Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2179/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Środki unijne
Skarżony organ: Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 24 § 1 pkt 5; art.156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Sędzia WSA - Marek Krawczak, Protokolant st. specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2018 r. sprawy ze skargi F. L. na decyzję Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] września 2017 r. [...] 2. zasądza od Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej na rzecz F. L. kwotę 680 zł (sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi F. L. (dalej: Strona lub Skarżący) jest decyzja Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej (dalej: Minister, organ II instancji, organ odwoławczy) z ... października 2017 r., nr (...); (...) utrzymująca w mocy decyzję z dnia ... września 2017 r.,

nr (...); (...), podjęta na skutek wniosku Skarżącego

o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia ... marca 2017 r., nr (...) ; (...).

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

W dniu ... października 2014 r. pomiędzy Samorządem Województwa P. (dalej: Samorząd Województwa, Instytucja Pośrednicząca), a Skarżącym została zawarta umowa o dofinansowanie nr (...) na realizację operacji pod tytułem "Uruchomienie szkółki żeglarskiej w M.". Do przedmiotowej umowy został zawarty w dniu ... maja 2015 r. aneks nr 1. Na podstawie § 3 umowy (zmienionej w/w aneksem) Skarżący zobowiązany był do zrealizowania operacji w terminie czerwiec 2014 r. – maj 2015 r., a nadto zgodnie z § 8 pkt 1 umowy do złożenia wniosku o płatność wraz z wymaganymi dokumentami po zakończeniu realizacji całości operacji, tj. w terminie od ... maja 2015 r. do ... maja 2015 r.

Wobec nie złożenia wniosku o płatność w w/w terminie Samorząd Województwa pismem z dnia ... czerwca 20115 r. wezwał Skarżącego do jego złożenia

w nieprzekraczalnym 14 – dniowym terminie licząc od dnia odebrania wezwania. Powyższemu Skarżący uczynił zadość, wysyłając w dniu ... czerwca 2015 r. wniosek za pośrednictwem Poczty Polskiej.

W toku weryfikacji przedmiotowego wniosku Instytucja Pośrednicząca wzywała dwukrotnie stronę do złożenia wyjaśnień i uzupełnienia wniosku tj. pismem

z ... sierpnia 2015 r. oraz z ... października 2015 r. Wobec nieusunięcia braków, do których Skarżący był wezwany oraz niemożliwości rozpatrzenia wniosku w zakresie poniesionych kosztów, Samorząd Województwa pismem z dnia ... listopada 2015 r. poinformował stronę skarżącą o odmowie wypłaty finansowej.

W dniu ... grudnia 2015 r. (tj. 24 dni po terminie, wynikającym z pisma z dnia

... października 2015 r.) strona skarżąca wniosła do Instytucji Pośredniczącej pismo

o ponowne rozpatrzenie sprawy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Do pisma został załączony uzupełniony wniosek o płatność wraz z załącznikami. Argumentując przedmiotowe pismo, Skarżący wskazał m.in., że ze względu na trwający sezon żeglarski oraz obozy sportowe nie był w stanie w terminie skompletować dokumentacji, a nadto wezwania do uzupełnienia wniosku o płatność oraz pismo o odmowie wypłaty były kierowane na adres zameldowania podany w dowodzie osobistym (adres rodziców, którzy odbierali korespondencję), a nie na jego adres zamieszkania.

Pismem z dnia ... grudnia 2015 r. Samorząd Województwa poinformował Skarżącego o negatywnie rozpatrzonej prośbie o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W dniu ... stycznia 2016 r. do Samorządu Województwa wpłynął wniosek pełnomocnika Skarżącego o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków wniosku

o płatność. Pismem z dnia ... lutego 2016 r. Samorząd Województwa poinformował Stronę, iż podtrzymuje w całości swoje stanowisko w sprawie.

W dniu ... marca 2016 r. Skarżący złożył odwołanie, wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy i umożliwienie F. L. jako Beneficjentowi sfinalizowanie umowy o dofinansowanie z dnia ... października 2014 r. W odpowiedzi

z dnia ... marca 2016 r. Instytucja Pośrednicząca podtrzymała swoje stanowisko

w całości.

W związku z nierozliczeniem się Skarżącego z otrzymanej zaliczki, w terminie przewidzianym, pismem z dnia [...] 2016 r. został on wezwany przez Samorząd Województwa do zwrotu środków w kwocie 135.064,80 zł wraz z odsetkami, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania.

