Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1050/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech Sędziowie : WSA Maria Tarnowska asesor WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2006 r. sprawy ze skargi A. F. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1.uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Katedry [...] z dnia [...]listopada 2005 r., bez numeru; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r., nr [...] Rektor Uniwersytetu [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Katedry [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] listopada 2005 r. o skreśleniu A. F. z listy studentów III roku studiów stacjonarnych.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, że program III roku studiów w Katedrze [...] przewiduje obowiązek zaliczenia miedzy innymi przedmiotu [...]. Decyzją Prorektora ds. Studenckich Uniwersytetu [...] z dnia [...] października 2005 r. A. F. została dopuszczona do egzaminu komisyjnego z tego przedmiotu. Egzamin odbył się w dniu [...] listopada 2005 r. A. F. nie uzyskała w wyznaczonym terminie pozytywnej oceny, tj. nie złożyła egzaminu z [...], tym samym nie uzyskała zaliczenia III roku studiów. Z tego powodu, decyzją z dnia [...] listopada 2005 r., została skreślona z listy studentów III roku studiów stacjonarnych w Katedrze [...] Wydziału [...] Uniwersytetu [...].

Od powyższej decyzji A. F. złożyła odwołanie, w którym zakwestionowała sposób przeprowadzenia egzaminu komisyjnego i skład komisji przeprowadzającej egzamin. Wskazała, że materiały egzaminacyjne nie powinny być przygotowane przez Kierownika Katedry [...] dr hab. E. A. oraz że nie powinna ona uczestniczyć w pracach komisji egzaminacyjnej, ze względu na to, że skarżąca pozostaje od dwóch lat w konflikcie z Kierownikiem Katedry [...]. Wskazała także, że nie była dopuszczana przez prowadzącą dr hab. E. A. do udziału w zajęciach z tego przedmiotu. Ponadto, zgodnie planem, zajęcia z [...] pokrywały się z zajęciami z innego przedmiotu, w których miała obowiązek uczestniczyć. To wszystko, zdaniem skarżącej, przyczyniło się do tego, że nie zdała egzaminu z przedmiotu [...].

Rektor Uniwersytetu [...], utrzymując w mocy decyzję o skreśleniu A. F. z listy studentów, wyjaśnił, że egzamin komisyjny ma charakter ostateczny przez to, że zapewnia właściwe środki ochrony, by student mógł się wykazać wiedzą. Członkowie komisji egzaminacyjnej ocenili przygotowanie merytoryczne A. F. na ocenę niedostateczną. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ wskazał, że treść zagadnień egzaminacyjnych była dodatkowo konsultowana z kilkoma pracownikami naukowymi Katedry [...] Uniwersytetu [...], którzy nie wnieśli zastrzeżeń. Stwierdził także, że nie było podstaw do odmowy prawa obecności podczas egzaminu komisyjnego dr hab. E. A., która przygotowała ten egzamin. Bezstronność w przeprowadzeniu egzaminu mieli zapewnić pozostali członkowie komisji - pracownicy naukowi, w tym przedstawiciel władz wydziału. Wyjaśnił też, że fakt nieuczestniczenia przez studenta w zajęciach z przedmiotu [...] nie powinien mieć wpływu na możliwość zdania egzaminu.

W skardze na powyższą decyzję A. F., podobnie jak w odwołaniu, podniosła zastrzeżenia co do egzaminu komisyjnego. Dodatkowo wskazała, że w stosunku do studenta, który nie zaliczył roku studiów, dziekan ma możliwość podjęcia nie tylko decyzji o skreśleniu z listy studentów, ale także o zezwoleniu na powtarzanie roku studiów albo o warunkowym wpisie na następny rok studiów. Wobec tego w uzasadnieniu decyzji powinna znaleźć się argumentacja wskazująca, dlaczego zrezygnowano z dwóch pozostałych (łagodniejszych) możliwości przewidzianych w Regulaminie Studiów w Uniwersytecie [...].

Rektor Uniwersytetu [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o umorzenie postępowania w sprawie. Wskazał, że z uwagi na to, że A. F. jest ponownie studentką III roku studiów, postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. Kierownik Katedry [...], po rozpoznaniu wniosku A. F. z dnia [...] stycznia 2006 r., wyraził zgodę na wznowienie studiów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skarga jako zasadna podlega uwzględnieniu, gdyż sprawa nie została wyjaśniona w stopniu umożliwiającym jej rozstrzygniecie zgodnie z prawem.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd obowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.

Skreślenie studenta z listy studentów następuje w sytuacji zaistnienia przesłanek wynikających z art. 190 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.). Zaś przesłanki te powinny być poparte materiałem dowodowym zebranym i rozpatrzonym przez organ administracyjny w sposób wyczerpujący.

Decyzja o skreśleniu z listy studentów w rozpoznawanej sprawie została podjęta na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 2 tej ustawy, który stanowi, że kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Skarżąca nie złożyła egzaminu komisyjnego w Katedrze [...] z przedmiotu obowiązkowego [...] w zakresie III roku studiów. Egzamin komisyjny jest przeprowadzany w sytuacji, gdy student zgłasza uzasadnione zastrzeżenia co do bezstronności, formy, trybu lub przebiegu egzaminu. W skład trzyosobowej komisji wchodzi dziekan jako przewodniczący lub osoba przez niego upoważniona oraz dwóch specjalistów z zakresu przedmiotu objętego egzaminem lub pokrewnego (§ 34 Regulaminu Studiów w Uniwersytecie [...]).

