Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1861/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6141 Państwowe szkoły wyższe
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 36 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 572
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Olga Żurawska – Matusiak, Sędziowie WSA Ewa Grochowska – Jung, Eugeniusz Wasilewski (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Agnieszka Cudna, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2016 r. sprawy ze skargi Uniwersytetu [...] na rozstrzygnięcie nadzorcze Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia 1. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze, 2. zasądza od Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na rzecz strony skarżącej Uniwersytetu [...] kwotę 357 zł ( słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych ), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] podjętym na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 z późn. zm.), stwierdził nieważność Zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. w sprawie finansowania kosztów przewodu doktorskiego, postępowania habilitacyjnego oraz postępowania o nadanie tytułu profesora na Uniwersytecie [...], na zasadach obowiązujących od dnia 1 października 2011 r. z późn. zm.

W uzasadnieniu podano, iż w toku badania legalności wskazanego zarządzenia Minister stwierdził jego niezgodność z przepisami rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 14 września 2011 r. w sprawie wysokości i warunków wypłacania wynagrodzenia promotorowi oraz za recenzje i opinie w przewodzie doktorskim, postępowaniu habilitacyjnym oraz postępowaniu o nadanie tytułu profesora (Dz. U. z 2014 r., poz. 48), wydanego na podstawie art. 30 ust. 3 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2014 r., poz. 1852 z późn. zm.).

Organ wskazał, iż w zarządzeniu Nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. zawarto przepis, zgodnie z którym "koszty przeprowadzenia przewodów doktorskich i postępowań habilitacyjnych, a także postępowań o nadanie tytułu naukowego profesora obejmują: wynagrodzenia dla promotorów, recenzentów oraz członków komisji habilitacyjnych według aktualnie obowiązujących stawek (wraz z kosztami składek na ubezpieczenia społeczne), inne konieczne koszty bezpośrednie, a także narzut kosztów pośrednich w wysokości określonej przez kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej U[...] na podstawie kalkulacji sporządzonej w oparciu o uzasadnione wydatki" (§ 2 ust. 2 zarządzenia). Wyszczególnione koszty mogą zostać przejęte przez podmiot zatrudniający osobę ubiegającą się o nadanie określonego stopnia lub tytułu albo bezpośrednio przez tę osobę, na zasadach określonych w umowie (§ 3 zarządzenia).

Regulacja powyższa jest niezgodna z przywołanym rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 14 września 2011 r. jednoznacznie określającym katalog kosztów, które może przejąć osoba ubiegająca się o stopień doktora, doktora habilitowanego lub tytuł profesora. Są to wyłącznie wynagrodzenia:

- promotora oraz osób opracowujących recenzje – w przypadku przewodów doktorskich (§ 1 oraz § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia);

- członków komisji habilitacyjnej oraz osób opracowujących recenzje – w przypadku postępowań habilitacyjnych (§ 3 oraz § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia);

- osób opracowujących recenzje – w przypadku postępowań o nadanie tytułu profesora (§ 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia).

Organ zaznaczył, iż przepis § 5 ust. 2 rozporządzenia pozwala na przejęcie przez osobę ubiegającą się o określony stopień lub tytuł obowiązku wypłaty wyszczególnionych powyżej wynagrodzeń, a nie przejęcie wszystkich kosztów, które de facto w związku z przeprowadzaniem przewodu doktorskiego, postępowania habilitacyjnego lub postępowania o nadanie tytułu profesora ponosi jednostka organizacyjna. Egzekwowanie od kandydatów do stopnia lub tytułu "koniecznych kosztów bezpośrednich oraz narzutu kosztów pośrednich w wysokości określonej przez kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej U[...] na podstawie kalkulacji sporządzonej w oparciu o uzasadnione wydatki" – abstrahując od rażącej nieprecyzyjności sformułowań – nie znajduje żadnych podstaw prawnych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego Uniwersytet [...] zarzucił organowi naruszenie przepisów:

1. art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm., dalej: p.s.w.) poprzez wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia po upływie terminu zawitego, tj. po upływie dwóch miesięcy od otrzymania przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. w sprawie finansowania kosztów przewodu doktorskiego, postępowania habilitacyjnego oraz postępowania o nadanie tytułu profesora na Uniwersytecie [...], na zasadach obowiązujących od dnia 1 października 2011 r. z późn. zm.;

2. art. 4 ust. 1, a także art. 12 w zw. z art. 36 ust. 1 pkt 1 p.s.w. oraz w zw. z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 14 września 2011 r. w sprawie wysokości i warunków wypłacania wynagrodzenia promotorowi oraz za recenzje i opinie w przewodzie doktorskim, postępowaniu habilitacyjnym oraz postępowaniu o nadanie tytułu profesora, poprzez naruszenie wydanym rozstrzygnięciem nadzorczym autonomii Uniwersytetu [...] w zakresie prowadzonej przez tę uczelnię gospodarki finansowej oraz bezpodstawne uniemożliwienie tym sposobem Uniwersytetowi [...] kształtowania stosunków cywilnoprawnych z podmiotami zewnętrznymi w ramach gwarantowanej przepisami kodeksu cywilnego swobody umów i praw wynikających z wyposażenia uczelni w osobowość prawną;

3. art. 66 ust. 2 p.s.w. poprzez niemające podstaw prawnych wkroczenie wydanym rozstrzygnięciem nadzorczym w zakres kompetencji gwarantowanych rektorowi uczelni należących do sfery gospodarki uczelni i nadzoru nad nią (art. 66 ust. 2 pkt 1 i 4 p.s.w.), a które nie zostały zastrzeżone ustawą i statutem do kompetencji innych organów uczelni lub kanclerza.

Wskazując na powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] sierpnia 2015 r. i zasądzenie kosztów postępowania.

Uzasadniając zarzuty skargi skarżący podniósł, iż kwestia ustalenia wydania rozstrzygnięcia nadzorczego w przepisanym prawem terminie jest całkowicie niejasna, co w istocie nie pozwala na rzetelną ocenę legalności jego wydania.

Za niedopuszczalną uznał praktykę polegającą na tym, że Minister podejmuje rozstrzygnięcie nadzorcze wobec określonej decyzji organu uczelni, która nie podlegała obligatoryjnemu przekazaniu, nie informując przy tym o okolicznościach i czasie, w jakich taką decyzję otrzymał lub zapoznał się z jej treścią, a taka sytuacja miała miejsce w przypadku będącym przedmiotem skargi.

Z treści zaskarżonego przez U[...] rozstrzygnięcia nadzorczego nie wynika, kiedy Minister otrzymał lub zapoznał się z zarządzeniem nr [...] Rektora U[...].

Skarżący zauważył, że Zarządzenie to zostało wprowadzone w życie prawie cztery lata przed interwencją Ministra, a w okresie tych czterech lat było jeszcze zmieniane.

Skarżący dodał, że Uniwersytet [...] publikuje zarządzenia Rektora U[...], podobnie jak uchwały Senatu U[...], na swojej stronie internetowej niezwłocznie po ich podjęciu. Rozbieżność czasowa między publikacją spornego zarządzenia, a datą wydania rozstrzygnięcia nadzorczego budzi uzasadnioną wątpliwość, czy rozstrzygnięcie to nie zostało podjęte z naruszeniem art. 36 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym. Strona skarżąca nie zgodziła się też ze stanowiskiem Ministra, że kandydat do stopnia lub tytułu nie może ponosić innych (czyli również rzeczywistych i koniecznych) kosztów postępowania awansowego, nawet jeśli obciążenie tymi kosztami miałoby następować na zasadzie umowy zawartej między uczelnią a kandydatem. W ocenie strony skarżącej zakaz taki nie wynika wprost z przepisu rozporządzenia MNiSzW z dnia 14 września 2014 r. ani innego aktu powszechnie obowiązującego.

Podkreślił przy tym, że organy uczelni wyższej pełnią rolę organów administracji publicznej tylko w zakresie prowadzenia poszczególnych czynności postępowań awansowych wymienionych w ustawie o stopniach i tytule naukowym.

Oznacza to, że rolę takiego organu uczelnia pełni najwcześniej od momentu wszczęcia danego postępowania awansowego. Jeśli natomiast kandydat pochodzący spoza danej uczelni zgłosi się do niej w sprawie możliwości uzyskania stopnia lub tytułu naukowego, to zgłasza się on po pewną usługę. W istocie zatem uczelnia w takim przypadku wstępuje w dwa równoległe stosunki prawne, tj. cywilnoprawny, zawierając w jego ramach umowę z kandydatem o świadczenie usługi w postaci przeprowadzenia określonej procedury awansowej oraz administracyjnoprawny – rozpoczynający swój byt od momentu wszczęcia danego postępowania. Dlatego przyjąć należy, że dyspozycja § 5 ust. 2 powołanego rozporządzenia, jest informacją, jakie koszty mogą zostać przyjęte przez kandydata lub zatrudniającą go jednostkę – na zasadach określonych w umowie. Ponadto strona skarżąca podniosła, iż wspomniane rozporządzenie, jak wprost wskazuje jego tytuł, nie odnosi się do wszystkich kosztów postępowań awansowych.

Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do terminu wydania rozstrzygnięcia nadzorczego organ wskazał, iż w związku z otrzymaną skargą Ministerstwo zwróciło się do Uczelni pismem z dnia [...] maja 2015 r. o przekazanie przedmiotowego zarządzenia Rektora U[...], co nastąpiło w dniu 10 czerwca 2015 r. Rozstrzygnięcie nadzorcze zostało podjęte w dniu [...] sierpnia 2015 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów, zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.), minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego stwierdza nieważność uchwały organu kolegialnego uczelni lub decyzji rektora uczelni, z wyłączeniem decyzji administracyjnej – w przypadku stwierdzenia jej niezgodności z przepisami prawa lub statutem uczelni, nie później niż w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania uchwały lub decyzji.

Odnosząc się do zarzutu strony skarżącej, odnośnie niezachowania przez Ministra terminu wynikającego z art. 36 ust. 1 ustawy, pełnomocnik organu przyznał na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, iż termin do wydania rozstrzygnięcia nadzorczego został przekroczony.

Wskazać należy,

Wskazać należy, iż przepis art. 36 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym jest jasny i nie powinien budzić wątpliwości interpretacyjnych. Stosownie do jego treści właściwy Minister stwierdza nieważność uchwały organu kolegialnego uczelni lub rektora uczelni, nie później jednak niż w terminie dwóch miesięcy od otrzymania uchwały lub decyzji.

W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, że organ Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego przekroczył ten ustawowy termin, ponieważ rozstrzygnięcie nadzorcze zostało podjęte [...] sierpnia 2015 r., a uchwała została doręczona, na wezwanie Ministerstwa, w dniu 10 czerwca 2015 r. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 maja 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 1898/14, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w wyroku.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto zgodnie z art. 200 i art. 205 § 2 powołanej ustawy.