy, kiedy spełniony jest zakres przedmiotowy oraz podmiotowy ustawy, czyli żądana informacja posiada przymiot informacji publicznej, natomiast adresat wniosku jest podmiotem zobowiązanym do jej udostępnienia w rozumieniu przyjętym na gruncie tej ustawy.

W kwestii zakresu podmiotowego tej ustawy stwierdzić przyjdzie, iż w świetle z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, a w szczególności podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. W niniejszej sprawie rozważenia wymaga zatem kwestia, czy Wojskowe Zakłady Lotnicze A S.A. są zobowiązane do udzielenia informacji publicznej ze względu na wykonywanie zadań publicznych lub dysponowanie majątkiem publicznym lub dominującą w nich pozycję Skarbu Państwa. Ustalenie to ma kluczowe znaczenie dla stwierdzenia, czy Spółka mieści się w katalogu podmiotów zobowiązanych do udzielenia informacji publicznej.

Gdy idzie o kwestię dysponowania przez Spółkę majątkiem publicznym, to z wyjaśnień pełnomocnika Wojskowych Zakładów Lotniczych A S.A. wynika, że Skarb Państwa posiada jedynie [...] akacji w A S.A., co daje [...] w strukturze kapitału Spółki. Ani zatem Skarb Państwa ani inne wymienione art. 4 pkt 5 u.d.i.p. jednostki nie mają w A S.A. pozycji dominującej, która odnosi się do wykonywania zadań publicznych lub gospodarowania mieniem. Nie oznacza to jednak, że można przyjąć, iż Spółka dysponuje majątkiem publicznym. Niewątpliwie majątek, którym dysponuje Spółka, nie jest własnością akcjonariuszy, lecz własnością Spółki. Działalność Spółki ma charakter gospodarczy i ukierunkowana jest na zysk, tak jak i działalność innych spółek prawa handlowego, w których akcjonariuszami są tylko podmioty prywatne. Zajmuje ona taką samą pozycję, jak każdy inny podmiot prywatny, z państwem łączą ją stosunki wertykalne (jednostka-państwo), oparte na zależności i podporządkowaniu. Spółka podlega restrykcjom prawnym identycznym, jak inne osoby prawne, stosuje się wobec niej powszechnie obowiązujące przepisy prawa zarówno w sferze cywilnoprawnej, jak również administracyjnoprawnej czy karnoprawnej. Bieżąca działalność Spółki oraz bieżąca kontrola tej działalności nie należy do akcjonariusza, lecz do organów Spółki. Sąd zwraca w tym miejscu uwagę, że podobnie kwestie te ocenił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 10 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SAB/Bd 29/16, wydanym w sprawie dotyczącej bezczynności Wojskowych Zakładów Lotniczych [...] S.A. w [...] także w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej przez ten podmiot.

W kwestii zaś drugiej z przesłanek, jaką stanowi wykonywanie zadań publicznych, należy wskazać w ślad za poglądami doktryny, że zadania publiczne, to zadania wywodzące się z Konstytucji i obowiązujących ustaw, które służą zaspokojeniu potrzeb zbiorowych, przypisane Państwu oraz szeroko rozumianym podmiotom władzy publicznej, które ponoszą w świetle prawa odpowiedzialność za ich zrealizowanie (zob. J. Zimmermann, Prawo administracyjne, Kraków 2005, s. 143-146.). W orzecznictwie akcentuje się natomiast, że zadanie publiczne cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji RP lub ustawie. Wykonywanie zadań publicznych zawsze wiąże się z realizacją podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli (zob. np. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 1 sierpnia 2016 r., II SAB/Bd 29/16, dostępny na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że ze statutu Wojskowych Zakładów Lotniczych A S. A. z siedzibą w Ł. expressis verbis wynika, iż głównym celem działalności przedsiębiorstwa Spółki jest zaspokajanie potrzeb bezpieczeństwa i obronności państwa w zakresie badań naukowych, prac rozwojowych, produkcji, serwisowania, obsługiwania, modyfikacji, modernizacji i remontów oraz napraw sprzętu wojskowego, a także jego promocja i obrót (§ 6 ust. 1 statutu). Z regulacji tych płynie zatem wniosek, że w powyższym zakresie Spółka realizuje zadania państwa (zadania publiczne), nie ulega bowiem wątpliwości, że prowadzenie działalności na potrzeby bezpieczeństwa i obronności państwa mieści się w pojęciu "wykonywania zadań publicznych", o którym stanowi art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.

Z tych względów, w świetle art. 4 ust. 1 u.d.i.p., należało zatem przyjąć, że Spółka należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, gdyż jest innym niż władze publiczne podmiotem wykonującym zadania publiczne, określonym w pkt 5 tego przepisu. Nie budzi też wątpliwości Sądu, że żądanie sformułowane przez skarżącego we wniosku o udostępnienie wskazanych w nim informacji szczegółowo opisanych w pkt 1-6 załączonego do skargi podania o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] lipca 2017 r. jako informacji publicznej - dotyczy w istocie informacji publicznej, czyli działalności podmiotu wykonującego zadania publiczne.

