Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 4872/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Hasła tematyczne: Służba więzienna
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 69 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1427
law: Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędzia del. WSA Sławomir Pauter po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1509/20 w sprawie ze skargi T. N. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie przeniesienia do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] grudnia 2019 r. znak [...] , 2. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz T. N. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 15 stycznia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt II SA/Wa 1509/20) oddalił skargę T. N. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z [...] maja 2020 r., utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z [...] grudnia 2019 r. w przedmiocie przeniesienia do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że decyzją z [...] grudnia 2019 r. Dyrektor Generalny Służby Więziennej na podstawie art. 69 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i art. 218 ust. 3 ustawy z 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 1427 ze zm. – zwanej dalej ustawą o Służbie Więziennej) z dniem 1 stycznia 2020 r. przeniósł z urzędu T. N. – starszego wykładowcę Zakładu Technik Interwencyjnych i Szkolenia Strzeleckiego Centralnego Ośrodka Szkolenia Służby Więziennej w Kaliszu do pełnienia służby w Centralnym Ośrodku Szkolenia Służby Więziennej w Kulach (na to samo stanowisko starszego wykładowcy). Jak podał organ, z dniem 31 grudnia 2019 r. zostanie zniesiony Ośrodek w Kaliszu, a jego zadania przejmie Ośrodek w Kulach zgodnie z zarządzeniem nr 47/2019 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z 23 września 2019 r. w sprawie przekształcenia Ośrodka Szkolenia Służby Więziennej w Kulach w Centralny Ośrodek Szkolenia Służby Więziennej w Kulach oraz zniesienia Centralnego Ośrodka Szkolenia Służby Więziennej w Kaliszu. Mając powyższe na uwadze oraz konieczność zabezpieczenia prawidłowego realizowania statutowych zadań przez nowotworzony Ośrodek, organ przeniósł funkcjonariusza, jak powyżej.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył T. N.

Decyzją z [...] maja 2020 r. Minister Sprawiedliwości na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji, kierując się ważnymi potrzebami służby, zasadnie przeniósł skarżącego do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej Służby Więziennej. Jego przeniesienie do dalszego pełnienia służby na stanowisko starszego wykładowcy w COSSW w Kulach było konsekwencją zniesienia COSSW w Kaliszu oraz było podyktowane potrzebą zabezpieczenia prawidłowego realizowania statutowych zadań COSSW w Kulach, a więc nastąpiło z uwzględnieniem ważnego interesu służby. Wniosek personalny skarżącego z 4 grudnia 2019 r. o przeniesienie do pełnienia służby w Wyższej Szkole Kryminologii i Penitencjarystyki w Warszawie (korpusie mundurowym w Kaliszu) został przesłany Rektorowi – Komendantowi WSKiP, który w piśmie z 12 grudnia 2019 r. poinformował, że 3 grudnia 2019 r. zakończył się dobór kadry, a 6 grudnia 2019 r. złożył ostatnie w bieżącym roku wnioski personalne o przeniesienie funkcjonariuszy do pełnienia służby. Nie można zatem zarzucić organowi I instancji, że nie zbadał możliwości przeniesienia skarżącego do dalszego pełnienia służby w WSKiP. Minister dodał, że organ I instancji, przenosząc skarżącego do dalszego pełnienia służby w Centralnym Ośrodku Służby Więziennej w Kulach, zabezpieczył (jego) interes prawny poprzez wskazanie nowego miejsca pełnienia służby przy zachowaniu równorzędnego stanowiska (uposażenia). Organ I instancji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia, ważąc proporcje między interesem społecznym a słusznym interesem strony oraz mając na uwadze istotę służby funkcjonariusza. Zaskarżona decyzja nie jest decyzją dowolną. Organ odwoławczy dodał, że w analogicznej sytuacji jak odwołujący się, znalazło się 28 funkcjonariuszy Centralnego Ośrodka Szkolenia Służby Więziennej w Kaliszu, w związku z czym nie jest uzasadniony zarzut dyskryminacji lub nierównego traktowania.