Wobec niedokonania zwrotu środków w zakreślonym terminie, pismem

z .... lipca 2016 r. poinformowano Skarżącego o wszczęciu postępowania

w przedmiocie wydania decyzji o zwrocie środków. Jednocześnie zakreślono Stronie dwutygodniowy termin na zgłoszenie wniosków dowodowych i złożenie wyjaśnień.

W dniu ... stycznia 2017 r. Marszałek Województwa P. wydał decyzję nr (...) określającą kwotę przypadającą do zwrotu w łącznej wysokości 135.064,80 zł wraz z odsetkami. Od przedmiotowej decyzji, w dniu [...] 2017 r. Skarżący złożył odwołanie do Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej.

Po rozpatrzeniu sprawy, organ odwoławczy w dniu ... marca 2017 r. wydał decyzję nr (...); (...), utrzymującą w mocy decyzję Marszałka Województwa P. nr (...) . Przedmiotową decyzję odebrał pełnomocnik Skarżącego w dniu ... marca 2017 r.

Pismem z dnia ... maja 2017 r. Skarżący przedstawił Marszałkowi Województwa P. założenia oraz zalety prowadzonej w ramach dofinansowania operacji, wskazując przy tym, iż korespondencja w sprawie uzupełnienia wniosku

o dofinansowanie przekazywana przez Samorząd Województwa została mu doręczona z opóźnieniem z uwagi na przekazywanie jej na nieaktualny adres. W piśmie tym, Skarżący wniósł o "podjęcie wszelkich niezbędnych i możliwych działań w celu wyjaśnienia powyższych okoliczności i doprowadzenia do pozytywnego rozstrzygnięcia nieporozumienia poprzez decyzje o braku potrzeby zwrotu środków z udzielonego dofinansowania".

Pismem z dnia ...czerwca 2017 r. Marszałek Województwa P. wezwał stronę do doprecyzowania w zakresie w/w pisma. W odpowiedzi skarżący wskazał, iż pismo z dnia ... maja 2017 r. stanowi wniosek o uchylenie lub ewentualna zmianę decyzji w trybie 154 k.p.a. oraz wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji

w trybie art. 156 k.p.a.

Wobec powyższego Marszalek Województwa P. w trybie art. 65

w zw. z art. 154 § 1 oraz art. 157 § k.p.a. przekazał w/w pismo Ministrowi Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, który wszczął dwa oddzielne postępowania administracyjne – na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. oraz art. 156 k.p.a.

Pismem z dnia ... sierpnia 2017 r. Strona przekazał do organu II instancji pismo, w którym doprecyzowała podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji tj. prawa materialnego oraz przepisów postępowania poprzez:

- rażące naruszenie art. 207 ust. 1 ustawy o finansach publicznych i art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego,

- rażące naruszenie przepisów art. 42 i 43 k.p.a.

W dniu ... września 2017 r. Minister wydał decyzję nr (...); (...), którą to organ utrzymał w mocy decyzję własną z dnia ... marca 2017 r.

W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił kolejność podejmowanych czynności

w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wniosku o płatności oraz w przedmiocie ustalenia kwoty podlegającej zwrotowi od Skarżącego. Organ podkreślił, iż Skarżący jako podstawę wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra z dnia ... marca 2017 r. wskazuje, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, przy czym nie zostało wskazane wprost, w jaki sposób w opinii Strony miałoby dojść do rażącego naruszenia prawa przy wydaniu decyzji. Organ powołując się na zapisy umowy

o dofinansowanie oraz na art. 27 ust. 2 ustawy z dnia ... kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego wskazał, że ze zgromadzonej dokumentacji dowodowej bezspornie wynika, iż strona składając wniosek o płatność przekroczyła termin wskazany w umowie,

w związku z czym nie zrealizowała obowiązków związanych z operacją oraz nie wykonała zobowiązań związanych z przyznaną pomocą. Odnośnie próby obalenia domniemania doręczenia korespondencji organ wskazał, że w piśmie z dnia ... sierpnia 2017 r. zabrakło dowodów udowadniających przedstawioną tezę. Zdaniem organu nie zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia ... marca 2017 r.

W dniu ... września 2017 r. w oparciu o art. 127 § 3 w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. Skarżący złożył do organu II instancji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W wyniku rozpatrzenia w/w wniosku Minister utrzymał w mocy decyzję własną

z dnia ... września 2017 r., która z kolei utrzymała decyzję z dnia ... marca 2017 r.

