Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 928/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 17
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2009 rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga A. Z. (skarżący, beneficjent, strona) na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy) Nr [...] z dnia [...] września 2013 r. utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (Kierownik ARiMR, organ I instancji) Nr [...] z dnia [...] maja 2013 r. w przedmiocie płatności z tytułu gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2009 rok.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco:

W dniu [...] kwietnia 2009 r. beneficjent złożył wniosek o przyznanie płatności

z tytułu gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatność ONW) do gruntów rolnych na 2009 rok. Do płatności ONW strefa nizinna I zadeklarował działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha.

Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r. organ I instancji przyznał skarżącemu płatność ONW na 2009 rok, w wysokości [...] zł, po potrąceniu kwoty w wysokości [...] zł.

Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. Dyrektor ARiMR, orzekł

o stwierdzeniu nieważności ww. decyzji Kierownika z dnia [...] lutego 2010 r. Podstawę powyższego stanowiło ustalenie przez organ odwoławczy, iż przy wydaniu decyzji naruszone zostały przepisy prawa materialnego: art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej

i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z 31.01.2009 r., str. 16., zwane dalej rozporządzeniem nr 73/2009) oraz art. 24 ust. 1 lit. c) rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej

w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. L 141 z 30.04.2004 r., str. 18, zwane dalej rozporządzeniem nr 796/2004) poprzez nieuwzględnienie dla działek ewidencyjnych o nr: [...],[...],[...],[...] powierzchni referencyjnej tych działek ustalonej w oparciu o system informacji geograficznej.

Ponownie rozpoznając sprawę z wniosku skarżącego w sprawie przyznania płatności ONW na 2009 rok organ I instancji wydał w dniu [...] maja 2013 r., decyzję odmawiającą przyznania płatności ONW i nakładającej sankcję w wysokości [...] zł, która będzie potrącana z płatności realizowanych przez ARiMR w ciągu 3 lat kalendarzowych. Jednocześnie decyzją tą (w związku z wszczętym w tym zakresie postępowaniem) ustalono kwotę nienależnie pobranych płatności ONW w łącznej wysokości [...] zł do zwrotu na rachunek bankowy ARiMR, w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji.

W uzasadnieniu podjętej decyzji organ I instancji podał, iż po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej wniosku ustalił, że: działka rolna [...] o powierzchni zadeklarowanej we wniosku [...] ha, ma powierzchnię [...] ha; działka rolna [...]

o powierzchni zadeklarowanej we wniosku [...] ha, ma powierzchnię [...] ha i nie spełnia wymogu minimalnej powierzchni działki rolnej; działka rolna [...] o powierzchni zadeklarowanej we wniosku [...] ha ma powierzchnię [...] ha; działka rolna [...]

o powierzchni zadeklarowanej we wniosku [...] ha ma powierzchnię [...] ha i nie spełnia wymogu minimalnej powierzchni działki rolnej; działka rolna [...] o powierzchni zadeklarowanej we wniosku [...] ha ma powierzchnię [...] ha.

Ponadto w wyniku kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu [...] sierpnia

2010 r. w gospodarstwie beneficjenta (raport nr [...]) stwierdzono następujące nieprawidłowości: działka rolna [...] (położona na działce ewid. [...] i [...]) nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., co skutkowało zastosowaniem kodu DR10; działka rolna [...] (położona na działce ewid. [...]) nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., stwierdzono las, co skutkowało zastosowaniem kodu DR10; działka rolna [...] (położona na działce ewid. [...]) nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., stwierdzono las, co skutkowało zastosowaniem kodu DR10; działka rolna [...] (położona na działce ewid. [...]) nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., stwierdzono zaniechanie działalności rolniczej, działka porośnięta drzewami i krzewami, co skutkowało zastosowaniem kodu DR18; działka rolna R [...] (położona na działce ewid. [...]) nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., stwierdzono las, co skutkowało zastosowaniem kodu DR10.

Przeprowadzona w dniu [...] listopada 2010 r. kontrola sprawdzająca (raport nr [...]), potwierdziła wcześniejsze ustalenia, nadto dla działki rolnej [...] zastosowano kod DR10 (z DR18) oznaczający, że działka rolna nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r.