Organ odwoławczy zauważył również że faktycznie skarżący nie został formalnie zawiadomiony o wszczęciu postępowania w sprawie jego przeniesienia z urzędu, niemniej uchybienie to nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Strona nie została pozbawiona możliwości czynnego udziału w postępowaniu. W dniu wydania zaskarżonej decyzji ([...] grudnia 2019 r.) funkcjonariusz otrzymał pismo (z tego samego dnia) Dyrektora Biura Kadr i Szkolenia Centralnego Zarządu Służby Więziennej (którego potwierdzenia przyjęcia własnoręcznym podpisem odmówił), zawierające informację o zakończonym naborze do kampusu mundurowego w Wyższej Szkole Kryminologii i Penitencjarystyki oraz o tym, że z dniem 1 stycznia 2020 r. zostanie przeniesiony do pełnienia służby do Centralnego Ośrodka Szkolenia Służby Więziennej w Kulach. Z kolei określona w decyzji organu I instancji data przeniesienia funkcjonariusza z dniem 1 stycznia 2020 r., gdy decyzja ta została doręczona stronie 7 stycznia 2020 r. nie uprawnia do stwierdzenia, że jest ona nieprawidłowa.

Skargę na powyższą decyzję złożył T. N., zarzucając jej naruszenie art. 69 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej przez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że za jego przeniesieniem do pełnienia służby w COSSW w Kulach przemawiały ważne potrzeby służby. Nadto skarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 225 § 1 i § 2 K.p.a.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie.

Oddalając powyższą skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał na wstępie na charakter Służby Więziennej oraz możliwość przeniesienia funkcjonariusza do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej na podstawie art. 69 ust. 1 i 2 ustawy o Służbie Więziennej, w ramach uznania administracyjnego. Jak podkreślił Sąd, uznanie administracyjne nie pozwala na dowolne działanie organu, rozstrzyganie na podstawie przesłanek nie mających obiektywnego uzasadnienia. Organ musi ustalić (rozważyć) proporcje między interesem społecznym, interesem służby a słusznym interesem strony. Jak zauważył Sąd, istnienie przesłanki "ważnej potrzeby służby" musi być rozważane na tle stanu faktycznego określonej sprawy. Niezbędne jest wykazanie realnie istniejącej przyczyny lub szeregu okoliczności czy zdarzeń świadczących łącznie o tym, że przeniesienie funkcjonariusza było konieczne. Decyzja o przeniesieniu z urzędu do pełnienia służby wymaga wykazania przyczyn uzasadniających takie przeniesienie. Przyczyny te to konkretnie sprecyzowane względy służbowe, ale wyłącznie te, które należy ocenić jako ważne w zakresie takiej formacji jak Służba Więzienna. Kontrola takiej decyzji przez Sąd ma natomiast ograniczony zakres i sprowadza się do zbadania, czy nie nosi cech dowolności, tj. czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu okoliczności istotnych dla sprawy. Kontrola w takich przypadkach dotyczy zarówno procesu wydania decyzji jak i ustalania stanu faktycznego jako elementu tego procesu oraz oceny faktów, które z punktu widzenia obowiązujących przepisów mogą mieć w danej sprawie istotne znaczenie prawne.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, przeniesienie skarżącego do dalszego pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej Służby Więziennej było podyktowane potrzebami służby. "Ważna potrzeba służby" oznacza taką, która warunkuje właściwe wykonywanie zadań danej formacji, czyli dotyczy konieczności zapewnienia sprawnego (prawidłowego) funkcjonowania danej jednostki organizacyjnej. Może ona być związana z sytuacją, w której brak w danej jednostce obsady konkretnych stanowisk uniemożliwia należyte wykonywanie zadań takiej służby, a tym bardziej wówczas, gdy jednostka służby zostaje zniesiona, a jej obowiązki "przejmuje" inna jednostka, do której funkcjonariusz został przeniesiony. Skoro w zaskarżonej decyzji organ wykazał, jaka to ważna potrzeba służby przemawiała za przeniesieniem skarżącego do innej jednostki, to nie można mu zarzucić naruszenia art. 69 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej.