W uzasadnieniu Minister powołując się na ustalenia faktyczne i prawne decyzji poprzedzających oraz odnosząc się do wniosku Skarżącego, a także do znajdującego się w aktach sprawy wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków wniosku o płatność uznał, iż doszło przy odbieraniu korespondencji do niedbalstwa osoby do której rąk dokonano doręczenia zastępczego. Organ wskazał, że w tej sytuacji doręczenie jest traktowane tak samo jak doręczenie do adresata przesyłki, zatem Minister nie mógł uznać, iż doszło do obalenia domniemania doręczenia.

Skarżący nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem, w związku z czym złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) Naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z utrzymaniem w mocy decyzji rażąco naruszającej przepis art. 207 ust. 1 ustawy o finansach publicznych w związku

z art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego, poprzez:

a) zobowiązanie strony do zwrotu środków pomimo niezaistnienia przesłanek wymienionych w treści przepisu, ponieważ środki zostały wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem i wydatkowane były zgodnie z procedurami,

o których mowa w art. 184 ustawy o finansach publicznych, o czym organ posiadał wiedzę przed wydaniem decyzji oraz

b) brak przeprowadzenia przez organ postepowania wyjaśniającego, mającego na celu ustalenie w jakiej części środki przeznaczone na realizację programu mogły zostać niewykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem

i w konsekwencji wydanie rozstrzygnięcia zobowiązującego stronę do zwrotu całości uzyskanego dofinansowania;

2) Naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z utrzymaniem w mocy decyzji, w której doszło do rażącego naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 42, a w szczególności art. 43 k.p.a., dokonane przy ocenie doręczeń wezwań dokonywanych przez organ I instancji, pomimo że doręczenia te aktualizowały po stronie organu prawo do wydania decyzji niekorzystnej dla strony, a tym samym wiązały się z wykonywaniem władztwa publicznego, nie zaś z prawami i obowiązkami o charakterze cywilnoprawnym, ewentualnie uznania, iż Skarżący nie obalił domniemania doręczenia zastępczego, o którym mowa w przepisie, co doprowadziło do braku ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ i przyjęcia, iż wniosek o płatność beneficjent złożył po terminie wynikającym z prawidłowo doręczonych mu wezwań, a to stało u podstaw odmowy uwzględnienia tych dokumentów przez organ, wezwania do zwrotu wypłaconych środków i w konsekwencji było podstawą wydania decyzji

o zwrocie środków w trybie art. 207 ustawy o finansach publicznych;

3) Naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z utrzymaniem w mocy decyzji, która rażąco naruszała przepisy prawa materialnego, tj. art. 27 ust. 2 pkt 3 ustawy

o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego poprzez rozszerzenie zakresu zastosowania tego przepisu do ogółu praw i obowiązków Skarżącego (beneficjenta) wynikających z umowy o dofinansowanie, pomimo, że przepis ten należy stosować do zobowiązań związanych z realizacją celu projektu, nie zaś do każdego potencjalnego naruszenia umowy przez beneficjenta,

co w konsekwencji doprowadziło do uznania, iż nieprawidłowości wynikające

z realizacji umowy przez beneficjenta uprawniały organ do wszczęcia procedury zwrotu środków.

W związku z powyższym skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi, strona skarżąca powieliła stanowisko prezentowane

w trakcie postępowania przed organami administracyjnymi obu instancji.

W odpowiedzi na skargę Organ podtrzymał stanowisko przedstawione

w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 2261) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2, § 2a i § 3 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować

z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego

w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Prawa

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, w oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie Sąd uznał, że decyzja dotknięta jest wadą nieważności.

Naruszenie prawa uznawane za rażące może dotyczyć przepisów prawa materialnego, przepisów o charakterze ustrojowym, jak również przepisów postępowania. Jakkolwiek podstawą stwierdzenia nieważności decyzji może być rażące naruszenie każdego przepisu prawa, w tym również przepisu postępowania, to wada wskazująca na nieważność musi jednak tkwić w samej decyzji, a to znaczy, iż z reguły jest następstwem rażącego naruszenia prawa materialnego.

W judykaturze zwraca się jednak uwagę, że nie będzie uzasadniać stwierdzenia nieważności naruszenie przepisów postępowania, nawet o charakterze rażącym, jeżeli sama treść decyzji odpowiada prawu. Dla stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia naruszenie prawa musi być kwalifikowane do stopnia rażącego - powstającego wówczas, gdy czynności prowadzące do załatwienia sprawy lub samo jej załatwienie nie są realizowane w odniesieniu do stanu prawnego sprawy i jego elementów, ale tak, jak gdyby do ich przeciwieństwa, poprzez zanegowanie w całości lub w części treści przepisów regulujących stan prawny sprawy. Aby można było mówić o nieważności spowodowanej rażącym naruszeniem prawa, pomiędzy określonym przepisem prawa

a podjętym w decyzji rozstrzygnięciem musi zachodzić oczywista sprzeczność, powodująca, że akt taki - pomimo jego ostateczności - nie może pozostawać w obrocie prawnym (por. wyrok NSA z 27 maja 2015 r., II FSK 1459/13, publ.: LEX nr 1774176

i powołane tam orzecznictwo).

