Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 608/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 104 ust. 4
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, , Protokolant Starszy sekretarz sądowy Marlena Stolarczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2021 r. w Radomiu sprawy ze skargi R. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty nienależnie pobranego zasiłku okresowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej jako "organ odwoławczy", "SKO" lub "Kolegium") decyzją z [...] kwietnia 2021 r. nr [...], działając na podstawie art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz.735, dalej jako "k.p.a"), po rozpoznaniu odwołania R.L. (dalej jako "skarżąca" lub "strona") od decyzji Prezydenta Miasta R. (dalej jako "Prezydent" lub "organ I instancji") z [...] marca 2021 r. nr [...] rozkładającej należność z tytułu nienależnie pobranego świadczenia w formie zasiłku okresowego, ustaloną decyzją Prezydenta z [...] maja 2018 r. nr [...] w kwocie

[...] zł - na 12 rat, to jest 11 rat po [...] zł miesięcznie, zaś ostatnia 12 rata

w kwocie [...] zł, począwszy od marca 2021 r., poprzez potrącanie z bieżących świadczeń, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności przedstawił stan faktyczny sprawy. Wskazał, że organ I instancji decyzją [...] marca 2021 r. nr [...] rozłożył stronie należność z tytułu nienależnie pobranego świadczenia w formie zasiłku okresowego, ustaloną decyzją Prezydenta z [...] maja 2018 r. nr [...] - na 12 rat, to jest 11 rat po [...] zł miesięcznie,

a ostatnia 12 rata w kwocie [...] zł. Organ I instancji wskazał jednocześnie, że raty będą potrącane z bieżących świadczeń, począwszy od marca 2021 r. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał okoliczność, która spowodowała powstanie nienależnie pobranych świadczeń, a następnie po uprzednim przytoczeniu art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej wskazał, że z uwagi na obecną sytuację materialną strony, zgodnie z powyższym przepisem, pracownik socjalny w dniu [...] grudnia 2020 r. wystosował wniosek o rozłożenie na raty nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych po [...] zł miesięcznie. Następnie po krótkim przedstawieniu sytuacji skarżącej, organ I instancji stwierdził, że w jego ocenie, ustalony stan faktyczny uwzględniający obecną sytuację bytową strony daje podstawę do rozłożenia należności na 12 rat, począwszy od marca 2021 r. Szczególne bowiem okoliczności, tj. utrudnione możliwości podjęcia pracy, aczkolwiek niewykluczające podejmowania prac dorywczych, pozwalają zasadnie przyjąć, że skarżąca jest w stanie zwrócić nienależnie pobraną kwotę w ratach. Takie rozstrzygnięcie pozwala jednocześnie wypełnić ustawowy warunek uniknięcia nadmiernego obciążenia oraz zniweczenia skutków udzielonej pomocy. Organ I instancji poinformował nadto stronę, że w przypadku gdy jej sytuacja dochodowa i rodzinna nie ulegnie zmianie oraz

w przypadku braku możliwości spłaty ostatniej raty we wskazanej wysokości, może ona ponownie zwrócić się z wnioskiem o zastosowanie ulgi w spłacie pozostałej należności.

Od decyzji organu I instancji skarżąca w ustawowym terminie wniosła odwołanie, w którym podniosła między innymi, że nie wnosiła o żadne rozłożenie na raty, a to pracownicy MOPS sami rozłożyli należności na raty bez jej zgody. Nadto, zdaniem nienależne świadczenia są przedawnione, bowiem minęło 3 lata od ich wypłaty. Zdaniem skarżącej niesłusznie dokonywano więc jej potrąceń z zasiłku okresowego tytułem nienależnie pobranych świadczeń, skoro sprawa się przedawniła. W związku

z powyższym, wniosła o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania, a także wstrzymanie jej wykonania do czasu rozpoznania odwołania.

Organ odwoławczy wskazał, że przedmiotowa sprawa rozpatrywana jest przez SKO po raz drugi. Decyzją z [...] marca 2021 r. nr [...] Kolegium uchyliło bowiem pierwotną decyzję organu I instancji z [...] grudnia 2020 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Powodem takiego rozstrzygnięcia była okoliczność, że skarżącej nie został zapewniony czynny udział w postępowaniu, tym bardziej że postępowanie w przedmiocie rozłożenia na raty nienależnie pobranych świadczeń toczyło się z urzędu. W ponownym postępowaniu organ I instancji w dniu [...] marca 2021 r. przeprowadził ze skarżącą wywiad środowiskowy, w trakcie którego oprócz ustaleń dotyczących sytuacji strony, zawarł też informację, że wywiad jest przeprowadzany w związku z rozłożeniem na raty nienależnie pobranych świadczeń,

