Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 984/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134, art. 139, art. 125 pkt 10 lit. b, art. 50 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 155
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami
article: art. 9
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 141 § 4 w zw. z art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: § 9 ust. 3 pkt 9
journal: Dz.U. 2012 poz 1005
law: Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa  i Gospodarki Morskiej z dnia 31 lipca 2012 r. w sprawie wydawania dokumentów  stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Monika Nowicka (spr.), Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, Sędzia del. WSA Dorota Apostolidis, Protokolant starszy asystent sędziego Wojciech Latocha, po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 stycznia 2014 r. sygn. akt III SA/Łd 1181/13 w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia spełnienia wymogów określonych w przepisach prawa do wydania prawa jazdy kategorii A i B w zakresie kategorii A 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia od J. M. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 30 stycznia 2014 r. (sygn. akt III SA/Łd 1181/13),Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu skargi J. M., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] oraz utrzymaną przez nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia spełnienia wymogów do wydania prawa jazdy kategorii A i B - w zakresie kategorii A.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., Prezydent Miasta Ł. odmówił J. M. (ur. w dniu [...] stycznia 1994 r.) stwierdzenia, że spełnia wymogi określone w przepisach prawa do wydania prawa jazdy kategorii A i B - w zakresie kategorii A, gdyż - na dzień orzekania – wnioskodawca nie osiągnął minimalnego wieku (24 lat), wymaganego do kierowania pojazdami kategorii A.

Rozpatrując sprawę – w trybie instancji odwoławczej – Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., decyzją z dnia [...] września 2013 r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia Kolegium powołując się na art. 11 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 8 ust. 1 pkt 7 lit. a) ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151 ze zm.) i § 9 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 31 lipca 2012 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2012r. poz. 1005, ze zm.), podniosło, że wprawdzie J. M. legitymował się zaświadczeniem o ukończeniu szkolenia podstawowego dla osób ubiegających się o prawo jazdy kategorii A i zdanym właściwym egzaminem państwowym (co zostało przez stronę uzyskane przed dniem [...] stycznia 2013 r.), ale nie osiągnął minimalnego wieku, wymaganego do kierowania pojazdami kategorii A, to jest 24 lat. Na dzień wydania decyzji miał bowiem ukończone tylko 19 lat. Organ wskazał w tym miejscu, iż przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami ( 19 stycznia 2013 r. ) obowiązywała ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), która w art. 90 ust. 2 pkt 3 stanowiła, że dla kategorii A prawa jazdy wymagany był wiek - 18 lat, co w konsekwencji oznaczało, iż do dnia 19 stycznia 2013 r. odwołujący się spełniał wymagania do uzyskania uprawnienia do kierowania pojazdami. W związku z powyższym, organ odwoławczy zauważył, że powyższe nie wpływało jednak na treść rozstrzygnięcia, gdyż ustawodawca nie zawarł w ustawie z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami żadnych przepisów intertemporalnych, regulujących kwestię, jaki akt prawny winien być zastosowany w zaistniałej sytuacji.

W ocenie Kolegium, skoro ustawa, która weszła w życie z dniem 19 stycznia 2013 r., nie przewidywała w rozpatrywanym zakresie żadnych przepisów przejściowych, to organy administracji winny podejmować rozstrzygnięcia na podstawie stanu prawnego, obowiązującego w dniu orzekania, co uniemożliwiało wydanie J. M. dokumentu potwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami z zakresu kategorii A. - pomimo ukończenia szkolenia i uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu państwowego.

