Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 472/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 93 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 478
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia WSA Katarzyna Radom, , Protokolant: Przemysław Pawłowski, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 31 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznania stypendium Rektora i odmowy przyznania tego stypendium oraz zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia: I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą; II. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] we W. na rzecz skarżącej kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...]., działając na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 87, art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z dnia 20 lipca 2018 r. (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 478, zwaną dalej "ustawą"), § 8 ust. 1 pkt 8 Regulaminu Studiów Uniwersytetu [...] we W. oraz § 6 ust. 1 pkt 1, § 15 i § 16 "Regulaminu przyznawania świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...] we W. od roku akademickiego 2019/2020" (załącznik do zarządzenia nr 111 /XV R/2019 Rektora Uniwersytetu [...] we W. z dnia 31 lipca 2019 r.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735; w skrócie "k.p.a."), Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] we W. po rozpatrzeniu odwołania strony skarżącej – J. M. - od decyzji Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] we W. nr [...] z dnia [...] uchylającej w części decyzję nr [...] z dnia [...], wydaną w sprawie przyznania stypendium Rektora i odmowy przyznania stronie skarżącej tego stypendium w okresie od 01.02.2020 r. do 30.06.2020 r. oraz zobowiązującej do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w wysokości 2 500 zł - utrzymała w mocy decyzję wydaną w pierwszej instancji.

W uzasadnieniu przytoczono między innymi, że Komisja Stypendialna przyznała stronie skarżącej wymienione stypendium na okres od 01.10.2019 r. do 30.06.2020 r. w wysokości po 500 zł miesięcznie wydając opisaną decyzję z dnia [...]. Studentka odebrała decyzję w dniu 25.11.2019 r. składając jednocześnie oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania. W związku z otrzymaniem w dniu 16 listopada 2020 r. raportu z systemu POL-on, to jest Zintegrowanej Sieci Informacji o Nauce i Szkolnictwie Wyższym, dotyczącym osób, które przekroczyły 6-letni okres studiowania, a którym w roku akademickim 2019/2020 zostały przyznane świadczenia dla studentów oraz ustaleniu na jego podstawie, że okres odbywania przez skarżącą nauki przekroczył 6 lat w dniu 31 stycznia 2020 r. (studentka bowiem rozpoczęła studia w 2013 roku), co reguluje art. 93 ust. 1-3 ustawy, Komisja Stypendialna wydała postanowienie o wznowieniu postępowania administracyjnego zaś w dniu [...]. decyzją nr [...] uchyliła w części decyzję z [...]. i zobowiązała skarżącą studentkę do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w wysokości 2 500 zł.

Rozpatrując wniesione odwołanie od tej decyzji organ drugiej instancji podniósł, że w sprawie ujawnione nowe okoliczności faktyczne, dotyczące przekroczenia 6-letniego okresie studiowania, nie były znane organowi pierwszej instancji podczas wydawania decyzji z dnia 15 listopada 2019 r. Okoliczność ta została wyjawiona po otrzymaniu raportu z Zintegrowanego Systemu Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on, z którego wynika, że skarżąca w dniu 1 lutego 2020 r. studiowała przez okres 6 lat – poczynając od kierunku [...] na Wydziale [...] Politechniki W. od 01.10.2013 r. do 01.07.2014 r., następnie na kierunku [...] na Wydziale [...] Uniwersytetu [...] we W. od 01.10.2014 r. do 20.07.2015 r., na kierunku [...] Wydziału Nauk [...] w K. na Ś. Uniwersytecie [...] od 01.10.2015 r. do 28.09.2016 r. oraz na Wydziale [...] Uniwersytetu [...] we W. od 01.10.2016 r. - do chwili obecnej.

Według organu odwoławczego zostały spełnione przesłanki do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 §1 pkt 5 k.p.a. a skarżąca nie była uprawniona do otrzymania stypendium od dnia 1 lutego 2020 r.

Organ powołał się na stanowisko Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego zaprezentowane w "Przewodniku po systemie szkolnictwa wyższego i nauki" wydanego i opracowanego w 2019 roku oraz na portalu internetowym, wskazując, że

