Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 601/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) WSA Anna Wesołowska Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2016 r. sprawy ze skargi H. M. na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] po rozpatrzeniu zażalenia H. M. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r., nr [...], odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją własną z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], stwierdzającą nabycie z dniem 27 maja 1990 r. przez gminę [...] z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, obręb [...], utrzymała powyższe postanowienie w mocy.

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy;

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...], stwierdził nabycie z dniem 27 maja 1990 r. przez gminę [...] z mocy prawa, nieodpłatne własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej [...], w obrębie [...], jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nieruchomości. Dla przedmiotowej nieruchomości prowadzona jest w Sądzie Rejonowym w [...] w IV Wydziale Ksiąg Wieczystych księga wieczysta nr [...].

Decyzja Wojewody [...] stała się ostateczna w dniu 7 maja 2013 r.

Pismem z dnia 16 października 2015 r. H. M. wniosła do Wojewody [...] wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji. Jednocześnie w przedmiotowym piśmie jako "alternatywny" w stosunku do wniosku o stwierdzenie nieważności H. M. sformułowała wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 k.p.a. W uzasadnieniu swojego wniosku H. M. podniosła, iż Wojewoda [...] wydając decyzję z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], pozostawał w błędzie co do faktycznego sposobu użytkowania nieruchomości będącej przedmiotem komunalizacji. Nieruchomość stanowiąca działkę nr [...] została skomunalizowana jako droga publiczna podczas gdy faktycznie pozostaje rowem melioracyjnym, co potwierdził wójt gminy [...] w swoich pismach. H. M. wyjaśniła, iż od 2011 r. ubiega się przed właściwymi organami o przywrócenie stanu poprzedniego na działce nr [...] tj. doprowadzenie znajdującego się na tej działce rowu melioracyjnego do stanu użyteczności oraz do opisania w operacie ewidencji gruntów sposobu użytkowania tej działki zgodnie ze stanem faktycznym, tj. jako "rów" a nie jako "droga". W ocenie wnioskodawczyni wydana decyzja Wojewody [...] miała niejako "usankcjonować" występujące nieprawidłowości w zakresie bezprawnej zmiany sposobu użytkowania nieruchomości oraz została wydana, jak to twierdzi Wnioskodawczyni, "poza za moimi plecami". Wniosła zatem o uznanie jej za stronę postępowania komunalizacyjnego. W pismach z dnia 20 listopada 2015 r. oraz 3 lutego 2016 r. H. M. powtórzyła dotychczasową argumentację w sprawie.

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. nr [...], odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją własną z dnia [...] kwietnia 2013 r., Nr [...]., stwierdzając że Wnioskodawczyni nie przysługuje przymiot strony postępowania zgodnie z art. 28 k.p.a.

Zażalenie na ww. postanowienie Wojewody [...] wniosła H. M.

Po rozpatrzeniu zażalenia oraz akt sprawy Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podniosła, że:

Podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 k.p.a.), a w przypadku, gdy podstawę wniosku stanowi art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. - termin do złożenia podania o wmówienie postępowania biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 2 k.p.a.).

Przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji publicznej bada, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia, enumeratywnie wymienione w art. 145 § 1 k.p.a., art. 145a § 1 k.p.a. lub art. 145b § 1 k.p.a. oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione w terminie i przez podmiot, któremu przysługuje przymiot strony postępowania. Oznacza to, że jednym z warunków uzależniających możliwość wznowienia postępowania jest posiadanie przymiotu strony postępowania. Jak wskazuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 5 grudnia 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 1662/06, "Z przyczyn podmiotowych odmowa wznowienia następuje, gdy żądanie złoży podmiot nie będący stroną w sprawie. Przy czym w postępowaniu w sprawie wznowienia krąg podmiotów mający przymiot strony jest tożsamy z postępowaniem zwykłym.".

Pojęcie "strony postępowania" zostało zdefiniowane w art. 28 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, zgodnie, z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny, którego ustalenie czy wykazanie decyduje o aktualizacji zakresu podmiotowego w konkretnym postępowaniu, jest kategorią normatywną, mającą swe źródło w przepisach regulujących sposób załatwienia sprawy i stanowiących podstawę prawną jej rozstrzygnięcia, zarazem ściśle związaną z przedmiotem prowadzonego postępowania. Interes prawny musi mieć charakter aktualny, konkretny i obiektywny.

