Postanowienie NSA, sygn. akt II FW 1/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 130a par. 1 ust. 1 pkt 1-3 i ust. 2 pkt 1-2, art. 50a ust. 1 i ust. 4
journal: Dz.U. 1997 nr 98 poz 602
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
article: art. 4, art. 15 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędziowie NSA Stanisław Bogucki, WSA del. Tomasz Zborzyński (sprawozdawca), Protokolant Barbara Mróz, po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej wniosku Burmistrza Miasta Gorlice z dnia 5 stycznia 2009 r. znak Or.BP.0511/1/09 o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy w/wym. Burmistrzem a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w Gorlicach dotyczącego organu właściwego do wydania orzeczenia w zakresie orzeczenia o przepadku pojazdu na rzecz Skarbu Państwa p o s t a n a w i a wskazać Naczelnika Urzędu Skarbowego w Gorlicach jako organ właściwy do rozpoznania sprawy.


UZASADNIENIE

Sygnatura akt II FW 1/09

U z a s a d n i e n i e

Wnioskiem z dnia 5 stycznia 2009 r. Burmistrz Miasta Gorlice wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w Gorlicach przez wskazanie tego ostatniego jako organu właściwego do załatwienia sprawy dotyczącej przepadku na rzecz Skarbu Państwa pojazdu samochodowego marki Opel Omega nr rej. [...].

W uzasadnieniu wniosku wskazał, że samochód ten został usunięty z drogi przez policję ze względu na nietrzeźwość kierującego oraz nie okazanie przez niego dokumentu stwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu. Pojazd ten wskutek nie odebrania go przez osobę uprawnioną w terminie 6 miesięcy od usunięcia z drogi z mocy prawa przeszedł na rzecz Skarbu Państwa, ale Naczelnik Urzędu Skarbowego w Gorlicach postanowieniem z dnia 11 lipca 2008 r. uznał się niewłaściwym w sprawie i przekazał ją wnioskodawcy do załatwienia.

W odpowiedzi na wniosek Naczelnik Urzędu Skarbowego w Gorlicach wniósł o wskazanie jako organu właściwego w sprawie Burmistrza Miasta Gorlice.

W uzasadnieniu podniósł, że właściciel pojazdu usuniętego z drogi zmarł przed upływem 6 miesięcznego terminu do jego odebrania. Jakkolwiek przepisy nie regulują trybu postępowania w takich sprawach w wypadku zgonu właściciela pojazdu, ale zdaniem Naczelnika Urzędu Skarbowego należy zastosować odpowiednio art. 50a ust. 2 w zw. z ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) przyjmując, że pojazd został porzucony z zamiarem wyzbycia się, gdyż nie wiadomo, kto jest osobą uprawnioną, a ponadto przemawia za tym konieczność szczególnej ochrony prawa własności.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W sprawie występuje negatywny spór kompetencyjny, czyli sytuacja prawna, w której zarówno organ jednostki samorządu terytorialnego, jak i organ administracji rządowej, uważają się za niewłaściwe w sprawie. Jest to sytuacja określona w art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) i w związku z tym na mocy art. 15 § 1 pkt 4 tego Prawa Naczelny Sąd Administracyjny jest władny spór ten rozstrzygnąć.

Prawo o ruchu drogowym przewiduje dwa tryby postępowania z pojazdami usuniętymi z drogi. W pierwszym z nich, określonym w art. 50a ust. 1 tego Prawa chodzi o pojazdy usunięte wskutek pozostawienia ich bez tablic rejestracyjnych lub których stan wskazuje na to, że nie są używane. W myśl ust. 2 i ust. 4 cytowanego przepisu pojazd usunięty z drogi z tych przyczyn przechodzi z mocy ustawy na własność gminy, jeżeli nie zostanie odebrany przez osobę uprawnioną w terminie 6 miesięcy, albo gdy w tym terminie osoba uprawniona do jego odbioru nie zostanie ustalona. W drugim z nich, określonym w art. 130a § 1 Prawa o ruchu drogowym, chodzi o pojazdy usunięte z drogi w przypadku: pozostawienia ich w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu (ust. 1 pkt 1), nie okazania przez kierującego dokumentu stwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu lub stwierdzającego opłacenie składki tego ubezpieczenia (ust. 1 pkt 2), przekroczenia wymiarów, dopuszczalnej masy całkowitej lub nacisku osi określonych w przepisach ruchu drogowego (ust. 1 pkt 3), kierowania pojazdem przez osobę znajdującą się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu lub nie posiadającą przy sobie dokumentów uprawniających do kierowania lub używania pojazdu (ust. 2 pkt 1), gdy stan techniczny pojazdu zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego albo narusza wymagania ochrony środowiska (ust. 2 pkt 2). W myśl ust. 10 cytowanego przepisu pojazd usunięty z drogi z tych przyczyn i nie odebrany przez osobę uprawnioną w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się i przechodzi z mocy ustawy na własność Skarbu Państwa.

