Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2646/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 1, art. 15 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (sprawozdawca), sędzia WSA Waldemar Śledzik, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 maja 2016 r. sprawy ze skargi L. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego W. postępowanie egzekucyjne wobec majątku L.L., na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia [...].06.2012r. nr [...] i nr [...], obejmujących zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za okres 5,8,10,12/2007 i 4/2008, w łącznej kwocie należności głównej 6.067.50zł. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego było poprzedzone skierowaniem przez wierzyciela upomnień nr [...] oraz nr [...] z dnia [...].04.2012 r.

Zawiadomieniem z dnia 28.06.2012r., nr [...] organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego W. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A. Powyższe zawiadomienie wraz z odpisami przedmiotowych tytułów wykonawczych doręczono Zobowiązanemu, w trybie zastępczym, w dniu 23.07.2012r. [...] S.A. w/w zawiadomienie o zajęciu otrzymał w dniu 06.07.2012r.

W odpowiedzi na w/w zajęcie [...] S.A. wskazał, iż na rachunku bankowym dłużnika wystąpił zbieg egzekucji.

Następnie zawiadomieniem z dnia 13.11.2012r., nr [...] organ egzekucyjny dokonał skutecznego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w Banku [...] S.A. w W.

Naczelnik Urzędu Skarbowego W. z uwagi na zmianę miejsca zamieszkania Zobowiązanego, przy piśmie z dnia 19.05.2014r. Nr [...], przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego W. akta egzekucyjne, celem dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego zgodnie z właściwością.

Pismem z dnia 06.05.2014r. Zobowiązany wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

W dniu [...].06.2014r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wydal postanowienie nr [...], którym odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie w/w tytułów wykonawczych.

Po rozpatrzeniu zażalenia na powyższe postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej w W. wydał postanowienie z dnia [...].10.2014r. Nr [...], którym uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Pismem z dnia 02.03.2015r. Nr [...] organ egzekucyjny wezwał Zobowiązanego do usunięcia braków formalnych we wniesionym wniosku, poprzez sprecyzowanie żądania, które może być przedmiotem rozpatrzenia.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie w/w Zobowiązany pismem datowanym na dzień 30.03.2014r. (data wpływu do Urzędu - 01.04.2015 r.) wskazał, iż wnosi o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie w/w tytułów wykonawczych.

Następnie postanowieniem z dnia [...].04.2015r. nr 1[...], Naczelnik Urzędu Skarbowego W. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, iż upomnienia nr [...] i nr [...] z dnia [...].04.2012r. wysłane zostały przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w dniu 27.04.2012r. na adres W., ul. [...]. Upomnienia te zostały awizowane przez pocztę w dniu 07.05.2012r., a wobec ich nieodebrania powtórnie awizowano je w dniu 15.05.2012r.; następnie zostały zwrócone przez Pocztę do nadawcy w dniu 22.05.2012r. z adnotacją "Zwrot nie podjęto w terminie". W związku z tym upomnienia o nr [...] i nr [...] uznano za doręczone w trybie zastępczym.

Według zapisu w systemie informatycznym Organu podatkowego, jak i według wskazań miejsca zamieszkania w składanych przez skarżącego zeznaniach podatkowych, Skarżący dopiero w dniu 02.04.2013r. składając zeznanie roczne PIT-36 za 2012r. wskazał ul. [...] jako swoje miejsce zamieszkania. W tym stanie faktycznym, korespondencja z upomnieniem kierowana była przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w sposób prawidłowy, tj. na zgłoszony wcześniej przez skarżącego jako miejsce zamieszkania adres, tj. ul. [...] w W. W/w postanowienie Zobowiązany odebrał w dniu 24.04.2015r.

Na w/w postanowienie pismem z dnia 27.04.2015r., Zobowiązany złożył w terminie zażalenie, w którym wskazał, że upomnienia wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. nr [...] i nr [...] nie zostały mu dostarczone. W ocenie Strony upomnienia zostały wystawione niezgodnie z właściwością urzędu, ponieważ w tamtejszym urzędzie nie rejestrował działalności gospodarczej, nie rozliczał się, nie był zameldowany, ani nie mieszkał.

Po rozpatrzeniu zażalenia z dnia 27.04.2015 r. złożonego na postanowienie organu I instancji. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...].07.2015 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w W. z dnia [...].04.2015 r. nr [...]. Postanowienie doręczono Stronie w dniu 31.07.2015 r.

Strona nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem organu odwoławczego, złożyła skargę skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono, że zostało wydane z naruszeniem prawa, na podstawie nieprawdziwych informacji podanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W., Naczelnika Urzędu Skarbowego W. oraz Dyrektora Izby Skarbowej w W. Zdaniem Skarżącego upomnienia były doręczane na niewłaściwy adres, tj. na ul. [...], podczas gdy miejscem zamieszkania skarżącego jest ul. [...]. Ostatnio wskazany adres jest zgodny ze zgłoszeniem aktualizacyjnym NIP-3 , złożonym dnia 29.10.2010 roku. Nadto Skarżący zarzucił, że nie rejestrował działalności gospodarczej w Urzędzie Skarbowym W., nie mógł więc aktualizować danych, dotyczących jej prowadzenia. Zaznaczył, że działalność gospodarczą zarejestrował w dniu 25.05.2005 r. w Urzędzie Skarbowym W. i tam składał wszystkie deklaracje PIT oraz VAT.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko, zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym (dalej jako u.p.e.a.), postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Przepis § 2 wskazuje, iż postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Ponadto zgodnie z art. 59 § 3 u.p.e.a. w przypadkach, o których mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. W myśl § 4 w/w przepisu, postanowienie, o którym mowa w § 3, wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu.

Co do zasady organ egzekucyjny nie prowadzi odrębnego postępowania w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, a jedynie rozstrzyga, w ramach prowadzonego przez siebie postępowania egzekucyjnego, żądanie umorzenia tego postępowania. Zobowiązana żądanie umorzenia może wnieść na każdym etapie postępowania egzekucyjnego, wówczas organ egzekucyjny zobowiązany jest do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, tj. zbadania czy zaistniały wskazane w art. 59 u.p.e.a. przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego i wydania postanowienia o umorzeniu postępowania, bądź odmowie jego umorzenia (tak np. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 09.10.2013r., sygn. akt I SA/Go 354/13, powołanym w zaskarżonym postanowieniu).

Przepis art. 59 § 1 u.p.e.a. zawiera przesłanki obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego; wystąpienie którejkolwiek z nich obliguje organ do umorzenia tego postępowania.

Umorzenie postępowania z urzędu ma miejsce, gdy organ w jakikolwiek sposób uzyska informacje o przyczynach uzasadniających umorzenie.

Wystąpienie przesłanek umorzenia postępowania obliguje zawsze do takiego zakończenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, bądź też w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu (tak też WSA w Warszawie w wyroku z dnia 10.04.2013r., sygn. akt VIII SA/Wa 641/12, cytowanym w postanowieniu).

W sprawie niniejszej Skarżący jako przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazywał brak doręczenia upomnień.

Przepis art. 15 § 1 u.p.e.a. stanowi, że egzekucja administracyjna może być wszczęta jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.

Co do zasady zatem postępowanie egzekucyjne w administracji nie może być wszczęte bez wcześniejszego doręczenia ww. upomnienia. Postępowanie rozpoczęte bez dopełnienia tego obowiązku podlega umorzeniu. Upomnienie należy uznać za obligatoryjny element postępowania egzekucyjnego, bez którego egzekucja nie może być skutecznie wszczęta i prowadzona. Jest więc ono pierwszą i do tego konieczną czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności, gdyż bez doręczenia upomnienia wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie byłoby możliwe.

Sąd podziela stanowisko organów, że podniesiony przez Stronę zarzut doręczenia upomnień na niewłaściwy adres, nie zasługuje na uwzględnienie.

Dochodzone należności dotyczą podatku od towarów i usług, zgodnie zaś z art. 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r., nr 177, poz. 1054 z późn. zm.) właściwym dla podatnika organem podatkowym jest naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na miejsce wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, a więc miejsce wykonywania działalności gospodarczej. Wierzycielem i organem właściwym miejscowo do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie w omawianym okresie był Naczelnik Urzędu Skarbowego W.

W zakresie rejestracji podmiotów prowadzących działalność gospodarczą źródłem danych dla ewidencji podatników są zgłoszenia identyfikacyjne i aktualizacyjne. Skarżący dnia 13.09.1996 r. złożył w Urzędzie Skarbowym W. zgłoszenie identyfikacyjne NIP-1. Dlatego całkowicie bezzasadny jest zarzut Skarżącego, że nigdy nie rejestrował działalności gospodarczej w w/w urzędzie skarbowym.

Z przedstawionej przyczyny Sąd podziela ocenę organów co do prawidłowości doręczenia upomnień z dnia [...].04.2012r. nr [...] i nr [...]. W zgłoszeniu aktualizacyjnym z dnia 20.09.2000 r. Skarżący w rubryce oznaczonej nr B.3. jako adres miejsca zameldowania wskazał: ul. [...]. [...] W. Przedmiotowy adres stał się jednocześnie adresem do korespondencji, zgodnie bowiem z pouczeniem, zawartym w tej rubryce, adres w niej wskazany będzie równocześnie adresem do korespondencji, chyba, że składający zaznaczy kwadrat w pozycji 39 lub 103 (czego Skarżący nie uczynił).

Dlatego Naczelnik Urzędu Skarbowego W. upomnienia z dnia [...].04.2012r. nr [...] i nr [...] wysłał na w/w adres, podany przez Skarżącego. Powyższe upomnienia zostały doręczone Skarżącemu w trybie zastępczym w dniu 21.05.2012r. Doręczenie zastępcze zostało dokonane zgodnie z art. 44 kpa (w brzmieniu obowiązującym w omawianym okresie), który stanowił, iż w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:

1) poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę;

2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Zgodnie z § 4 w/w przepisu doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

W myśl art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. z 2012r., poz. 1314 z późn. zm.) podmioty, o których mowa w art. 6 ust. 1, 1a i 10, mają obowiązek aktualizowania danych objętych zgłoszeniem identyfikacyjnym przez dokonanie zgłoszenia aktualizacyjnego do naczelnika urzędu skarbowego, nie później niż w terminie 7 dni od dnia, w którym nastąpiła zmiana danych. Zgodnie z ust. 1d w przypadku zmiany adresu miejsca zamieszkania przez podatnika będącego osobą fizyczną objętą rejestrem PESEL nieprowadzącą działalności gospodarczej lub niebędącą zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług, za dokonanie aktualizacji uznaje się podanie przez tego podatnika aktualnego adresu miejsca zamieszkania w składanej deklaracji lub innym dokumencie związanym z obowiązkiem podatkowym. Podatnicy mogą również dokonać aktualizacji adresu miejsca zamieszkania według wzoru określonego na podstawie art. 5 ust. 5. Zgodnie z ust. 2 obowiązek dokonania zgłoszenia aktualizacyjnego przez podatników, o których mowa w art. 6 ust. 1, występuje również w przypadku, gdy podatnikom tym, w wyniku utraty prawa do zwolnienia od podatku od towarów i usług lub rezygnacji z tego prawa, zmieniła się właściwość naczelnika urzędu skarbowego; w tym przypadku zgłoszenia aktualizacyjnego dokonuje się naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu w sprawach podatku od towarów i usług, wraz ze zgłoszeniem rejestracyjnym, o którym mowa w art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.

W przypadku zmiany adresu, na Skarżącym ciążył obowiązek aktualizowania danych objętych zgłoszeniem identyfikacyjnym przez dokonanie zgłoszenia aktualizacyjnego do właściwego naczelnika urzędu skarbowego.

Nieuprawnione jest zatem twierdzenie Strony, że dokonała odpowiedniego zgłoszenia aktualizacyjnego, w sposób i na zasadach opisanych powyżej. Za zgłoszenie tego rodzaju nie może zostać w szczególności uznany złożony przez Skarżącego w dniu 29.10.2010 r. w Urzędzie Skarbowym W. formularz NIP-3.

Formularz ten jest przeznaczony dla osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, a w momencie jego złożenia L.L. posiadał zarejestrowaną działalność gospodarczą i pomimo wezwania organu nr [...] z dnia 04.11.2010 r. (data odbioru przez Stronę: 19.11.2010r.) nie złożył odpowiednich wyjaśnień, dotyczących celu złożenia zgłoszenia i prowadzenia działalności gospodarczej, ewentualnie jej zakończenia. Organy miały zatem prawo nie uwzględnić danych ze zgłoszenia aktualizującego z dnia 29.10.2010 r.; nie wprowadzono ich do centralnego systemu informatycznego, a także nie zostały one przekazane Naczelnikowi Urzędu Skarbowego W.

Jak prawidłowo wyjaśniły organy w zaskarżonym postanowieniu, zmiana właściwości organu egzekucyjnego związana była z wykreśleniem w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 14.01.2013 r. działalności gospodarczej prowadzonej przez L.L. Po stwierdzeniu tego faktu Naczelnik Urzędu Skarbowego W. mógł zastosować dyspozycję art. 9 ust. 1d. W niniejszej sprawie dokumentem, o którym mowa w przywołanym przepisie, jest zeznanie PIT-36 za 2012 r. z dnia 02.04.2013 r.

W konsekwencji Sąd podzielił stanowisko organów, że adres, na który zostały przesłane w.w. upomnienia był adresem właściwym, wskazanym we wcześniejszych dokumentach rejestracyjnych złożonych przez Skarżącego. W sprawie nie wystąpiła zatem przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego, wskazana w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., ponieważ upomnienia zostały wysłane i doręczone w trybie zastępczym Zobowiązanemu na wskazany przez niego adres. Trafnie więc organy odmówiły umorzenia postępowania egzekucyjnego. Sąd nie stwierdził też zaistnienia żadnej innej przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego, wymienionej we wskazanym wyżej przepisie.

Zarzuty skargi należało uznać za nieuzasadnione. Sąd nie znalazł też żadnych podstaw uprawniających do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z porządku prawnego.

Mając to na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.