Z utrwalonej linii orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, iż stronami postępowania prowadzonego na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. - Przepisy wprowadzające (...) są co do zasady Skarb Państwa jako dotychczasowy właściciel i właściwa gmina przejmująca od niego mienie. Inny podmiot będzie zaś stroną postępowania prowadzonego na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. - Przepisy wprowadzające (...), jeśli wykaże (powołując się na dokumenty potwierdzające powoływany tytuł prawny do nieruchomości), że to jemu a nie Skarbów: Państwa, przysługiwało w dniu 27 maja 1990 r. prawo własności do mienia będącego przedmiotem komunalizacji. Postępowanie komunalizacyjne nie dotyczy jednak interesu prawnego użytkownika, najemcy, użytkownika wieczystego przedmiotu objętego komunalizacją lub innego podmiotu posiadającego to mienie bez tytułu prawnego, jak również właścicieli nieruchomości sąsiednich. Komunalizacja, której wynikiem jest zmiana podmiotu, któremu przysługuje prawo własności nie ma bowiem wpływu na zmianę zakresu uprawnień tych osób. Wszystkie zobowiązania związane z komunalizowanym mieniem przejmuje od Skarbu Państwa gmina.

Wnioskodawczyni zdaniem organu nie przedstawiła, ani też nie powołała się na żaden dokument, z którego wynikałoby, że w dniu 27 maja 1990 r. przysługiwał jej tytuł prawny do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. W szczególności organ nie uznał za udowodnione przez Wnioskodawczynię przysługiwania jej tytułu prawnorzeczowego do nieruchomości poprzez przytoczenie okoliczności faktycznych, których zaistnienie miałoby, w ocenie Wnioskodawczyni, przesądzać o zasiedzeniu nieruchomości, bo chociaż zasiedzenie następuje z mocy prawa, a więc zachodzi niejako "automatycznie" po spełnieniu warunków przewidzianych przepisami prawa, to jednak potwierdzenia, iż doszło do zasiedzenia dokonuje sąd powszechny w postępowaniu sądowym. Wnioskodawczyni nie przedstawiła postanowienia sądu potwierdzającego, aby doszło do zasiedzenia nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] na rzecz Wnioskodawczyni. Na marginesie zwraca uwagę, że Wnioskodawczyni określa przedmiotową działkę jako "działkę gminną".

Rozstrzygnięcia w przedmiocie statusu Wnioskodawczyni wobec niniejszego postępowania komunalizacyjnego nie zmienia także okoliczność, iż H. M. jest stroną postępowania, w którym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wydało decyzję z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...], a więc decyzję uchylającą decyzję Wójta Gminy [...] w całości i przekazującą sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zapadła w sprawie wszczętej wnioskiem H. M. w przedmiocie ustalenia przebiegu domniemanego rowu na działce nr [...] w obrębie [...] i jego odtworzenie w graniach tej działki oraz w granicach działki nr [...] oraz uchylała decyzję Wójta Gminy [...] umarzającą postępowanie w tej sprawie. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż pomiędzy tymi sprawami nie zachodzi zależność tego rodzaju, która skutkowałaby uznaniem jako strony postępowania komunalizacyjnego osoby występującej jako strona w postępowaniu w przedmiocie ustalenia rowu. O tym, kto jest stroną danego postępowania administracyjnego przesądzają przepisy prawa materialnego lub przepisy art. 28 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego.

Dlatego też Komisja podzieliła stanowisko Wojewody [...], że Wnioskodawczyni nie przysługuje przymiot strony postępowania. Interesu prawnego Wnioskodawczyni nie można w tej sprawie, zdaniem organu, wywodzić z jej subiektywnego przekonania, iż nieruchomość będąca przedmiotem postępowania komunalizacyjnego powinna zostać przekazana na jej rzecz oraz innych osób fizycznych, a nie na rzecz gminy.

Z tych względów, w ocenie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r., nr [...], odpowiada prawu.