na tle art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy uczelniane świadczenia pomocy materialnej przysługują nie dłużej niż przez okres 6 lat. Oznacza to, że łączny okres, w którym dana osoba może otrzymywać świadczenia w ramach studiów - niezależnie od ich rodzaju i długości trwania, jak też uczelni, na których są odbywane — nie może przekroczyć 6 lat, tj. 72 miesięcy. Dla biegu tego okresu nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera. 6-letni okres przysługiwania świadczeń rozpoczyna się w momencie podjęcia studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy (na pierwszym kierunku studiów), co następuje z chwilą złożenia ślubowania. Termin ten biegnie również wówczas, gdy osoba znajduje się na urlopie od zajęć, ale pozostaje na studiach. W przypadku przerwania studiów (skreślenia z listy studentów) i ponownego ich podjęcia, liczenie wskazanego okresu powinno być kontynuowane, a nie rozpoczynać się od nowa. Podobnie w przypadku ukończenia studiów pierwszego stopnia i podjęcia studiów drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich, sumują się wyłącznie okresy studiowania na tych studiach, natomiast przerwę pomiędzy tymi studiami wyłącza się. Do 6-cio letniego okresu przysługiwania świadczeń wlicza się także okresy studiowania sprzed wejścia w życie ustawy — Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tj. sprzed 1 października 2018 r.).

Powyższe oznacza w przekonaniu organu, że termin 6 lat przysługiwania świadczeń należy liczyć w latach, z uwzględnieniem wszystkich okresów, w których student posiadał prawo do świadczeń (co najmniej jednego z nich), o których mowa w art. 86 ustawy, a więc w okresie, w którym posiadał status studenta.

W ocenie organu, skarżąca studentka ponosi wszelkie konsekwencje wpływające na rozstrzygnięcie sprawy, ponieważ z dniem 31 stycznia 2020 r., kiedy to przekroczyła 6-letni okres studiowania, nie spełniała już warunków, by owe stypendium nadal otrzymywać. Strona skarżąca w dniu składania wniosku o przyznanie stypendium oświadczyła, iż zapoznała się z Regulaminem świadczeń dla studentów Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu od roku akademickiego 2019/2020 jak również, iż dane zawarte we wniosku i załącznikach są zgodne ze stanem faktycznym wg stanu na dzień składania wniosku, a także zobowiązała się do niezwłocznego zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, zapoznała się także z zapisem odnoszącym się do max. 6-letniego okresu studiowania (§ 6 ust. 1 pkt 1 1 Regulaminu).

W skardze wywiedzionej od tej decyzji wniesiono o uchylenie decyzji oraz zwrot kosztów postępowania.

Strona skarżąca zarzuciła, że Komisja Stypendialna w czasie wydawania decyzji o przyznaniu stypendium miała dostęp do systemu POL-on, w którym mogła sprawdzić, przez jaki okres czasu skarżąca studiowała. Na poparcie tego zarzutu powołała się na tezy z orzecznictwa sądowoadministracyjnego, w których wskazuje się, że fakt nierzetelnej analizy akt sprawy ujawnionej po wydaniu decyzji ostatecznej nie oznacza, że okoliczność jest wadliwie ustalona, a wynikająca z posiadanego przez organ materiału dowodowego nie może być traktowana jako pozwalająca na wznowienie postępowania administracyjnego w trybie komentowanego przepisu. Błędna ocena okoliczności faktycznej nie jest tym samym co brak wiedzy o tej okoliczności. Dlatego też odmienna, a nawet błędna ocena dowodu, który istniał i był znany organowi, nie może stanowić uzasadnienia wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Nie można bowiem przyjąć, te dana okoliczność była nieznana organowi, który wydał decyzję, jeśli wynikała ona z materiałów będących w dyspozycji tego organu. Fakt, że urzędnik nie dostrzegł tej okoliczności na skutek przeoczenia czy też niedokładnego przeczytania akt, nie może uzasadnić wznowienia postępowania W niniejszej sprawie, zdaniem strony skarżącej, organ dysponował pełnym materiałem dowodowym i mógł sprawdzić, jaki okres czasu strona skarżąca studiowała. Zaniedbanie organu nie może być podstawą wznowienia postępowania.

Sformułowała również zarzut o charakterze materialnoprawnym podkreślając, że zgodnie z orzecznictwem fakt studiowania przez okres dłuższy niż 6 lat nie stanowi przesłanki negatywnej do przyznania stypendium. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z dnia 18 czerwca 2020 r. (II SA/Go 155/20) zauważył, że brak jest w ustawie pojęcia "przysługuje", wobec tego należy je odczytywać zgodnie z jego rozumieniem w języku potocznym i odnosić do świadczeń, które zostały przyznane po spełnieniu wszystkich kryteriów. Sam status studenta nie powoduje zaś powstania uprawnienia dla uzyskania danego stypendium. Świadczenie to bowiem "przysługuje" konkretnej osobie dopiero po spełnieniu określonych warunków (np. trudnej sytuacji materialnej). Okres 6 lat należy rozumieć zatem jako prawo studentów do pobierania świadczeń przez ten czas, a nie łączyć go z momentem rozpoczęcia studiów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 18 grudnia 2020 r. (II SA/Sz 259/20) podzielił argumentację, że 6-letni okres powinien być liczony jako ten, w którym studentowi faktycznie przysługuje świadczenie. Dodał również, że w samej ustawie nie zawarto przepisu ograniczającego lub wyłączającego prawo do uzyskania stypendium ze względu na posiadanie statusu studenta przez okres dłuższy niż sześć lat.