Poza tym organ odwoławczy, analizując treść art. 134 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami, stwierdził, że zawarta w nim norma odnosi się wyłącznie do "zachowania w mocy" egzaminu państwowego, który został przeprowadzony na podstawie ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Oznacza to, że przepis ten daje jedynie gwarancję ważności egzaminu, zdanego z wynikiem pozytywnym, przez osoby ubiegające się o wydanie prawa jazdy, które przystąpiły do egzaminu państwowego przed wejściem w życie ustawy o kierujących pojazdami. Dotyczy to zwłaszcza tych uprawnień do kierowania pojazdami, dla których ustawodawca podwyższył minimalny wymagany wiek do ich uzyskania. Jednak nie gwarantuje osobie, która nie posiada - po dniu 19 stycznia 2013 r. - wymaganego przepisami ustawy o kierujących pojazdami minimalnego wieku do uzyskania prawa jazdy, wydania takiego dokumentu. Organ nie kwestionował zatem ważności egzaminu, zdanego przez odwołującego się w dniu 23 grudnia 2012 r., ale wskazał na wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP oraz w art. 6 k.p.a. zasadę praworządności.

Na wyżej przedstawioną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] września 2013 r. J. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę, w której zarzucił organowi naruszenie: art. 90 ust. 1 i 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, art. 11 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 7 lit. a) ustawy o kierujących pojazdami oraz § 9 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 30 lipca 2012 r. a także art. 7, 8 i 9 k.p.a.

Odpowiadając na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uchylając – na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej: "p.p.s.a." – zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną przez nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...],Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że decyzje te naruszały prawo materialne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu, organy administracji naruszyły przepis art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami w związku z art. 90 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Sąd wyjaśnił przy tym, że decyzja nadająca uprawnienia do kierowania pojazdami określonej kategorii ma charakter konstytutywny. Jest to bowiem oparte na przepisie powszechnie obowiązującym władcze i jednostronne rozstrzygnięcie organu administracji publicznej o prawach i obowiązkach konkretnego podmiotu. Potwierdzeniem jej wydania jest natomiast czynność materialno-techniczna, jaką jest wydanie dokumentu prawa jazdy. Źródłem uprawnień do kierowania pojazdami jest więc decyzja wydawana przez organ po ustaleniu, że zostały spełnione wszystkie przesłanki wymagane przez prawo, w tym m.in. uzyskanie wymaganego orzeczenia lekarskiego, odbycie wymaganego szkolenia, zdanie egzaminu państwowego teoretycznego i praktycznego i osiągnięcie wymaganego wieku (art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami).

Sąd podkreślił też, że przesłanki do uzyskania uprawnienia do kierowania pojazdami określonej kategorii określone zostały w ustawie. Do dnia19 stycznia 2013 r. w tym zakresie obowiązywała ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, a od dnia 19 stycznia 2013 r. obowiązuje ustawa o kierujących pojazdami.

W myśl art. 90 ust. 2 pkt 3 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, wymagany dla kategorii A,B,B+E,C, C+E,C1 lub C1+E wiek wynosił 18 lat, zgodnie zaś z treścią art. 8 ust.1 pkt 7 ppkt a) ustawy o kierujących pojazdami, wymagany minimalny wiek do kierowania wynosi: 24 lata – dla pojazdów określonych w prawie jazdy kategorii A – jeżeli osoba nie posiada co najmniej przez 2 lata prawa jazdy kategorii A2.

W myśl natomiast art. 11 ust. 1 pkt 1 tej ostatniej ustawy, prawo jazdy jest wydawane osobie, która osiągnęła minimalny wiek wymagany do kierowania pojazdami odpowiedniej kategorii.

Odnosząc powyższe do rozpatrywanego stanu faktycznego, Sąd podkreślił, że skoro art. 134 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami stanowi, iż egzamin państwowy złożony z wynikiem pozytywnym przed dniem wejścia w życie ustawy uznaje się za spełniający wymagania określone w ustawie a brak jest w przepisach przejściowych jednoznacznego uregulowania sytuacji takiej, jaka miała miejsce w niniejszej sprawie (gdy osoba spełniła wszystkie przesłanki niezbędne do otrzymania prawa jazdy pod rządami ustawy - Prawo o ruchu drogowym, a wniosek o wydanie prawa jazdy został złożony już po wejściu w życie nowej ustawy), to stanowisko organów nie było zasadne.

