Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 2200/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ: Izba Skarbowa

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA del. J. Antosik, Sędziowie NSA del. J. Brolik (spr.), M. Zirk-Sadowski, Protokolant A. Ratajczyk, po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2004 roku sprawy ze skargi J. S.-A. i Z. A. na decyzję Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego Ł.-W. z dnia [...] Nr [...] 2) określa, że zaskarżona decyzja w całości nie może być wykonana do uprawomocnienia się wyroku 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 43 zł i 40 gr tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego.


UZASADNIENIE

Jak wynika z akt sprawy Pan A. złożył zeznanie o wysokości dochodu osiągniętego w 1998 roku, w którym wykazał kwotę 2.160,29 zł. jako wysokość ulgi mieszkaniowej pozostałej do odliczenia od podatku w latach następnych.

W wyniku weryfikacji złożonego zeznania Urząd Skarbowy Ł. -W. stwierdził, iż kwota odliczeń przechodzących na następne lata została zawyżona i powinna wynieść 1.077,39 zł.

Ustalono bowiem, iż w 1998 roku skarżący wycofał oszczędności - z banku prowadzącego kasę mieszkaniową - przed upływem okresu systematycznego oszczędzania ustalonego w umowie o kredyt kontraktowy, a zatem utracił prawo do ulgi z tytułu gromadzenia oszczędności w kasie mieszkaniowej i powinien doliczyć do dochodu za 1998 rok kwotę 6.000 zł (odliczoną od dochodu za 1996 rok) i do podatku za 1998 rok kwotę 4.914 zł (odliczona, od podatku za 1997 rok).

Skarżący nie zgadzając się z powyższym stanowiskiem organu podatkowego pierwszej instancji, w zeznaniu o wysokości wspólnych dochodów osiągniętych w 1999 roku odliczyli kwotę 2.160,29 zł wynikającą z zeznania złożonego przez Pana A. za 1998 rok. Urząd Skarbowy Ł. - W. postanowieniem z dnia [...] Nr [...] wszczął postępowanie podatkowe w sprawie określenia zobowiązania podatkowego za 1999 rok, a następnie decyzją z dnia [...] Nr [...] określił zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 rok w kwocie 1.082,90 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę.

Od powyższej decyzji złożone zostało odwołanie. Izba Skarbowa w Ł. decyzją z dnia [...] Nr [...] postanowiła utrzymać w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji.

Państwo A. złożyli skargę do sądu administracyjnego na decyzję Izby Skarbowej, zarzucające organom podatkowym błędną interpretację zastosowanych przepisów materialnego prawa podatkowego.

Zdaniem organów podatkowych.

Zgodnie z przepisem art. 27a ust. 1 pkt 2 i ust. 3 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 1993 r. Nr 90, poz. 416 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w roku 1997, podatek dochodowy /.../ zmniejsza się /../, jeżeli w roku podatkowym podatnik systematycznie gromadził oszczędności wyłącznie na jednym rachunku oszczędnościowo - kredytowym i w jednym banku prowadzącym kasę mieszkaniową, według zasad określonych w odrębnych przepisach, w wysokości nie przekraczającej 30 % poniesionych na ten cel wydatków, nie więcej jednak niż 6 % kwoty o której mowa w ust. 2 tego artykułu.

Natomiast z treści art. 27a ust. 13 pkt 4 w/w ustawy wynika, że jeżeli podatnik skorzystał z odliczeń od dochodu (przychodu) lub podatku z tytułu wydatków poniesionych na w/w cel, a następnie wycofał oszczędności z kasy mieszkaniowej, z wyjątkiem gdy wycofana kwota została wydatkowana zgodnie z celami systematycznego oszczędzania na rachunku prowadzonym przez tę kasę - do dochodu (przychodu) lub podatku należnego za rok, w którym zaistniały te okoliczności dolicza się odpowiednio kwoty poprzednio odliczone z tego tytułu. W dniu 29 października 1997 r. weszła w życie ustawa z dnia 5 czerwca 1997 r. o kasach oszczędnościowo-budowlanych i wspieraniu przez państwo oszczędzania na cele mieszkaniowe (Dz. U. z 1997 r. Nr 85, poz. 538), która to poprzez art. 17 wprowadziła zmiany w ustawie z dnia 26 lipca 1991 r.

