Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1340/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Służba Bezpieczeństwa
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. art. 8a, 13b ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2016 poz 708
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.
article: art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Izabela Głowacka – Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), Protokolant specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2021 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącej J. C. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej MSWiA/organ) decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania J. C.(zwaną dalej skarżącą/wnioskodawczynią) od decyzji z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2018 r. (data wpływu do organu) skarżąca, beneficjentka renty rodzinnej po zmarłym mężu L. S., zwróciła się do MSWiA o zastosowanie wobec niej art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r.

o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r., poz. 708 ze zm., zwana dalej: ustawa zaopatrzeniowa).

W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku wnioskodawczyni wskazała na osiągnięcia sportowe swojego zmarłego męża L. S. Podkreśliła, że po ukończeniu studiów na Uniwersytecie J., otrzymał on nakaz pracy w służbie [...] i cały czas był przede wszystkim sportowcem.

Do Milicji trafił jako młody prawnik, po ukończeniu studiów prawniczych, nigdy nie zajmował się sprawami politycznymi, był znakomitym piłkarzem, reprezentantem Polski, jako wybitny zawodnik i wielokrotny mistrz Polski, został wyróżniony wieloma odznaczeniami sportowymi.

Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. MSWiA, działając na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, orzekł o odmowie wyłączenia stosowania wobec skarżącej przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Podstawą negatywnej dla skarżącej decyzji stanowił fakt, że funkcjonariusz, po którym wnioskodawczyni pobiera rentę rodzinną, nie pełnił służby po 12 września 1989 r.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca podała, iż wykazany przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, okres 3 lat i 19 dni pełnienia służby na rzecz totalitarnego państwa

w latach 1951-1954, jest rażącą niesprawiedliwością w świetle tego, że do służby tej jej były mąż został skierowany nakazem pracy. Wobec zwolnienia ze służby [...] czerwca 1986 r. nie miał możliwości wykazać się zasługami po 12 września 1989 r., czego wymaga ustawa zaopatrzeniowa. Wskazała, iż jej były mąż był odznaczony Krzyżem Kawalerskim OOP, medalem 90-lecia PZPN, Diamentowej Odznaki PZPN, Zasłużony Działacz Kultury Fizycznej.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] lipca 2019 r.,

nr [...], działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

w związku z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Minister wyjaśnił, iż w toku postępowania wywołanego wnioskiem skarżącej ustalono, że L. S., po którym beneficjentką renty rodzinnej jest wnioskodawczyni, został zwolniony ze służby (w Milicji Obywatelskiej – dopisek Sądu) z dniem [...] czerwca 1986 r., a zatem nie został spełniony jeden z warunków koniecznych do zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. L. S. pełnił służbę przez 34 lata, 6 miesięcy i 4 dni, z czego na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od [...] grudnia 1951 r. do [...] grudnia 1954 r., tj. przez 3 lata, 19 dni. Z dokumentacji wynika również, że został on zwolniony ze służby [...] czerwca 1986 r. i po tej dacie nie podjął ponownie służby. Wskazał, że skoro L.S. pełnił służbę do [...] czerwca 1986 r. i nie pełnił jej po 12 września 1989 r., to nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Organ nie ma bowiem możliwości zbadania rzetelności wykonywania przez funkcjonariusza zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem życia i zdrowia (art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej).

Zdaniem Ministra obie przesłanki, wskazane w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, muszą być spełnione łącznie. W związku z faktem, że L. S. nie spełnia drugiej przesłanki z powyższego przepisu, organ nie może zastosować wyłączenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 28 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2180/19, uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych

nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. orzekającą o utrzymaniu w mocy decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] kwietnia

2019 r. w sprawie odmowy wyłączenia stosowania wobec skarżącej, beneficjentki renty rodzinnej po zmarłym mężu, przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Wskazał, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wydania decyzji pozytywnej dla strony z uwagi na okoliczności, iż były mąż skarżącej po dniu 12 września 1989 r. nie pełnił służby. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podniósł, że przedmiotową kwestię wyczerpująco wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19 (publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl), który stwierdził, iż wykładnię istotnego

i zasadniczego znaczenia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków" wzmacnia sposób użycia przez ustawodawcę zwrotu: "szczególnie uzasadnione przypadki" w treści zdania, zawartego w art. 8a ust. 1 ustawy. Zdaniem NSA

ustawodawca nie wskazał trzech odrębnych przesłanek określających treść normy materialnoprawnej podlegającej zastosowaniu, lecz jedną przesłankę "szczególnie uzasadnionych przypadków", którą – zdaniem NSA – należy rozważać

z uwzględnieniem kryteriów krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.,

w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Naczelny Sąd Administracyjny zastrzegł, iż jednoczesne (ustawodawca użył

w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej spójnika "oraz" między punktami 1 i 2 w art. 8a ust. 1) spełnienie kryteriów "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" jest istotnym argumentem, służącym obaleniu domniemania służby, charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, i tym samym może uprawniać do przyjęcia, że spełniona została przesłanka "szczególnie uzasadnionych przypadków" chyba, że w realiach konkretnej sprawy zostanie wykazane, że mimo spełnienia powyższych kryteriów, funkcjonariusz był zaangażowany w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji, właściwych państwu totalitarnemu. Zatem brak podstaw, aby przy przyjęciu "szczególnie uzasadnionych przypadków" wyłączać w stosunku do niego unormowania ustawowe, odbierające mu prawo niesłusznie nabyte. NSA zaznaczył, iż brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r." bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem

w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma – z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego – konotacji pejoratywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki", obalające domniemanie służby, charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu (szerzej na ten temat w powołanym wyroku).

Interpretacja art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, dokonana w wyroku NSA o sygn. akt I OSK 1895/19, na gruncie niniejszej sprawy prowadzi do konkluzji, iż brak spełnienia kryterium rzetelnego wykonywania zdań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. nie stanowi automatycznie, jak to przyjął organ, o braku podstaw do przyjęcia zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ dokona wyczerpującej oceny, czy sprawa skarżącej (beneficjentki po zmarłym funkcjonariuszu) stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Wyrażając ocenę

w tym zakresie organ powinien przeanalizować podawane w skardze fakty, dotyczące skierowania L. S. do służby nakazem, a także rozważyć czy, a jeśli tak, to jakie znaczenie mają podawane przez skarżącą informacje na temat sukcesów i osiągnięć sportowych funkcjonariusza, szczegółowo opisanych we wniosku oraz w skardze (vide część wstępna uzasadnienia). Organ powinien w szczególności zbadać, jak stwierdził Sąd, czy prawdziwy jest zarzut skargi, że L. S.został skierowany do służby w Milicji Obywatelskiej nakazem pracy, bez swojej woli, a jeśli tak było – ocenić go. Nadto następnie będzie obowiązany odnieść ustalenia do ustawowego kryterium krótkotrwałości służby pełnionej przed 12 września 1989 r. na rzecz totalitarnego państwa. Dopiero tak dokonana ocena, uwzgledniająca także okres pełnienia w strukturach bezpieczeństwa PRL nie przekraczający 10 procent całego okresu służby, powinna stanowić punkt wyjścia do rozważań, czy w sprawie mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem, pozwalającym pozytywnie załatwić wniosek strony.

Analizując ponownie niniejszą sprawę, Minister Spraw Wewnętrznych

i Administracji decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów.

Organ stwierdził, że pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r. zwrócił się do skarżącej o udzielenie informacji, czy dysponuje dokumentem: "nakaz pracy", z którego wynikało skierowanie jej męża Pana L. S. do służby w MO, bądź innymi materiałami potwierdzającymi to skierowanie. Ww. pismo zostało prawidłowo doręczone i odebrane w dniu [...] sierpnia 2020 r. Jak wynika ze stanowiska organu do dnia wydania decyzji żądany dokument taki nie wpłynął. Organ wskazał, że analiza otrzymanej z IPN dokumentacji stanowiącej archiwalne akta osobowe o sygn. [...] przekazanej za pismem z dnia [...] września 2020 r. wskazuje, że Pan L.S. podjął służbę w jednej z jednostek enumeratywnie wymienionych w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, tj. [...] i wypełniał swoje obowiązki służbowe przez okres ponad 3 lat, co zdaniem organu z całą pewnością pozwoliło mu na dokładne i kompleksowe zaznajomienie się ze specyfiką stawianych przed nim zadań. Ponadto, w dobrowolnie sporządzonym przez Pana L. S. podaniu z 1951 r., dot. przyjęcia do służby w Wojewódzkim Urzędzie [...] Publicznego w K. wskazał: "...proszę o przyjęcie mnie do pracy biurowej w Waszej instytucji, odpowiadającej moim kwalifikacjom ...". Wniosek ten został pozytywnie rozpatrzony i ww. przyjęto do pracy oraz mianowano na stanowisko rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] grudnia 1951 r. w Wojewódzkim Urzędzie [...] Publicznego w K. W ocenie organu wniosek skarżącego nie miał charakteru przymusowego, ale był dobrowolny.

