Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 248/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 25, art. 26 § 1 k.c.; art. 191 ust. 1 i ust. 16
journal: Dz.U. 2018 poz 998
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Powiatu [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Powiatem [...] a Miastem [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dziecka umieszczonego w spokrewnionej rodzinie zastępczej postanawia: wskazać Powiat [...] jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Powiat N. we wniosku z dnia [...] listopada 2018 r. wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Powiatem N. a Miastem [...] przedmiocie wskazania organu właściwego do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dziecka K. S. umieszczonego w spokrewnionej rodzinie zastępczej u E. i J. S. zamieszkałej w [...], Powiat N.

W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, że Sąd Rejonowy w [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r., sygn. akt [...] ustanowił dla małoletniego K. S. spokrewniona rodzinę zastępcza w osobach jego dziadków macierzystych – E. i J. S. zamieszkałych w [...]. Rodzina zastępcza w dniu [...] maja 2018 r. złożyła w PCPR w [...] wniosek o przyznanie jej świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka. Do czasu ustanowienia rodziny zastępczej pełnia władzy rodzicielskiej nad małoletnim K. S. przysługiwała jego matce K. S., która zgodnie z jej oświadczeniem od stycznia do maja 2018 r. zamieszkiwała w [...] przy ul. [...]. Ojcostwo dziecka jest nieustalone.

Miejscem zamieszkania małoletniego K. S. przed ustanowieniem rodziny zastępczej było miejsce zamieszkania jego matki, która w tym czasie mieszkała w [...].

Prezydent [...] wniósł o wskazanie, że powiatem właściwym do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie K. S. umieszczonego w rodzinie zastępczej jest Powiat N. Wskazano, że matka małoletniego zamieszkiwała w [...] jedynie tymczasowo w okresie od stycznia do maja 2018, a od maja zamieszkuje w [...].

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

W niniejszej sprawie spór jaki zaistniał pomiędzy Powiatem N. a Miastem [...] jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku dotyczącego ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie K. S. umieszczonego w rodzinie zastępczej.

Zgodnie z art. 191 ust. 16 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2018 r., poz. 998 ze zm.) w sprawach rozstrzygania sporów o właściwość powiatów oraz gmin obowiązanych do ponoszenia wydatków, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Kodeks postępowania administracyjnego przyjmuje w zakresie właściwości do rozstrzygania sporów pomiędzy organami samorządu terytorialnego, zasadę przyznającą właściwość organowi wyższego stopnia (art. 22 § 1 pkt 1), od której w razie gdy brak wspólnego organu wyższego stopnia wprowadza wyjątek przyznając właściwość sądowi administracyjnemu. Przepis art. 191 ust. 16 ustawy w tym przedmiocie reguluje nie ustalenie organu właściwego, a jest trybem rozstrzygnięcia, na której jednostce samorządu terytorialnego ciąży obowiązek ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dziecka. Ciężar spoczywa na jednostce samorządu terytorialnego, a organ jest jedynie wykonawcą obowiązku, realizowanego przez czynność techniczną – wypłaty.

Przy ustaleniu powiatu obowiązanego do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej istotny jest stan faktyczny, który miał miejsce przed umieszczeniem dziecka po raz pierwszy w pieczy zastępczej (por. art. 191 ust. 1 ustawy oraz wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2013 r., I OSK 126/13).

Ustawa posługując się w art. 191 ust. 1 pojęciem "miejsce zamieszkania dziecka" nie definiuje go, co oznacza, że należy je rozumieć zgodnie z ogólną definicją tego terminu zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 26 § 1 k.c., miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej. Zgodnie z § 2 tego przepisu, jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Jeżeli dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy.

W niniejszej sprawie matka małoletniego, przed jego umieszczeniem w rodzinie zastępczej, była zameldowani na terenie powiatu n. Ojcostwo małoletniego nie zostało ustalone. Nie można przyjąć, że miejscem zamieszkania matki małoletniego była [...]. Z art. 25 k.c. wynika, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W myśl powołanego przepisu o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). W sytuacji, kiedy po krótkotrwałym pobycie w [...] matka małoletniego K. zamieszkała w [...], to nie można uznać, że [...] była jej stałym, a nie tymczasowym miejscem zamieszkania.

Zgodnie z art. 191 ust. 2 ustawy, jeżeli nie można ustalić powiatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, właściwy do ponoszenia wydatków jest powiat miejsca jego ostatniego zameldowania na pobyt stały.

W niniejszej sprawie możliwe jest wskazanie powiatu miejsca ostatniego zameldowania na pobyt stały, a powiatem tym jest Powiat N.

W świetle podniesionych wyżej okoliczności uznać należało, że miejscem zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej był Powiat N. W związku z powyższym stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie, na podstawie art. 191 ust. 2 ustawy, organem właściwym w sprawie ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie K. S. jest Powiat N.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 2 w zw. z art. 4 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu