Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 303/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maria Werpachowska, sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, asesor WSA Jarosław Trelka (spr.), Protokolant Magda Magdoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2006 r. sprawy ze skargi Z.P. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odsetek od uposażenia zasadniczego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 3. zasądza od Ministra Obrony Narodowej na rzecz skarżącego Z.P. kwotę 240 zł. (dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2000 r. Dyrektor Biura Kadr, Szkolenia i Rozwoju Zawodowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji wypowiedział Z.P. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Po zakwestionowaniu przez skarżącego skuteczności doręczenia mu tej decyzji, wniesieniu przez niego odwołania od tej decyzji, wydaniu przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowień w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz wyrokach NSA z dnia 28 czerwca 2001 r. oraz 15 października 2003 r., organ został zobligowany do rozpatrzenia tego odwołania. W dniu [...] stycznia 2004 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał decyzję, w której uchylił decyzję z dnia [...] marca 2000 r. w części dotyczącej biegu dziewięciomiesięcznego terminu wypowiedzenia oraz orzekł, że biegł on od [...] czerwca 2000 r. do [...] lutego 2001 r., a nie, jak w decyzji z dnia [...] marca 2000 r., od [...] kwietnia 2000 r. do [...] grudnia 2000 r. W pozostałej części decyzja z [...] marca 2000 r. została utrzymana w mocy. Skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję z [...] stycznia 2004 r. została skutecznie cofnięta.

W dniu [...] lipca 2004 r. skarżącemu wypłacono wszystkie należności główne wynikające ze zmiany daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.

W dniu [...] lipca 2004 r. Z.P. złożył do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w W. (WBE) wniosek o dokonanie waloryzacji, naliczenie i wypłatę ustawowych odsetek za okres od [...] marca 2001 r. do [...] lipca 2004 r. od wypłaconych przez Wojskowe Biuro Emerytalne należności finansowych, powstałych w związku ze zmianą decyzji w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. W ocenie zainteresowanego Wojskowe Biuro Emerytalne za opóźnienie w wypłacie świadczeń powinno, oprócz należności głównych, wypłacić także odsetki ustawowe określone przepisami prawa cywilnego.

W odpowiedzi na wyżej wymieniony wniosek Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w W. wydał w dniu [...] lipca 2004 r. decyzję o odmowie wypłaty odsetek od wypłaconego wyrównania świadczenia. W uzasadnieniu decyzji organ emerytalny podał, iż brak jest zasadności wypłaty odsetek w związku z tym, że postępowanie w sprawie zmiany daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej wnioskodawcy zostało wszczęte przed dniem [...] października 2003 r., tj. przed dniem wejścia w życie zmian do ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.). W pouczeniu przedmiotowej decyzji podano informację, że przysługuje od niej prawo odwołania do sądu okręgowego w terminie 30 dni od doręczenia.

Od powyższej decyzji Z.P. złożył w dniu [...] września 2004 r. odwołanie do Sądu Okręgowego w W., w którym wniósł o zasądzenie od Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w W. odsetek w wysokości [...] zł. z tytułu opóźnienia w wypłacie należnych świadczeń emerytalnych. Skarżący uznał, że podstawą wypłaty odsetek za opóźnienie w realizacji świadczeń emerytalno - rentowych w okresie przed dniem [...] października 2003 r. jest art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) w zw. z art. 11 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. Do swojego odwołania skarżący dołączył zestawienie (wyliczenie) tych odsetek, w którym wskazał także, poza żądanymi odsetkami od opóźnienia w wypłacie podwyższonej emerytury, odsetki od rocznego uposażenia należnego żołnierzowi po zwolnieni ze służby.

Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z dnia [...] lutego 2005 r. (sygn. akt [...]) odwołanie skarżącego oddalił uznając, że Wojskowe Biuro Emerytalne nie ponosi odpowiedzialności za uchybienie terminowi wypłaty świadczenia wnioskodawcy w większej wysokości.

Na skutek apelacji Z.P. od powyższego wyroku Sądu Okręgowego w W., Sąd Apelacyjny w W. w dniu [...] lipca 2005 r. wydał wyrok (sygn. akt. [...]), w którym uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej żądania odsetek od wypłaconego wyrównania uposażenia za okres 12 miesięcy po zwolnieniu ze służby, tj. od dnia [...] marca 2001 r. do dnia [...] lutego 2002 r., i w tym zakresie odwołanie apelującego z dnia [...] września 2004 r. przekazał według właściwości Ministrowi Obrony Narodowej celem rozpoznania (art. 464 § 1 Kpc). Sąd Apelacyjny uznał, że sprawa ze skargi na decyzję z [...] lipca 2004 r. w zakresie żądania odsetek z tytułu opóźnienia w wypłacie rocznego uposażenia nie jest sprawą cywilną. Sąd Apelacyjny oddalił natomiast apelację w części dotyczącej żądania wypłaty odsetek z tytułu zwłoki w wypłacie emerytury wojskowej. Wyrok ten był wynikiem uznania przez Sąd Apelacyjny, iż przedmiotem sporu, wynikającym z zakresu zaskarżonej decyzji, jest prawo do odsetek ustawowych nie tylko od wyrównania świadczenia emerytalnego, ale także prawo do ustawowych odsetek od wyrównania uposażenia przysługującego przez okres roku po zwolnieniu ze służby.

Pismem z dnia [...] października 2005 r. skarżący wniósł do Ministra Obrony Narodowej o rozpatrzenie jego odwołania od decyzji z [...] lipca 2004 r. w zakresie przekazanym wyrokiem Sądu Apelacyjnego.

W dniu [...] grudnia 2005 r. Minister Obrony Narodowej wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w W. z dnia [...] lipca 2004 r. w sprawie odmowy wypłaty odsetek od wypłaconego wyrównania świadczenia za okres od [...] marca 2004 r. (tak w decyzji) do [...] czerwca 2004 r. Organ odwoławczy ocenił, że Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w W. nie ponosił winy w uchybieniu terminu wypłaty rocznego uposażenia. Choć organ emerytalny może i powinien samodzielnie ustalać okoliczności faktyczne niezbędne dla prawidłowego orzeczenia o terminie i wysokości świadczenia, to jednak nie może samodzielnie ustalać daty zwolnienia żołnierza ze służby i wypowiedzenia mu stosunku służbowego. Nie nastąpiła też zwłoka w wypłacie świadczenia, gdyż skarżący otrzymał wymaganą należność niezwłocznie po przesłaniu stosownych dokumentów przez organ zwalniający, tj. MSWiA.

