Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1920/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Reforma rolna
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 28, art. 127 § 1, art. 138 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 2 ust. 1 lit. e
journal: Dz.U. 1944 nr 4 poz 17
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1227/18 w sprawie ze skargi Gminy B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 maja 2018 r. nr GZ.rn.625.353.2015 w przedmiocie reformy rolnej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 stycznia 2019 r. sygn. I SA/Wa 1227/18 stwierdził nieważność decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej również jako: "Minister") z dnia 7 maja 2018 r. nr GZ.rn.625.353.2015 - w części - w jakiej utrzymano nią w mocy pkt 1 decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 29 października 2015 r. nr WS-III.7515.1.28.2011.ŁS w zakresie dawnych parcel [...],[...],[...],[...]. W pozostałej części Sąd I instancji skargę Gminy [...] oddalił.

Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

A. S. i M. S. wystąpili z wnioskiem o wydanie na podstawie § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. Nr 10, poz. 51 – dalej jako: "rozporządzenie") decyzji stwierdzającej, że działki ewidencyjne nr [...] i [...] - w całości oraz część działki ewidencyjnej nr [...] - w zakresie dawnych parcel katastralnych [...],[...],[...],[...] i [...], tworzące zespół dworsko - parkowy nieruchomości ziemskiej "[...]", stanowiącej byłą własność S. K. S., nie podpadały pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13).

Decyzją z dnia 29 października 2015r. Wojewoda Małopolski (dalej również jako: "Wojewoda") stwierdził, że dawne parcele katastralne [...],[...],[...],[...] oraz część [...] (w zakresie w jakim odpowiada aktualnej działce ewidencyjnej nr [...]) - nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu (pkt 1); dawna parcela katastralna [...] - podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu (pkt 2).

Odwołanie od - pkt 1 tej decyzji - złożyła Gmina [...].

Decyzją z dnia 7 maja 2018 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpatrzeniu odwołania Gminy [...] od pkt 1 decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 29 października 2015r. nr WS-III.7515.1.28.2011.ŁS utrzymał ją w mocy w zaskarżonej części.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się Gmina [...], która zaskarżyła ją do sądu administracyjnego. Na skutek tej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność decyzji Ministra - w części - w jakiej utrzymano nią w mocy pkt 1 decyzji Wojewody w zakresie dawnych parcel [...],[...],[...],[...]. W pozostałej części Sąd I instancji skargę Gminy [...] oddalił.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że gmina [...] zaskarżyła do organu II instancji - pkt 1 - decyzji Wojewody - w całości - w sytuacji gdy nie posiadała ona legitymacji do zaskarżenia tego punktu w odniesieniu do parcel katastralnych [...],[...] ( obejmujących aktualnie działkę nr [...]) oraz [...] i [...] (obejmujących obecnie część działki nr [...]) z uwagi na to, że nie posiada ona do tych działek tytułu prawnorzeczowego. Wskazano, że z odpisu księgi wieczystej nr [...] wynika, że właścicielem działki nr [...] i [...] jest S. B. Natomiast Gmina [...], zgodnie z odpisem księgi wieczystej nr [...] jest właścicielem wyłącznie działki nr [...] odpowiadającej dawnej [...]. W tej sytuacji organ II instancji w odniesieniu do [...],[...],[...] i [...] winien był na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (dalej jako: "k.p.a.") umorzyć postępowanie odwoławcze zainicjowane w tej części przez podmiot nie posiadający przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Z uwagi na to, że organ II instancji powyższego nie uczynił, rozpatrując odwołanie Gminy [...] w odniesieniu do całego punktu 1 decyzji organu I instancji, Sąd I instancji wyjaśnił, że zmuszony był w części stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji stwierdzając, że doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jeśli zaś chodzi o pozostałą część decyzji organu odwoławczego, Sąd I instancji uznał ją za odpowiadającą prawu i w tej części skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 2019 r. sygn. I SA/Wa 1227/18 wywiodła Gmina [...].