Wskutek powyższych ustaleń organ I instancji uznał, że działki rolne: [...], [...], [...], [...], [...], dla których przypisano kod DR 10 nie spełniają warunku przyznania płatności określonego w art. 124 ust. 1 rozporządzenia nr 73/200 i dokonał wykluczenia powierzchni tych działek z wniosku.

Powierzchnia stwierdzona w trakcie kontroli administracyjnej wniosku wyniosła [...] ha i ustalona została w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia nr 73/2009. Różnica procentowa pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do płatności ([...] ha), a stwierdzoną wskutek kontroli ([...] ha) wyniosła 58,69%, co zgodnie z regulacją art. 16 ust. 3 akapit 2 oraz ust. 6 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 368, z 23 grudnia 2006 r., str. 74 ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem nr 1975/2006) skutkowało odmową przyznania płatności ONW i nałożeniem sankcji w wysokości odpowiadającej stwierdzonej różnicy.

Przedmiotową decyzją ustalono kwotę nienależnie pobranych płatności ONW

w łącznej wysokości [...] zł. Kierownik ARiMR wyjaśnił w tym zakresie, iż płatności przyznane decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. w kwocie łącznej [...] zł przekazane zostały na rachunek bankowy beneficjenta w dniu [...] marca 2010 r. Jednakże wobec faktu stwierdzenia nieważności tej decyzji i wydania (przedmiotowej) decyzji odmawiającej przyznania płatności ONW na 2009 rok, kwota wypłaconej płatności ONW ([...] zł) stanowi płatności pobrane nienależnie, którą skarżący winien wpłacić na rachunek bankowy organu I instancji w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji.

W odwołaniu złożonym na powołane rozstrzygnięcie skarżący wskazał, że decyzja ta jest niezgodna z rzeczywistością. Podniósł, iż przyjęta w wyniku kontroli powierzchnia działek jest niewłaściwa. Powierzchnia deklarowanych przez niego we wniosku działek nie została zawyżona, powierzchnię tą podał zgodnie z aktem notarialnym. Podał, iż nie został powiadomiony o kontroli na miejscu, w związku z czym nie brał udziału w prowadzonych czynnościach.

Jednocześnie skarżący wniósł o umorzenie ustalonej kwoty nienależnie pobranych płatności.

Przywołaną na wstępie decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2013 r. Dyrektor ARiMR, biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej k.p.a.) orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy w pierwszej kolejności stwierdził, iż zaskarżona decyzja podjęta została z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a., organ I instancji nie wyjaśnił bowiem z jakiego powodu dokonano wykluczenia z płatności powierzchni (całości lub części) działek rolnych: [...], [...], [...], [...] i [...]. Uznał także, iż do przyznania przedmiotowej płatności nie jest konieczne (jak wskazano w zaskarżonej decyzji) spełnienie wymogu z art. 124 ust. 1 rozporządzenia nr 73/2009, tj. utrzymywanie gruntu w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r.

Jednak jak wynika z przepisów § 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007—2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 40 poz. 329 ze zm., zwane dalej rozporządzeniem ONW), do przyznania płatności ONW powinny być zgłaszane działki rolne, na których rolnik w roku złożenia wniosku prowadzi działalność rolniczą (użytkuje działki jako grunty orne, sady lub trwałe użytki zielone) i przestrzega wymogi i normy, o których mowa w przepisach

o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Dokonując weryfikacji powierzchni uprawnionych do przyznania płatności organ ARiMR wykorzystuje system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia nr 73/2009. Z regulacji art. 24 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr 796/2004 wynika, że nie można dokonać żadnych płatności na rzecz obszarów wykraczających poza ustaloną w systemie informacji geograficznej (LP1S) powierzchnię referencyjną (PEG).