Wskazał, że w archiwalnych aktach osobowych dot. ww. byłego funkcjonariusza nie stwierdzono dokumentu, z którego wynikałby "nakaz pracy" wydany dla Pana L. wobec powyższego Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że podjęta praca została przez niego dobrowolnie i nie była pełniona krótkotrwale, a tym samym nie została wypełniona przesłanka zawarta

w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Zdaniem organu, aby można było rozpatrywać zaistnienie "szczególnie uzasadnionego przypadku" obie przesłanki wskazane w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej muszą zostać spełnione łącznie. Ustawodawca, konstruując przywołany przepis, pomiędzy przesłanką pierwszą i drugą ww. przepisu ustawy zaopatrzeniowej, użył spójnika "oraz", zatem jego intencją było traktowanie obu wymogów w sposób łączny. W przeciwnym razie prawodawca użyłby np. spójnika "lub".

Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca, zarzucając:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a. art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.), poprzez jego błędne zastosowanie i brak rozważenia całokształtu materiału dowodowego, a w konsekwencji błędne stwierdzenie, że mąż skarżącej L. S. podjął służbę w jednej z jednostek wymienionych w art. 13 b ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnych funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej

i Służby Więziennej oraz ich rodzin (dalej: "ustawa zaopatrzeniowa"), na podstawie dobrowolnego sporządzonego podania w 1951 r. do przyjęcia do służby

w Wojewódzkim Urzędzie [...] Publicznego w K., podczas gdy, prawidłowa analiza zgromadzonego materiału dowodowego, a w szczególności treści podnoszonych przez skarżącą twierdzeń, przy uwzględnieniu zasad doświadczenia życiowego, powinna prowadzić do wniosku, że nakaz pracy był niejednokrotnie zastępowany "dobrowolnym" podaniem o zatrudnienie w jednostkach wymienionych w art. 13 b ustawy zaopatrzeniowej, nie będąc jednocześnie swobodnym podjęciem decyzji w tym zakresie przez samego zainteresowanego, a brak sporządzenia niniejszego podania spotkałby się z zastosowaniem zdecydowanych środków oraz represji wobec męża skarżącej – L. S., a jednocześnie czas pełnienia służby w ramach jednostek wymienionych w art. 13 b ustawy zaopatrzeniowej wynosił 3 lata i 19 dni, a zatem tyle samo co skierowanie na podstawie wydanego nakazu pracy, jak również brak jest przesłanek wskazujących jednoznacznie na rzeczywistą realizację przez L. S. świadomych

i umyślnych działań w ramach totalitarnego państwa, a zatem związaną

z bezpośrednim zaangażowaniem męża skarżącej w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego;

b. art. 81 a § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i brak uwzględnienia wątpliwości co do podstawy pracy L. S. w jednostkach wskazanych w art. 13 ustawy zaopatrzeniowej, jak i charakteru pełnionej przez niego służby, na korzyść skarżącej, podczas gdy z dokumentacji zgromadzonej w toku niniejszego postępowania, a w szczególności dokumentacji nadesłanej przez IPN, sygn. [...], nie wynika jednoznacznie, aby podanie o pracę sformułowane przez męża skarżącej w 1951 r. było rzeczywiście dobrowolnym oświadczeniem woli strony i nie zastępowało w tej formie nakazu pracy, jak również dokumentacja nie wskazuje na osobiste i świadomie zaangażowanie L. S. w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego;

co w konsekwencji doprowadziło do:

2. naruszenia prawa materialnego, a to art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, poprzez jego niezastosowanie i brak uznania, że w stosunku do skarżącej zachodzą przesłanki do wyłączenia stosowania wobec niej przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a, mimo że, została spełniona przesłanka krótkotrwałości służby w ramach totalitarnego państwa (3 lata i 19 dni), charakter pełnionej służby nie wskazywał

na osobiste zaangażowanie L. S. w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, jak również brak jest okoliczności niebudzących wątpliwości, że podjęcie służby w ramach jednostki wymienionej w art. 13 b ustawy zaopatrzeniowej było dobrowolną i świadomą decyzją męża skarżącej, a zatem

w niniejszej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek do wyłączenia stosowania art. 15 c, art. 22a i art 24a ustawy zaopatrzeniowej wobec skarżącej.

