Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1008/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-10-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 10,  art. 107
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1008/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 października 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Sędziowie: WSA Ewa Michna, WSA Maria Zawadzka (spr), Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2009r., sprawy ze skargi J. M., na decyzję Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia 21 kwietnia 2009r. Nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania płatności obszarowych, I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. określa, że powyższe decyzje nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 148 zł ( sto czterdzieści osiem złotych).


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 21 kwietnia 2009 r., Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 29 stycznia 2009 r., Nr [...] odmawiającą skarżącemu J. M. przyznania płatności ONW do działek rolnych położonych na obszarze górskim na 2008 rok i nakładającą sankcje w wysokości 1 244,80 zł.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 14 maja 2008 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie płatności ONW na rok 2008.

Organ pierwszej instancji - Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia 29 stycznia 2009 r. odmówił skarżącemu przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2008 r. i nałożył sankcję w wysokości 1 244,80 zł.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną przekroczyła 50 %, dlatego skarżący został wykluczony z otrzymania pomocy, a jednocześnie obciążony sankcją. Podniesiono, ze powierzchnia zgłoszona przez skarżącego we wniosku o przyznanie płatności ONW w 2008 r. wynosiła 11,39 ha. Powierzchnia, co do której wniosek został rozpatrzony wynosiła 7,50 ha. Zatem wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej wynosiła 51,87 %. W uzasadnieniu powołano treść art. 16 ust. 3 akapit 2 oraz ust. 6 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 368, z 23.12.2006, str. 74) zgodnie z którym, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% rolnik jest wykluczany z otrzymania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym, a zatwierdzonym. Kwota ta jest odejmowana z wypłat pomocy, do której rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto tę różnicę.

W odwołaniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, której zarzucił, że została ona wydana z naruszeniem prawa, bez dogłębnego zbadania sprawy i oparta na nieprawdziwych przesłankach. Podniósł, że po złożeniu wniosku został wezwany do wyjaśnienia nieścisłości. W Biurze Powiatowym ARiMR urzędniczka wskazała gdzie znajdują się nieścisłości i poprawiła je w jego obecności, informując, że niezgodności zostały skorygowane. Skarżący podpisał te poprawki jako "usunięcie niezgodności" będąc nieświadomym, że urzędniczka wprowadziła go w błąd. Skarżący zakwestionował także ustaloną przez organ I instancji wysokość procentowej różnicy pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej określoną na 51,87 %. Jego zdaniem nawet jeżeli przyjąć, że powierzchnia zadeklarowana przez skarżącego ("poprawiona przez pracownicę") wynosiła 11,39 ha to w rzeczywistości działki mają powierzchnię 7,93 ha, a zatem różnica procentowa wynosi 43,63 %.