System Identyfikacji Działek Rolnych (LPIS) ustanowiony jest w oparciu

o powszechnie obowiązujące przepisy prawa wspólnotowego i jako taki musi być przez Polskę stosowany. LPIS ma na celu jednoznaczną w skali kraju identyfikację deklarowanej działki rolnej i jej położenia, kontrolę prawidłowości zadeklarowanej powierzchni łącznie z oceną i kontrolą uprawnienia do dopłat w odniesieniu do danego schematu pomocowego oraz kontrolę jednokrotnej deklaracji dla poszczególnych działek rolnych lub ich części przez jednoznacznie zidentyfikowanych, potencjalnych beneficjentów. Maksymalną powierzchnię referencyjną (PEG) określoną w systemie LPIS dla danej działki referencyjnej stanowią grunty rolne spełniające kryteria określone w art. 124 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009, tj. grunty utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r.

Odnosząc się do dokładności pomiarów na ortofotomapie, wyjaśnił, iż dostępna w systemie ZSZiK ortofotomapa cyfrowa tj. zdjęcie powierzchni ziemi wykonane

z samolotu lub satelity przetworzone do postaci metrycznej jest opracowaniem geodezyjnym wykonywanym zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Ortofotomapy cyfrowe pozyskane w trybie art. 12 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 Nr 240, poz. 2027 ze zm.) po wykonaniu prac, podlegają przekazaniu do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (zasobu centralnego) i gromadzone w Centralnym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej

i Kartograficznej stanowiącego własność Skarbu Państwa. Ortofotomapy cyfrowe wykonane w układzie współrzędnych płaskich prostokątnych "1992" tj. państwowym systemem odniesień przestrzennych stanowią najlepsze ogólnie dostępne źródło dokonywania pomiarów powierzchni oraz interpretacji w zakresie zagospodarowania

i użytkowania gruntów, tj. stanowią podstawowy dokument do wykonywania pomiarów

i kompleksowej oceny powierzchni kwalifikowanej w ramach działki.

Ww. przepisy wspólnotowe (stosowane wprost) dają podstawę do przeprowadzania kontroli administracyjnej wniosków o przyznanie płatności

z wykorzystaniem ortofotomapy czyniąc z niej między innymi narzędzie do uzyskania informacji w zakresie warunku utrzymywania gruntu zgodnie z normami.

Organ odwoławczy podał, iż na podstawie pomiarów powierzchni uprawnionych dokonanych w systemie informacji geograficznej (ZSZiK) na dostępnej w systemie informatycznym ortofotomapie Kierownik ARiMR ustalił powierzchnie działek rolnych

[...] - [...] ha, [...] - [...] ha, [...] - [...] ha, [...] - [...] ha, [...] - [...] ha. Analizując prawidłowość wyznaczonych powierzchni ewidencyjno-gospodarczych organ odwoławczy dokonał pomiarów powierzchni kwalifikowanych ww. działek rolnych i ustalił, że w przypadku działki rolnej [...] (nr ewid. [...]) o zadeklarowanej powierzchni [...] ha, powierzchnia PEG wynosi łącznie [...] ha. Na działce tej skarżący zadeklarował działki rolne [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha. Działka rolna [...] została zatem pomniejszona do powierzchni PEG, tj. o [...] ha. Jej powierzchnia nie przekraczająca powierzchni PEG wyznaczonej na ortofotomapie wyniesie [...] - [...] = [...] ha. W przypadku działki rolnej [...] (nr ewid. [...]) powierzchnia PEG widoczna na ortofotomapie wynosi [...] ha, pozostała część działki w zachodniej części jest zakrzaczona i zadrzewiona, przez co nie może być uwzględniana do płatności. Odnośnie działki rolnej [...] (nr ewid. [...]) ustalił, że część działki zajmują obszary zadrzewione i zakrzaczone znajdujące się w zachodniej części. Powierzchnia kwalifikująca się do płatności ustalona w oparciu o obraz ortofotomapy wynosi [...] ha. W przypadku działki rolnej [...] o powierzchni [...] ha (nr ewid. [...]) powierzchnia kwalifikująca się do płatności widoczna na ortofotomapie wynosi [...] ha, do płatności nie mogą być zakwalifikowane obszary zakrzaczone znajdujące się we wschodniej części działki. W przypadku działki rolnej [...] (nr ewid. [...]) o zadeklarowanej powierzchni [...] ha, w oparciu o obraz ortofotomapy do płatności nie zakwalifikowano powierzchni pod drzewami biegnącej wzdłuż wschodniej granicy działki oraz części zadrzewionej położonej w północno-zachodnim krańcu działki. Powierzchnia PEG wyznaczona dla działki nr ewid. [...] wynosi [...] ha. Na działce tej strona zadeklarowała działki rolne [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha. Działka rolna [...] została pomniejszona do powierzchni PEG, tj. o [...] ha. Jej powierzchnia nie przekraczająca powierzchni PEG wyznaczonej na ortofotomapie wyniesie [...] - [...] = [...] ha.