W uzasadnianiu skargi rozwinęła argumentację.

Powołując się na przedstawione zarzuty oraz te wszelkie zarzuty, które Sąd bierze pod uwagę z urzędu, skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2021 roku w całości

i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Ministrowi Spraw Wewnętrznych

i Administracji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, wraz z kosztami zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest decyzja organu z [...] lutego 2021 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję organu MSWiA z dnia [...] kwietnia 2019 r.

nr [...], w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w świetle kryteriów opisanych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.), Sąd dopatrzył się w działaniu organu rozstrzygającego w niniejszej sprawie nieprawidłowości, w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i zastosowania do jego oceny przepisów prawa. Zdaniem Sądu nie zostały wyjaśnione motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja nie jest wyczerpująca.

Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd podkreśla, że sprawa była już przedmiotem kontroli WSA w Warszawie, który wyrokiem z dnia 28 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2180/19, uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych

nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. orzekającą o utrzymaniu w mocy decyzji MSWiA nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. w sprawie odmowy wyłączenia wobec skarżącej J.C., beneficjentki renty rodzinnej po zmarłym mężu, przepisów ustawy zaopatrzeniowej.

Zawarta w art. 153 p.p.s.a. zasada związania prawomocnym wyrokiem Sądu obligowała organ do dokonania - w pierwszej kolejności, jak zaznaczył Sąd - wyczerpującej oceny, czy sprawa skarżącej (beneficjentki po zmarłym funkcjonariuszu) stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Wyrażając ocenę w tym zakresie organ powinien przeanalizować podawane w skardze fakty, dotyczące skierowania L.S. do służby nakazem, a także rozważyć czy, a jeśli tak, to jakie znaczenie mają podawane przez skarżącą informacje na temat sukcesów i osiągnięć sportowych funkcjonariusza, szczegółowo opisanych we wniosku oraz w skardze. Organ powinien w szczególności zbadać, czy prawdziwy jest zarzut skargi, że L. S. został skierowany do służby w Milicji Obywatelskiej nakazem pracy, bez swojej woli, a jeśli tak było - ocenić go. Nadto powinien odnieść poczynione ustalenia do ustawowego kryterium krótkotrwałości służby pełnionej przed 12 września 1989 r. na rzecz totalitarnego państwa. Dopiero tak dokonana ocena, uwzgledniająca także okres pełnienia w strukturach bezpieczeństwa PRL nie przekraczający 10 procent całego okresu służby, powinna stanowić punkt wyjścia

do rozważań, czy w sprawie mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem, pozwalającym pozytywnie załatwić wniosek strony.

W pojęciu "ocena prawna" mieści się wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego, która zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych

i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych.

Jak wynika z akt sprawy, L. S. pełnił służbę przez 34 lata, 6 miesięcy i 4 dni, z czego na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, od [...] grudnia 1951 r. do [...] grudnia 1954 r., tj. przez 3 lata, 19 dni. Został on zwolniony ze służby [...] czerwca 1986 r. i po tej dacie nie podjął ponownie służby (fakty niesporne).