Zdaniem Sądu, dokonując oceny, której ustawy przepisy należało w tym przypadku zastosować, należało mieć na uwadze treść art. 2 Konstytucji RP i wynikającą z niego zasadę niedziałania prawa wstecz, która chociaż nie ma charakteru absolutnego to jednak odstępstwo od tej zasady dopuszczalne jest wtedy, gdy jest to konieczne w celu realizacji wartości konstytucyjnej, ocenionej jako ważniejsza od wartości chronionej zakazem retroakcji, a także jeżeli przemawia za tym konieczność realizacji innej zasady konstytucyjnej, a realizacja tej zasady nie jest możliwa bez wstecznego działania prawa.

Sąd zaakcentował w tym miejscu, że zdarzenie prawne, mające wpływ na uznanie spełnienia przez skarżącego przesłanek do uzyskania uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A nastąpiło w całości w okresie obowiązywania ustawy z 20 czerwca 1997 r., a przed wejściem w życie ustawy z 5 stycznia 2011r. to jest przed dniem 19 stycznia 2013 r. Organ winien zatem w takiej sytuacji ustalać spełnienie przez skarżącego przesłanek do uzyskania uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A na dzień zdania z wynikiem pozytywnym egzaminu państwowego, to jest na dzień [...] września 2012 r. Tymczasem organy, do zdarzenia prawnego zamkniętego czasowo w dniu [...] września 2012 r., zastosowały nową, mniej korzystną dla skarżącego ustawę. Jej zastosowanie pogorszyło zaś sytuację prawną strony, gdyż mimo ukończenia szkolenia i zdania egzaminu i poniesienia znacznych kosztów z tym związanych, nie mogła ona uzyskać uprawnień, o które się ubiegała. Sąd zwrócił uwagę w tym miejscu na fakt, że przed wejściem w życie ustawy o kierujących pojazdami, Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego nie przesłał dokumentów skarżącego i uprawniony organ ich nie rozpatrzył do dnia 19 stycznia 2013 r., co nie powinno mieć negatywnych konsekwencji dla skarżącego.

W ocenie Sądu, nie mogło zaś być tak, że o tym jaką ustawę należy stosować czy ustawę - Prawo o ruchu drogowym, czy ustawę o kierujących pojazdami, decydować miał moment, w jakim wojewódzki ośrodek ruchu drogowego przekaże dokumentację danej osoby do właściwego wydziału prawa jazdy, bądź data rozpoznania wniosku o przyznanie uprawnień przez organ. Organ rozpoznając wniosek o przyznanie uprawnień do kierowania pojazdami powinien – jak wywodził Sąd - oceniać spełnienie przesłanek do nabycia tych uprawnień w świetle przepisów obowiązujących w dacie zdania z wynikiem pozytywnym egzaminu na prawo jazdy. Skoro więc J.M. spełnił przesłanki do nabycia uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A w dniu [...] grudnia 2012 r., to powinny w tym zakresie mieć do niego zastosowanie przepisy ustawy z 20 czerwca 1997 r.- Prawo o ruchu drogowym, a co – w ocenie Sądu – można było wywieść z analizy art. 10 ust. 1, art. 134 ust. 3 w zw. z art. 50 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami i przepisów rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 31 lipca 2012 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami.

Ostatecznie Sąd uznał, że organy administracji dokonały interpretacji art. 11 ust. 1 omawianej ustawy z naruszeniem art. 2 Konstytucji RP i wynikającej z niego zasady lex retro non agit, a także z naruszeniem art. 9 k.p.a., a w związku z tym polecił, by organ, ponownie rozpoznając wniosek J. M., ocenił spełnienie przez niego przesłanek, warunkujących przyznanie uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A, na podstawie przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym.