Sąd pierwszej instancji nie podzielił zapatrywania skarżącego, że organ nie uwzględnił jego słusznego interesu. Jak podkreślił, istotą służby jest dyspozycyjność funkcjonariusza wobec władzy służbowej. Dyspozycyjność oznacza, że co do zasady interesy jednostkowe pełniącego służbę ustępują interesom służby. W takich relacjach prawnych, wynikających ze stosunku służbowego można by ewentualnie zarzuć organowi nieuwzględnienie słusznego interesu funkcjonariusza tylko wtedy, gdyby przeniesienie skarżącego nie miało żadnego uzasadnienia, a taka sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Stosunek służbowy funkcjonariusza Służby Więziennej cechuje daleko idąca dyspozycyjność i szczególna dyscyplina służbowa, która wiąże się z koniecznością dostosowania się przez funkcjonariusza do zaproponowanych warunków pełnienia służby, w tym także poza miejscem stałego zamieszkania i niezależnie od preferencji funkcjonariusza.

Poza oceną Sądu pierwszej instancji pozostawały zarzuty dotyczące rzekomych nieprawidłowości w naborze do WSPIK w Warszawie, jako niedotyczące przedmiotu postępowania. W odniesieniu do twierdzenia skarżącego, że organ nie wziął pod uwagę jego słusznego interesu, ponieważ mógł go przenieść do pełnienia służby w wybranej przez niego jednostce "wraz z etatem", Sąd wskazał na art. 70a ustawy o Służbie Więziennej.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji organy prawidłowo ustaliły istotne okoliczności sprawy, należycie je oceniły, a także uzasadniły rozstrzygnięcie zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. Odnośnie zarzutu niezawiadomienia funkcjonariusza o wszczęciu postępowania, Sąd stwierdził, że nie jest to typowe postępowanie administracyjne. Brak zawiadomienia funkcjonariusza o wszczęciu postępowania i wezwania do wypowiedzenia się przed wydaniem zaskarżonego rozkazu personalnego nie miało istotnego wpływu na jego końcowy wynik. Zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. może odnieść skutek, gdy strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Tego zaś skarżący nie wykazał. Z akt sprawy wynika, że skarżący o wydaniu przez organ I instancji decyzji dowiedział się jeszcze tego samego dnia. Tym samym nie jest uzasadniony zarzut, że decyzja została mu doręczona "po skutkach wynikających z tej decyzji".

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył T. N., zaskarżając go w całości i zarzucając mu:

1. naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 69 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że za przeniesieniem skarżącego do COSSW w Kulach przemawiały ważne potrzeby służby, w sytuacji gdy w sprawie nie zostało wykazane w żaden sposób, jakie ważne potrzeby służby uzasadniały decyzję organu,

2. naruszenie przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. w zw. z art. 7 , art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez zaniechanie zebrania przez organ w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie, co skutkowało nieustaleniem wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie w sprawie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

b. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. w zw. z art. 11 K.p.a. poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia stronom przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy, a w szczególności brak wyjaśnienia przesłanki "ważnych potrzeb służby", co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem ustalenie jakie ważne potrzeby służby spowodowały przeniesienie skarżącego do COSSW w Kulach są istotą sprawy.

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych. Ponadto skarżący zrzekł się rozprawy i wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że ani Sąd pierwszej instancji, ani organy administracyjne nie dokonały wszechstronnej analizy tego czy w sprawie miał miejsce stan faktyczny, który uzasadniał przyjęcie, że zaszły ważne potrzeby służby warunkujące konieczność przeniesienia skarżącego do innej jednostki, a ponadto nie zostało ustalone, jakie dokładnie ważne potrzeby służby kryją się pod tym ogólnym pojęciem w niniejszej sprawie. Organ I instancji, wydając rozkaz personalny, powinien wykazać, że są potrzeby organizacyjne, które wynikają z przyjętego modelu funkcjonowania Służby Więziennej oraz dokonać stosownej analizy potrzeb kadrowych w podległych mu jednostkach organizacyjnych. Zdaniem skarżącego organy, a następnie Sąd w żaden sposób nie zbadali, jakimi przesłankami kierowano się przy dobieraniu funkcjonariuszy do WSKiP w Warszawie oraz jakie ważne interesy służby sprawiły, że skarżący został oddelegowany do COSSW w Kulach. Tym samym zostały przekroczone granice dyskrecjonalności i nie zostało wykazane w sposób dostateczny, że przeniesienie skarżącego było celowe i zasadne.

Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył Minister Sprawiedliwości, wnosząc o jej oddalenie w całości i przyznanie organowi zwrotu niezbędnych kosztów postępowania, w tym wynagrodzenia pełnomocnika profesjonalnego według norm przepisanych. Organ zrzekł się rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, iż przedmiotowa sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a., gdyż strony postępowania wyraziły zgodę na jej rozpoznanie w tym trybie.

Oceniając wniesioną skargę kasacyjną w granicach określonych treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. i nie dostrzegając przy tym przypadków nieważności postępowania wymienionych w § 2 tego artykułu, zauważyć trzeba, że pomimo podniesienia w niej zarówno zarzutów naruszenia przepisów postępowania jak i naruszenia prawa materialnego, argumentacja w niej podniesiona koncentruje się faktycznie na ocenie, czy w sprawie zaistniała przesłanka "ważnych potrzeb służby", o której mowa w art. 69 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, dająca podstawę do przeniesienia skarżącego z dotychczasowego miejsca pełnienia służby. Taki sposób sformułowania skargi kasacyjnej wymaga z kolei łącznego odniesienie się do wszystkich zarzutów w niej sformułowanych.

Przechodząc do oceny skarżonego wyroku, wskazać należy, że zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej "[f]unkcjonariusz może być z urzędu przeniesiony do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej w przypadkach uzasadnionych ważnymi potrzebami służby. Funkcjonariusz może być przeniesiony również na własną prośbę, jeżeli nie stoją temu na przeszkodzie względy służbowe". Jak słusznie stwierdził Sąd pierwszej instancji, decyzja wydana na tej podstawie jest podejmowana przez właściwego przełożonego w ramach uznania administracyjnego, a w tego rodzaju sprawie sąd administracyjny jest zobowiązany do zbadania, czy podjęte rozstrzygnięcie zostało dokonane przez właściwego przełożonego oraz czy przy wydaniu decyzji nie przekroczono granic uznania administracyjnego (por. NSA z 6 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 1858/17; 30 listopada 2021 r. sygn. akt III OSK 5144/21; 19 stycznia 2021 r. sygn. akt III OSK 3028/21 – orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl). Uznanie administracyjne oznacza przyznanie organowi administracji publicznej przepisem prawa materialnego pewnego luzu decyzyjnego polegającego na możliwości wyboru sposobu rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej. Działanie organu korzystającego z możliwości podjęcia decyzji w ramach uznania administracyjnego musi mieścić się w granicach zakreślonych przez art. 7 K.p.a., tj. dążyć do wyjaśnienia prawdy obiektywnej i załatwić sprawę z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony. Ocena, czy przy podejmowaniu decyzji o przeniesieniu z urzędu funkcjonariusza do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego, wymaga ustalenia właściwych proporcji pomiędzy kryterium interesu społecznego a słusznym interesem strony. Nie wynika to z prostego odczytania treści art. 7 K.p.a. Wskazać należy, iż zarówno pojęcia interesu społecznego, jak i słusznego interesu strony nie zostały ustawowo zdefiniowane, co powoduje, że treść nadaje im organ orzekający. Z reguły interes indywidualny nie pokrywa się z interesem społecznym. Ustawodawca w art. 7 K.p.a. nie określił hierarchii tych wartości, ani też zasad rozstrzygania kolizji pomiędzy interesem społecznym i słusznym interesem strony. Sąd Najwyższy w wyroku z 18 listopada 1993 r. sygn. akt III ARN 49/93 (OSNCP 1994/9/181) stwierdził, że "w państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Oznacza to, że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi i udowodnić, iż jest on na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli. Zarówno istnienie takiego interesu, jak i jego znaczenie, a także przesłanki powodujące konieczność przedłożenia w konkretnym wypadku interesu publicznego nad indywidualny podlegać muszą zawsze wnikliwej kontroli instancyjnej i sądowej". Zagadnienie wyważenia słusznego interesu w sprawie jest niezmiernie trudne, albowiem opiera się na elementach ocennych.