Przy czym organ odwoławczy zwraca uwagę, że organ I instancji postąpił w zaskarżonym postanowieniu w sposób nieprawidłowy dokonując oceny przesłanki wznowieniowej wskazanej we wniosku. Stwierdzenie, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy mogą być wyłącznie efektem postępowania, przeprowadzanego po wydaniu postanowienia o wznowieniu, o którym mowa w art. 149 § 1 k.p.a., i muszą być zawarte w decyzji określonej w art. 151 k.p.a. Skoro organ ustalił, że wniosek pochodzi od podmiotu, któremu nie przysługuje przymiot strony wnioskowanego postepowania, w postanowieniu o odmowie wznowienia powinien ograniczyć się wyłącznie do uzasadnienie tej okoliczności. Z tej też przyczyny Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa nie odniosła się do zarzutów związanych z oceną przesłanki wskazanej we wniosku, gdyż wykracza to poza ramy postępowania, którego przedmiotem jest ocena, czy Wnioskodawczyni przysługiwał interes prawny we wszczęciu postępowania wznowieniowego. Komisja podkreśliła, że przedmiotem orzekania w niniejszej sprawie nie jest stwierdzenie czy decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami i jest zgodna z prawem. Komisja nie może przystąpić do oceny wystąpienia wskazywanej przez Wnioskodawczynię przesłanki uzasadniającej, w jej ocenie, wznowienie postępowania albowiem musi najpierw zbadać, czy Wnioskodawczyni jest podmiotem mogącym zainicjować postępowania wznowieniowe. Z uwagi zaś na negatywną ocenę w tym zakresie, organ orzekł jak w sentencji.

Jednocześnie Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w ślad za pismem Wojewody [...] z dnia 30 listopada 2015 r. wyjaśniła, iż organy orzekające w sprawie komunalizacji nie są właściwe do rozstrzygania sporów wynikających na tle stosunków cywilnoprawnych między osobami fizycznymi, a Skarbem Państwa i gminą. Do rozpoznawania takich spraw powołane są sądy powszechne, co wynika z art. 2 § 1 i 3 ustawy – Kodeks postepowania cywilnego. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa nie posiada także uprawnień do rozstrzygnięcia sporu w przedmiocie wskazanego sposobu użytkowania nieruchomości w operacie ewidencji gruntów. Dlatego też nie może uwzględnić wniosku "o spowodowanie" opisania nieruchomości zgodnie z żądaniem Wnioskodawczyni. Organem właściwym w sprawie operatu ewidencji gruntów jest starosta. Postępowanie w przedmiocie wpisów w operacie ewidencji gruntów jest postępowaniem odrębnym od postępowania komunalizacyjnego.

Ponadto, Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wyjaśniła, iż wniosek H. M. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], zostanie przekazany odrębnym pismem, zgodnie z właściwością, do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Odrębnym pismem zostanie również przekazany wniosek H. M. o odwołanie ze stanowiska geodety powiatowego.

W odpowiedzi na wniosek o przekazanie sprawy do prokuratury, Ministra Sprawiedliwości oraz Centralnego Biura Antykorupcyjnego, zawarty w piśmie z dnia 20 listopada 2015 r. oraz z dnia 3 lutego 2016 r., Komisja wyjaśnia, że instytucje państwowe i samorządowe są zobowiązane zawiadomić o popełnionym przestępstwie, o którym powzięły wiadomość w związku ze swą działalnością. Obowiązek zawiadomienia przez organy o popełnieniu przestępstwa uzależnione jest od dwóch przesłanek. Pierwszej, w postaci istnienia okoliczności wskazujących na popełnienie przestępstwa ściganego z urzędu, oraz drugiej "dowiedzenia się" przez instytucje o popełnieniu tego przestępstwa. W ocenie Komisji dokumenty, którymi dysponuje nie pozwalają na stwierdzenie, że doszło do popełnienia przestępstwa.

Jednocześnie Komisja informuje, że przepis art. 304 § 1 ustawy – Kodeks postępowania karnego statuuje społeczny obowiązek zawiadomienia prokuratury lub Policji o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu. "Obowiązkiem" tym ustawa obejmuje każdego posiadającego wiedzę w tym zakresie.

