Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 50/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2022-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 3 i ust. 4, art. 60 ust. 1, ust. 2 pkt 2, art. 61 ust. 1, ust. 2, ust. 2d, art. 64, art. 64a, art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 6, art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski Protokolant St. inspektor sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2022 r. sprawy ze skargi Z. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 listopada 2021 r., nr SKO.40.2830.2021.ps w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Namysłowa z dnia 2 września 2021 r., nr PS.5123.2.2021.PS.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez Z. H. (dalej zwanego też "skarżącym") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (dalej zwanego też "Kolegium" lub "SKO") z dnia 30 listopada 2021 r., nr SKO.40.2830.2021.ps, utrzymująca w mocy decyzję Zastępcy Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Namysłowie – działającego z upoważnienia Burmistrza Namysłowa (dalej zwanego też "organem pierwszej instancji"), z dnia 2 września 2021 r., nr PS.5123.2.2021.PS, ustalającą skarżącemu opłatę za pobyt syna P. H. w Domu Pomocy Społecznej (w skrócie "DPS") w K.

Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pismami z dnia 16 i 30 listopada 2020 r. organ pierwszej instancji wezwał Z. H. do kontaktu telefonicznego w celu dokonania ustaleń dotyczących możliwości świadczenia pomocy na rzecz syna P. H. ubiegającego się o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej. Powyższe pisma nie zostały doręczone skarżącemu; pierwsze wysłane na nieaktualny adres, drugiego nie odebrano w terminie.

Z adnotacji urzędowej z dnia 28 grudnia 2020 r. wynika, że w grudniu 2020 r. dwukrotnie nawiązano ze skarżącym kontakt telefoniczny.

Następnie, w celu ustalenia sytuacji finansowej skarżącego organ pierwszej instancji wystąpił, kolejno w dniach 2 lutego, 2 marca i 27 kwietnia 2021 r. o wydanie zaświadczenia o dochodach do [...] [...]we W. W odpowiedzi otrzymał żądane zaświadczenia odpowiednio dnia 1 i 15 marca oraz 27 kwietnia 2021 r.

Dnia 10 marca 2021 r. przeprowadzono ze skarżącym rodzinny wywiad środowiskowy, podczas którego ustalono, że mieszka on obecnie u siostry, ale prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe, ponosząc jedynie część opłat za mieszkanie. Utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w [...] [...] we W. Skarżący oświadczył, że ma córkę H. C., na którą płaci alimenty w kwocie 300 zł miesięcznie, natomiast z synem P. H. nigdy nie utrzymywał kontaktu. Jego miesięczny dochód z wynagrodzenia za pracę wynosi 2856,69 zł i jest pomniejszony o 300 zł alimentów na rzecz córki, a wydatki na prąd (50 zł), gaz (50 zł i internet (65 zł) wynoszą łącznie 165 zł. Skarżący zobowiązał się do pomocy finansowej na rzecz syna P. H.

W dniu 9 kwietnia 2021 r. zaproponowano skarżącemu zawarcie umowy zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, dotyczącej odpłatności za pobyt syna w DPS, której ten nie podpisał. Okoliczność ta została utrwalona w aktach sprawy w postaci adnotacji urzędowej z dnia 27 kwietnia 2021 r.

Decyzją z dnia 28 kwietnia 2021r., nr PS.5123.2.2021.PS, Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Namysłowie, działający z upoważnienia Burmistrza Namysłowa, ustalił skarżącemu opłatę za pobyt syna P. H. w DPS w K.

W wyniku rozpatrzenia odwołania wniesionego przez skarżącego powyższa decyzja została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 17 czerwca 2021 r., nr SKO.40.1689.2021.ps, a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Kolegium uznało, że w sprawie nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności mające istotne znaczenie w sprawie, a decyzja nie została uzasadniona w sposób właściwy, co oznacza, że naruszone zostały zasady procedury administracyjnej określone w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. W ponownym postępowaniu Kolegium wskazało na konieczność ustalenia od kiedy syn skarżącego przebywa w DPS, w jakiej wysokości z tego tytułu ponosi odpłatność, kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności za pobyt P. H. w DPS, w tym ustalenie czy jego matka żyje lub są inne osoby zobowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt w DPS, ustalenia i udokumentowania dochodów P. H. oraz wysokości ponoszonej przez niego odpłatności za pobyt w DPS, a także ustalenie czy wolą skarżącego jest ubieganie się o odstąpienie od ustalenia odpłatności za pobyt syna w DPS.

W ponownym postępowaniu organ pierwszej instancji podjął kolejne czynności wyjaśniające, w tym przeprowadził ze skarżącym wywiad środowiskowy (kwestionariusz z dnia 22 lipca 2021 r.), zgromadził dokumenty dotyczące sytuacji dochodowej (dochody, wydatki) i życiowej skarżącego oraz dokonał ustaleń co do sytuacji rodzinnej P. H. i jego odpłatności za pobyt w DPS. Skarżący w dniu 22 lipca 2021 r. złożył oświadczenie, że nie wyraża zgody na uiszczanie opłat za pobyt syna w DPS od stycznia do lipca 2021 r.