a wniosek w tej sprawie - zgodnie z art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej - złożył pracownik socjalny. Z akt sprawy wynika, że decyzją organu I instancji z [...] maja 2018 r. nr [...] stwierdzono, że świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłków okresowych przyznanych na podstawie decyzji ostatecznych, w łącznej kwocie [...] zł - stanowią świadczenia nienależnie pobrane. Zobowiązano jednocześnie stronę do zwrotu tej kwoty. Decyzja powyższa utrzymana została w mocy przez Kolegium decyzją z [...] czerwca 2018 r. nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 29 listopada 2018 r. sygn. akt VIII SA/Wa 612/18 oddalił skargę wniesioną na ww. decyzję SKO. Skarżąca nie dokonała zwrotu powyższej kwoty. W dniach [...] października 2020 r. i [...] listopada 2020 r. organ I instancji dokonał potrącenia z bieżących zasiłków w łącznej kwocie [...] zł, wobec czego do spłaty pozostała kwota [...] zł.

Wnioskiem z [...] grudnia 2018 r. skarżąca zwróciła się do Prezydenta Miasta R. o umorzenie zadłużenia wynikającego z tytułów wykonawczych

w uzasadnieniu podając, że dochodzone zaległości dotyczą zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z tytułu zasiłków okresowych oraz celowych zgodnie z decyzjami nr [...] i nr [...] z [...] maja 2018 r.

Organ I instancji decyzją z [...] lutego 2019 r. nr [...] odmówił umorzenia nienależnie pobranych świadczeń w powyższej kwocie. Decyzja ta utrzymana została w mocy przez Kolegium decyzją z [...] kwietnia 2019 r. nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 19 lipca 2019 r. sygn. akt VIII SA/Wa 487/19 odrzucił skargę wniesioną przez skarżącą na ww. decyzję Kolegium.

Pismem z [...] grudnia 2020 r. pracownik socjalny zwrócił się do Komisji ds. opiniowania wywiadów dot. odstępowania od żądania zwrotu, odraczania lub rozkładania na raty kwot należnych Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej

w R., o przeanalizowanie sytuacji strony pod kątem rozłożenia na raty świadczenia nienależnie pobranego w formie zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego na zakup gorącego posiłku. Następnie w dniu [...] grudnia 2020 r. wydana została decyzja rozkładająca należność na raty, która została uchylona przez Kolegium. Po uzupełnieniu zaś postępowania przez organ I instancji, wydana została decyzja będąca przedmiotem niniejszego rozpoznania.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawą prawną umożliwiającą zastosowanie ulg wobec osoby, która pobrała nienależnie świadczenia z pomocy społecznej, jest art. 104 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz.1876, ze zm.), dalej jako "ustawa o pomocy społecznej". Przepis ten stanowi, że

w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. Z powyższego przepisu wynika zatem, że postępowanie w przedmiocie zastosowania ulg może być wszczęte zarówno na wniosek pracownika socjalnego, jak też osoby zainteresowanej, którą w niniejszej sprawie jest skarżąca. Cytowany przepis nie wskazuje, że w przypadku wnioskowania

o ulgę przez pracownika socjalnego wymagana jest zgoda osoby zainteresowanej. Ustawodawca w takiej sytuacji wskazał natomiast jedynie dwa podmioty mogące wnioskować o którąś z wymienionych w tym przepisie ulg. Tak więc działanie pracownika socjalnego w przedmiocie wnioskowania o ulgę w postaci rozłożenia na raty należności było jak najbardziej zgodne z prawem.

Przechodząc do oceny na płaszczyźnie ww. przepisu zasadności zastosowania przez organ I instancji ulgi w postaci rozłożenia na raty nienależnie pobranych świadczeń - Kolegium podzieliło stanowisko Prezydenta w tym przedmiocie. Organ odwoławczy wskazał przy tym, że z akt sprawy wynika, iż skarżąca (wdowa, lat [...]) mieszka w mieszkaniu należącym do syna. Mieszkanie składa się z 3 pokoi, kuchni

i łazienki, w którym zamieszkuje również syn oraz córka z wnukiem. Wszyscy prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. Skarżąca ma wykształcenie [...] niepełne (staż pracy ok. 10 lat), obecnie jest zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, nie podejmuje prac dorywczych. Skarżąca leczy się z powodu arytmii serca, nadciśnienia tętniczego, niedoczynności tarczycy oraz problemów

z kręgosłupem. Przyjmuje na stałe leki, których koszt określiła na kwotę około [...] zł miesięcznie. Utrzymuje się z zasiłku okresowego w wysokości [...] zł, ponadto objęta jest pomocą w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności

w ramach programu "Posiłek w szkole i w domu" w kwocie [...] zł miesięcznie.