Dlatego też w przypadku gdyby Wnioskodawczyni posiadała wiarygodne informacje o możliwości popełnienia przestępstwa winna zawiadomić o tym właściwe organy. Komisja zastrzegła przy tym, iż na żądanie właściwych organów udostępni akta administracyjne w niniejszej sprawie.

Na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lutego 2016 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła H. M. podnosząc między innymi, że:

- postanowienie to nie uwzględnia przepisów prawa, w tym art. 147 k.p.a., zgodnie z którym wznowienie postępowania następuje z urzędu, i błędnie koncentruje się na tym, że nie jest ona stroną postępowania,

- postanowienie to nie uwzględnia także rzeczywistego stanu faktycznego – na okoliczność, którego przedstawiła ona szereg dowodów – z którego niepodważalnie wynika, że działka gminna nr [...] w [...] nigdy nie była drogą i potencjalnie nie mogła nią być,

- wójt gminy [...], który działkę tę otrzymał na własność od wojewody [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. nigdy nie miał i nadal nie ma dostępu do działki nr [...] w [...] – tylko rzekomo będącej droga publiczną,

- Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa zamiast rzetelnie, bezstronnie zająć się sprawą z urzędu z powodu jej wiarygodnie zaopatrzonych w liczne dowody doniesień, uznała, że skoro nie jest ona stroną, to nie może o niczym informować,

- to że skarżąca nie jest stroną nie zwalnia Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z odpowiedzialności wznowienia postępowania z urzędu na podstawie informacji i dowodów, które przekazała jako uczciwy obywatel i informacje te oraz dowody obligują Krajową Komisje Uwłaszczeniową do wznowienia postępowania z urzędu. Zdaniem skarżącej nie musi być ona stroną, aby przekazywać informacje i dowody stosownym organom, tym bardziej jeśli doszło do oszustwa, bo wójt został właścicielem nieistniejącej drogi publicznej, do której nie ma dostępu i której nigdy w żaden sposób nie użytkował. Zdaniem skarżącej Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa nie ma prawa nic nie robić, kiedy ma wiedzę, którą przekazała skarżąca, bo jest to naruszenie art. 231 ustawy – Kodeks karny. To że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa nie widzi dowodów naruszeń Kodeksu karnego (a takie dowody, w ocenie skarżącej, dołączyła do zażalenia z dnia 20 listopada 2015 r.) przy wydawaniu tak skandalicznej decyzji jak ta Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. o podarowaniu wójtowi z PSL nieistniejącej drogi publicznej w [...] to kolejny przejaw naruszenia Kodeksu karnego przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową. Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lutego 2016. i spowodownie wznowienia postępowania w sprawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosowanie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując oceny sprawy pod kątem wskazanych wyżej kryteriów, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa i przepisów postępowania, skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia poprzedzającego, dlatego też uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy w opisanych wyżej okolicznościach faktycznych organy prawidłowo przyjęły, iż skarżąca nie legitymuje się prawem do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], stwierdzającą nabycie z dniem 27 maja 1990 r. przez gminę [...] z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, obręb [...], gdyż nie przysługuje jej status strony postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 k.p.a.

Przedmiotem kontroli sądu jest postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lutego 2016 r. utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r. odmawiające wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] , dotyczącej komunalizacji na rzecz gminy [...] działki nr [...] z obrębu [...].

Postępowanie wznowieniowe jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego służącym do wzruszania decyzji ostatecznych. Może być ono wszczęte z urzędu bądź na wniosek strony (art. 147 k.p.a.). W odróżnieniu od wszczynanego na wniosek strony postępowania zwykłego, żądanie wznowienia postępowania rodzi po stronie organu obowiązek wydania na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. postanowienia o wznowieniu postępowania, ale tylko wówczas, gdy nie zachodzą przesłanki podmiotowe i przedmiotowe do wydania w oparciu o art. 149 § 3 k.p.a. postanowienia odmawiającego jego wznowienia.