W dniu 25 sierpnia 2021 r. skarżący odmówił podpisania umowy ustalającej odpłatność z tytułu pobytu syna w DPS.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia 2 września 2021 r., nr PS.5123.2.2021.PS, organ pierwszej instancji ustalił skarżącemu opłatę za pobyt syna P. H. w DPS w K., za okres:

- od 4 do 31 stycznia 2021 r. w kwocie 632,24 zł;

- od 1 do 28 lutego 2021 r. w kwocie 21,07 zł;

- od 1 do 31 marca 2021 r. w kwocie 21,079 zł;

- od 1 do 30 kwietnia 2021 r. w kwocie 21,07 zł;

- od 1 do 31 maja 2021 r. w kwocie 21,07 zł;

- od 1 do 30 czerwca 2021 r. w kwocie 21,07 zł,

tj. w łącznej kwocie 737,59 zł.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 60 ust. 1 i ust. 2, art. 61 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 lit. a i ust. 2d, art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 3 i ust. 4, art. 110 ust. 1, ust. 3 i ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1876 ze zm.) zwanej dalej ustawą oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1358) zwanego dalej rozporządzeniem.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że P. H. został przyjęty do Domu Pomocy Społecznej w K. dnia 4 stycznia 2021 r. Stosownie do art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy na mocy decyzji z dnia 21 grudnia 2020 r. ustalono mu odpłatność za pobyt w DPS w kwocie 1 218,59 zł miesięcznie, a następnie od 1 lutego 2021 r. – z uwagi na zmianę dochodu, na kwotę 1 882,85 zł miesięcznie i od kwietnia 2021 r. – z powodu waloryzacji świadczenia na kwotę 1 979,78 zł miesięcznie. Zgodnie z zarządzeniem Starosty O. z dnia 21 stycznia 2020 r., nr [...], w sprawie średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej (Dziennik Urzędowy Województwa Wielkopolskiego z dnia 23 stycznia 2020 r. poz. 898) średni miesięczny koszt utrzymania w DPS w K. do stycznia 2021 r. wynosił: 3859,00 zł. Następnie zarządzeniem Starosty O. nr [...] z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej (Dziennik Urzędowy Województwa Wielkopolskiego z dnia 20 stycznia 202lr. poz. 679) określono średni miesięczny koszt utrzymania w DPS w K. na poziomie 4 142,00 zł, obowiązujący od lutego 2021 r. Ustalona opłata P. H. nie pokrywała i w dalszym ciągu nie pokrywa pełnego kosztu utrzymania w DPS. Z ustaleń w zakresie określenia kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt P. H. w DPS wynika, że P. H. jest bezdzietnym kawalerem, a jego matka A. W. nie żyje, podobnie jak dziadek od strony matki oraz babka i dziadek od strony ojca. Z kolei babka od strony matki z uwagi na sytuację dochodową nie była zobowiązana do ponoszenia opłaty za pobyt P. H. w DPS i zmarła 29 kwietnia 2021 r. Z adnotacji urzędowej pracownika socjalnego z dnia 28 czerwca 2021 r. wynika, że nie ma osób, które wyraziłyby zgodę na partycypowanie w kosztach utrzymania P. H. w DPS, na podstawie art. 61 ust. 2a ustawy, a skarżący jako jego ojciec - zobowiązany do alimentacji w postaci obowiązku zapewnienia środków utrzymania, jak i należytej opieki - jest jedyną osobę zobowiązaną do wnoszenia opłaty za ten pobyt. Na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego dnia 10 marca 2021 r., ustalono, że skarżący prowadzi samotnie gospodarstwo domowe. Jest zatrudniony w [...] [...] w J. i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności na okres do 28 lutego 2022 r. Stosując art. 8 ust. 3 i ust. 4 ustawy, na podstawie zebranych dowodów w tym m.in. zaświadczeń o wynagrodzeniu i dokumentów dotyczących świadczonych alimentów ustalono, że po odliczeniu alimentów dochód skarżącego wynosił odpowiednio: z grudnia 2020 r. – 2802,97 zł; za styczeń 2021 r. - 2124,07 zł; za luty 2021 r. - 2156,69 zł; za marzec 2021 r. - 2122,25 zł; za kwiecień 2021 r. - 2156,69 zł; za maj 2021 r. - wynosi 2156,69 zł; za czerwiec 2021 r. - 1 856,69 zł. Stosownie do tego organ stwierdził, że dochód skarżącego przekracza 300% aktualnie obowiązującego w pomocy społecznej kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, tj. kwotę 2103 zł (701 zł x 300%), co kwalifikuje go do ustalenia opłaty za pobyt syna w DPS. Organ zaznaczył, że skarżący odmówił podpisania umowy zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy wobec czego, w myśl art. 61 ust. 2d ustawy opłata ta ustalana jest w drodze decyzji, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2. Obowiązek uiszczania opłat za pobyt w DPS powstaje od dnia umieszczenia P. H. w placówce, tj. z dniem 4 stycznia 2021 r. W zakresie sposobu wyliczenia odpłatności za styczeń 2021 r. wskazano, że dochód z grudnia 2020 r. w wysokości 2802,97 zł pomniejszono o kryterium dla osoby samotnie gospodarującej w wysokości 2103,00 zł, a otrzymana kwota 699,97 zł została podzielana na 31 dni (przypadających na styczeń) i następnie przemnożona przez liczbę dni pobytu P. H. w DPS w miesiącu styczniu tj. 28 dni, co dało kwotę 632,24 zł. Odpłatność od miesiąca lutego 2021 r. ustalono z kolei pomniejszając dochód w wysokości 2124,07 zł o kwotę kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, tj. 2103,00 zł, co dało kwotę 21,07 zł miesięcznie. Jednocześnie ustalono, że dochód z miesiąca czerwca 2021 r., wynosi 1 856,69 zł i nie przekracza 300% kryterium dla osoby samotnie gospodarującej, a zatem od 1 lipca 2021 r. skarżący nie jest zobowiązany do wnoszenia opłaty za pobyt syna w DPS. Dalej organ powołał regulację art. 61 ust. 3 ustawy i wskazał przypadki, kiedy wysokość ustalonej opłaty może ulec zmianie, tj. wskazał na zmianę sytuacji dochodowej, osobistej lub majątkowej syna lub skarżącego, zmianę średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w DPS, przeniesienie mieszkańca do innego DPS. Odnosząc się do przedłożonej przez skarżącego dokumentacji dotyczącej zobowiązań kredytowych wyjaśnił, że nie dotyczy ona okresu od grudnia 2020 r. do czerwca 2021 r. branego pod uwagę do naliczenia opłaty za pobyt syna w DPS. Ponadto z wywiadu środowiskowego wynika, że skarżący nie spłaca żadnych zobowiązań kredytowych i pożyczkowych. W kwestii ustaleń co do wniosków skarżącego o ustalenie informacji o prawie do lokalu lub jego części P. H. organ wskazał, że z dokonanych ustaleń wynika, iż właścicielami lokalu mieszkalnego przy ul. [...] [...] są nieżyjący dziadkowie P. H., tj. B. i Z. W. Wspólnota nie posiada informacji o posiadaniu prawa do własności lub współwłasności części przez P. H., a z informacji uzyskanych w Sądzie Rejonowym w K. wynika, że nie toczy się postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłej A. W. Na zakończenie organ zaznaczył, że w piśmie z dnia 23 lipca 2021 r. skarżący został pouczony o możliwości częściowego lub całkowitego zwolnienia z przedmiotowej opłaty jednak nie złożył w tym zakresie stosownego wniosku.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, w którym domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, względnie jej zmiany zarówno w zakresie ustaleń i kwot za miesiąc styczeń, luty i marzec oraz dalsze, lub skierowania sprawy do ponownego rozpatrzenia i umożliwienie mu okazania oraz dołączenia do akt sprawy stałych obciążeń finansowych, socjalno-bytowych, zdrowotnych jak i ustaleń w zakresie alimentacji, gdyż jak podał w końcu maja 2021 r. Sąd Okręgowy w O. orzeknie o rozwodzie i alimentach dochodzonych pozwem w kwocie 700 zł miesięcznie, płatnych od sierpnia 2020 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