Decyzją z dnia 21 kwietnia 2009 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu stwierdzono, że podniesione przez skarżącego zarzuty, jakoby Pracownik Biura Powiatowego ARiMR ingerował w treść złożonego wniosku bez zgody i wiedzy skarżącego są nieuzasadnione. Podkreślono, iż skarżący każdą zmianę do wniosku odnotował własnoręcznym podpisem, a tym samym brał odpowiedzialność za naniesione zmiany, bez względu na to, czy dokonywał ich samodzielnie, czy korzystał z życzliwości osoby trzeciej. Zdaniem organu odwoławczego błędne wypełnienie deklaracji mogło być wynikiem omyłki, nieuwagi lub nieznajomości prawa, ale bez względu na jego przyczynę wszystkie te przypadki w końcowej ocenie wskazują na zawinienie wnioskodawcy. Zaznaczono też, że ARiMR nie pełni roli doradczej w stosunku do swoich beneficjentów, a zatem pracownik ARiMR nie miał obowiązku wypełnić za skarżącego wniosku i brać odpowiedzialność za jego treść.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący J. M. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji lub stwierdzenia jej nieważności, powtarzając zarzuty zawarte w odwołaniu, a nadto zarzucił naruszenie art. 7 Kodeksu Postępowania Administracyjnego. Jego zdaniem organ odwoławczy nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz nie podjął kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W kwestii zarzutu dotyczącego różnicy procentowej pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a stwierdzonej w czasie kontroli, skarżący zarzucił, ze organ odwoławczy odniósł się do niego w sposób lakoniczny nie badając dokumentów lecz cytując dane za organem pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie w całości. Odpierając zarzuty, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej m.in. poprzez badanie legalności, czyli zgodności z prawem wydawanych aktów w tym decyzji administracyjnych. Z treści art. 145 § 1 ustawy wynika, że sąd uchyla zaskarżoną decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przede wszystkim podkreślić należy, że w sprawach prowadzonych przez organy Agend Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, a dotyczących przyznania płatności bezpośrednich oraz środków finansowych w ramach wspierania rozwoju obszarów wiejskich stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (zwanego dalej k.p.a.). Od 2007 roku chcąc uprościć prowadzone w tych sprawach postępowania, a w konsekwencji ułatwić organom realizację nałożonych na nich zadań, wprowadzono nowe rozwiązania proceduralne poprzez wyłączenie lub zmodyfikowanie wybranych przepisów oraz zasad ogólnych postępowania administracyjnego. W myśl art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64 poz. 427 ze zm.) organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej zwanej ARiMR) stoją na straży praworządności jak również są zobowiązane w sposób wyczerpujący rozpatrzeć cały materiał dowodowy. Powyższe zasady stanowi powtórzenie zasady praworządności z art. 6 k.p.a., jednak stanowi odejście od fundamentalnej zasady prawdy obiektywnej, ponieważ w miejsce wynikającego z k.p.a. obowiązku zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego wynikającego z art. 77 § 1 k.p.a. na organy ARiMR nałożono jednanie obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Został zatem istotnie ograniczony obowiązek organu do zgromadzenia materiału dowodowego. W konsekwencji ustawodawca nałożył na strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu obowiązek przedstawiania dowodów oraz wyjaśnień zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, zaś ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Wymaga to wykazania się przez strony większą aktywnością w zakresie przedstawiania dowodów. Strony nie mogą już oczekiwać, że organ prowadzący postępowanie będzie z urzędu podejmował wszelkie czynności zmierzające do zebrania dowodów niezbędnych do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a postępowanie dowodowe zostało oparte o dowody, które przedstawi strona.

Ograniczeniu uległa także zasada udzielania informacji przez organ prowadzący postępowanie wynikająca z art. 9 k.p.a. Organy ARiMR zobowiązane są do udzielania stronom, na ich żądanie niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania (art. 21 ust. 2 pkt 3 powołanej ustawy). Zatem powołane rozwiązanie niewątpliwie ogranicza obowiązki informacyjne podejmowane z urzędu przez ARiMR w ramach prowadzonych postępowań, ograniczając ten obowiązek tylko do przypadków, w których strona żąda udzielenia informacji przez organ.

Wyraźnie ograniczona w tych postępowaniach została także zasada czynnego udziału strony w każdym stadium postępowaniu i związana z nią zasada wysłuchania strony, wynikająca z art. 10 k.p.a. W przypadku postępowań administracyjnych prowadzonych przez organy ARiMR w sprawach dotyczących płatności bezpośrednich i środków finansowych dotyczących działań podejmowanych w ramach rozwoju obszarów wiejskich. Wprowadzono bowiem rozwiązanie, zgodnie z którym organ prowadzący postępowanie, zapewnia stronom na ich żądanie, czynny udział, w każdym stadium postępowania. Nie stosuje się natomiast art. 81 k.p.a., w myśl którego okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeśli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do prowadzonych dowodów, co jest z kolei gwarancją realizacji zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Przeprowadzenie przez organ dowodu, dopiero wtedy czynni wiarygodną okoliczność faktyczną, gdy strona mogła wypowiedzieć się co do tego dowodu. Zatem organy ARiMR zostały zwolnione przez ustawodawcę w art. 21 ust. 2 pkt 3 powołanej ustawy z obowiązku zapewnienia możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów oraz zebranego materiału dowodowego. Dalsze odmienności dotyczą możliwości zmiany decyzji ostatecznych oraz zasad intertemporalnych nieistotnych w przedmiotowej sprawie. Podkreślić jednak należy, że ustawodawca w prowadzonych przez ARiMR postępowaniach administracyjnych nie wprowadził żadnych ograniczeń odnoście stosowania wynikającej z art. 8 zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Z zasady tej wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Brak zaufania obywateli do organów Państwa jest z reguły skutkiem naruszenia prawa przez organy państwowe, zwłaszcza zaś niektórych wartości w nim wyrażonych, jak równość i sprawiedliwość.

Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że organy obu instancji prowadząc postępowanie i wydając decyzje naruszył przepisy postępowania, a w szczególności przepis art. 107 § 1 oraz § 3 oraz zasadę zaufania z art. 8 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.).

Skarżący w dniu 14 maja 2008 roku w Biurze Powiatowym złożył wniosek o przyznanie płatności ONW. Wniosek ten, jak się później okazało został błędnie wypełniony, wobec powyższego organ I instancji, w czerwcu 2008 roku wezwał skarżącego do jego skorygowania. Na skutek tego wezwania skarżący stawił się w urzędzie, gdzie pracownica organu, informując, gdzie są błędy, dokonała niebieskim długopisem korekt na przedmiotowym wniosku, a skarżący zaparafował te zmiany czarnym długopisem. Okoliczności tych nie kwestionował pełnomocnik organu na rozprawie w dniu 30 września 2009 roku. Zresztą trudno przypuszczać, aby dokonując przedmiotowych korekt skarżący posługiwał się dwoma różnymi długopisami (niebieskim i czarnym). Po tej korekcie skarżący był przekonany, że usunięte zostały wszystkie nieścisłości wniosku i oczekiwał na wydanie przez organ decyzji o przyznaniu płatności ONW na 2008 rok. Tymczasem w listopadzie 2008 roku organ I instancji ponownie wezwał skarżącego o dokonanie korekty wniosku, nie informując go o tym, że dokonane przez pracownika organu korekty nie usunęły wszystkich niezgodności. W odpowiedzi na wezwanie skarżący, "będąc nieświadomym, że urzędniczka wprowadziła go w błąd" złożył korektę wniosku, jak się później okazało błędną. W konsekwencji organ I instancji wydał decyzję w której odmówił skarżącemu przyznania płatności ONW na 2008 rok i nałożył sankcje w wysokości 1 244,80 zł, stwierdzając w uzasadnieniu decyzji, że powierzchnia zgłoszona przez skarżącego we wniosku o przyznanie płatności wyniosła 11,39 ha, a powierzchnia, co do której wniosek został rozpatrzony wyniosła 7,50 ha. Zatem wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych, we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli wyniosła 51.87 %.

W te sytuacji trudno nie podzielić stanowiska skarżącego, że został wprowadzony w błąd przez pracownika organu, który, działając zapewne w dobrej wierze i na prośbę skarżącego dokonał przedmiotach korekt i zapewnił go, że dokonane przez pracownika organu zmiany usunęły wszelkie nieprawidłowości we wniosku.

Dodatkowo podkreślić należy, że skarżący zarówno w odwołaniu, jak i później w skardze do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Krakowie kwestionował różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowanych we winsoku działek, a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli, określoną przez urząd na 51,87%. Jego zdaniem procentowa różnica wynosi 43,63%. Jednak organ odwoławczy w żaden konstruktywny sposób się do tego zarzutu nie odniósł, a jedynie powtórzył, za organem I instancji, że różnica procentowa wynosi 51,87% Tymczasem, na mocy przepisu art. 107 § 1 k.p.a. decyzja powinna zawierać: między innymi: uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa ( art. 107 § 3 ustawy). Zatem skoro skarżący kwestionował ustalenia organu co do określenia wysokości procentowej różnicy (51,87%), i dodatkowo przedstawił swoje ustalenia (43,63%), to należało szczegółowo przedstawić w jaki sposób organ dokonał przedmiotowych wyliczeń, czego organy nie uczyniły. W tym znaczeniu zaskarżona decyzja nie zawiera uzasadnień faktycznych, o jakich mowa w treści powołanego przepisu.

W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Działając zaś na podstawie art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł o wyeliminowaniu z obrotu prawnego.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.