I tak, od dnia 1 stycznia 1998 roku zmianie uległ m.in. art. 27a ust. 13 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z nowym brzmieniem powyższego przepisu, jeżeli podatnik skorzystał z odliczeń od dochodu (przychodu) lub podatku z tytułu wydatków poniesionych na systematyczne gromadzenie oszczędności w kasie mieszkaniowej, a następnie wycofał oszczędności z kasy mieszkaniowej, z wyjątkiem gdy wycofana kwota po określonym w umowie o kredyt kontraktowy okresie systematycznego oszczędzania została wydatkowana zgodnie z celami systematycznego oszczędzania na rachunku prowadzonym przez tę kasę - do dochodu (przychodu) należnego za ten rok, w którym zaistniały te okoliczności, dolicza się odpowiednio kwoty poprzednio odliczone z tego tytułu. Powyższa zmiana spowodowała zatem, iż podatnik który korzystał z odliczeń przewidzianych w art. 27a ust. 1 pkt 2 (do końca 1996 roku w art. 26 ust. 1 pkt 5a) ustawy i przed końcem okresu systematycznego oszczędzania wynikającego z umowy z bankiem, wycofał zgromadzone oszczędności, to mimo, że wycofane pieniądze wydatkował zgodnie z celami systematycznego oszczędzania - musi, w zeznaniu rocznym za rok w którym wycofał oszczędności, doliczyć (w zależności od sposobu dokonanych odliczeń) do dochodu lub (i) podatku wcześniej odliczone kwoty.

Ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów wynika, iż:

- w dniu 19 grudnia 1996 r. Pan A. zawarł umowę z Bankiem A w W.,

- umowa miała obowiązywać w okresie od 19 grudnia 1996 roku do ostatniego dnia roboczego 1999 roku,

- w 1996 r. skarżący wpłacił do kasy mieszkaniowej kwotę 6.000 zł, która, to kwotę zgodnie z obowiązującymi przepisami, odliczył od podstawy opodatkowania w zeznaniu o wysokości dochodu osiągniętego w 1996 roku,

- w 1997 r. wpłacono do kasy mieszkaniowej kwotę 16.380 zł, co pozwoliło - zgodnie z nowo obowiązującymi od 1 stycznia 1997 roku przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - na odliczenie w zeznaniu rocznym od podatku kwoty 4.914 zł,

- w dniu 29.12.1997 r. Pan A. złożył w banku dyspozycję wycofania oszczędności z rachunku oszczędnościowo-kredytowego (przed upływem terminu wynikającego z umowy z bankiem),

- w dniu 03.02.1998 r. skarżącemu zostały przekazane przez bank zgromadzone na rachunku środki pieniężne,

- wycofane oszczędności podatnik wydatkował (w tym samym roku) zgodnie z celami systematycznego oszczędzania w kasie mieszkaniowej. Mając na uwadze przedstawione powyżej fakty należy stwierdzić, iż nietrafne jest stanowisko strony, iż wycofanie oszczędności gromadzonych w kasie mieszkaniowej nastąpiło w 1997 roku. Zdaniem organów podatkowych w roku 1997 Pan A. złożył jedynie dyspozycję wycofania oszczędności z banku. Ich fizyczne przekazanie nastąpiło w 1998 roku.

A zatem zdarzenia, o których mówi przepis cyt. art., 27a ust. 13 pkt 4 ustawy nastąpiły w roku 1998, co spowodowało, iż strona skarżąca obowiązana była do doliczenia do dochodu i podatku należnego za rok, w którym zaistniały te okoliczności, kwot uprzednio odliczonych.

Należy również podkreślić, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwaliła się zasada, iż normy prawa podatkowego, a w szczególności normy tego prawa wprowadzające ulgi podatkowe i tym samym stanowiące odstępstwo od reguły powszechności i równości opodatkowania, nie mogą, być interpretowane w sposób rozszerzający. Ponadto, ze względu na publicznoprawny charakter, przepisy podatkowe powinny być interpretowane zgodnie z ich brzmieniem, ściśle, według reguł wykładni językowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na podstawie umowy zawartej, w dniu 19.XII.1996 r. z Bankiem A z siedzibą w W. skarżący gromadził oszczędności na utworzonym (dla niego) przez rzeczony bank (na podstawie § 1 przywołanej umowy) imiennym rachunku oszczędnościowo-kredytowym.