Przepis art. 13b ust. 1 pkt 4 ustawy zaopatrzeniowej za służbę na rzecz totalitarnego państwa nakazuje uznawać służbę od dnia [...] lipca 1944 r. do dnia [...] lipca 1990 r., pełnioną w jednostkach organizacyjnych podległych organom, o których mowa w pkt 1-3, a w szczególności jednostkach Milicji Obywatelskiej w okresie do dnia [...] grudnia 1954 r. Trudna do przyjęcia jest jednak interpretacja, w której w sposób blankietowy, bez możliwości rozpatrzenia konkretnego przypadku (w niniejszej sprawie- jak twierdzi skarżąca- przymusowego skierowania jej byłego męża do służby oraz jego późniejszych osiągnięć sportowych), odbiera się funkcjonariuszowi lub członkom rodziny zmarłego funkcjonariusza, prawo do "wypracowanego" świadczenia emerytalnego lub rentowego. Z ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) wynika, że przyjęte rozwiązanie miało na celu "ograniczenie przywilejów emerytalnych i rentowych, związanych z pracą w aparacie bezpieczeństwa Polski Rzeczypospolitej Ludowej, ponieważ nie zasługują one na ochronę prawną przede wszystkim ze względu na powszechne poczucie naruszenia w tym zakresie zasad sprawiedliwości społecznej".

Interpretacja art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, dokonana w wyroku NSA o sygn. akt I OSK 1895/19, na gruncie niniejszej sprawy prowadzi do konkluzji, iż brak spełnienia kryterium rzetelnego wykonywania zdań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. nie stanowi automatycznie, jak to ponownie przyjął organ, o braku podstaw do przyjęcia zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku". Pogląd ten był szczegółowo prezentowany we wspomnianym wyżej wyroku i w ocenie Sądu nie ma powodu go powtarzać.

W orzecznictwie sądów administracyjnych konsekwentnie zwraca się uwagę na znaczenie, jakie ma prawidłowe uzasadnienie decyzji uznaniowej. Wskazuje się, że wymogi, jakim powinna odpowiadać decyzja wydana w ramach uznania administracyjnego, są dalej idące, niż ma to miejsce w odniesieniu do decyzji związanej. Uzasadnienie decyzji uznaniowej powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Powinno z niego wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 marca 2010 r., sygn. akt II GSK 491/09, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 2006/10, publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wskazał, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wydania decyzji pozytywnej dla strony z uwagi na okoliczności, iż były mąż skarżącej po dniu 12 września 1989 r. nie pełnił służby.

Zatem w niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie ma dokonanie prawidłowej wykładni art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Sąd w uzasadnieniu ww. wyroku podniósł, że przedmiotową kwestię wyczerpująco wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19 (publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl), który stwierdził, iż wykładnię istotnego i zasadniczego znaczenia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków" wzmacnia sposób użycia przez ustawodawcę zwrotu: "szczególnie uzasadnione przypadki" w treści zdania, zawartego w art. 8a ust. 1 ustawy. Mowa tu o "szczególnie uzasadnionych przypadkach (...) ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia". W języku polskim zwrot "ze względu na" oznacza "z przyczyn, powodów, okoliczności skłaniających do takiego, a nie innego działania" (zob. B. Dunaj (red.): Słownik współczesnego języka polskiego, tom 2, Warszawa 1999, s. 589). Wśród synonimów zwrotu "ze względu na" można wskazać takie zwroty, jak m.in.: "biorąc pod uwagę", "mając na uwadze", "odnosząc się", "w nawiązaniu", "w związku", "z uwagi na", "zważywszy na". Użyty w art. 8a

ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej zwrot "ze względu na" ukierunkowuje zatem na pewne istotne okoliczności, mogące mieć znaczenie dla ustalenia zaistnienia "szczególnie uzasadnionych przypadków", którymi to okolicznościami są – w rozumieniu ustawy - krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelne wykonywanie zadań

i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia

i życia.

NSA wskazał, że ustawodawca nie wskazał trzech odrębnych przesłanek określających treść normy materialnoprawnej podlegającej zastosowaniu, lecz jedną przesłankę "szczególnie uzasadnionych przypadków", którą – zdaniem NSA – należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca

1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września

1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Naczelny Sąd Administracyjny zastrzegł, iż jednoczesne (ustawodawca użył

w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej spójnika "oraz" między punktami 1 i 2

w art. 8a ust. 1) spełnienie kryteriów "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca

1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" jest istotnym argumentem, służącym obaleniu domniemania służby, charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, i tym samym może uprawniać do przyjęcia, że spełniona została przesłanka "szczególnie uzasadnionych przypadków" chyba, że w realiach konkretnej sprawy zostanie wykazane, że mimo spełnienia powyższych kryteriów, funkcjonariusz był zaangażowany w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji, właściwych państwu totalitarnemu. Zatem brak podstaw, aby przy przyjęciu "szczególnie uzasadnionych przypadków" wyłączać w stosunku do niego unormowania ustawowe, odbierające mu prawo niesłusznie nabyte. NSA zaznaczył, iż brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r." bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem

w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma – z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - konotacji pejoratywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki", obalające domniemanie służby, charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu (szerzej na ten temat w powołanym wyroku).

Interpretacja art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, dokonana w wyroku NSA o sygn. akt I OSK 1895/19, na gruncie niniejszej sprawy prowadzi do konkluzji, iż brak spełnienia kryterium rzetelnego wykonywania zdań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. nie stanowi automatycznie, jak to przyjął organ, o braku podstaw do przyjęcia zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku".

W omawianym przypadku Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił zastosowania art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej wobec skarżącej,

w związku z faktem, że Pan L. S., po którym beneficjentką renty rodzinnej jest wnioskodawczyni, został zwolniony ze służby z dniem [...] czerwca

1986 r. i po tym dniu ponownie nie podjął służby oraz służba ww. przed dniem 31 lipca 1990 r., uznana za służbę na rzecz totalitarnego państwa, nie była pełniona krótkotrwale (tym samym nie została spełniona przesłanka z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej). Ponadto Pan L. S. pełnił służbę do dnia [...] czerwca 1986 r. i nie pełnił jej po dniu 12 września 1989 r., zatem organ nie miał możliwości zbadania rzetelności wykonywania przez ww. funkcjonariusza zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem życia i zdrowia (art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej). Organ wskazał, że przesłanki wskazane

w art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej muszą zostać spełnione łączne.

W związku z faktem, że Pan L. S. nie spełnia żadnej z ww. przesłanek przewidzianych w przywołanym przepisie ustawy zaopatrzeniowej, organ nie ma możliwości zastosowania wyłączenia w stosunku do Pani J. C., beneficjentki renty rodzinnej po ww. zmarłym funkcjonariuszu, art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Należy ponownie wykazać, że ustawodawca nie wskazał trzech odrębnych przesłanek określających treść normy materialnoprawnej podlegającej zastosowaniu, lecz jedną przesłankę "szczególnie uzasadnionych przypadków", którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca

1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września

1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ powinien odnieść się do rozpoczęcia pracy przez funkcjonariusza w kontekście krótkotrwałej służby i podnoszonej

w postępowaniu okoliczności braku dokumentu (nakaz pracy) potwierdzającego konieczność podjęcia pracy przez męża skarżącej w [...] w K. Sąd wskazuje, że w aktach sprawy znajduje się dokumentacja potwierdzająca "życiorys zawodowy funkcjonariusza". Z tej dokumentacji wynika, że rozpoczął pracę będąc studentem. Wobec tego organ winien wyjaśnić, czy w takim wypadku było możliwe nawet hipotetyczne wydanie nakazu pracy. Nadto organ winien rozważyć podnoszoną przez skarżącą kwestię osiągnięć sportowych jej męża. Rozważania te powinny odbyć się w kierunku potwierdzenia bądź nie "szczególnie uzasadnionych przypadków".

Oznacza to, iż Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie wykonał w pełni zaleceń Sądu opisanych w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2180/19 i w związku z tym nie dokonał prawidłowej subsumcji ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz mającej w sprawie zastosowanie hipotezie normy prawnej.

Jak już akcentowano art. 153 p.p.s.a. zobowiązuje organ do uwzględnienia

w ponownym orzekaniu sądowej oceny prawnej i nakazuje mu wykonanie sądowych wskazań dotyczących tego, co musi uczynić przed merytorycznym orzeczeniem.

Nie jest rolą organu jakiekolwiek kwestionowanie oceny prawnej i ww. wskazań - organ ma obowiązek się do nich zastosować w pełni, nawet jeżeli uważa inaczej (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 13 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 913/19).

Wymogów tych MSWiA nie spełnił w związku z czym Sąd na podstawie

art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie zobowiązując właściwy organ, aby w pełni wykonał zalecenia wynikające z wydanego, prawomocnego ww. wyroku z dnia 28 stycznia 2020 r., jak i zalecenia wskazane

w niniejszym uzasadnieniu.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.