W ocenie SKO przedstawiona wyżej sytuacja skarżącej nie pozwoliłaby na spłatę nienależnie pobranych świadczeń jednorazowo. Jednakże właśnie ta sytuacja stała się podstawą do uznania, że zachodzą przesłanki określone w art. 104 ust. 4 ustawy

o pomocy społecznej uzasadniające rozłożenie na raty podlegającej zwrotowi kwoty nienależnie pobranych świadczeń. Organ odwoławczy zauważył przy tym, że kwoty ustalonych rat są na tyle niewielkie, że nie spowodują zagrożenia egzystencji skarżącej. Chociaż skarżąca jest aktualnie osobą bezrobotną, utrzymuje się jedynie ze świadczeń pomocy społecznej, to jest osobą w wieku aktywności zawodowej, ponadto istniejące schorzenia (na które cierpi większość społeczeństwa aktywna zawodowo) nie czynią ją osobą niemogącą w ogóle być osobą aktywną na rynku pracy, chociażby podejmując prace dorywcze. Sytuacja skarżącej wskazuje, że rozłożenie na raty podlegającej zwrotowi kwoty odpowiada jej sytuacji, a wysokość tych rat wskazuje na możliwość sprostania nałożonemu obowiązkowi poprzez potrącanie przez organ I instancji kwot tych rat z bieżących świadczeń z pomocy społecznej jakie są jej przyznawane. Możliwość takiego działania daje organowi I instancji przepis art. 104 ust. 2 ustawy

o pomocy społecznej stanowiący, że w przypadku posiadania uprawnień do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej kwoty nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych podlegają potrąceniu z bieżących wypłat.

Kolegium, podobnie jak uprzednio organ I instancji poinformowało skarżącą, że

w przypadku gdy jej sytuacja nie ulegnie zmianie oraz w przypadku braku możliwości spłaty ostatniej raty we wskazanej wysokości, może zwrócić się z wnioskiem

o zastosowanie ulgi w spłacie tej należności.

Odnośnie natomiast przedawnienia roszczenia, organ odwoławczy przytoczył treść art.104 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że należności, o których mowa w ust. 1, ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja ustalająca te należności stała się ostateczna. Natomiast w myśl ust. 6 tego artykułu bieg przedawnienia przerywa odroczenie terminu płatności należności lub rozłożenie spłaty należności na raty. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu ustalonym jako ostatni dzień spłaty odroczonej należności lub po dniu ustalonym jako ostatni dzień spłaty ostatniej raty należności. W niniejszej sprawie decyzja uznająca świadczenia za nienależnie pobrane i nakładająca obowiązek zwrotu stała się ostateczna w dniu [...] czerwca 2018 r., bowiem w tym dniu Kolegium wydało decyzję nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z [...] maja 2018 r. nr [...]. Oznacza to, że w świetle powyższych przepisów nie nastąpiło przedawnienie nienależnie pobranych świadczeń.

Pismem z [...] czerwca 2021 r. skarżąca wniosła skargę na ww. decyzję SKO

z [...] kwietnia 2021 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. obrazę przepisów postępowania, a mianowicie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala w zupełności na wydanie decyzji określającej wysokość należności, podczas gdy jego dogłębna i rzetelna analiza powinna prowadzić do przeciwnej konstatacji;

2. nieuwzględnienie zdarzenia losowego, tj. tragicznej śmierci W. M., co skutkowało istotnym zadłużeniem skarżącej, gdyż ta musiała sprawować osobistą pieczę nad małoletnimi dziećmi i nie mogła podjąć zajęcia zarobkowego;

3. brak ze strony organów postępowania wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego co do okoliczności sprawy, podczas gdy skarżąca wielokrotnie wskazywała wyjątkowy charakter niniejszej sprawy.