W konkluzji wywodów stwierdziła, że zatem z ustawy wynika, iż stypendium nie przysługuje, jeśli student przekroczył 6-letni okres pobierania stypendium, a nie 6-letni okres studiowania. W związku z powyższym również mimo zapoznania się z Regulaminem świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...] we W. od roku akademickiego 2019/2020, strona skarżąca mogła złożyć wniosek o przyznanie stypendium, ponieważ nie przekroczyła 6-letniego okresu studiowania.

W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi.

Argumentował między innymi, że przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wyraźnie stwierdza, że nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody mają być "nieznane organowi", a więc w zakresie oceny wystąpienia tej przesłanki miarodajny jest jedynie brak wiedzy organu. Nie jest przy tym istotne, czy ujawnione nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne w wyniku zaniedbań np. niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy z innych powodów. Skarżąca we wniosku o przyznanie stypendium z dnia 01.10.2019 r. oświadczyła, iż do dnia złożenia niniejszego wniosku nie ukończyła innych studiów. Tym samym wprowadziła Komisję Stypendialną w błąd odnośnie do stanu faktycznego i prawnego na moment orzekania o stypendium. Wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję, nastąpiło wraz z wygenerowaniem raportu studentów otrzymujących pomoc materialną po upływie okresu przysługiwania świadczeń z systemu POL-on, dotyczącym osób, które przekroczyły 6-letni okres studiowania. Przedmiotowy raport można uzyskać dopiero po doręczeniu ostatecznej decyzji o otrzymaniu świadczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej przywoływana jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron, oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej. Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję, w rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego oraz procesowego, które miały wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] we W. o utrzymaniu w mocy decyzji z [...]. Komisji Stypendialnej uchylającej w części, po wznowieniu postępowania, swą decyzję ostateczną z [...] o przyznaniu stronie skarżącej stypendium i odmawiającej przyznania tego stypendium za okres od 1 lutego 2020 r. do 30 czerwca 2020 r. oraz zobowiązującą skarżącą do zwrotu tego nienależnie pobranego świadczenia w wysokości 2500 zł.

W pierwszym rzędzie należało zważyć, że zaskarżona decyzja została wydana w trybie nadzwyczajnym, to jest po wznowieniu z urzędu postępowania administracyjnego. W tej materii wypada podnieść, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania sprawy i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją administracyjną ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ją podjęto, było dotknięte wadliwością. W związku z tym, że zastosowana w sprawie instytucja procesowa stanowi odstępstwo od zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a., to wadliwość postępowania administracyjnego musi mieć charakter kwalifikowany, a jej rodzaje zostały wyczerpująco wskazane w przepisach prawa procesowego. W postępowaniu nadzwyczajnym, jakim jest wznowienie postępowania, przedmiotem postępowania jest przeprowadzenie weryfikacji decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Postępowanie wznowieniowe ma własną odrębną podstawę prawną i polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej ostateczną decyzją w celu sprawdzenia, czy któraś z wad wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. nie wpłynęła na treść decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym. Jedną z obligatoryjnych podstaw wznowienia przewiduje przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie administracyjne, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję.

W ocenie Sądu, pod względem formalnoprawnym organ niewadliwie zastosował ten ekstraordynaryjny tryb postępowania w rozpoznawanej sprawie. Wykazał mianowicie, że w dacie wydawania decyzji ostatecznej przyznającej stypendium, nie posiadał wiedzy na temat pełnego okresu studiowania skarżącej, którą to nową okoliczność faktyczną - istniejącą w dacie wydawania decyzji ostatecznej a nieznaną wówczas organowi - uznał za istotną dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd nie dopatrzył się zaniedbania organu. Skoro bowiem raport Zintegrowanej Sieci Informacji o Nauce i szkolnictwie Wyższym (POL-on), na podstawie którego można było ustalić całkowity okres studiowania skarżącej - był możliwy do uzyskania dopiero po doręczeniu ostatecznej decyzji z dnia [...] o przyznaniu świadczenia, to organ orzekający uczelni nie miał jeszcze wiedzy w dacie wydania tej decyzji o sumarycznym czasie studiowania strony skarżącej, która podejmowała wcześniej studia (od 2013 roku) na różnych kierunkach trzech uczelni wyższych.