Dokonując natomiast oceny tego, czy Spółka dopuściła się zarzucanej w skardze bezczynności, należy mieć na względzie, że zgodnie z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 tej ustawy. Bezczynność zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie zobowiązany podmiot nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. (por. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109).

Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy zgodzić się wprawdzie należy ze skarżącym, że postępowanie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej jest postępowaniem odformalizowanym, niemniej jednak ów brak formalizmu nie może oznaczać całkowitej dowolności i braku jakichkolwiek obowiązków po stronie wnioskodawcy, włącznie z możliwością kierowania tego wniosku na dowolnie wybrany przez niego adres.

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżący złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej na adres poczty elektronicznej pracownika (referenta) działu marketingu Spółki (A), a zatem nie był to oficjalnie podany na stronie Zakładów adres przeznaczony do korespondencji e-mailowej (adres poczty elektronicznej A). Uwagę zwraca przy tym okoliczność, że skarżącemu był znany adres Zakładów podany oficjalnie jako adres do korespondencji e-mailowej na stronie internetowej tego podmiotu, bowiem - jak sam podaje - wcześniej występował do Zakładów kierując e-maile właśnie na ten adres. W obliczu tych faktów składane w tym względzie wyjaśnienia skarżącego dotyczące jego przekonania, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej został przez niego skierowany do właściwej osoby bądź też "przekierowany" do tej osoby, w ocenie Sądu należało uznać za nieprzekonujące. Co więcej, analiza nadesłanej korespondencji świadczy o innym charakterze korespondencji wymienianej między skarżącym a pracownikiem działu marketingu (p. K.). Korespondencja ta dotyczy bowiem w istocie źródeł, w których opublikowane zostały materiały dotyczące działalności Zakładów sporządzone uprzednio przez skarżącego, co zresztą wydaje się być zrozumiałe z uwagi choćby na ewentualne znaczenie marketingowe tych materiałów dla A.

W tej sytuacji w ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że skarżący skierował swój wniosek nie pod właściwy adres, bowiem nie był to adres poczty elektronicznej organu podany do oficjalnej korespondencji, a adres poczty elektronicznej pracownika Zakładów (pracownika działu marketingu) nieposiadającego umocowania do udostępniania informacji publicznej w imieniu Spółki (A). Sąd podziela przy tym prezentowany w orzecznictwie pogląd, że jedynie podany do powszechnej wiadomości adres poczty elektronicznej przez organ rodzi po stronie tego organu zobowiązanie, że wiadomości przesłane na ten adres będą przez niego odbierane. I tylko wysłanie wniosku na taki adres powoduje, że skarżący może zasadnie zarzucać organowi bezczynność w zakresie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Tylko bowiem w przypadku tego adresu organ może odpowiadać za skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania oficjalnego systemu służącego do komunikacji z tym organem (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP), bez możliwości ich przerzucania na osoby korzystających z tych systemów (por. a contrario: postanowienia NSA: z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 2897/15; z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1940/15 oraz z dnia 16 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2186/14). W tym kontekście dodatkowo uwagę Sądu zwraca fakt, że przedstawione e-malie nie są potwierdzone za zgodność z oryginałem. Pełnomocnik organu podaje zaś, że wniosek wpłynął na adres poczty elektronicznej wyżej wskazanego pracownika działu marketingu, a nie oficjalny adres Wojskowych Zakładów Lotniczych A, który to fakt rodziłby wskazane wyżej obowiązki organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej. W jego ocenie w niniejszej sprawie nie doszło zatem do skutecznego złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Nie można bowiem mówić o bezczynności organu, w sytuacji kiedy wniosek został skierowany na adres e-mail jakiegokolwiek pracownika Spółki, a nie na adres poczty elektronicznej podany do publicznej wiadomości, widniejący na stronie internetowej.

Mając na uwadze powyższe, w tym wyjaśnienia skarżącego i twierdzenia pełnomocnika Wojskowych Zakładów Lotniczych A, Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę doszedł do przekonania, że złożony w niniejszej sprawie wniosek przesłany na adres poczty elektronicznej pracownika działu marketingu Spółki nieuprawnionego do udostępnienia informacji publicznej w imieniu Zakładów, nie został skutecznie doręczony organowi. Okoliczność ta powoduje, że zarzut bezczynności organu w niniejszej sprawie jest niezasadny, co skutkuje oddaleniem skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Nadto Sąd wyjaśnia, że stosownie do art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Z tego względu za bezpodstawny należało uznać zgłoszony przez pełnomocnika Zakładów wniosek o zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego. Przepisy p.p.s.a. nie przewidują możliwości zasądzenia zwrotu jakichkolwiek kosztów postępowania przed sądem pierwszej instancji od skarżącego na rzecz organu, którego działalności, bezczynności lub przewlekłego postępowania dotyczy skarga. Ponadto Sąd wyjaśnia, że z uwagi na oddalenie skargi zachodził brak podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.