- błędne ustalenie, że P. H. nie jest w stanie opłacać swojego pobytu w DPS, a tym samym naruszenie art. 61 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy w zw. z art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 i art. 77 § 1 k.p.a.;

- całkowite pominięcie, pomimo 3 krotnych monitów i pism ponaglających, kwestii prawa P. H. do lokalu mieszkalnego położonego w N. przy ul. [...] jako jedynego spadkobiercy A. W., a tym samy pominięcie faktu, że P. H. stać na opłacenie pobytu w DPS albowiem ma on środki ponad kwotę określoną w art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy;

- naruszenie art. 61 ust. 2d w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy poprzez pominięcie i niewyjaśnienie możliwości finansowych Z. H., jego faktycznych obciążeń i stałych opłat oraz kosztów koniecznych do egzystencji, ochrony zdrowia, jak i istniejących zobowiązań;

- naruszenie art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy poprzez błędne wyliczenie dochodu z pominięciem kosztów stałych, alimentacji oraz kosztów związanych z ochroną zdrowia w stosunku do P. H. i Z. H.;

- naruszenie art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 3 i ust. 4 ustawy w zw. z art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, niewyczerpujące zebranie i błędne rozpatrzenie materiału dowodowego, uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych materiałów dowodowych, podważenie zasady pogłębionego zaufania do organów państwa, niepoinformowanie strony o okolicznościach faktycznych sprawy oraz uniemożliwienie stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów.

W uzasadnieniu odwołania skarżący podniósł dodatkowo, że organ nie ustalił na jakim etapie jest sprawa spadkowa i kto dziedziczy mieszkanie, w którym poprzednio wraz z matką zamieszkiwał P. H., który jest jednym ze spadkobierców obok brata matki P. H. – K. W. Wskazał, że według jego ustaleń K. W. zamierza sprzedać lokal mieszkalny, którego współspadkobiercą jest P. H. Tym samym P. H. jest w stanie opłacić samodzielnie pobyt w DPS, tyle że wymaga to podjęcia kilku czynności prawnych. Ponadto skarżący podniósł, że w trakcie postępowania przedstawił zarówno faktury jak i rachunki na ponoszone bieżące koszty utrzymania, czego organ nie wziął pod uwagę. Bezzasadnie pominął organ jego obowiązek spłaty kwoty 11000 zł na rzecz M. M. oraz nie wziął pod uwagę koniecznych kosztów jego egzystencji. Końcowo przedstawił skarżący wyliczenie swoich miesięcznych wydatków w przedziale od 2750 zł do 3440 zł.