Powyższe powoduje, że w ramach uruchamianego żądaniem strony postępowania wznowieniowego wyodrębnić- można dwie jego fazy. W pierwszej fazie (wstępnej) organ administracji publicznej bada czy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od podmiotu będącego stroną w sprawie, czy osoba występująca z takim żądaniem posiada zdolność do czynności prawnych oraz czy podanie zostało wniesione z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 148 k.p.a. Jedynie pozytywne ustalenia w powyższym zakresie uzasadniają wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia postępowania, które stanowi dopiero podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Ustalenie na etapie poprzedzającym formalne wszczęcie postępowania, iż wniosek nie pochodzi od strony zakończonego ostatecznie postępowania bądź złożony został po upływie terminu wskazanego w art. 148 k.p.a. skutkuje wydaniem na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. postanowienia o odmowie wznowienia postępowania w sprawie z powodu jego niedopuszczalności. W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody Mazowieckiego z dnia 18 kwietnia 2013 r. z uwagi na niedopuszczalność z przyczyn podmiotowych.

Występująca bowiem z żądaniem wznowienia postępowania H. M. nie była stroną postępowania zakończonego powyższą decyzją i nie wykazała zdaniem organu interesu prawnego w żądaniu jego wznowienia. Rozstrzygnięcie to utrzymała Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa.

Podstawowym zatem zagadnieniem istotnym z punktu widzenia oceny legalności podjętych przez organy rozstrzygnięć jest ustalenie, czy wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją o nabyciu z mocy prawa z dniem 27 maja 1990r. prawa własności między innymi nieruchomości oznaczonych jako działka nr [...] położonej w obrębie [...] uregulowanych w księdze wieczystej Kw. nr [...] pochodzi od strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., czy też nie.

Stroną stosownie do ww. przepisu jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny musi być wywiedziony zatem z konkretnego przepisu prawa materialnego. Innymi słowy mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym to ustalić przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać Czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot (osoba) jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mogącego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji (por. wyrok NSA z dnia 27 września 1999 r., sygn. akt IV SA 1285/98, opubl. Lex nr 47898).

W orzecznictwie dotyczącym komunalizacji z mocy prawa, Naczelny Sąd Administracyjny jednolicie przyjął, że w tym postępowaniu posiadają uprawnienia strony tylko Skarb Państwa jako właściciel mienia, gmina, która mienie to przejmuje oraz osoby powołujące się na dokumenty świadczące o tym, że im a nie Skarbowi Państwa przysługiwało w dniu 27 maja 1990 r. prawo własności do komunalizowanego mienia (por. np. wyrok NSA z 29 września 1998 r. I SA 57/98).

Takimi dokumentami na dzień 27 maja 1990 r. nie wykazała się skarżąca i to przesądza zdaniem Sądu, że nie posiada ona przymiotu strony uprawniającego do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postepowania komunalizacyjnego.

Z zebranego w sprawie materiału dokumentacyjnego niezbicie wynika bowiem, że skarżąca jest jedynie właścicielką nieruchomości bezpośrednio sąsiadującej z nieruchomością skomunalizowaną na rzecz gminy tj. działki nr [...] sąsiadującej z działką skomunalizowaną nr [...], potwierdzają to również znajdujące się aktach sprawy mapy.

Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę zwraca uwagę, że jeżeli brak przymiotu strony jest oczywisty bez konieczności przeprowadzania analizy prawnej (a taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie) ocena taka może się odbyć we wstępnej fazie postępowania przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania.

Sąd podzielił także stanowisko organu, że skarżąca nie udowodniła zasiedzenia spornej nieruchomości, a organy administracji orzekające w sprawie komunalizacji nie są właściwe do rozstrzygania sporów dotyczących stosunków cywilnoprawnych pomiędzy osobami fizycznymi, a Skarbem Państwa i gminą, ponieważ należy to do kompetencji sądów powszechnych. Także to, że skarżąca jest stroną postępowania w innych sprawach dotyczących działki nr [...], nie oznacza, że ma ona przymiot strony w postępowaniu komunalizacyjnym.

W tym stanie rzeczy złożone przez skarżącą, jako osobę nieuprawnioną żądanie wznowienia postępowania skutkować musiało wydaniem przez organ na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. postanowienia odmawiającego jego wznowienia, a to oznacza, że zaskarżone postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej i poprzedzające je postanowienie Wojewody nie naruszają prawa, a zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Natomiast o tym czy wznowić postępowanie z urzędu decyduje włącznie uprawniony do tego organ.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.