Prawidłowość wyznaczonych powierzchni PEG potwierdzają wyniki kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie beneficjenta w 2010 r. przedstawione w raporcie

z kontroli z [...] sierpnia 2010 oraz kontroli sprawdzającej z [...] listopada 2010 r. Wprawdzie kontrole przeprowadzone zostały w 2010 r., przez co nie można uwzględnić dokładnych powierzchni działek rolnych uzyskanych w roku 2010 w niniejszej sprawie

z roku 2009, jednak w obu raportach z kontroli nie potwierdzono deklarowanej przez rolnika w 2009 r. powierzchni działki rolnej [...] (stwierdzono [...] ha), [...] (stwierdzono [...] ha), [...] (stwierdzono [...] ha), [...] (stwierdzono [...] ha), [...] (stwierdzono [...] ha), dla których w sprawie z 2009 r. organ ARiMR stwierdził przekroczenie powierzchni PEG. W ocenie organu odwoławczego powierzchnie PEG wyznaczone w oparciu

o ortofotomapę w sprawie za 2009 r. zostały ustalone w rozpatrywanej sprawie

w sposób prawidłowy. W przypadku działki rolnej [...] i [...] ich powierzchnia kwalifikująca się do płatności (odpowiednio [...] ha i [...] ha) nie spełnia warunku minimalnej powierzchni działki rolnej (0,10 ha), co skutkowało wykluczeniem tych działek z wniosku w całości. Łączna powierzchnia wykluczona z wniosku wyniosła zatem [...] ha ([...] + [...] + [...] + [...] + [...]).

Jednocześnie z płatności wykluczone zostały działki rolne [...], [...], [...], [...], [...], wobec których w kontroli stwierdzono, że nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. (co do których zastosowano kod DR10). Zebrany w sprawie materiał dowodowy – dokumentacja fotograficzna potwierdza ww. okoliczności. Łączna powierzchnia działek rolnych nie spełniająca wymogów przyznania płatności ustalona w oparciu o system informacji geograficznej oraz wyniki kontroli na miejscu wynosi [...] ha ([...] + [...] + [...] + [...] + [...] + [...]).

Różnica procentowa między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku

o przyznanie jednolitej płatności obszarowej ([...] ha), a powierzchnią stwierdzoną

w kontroli administracyjnej ([...] ha) wyniosła 58,69%, co zgodnie z regulacją art. 16 ust. 3 akapit 2 oraz ust. 6 rozporządzenia nr 1975/2006, skutkowało odmową przyznania płatności. Stawka ONW ustalona na 2009 rok do 1 ha wynosiła 179,00 zł, zatem kwota sankcji ustalona została na [...] zł ([...] x 179,00).

Odnosząc się do zarzutów skarżącego, że nie był on informowany o kontroli

i nie brał w niej udziału, organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 23a rozporządzenia nr 796/2004 kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli. Zawiadomienie o kontroli następuje z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do koniecznego minimum, nieprzekraczającym 14 dni. Organy ARiMR nie mają zatem obowiązku informowania rolnika o zamiarze przeprowadzenia kontroli, a obecność rolnika w trakcie kontroli nie jest wymagana. Rolnik może natomiast,

w przypadku gdy nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie kontroli,

w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu, zgłosić umotywowane zastrzeżenia na piśmie, co do ustaleń w nim zawartych dyrektorowi oddziału regionalnego Agencji. Raport z kontroli z dnia [...] listopada 2010 r. przesłany został stronie listem poleconym w dniu [...] grudnia 2010 r. (nr przesyłki [...]), skarżący nie złożył doń zastrzeżeń.