W dniu [...] stycznia 2006 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2005 r. W skardze zarzucono tej decyzji naruszenie art. 9 ust. 3a ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 693 ze zm.) w zw. z § 17 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. Nr 62, poz. 729 ze zm.). Zdaniem skarżącego przyjęcie, że organ emerytalny nie miał obowiązku wypłaty odsetek, gdyż nie ponosił winy w opóźnieniu wypłaty świadczenia głównego, a takim "winnym" jest organ zwalniający, jest błędne. Podał, że w dniu [...] lipca 2004 r. wystąpił o wypłatę obydwu świadczeń. O podjęciu decyzji ewidencyjnej określającej termin zwolnienia ze służby na dzień [...] lutego 2001 r. organ zwalniający poinformował organ rentowy w dniu [...] maja 2004 r. W wyniku tego Dyrektor WBE wydał decyzję z dnia [...] lipca 2004 r., w której określił wysokość uposażenia rocznego ([...] zł.), a w dniu [...] lipca 2004 r. kwota ta został skarżącemu wypłacona. Decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. odmówiono jednak wypłaty odsetek. Wskazał, że uposażenie należne przez jeden rok po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej obejmowało okres od [...] marca 2001 r. do [...] lutego 2002 r. Wyrównanie tego uposażenia zostało wypłacone skarżącemu dopiero w dniu [...] lipca 2004 r. Skarżący zauważył, że organ administracji w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji wskazał błędnie daty. Jeżeli bowiem daty te odnoszą się do okresu, za jaki wypłacono wyrównanie świadczenia, to powinny one być następujące: od [...] marca 2001r do [...] lutego 2002r. Jeżeli natomiast rozstrzygnięcie organu administracji odnosi się do okresu, za jaki skarżący domaga się odsetek, to ten przedział czasowy zawiera się pomiędzy [...] marca 2001 r., a [...] lipca 2004 r. Skarżący ocenił też, iż treść przywołanych jako podstawa zaskarżonej decyzji przepisów prawnych wskazuje jednoznacznie, iż przyjęte rozstrzygnięcie w postaci odmowy wypłaty odsetek skarżącemu pozostaje w sprzeczności z powołanymi przepisami. Zauważył, iż organ administracji, który wydał przedmiotową decyzję, uznaje roszczenie skarżącego co do zasady, ale zarazem jako podstawę odmowy wskazuje, iż zapłata dochodzonych odsetek powinna być dokonana nie przez Wojskowe Biuro Emerytalne w W., lecz przez organ, który dokonał zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej, tj. Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Uznał, że organ odwoławczy nie kwestionuje więc ani tego, że to Wojskowe Biuro Emerytalne było zobowiązane do wypłacenia skarżącemu wyrównania uposażenia, jak i faktu, iż skarżącemu należą się odsetki, tyle, że nie poczuwa się do dokonania zapłaty tych odsetek. Przywołał powyżej wskazany wyrok Sądu Apelacyjnego, który przyjął, w jego ocenie, iż organem właściwym do wypłaty uposażenia należnego co miesiąc przez okres roku po zwolnieniu żołnierza ze służby, jest wojskowe biuro emerytalne właściwe według miejsca zamieszkania żołnierza. Organem wojskowym wyższego stopnia właściwym do rozpatrzenia odwołania od decyzji wydanych przez dyrektora wojskowego biura emerytalnego w omawianym przedmiocie jest Minister Obrony Narodowej. Oznacza to zarazem, zdaniem skarżącego, obowiązek zapłaty także należności ubocznych, jakimi są odsetki od świadczenia niezrealizowanego w terminie. Wskazał przy tym na treść art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego obciążającego dłużnika (którym - jako płatnik uposażenia - jest niewątpliwie WBE) obowiązkiem zapłaty odsetek bez względu na przyczyny uchybienia terminu płatności sumy głównej. Sam fakt opóźnienia przesądza, że wierzycielowi należą się odsetki. Skarżący uznał, że Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego, będąc związany ostateczną decyzją MSWiA, zgodnie z którą zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej nastąpiło z dniem [...] lutego 2001 r., musiał ją uwzględnić. Organy administracji w toku postępowania przedstawiały zmienne stanowisko, wskazując inne podstawy prawne i faktyczne odmowy wypłaty odsetek. Ostateczne stanowisko Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego, a następnie także Ministra Obrony Narodowej, sprowadza się do uznania roszczenia skarżącego co do zasady, przy jednoczesnym wskazaniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji jako organu zobowiązanego do zapłaty odsetek za zwłokę w wypłacie świadczenia w postaci rocznego uposażenia. W ocenie skarżącego kwestionowana decyzja oparta została o nieprawidłową interpretację przepisu art. 9 ust. 3a ustawy o uposażeniu żołnierzy. Przepis ten stanowi bowiem, iż odsetki ustawowe należą się bezwarunkowo w przypadku zwłoki z wypłatą świadczenia, a zatem bez znaczenia pozostaje, czy organ zobowiązany do zapłaty świadczenia głównego (WBE) ponosi jakąkolwiek odpowiedzialność za uchybienie terminowi tej zapłaty. Organ administracji w sposób nieuprawniony zdaje się posiłkować treścią art. 85 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym wojskowy zakład emerytalny jest zobowiązany do zapłaty odsetek za zwłokę w wypłacie świadczenia, chyba że zwłoka w wypłacie świadczenia w pełnej wysokości jest następstwem okoliczności, za które zakład nie ponosi odpowiedzialności. Stanowisko to jest, zdaniem skarżącego, błędne, gdyż oparte zostało na nieprawidłowym ustaleniu zakresu odpowiedzialności zakładu emerytalnego. Wskazany wyżej przepis odnosi się bowiem wyłącznie do świadczeń o charakterze emerytalnym, nie zaś do uposażenia rocznego. Błędnym