W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Ł. zarzuciło Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi naruszenie:

I. prawa materialnego, to jest:

1) art. 139 oraz art. 125 pkt 10 lit. b) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151 z późn. zm.) - poprzez błędną wykładnię, polegając na tym, iż w stosunku do każdej osoby ubiegającej się o uzyskanie uprawnienia do kierowania pojazdami, która zdała egzamin państwowy, wymagany do uzyskania prawa jazdy odpowiedniej kategorii, przed dniem 19 stycznia 2013 r. winien mieć zastosowanie rozdział 1 działu IV ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym ( Dz. U. z 2012r.5 poz. 1137 z późn. zm.),

2) art. 90 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym poprzez błędne przyjęcie, iż normy te obowiązywały po 19 stycznia 2013 r., tj. po wejściu w życie ustawy z dnia 5 stycznia 2011. r. o kierujących pojazdami,

3) art. 50 ust. 1 oraz art. 134 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami - poprzez błędną wykładnię, polegającą na tym, iż osoba która dopuszczona została do egzaminu państwowego złożonego z wynikiem pozytywnym przed dniem wejścia wżycie ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami, osiągnęła minimalny wiek, wymagany do kierowania pojazdami odpowiedniej kategorii, o którym mowa w art. 11 ust. 1 tej ustawy,

4) art. 11 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, w związku z art. 2 Konstytucji RP, poprzez błędne uznanie, iż organy administracji naruszyły zasadę lex retro non agit, albowiem J. M., poprzez ukończenie w dniu [...] grudnia 2012 r. z wynikiem pozytywnym praktycznego egzaminu państwowego na prawo jazdy kategorii A, żadnego uprawnienia nie nabył,

5) art. 9 k.p.a. - poprzez błędne jego wskazanie, jako normy prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, albowiem artykuł ten nie jest normą prawa materialnego,

6) art. 10 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami w związku z § 9 ust. 3 pkt 9 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 31 lipca 2012 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. poz. 1005 z późn. zm.), poprzez błędną wykładnię, iż datą uzyskania uprawnienia nie jest data wydania prawa jazdy określonej kategorii po raz pierwszy, lecz data ukończenia z wynikiem pozytywnym egzaminu państwowego na prawo jazdy określonej kategorii;

II. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. - przez błędne przyjęcie, że miało miejsce naruszenie norm prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

2) art. 141 § 4 w związku z art. 153 p.p.s.a. - poprzez niepełne przedstawienie stanu sprawy, błędną ocenę materiału dowodowego, przedstawienie oceny prawnej wzajemnie sprzecznej, niespójnej i lakonicznej, brak oceny zebranego materiału dowodowego, oraz brak wyraźnych wskazań co do dalszego postępowania.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący kasacyjnie organ wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi – wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono obszerną analizę przepisów ustawy o kierujących pojazdami, akcentując, że wbrew stanowisku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, to data wydania decyzji przesądzała o tym w oparciu, o jakie przepisy organ winien w tym przypadku rozstrzygać.

W odpowiedzi na skargę, J. M. wnosił o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało więc wyłącznie na badaniu zasadności zarzutów kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.

Zarzuty te opierały się na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., to jest na obrazie prawa materialnego w postaci błędnej wykładni: art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami w związku z § 9 ust. 3 pkt 9 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 31 lipca 2012 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. poz. 1005 z późn. zm.), art. 11 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej , art. 50 ust. 1, art. 125 pkt 10 lit. b), art. 134 i art. 139 ustawy o kierujących pojazdami, art. 90 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu a także naruszeniu przepisów postępowania w postaci: art. 141 § 4 w związku z art. 153 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. a które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów procesowych należy wskazać, że nie był zasadny zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działania, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis ten zatem – co do zasady - mógłby zostać naruszony jedynie w sytuacji, której sąd administracyjny orzekałby w tej samej pod względem materialnym sprawie po raz kolejny. W analizowanym przypadku taka sytuacja zaś nie zachodziła.