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. naruszenie przepisów postępowania, które - jak wskazano - miało istotny wpływ na wynik sprawy, przez co wypełniona została dyspozycja przepisu art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej jako: "p.p.s.a"):

1) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w związku z przepisem art. 75 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i w następstwie powyższego utrzymanie w mocy w części decyzji organu Il-instancyjnego w toku kontroli jej legalności w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, pomimo naruszenia przez Ministra w sposób istotny/rażący przepisów postępowania dowodowego zgromadzonego w sprawie a obejmującego dowód z notatki służbowej sporządzonej z udziałem pracowników Urzędu Gminy [...] na okoliczność sposobu zagospodarowania majątku dworskiego [...] - co miało miejsce z mającą wiedzę o stanie sprawy A. T. w następstwie pominięcia materiału.

2) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w związku z przepisem art. 82 oraz 77 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i w następstwie powyższego utrzymanie w mocy w części decyzji organu Il-instancyjnego w toku kontroli jej legalności w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym - pomimo naruszenia przez Ministra w sposób istotny/rażący przepisów postępowania - w następstwie niezrealizowania przez organy administracji obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w następstwie zaniechania przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków obecnych przy spisywaniu notatki, o której mowa w pkt. 1: M. G. oraz M. P.

3) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w związku z przepisem art. 80 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i w następstwie powyższego utrzymanie w mocy w części decyzji organu Il-instancyjnego w toku kontroli jej legalności w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym pomimo naruszenia przez Ministra w sposób istotny/rażący przepisów postępowania - co było wynikiem nadania niewłaściwego znaczenia zeznaniom świadka, który wskazuje na istnienie biura rządcy w zabudowaniach dworskich i ta sytuacja w ocenie skarżącej kasacyjnie dowodzi istnienia związku funkcjonalnego pomiędzy częścią gospodarczą i dworską majątku [...].

4) art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a. w związku z przepisem art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a - poprzez uznanie, że kontrolowane postępowanie administracyjne jest w części dotknięte wadą nieważności co wynika z wadliwego ustalenia, iż skarżąca kasacyjnie nie posiada interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. oraz nie posiadała tym samym przymiotu strony do zainicjowania postępowania odwoławczego w zakresie parceli katastralnych [...].[...],[...] (obejmujących aktualnie działkę nr [...]) oraz [...] i [...] (obejmujących obecnie części działki nr [...]).

II. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 2 ust. 1 lit e Dekretu - poprzez błędną jego wykładnię - przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt. 1 p.p.s.a. Powyższe nastąpiło poprzez bezzasadne uznanie, iż nie istnieje związek funkcjonalny pomiędzy zespołem dworsko - parkowym [...] a pozostałą częścią nieruchomości ziemskiej o charakterze rolniczym - pomimo, iż na powyższe wskazuje chociażby fakt zamieszkiwania zarządcy majątku rolniczego w części dworsko - parkowej.

Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału, wydanym na podstawie art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 1842, ze zm.), o czym strony zostały poinformowane.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.) z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.

1.Niezasadnie Sądowi I instancji zarzucono naruszenie przepisów postępowania i to w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

W świetle dyspozycji art. 75 § 1 k.p.a. (zarzut I.1) jako dowód trzeba dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia danej sprawy administracyjnej. Akta niniejszej sprawy obejmują opisaną w skardze kasacyjnej notatkę, sporządzoną w dniu 4 grudnia 2009r. przez pracowników Urzędu Gminy [...] na okoliczność rozmowy z A. T. Notatka ta w istocie została przez organy oceniona, a ocena ta zaakceptowana została przez Sąd I instancji, który podzielił stanowisko organów, że z notatki tej nie wynika, że na terenie dworu znajdowało się biuro rządcy, a twierdzenia, że wszystkie budowle we dworze stanowiły jedną całość służącą do utrzymania całego gospodarstwa (dworu) pozostają bez wpływu na wynik rozstrzygnięcia. Notatka ta znajduje się w aktach sprawy (k.549 akt adm.), a w konsekwencji, zarzut dotyczący pominięcia jej nie znajduje oparcia w dokumentacji akt sprawy. W drodze zarzutu naruszenia art. 75 k.p.a. nie można natomiast kwestionować dokonanej przez organy i zaakceptowanej przez Sąd I instancji oceny wartości dowodowej sporządzonej 04 grudnia 2009 r. notatki.