Zaskarżoną decyzją z dnia 30 listopada 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy powołał regulacje art. 54 ust. 1, art. 60 ust. 1 i ust. 2, art. 61 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i pkt 2, ust. 2d oraz definicję dochodu z art. 8 ust. 3 ustawy, a także wskazał na wysokość kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej określonego rozporządzeniem na kwotę 701 zł. Na tle powołanych uregulowań, uwzględniając ustalenia faktyczne dokonane przez organ pierwszej instancji Kolegium uznało, że obowiązek ponoszenia przez skarżącego części opłaty za pobyt syna w DPS - jedyną osobą zobowiązana do ponoszenia tej opłaty przy braku zstępnych i innych wstępnych - ustalony został w sposób prawidłowy zarówno pod względem merytorycznym jak i procesowym. Uznając za całkowicie bezzasadne argumenty odwołania dotyczące posiadania przez P. H. prawa do lokalu mieszkalnego stwierdziło, że z ustaleń organu pierwszej instancji wynika, iż właścicielami tego lokalu mieszkalnego pozostają formalnie nadal nieżyjący dziadkowie P. H. Brak jest zatem podstaw do twierdzenia, że P. H. posiada tytuł prawny do ww. lokalu mieszkalnego. Ponadto, nawet gdyby zostały uregulowane sprawy spadkowe i P. H. został faktycznie właścicielem lub współwłaścicielem lokalu mieszkalnego to nie ma to wpływu na wysokość opłaty za pobyt w DPS. Dopiero sprzedaż takiego mieszkania, w czasie kiedy będzie on przebywał w DPS, będzie miała wpływ na wysokość odpłatności jaką będzie ponosił za pobyt w DPS. Środki ze zbycia mieszkania będą bowiem dochodem w rozumieniu art. 8 ust. 3 i ust. 4 ustawy. W obecnym stanie faktycznym, gdy nie jest uregulowana kwestia prawa własności P. H. do lokalu mieszkalnego nie można natomiast mówić o dochodzie z tytułu jego zbycia bądź dochodów uzyskiwanych np. z tytułu umowy najmu. Dalej organ podkreślił, że przepisy nie przewidują możliwości odnoszenia się do kryterium majątkowego mieszkańca DPS i nakazania mu zbycia takowych składników w celu pokrycia opłaty np. poprzez sprzedaż mieszkania. W konsekwencji niezasadne są zarzuty nie zbadania przez organ sytuacji majątkowej pensjonariusza DPS. Jako pozbawione podstaw Kolegium uznało również argument odwołania dotyczący ponoszonych przez stronę wydatków na bieżące utrzymanie wyliczonych na kwotę od 2750 zł do 3440 zł. Wyjaśniło, że obciążenia niewymienione w art. 8 ust. 3 ustawy, nie mają wpływu na decyzję ustalającą opłatę za pobyt w DPS. W definicji dochodu, jak i w enumeratywnym katalogu składników, których do dochodu się nie wlicza, nie wymienia się kwot pomniejszających faktyczny miesięczny dochód, przeznaczanych na bieżące wydatki bytowe (opłaty za wszelkie media, paliwo, telefon, gaz, utrzymanie samochodu), czy też wydatki związane z remontem lub kosztami leczenia. Przepis art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy wyraźnie uzależnia wysokość opłaty od dochodów, nie zaś od ponoszonych wydatków czy rzeczywistych możliwości finansowych. Podstawą obliczenia stosownej opłaty jest wysokość uzyskiwanych dochodów, a nie wysokość dochodu, którym osoba zobowiązana dysponuje. Okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej, zdrowotnej, czy majątkowej, w tym obciążeń związanych z codziennym funkcjonowaniem, nie mają znaczenia dla ustalenia obowiązku ponoszenia opłaty przez zobowiązanego oraz jej wysokości. Mogą natomiast stanowić podstawę do wydania decyzji o zwolnieniu z ponoszenia w całości lub w części ustalonej opłaty na podstawie art. 64 ustawy w odrębnym postępowaniu. Kolegium wskazało, że wprawdzie przepis art. 103 ustawy wskazuje, że przy ustalaniu opłaty bierze się pod uwagę wysokość dochodów i możliwości (małżonka czy zstępnych), jednak ma on zastosowanie w przypadku ustalania wysokości opłaty w drodze umowy i to wówczas, gdy wysokość opłaty przewyższa minimalne obciążenia wynikające z ustawy. Odnosząc się do argumentów odwołania dotyczących naruszenia zasad postępowania stwierdziło z kolei, że analiza całości akt sprawy przeczy temu zarzutowi. Analiza przekazanych akt pierwszej instancji wykazała, że zobowiązany na każdym etapie postępowania był informowany o koniecznym postępowaniu dowodowym, a przed wydaniem decyzji pismem z dnia 25 sierpnia 2021 r. poinformowano go o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, z którego to prawa nie skorzystał. W tym stanie rzeczy wydana w sprawie decyzja odpowiada prawu. Organ pierwszej instancji przeprowadził bowiem postępowanie z poszanowaniem zasad określonych w k.p.a., podejmował wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło po dostatecznym jej wyjaśnieniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego stosownie do wymogów art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. W sprawie dokonano właściwej wykładni i prawidłowo zastosowano przepisy ustawy, a obszerne i wyczerpujące uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Na zakończenie organ odwoławczy poinformował również o możliwości i zasadach częściowego lub całkowitego zwolnienia z obowiązku wnoszenia opłaty stosowanie do art. 64 ustawy.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na decyzję Kolegium skarżący powtórzył zarzutu oraz argumentację odwołania i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Dodatkowo zarzucił również:

- naruszenie art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w związku z błędnym ustaleniem, że syn nie jest w stanie opłacić swojego pobytu w DPS w K. podkreślając, że ma on możliwości finansowe do zapłaty ponad kwotę określoną w art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy w związku z tym, że posiada połowę prawa do lokalu mieszkalnego, którego realna wartość – cena rynkowa, wynosi około 180.000 zł, co do jego dyspozycji daje kwotę około 90.000 zł i alternatywnie podstawę do uwzględnienia tej kwoty w jego dochodzie;

- pominięcie, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił, czy w sprawie zachodzą okoliczności opisane w art. 64a ustawy, nie pouczył skarżącego o treści tej regulacji i tym samym pominął te ustalenia.

Ponadto, w uzasadnieniu skarżący zaznaczył, że wskazanie przez SKO, iż kryterium obliczeniowym jest próg 70 % dochodów syna, bez odniesienia się do art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, czyni chybionym argument organu, że brak sprawy spadkowej po zmarłej matce P. H., pozwala na zignorowanie podniesionej kwestii i brak jakichkolwiek dalszych czynności wyjaśniających. Wywodził, że Kolegium pominęło informacje dotyczące kontaktu z K. W., który będąc z P. H. współwłaścicielem lokalu, miał prowadzić sprawę jego sprzedaży oraz to, że być może sposób przeprowadzenia sprawy spadkowej był notarialny. Dalej skarżący podniósł, że nie udostępniono mu informacji czy P. H. jest częściowo lub całkowicie ubezwłasnowolniony, czy ma lub miał rodzinę zastępczą czy ma opiekuna prawnego, czy on ma ograniczoną władzę rodzicielską wobec niego oraz, czy ma to w sprawie znaczenie, czy nie ma i czy powinien on o tym wiedzieć lub w tym temacie się wypowiedzieć. Podobnie jak w odwołaniu stwierdził również, że organ pierwszej instancji nie wziął pod uwagę kosztów koniecznych jego egzystencji, które wraz z kwotą opłacanych alimentów dają miesięcznie kwotę 2750 zł, co żadną miarą nie pozwala mu na partycypacje w kosztach pobytu P. H. w DPS. Kolegium z kolei, jak zaznaczył błędnie stwierdziło, że podnoszone argumenty mogą jedynie stanowić podstawę do złożenia wniosku o zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów w całości lub części.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wskazało, że podniesione przez skarżącego zarzuty są w istocie powtórzeniem argumentów odwołania i nie są uzasadnione. Wnosząc o oddalenie skargi za bezzasadny uznało zarzut uniemożliwienia skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów zaznaczając, że przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji - pismem z dnia 25 sierpnia 2021 r., którego odbiór skarżący potwierdził, został on poinformowany o możliwości wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, jak również wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Do akt sprawy zostały też włączone dokumenty przedłożone przez skarżącego. Natomiast Kolegium odstąpiło od zasady wyrażonej w art. 10 § 1 k.p.a., ponieważ przekazane przez organ pierwszej instancji akta sprawy zawierały komplet dokumentów pozwalających na rozstrzygnięcie sprawy, a w postępowaniu odwoławczym nie zostały zgromadzone żadne dodatkowe dokumenty nieznane stronie. Również zarzut naruszenia art. 64 i 64a ustawy zdaniem Kolegium jest bezzasadny, albowiem rozstrzygając sprawę w postępowaniu odwoławczym poinformowano skarżącego o wynikającej z art. 64 ustawy możliwości częściowego lub całkowitego zwolniona z opłaty. Podobnie, zarzut naruszenia art. 10 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1128 ze zm.) nie jest uzasadniony, albowiem niniejsze postępowanie nie jest postępowaniem podatkowym. W konsekwencji też jako niezasługujący na uwzględnienie Kolegium wskazało zarzut naruszenia przepisów postępowania, zaznaczając, że nie było potrzeby prowadzenia dalszego postępowania wyjaśniającego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego względu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. Oznacza to, że w granicach badanej sprawy Sąd zobowiązany jest z urzędu, niezależnie od zarzutów skargi, dokonać pełnej oceny co do zgodność z prawem zaskarżonego aktu i w przypadku skargi na decyzję uwzględnia wszystkie zaistniałe w sprawie naruszenia, na które wskazano w art. 145 § 1 p.p.s.a.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Przeprowadzona przez Sąd, w tych graniach, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 p.p.s.a - poprzedzającej ją decyzji wydanej w pierwszej instancji wykazała, że akty te zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, uzasadniającym ich uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a.

Materialnoprawną podstawę działania organów stanowiły przepisy cytowanej wyżej ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1876 ze zm.), nadal zwanej ustawą, która reguluje m.in. zasady i tryb udzielania świadczenia z pomocy społecznej, w tym w postaci pobytu i usługi w domu pomocy społecznej.

Zgodnie z art. 60 ust. 1 tej ustawy pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3. Natomiast średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca na zasadzie upoważnienia określonego w art. 60 ust. 2 pkt 2 ustawy, w przypadku domu pomocy społecznej o zasięgu powiatowym, ustala starosta i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym.

Krąg osób zobowiązanych do ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej określa art. 61 ust. 1 i ust. 2 ustawy. I tak na zasadzie art. 61 ust. 1 ustawy obowiązani do wnoszenia tej opłaty są w kolejności:

1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej

- przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.

Stosownie zaś do art. 61 ust. 2 ustawy opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:

1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:

a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,

b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

W niniejszej sprawie nie jest sporne, że syn skarżącego - będący bezdzietnym kawalerem, przebywa w DPS w K., a skarżący jest jedynym krewnym zobowiązanym do ponoszenia opłat za jego pobyt na zasadach wynikających z art. 61 ustawy. Z zarządzeń Starosty O. – Dz. Urz. woj. wielkopolskiego z 2020 r., poz. 898 i z 2021 r., poz. 679 – wynika, że średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS w K. ustalono w styczniu 2020 r. na kwotę 3859 zł, a w styczniu 2021 r. (od lutego) na 4142 zł. W toku postępowania wyjaśniono też, że decyzją z dnia 21 grudnia 2020 r. synowi skarżącego – P. H., ustalono odpłatność za pobyt w DPS na kwotę 1218,59 zł, jako stanowiącą 70% jego dochodu wynoszącego 1740,84 zł (renta socjalna wraz ze świadczeniem uzupełniającym 1525 zł, zasiłek pielęgnacyjny 215,84 zł). Decyzję tę zmieniono następnie decyzją z dnia 26 marca 2021 r. i ustalono opłatę na kwotę 1882,85 zł (od kwoty dochodu 2689,79 zł) oraz decyzją z 21 kwietnia 2021 r., którą ustalono opłatę 1979,78 zł (od dochodu 2828,26 zł).

Spór powstały w niniejszej sprawie dotyczy natomiast określenia obowiązku skarżącego do ponoszenia części przedmiotowej opłaty.

Badając sytuację dochodową i życiową skarżącego w postępowaniu administracyjnym ustalono, że jest on osobą samotnie gospodarującą, a jego dochód za poszczególne miesiące prawidłowo ustalono i pomniejszono o udokumentowaną kwotę alimentów świadczonych na rzecz córki, stosownie do art. 8 ust. 3 i ust. 4 ustawy. Pismem z dnia 23 lipca 2021 r. pouczono przy tym skarżącego o wynikającej z art. 64 ustawy możliwości częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłaty, co jak zaznaczono wymaga jednak złożenia w tym zakresie stosownego wniosku, którego skarżący nie złożył.

Z akt administracyjnych wynika również, że skarżący nie zadeklarował żadnej pomocy w tym pieniężnej na rzecz syna (wywiad środowiskowy z dnia 22 lipca 2021 r.), nie wyraził zgody na uiszczanie opłat (oświadczenie z dnia 22 lipca 2021 r.) i nie wyraził zgody na podpisanie umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 ustawy (oświadczenie na przygotowanej umowie z dnia 25 sierpnia 2021 r. – karta akt 67). Stosownie do tego, w dniu 25 sierpnia 2021 r. został poinformowany o treści art. 61 ust. 2d ustawy.

W tym miejscu podkreślić należy, że przepis art. 61 ustawy został znowelizowany z dniem 4 października 2019 r. ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. poz. 1690) poprzez dodanie na mocy art. 1 pkt 7 lit. a ustawy nowelizującej, ust. 2d-2f. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 61 ust. 2d ustawy w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2.

Mając na uwadze, że skarżący odmówił zawarcia zaproponowanej przez organ umowy w sprawie odpłatności za pobyt syna w DPS uznać należy, że organy prawidłowo na podstawie art. 61 ust. 2d ustawy, ustaliły wysokość spornej opłaty w drodze decyzji.

W ocenie Sądu organy nie dokonały jednak w sprawie wszystkich koniecznych ustaleń i nie rozpoznały sprawy w jej całokształcie stosownie do wymogów wynikających z art. 61 ust. 2d w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy, czym w istotny sposób naruszyły wskazane regulacje oraz przepisy art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) zwanej dalej k.p.a.

Podkreślić należy, że przepisy dotyczące zasad ustalania odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej mają charakter bezwzględnie obowiązujący i jako takie muszą być ściśle stosowane, bez możliwości jakichkolwiek odstępstw. Ustawodawca nie pozostawił w tym zakresie organom administracji możliwości działania w ramach uznania administracyjnego i pominięcia lub uwzględniania innych kryteriów niż te, które wskazane zostały w ustawie.

Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd ukształtowany w orzecznictwie na tle wykładni przytoczonego przepisu art. 61 ust. 2d ustawy, a przedstawiony już w wyroku tutejszego Sądu z dnia 31 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Op 20/22, że z regulacji tej wynika jednoznacznie, iż w razie gdy nie doszło do zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, organ ustala odpłatność w drodze decyzji, z uwzględnieniem ograniczeń wynikających zarówno z art. 61 ust. 2 pkt 2, jak i wynikających z art. 103 ust. 2. Oznacza to, że odpłatność może być ustalona tylko wówczas, gdy w przypadku osoby samotnie gospodarującej, dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, a jednocześnie z uwzględnieniem wysokości dochodów i możliwości osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty. Co więcej, w takiej sytuacji ustawodawca wprost wyłączył stosowanie zasady proporcjonalności. Regułę proporcjonalności przewidział bowiem wyłącznie do osób (zstępnych/wstępnych), które odmawiając zawarcia umowy jednocześnie nie wyrażają zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego (art. 61 ust. 2e i 2f), który przecież służy m.in. ustaleniu ich możliwości ponoszenia takiej odpłatności. Ustawodawca tylko w takiej sytuacji zezwala na obciążenie ich odpłatnością w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia (tak: WSA w Lublinie w wyroku z dnia 26 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 721/20; WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 21 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 802/21, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie, analiza treści decyzji organów obu instancji prowadzi do wniosku, że organy ustalając wysokość spornej opłaty uwzględniły w przypadku skarżącego wyłącznie ograniczenia wynikające art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy, zgodnie z którym opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą wstępni w przypadku jeżeli posiadany dochód osoby samotnie gospodarującej jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium. Organy zupełnie natomiast pominęły określony również w art. 61 ust. 2d ustawy istotny aspekt sprawy dotyczący "możliwości skarżącego" do ponoszenia opłaty, o którym mowa w art. 103 ust. 2 ustawy. Tym samym organy nie uwzględniły wszystkich ograniczeń ustawowych wyszczególnionych w art. 61 ust. 2d ustawy.

W tym miejscu wyjaśnić przyjdzie, że w piśmiennictwie przyjmuje się, że interpretację pojęcia "możliwości", o którym stanowi art. 103 ust. 2 ustawy, ustawodawca pozostawia organowi i należy mieć tu na względzie różne okoliczności życiowe, rodzinne i osobiste, które mogą zmniejszać zdolność danej osoby do ponoszenia opłaty, mogą to być również przesłanki uzasadniające zwolnienie z opłaty (art. 64 ustawy). Tym samym, mimo rygorów rządzących finansami publicznymi, należy dopuścić sytuacje, w których obciążenia podmiotów zobowiązanych będą niższe, niż wynika to przepisów ustawy (por. I. Sierpowska, Pomoc społeczna. Komentarz do art. 103, wyd. VI, LEX/el. 2021, stan prawny: 14 lipca 2021 r.). W konsekwencji stwierdzić trzeba, że ustalona różnica pomiędzy dochodem skarżącego, a ustalonym kryterium dochodowym, w aktualnej dla sprawy wysokości 2103 zł (701 zł x 300% kryterium dochodowego), nie jest automatycznie kwotą ostateczną ustalaną za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, a jedynie górną granicą tej odpłatności, do której należy zastosować dalsze ograniczenia określone w art. 61 ust. 2d ustawy, tj. wynikające z odesłania do art. 103 ust. 2 ustawy. Tymczasem w niniejszej sprawie organy poczyniły ustalenia wyłącznie w zakresie spełnienia przez skarżącego warunku dochodowego, co świadczy o istotnym naruszeniu art. 61 ust. 2d w związku z art. 103 ust. 2 ustawy. Nieprawidłowo SKO wskazało, że uwzględnienie możliwości ma zastosowanie tylko przy zawarciu umowy, skoro przepis art. 61 ust. 2d wprost odsyła do art. 103 ust. 2 ustawy.

Rację ma wprawdzie organ odwoławczy twierdząc, że wydatki na życie i mieszkanie, stosownie do art. 8 ust. 3 i ust. 4 ustawy, nie podlegają odliczeniu przy ustalaniu dochodu, to niemniej jednak, stosownie do oświadczenia skarżącego oraz jego siostry z dnia 22 lipca 2021 r. zauważyć można, że organy nie uwzględniły i nie rozważyły, jako mogącej mieć wpływ na ustalenie obowiązku ponoszenia opłaty, wskazanej przez nich okoliczności, że od stycznia 2021 r. skarżący spłaca siostrze wcześniejsze zobowiązanie, w kwocie po 500 zł. Brak jest również rozważań co do okoliczności ponoszenia przez skarżącego kosztów leczenia, w tym w kontekście tego, że legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanej niepełnosprawności, ustalonej orzeczeniem z dnia 9 lutego 2021 r. do dnia 28 lutego 2022 r. Okoliczności te mogą mieć natomiast znaczenie w kontekście konieczności uwzględniania przeze organy przy wydaniu decyzji ograniczeń, o których mowa w art. 103 ust. 2 ustawy, tj. możliwości skarżącego.

Skoro organy nie rozważyły "możliwości" skarżącego co do ponoszenia opłat za pobyt syna w DPS, jako mających znaczenie dla ustalenia obowiązku skarżącego na podstawie art. 61 ust. 2d ustawy, w ocenie Sądu nie rozpoznały sprawy w sposób prawidłowy i wyczerpujący. Dokonana ocena merytoryczna jest niepełna i niewystarczająca do podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie art. 61 ust. 2d ustawy, a stanowisko organów co do ustalenia wysokości opłaty uznać należy za co najmniej przedwczesne z uwagi na brak ustalenia i rozważenia wszystkich okoliczności istotnych dla oceny możliwości skarżącego.