Na podstawie powyższego skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez orzeczenie co do istoty sprawy i umorzenie nienależnie pobranego świadczenia.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że organ oparł swoją decyzję jedynie na kryterium formalnym o dobrej sytuacji materialnej rodziny skarżącej i uzyskiwaniu przez jej syna świadczenia alimentacyjnego po zmarłym ojcu w wysokości [...] zł, nadto

o braku wystąpienia w niniejszej sprawie wyjątkowych okoliczności uzasadniających odstąpienie od żądania zwrotu pobranego świadczenia. Prezydent jako instytucja, której jednym z celów jest niesienie pomocy obywatelom znajdującym się trudnej sytuacji

w ogóle nie wziął pod uwagę zasad doświadczenia życiowego i rzeczywistego braku dochodów pozwalających na godziwe życie. Przyjął bowiem, że dochody rodziny stanowią też wskazane świadczenie alimentacyjne na rzecz jej syna a przecież jest to kwota uzyskana po tragicznej śmierci jego ojca. Dlatego to świadczenie jest wyjątkową kwotą przyznawaną w szczególnych okolicznościach i nie powinna ona być uwzględniana w dochodach rodziny. Organ nie uwzględnił faktu braku pracy skarżącej, kosztów wyżywienia rodziny, niespodziewanych wydatków w postaci zakupu niezbędnej odzieży czy nagłego wyjazdu do lekarza co bezsprzecznie powoduje, że wskazana kwota przychodów jest niewystarczająca do zaspokojenia niezbędnych - podstawowych potrzeb rodziny. Organ nie dostrzega, że w przypadku utrzymania decyzji w mocy oraz braku umorzenia tych kwot skarżąca nie będzie w stanie spłacić należności co spowodować może nadmierne zubożenie i niezasadne wszczęcie egzekucji. Dlatego też skarżąca zwraca się do Sądu z gorącą prośbą o ponowną wnikliwą analizę sytuacji finansowej jej rodziny i zmianę zaskarżonej decyzji oraz umorzenie przedmiotowych należności z powodu przedawnienia.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej

i stosują środki określone w ustawie.

Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Na podstawie art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Oceniając zaskarżoną decyzję SKO oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji według powyższych kryteriów, uznać należało, że nie naruszają przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Organy obu instancji prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego nie naruszając przy tym przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brak jest więc podstaw do ich uchylenia przez sąd administracyjny.

Przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem decyzji SKO utrzymującej

w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji rozkładające skarżącej należność z tytułu nienależnie pobranego świadczenia w formie zasiłku okresowego, ustaloną decyzją Prezydenta z [...] maja 2018 r. nr [...] w kwocie [...] zł - na 12 rat, to jest 11 rat po [...] zł miesięcznie, zaś ostatnia 12 rata w kwocie [...] zł, począwszy od marca 2021 r., poprzez potrącanie z bieżących świadczeń.

Podstawę materialnoprawną do wydania przedmiotowych decyzji stanowił art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten stanowi, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty.

Podkreślić należy, że decyzja wydana na podstawie ww. przepisu w sprawie rozłożenia na raty nienależnie pobranych świadczeń ma charakter uznaniowy. Organ ma zatem prawo wyboru rozstrzygnięcia w określonym stanie faktycznym, co nie oznacza, że rozstrzygnięcie to może być dowolne. Granice uznania administracyjnego zakreśla sformułowanie "w przypadkach szczególnie uzasadnionych" oraz ogólne reguły postępowania administracyjnego określone w przepisach k.p.a. Konsekwencją powyższego jest obowiązek organu administracji publicznej szczególnie starannego prowadzenia postępowania, tak aby czyniło ono zadość obowiązkom płynącym z treści art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Uzasadnienie zaś decyzji odpowiadać powinno warunkom określonym w art. 107 k.pa., tak aby wszelkie podniesione przez stronę okoliczności zostały wzięte pod uwagę i poddane ocenie w kontekście regulacji prawnych mających zastosowanie w sprawie. W szczególności decyzje negatywne winny być w sposób przekonujący uzasadnione aby strona mogła poznać motywy jakimi kierował się organ wydając rozstrzygnięcie niezgodne z jej oczekiwaniami.

Kontrola decyzji uznaniowych przez sąd administracyjny jest ograniczona do oceny ich zgodności z prawem. Sąd kontrolujący legalność decyzji jest zobowiązany do oceny, czy postępowanie administracyjne było prowadzone niewadliwie i czy organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym dokonał rzetelnej oceny i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki i czy ocena dowodów zawarta w motywach decyzji nie jest dowolna. Sąd nie może zaś zmienić decyzji organu administracji, czy też umorzyć należności rozłożonych przez ten organ na raty.

W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy organy obu instancji, zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w wyczerpujący sposób zebrały materiał dowodowy, a następnie stosownie do art. 80 k.p.a. dokonały prawidłowej jego swobodnej a nie dowolnej oceny, nie przekraczając przy tym granic uznania administracyjnego. Powyższe zaś znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach ich decyzji, które odpowiadają wymogom art. 107 § 3 k.p.a.