Bezzasadnie skarżący kasacyjnie zarzuca również naruszenie art. 82 i art. 77 § 1 k.p.a. (zarzuty I.2).

Dla porządku wskazać trzeba, że zarzut naruszenia art. 82 k.p.a. został sformułowany nieprawidłowo. Nie wskazano bowiem w nim jaka jednostka redakcyjna tekstu prawnego zawarta w treści art. 82 k.p.a. (składa się on z pkt. 1-3), miała zostać naruszona. Jest to tymczasem wymóg istotny, gdyż zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekając w granicach skargi kasacyjnej, granice te musi wywieść właśnie ze złożonego środka zaskarżenia. Przepis art. 82 k.p.a. dotyczy niemożności bycia świadkiem. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika w czym jej autor upatruje naruszenia prawa w tym zakresie.

Zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. nawiązuje do braku przeprowadzenia dowodu z zeznań M. G. (Sołtysa) i M. P. (Urząd Gminy [...]), których podpisy widnieją pod notatką spisaną 4 grudnia 2009 r. w domu A. T. Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu wskazać trzeba, że postępowanie dowodowe nie jest celem samym w sobie, a przyjęta w postępowaniu administracyjnym zasada zupełności materiału dowodowego nie oznacza, że należy prowadzić postępowanie dowodowe nawet wówczas, gdy całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie wystarcza do podjęcia rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 17 marca 2022 r. sygn. II OSK 903/21). Zważywszy zatem na okoliczności badanej sprawy zarzut ten nie mógł przynieść oczekiwanego skutku.

W kwestii naruszenia art. 80 k.p.a. (zarzut I.3) wskazać trzeba, że skuteczne zarzucenie naruszenia przepisu art. 80 k.p.a. wymaga wykazania, że uchybiono zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Jedynie to, bowiem może być przeciwstawione uprawnieniu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie o innej niż przyjęta doniosłości poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie. Dokonana ocena materiału dowodowego może być, bowiem skutecznie podważona tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy rozumowanie wykracza poza reguły logiki albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia związku przyczynowo-skutkowego. Taka sytuacja nie ma jednak miejsca w niniejszej sprawie.

Odnosząc się do zagadnienia interesu prawnego Gminy (zarzut I.4) należy zauważyć, że Sąd I instancji stwierdził, że Gmina [...] nie posiadała legitymacji do zaskarżenia decyzji Wojewody w odniesieniu do parcel katastralnych [...],[...] (obejmujących aktualnie działkę nr [...]) oraz [...] i [...] (obejmujących obecnie część działki nr [...]) z uwagi na to, że nie posiada ona do tych działek tytułu prawnorzeczowego. Jak wynika z odpisu księgi wieczystej nr [...] właścicielem działki nr [...] i [...] jest S. B. Gmina [...] zgodnie z odpisem księgi wieczystej nr [...] jest właścicielem wyłącznie działki nr [...] odpowiadającej dawnej [...].

W skardze kasacyjnej podniesio, że Gmina jest poprzednim właścicielem wskazanych nieruchomości.

Rozważając kwestię interesu prawnego Gminy [...], która nie jest aktualnym właścicielem nieruchomości obejmującej dz. nr [...] i nr [...] wziąć pod uwagę należy istotę postępowania prowadzonego w niniejszej spawie.