Trafnym natomiast okazał się zarzut naruszenia przez Sąd Wojewódzki art. 141 § 4 p.p.s.a. Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd zaakcentował bowiem, że

Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego nie przesłał dokumentów J. M. do uprawnionego organu przed wejściem w życie ustawy o kierujących pojazdami, co spowodowało, że organ ten nie rozpatrzył wniosku strony o wydanie prawa jazdy kategorii A do dnia 19 stycznia 2013 r. a sytuacja taka – zdaniem Sądu - nie powinna mieć negatywnych konsekwencji dla wnioskodawcy. Tymczasem, jak wynika z treści odwołania, J. M. dniu [...] grudnia 2012 r. uzyskał pozytywny wynik z egzaminu państwowego dla osób ubiegających się o prawo jazdy kategorii A więc mógł uzyskać jeszcze przed dniem 19 stycznia 2013 r. stosowne uprawnienia. Chcąc jednak uniknąć – jak podał – podwójnej opłaty za wydawanie dokumentów, chciał poczekać z wydaniem prawa jazdy kategorii A do czasu uzyskania pozytywnego egzaminu z kategorii B, co nastąpiło dopiero w dniu [...] czerwca 2013 r.

Zatem to nie z powodu opieszałości w działaniu Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego a na skutek własnego, świadomego działania strona wystąpiła z wnioskiem o wydanie prawa jazdy kategorii A ze znacznym opóźnieniem. Nie można zatem było twierdzić, iż w tym przypadku z winy organu strona ponosiła ujemne konsekwencje związane ze zmianą przepisów prawa.

Zgodzić się zatem należało ze skarżącym kasacyjnie, iż Sąd Wojewódzki w sposób niepełny przedstawił stan sprawy, a mogło to mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

W związku zaś z przyjęciem, że zasadne okazały się zarzuty dotyczące obrazy prawa materialnego, w konsekwencji zasadnym był także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.

Kluczowym zagadnieniem jakie wystąpiło w rozpoznawanej sprawie, było ustalenie jakie przepisy prawa mają zastosowanie w sytuacji, w której wnioskodawca w postępowaniu o wydane prawa jazdy kategorii A, zdał w dniu [...] grudnia 2012 r. stosowny egzamin praktyczny, a zatem w okresie, w którym obowiązywały jeszcze przepisy Działu IV ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którymi wnioskodawca mógł skutecznie ubiegać się o przyznanie uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii A (spełnił bowiem wszystkie wymagania określone w art. 90 ustawy Prawo o ruchu drogowym) a wniosek o wydanie prawa jazdy został wniesiony w dniu 24 czerwca 2013 r. czyli po dniu 19 stycznia 2011 r. W dniu tym zaś weszła w życie ustawa z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami, która wprowadziła regulacje prawną (art. 8 ust. 1 pkt 7), polegającą na podwyższeniu do 24 lat minimalnego wieku a wnioskodawca tego wymogu nie spełniał.

Zdaniem organów, skoro nowa ustawa nie przewidywała w rozpatrywanym zakresie żadnych przepisów przejściowych, to winno się podejmować rozstrzygnięcia na podstawie stanu prawnego, obowiązującego w dniu orzekania. Natomiast, w ocenie Sądu Wojewódzkiego, pogląd wyrażany przez organy nie był prawidłowy, dowodził, że organy administracji dokonały interpretacji art. 11 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami z naruszeniem art. 2 Konstytucji RP i wynikającej z niego zasady lex retro non agit, a także z naruszeniem art. 9 k.p.a. Sąd polecił zatem by organ, ponownie rozpoznając wniosek J. M., ocenił spełnienie przez niego przesłanek, warunkujących przyznanie uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A, na podstawie przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym.

Ze stanowiskiem Sądu Wojewódzkiego nie można się jednak zgodzić.

W dniu 19 stycznia 2013 r. weszła w życie ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Zgodnie z treścią art. 11 ust. 1 tej ustawy, prawo jazdy jest wydawane osobie, która:

1) osiągnęła minimalny wiek wymagany do kierowania pojazdami odpowiedniej kategorii;

2) uzyskała orzeczenie:

a) lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem,

b) psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem - nie dotyczy prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E lub T;

3) odbyła szkolenie wymagane do uzyskania prawa jazdy danej kategorii;

4) zdała egzamin państwowy wymagany do uzyskania prawa jazdy odpowiedniej kategorii;

5) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej przez 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste lub zawodowe, albo przedstawi zaświadczenie, że studiuje co najmniej od 6 miesięcy.