jest też stwierdzenie, iż jeżeli Wojskowe Biuro Emerytalne nie ponosi odpowiedzialności za nieprawidłowe ustalenie wysokości świadczenia uposażeniowego skarżącego, to nie jest zobowiązane do zapłaty odsetek w związku z uchyleniem wadliwej decyzji o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej. Na gruncie obowiązujących przepisów oczywistym jest bowiem, iż organ emerytalny jest jedynym podmiotem uprawnionym do wypłacenia świadczenia należnego przez jeden rok po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. W ocenie skarżącego oznacza to zarazem zobowiązanie do zapłaty odsetek od tego świadczenia w sytuacji, gdy bezspornie należą się one skarżącemu. Ponownie ocenił, że z powyższego wyroku Sądu Apelacyjnego wynika, iż Sąd ten uznał właściwość i odpowiedzialność organu emerytalnego za wypłatę odsetek od opóźnionej wypłaty uposażenia rocznego. Skarżący podniósł też, iż jego roszczenie jest roszczeniem przeciwko Skarbowi Państwa. Dyrektor WBE, będący statio fisci Skarbu Państwa, odpowiada za jego zobowiązania w kwestiach objętych zakresem swojego działania. Natomiast bezspornym jest, zdaniem skarżącego, iż jedynym organem uprawnionym, a zarazem zobowiązanym do realizacji świadczenia w postaci uposażenia należnego przez rok po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, jest WBE, nie zaś MSWiA. Skarżący wniósł więc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że decyzja Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w W. z dnia [...] lipca 2004 r. nie powoływała w uzasadnieniu przepisów dotyczących uposażenia żołnierzy, odnosiła się jedynie do przepisów z zakresu świadczenia emerytalnego. Jednakże w ocenie wyrażonej w wyroku Sądu Apelacyjnego w W. z dnia [...] lipca 2005 r., decyzja ta obejmowała swym zakresem zarówno emeryturę wojskową, jak i uposażenie należne po zwolnieniu ze służby przez okres jednego roku. Stosownie do postanowień obowiązującej w dniu zwolnienia zainteresowanego ze służby wojskowej ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. 2002 Nr 76, poz. 693 ze zm.), zgodnie z jej art. 9 ust. 3a, w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności pieniężnych żołnierzowi przysługiwały odsetki ustawowe. Na mocy art. 18 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy żołnierzom zawodowym zwolnionym z zawodowej służby wojskowej pełnionej jako służba stała, niezależnie od odprawy, przysługiwało co miesiąc przez okres roku po zwolnieniu ze służby uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Zgodnie natomiast z obowiązującymi w dniu zwolnienia zainteresowanego ze służby przepisami rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. Nr 62, poz. 729 z późn. zm.) przedmiotowe uposażenie wypłacało się żołnierzowi zawodowemu w pierwszym dniu roboczym, a w przypadku, gdy żołnierz pobiera uposażenie za cały należny okres jednorazowo z góry, nie później niż w terminie 14 dni od dnia zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Organ powtórzył, że Wojskowe Biuro Emerytalne nie ponosi odpowiedzialności za uchybienie terminowi wypłaty świadczenia. Nie można uznać, że organ posiadał informacje dotyczące kwestionowania decyzji kadrowych w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służby żołnierza zawodowego. Powtórzył, że zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA z dnia 7 sierpnia 2001 r., sygn. akt II SA 2887/00) organy emerytalne mają obowiązek weryfikacji nadsyłanych dokumentów, stanowiących podstawę do ustalenia wysokości świadczenia, a także są uprawnione do podjęcia czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego. Nie można jednak przyjąć, że istnienie sporu dotyczącego daty zwolnienia skarżącego ze służby wojskowej wynikało z dokumentów. Jednocześnie ustalenie we własnym zakresie daty zwolnienia ze służby nie leżało w kompetencji organu emerytalnego. W sprawie, w ocenie organu, nie nastąpiła zwłoka w wypłacie wyrównania uposażenia, bowiem zainteresowany otrzymał należność niezwłocznie po przesłaniu stosownych dokumentów przez organ zwalniający (MSWiA). Przepis dotyczący odsetek ustawowych za zwłokę w wypłacie został ustanowiony w celu ochrony praw żołnierzy zawodowych, w przypadku, gdyby jednostka wojskowa (wojskowe biuro emerytalne) opóźniała się z wypłatą przysługującej należności lub nie chciała wypłacić jej, gdy żołnierzowi bezspornie ona przysługuje. W omawianym przypadku, zdaniem organu odwoławczego, należy jednoznacznie stwierdzić, że organ emerytalny dołożył ze swojej strony wszelkiej staranności i na podstawie dokumentów sporządzonych przez MSWiA wypłacił stosowne wyrównanie. W związku z tym, że przedmiotowa sytuacja wynikała ze zmiany decyzji organu zwalniającego, nie można uznać, że odpowiedzialność za zaistniały stan rzeczy ponosi WBE, będące zobowiązane do wypłaty odpowiedniego wyrównania uposażenia. Roszczenia o odsetki powinny być kierowane do organu zwalniającego. W przypadku skarżącego przepis dotyczący odsetek nie powinien mieć zastosowania, a samo żądanie ich zapłaty należy uznać za niezasadne. Organ odwoławczy podkreślił też, że w przedmiotowej sprawie utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji przez Ministra Obrony Narodowej oznaczało utrzymanie w moc jedynie jej rozstrzygnięcia, tj. odmowy wypłaty odsetek od wypłaconego wyrównania świadczenia, gdyż uzasadnienie omawianej decyzji nie odnosiło się do kwestii związanych z uposażeniem rocznym należnym po zwolnieniu ze służby. Organ wniósł więc o oddalenie skargi.