Od decyzji o skreśleniu z listy studentów przysługuje odwołanie do rektora. Decyzja rektora jest ostateczna (art. 190 ust. 3 powołanej ustawy). Do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego.

W rozpoznawanej sprawie odpowiednio stosowane przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nakładają na organy administracyjne orzekające o skreśleniu z listy studentów m. in. obowiązek wskazania faktów, które uznały za udowodnione, dowodów, na których się oparły oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiły wiarygodności i mocy dowodowej, zaś w uzasadnieniu decyzji – obowiązek wskazania wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.

Rola sądu administracyjnego zaś w przedmiotowej sprawie ogranicza się wyłącznie do zbadania prawidłowości postępowania i wytknięcia poważnych naruszeń procedury podejmowania kontrolowanych decyzji. Przy czym należy wskazać, że sąd rozstrzyga sprawę na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270). Aktami sprawy w rozumieniu art. 133 § 1 cytowanej ustawy są zarówno akta sądowe, jak i przedstawione sądowi administracyjnymi akta administracyjne. Zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny jest kształtowany w oparciu o materiał faktyczny i dowodowy, który legł u podstaw wydania zaskarżonego aktu administracyjnego i znajduje się w nadesłanych przez organ aktach sprawy. Zadaniem sądu administracyjnego jest w rezultacie ustalenie, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym i znajdujący się w przedstawionych sądowi aktach sprawy materiał dowodowy jest pełny, czy został prawidłowo oceniony i czy jest wystarczający do wydania aktu administracyjnego. Jeżeli ustalenie to wypadło dla organów administracji negatywnie, sąd administracyjny jest uprawniony i zarazem zobowiązany do uchylenia zaskarżonego aktu.

Należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie materiał dowodowy, znajdujący się w przedstawionych sądowi aktach, jest niepełny. Przede wszystkim nie przedstawiono statutu uczelni, który określa kompetencje kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni. Brak ten nie pozwala też zbadać, czy skład komisji egzaminacyjnej został prawidłowo ustalony. W aktach sprawy brak jest także dokumentów świadczących, że skarżąca nie zdała egzaminu komisyjnego z [...], np. protokołu przebiegu egzaminu, czy dokumentu zawierającego ocenę tej komisji.

Ponadto należy wskazać, że wyjaśnienia wymaga upoważnienie Kierownika Katedry [...] Uniwersytetu [...] do podpisania decyzji pierwszoinstancyjnej o skreśleniu skarżącej z listy studentów.

Dodatkowo należy podnieść, że z przepisów Regulaminu Studiów w Uniwersytecie [...] wynika, że w stosunku do studenta, który nie zaliczył roku studiów lub semestru dziekan podejmuje decyzję w granicach uznania administracyjnego. Zgodnie bowiem z przepisem § 34 w związku z § 35 tego regulaminu dziekan podejmuje decyzję o zezwoleniu na powtarzanie roku (semestru) studiów, warunkowym wpisie na następy rok (semestr) studiów albo skreśleniu z listy studentów. Oznacza to, że organowi została przyznana możliwość dokonania wyboru jednego z dopuszczonych prawem rozstrzygnięć. A zatem organ w uzasadnieniu decyzji powinien podać motywy podjętej decyzji ze wskazaniem dlaczego zrezygnował z pozostałych dwóch rozstrzygnięć. Dopełnienie tego obowiązku nabiera szczególnej wagi wówczas, gdy organ administracji działa w granicach uznania administracyjnego. Ze względu na możliwy do podniesienia zarzut niewłaściwego korzystania z uznania administracyjnego, obowiązki w zakresie uzasadnienia decyzji są większe wobec organu orzekającego w ramach uznania administracyjnego aniżeli w przypadku orzekania w ramach ustawowego związania. Na tę okoliczność wielokrotnie zwracało uwagę orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Odnosząc się do wniosku organu dotyczącego umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie skreślenia z listy studentów A. F. z powodu tego, że wznowiła ona studia na III roku, należy wskazać, że nie jest on zasadny. Z istoty sądowej kontroli administracji wynika, że sąd orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu. Sąd ma zatem obowiązek ocenić, jaki stan faktyczny sprawy wynika z tych akt i czy w świetle istniejącego wówczas stanu prawnego podjęte przez organ rozstrzygnięcie sprawy zgodne jest z obowiązującym prawem. Decyzja w sprawie skreślenia skarżącej z listy studentów wchodzi do obrotu prawnego i ma znaczenie dla zgodnego z prawem wznowienia studiów przez skarżącą. Decyzja obowiązuje w obrocie prawnym dopóty, dopóki nie zostanie z tego obrotu wyeliminowana w trybie dopuszczonym prawem. Ma zatem, moc obowiązującą, co powoduje, że rozpoznanie skargi przez sąd administracyjny nie jest bezprzedmiotowe.

Biorąc pod uwagę to, iż podstawą uchylenia wyroku było uwzględnienie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, przedwczesną stała się ocena zarzutu naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego. Zarzut taki może być rozpatrywany przy niewadliwie ustalonym i niekwestionowanym stanie faktycznym popartym materiałem dowodowym.

Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.