Podstawą rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego w takim wypadku, jaki zaistniał w sprawie obecnie rozpoznawanej, jest zatem ustalenie, czy pojazd został usunięty z drogi na podstawie art. 50a ust.1, czy też art. 130a ust. 1 lub 2 Prawa o ruchu drogowym. Jeżeli pojazd został usunięty na podstawie art. 50a ust. 1, właściwym do załatwienia sprawy jest organ gminy, ponieważ to jej własnością stał się (lub mógł się stać) usunięty pojazd; jeżeli podstawą prawną usunięcia był art. 130a ust. 1 lub 2 - właściwym do załatwienia sprawy jest naczelnik urzędu skarbowego, ponieważ usunięty pojazd stał się (mógł się stać) własnością Skarbu Państwa.

Jakkolwiek właściwości organów w sprawach dotyczących pojazdów usuniętych z drogi dotyczy paragraf 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 191, poz. 1377), niemniej właściwość tę - taką samą, jak określona w przepisie rozporządzenia - można także wywieść z analizy wskazanych wyżej przepisów Prawa o ruchu drogowym. Analizę taką przeprowadził już Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 3 lipca 2007 r w sprawie o sygnaturze I OW 23/07 i poglądy tam wyrażone Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą w pełni podziela. Jest to tym istotniejsze, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 3 czerwca 2008 r. orzekł o niekonstytucyjności art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym w zakresie, w jakim przepis ten dopuszcza odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu, ale zarazem określił, że przepis ten traci moc obowiązującą z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, czyli z upływem 12 miesięcy od dnia 11 czerwca 2008 r. (Dz. U. z 2008 r. Nr 100, poz. 649). W wyroku tym Trybunał orzekł także o niekonstytucyjności (a także o niezgodności z art. 130a ust. 11 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym) paragrafu 8 ust. 1 cytowanego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie usuwania pojazdów, w tym wypadku nie korzystając jednak z możliwości odroczenia terminu utraty mocy obowiązującej. Oznacza to więc, że w dacie rozpoznawania sporu kompetencyjnego przepis Prawa o ruchu drogowym stanowiący jedną z przesłanek rozstrzygnięcia - pomimo stwierdzenia jego niekonstytucyjności - jeszcze obowiązywał, a nieobowiązywanie już w tym czasie niekonstytucyjnego przepisu rozporządzenia wykonawczego dla rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego nie ma znaczenia..

Dla określenia organu właściwego w sprawie nie ma też znaczenia okoliczność, że właściciel pojazdu usuniętego z drogi zmarł przed upływem 6 miesięcznego terminu do odbioru pojazdu. Ponieważ przyczyną usunięcia pojazdu z drogi był brak dokumentu stwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu oraz nietrzeźwość kierującego, pojazd ten - po spełnieniu warunków określonych w ustawie - przechodzi z mocy ustawy na własność Skarbu Państwa. Śmierć jego dotychczasowego właściciela nie ma wpływu na zaistniałą wcześniej przyczynę usunięcia pojazdu z drogi, a ta przyczyna determinuje tryb dalszego postępowania i ewentualne skutki w postaci odjęcia prawa własności dotychczasowemu właścicielowi pojazdu na rzecz określonego podmiotu publicznoprawnego. Dlatego też nieustalenie osoby uprawnionej do pojazdu po śmierci jego wcześniejszego właściciela nie może spowodować zastosowania art. 50a ust. 4 Prawa o ruchu drogowym, ponieważ ten przepis ma zastosowania jedynie do tych przypadków usunięcia pojazdu z drogi, które opisane są w art. 50a ust. 1 tego Prawa.

Z powyższych przyczyn wobec stwierdzenia, że w sprawie objętej sporem kompetencyjnym podstawę prawną usunięcia pojazdu z drogi stanowił art. 130a ust. 2 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Naczelnika Urzędu Skarbowego w Gorlicach jako organ właściwy do rozpatrzenia sprawy.