Z kolei podnoszona przez skarżącego okoliczność, że powierzchnię działek rolnych (tu działki rolnej [...]) podawał zgodnie z aktem własności, nie ma znaczenia dla sprawy, bowiem we wniosku o przyznanie płatności beneficjent powinien podawać powierzchnie faktyczne działek rolnych spełniające warunki przyznania płatności. Powierzchnia z aktów własności dotyczy powierzchni całkowitej działki ewidencyjnej, nie zaś powierzchni faktycznej danej uprawy/działki rolnej. Także argumenty dotyczące trudności w prowadzeniu gospodarstwa oraz doznane szkody nie mają znaczenia dla sprawy, ponieważ rozpatrywana sprawa dotyczyła wniosku o przyznanie płatności na 2009 rok i organ ARiMR ustalał stan faktyczny z tego roku, nie zaś stan

w gospodarstwie z 2012 czy 2013 roku.

Odnosząc się do ustalonej zaskarżoną decyzją kwoty nienależnie pobranych płatności Dyrektor ARiMR podał, iż wypłacone nienależnie skarżącemu środki publiczne z tytułu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2009 rok pochodzą ze środków z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634, ze zm., zwana dalej ustawą o Agencji). Płatności ONW przyznane decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. w kwocie łącznej [...] zł przekazane zostały na rachunek bankowy beneficjenta w dniu [...] marca 2010 r. Jednakże wobec faktu stwierdzenia nieważności tej decyzji i wydania przez organ I instancji decyzji odmawiającej przyznania płatności ONW na 2009 rok, kwota wypłaconej płatności ONW – [...] zł stanowi płatności pobrane nienależnie, którą skarżący winien wpłacić na rachunek bankowy organu I instancji w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji.

Organ odwoławczy uznał, iż w sprawie nie zaistniały przesłanki określone art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia nr 796/2004, wyłączające obowiązek zwrotu ww. należności tj. przedawnienie, czy też błąd organu przy wypłacie płatności. Z akt administracyjnych wynika, iż wypłata płatności za 2009 rok, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniu [...] marca 2010 r., natomiast decyzja (z dnia [...] maja 2013 r.) ustalająca skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności, została doręczona za potwierdzeniem odbioru w dniu [...] czerwca 2013 r., a więc przed upływem terminów określonych w art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004. Wprawdzie wypłata wynikających z decyzji z dnia [...] lutego 2010 r. płatności nastąpiła wskutek błędu organu I instancji, który nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego zgromadzonego

w sprawie materiału dowodowego i nie wyjaśnił istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych (nie uwzględnił maksymalnej powierzchni kwalifikującej się do płatności (PEG), co winno było nastąpić w trakcie przeprowadzonej kontroli administracyjnej wniosku o przyznanie płatności w oparciu o bazę referencyjną w systemie informacji geograficznej (LP1S) oraz na podstawie bezpośredniego pomiaru wykonanego przez pracownika ARiMR na aktualnym obrazie ortofotomapy), jednakże nie wystąpiła druga z przesłanek (które muszą wystąpić łącznie), tj. brak było możliwości wykrycia tego błędu przez rolnika, bowiem składając wniosek o przyznanie płatności na 2009 rok skarżący podpisał oświadczenie, że zna zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, co oznacza, że we wniosku

o przyznanie płatności powinien zadeklarować grunty - powierzchnie działek rolnych zgodnie ze stanem faktycznym na gruncie.

Odnosząc się do zawartego w odwołaniu wniosku skarżącego o umorzenie kwoty nienależnie pobranych płatności Dyrektor ARiMR podał, iż stosowanie ulg

w spłacie należności, w tym ich umarzanie, odraczanie lub rozkładanie na raty uregulowane jest przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadając agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. z 2010 r. Nr 258, poz. 1747). Powyższe wymaga jednak złożenia odrębnego wniosku, a postępowanie w sprawie umorzenia, odroczenia bądź rozłożenia na raty nienależnych płatności jest postępowaniem odrębnym od postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

W opisowej skardze złożonej do sądu administracyjnego na powołane rozstrzygnięcie skarżący przytoczył argumenty tożsame z tymi, które podnosił

w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Nadto oświadczył, iż wedle jego wiedzy do płatności mogły być zgłoszone wszystkie działki, których powierzchnia minimalna wynosiła 0,10 ha.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przez sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Istota sprawy sprowadza się do ustalenia prawidłowości odmowy przyznania płatności ONW do gruntów rolnych na 2009 r. oraz zasadności ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ONW za ten okres.

Warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności ONW określa rozporządzenie ONW, wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1

i ust. 1a pkt 2 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r. Nr 64, poz. 427 ze zm., zwana dalej ustawą ONW).

Zgodnie z § 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie pomocy finansowej ONW, rolnikowi przysługuje płatność ONW, jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, wynosi co najmniej 1 ha.

Oznacza to, że decyzje administracyjne dotyczące przyznania bądź odmowy przyznania płatności ONW mogą być podejmowane po uprzednim ustaleniu, czy producent rolny jest czy nie jest posiadaczem gruntów rolnych zgłoszonych we wniosku. Spełnienie kryterium posiadania gruntów rolnych jest jednym z podstawowych kryteriów ubiegania się o płatności ONW. Płatność przysługuje do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu wynoszącej nie więcej niż 300 ha (§ 2 pkt 3 rozporządzenia).

Pojęcie działki rolnej zdefiniowane zostało w art. 3 pkt 7 ustawy z 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. nr 10, poz. 76 ze zm.), jako zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa

o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego. Działki rolne, ze względu na zmienny ich charakter, nie są przedmiotem wpisu do ewidencji gruntów, ani innych rejestrów. Producent rolny we wniosku o przyznanie płatności jest natomiast zobowiązany podać zarówno działki rolne (ich powierzchnię, prowadzoną na nich uprawę), jak i działki ewidencyjne, na których są one położone.

Z powyższej regulacji wynika, że jednym z warunków uzyskania płatności jest posiadanie przez rolnika działek rolnych o określonej powierzchni i utrzymanych

w określonym stanie, tj. kwalifikujących się do objęcia płatnościami.

Zgodnie z art. 17 rozporządzenia nr 73/2009, system identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych. Korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym najlepiej ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000.

W celu stosowania systemów wsparcia wymienionych w załączniku VI państwa członkowskie zapewniają, aby procedury administrowania i kontroli stosowane do tych systemów były kompatybilne z systemem zintegrowanym w zakresie: skomputeryzowanej bazy danych; systemów identyfikacji działek rolnych; kontroli administracyjnych (art. 26 rozporządzenia nr 73/2009). W tym celu należy ustanowić bazy danych, systemy i kontrole, o których mowa odpowiednio, które pozwolą na wspólne bezproblemowe i bezkonfliktowe funkcjonowanie oraz wymianę danych między nimi.

Ustalenia powierzchni kwalifikowanej do płatności ONW (za 2009 rok) organy ARiMR dokonują na podstawie kontroli administracyjnej wniosków, kontroli krzyżowej oraz kontroli na miejscu metodą inspekcji terenowej, zgodnie bowiem z art. 23 rozporządzenia nr 796/2004, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Istotnym jest

w tych przypadkach doręczenie protokołu kontroli beneficjentowi, który w odniesieniu do ustaleń kontroli poczynionych przez profesjonalnych inspektorów może wnieść zastrzeżenia.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż ostatecznie, po wyeliminowaniu z obrotu prawnego pierwotnie wydanej decyzji z dnia

[...] lutego 2010 r., powierzchnia działek rolnych skarżącego kwalifikowana do płatności została ustalona na podstawie kontroli na miejscu, w oparciu o system identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia nr 73/2009.

Z przeprowadzonych czynności kontrolnych sporządzony został raport. W wyniku powyższego stwierdzono, iż powierzchnia gruntów deklarowanych do płatności we wniosku została zawyżona.

Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego skarżący zawyżył powierzchnię: działki rolnej [...] (położonej na działce ewid. nr [...]) – deklaracja wniosku dotyczyła powierzchni [...] ha, powierzchnia PEG wynosi [...] ha; działki rolnej [...] (położonej na działce ewid. nr [...]) – deklaracja wniosku dotyczyła powierzchni [...] ha, powierzchnia PEG wynosi [...] ha; działki rolnej [...] (położonej na działce ewid. nr [...]) – deklaracja wniosku dotyczyła powierzchni [...] ha, powierzchnia PEG wynosi [...] ha; działki rolnej [...] (położonej na działce ewid. nr [...]) – deklaracja wniosku dotyczyła powierzchni [...] ha, powierzchnia PEG wynosi [...] ha; działki rolnej [...] (położonej na działce ewid. nr [...]) – deklaracja wniosku dotyczyła powierzchni [...] ha, powierzchnia PEG wynosi [...] ha. W przypadku działki rolnej [...] i [...] ich powierzchnia kwalifikująca się do płatności (odpowiednio [...] ha i [...] ha) nie spełnia warunku minimalnej powierzchni działki rolnej ([...] ha), co skutkowało wykluczeniem tych działek z wniosku w całości. Łączna powierzchnia wykluczona z wniosku wyniosła zatem [...] ha ([...] (działka [...]) + [...] (działka [...]) + [...] (działka [...]) + [...] (działka [...]) + [...] (działka [...])).

Ponadto w wyniku kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie beneficjenta w dniu [...] sierpnia 2010 r. i powtórnej z dnia [...] listopada 2010 r. stwierdzono, że działki rolne: [...] (położona na działce ewid. nr [...] i [...])

o powierzchni [...] ha, [...] (położona na działce ewid. nr [...]) o powierzchni [...] ha,

[...] (położona na działce ewid. nr [...]) o powierzchni [...] ha, [...] (położona na działce ewid. nr [...]) o powierzchni [...] ha i [...] (położona na działce ewid. nr [...])

o powierzchni [...] ha, nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., co skutkowało zastosowaniem kodu DR10 i w konsekwencji wykluczeniem ich z płatności.

Zatem łączna powierzchnia działek rolnych nie spełniająca wymogów przyznania płatności ustalona w oparciu o system informacji geograficznej oraz wyniki kontroli na miejscu wynosi [...] ha ([...] + [...] + [...] + [...] + [...] + [...]).

W świetle powyższych ustaleń potwierdzonych w materiale dowodowym sprawy, organy ARiMR prawidłowo oceniły, iż różnica procentowa między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej ([...] ha),

a powierzchnią stwierdzoną w kontroli administracyjnej ([...] ha) wyniosła 58,69%, tym samym spełnione zostały przesłanki z art. 16 ust. 3 akapit 2 i ust. 6 rozporządzenia nr 1975/2006 do odmowy przyznania płatności ONW i nałożenia 3-letnich sankcji

w kwocie [...] zł stanowiącej iloczyn liczby ha (powierzchni wykluczonej z płatności – [...]) i stawki ONW ustalonej w stosunku do 1 ha na 2009 rok (179,00 zł).

Przechodząc do kontroli zaskarżonej decyzji w odniesieniu do ustalonej nią kwoty nienależnie pobranej płatności, wskazać należy, iż materialnoprawną podstawę jej wydania stanowił art. 29 ustawy o Agencji. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących

z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Z kolei zgodnie z art. 29 ust. 2 ww. ustawy o Agencji, właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji,

o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

W niniejszej sprawie jest to Kierownik ARiMR, który uprzednio wydał decyzję z dnia

[...] lutego 2010 r. o przyznaniu skarżącemu płatności ONW (wyeliminowaną następnie

z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności).

Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji na podstawie ww. przepisu jest zatem ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd zaprezentowany w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 kwietnia 2010 r., sygn. akt III SA/GL 831/10, LEX nr 619010, zgodnie z którym "nienależną płatnością jest wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota nienależnie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej i krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych

z funduszy Unii Europejskiej, jako świadczenie dokonane przez organ administracji publicznej na rzecz rolnika, które przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową (...)". W takim przypadku ocena legalności kontrolowanego postępowania administracyjnego wymaga odpowiedzi na pytanie, czy płatności, których kwotę organ pierwotnie ustalił można uznać za "nienależne płatności".