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że decyzja uznaniowa pozostaje wprawdzie pod kontrolą sądu, to jednak zakres tej kontroli jest ograniczony. Sprowadza się do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu okoliczności istotnych dla sprawy. Kontrola w takich przypadkach dotyczy procesu wydania decyzji (spełnienia przez organ wymogów proceduralnych), ustalania stanu faktycznego jako elementu tego procesu oraz oceny faktów, które z punktu widzenia obowiązujących przepisów mogą mieć w danej sprawie istotne znaczenie prawne. Dotyczy ona zatem tej części treści decyzji uznaniowej, która jest powiązana z określonymi i ostrymi kryteriami prawnymi, nie obejmuje zaś tej części treści rozstrzygnięcia, która wiąże się z realizowaniem określonej polityki administracyjnego stosowania prawa (celowości administracyjnej czy roli słuszności w kształtowaniu treści decyzji) w ramach luzów decyzyjnych stworzonych przez podstawy decyzji uznaniowej. Sądy administracyjne nie są uprawnione do dokonywania oceny tego, w jaki sposób organy administracji wypełniają treści pozasystemowych kryteriów słusznościowych czy celowościowych, realizując określoną politykę stosowania prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z 19 maja 2011 r. sygn. akt I OSK 301/11). W tego typu sprawach sądy administracyjne badają jedynie, czy organy w konkretnej sprawie nie przekroczyły granic uznania, to jest czy ich decyzja nie jest arbitralna lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Nie mogą natomiast wkraczać w kompetencje organów (w tym przypadku organów Służby Więziennej) i oceniać słuszności realizowanej przez nie polityki kadrowej. Kontrola sądowa decyzji uznaniowych zmierza zatem do ustalenia, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w ten sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności. Badaniu podlega więc, czy przy podjęciu decyzji została spełniona, zawarta w art. 7 K.p.a., powinność uwzględnienia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony. Przy czym zaakceptowanie zakresu, w jakim organ uczynił użytek z przyznanego mu uprawnienia, zależy od ustalenia, czy stan faktyczny sprawy został wszechstronnie wyjaśniony w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie. Z treści art. 69 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej wynika, iż ramy powyższego uznania administracyjnego wyznaczają "ważne potrzeby służby", która to przesłanka przeniesienia funkcjonariusza musi być uzasadniona. Omawiana ustawa nie definiuje pojęcia "ważne potrzeby służby". W orzecznictwie uznaje się, że istnienie przesłanki "ważnej potrzeby służby" musi być rozważane na tle stanu faktycznego określonej sprawy. Niezbędne jest przy tym wykazanie realnie istniejącej przyczyny lub szeregu okoliczności czy zdarzeń świadczących łącznie o tym, że przeniesienie funkcjonariusza było konieczne. Decyzja o przeniesieniu z urzędu do pełnienia służby wymaga wykazania przyczyn uzasadniających takie przeniesienie. Przyczyny te to konkretnie sprecyzowane względy służbowe, ale wyłącznie te, które należy ocenić jako ważne (wyrok NSA z 6 września 2013 r., sygn. akt I OSK 1309/13), a zatem koniecznym jest wykazanie, że po pierwsze, istnieje co najmniej jeden czynnik powodujący, że funkcjonariusza należy przenieść do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej, a po drugie, należy wykazać, że powód przeniesienia jest istotny dla realizacji przez Służbę Więzienną określonych w. art. 2 ustawy o Służbie Więziennej zadań, do których wykonywania jest powołana ta służba mundurowa. Za takie przyczyny orzecznictwo uważa m.in. względy służbowe wymuszone potrzebami kadrowymi Służby Więziennej związanymi z koniecznością zapewnienia sprawnego (prawidłowego) funkcjonowania nowo utworzonej jednostki organizacyjnej Służby Więziennej, jak i efektywnego wykorzystania posiadanych etatów, co odpowiada intencjom prawodawcy w zakresie ochrony interesu służby i nie można tego rodzaju działań postrzegać w kategoriach łamania zasad procedury administracyjnej (wyrok NSA z 6 września 2013 r. sygn. akt I OSK 1309/13) lub konieczność pokrycia braków kadrowych w jednostkach Służby Więziennej (ww. wyrok NSA z 19 maja 2011 r. sygn. akt I OSK 301/11). Jednocześnie podnosi się w orzecznictwie, że wydana decyzja powinna zgodnie z dyspozycją art. 107 § 3 K.p.a. przedstawić powody, dla których zostało dokonane przeniesienie (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2021 r. sygn. akt III OSK 3028/21).