Przechodząc natomiast do istoty sprawy należy wskazać, że zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (zwanej poniżej w skrócie ustawą) student może ubiegać się o przyznanie pomocy materialnej, w tym o stypendium rektora (pkt 4). Przepisy ustawy określają nadto przesłanki, które muszą zostać dodatkowo spełnione aby student mógł uzyskać uprawnienie do stypendium, w szczególności w art. 91 wprowadzono warunki uzyskania stypendium rektora, stanowiąc między innymi w ustępie 1, że stypendium rektora może otrzymać student, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym. W art. 92 ust. 1 postanowiono, że stypendia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1, 2 i 4, są przyznawane na semestr lub na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy, a gdy kształcenie trwa semestr - przez okres do 5 miesięcy.

Z kolei w świetle art. 93 ustawy w brzmieniu obowiązującym w stanie prawnym sprawy:

"1. Student kształcący się równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymywać świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, tylko na jednym, wskazanym przez niego kierunku.

2. Świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1:

1) przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat;

2) nie przysługują studentowi posiadającemu tytuł zawodowy:

a) magistra, magistra inżyniera albo równorzędny,

b) licencjata, inżyniera albo równorzędny, jeżeli ponownie podejmuje studia pierwszego stopnia."

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji stanowi przytoczony wyżej przepis art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy, w myśl którego świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat.

Organy uznały, że czas studiowania przez skarżącą przekroczył z dniem 31 stycznia 2020 r. 6 lat, dlatego po wznowieniu postępowania uchylono w części uprzednio wydaną decyzję ostateczną o przyznaniu stypendium i odmówiono przyznania tego świadczenia za okres przekraczający 6 lat studiowania (72 miesiące), do którego to okresu zaliczono wszystkie (liczone w latach) okresy studiowania przez skarżącą, to znaczy posiadania przez nią statusu studenta. Zdaniem organów bowiem - dla biegu tego okresu nie ma znaczenia, czy student faktycznie występuje o te świadczenia i je pobiera, gdyż 6-letni okres przysługiwania świadczeń rozpoczyna się w momencie podjęcia studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy z chwilą złożenia ślubowania na pierwszym roku studiów, przy czym okresy studiowania sumują się.

W ocenie Sądu, zastosowana przez organy wykładnia zacytowanego przepisu nie jest prawidłowa. Jednocześnie przy tym podkreślenia wymaga, że Sądu nie wiąże przywoływane w zaskarżonej decyzji pisemne stanowisko Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego w kwestii interpretacji art. 93 ust. 2 pkt 1 organu - nie stanowi ono źródła prawa.

W omawianej materii Sąd podziela zapatrywanie wyrażane jednolicie w motywach wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych, przykładowo w wyrokach WSA: we Wrocławiu z 2 października 2020 r., sygn. IV SA/Wr 66/20, w Szczecinie z 19 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 596/20, w Gdańsku z 26 sierpnia 2020 r. sygn. akt III SA/Gd 461/20 i z 20 sierpnia 2020 r. sygn. akt III SA/Gd 460/20; w Łodzi z 12 sierpnia 2020 r. sygn. akt III SA/Łd 106/20, w Olsztynie z 28 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Ol 107/20, w Poznaniu z 17 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Po 773/20; w Warszawie z 10 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 2166/20 (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Według poglądów tamże prezentowanych i które skład orzekający uznaje za własne, trzeba przyjąć, że pojęciu "przysługuje", o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy, wobec braku definicji ustawowej, należy nadać powszechne rozumienie i odnosić je do świadczenia, które zostało przyznane po spełnieniu wszystkich kryteriów, a nie do okresu samego studiowania i związanego z nim samego prawa do ubiegania się o świadczenia. Skoro zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy student może ubiegać się o przyznanie pomocy materialnej, w tym o stypendium rektora, tak więc samo posiadanie statusu studenta nie jest równoznaczne z posiadaniem prawa do stypendium. W celu otrzymania stypendium student musi bowiem złożyć wniosek o przyznanie tego świadczenia oraz spełnić przesłanki. W związku z tym, iż z racji statusu studenta nie wiąże się przysługiwanie świadczeń stypendialnych, nie sposób zatem uznać, że z momentem rozpoczęcia studiów zaczyna biec wspomniany 6 letni termin ograniczający czas przysługiwania świadczenia. Ponadto zważyć trzeba, że zgodnie z art. 92 ust. 1 stypendia są przyznawane na semestr albo na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy w roku. Rok akademicki trwa pięć szóstych roku kalendarzowego, a zatem student nie ma prawa do otrzymania żadnych świadczeń przez jedną szóstą roku. W konsekwencji nie można uznać, że prawo do świadczeń przysługuje mu przez cały rok kalendarzowy. W każdym roku maksymalny upływ okresu to 10 miesięcy. Ustawodawca nie posłużył się pojęciem roku akademickiego, tylko kalendarzowego, co należy uznać za zabieg świadomy.