Dekret określając enumeratywnie nieruchomości ziemskie przeznaczone na cele reformy rolnej, wprost stanowił w art. 2 ust. 1 akapit trzeci, że nieruchomości wymienione w punkach (literach) b, c, d i e przechodzą bezzwłocznie, bez żadnego wynagrodzenia w całości, na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele wskazane w art. 1 tego dekretu, a więc na cele reformy rolnej. Oznacza to, że wskazane w nim nieruchomości ziemskie przechodziły na własność Skarbu Państwa z mocy samego prawa (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2011 r., sygn. akt III CZP 121/10), z dniem wejścia w życie Dekretu, co zgodnie z art. 19 Dekretu miało miejsce z dniem jego ogłoszenia. Nieuniknioną konsekwencją przyjętego w Dekrecie rozwiązania prawego, iż skutek prawnorzeczowy w postaci przejścia prawa własności nieruchomości ziemskich na rzecz Skarbu Państwa następował z mocy samego prawa, było pozbawienie dotychczasowych właścicieli, prawa własności nieruchomości objętych Dekretem, z dniem wejścia w życie Dekretu, i to bez żadnego wynagrodzenia. Dla występujących na tle stosowanie tego aktu wątpliwości co do podlegania określonej nieruchomości pod działanie Dekretu przewidziana została droga administracyjna do rozstrzygania sporów w tym zakresie, o czym przesądza § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 Nr 10, poz. 51). Tryb przewidziany w § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. jest uruchamiany w przypadkach spornych, gdy właściciel nieruchomości (bądź jego następca prawny) uważał, że jego nieruchomość, z takich czy innych względów, nie spełnia warunków określonych w art. 2 ust. 1 lit. e Dekretu i powinna zostać wyłączona spod działania tego przepisu - czyli nie podlegała przejęciu na cele reformy rolnej w części, bądź w całości. Przepis ten stanowi podstawę żądania przez właścicieli nieruchomości lub ich spadkobierców ustalenia w formie decyzji administracyjnej, czy dana nieruchomość objęta była działaniem przepisów tego dekretu. Dopuszczalność orzekania przez właściwe organy administracji publicznej w drodze decyzji administracyjnej w opisanym wyżej zakresie służy zatem ochronie prawa własności właścicieli nieruchomości (ich spadkobierców), które przejęte zostały przez Państwo na podstawie Dekretu (por. wyrok NSA z 5 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 302/10). Decyzja administracyjna, wydana w trybie w § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. ma charakter deklaratywny, wywiera skutek rzeczowy (w tym sensie, że stwierdza, iż prawo własności przysługiwało przez cały czas pierwotnemu właścicielowi bez konieczności powrotnego przeniesienia tego prawa) i stanowi wyłączną podstawę do uzyskania przez byłych właścicieli lub ich spadkobierców wiedzy, że Skarb Państwa nie nabył z mocy prawa własności nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e Dekretu. Uzyskanie takiej decyzji jest też niezbędne dla skutecznego dochodzenia roszczenia odszkodowawczego, bowiem jest ona wiążąca dla sądu cywilnego w sprawie o odszkodowanie i stanowi prejudykat (wyrok SN z dnia 28 marca 2019 r., sygn. akt I CSK 41/18). Decyzja ta wywołuje wobec Skarbu Państwa skutki rzeczowe, potwierdzając iż nie doszło do nabycia prawa własności ex lege. Ostateczna decyzja w tym przedmiocie rozstrzyga wiążąco kwestię braku nabycia przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości.

W świetle powyższego, wynik postępowania prowadzonego w niniejszej sprawie - w zakresie dotyczącym nr [...],[...],[...] i [...] (które na 6 września 1944 r. stanowiły własność S. K. S.), a aktualnie stanowią własność S. B. nie dotyczy zatem praw i obowiązków Gminy [...]. Pozostają on niezmienne niezależnie od wyniku niniejszej sprawy.