W konsekwencji Sąd stwierdził, ze organy naruszyły w sposób istotny art. 61 ust. 2d w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy oraz przepisy art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wyjaśnić trzeba, że zgodnie z zawartą art. 6 k.p.a. zasadą praworządności organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to m.in. obowiązek podejmowania działań zgodnie z normami obowiązującego prawa tak materialnego jak i regulującymi procedurę podejmowania decyzji. W zakresie procedury art. 7 k.p.a. wskazuje na konieczność podejmowania przez organy administracji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, który zgodnie z art. 80 k.p.a. w całości powinien być podstawą dokonywanej przez organ oceny. W myśl zasady ustalonej w art. 8 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej zobowiązane są przy tym prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, co wyraża się m.in. w podejmowaniu czynności zmierzających do dokonania wyczerpującej oceny. Zasada ta wiąże się z zasadą przekonywania sformułowaną w art. 11 k.p.a., zgodnie z którą organy powinny wyjaśniać zasadność przesłanek, jakimi kierują się przy załatwieniu sprawy. W odniesieniu do tej zasady, jak również zasady wynikającej z art. 8 § 1 k.p.a. doniosłą rolę pełni uzasadnienie decyzji, które nie może być sformułowane ogólnikowo i powinno dokładnie wyjaśniać podstawy faktyczne i prawne dokonanej przez organ oceny. W myśl art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Nie wyjaśniając okoliczności dotyczących możliwości skarżącego organy nie zrealizowały obowiązków wynikających ze wskazanych powyżej reguł proceduralnych. Nie można tym samym uznać, że podjęte zostały wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy stosownie do wymogów ustawy oraz, że postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący, a wobec zgromadzonych dowodów przeprowadzony został prawidłowy proces ich wartościowania i analizy.

W odniesieniu do pozostałych zarzutów skargi Sąd uznał natomiast, że nie zasługują one na uwzględnienie.

Zaakcentować należy, a to wobec podnoszonych zarzutów, że prowadzone w sprawie przez organy postępowanie nie jest postępowaniem podatkowym, wobec czego w sprawie nie znajdował zastosowania przepis art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1128 ze zm.). W kwestii zastosowania art. 64 i art. 64a ustawy wskazać z kolei należy, że na podstawie art. 64 ustawy postępowanie o częściowe lub całkowite zwolnienie z opłaty może być prowadzone wyłącznie na wniosek strony, a jak już wcześniej wskazano skarżący pomimo udzielenia mu informacji w tym przedmiocie wniosku takiego nie złożył. Przepis art. 64a ustawy nie mógł natomiast mieć w sprawie zastosowania albowiem dotyczy on sytuacji, gdy mieszkaniec DPS pozbawiony zostanie władzy rodzicielskiej nad osobą obowiązaną do wnoszenia opłaty. W niniejszej sprawie natomiast skarżący jest wstępnym mieszkańca DPS co oznacza, że mieszkaniec nie mógł w żądnym razie sprawować nad nim władzy rodzicielskiej.

Wbrew zarzutom skargi w postępowaniu podjęto też czynności wyjaśniające co do wskazanej przez skarżącego okoliczności ewentualnego nabycia przez P. H., w drodze dziedziczenia, prawa do mieszkania po jego matce. W tym zakresie wystąpiono o informacje do wspólnoty mieszkaniowej i wskazanie kto jest właścicielem lokalu oraz do Sądu Rejonowego w K. o informację, czy toczyło się postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po matce P. H. – A. W. W wyniku tych działań nie ustalono, aby P. H. był właścicielem wskazanego przez skarżącego lokalu mieszkalnego. Z informacji udzielonej w dniu 5 sierpnia 2021 r. przez wspólnotę mieszkaniową wynika, że właścicielami przedmiotowego mieszkania są: nieżyjący dziadek – B. W. oraz nieżyjąca babcia – Z. W., która jak wynika z informacji uzyskanej przeze organ zmarła 29 kwietnia 2021 r. W świetle ustalonych okoliczności nie sposób zatem zarzucić organom braku wyjaśnienia istotnych okoliczności dotyczących możliwości finansowych P. H. pozwalających na dokonywanie opłat w wyższej wysokości, w tym w związku z nabyciem połowy prawa do lokalu mieszkalnego. W aktach znajdują się decyzje ustalające jego odpłatność za pobyt w DPS od grudnia do marca w których ustalano jego dochód za ten okres W szczególności też wskazany przez skarzącego fakt, że będący współspadkobiercą K. W. zamierza sprzedać mieszkanie nie mógł mieć w niniejszej sprawie żadnego znaczenia. Okoliczność sprzedaży mieszkania nie została bowiem potwierdzony, a samo nabycie nieruchomości i jej wartość nie stanowi dochodu, w rozumieniu art. 8 ust. 3 i ust. 4 ustawy. Dochodem mogłaby być dopiero wartość pieniężna ze sprzedaży lub wynajmu tej nieruchomości pozyskana przez syna skarżącego, a taka okoliczność również nie została potwierdzona

W kwestii zarzutu skargi dotyczącego braku udostępnienia skarżącemu informacji o sytuacji prawnej w zakresie opieki nad jego synem zaznaczyć natomiast trzeba, że kwestia ta nie mieści się w granicach niniejszej sprawy, a skarżący jako ojciec sam powinien mieć wiedzę, bądź w razie konieczności podjąć odpowiednie działania, w celu ustalenia takich okoliczności.

Mając jednak na uwadze stwierdzone powyżej naruszenia art. 61 ust. 2d w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy i art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań Sądu i sprowadzają się do ponownego rozpatrzenia istoty sprawy na podstawie art. 61 ust. 2d ustawy przy uwzględnieniu wskazanych ograniczeń, o których mowa w art. 103 ust. 2 ustawy i przedstawionej przez Sąd w tym zakresie wykładni.