Podkreślenia także wymaga, iż po myśli art. 8 ust. 1 pkt 7 ppkt a) omawianej ustawy, wymagany minimalny wiek do kierowania pojazdami wynosi 24 lata – dla pojazdów określonych w prawie jazdy kategorii A – jeżeli osoba nie posiada co najmniej przez 2 lata prawa jazdy kategorii A2.

Nie ulega przy tym wątpliwości, (z czym zgodził się również Sąd Wojewódzki), że decyzja, nadająca uprawnienia do kierowania pojazdami określonej kategorii, ma charakter konstytutywny. Powyższe oznacza więc, że skoro w ustawie o kierujących pojazdami nie wprowadzono przepisu przejściowego, który w sposób szczególny określałby wejście w życie w/w przepisów nowej ustawy, to zasadnym był pogląd organów obu instancji, że ustawa ta – w omawianym zakresie – wchodziła w życie w dniu 19 stycznia 2013 r. Wydając decyzję w sprawie, w której wniosek wpłynął po tej dacie, bo tak (jak wyżej to wyjaśniono) zdecydował sam wnioskodawca, organy były zobowiązane stosować przepisy obowiązujące w dacie orzekania. Przyjęcie odmiennego w tej kwestii poglądu przez Sąd I instancji naruszało zatem art. 10 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami w związku z § 9 ust. 3 pkt 9 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 31 lipca 2012 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. poz. 1005 z późn. zm.).

W szczególności nie można podzielić stanowiska zajętego w zaskarżonym wyroku, a sprowadzającego się do poglądu, iż powyższe postępowanie naruszałoby zasadę lex retro non agit a zatem także art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jak wyjaśnił to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 lipca 2015 r. (sygn. akt I OSK 2961/13), a który to pogląd podziela w pełni skład obecnie orzekający, odbycie szkolenia oraz zdanie stosownego egzaminu – zarówno w poprzednim, jak i aktualnym stanie prawnym – stanowi jedynie jeden z warunków, który musi spełnić wnioskodawca w postępowaniu o wydanie prawa jazdy. W postępowaniu tym bowiem organ jest obowiązany zweryfikować nie tylko okoliczność, czy dana osoba uzyskała stosowne kwalifikacje praktyczne do kierowania pojazdem, ale również, czy spełnia ona inne kryteria, warunkujące uzyskanie przedmiotowych uprawnień. Nie można było zatem twierdzić, jak przyjął to Sąd Wojewódzki, iż w analizowanym stanie faktycznym zdarzenie prawne, mające wpływ na uznanie spełnienia przez uczestnika postępowania przesłanek do uzyskania uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A, nastąpiło w całości w okresie obowiązywania ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym.

Zgodzić się w tym miejscu trzeba ze skarżącym kasacyjnie organem, że art. 90, ust. 1 i 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, który m. in. przewidywał, iż minimalny wiek dla uzyskania prawa jazdy kategorii A wynosi 18 lat, już nie obowiązywał w dniu [...] lipca 2013 r. to jest w dacie orzekania przez Prezydenta Miasta Ł. W związku z tym za zasadne należało przyjąć, że zaskarżony wyrok naruszał art. art. 139 oraz art. 125 pkt 10 lit. b) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu przez Sąd Wojewódzki, iż w stosunku do każdej osoby ubiegającej się o uzyskanie uprawnienia do kierowania pojazdami, która zdała egzamin państwowy, wymagany do uzyskania prawa jazdy odpowiedniej kategorii, przed dniem 19 stycznia 2013 r., winien mieć zastosowanie rozdział 1 działu IV ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym ( Dz. U. z 2012r.5 poz. 1137 z późn. zm.).