Skarżący przedstawił swoje stanowisko dodatkowo w piśmie z dnia [...] marca 2006 r. Uznał w nim, że jego wniosek z dnia [...] lipca 2004 r. był de facto odwołaniem od decyzji WBE dotyczącej ustalenia daty nabycia praw emerytalnych oraz wysokości uposażenia rocznego. Ponowił w nim poza tym swoje stanowisko zaprezentowane w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Sąd analizuje zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem materialnym i formalnym obowiązującym w dacie wydania tej decyzji. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga analizowana według tych kryteriów zasługuje na uwzględnienie, jednakże z powodów odmiennych, niż wskazane w jej treści.

W niniejszej sprawie przedmiotem sporu pomiędzy stroną skarżącą, a Ministrem Obrony Narodowej, jest kwestia odsetek od wypłaconego z opóźnieniem wyrównania świadczenia należnego przez okres jednego roku po zwapnieniu żołnierza zawodowego ze służby, przysługującego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. 2002 Nr 76, poz. 693 ze zm.). Z analizy pism procesowych stron wynika, że - w ich ocenie - podstawą roszczenia skarżącego jest art. 9 ust. 3a tej ustawy w zw. z § 17 przywołanego wyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy, a nadto art. 85 wskazanej wyżej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (w ocenie organu) oraz art. 481 § 1 kodeksu cywilnego (w ocenie strony skarżącej).

