Postanowienie WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1009/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2014-11-13 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 8 września 2014 r., uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 22 września 2014 r., skarżący J. S. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi określonego w kwocie 431 zł.

W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że nie posiada nieruchomości i zasobów pieniężnych, jego majątek stanowią dwa samochody ciężarowe oraz spychacz, które podlegają zajęciu, prowadzi działalność gospodarczą, lecz nie przynosi mu ona dochodów tylko straty, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz małoletnią córką, żona nie pracuje i nie posiada żadnego majątku. Skarżący dołączył do wniosku odpisy: zajęć wierzytelności z dnia 13 listopada 2009 r. oraz z dnia 21 i 25 marca 20014 r. na łączną kwotę 2.513.476,16 zł (wraz z odsetkami, kosztami procesów i egzekucji), zawiadomień z dnia 21 marca i 23 kwietnia 2014 r. o wszczęciu egzekucji do łącznej kwoty 212.775,59 zł (wraz z odsetkami, kosztami procesów i egzekucji), tytułów wykonawczych z dnia 24 marca, 17 kwietnia i 13 sierpnia 2014 r. i wystawionych na ich podstawie zawiadomień z dnia 13 sierpnia 2014 r. o zajęciu rachunku bankowego w [...] do łącznej kwoty 52.508,60 zł (wraz z odsetkami, kosztami egzekucyjnymi i kosztami upomnień), listy blokad na rachunku bankowym w [...] z dnia 5 lutego 2014 r. na łączną kwotę 3.494.643,85 zł.

Referendarz sądowy uznał przedmiotowe oświadczenie za budzące wątpliwości i za niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego wnioskodawcy oraz jego możliwości płatniczych i – na podstawie art. 255 p.p.s.a. – zarządzeniem z dnia 25 września 2014 r. wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 14 dni następujących dokumentów: 1/ odpisów imiennych informacji o wysokości uzyskanych przez wnioskodawcę i jego małżonkę dochodów w 2013 r. oraz odpisów wszystkich złożonych przez małżonków zeznań podatkowych za rok 2013 (tj. PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39), bądź też stosownego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wszystkich dochodach uzyskanych przez małżonków za ten rok; 2/ odpisów dokumentów księgowych potwierdzających wysokość przychodu/dochodu (poniesionej straty) za 2014 r. z tytułu prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej; 3/ odpisów dokumentów księgowych potwierdzających wysokość przychodu/dochodu (poniesionej straty) za okres ostatnich trzech miesięcy z tytułu prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej oraz odpisów złożonych za ww. okres deklaracji VAT-7 i ewidencji środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz ewidencji wyposażenia, a w przypadku zawieszenia/wyrejestrowania działalności gospodarczej stosownego dowodu na tę okoliczność; 4/ odpisów złożonego przez wnioskodawcę zgłoszenia identyfikacyjnego (NIP-1 z załącznikiem NIP-B) wraz z jego aktualizacjami; 5/ dokumentu potwierdzającego posiadanie przez małżonkę statusu osoby bezrobotnej; 6/ wyciągów ze wszystkich posiadanych przez małżonków rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, a także rachunków prowadzonych dla potrzeb wykonywanej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej, obrazujących historię (przelewy, wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, bądź też oświadczenia złożonego przez każdego z małżonków o ich nieposiadaniu; 7/ oświadczenia wnioskodawcy w przedmiocie miejsca zamieszkania, do kogo należy nieruchomość, kto jeszcze w niej zamieszkuje, kto ponosi koszty utrzymania w tym opłaty za media, jakiej wielkości są to wydatki – należy przedstawić kopie rachunków; 8/ oświadczenia małżonki wnioskodawcy w przedmiocie jej majątku – wskazania nieruchomości, których jest ona właścicielem, posiadanych oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro; 9/ oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę, jego małżonkę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); 10/ zaświadczeń wystawionych przez banki o wysokości aktualnego zadłużenia i wysokości spłacanych przez wnioskodawcę lub jego małżonkę miesięcznych rat kredytowych oraz dokumentów obrazujących aktualną wysokość innych zobowiązań finansowych małżonków (wobec ZUS, urzędu skarbowego, kontrahentów, dostawców mediów i innych podmiotów); 11/ dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawcę lub jego małżonkę kosztów utrzymania (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę, ogrzewanie, itp.).