Komentowany termin 6 lat należy więc odnosić do okresu kiedy rzeczywiście studentowi świadczenie przysługiwało w ujęciu wyżej przedstawionym, tj. gdy na skutek jego wniosku i po spełnieniu przesłanek zostało mu przyznane stypendium, na określony w decyzji czas. I właśnie ten czas zgodnie z art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy nie może przekroczyć łącznie 6 lat.

Za takim rozumieniem pojęcia "przysługiwania świadczenia", o którym mowa, przemawia również uzasadnienie projektu ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w którym w odniesieniu do regulacji dotyczących pomocy materialnej dla studentów przytoczono, że: "(...) realizując cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendiów i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużej niż przez 6 lat". Oznacza to, że pobieranie stypendium nie może trwać dłużej niż 6 lat, a nie okres studiowania. Godzi się również zaznaczyć, że w ustawie nie zawarto przepisu ograniczającego lub wyłączającego prawo do świadczeń ze względu na posiadanie statusu studenta przez okres dłuższy niż sześć lat. Z unormowań art. 93 ust. 2 pkt 2 oraz art. 94 ustawy wprost wynika, w jakich sytuacjach studentowi prawo do stypendium nie przysługuje lub kiedy wygasa decyzja o przyznaniu świadczenia. Żadne z tych uregulowań nie wiąże prawa do stypendium z nadmiernie długim okresem studiowania, który może być spowodowany nie tylko nieprzykładaniem się do nauki lecz sytuacją zdrowotną, losową czy ekonomiczną.

Reasumując, niezależnie od długości okresu posiadania przez daną osobę statusu studenta, może ona pobierać świadczenia wymienione w art. 86 ust.1 pkt 1 – 4 ustawy tylko przez okres sześciu lat, chyba że zachodzą wyłączenia, o których mowa w art. 93 ust. 2 pkt 2, ust. 3 i 4 ustawy.

Analogiczne zapatrywanie w kwestii interpretacji komentowanego przepisu wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 1 października 2021 r. sygn. akt III OSK 3967/21, z 15 czerwca 2021 r. sygn. akt III OSK 4082/21, z 8 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 3913/21, stawiając tezę, że 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy z 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie jest beneficjentem takiej pomocy.

Dokonanie nieprawidłowej wykładni w zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej skutkuje w konsekwencji uznaniem, że rozstrzygnięcia te obarczone są wadami proceduralnymi. Przepis art. 86 ust. 2 ustawy wyraźnie stanowi, że przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4, oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej. Tym samym organy uczelni do podejmowanych decyzji w przedmiocie przyznania stypendium są obowiązane do odpowiedniego stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, co oznacza konieczność zachowania przez organ minimum procedury administracyjnej. Jakkolwiek, w świetle wyrażonej w art. 77 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkół wyższych, decyzje organów uczelni nie muszą spełniać tak rygorystycznych kryteriów jak decyzje organów administracji publicznej, to jednak, skoro zostały poddane kontroli prowadzonej przez sądy administracyjne pod względem zgodności z prawem, powinny spełniać standardy umożliwiające przeprowadzenie takiej kontroli. Organy uczelni w postępowaniu w sprawie przyznania stypendium powinny zatem zgromadzić materiał dowodowy stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a następnie podjęte rozstrzygnięcie uzasadnić zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a., co oznacza, że należy w uzasadnieniu rozstrzygnięcia zawrzeć również uzasadnienie faktyczne, czyli przytoczyć ustalone okoliczności faktyczne mające znaczenie prawotwórcze w kontekście stosowanych norm prawa oraz wskazać dowody wspierające stwierdzone fakty. Tymczasem uzasadnienie zaskarżonej decyzji pomija aspekt rozważenia za jaki okres skarżąca pobierała stypendium. W tej materii brak jest ustaleń faktycznych. Organy nie zbadały bowiem w jakim okresie strona skarżąca była beneficjentką świadczenia.

W powyższym świetle Sąd uznał, że wydane decyzje dotknięte są mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem zarówno prawa materialnego, tj. art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy przez błędną jego wykładnię, jak i wymienionych przepisów prawa procesowego.

Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią przedstawioną ocenę prawną.

W tym stanie rzeczy, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) uchylił w całości zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą. O kosztach orzeczono stosownie do art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.