II. Niezasadnie też Sądowi I instancji zarzucono naruszenie prawa materialnego tj. art. 2 ust. 1 lit. e Dekretu. Przepis art. 2 ust. 1 lit. e Dekretu stanowi, że na cele reformy rolnej przeznaczone będą nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Z powołanego przepisu wprost wynika, że dotyczy on tylko nieruchomości ziemskich, tj. nieruchomości, które są lub mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności wytwórczej w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej lub sadowniczej (por. uchwała NSA z dnia 10 stycznia 2011 r., sygn. I OPS 3/10), a zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, również nieruchomości, które pozostawały w związku funkcjonalnym z taką nieruchomością.

W niniejszej sprawie, Gmina [...] wskazuje, że błędnie rozstrzygnięto kwestię związku funkcjonalnego pomiędzy zespołem dworsko-parkowym a pozostałą częścią nieruchomości. Zważywszy na brak legitymacji do uruchomienia postępowania odwoławczego (w zakresie dotyczącym parceli innych niż [...] (w zakresie w jakim odpowiada aktualnej dz. nr [...]) z uwagi na brak interesu prawnego, Gmina [...], nie może skutecznie przed Sądem kwestionować wykładni art. 2 ust. 1 lit. e Dekretu, dokonanej - w zakresie - dotyczącym dawnych parceli [...],[...],[...],[...]. Podkreślić trzeba wyraźnie, że ustalenia organu I instancji dotyczące parcel [...],[...],[...],[...], które nie podpadają pod Dekret stały się wiążące (ponieważ Gmina nie miała legitymacji do wniesienia odwołania w tym zakresie). Okoliczność ta wpływa na (ogranicza) możliwości oceny istnienia zawiązku funkcjonalnego, wyłącznie w odniesieniu do działki nr [...], która stanowi część zespołu dworsko-parkowego.

Pomimo pewnej niekonsekwencji wybrzmiewającej z uzasadnienia Sądu I instancji, który stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji co do wskazanych parcel [...],[...],[...],[...], a równocześnie podzielił stanowisko i ustalenia organu II instancji dotyczące braku związku części dworsko-parkowej z pozostałą częścią rolną (podczas gdy ustalenia te dotyczyły całego kompleksu dworsko-parkowego, a nie tylko działki nr [...]) wskazać trzeba, że w skardze kasacyjnej nie zakwestionowano ustaleń faktycznych, co do tego, że obecna dz. nr [...] była główną drogą prowadzącą na dziedziniec dworski i wraz południową częścią dz. nr [...] oraz działką nr [...] stanowiła wyodrębnioną od gospodarstwa rolnego część (s. 7 uzasadnienia decyzji Ministra). Jak wynika ze skargi kasacyjnej, Gmina istnienia związku funkcjonalnego pomiędzy zespołem dworsko-parkowym [...] a pozostałą częścią nieruchomości upatruje w fakcie zamieszkiwania rządcy w części dworsko-parkowej. Odnosząc się do tej argumentacji należy wskazać, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego konsekwentnie się wskazuje, że "związek funkcjonalny" zachodzi, gdy nie jest możliwe prawidłowe funkcjonowanie gospodarstwa rolnego bez części rezydencjalnej i odwrotnie. Nie jest to relacja jednostronnej zależności lecz stanu interakcji (relacje dwustronne) pomiędzy obiema częściami majątku, a dla wykazania istnienia "związku funkcjonalnego" nie mają znaczenia powiązania podmiotowe, finansowe i terytorialne (por. wyrok NSA z dnia 14 lipca 2020 r. sygn. I OSK 2459/19, wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1438/16, wyrok NSA z dnia 19 września 2000 r., sygn. akt IV SA 451/00). Skarga kasacyjna niesłusznie zatem zasadności podniesionego zarzutu upatruje w - ewentualnym - powiązaniu podmiotowym.

Mając zatem na względzie powyższe, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.