Zgodnie z § 15 ust. 1 tej umowy posiadacz rachunku mógł w każdym czasie zażądać wypłaty zgromadzonych środków (wypowiadając umowę). Powołany zapis kontraktowy zgodny jest z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 31.I.1989 r. prawo bankowe (Dz. U. z 1992 r. NR 72, poz. 359 ze zm.), która to regulacja prawna powtórzona została w art. 51 (późniejszej) ustawy z dnia 29.VIII.1997 r. prawo bankowe (Dz. U. Nr 72, poz. 665 ze zm.); w myśl przytoczonego unormowania posiadacz rachunku bankowego dysponuje swobodnie środkami pieniężnymi zgromadzonymi na rachunku. Wymienione przepisy zawierają wprawdzie także i zapis, że w umowie z bankiem mogą być zawarte postanowienia ograniczające swobodę dysponowania (tymi) środkami, jednakże w rozpatrywanej w sprawie umowie takich essentialia negotii nie przewidziano, nie wprowadzono. Umowa miała trwać od 19.XII.1996 r. do XI 1999 r. jednakże nie wynika z niej aby przed jej zakończeniem skarżący nie miał prawa (do) wypłaty zgromadzonych środków. Powyższe ustawowe i kontraktowe unormowania bankowe zgodne są i łączą się systemowo z prawem cywilnym. Z przepisów art. 726 i art. 727 kodeksu cywilnego wynika, że posiadacz rachunku ma prawo do swobodnego dysponowania środkami zgromadzonymi na rachunku. Skoro i ponieważ pieniądze (z)gromadzone na rachunku a następnie z niego wypłacone stanowiły własność skarżącego to mógł on nimi dysponować w ramach wykonywania prawa własności. Potwierdza to (powoływany już) § 15 ust. 1 rozpatrywanej umowy bankowej.

Zważyć również należy, że w sprawie niniejszej bank nie występował przeciwko wypłacie pieniędzy skarżącego, przyjął i zaakceptował wypowiedzenie umowy; wypłata pieniędzy na żądanie skarżącego złożone 29.XII.1997 r. nastąpiła 3.II.1998 r. na skutek realizacji przez bank bankowych czynności wykonawczych dyspozycji skarżącego, który już w grudniu 1997 r. zadysponował swoimi oszczędnościami - swoimi pieniędzmi - swoją własnością.

Istotą, podstawą i treścią spornego co do skutków podatkowych wycofania środków pieniężnych z rachunku bankowego było właścicielskie zadysponowanie przez skarżącego oszczędnościami w dniu 29.XII.1997 r. - a więc przed dniem 1.I. 1998 r., kiedy to weszło w życie znowelizowane brzmienie art. 27a ust. 13 pkt 4 (cyt.) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (na które powołują się w decyzjach organy podatkowe).

Zważywszy na powyższe, jak również na to, że bankowa czynność "materialno-techniczna" zwrotu pieniędzy w dniu 3.II.1998 r. stanowiła wykonanie (wynik wykonania) wcześniejszego zadysponowania przez skarżącego jego własnością w ramach wykonywania prawa własności i zgodna była z ustawowym i umownym prawem do żądania w każdym czasie wypłaty zgromadzonych środków z rachunku bankowego, mając na uwadze ustalenie i przedstawienie przez organy podatkowe, że sporne oszczędności przeznaczone i wydatkowane zostały na cele mieszkaniowe - zgodnie z celami systematycznego oszczędzania w kasie mieszkaniowej - Sąd uznał i ocenił, że organy podatkowe naruszyły prawo materialne przez błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie art. 27a ust. 13 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Z tych powodów, na podstawie art. 145 § 1 kt 1 lit. a i art. 135 ustawy z dnia 30.VIII.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego.

jz.