Wnioskodawca został poinformowany, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przedłożył:

- odpis zeznania podatkowego za 2013 r., w którym wykazał dochód z tytułu wykonywanej działalności gospodarczej w kwocie 319.162,92 zł, deklarując przychód w wysokości 1.264.485,10 zł i koszty jego uzyskania w wysokości 945.322,18 zł;

- odpis zgłoszenia aktualizacyjnego NIP-1;

- odpisy deklaracji VAT-7 za czerwiec, lipiec i sierpień 2014 r., w których wykazał dostawę towarów i świadczenie usług odpowiednio w wysokości: 34.978 zł, 40.329 zł i 88.171 zł wraz z zestawieniem rejestrów;

- jednostronny rachunek zysków i strat sporządzony na koniec sierpnia 2014 r., z którego wynika, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wnioskodawca osiągnął zysk netto w kwocie 29.850,77 zł (przychód netto ze sprzedaży towarów i materiałów netto wyniósł 553.767,30 zł);

- ewidencję środków trwałych na 2014 r., w której ujęto dwie spycharki gąsienicowe o wartości początkowej 101.803,27 zł i 97.950,82 zł, dwa ciągniki siodłowe [...] o wartości początkowej 131.322 zł i 61.551,378 zł oraz samochód ciężarowy [...] o wartości początkowej 91.000 zł;

- listę blokad na rachunku firmowym w [...] z dnia 1 października 2014 r. łącznie na kwotę 5.002.355,85 zł;

- historię rachunku firmowego w [...] za okres od 1 stycznia do 30 września 2014 r., którego saldo początkowe wyniosło 22.204,54 zł, saldo końcowe – 21.564,54 zł (przy czym dostępne środki wynosiły 0 zł) i na którym dokonywano jedynie księgowań z tytułu opłat za prowadzenie rachunku i prowizji za przyjęcie zajęcia w kwotach po 30 zł.

Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.

Po analizie przedłożonego materiału dowodowego referendarz sądowy stwierdził, że sytuacja finansowa wnioskodawcy pozostaje nadal niejasna. Co więcej, przyjąć można, że wnioskodawca, poprzez wykazanie przede wszystkim okoliczności, które przemawiałyby za uznaniem, że znajduje się on w trudnej sytuacji finansowej, która nie pozwala mu na pokrycie kosztów sądowych, przedstawił swoje możliwości płatnicze w sposób wybiórczy. Zauważyć bowiem należy, że wnioskodawca bardzo szczegółowo udokumentował stan swojego zadłużenia wobec kontrahentów, banków, ZUS oraz urzędu skarbowego, a także egzekucję prowadzoną z jego majątku, natomiast w żaden sposób nie odniósł się do ponoszonych przez małżonków bieżących kosztów związanych z utrzymaniem rodziny, nie przedłożył oświadczenia małżonki w przedmiocie jej majątku oraz posiadanych przez nią (bądź nie) rachunków bankowych, a także uchylił się od przedstawienia dowodów, które potwierdzałyby podniesioną we wniosku okoliczność, że małżonka jest osobą bezrobotną i nie osiąga żadnych dochodów.

Wątpliwości budzi przede wszystkim stan środków pieniężnych, jakimi wnioskodawca faktycznie dysponuje. Podkreślić należy, iż w zawartym we wniosku oświadczeniu wnioskodawca podał, że jedynym źródłem utrzymania jego i jego rodziny jest wykonywana przez niego działalność gospodarcza, z której nie osiąga dochodów a ponosi stratę. Przeczą temu przedstawione dokumenty, z których wynika, że do 31 sierpnia 2014 r. osiągnął on zysk w wysokości 29.850,77 zł (średnio miesięcznie 3.731,35 zł), zaś w roku 2013 dochód wnioskodawcy wyniósł 319.162,92 zł (średnio miesięcznie 26.596,91 zł). Jednak w przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria dochodu a przychodu; koszty bowiem są związane z prowadzoną działalnością gospodarczą i są jej naturalną konsekwencją (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2012 r., sygn. akt I FZ 549/11; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Biorąc zatem pod uwagę przychód wnioskodawcy z działalności gospodarczej osiągnięty do końca sierpnia br., tj. 553.767,30 zł oraz w roku ubiegłym, tj. 1.264.485,10 zł, to należało uznać, że miesięczne przychody wnioskodawcy kształtowały się średnio na poziomie 105.373,75 zł i 69.220,91 zł. Kwoty te wielokrotnie przewyższają wysokość należnego w niniejszej sprawie wpisu sądowego od skargi, jak również wpisów określonych w sprawach o sygn. akt I SA/Gd 1007/14 i I SA/Gd 1008/14, w których wnioskodawca także ubiega się o zwolnienie z obowiązku ich uiszczenia, a które wynoszą odpowiednio 1.046 zł i 400 zł.