Zdaniem Sądu, organy ARiMR prawidłowo uznały, iż w sprawie nie zaistniały przesłanki do odstąpienia od obowiązku zwrotu nienależnie pobranej kwoty [...] zł

w świetle przepisów art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia nr 796/2004. Stosownie do treści art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004 - obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Po drugie, wedle regulacji art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004, obowiązek zwrotu, określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.

Stan faktyczny zaistniały w sprawie dowodzi, że postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranych płatności ONW prowadzone było na skutek stwierdzenia nieważności decyzji pierwotnie przyznającej płatność ONW i w konsekwencji odmowy przyznania tej pomocy finansowej na 2009 rok. Poza sporem jest, że płatność za 2009 rok została zrealizowana na rachunek bankowy skarżącego w dniu [...] marca 2010 r. Nie budzi wątpliwości Sądu także okoliczność, iż pierwotnie wydana decyzja przyznająca przedmiotowe płatność podjęta została wobec nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy, co jak oceniono następnie w decyzji stwierdzającej nieważność decyzji z dnia [...] lutego 2010 r., było wynikiem błędu organu. Jednakże jak wynika z prawidłowych wyjaśnień organu odwoławczego ww. błąd organu nie mógł zostać wykryty przez rolnika, a tylko łączne spełnienie ww. przesłanek uzasadniałoby zaniechanie dochodzenia nienależnie pobranej płatności od beneficjenta.

Ponadto organy właściwie przyjęły, że nie upłynęło też 10 lat od daty płatności do daty pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze

o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, ponieważ wypłata nastąpiła w dniu [...] marca 2010 r., natomiast decyzja stwierdzająca wydanie dotychczasowej decyzji

z naruszeniem prawa, którą faktycznie należy uznać za pierwsze powiadomienie, wydana została dnia [...] kwietnia 2012 r. i doręczona [...] maja 2012 r.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd uznaje je za bezzasadne. Ich istota sprowadza się do nieprawidłowej realizacji zasady czynnego udziału strony

w postępowaniu administracyjnym. Należy w tym miejscu zauważyć, w myśl art. 21 ust. 3 ustawy ONW, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2 (czyli w postępowaniu w sprawach dotyczących przyznania pomocy), są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Organ nie ma obowiązku z urzędu udzielania stronie pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalanie jej praw i obowiązków. Jest zobowiązany czynić to tylko wtedy, gdy strona w sposób wyraźny zwróci się o stosowne pouczenia. Oznacza to, że

w postępowaniu w sprawie przyznania płatności to wnioskujący o płatność rolnik, a nie organ administracji publicznej, ma obowiązek przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.

Beneficjentowi został doręczony raport z kontroli przeprowadzonej w dniu [...] listopada 2010 r., kwestionując jego ustalenia skarżący podnosi, iż gdyby wiedział

o kontroli na miejscu, to jego obecność doprowadziłyby organ do odmiennych, aniżeli poczynione ustaleń faktycznych. Argumentu tego Sąd nie podziela, jak bowiem wynika z art. 23a ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004 kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli. Oznacza to, że prowadzący postępowanie organ może zawiadomić rolnika o zamiarze przeprowadzenia kontroli, ale nie ma takiego obowiązku. Ponadto skarżącemu przysługiwało prawo wniesienia zastrzeżeń do raportu, z którego to uprawnienia nie skorzystał.

Nieuprawniony jest także zarzut skarżącego, iż był nieświadomy, nie miał wiedzy co do działek zgłaszanych we wniosku, w zakresie ich powierzchni. Jak prawidłowo wywiódł w tym zakresie organ odwoławczy, to skarżący miał obowiązek zapoznać się

z regułami obowiązującymi przy składaniu wniosku, tak w zakresie wielkości działek rolnych na których prowadzone są uprawy, jak i powierzchni ewidencyjnych deklarowanych działek.

W ocenie Sądu prowadzone przez organy obu instancji postępowania dotyczące płatności ONW na 2009 rok oraz ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności przeprowadzone zostały prawidłowo. Analizując przedmiotową sprawę Sąd nie dopatrzył się innych naruszeń przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miałyby wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.