Trafnie także skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. art. 50 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami. Zgodnie z tym przepisem, osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdami silnikowymi lub tramwajem może przystąpić do egzaminu państwowego nie wcześniej niż miesiąc przed osiągnięciem minimalnego wieku, o którym mowa w art. 8 i 9, wymaganego od kierującego pojazdem objętym tym uprawnieniem. Przepis ten zatem nie miał w tym przypadku w ogóle zastosowania, gdyż odnosi się on wyłącznie do egzaminowania kandydatów na kierowców a ponadto jego adresatem są tylko osoby, które dopiero w aktualnym stanie prawnym przystępując do egzaminu państwowego. Nie dotyczy on natomiast osób, takich jak uczestnik postępowania, który egzamin na prawo jazdy zdał na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy - Prawo o ruchu drogowym.

Nie można również zgodzić się z poglądem Sądu Wojewódzkiego, iż art. 134 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami, który przewiduje, iż egzamin państwowy złożony z wynikiem pozytywnym przed dniem wejścia w życie ustawy uznaje się za spełniający wymagania określone w ustawie, mógł mieć jakiekolwiek prawne znaczenie w rozpoznawanym przypadku. Nikt bowiem nie kwestionował, że uczestnik postępowania zdał taki egzamin z wynikiem pozytywnym. Natomiast sam fakt, że J. M. został (w czasie obowiązywania poprzedniego stanu prawnego) dopuszczony do egzaminu na prawo jazdy kategorii A nie mógł jeszcze przesądzać o konieczności (w czasie obowiązywania obecnego stanu prawnego) uwzględnienia jego wniosku, zwłaszcza w kontekście tego, że wniosek ten uczestnik postępowania mógł wnieść w poprzednim stanie prawnym. Niezasadnie w związku z tym, szczególnie w realiach tej sprawy, Sąd Wojewódzki zarzucił organom naruszenie art. 9 k.p.a., który – jako oczywiście przepis mający charakter procesowy a nie materialnoprawny - zobowiązuje organy do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy a które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków oraz czuwania nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa.

Mając na uwadze argumentację zawartą w zaskarżonym wyroku a odnoszącą się do regulacji konstytucyjnej, podkreślić też trzeba, że wejście w życie z dniem 19 stycznia 2013 r. ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, poprzedziła szeroka dyskusja społeczna a zwłaszcza bardzo długie bo ok. dwuletnie vacatio legis. Nie było zatem podstaw do przyjęcia, iż przepisy, które weszły w życie w dniu 19 stycznia 2013 r. były zaskoczeniem dla osób, które w latach 2011-2013 planowały ubiegać się o wydanie prawa jazdy.

Ponadto, jak zaznaczono w uzasadnieniu projektu w/w ustawy (vide: druk VI 2879), podwyższenie minimalnego wieku dla kierowania pojazdami kategorii A oraz brak jakichkolwiek odstępstw od ustalonego progu wiekowego było świadomym zamysłem projektodawcy. Ustalono bowiem, że najliczniejszą grupą kierowców uczestniczących w wypadkach stanowią osoby w wieku 18-24 lata, posiadające prawo jazdy krócej niż 2 lata. Liczba takich sprawców wypadków wskazywała przy tym tendencję wzrostową i w ostatnich 10-ciu latach wzrosła o 10%. Głównym zatem celem ustawodawcy, który przyświecał mu przy uchwalaniu ustawy o kierujących pojazdami, było zapewnienie poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego, co zamierzano osiągnąć m. in. poprzez podniesienia minimalnego wieku uprawniającego do posiadania prawa jazdy kategorii A. Nie ulega zaś wątpliwości, że ochrona życia i zdrowia jest również wartością chronioną konstytucyjnie.

Uznając zatem, że skarga kasacyjna była uzasadniona, Naczelny Sąd Administracyjny – z mocy art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a., w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658) - orzekł jak w sentencji.

Z uwagi na sytuację życiową uczestnika postępowania, pozostającego jako student na utrzymaniu rodziców, rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego oparto na przepisie art. 207 § 2 p.p.s.a.