Wątpliwości co do środków pieniężnych pozostających w dyspozycji wnioskodawcy potęguje fakt, że w świetle nadesłanych dokumentów przypuszczać można, że wnioskodawca poza rachunkami bankowymi, z których nadesłał wyciągi posiada inne konto (lub konta) bankowe, za pośrednictwem których dokonuje rozliczeń z kontrahentami i urzędem skarbowym. Przedłożona historia rachunku prowadzonego przez [...] nie zawiera bowiem żadnych innych transakcji poza opłatami za jego prowadzenie i prowizjami za dokonane zajęcia, zaś historia konta w [...] to jedynie lista blokad. Natomiast z danych zawartych w deklaracjach VAT-7 wynika, że wnioskodawca zadeklarował kwoty podatku podlegające wpłacie do urzędu skarbowego. Natomiast przepis zawarty w art. 61 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) stanowi, że zapłata podatków przez podatników prowadzących działalność gospodarczą i zobowiązanych do prowadzenia księgi rachunkowej lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów następuje w formie przelewu. Zatem wnioskodawca jako przedsiębiorca prowadzący księgę podatkową zobowiązany jest do wpłaty należnych podatków za pośrednictwem rachunku bankowego. Jednocześnie brak jest podstaw aby przyjąć, że wnioskodawca posiada zaległości z tytułu VAT za miesiące, za które nadesłał deklaracje.

Odnosząc się zaś do podnoszonej przez wnioskodawcę okoliczności prowadzenia względem jego majątku egzekucji i dokonanych w jej toku czynności zajęcia dwóch rachunków bankowych i środków trwałych należy wyjaśnić wnioskodawcy, że okoliczność ta sama w sobie nie przesądza o niemożności poniesienia przez niego powstałych kosztów sądowych. Podkreślić trzeba, że wnioskodawca, pomimo prowadzonej egzekucji i podjętych w jej toku czynności, nadal prowadzi działalność gospodarczą i to w znacznym rozmiarze, na co wskazują uzyskiwane z tego tytułu przychody. Zdaniem orzekającego wnioskodawca nie wykazał, jaki wpływ dla płynności finansowej firmy wnioskodawcy ma fakt zajęć egzekucyjnych. Samo bowiem wskazanie, w jakiej wysokości dotychczas dokonano egzekucji z rachunków bankowych wnioskodawcy nie jest wystarczające do dokonania oceny wpływu egzekucji dla sytuacji finansowej wnioskodawcy.

Warto przy tym zaznaczyć, że zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (Dz. U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665 ze zm.), środki pieniężne znajdujące się na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz na rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych jednej osoby, niezależnie od liczby zawartych umów, są wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego do wysokości trzykrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, bez wypłat nagród z zysku, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za okres bezpośrednio poprzedzający dzień wystawienia tytułu wykonawczego. Do przepisu tego wyraźnie odwołuje się art. 8 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1015). W powołanym przepisie ustawodawca wyznaczył granice tzw. przywileju egzekucyjnego, który może być wiązany jedynie z rachunkami oszczędnościowymi, w tym oszczędnościowo-rozliczeniowymi i terminowymi lokatami oszczędnościowymi. Posiadaczowi rachunku oszczędnościowego przysługuje ochrona przed egzekucją, ale tylko w granicach określonych w art. 54 Prawa bankowego, bez względu na źródło, z którego pochodzą środki gromadzone na takim rachunku (zob. Z. Ofiarski, Komentarz do art. 54 ustawy – Prawo bankowe, Komentarz LEX 2013). Celem instytucji zawartej w art. 54 ust. 1 Prawa bankowego jest zapewnienie egzekwowanemu dłużnikowi pewnego minimum egzystencjalnego.

Według danych zawartych w komunikatach Prezesa GUS (publikowanych w Dzienniku Urzędowym GUS) za luty i marzec 2014 r. (dotyczy tytułów wystawionych w marcu i kwietniu 2014 r.) oraz z lipiec 2014 r. (dotyczy tytułów wystawionych w sierpniu 2014 r.) przeciętne wynagrodzenie, o którym mowa w przywołanym przepisie, wynosiło odpowiednio: 3.805,11 zł, 3.856,37 zł i 3.940,33 zł.

Reasumując powyższe, należało stwierdzić, że wnioskodawca nie wyjaśnił kluczowych wątpliwości dotyczących swoich rzeczywistych możliwości płatniczych, zaś nadesłane przez niego dokumenty nie pozwalają uznać, że nie on w stanie uiścić należnego wpis sądowego od skargi.

Z tych wszystkich względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.