Istotne jest, że na mocy wyroku Sądu Apelacyjnego w W. z dnia [...] lipca 2005 r. sprawa o odsetki należne z racji opóźnienia w wypłacie skarżącemu rocznego uposażenia we właściwej wysokości została uznana za sprawę administracyjną. W ocenie Sądu Apelacyjnego powinna być ona rozstrzygnięta w postępowaniu administracyjnym, w którym o ewentualnym prawie do tych odsetek oraz o ich wysokości orzekną organy administracji w drodze decyzji administracyjnych, a sądem właściwym do kontroli legalności takiej decyzji będzie sąd administracyjny. Konsekwentnie zatem Sąd ten uznał, że decyzja z dnia [...] lipca 2004 r. dotyczyła nie tylko odsetek związanych ze świadczeniem emerytalnym, ale także odsetek od uposażenia rocznego.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie wskazuje, że w kwestii charakteru prawnego roszczenia o odsetki z tytułu nieterminowego wypłacenia należności osób zatrudnionych w ramach stosunków administracyjnoprawnych istniejące orzecznictwo sądowe nie jest jednolite. Z jednej strony prezentowane było stanowisko, że wobec braku wyraźnej podstawy prawnej do żądania odsetek roszczenie takie byłoby niezasadne (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 1997 r., I PKN 66/96, OSNAPiUS 1997 nr 20, poz. 401), z drugiej strony, że w takim przypadku roszczenie o odsetki jest zasadne, a przysługuje ono na mocy ogólnych zasad prawa cywilnego (art. 481 § 1 kodeksu cywilnego). Roszczenie to wyprowadzono przy tym z konstytucyjnej zasady prawa do sądu przysługującego na podstawie obowiązujących przepisów konstytucyjnych. Pogląd taki wyrażony został w uchwale Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 stycznia 1995 r., sygn. W 14/94, OTK 1995/1/19. Trybunał uznał w tym orzeczeniu m.in., że "...owa nieterminowość (w wypłacie uposażenia) stanowi zdarzenie prawne o charakterze cywilnoprawnym. Dla dochodzenia roszczeń z tego tytułu droga sądowo-administracyjna nie byłaby wystarczająca, bowiem sąd administracyjny sprawuje kontrolę o charakterze zasadniczo kasacyjnym i nie dysponuje środkami pozwalającymi na realizację roszczeń o charakterze cywilnoprawnym. Uznanie w drodze wykładni, że w takich sprawach zachodzi właściwość sądu administracyjnego (wówczas NSA) pozbawiałoby uprawnionych rzeczywistej (materialnej) ochrony sądowej. Konstytucyjna zasada prawa do sądu nakazuje więc przyjęcie wykładni odmiennej i uznanie właściwości sądów powszechnych. Sąd orzekający w niniejszej sprawie wskazuje ponadto na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2000 r., sygn. SK 12/99, w którym Trybunał w podobnej sprawie, jak sprawa niniejsza, opowiedział się za cywilnoprawnym charakterem roszczenia o odsetki należne za nieterminową wypłatę świadczenia przysługującego w ramach stosunku administracyjnego. Trybunał wyraził w nim stanowisko, wywodząc je m.in. z konstytucyjnego prawa do sądu i domniemania właściwości sądu powszechnego, iż "...przepisy prawa cywilnego uzasadniają w ww. wypadku objęcie zakresem -sprawy cywilnej- roszczeń o zapłatę odsetek od świadczenia pieniężnego ustalonego decyzją administracyjną", a nadto, iż "...w zakresie pojęcia -sprawa cywilna- mieszczą się także roszczenia dotyczące zobowiązań pieniężnych, których źródło stanowią akty administracyjne, w szczególności - roszczenia o odsetki od należnych, a niewypłaconych w terminie świadczeń". Sąd podkreśla także, iż powyższe stanowisko jest konsekwentnie prezentowane w orzecznictwie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (vide np. wyrok z dnia 14 lutego 2006 r., sygn. II SA/Wa 2163/05).