W rozpoznawanej sprawie organy wskazały na trzy powody przeniesienia skarżącego kasacyjnie do służby w Centralnym Ośrodku Szkolenia Służby Więziennej w Kulach: po pierwsze, likwidacja dotychczasowego miejsca służby, po drugie, brak możliwości pełnienia przez niego służby w jednostce, która powstała w miejscu COSSW w Kaliszu, w którym skarżący kasacyjnie dotychczas pełnił służbę i po trzecie, konieczność zabezpieczenia prawidłowego realizowania statutowych zadań COSSW w Kulach. Dwie pierwsze okoliczności nie budzą wątpliwości. W tym zakresie organy orzekające w sprawie wykazały, że zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie określa, że COSSW w Kaliszu został zlikwidowany, a powstała na jego bazie uczelnia wyższa nie jest zainteresowana powierzeniem stanowiska służbowego funkcjonariuszowi. Jednak w sprawie organ nie wykazał istnienia "ważnej potrzeby służby", która powoduje, że skarżący kasacyjnie powinien zostać przeniesiony do COSSW w Kulach. W tym zakresie zarówno organy orzekające w sprawie, a za nim Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie poprzestały jedynie na stwierdzeniu, że przeniesienie funkcjonariusza ma zapewnić prawidłową realizację zadań statutowych COSSW w Kulach. W żaden sposób nie została jednak dokonana, co było zwykłą praktyką w tego rodzaju sprawach, szczegółowa analiza potrzeb kadrowych Służby Więziennej, szczególnie w okręgu, w którym pełni służbę skarżący kasacyjnie, ani nie wskazano, dlaczego przeniesienie go do nowego miejsca służby zapewni realizację zadań COSSW w Kulach. Organ w tym zakresie poprzestał na ogólnym, ale niczym nie uzasadnionym stwierdzeniu, co powoduje, że decyzje wydane w sprawie – jak słusznie podniesiono w skardze kasacyjnej – naruszają art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez braki w zebranym przez organy materiale dowodowym, co z kolei skutkowało nieustaleniem wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie w sprawie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tak więc nie można uznać, że w toku postępowania ustalono, iż w stosunku do skarżącego kasacyjnie wystąpiła przesłanka przeniesienia z powodu ważnego interesu służby z art. 69 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej.

W sprawie, wobec skutecznego podniesienia zarzutu naruszenia prawa materialnego, zaistniały przesłanki do zastosowania art. 188 P.p.s.a. W konsekwencji, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok oraz uznając, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, rozpoznał skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Sprawiedliwości oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Stanowisko zbieżne z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny zajął uprzednio w sprawie rozstrzygniętej wyrokiem z 30 listopada 2021 r. sygn. akt III OSK 5144/21 w tożsamym stanie faktycznym i prawnym. Sąd rozpoznający niniejszą skargę kasacyjną stanowisko to podzielił.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1, art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b i w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Koszty te wynoszą 720 złotych, na które składają się wynagrodzenie dla pełnomocnika skarżącego kasacyjnie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej (240 zł) oraz wynagrodzenie dla pełnomocnika za udział w pierwszej instancji (480 zł).