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że "rażący" to dający się łatwo stwierdzić, wyraźny, oczywisty, niewątpliwy, bezsporny (np. wyrok NSA

z 5 sierpnia 2015 r., II FSK 1863/13, publ.: LEX nr 1783634). O rażącym naruszeniu prawa można mówić tylko w wypadku oczywistego naruszenia prawa, dającego się ustalić na podstawie prostego zestawienia treści konkretnej normy prawnej z treścią orzeczenia zapadłego w sprawie (wyrok NSA z 5 marca 2015 r., II FSK 252/13, LEX

nr 1666148).

Sąd podkreśla, że rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1

pkt 2 k.p.a., stanowi podstawę stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sytuacji, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana, jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1056/10).

Przechodząc do analizy zaskarżonego aktu administracyjnego, Sąd w pierwszej kolejności zwraca uwagę na ciąg decyzji wydanych w postępowaniu administracyjnym w stosunku do Skarżącego.

Na skutek wniesionych przez Skarżącego pism o ponowne rozpatrzenie sprawy

i przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych Samorząd Województwa nie przywrócił Stronie terminu i wezwał ją do zwrotu środków nienależnie pobranych. Na przedmiotowe pismo strona skarżąca nie wniosła żadnego środka zaskarżenia.

Wobec niedokonania zwrotu środków w terminie, w dniu ... lipca 2016 r. organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne z urzędu w przedmiocie wydania decyzji o zwrocie środków. Postępowanie to zakończono decyzją z dnia ... stycznia

2017 r., od której skarżący wniósł odwołanie. Po rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy w dniu ... marca 2017 r. wydał decyzję nr (...) ; (...) , którą to utrzymał w mocy decyzję Marszałka Województwa. Przedmiotowa decyzja nie została zaskarżona przez F. L..

W dniu ... maja 2017 r. Strona zwróciła się do organu I instancji z wnioskami:

o uchylenie lub ewentualna zmianę w trybie art. 154 k.p.a. oraz o stwierdzenie nieważności w trybie art. 156 k.p.a. w/w decyzji. Przedmiotowy wniosek został przekazany do Ministra, który w dniu ... lipca 2017 r. zawiadomił stronę o wszczętym postępowaniu administracyjnym na podstawie art. 156 k.p.a. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia ... marca 2017 r. Przedmiotowe postępowanie Minister zakończył decyzją z dnia ... września 2017 r., którą utrzymał w mocy decyzję z dnia

[...] 2017 r. Na skutek złożonego odwołania przez Skarżącego, powyższa decyzja została przez Ministra utrzymana w mocy decyzją z dnia 23 października 2017 r.

nr (...); (...). Od przedmiotowej decyzji Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Analiza powyższego wskazuje, iż będąca przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu decyzja Ministra z dnia 23 października 2017 r. nr (...); (...) została wydana na skutek wniesionego w dniu

[...] 2017 r. (doprecyzowanego pismem z dnia [...] 2017 r.) wniosku Skarżącego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 3 marca 2017 r.

Zanim jednak Sąd odniesie się do zaskarżonej decyzji koniecznym jest poczynienie uwag o charakterze ogólnym.

W związku z tym, Sąd wskazuje, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ma charakter nadzwyczajny, gdyż stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej stanowi wyjątek od kodeksowej zasady trwałości decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 k.p.a. i z tego powodu przesłanki nieważnościowe wskazane art. 156 § 1 k.p.a. nie powinny być interpretowane rozszerzająco. Należy podkreślić, że postępowanie

o stwierdzenie nieważności decyzji podlega odmiennemu rygorowi niż zwyczajne postępowanie odwoławcze. Przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest bowiem wyłącznie ustalenie, czy ostateczna decyzja administracyjna poddana nadzorowi jest dotknięta którąkolwiek z wad wymienionych

w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie w trybie nieważnosciowym nie ma zatem na celu wszechstronnego rozpoznania sprawy jak to ma miejsce w postępowaniu odwoławczym, ale jedynie ocenę wystąpienia podstaw nieważności z art. 156 § 1 k.p.a. (wyrok WSA w Białymstoku z 3.04.2012 r. , sygn. akt II SA/Bk 25/12, Lex 1138348).