Wskazując na powyższe Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie mógł jednak pominąć w trakcie rozpoznania i orzekania niniejszej sprawie obowiązku respektowania prawomocnego wyroku zapadłego w sprawie cywilnej. Jest nim wyrok Sądu Apelacyjnego w W. z [...] lipca 2005 r. Stosownie bowiem do art. 365 kodeksu postępowania cywilnego prawomocne orzeczenie sądu powszechnego wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale także inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Bezpodstawne byłoby przyjęcie, że związanie wyrokiem sądu powszechnego nie dotyczy sądu administracyjnego. Zatem Sąd orzekający w niniejszej sprawie był związany stanowiskiem, iż decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. Dyrektor WBE w W. odmówił skarżącemu nie tylko prawa do odsetek wynikających z opóźnienia wypłaty świadczenia emerytalnego we właściwej wysokości, ale także prawa do odsetek wynikających z opóźnienia wypłaty w takiej wysokości uposażenia rocznego. Wyrok z dnia [...] lipca 2005 r. przesądził ponadto, iż sprawa o odsetki należne z tytułu opóźnienia w wypłacie uposażenia rocznego jest sprawą administracyjną, a sądem właściwym do weryfikacji wydanej w jej ramach decyzji jest sąd administracyjny. Taki sam obowiązek respektowania powyższego wyroku z dnia [...] lipca 2005 r. spoczywał na orzekającym w niniejszej sprawie organie administracji, tj. Ministrze Obrony Narodowej. Organ obowiązku tego dochował, choć w zaskarżonej decyzji oraz odpowiedzi na skargę sugerował swoje odmienne stanowisko w tym względzie.

W tej sytuacji przyjąć należało, że decyzja Dyrektora WBE w W. z dnia [...] lipca 2004 r. w części, w jakiej dotyczy odsetek od uposażenia rocznego, wydana została w ramach postępowania administracyjnego unormowanego przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Także na etapie postępowania odwoławczego zastosowanie miała procedura administracyjna - żaden przepis prawa nie wprowadza w tym względzie odmiennych zasad i nie pozwala uznać, że odwołanie skarżącego od decyzji z dnia [...] lipca 2004 r. podlegało innej regulacji prawnej (stojąc ciągle na gruncie wyroku z [...] lipca 2005 r.). Wobec tego zasadniczą, pierwotną kwestią stało się pytanie o dochowanie przez skarżącego terminu odwołania określonego w art. 129 § 2 Kpa. Termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni od dnia otrzymania decyzji organu I instancji. Skarżący otrzymał decyzję z dnia [...] lipca 2004 r. w dniu 16 sierpnia 2004 r. (vide adnotacja skarżącego na odpisie tej decyzji, a także pismo pełnomocnika skarżącego z dnia [...] czerwca 2006 r. znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy). Odwołanie od tej decyzji zostało natomiast wniesione w dniu 6 września 2004 r. (vide - powyższe pismo z dnia [...] czerwca 2006 r. oraz prezentata biura podawczego Sądu Okręgowego W. widniejąca na odwołaniu skierowanym do tego Sądu). Abstrahując więc od faktu, że skarżący skierował swoje odwołanie nie do organu II instancji, lecz do sądu, oczywiste jest, że zostało one wniesione po upływie 14 dni od otrzymania decyzji Dyrektora WBE. Termin odwołania upływał bowiem 30 sierpnia 2004 r. W dniu 31 sierpnia 2004 r. decyzja organu I instancji zyskała zatem przymiot ostateczności. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu oraz wydanie w takiej sytuacji decyzji odwoławczej, niezależnie od jej treści, rażąco naruszyło prawo. Warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania - jest bowiem zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Organ odwoławczy obowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa). Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości (wyrok NSA z 18 listopada 1999 r., sygn. I SA 330/99, LEX Nr 48749).

W tej sytuacji Sąd nie mógł dokonywać merytorycznej oceny argumentów podniesionych przez strony. Zaskarżona decyzja jest nieważna, a w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja Dyrektora WBE z dnia [...] lipca 2004 r.

Warto ponadto zauważyć, że kwestią prawnie obojętną jest w niniejszym postępowaniu przyczyna, dla której skarżący uchybił terminowi odwołania. Decyzja organu I instancji zawierała pouczenie, że przysługuje od niej odwołanie do sądu powszechnego w terminie 30 dni. Abstrahując od oceny tej decyzji i intencji organu, który ją wydał, wobec wiążącego charakteru wyroku z dnia [...] lipca 2005 r. przyjąć należy, że pouczenie to jest wadliwe. Może to jednak mieć znaczenie jedynie w ewentualnym postępowaniu w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 tej ustawy Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości, natomiast na podstawie jej art. 200 orzekł w kwestii kosztów postępowania.