Przede wszystkim organ odwoławczy prawidłowo wyjaśnił skarżącej, że z art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej wynika, iż postępowanie w przedmiocie zastosowania ulg może być wszczęte zarówno na wniosek pracownika socjalnego, jak też osoby zainteresowanej, którą w niniejszej sprawie jest skarżąca. Cytowany przepis nie wskazuje natomiast, że w przypadku wnioskowania o ulgę przez pracownika socjalnego wymagana jest zgoda osoby zainteresowanej. Ustawodawca w takiej sytuacji wskazał natomiast jedynie dwa podmioty mogące wnioskować o którąś

z wymienionych w tym przepisie ulg. Tak więc działanie pracownika socjalnego

w przedmiocie wnioskowania o ulgę w postaci rozłożenia na raty należności było jak najbardziej zgodne z prawem.

Organy obu instancji prawidłowo też ustaliły i oceniły sytuację materialną oraz rodzinną skarżącej uznając, że nie pozwala ona na spłatę nienależnie pobranych świadczeń jednorazowo. Szczególne okoliczności, takie jak stan zdrowia skarżącej

i utrudnione możliwości podjęcia pracy, nie wykluczają jednak podejmowania prac dorywczych, co pozwala zasadnie przyjąć, że skarżąca jest w stanie zwrócić nienależnie pobraną kwotę w ratach.

Organ odwoławczy trafnie przy tym zauważył, że kwoty ustalonych rat są na tyle niewielkie, że nie spowodują zagrożenia egzystencji skarżącej. Wprawdzie skarżąca jest aktualnie osobą bezrobotną, utrzymuje się jedynie ze świadczeń pomocy społecznej, to jest jednak osobą w wieku aktywności zawodowej. Istniejące zaś

u skarżącej schorzenia, na które cierpi większość społeczeństwa aktywna zawodowo, nie czynią jej osobą niemogącą w ogóle być aktywną na rynku pracy, choćby przez podejmowanie prac dorywczych. Sytuacja skarżącej wskazuje, że rozłożenie na raty podlegającej zwrotowi kwoty odpowiada jej sytuacji, a wysokość tych rat wskazuje na możliwość sprostania nałożonemu obowiązkowi poprzez potrącanie przez organ I instancji kwot tych rat z bieżących świadczeń z pomocy społecznej jakie są jej przyznawane.

Możliwość takiego działania daje organowi I instancji przepis art. 104 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej stanowiący, że w przypadku posiadania uprawnień do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej kwoty nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych podlegają potrąceniu z bieżących wypłat. Takie rozstrzygnięcie pozwala wypełnić ustawowy warunek uniknięcia nadmiernego obciążenia oraz zniweczenia skutków udzielanej pomocy.

Ponadto, trafnie zauważył organ I instancji, że zgodnie z art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych

w linii prostej oraz rodzeństwo. W związku z powyższym, ze względu na zamieszkiwanie wraz ze skarżącą dorosłych dzieci, ich obowiązkiem jest zaspokajanie podstawowych potrzeb matki własnymi możliwościami majątkowo - finansowymi.

Organy obu instancji poinformowały również skarżącą, że w przypadku gdy jej sytuacja nie ulegnie zmianie oraz w przypadku braku możliwości spłaty ostatniej raty we wskazanej wysokości, będzie ona mogła zwrócić się z wnioskiem o zastosowanie ulgi

w spłacie tej należności.

Organ odwoławczy trafnie też przytoczył treść art.104 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że należności, o których mowa w ust. 1, ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja ustalająca te należności stała się ostateczna. Natomiast w myśl ust. 6 tego artykułu bieg przedawnienia przerywa odroczenie terminu płatności należności lub rozłożenie spłaty należności na raty. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu ustalonym jako ostatni dzień spłaty odroczonej należności lub po dniu ustalonym jako ostatni dzień spłaty ostatniej raty należności.

W niniejszej sprawie decyzja uznająca świadczenia za nienależnie pobrane

i nakładająca obowiązek zwrotu stała się ostateczna w dniu [...] czerwca 2018 r., bowiem w tym dniu Kolegium wydało decyzję nr [...] utrzymującą

w mocy decyzję organu I instancji z [...] maja 2018 r. nr [...]. Oznacza to, że w świetle powyższych przepisów nie nastąpiło przedawnienie nienależnie pobranych świadczeń.

W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak

w sentencji wyroku.