O ile więc organ rozstrzygając w postępowaniu zwykłym ma obowiązek rozpoznać sprawę w jej całokształcie tj. zebrać wyczerpujący materiał dowodowy

i wszechstronnie go ocenić, to rozstrzygając w nadzwyczajnym postępowaniu nieważnościowym ocena organu jest ograniczona i polega na skontrolowaniu,

czy zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156

§ 1 k.p.a. Nie rozpoznaje się wówczas sprawy w jej całokształcie, nie orzeka co do istoty sprawy w jej podstawowym przedmiocie, ponieważ postępowanie nadzwyczajne nie stanowi kontynuacji postępowania zwykłego, ale rodzaj sprawowanego nad nim nadzoru. W postępowaniu nieważnościowym organ orzeka wyłącznie co do nieważności decyzji albo jej niezgodności z prawem, zaś nie jest władny rozstrzygać

o jakichkolwiek innych kwestiach dotyczących istoty sprawy (por. B. Adamiak,

J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. C.H. Beck 2009, s. 280 in.).

Odnosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, Sąd zauważa, iż organ przy wydawaniu obu decyzji poczynił ustalenia faktyczne oraz prawne, które są właściwe dla postępowania w trybie zwykłym. Minister w decyzjach wskazywał na niedochowanie przez Stronę terminu przy składaniu wniosku oraz odwoływał się do zapisów umownych. Natomiast organ nie przeniósł powyższych spostrzeżeń na grunt postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, a jedynie wskazał, iż nie dopatrzył się przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. Zatem, jeżeli po analizie stanu faktycznego organ doszedł do przekonania, iż nie zaistniały przesłanki które skutkowałyby nieważnością decyzji, należało wydać decyzję, w której organ odmawia stwierdzenia jej nieważności. Tymczasem organ I instancji utrzymał w mocy ostateczną decyzję z dnia ... marca

2017 r.

Zdaniem Sądu, stwierdzone w niniejszym postępowaniu naruszenie

art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., polegające na utrzymaniu w mocy przez organ II instancji decyzji własnej, która z kolei utrzymała w mocy decyzję ostateczną z dnia ... marca

2017 r., jest rażącym naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia ... października 2017 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia ... września 2017 r.

Ponadto Sąd zwraca uwagę na to, iż decyzję z dnia (...) września 2017 r. podpisał Dyrektor Departamentu J. W., co powinno skutkować jego wyłączeniem przy rozpoznawaniu odwołania na powyższą decyzję. Natomiast z akt sprawy wynika,

że J. W. uczestniczył również w postępowaniu odwoławczym. Na znajdujących się w aktach sprawy dokumentach widnieją podpisy tej samej osoby wraz ze wskazaniem stanowiska.

Zgodnie z art. 24 §1 pkt 5 pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji.

Sąd podkreśla, iż istotą instytucji prawnej wyłączenia, jest zapewnienie realizacji zasady prawdy obiektywnej poprzez stworzenie warunków do rozpoznania

i rozstrzygnięcia sprawy przez pracownika organu administracji, a także sam organ, który nie jest zainteresowany w sposobie jej rozstrzygnięcia. Wymaga podkreślenia gwarancyjna funkcja przepisów prawa procesowego o wyłączeniu, które z założenia mają chronić bezstronność i obiektywizm orzekania, zapewniając warunki "uczciwego procedowania".

W kontrolowanym postępowaniu doszło więc do naruszenia przepisów postępowania, gdyż odwołanie załatwiono decyzją, w której wydaniu brał udział ten sam pracownik organu, który wydał decyzję pierwotną (podpisał się pod decyzją), choć osoba ta podlegała wyłączeniu. Sam bowiem podpis pod decyzją wydaną po rozpoznaniu odwołania oznacza, że osoba ta brała udział w procesie decyzyjnym zmierzającym do wydania decyzji, czyli była "współautorem" rozstrzygnięcia badanego ponownie. Na marginesie sąd zauważa, że wyłączenie, o którym mowa w art. 24 § 1

pkt 5 k.p.a., nie odnosi się jedynie do osoby, która podpisała decyzję z upoważnienia właściwego organu, lecz także do osoby, która brała udział w wydaniu decyzji, czyli miała wpływ na jej treść. Sam natomiast podpis pod decyzją wprost świadczy,

że podpisany pracownik uczestniczył w czynnościach, które w konsekwencji doprowadziły do wydania określonego rozstrzygnięcia i miał wpływ na jego treść. Tymczasem pracownik taki był wyłączony z mocy prawa od udziału w postępowaniu.

Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., Sąd orzekł jak w sentencji.