Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1446/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2011-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: uchylono orzeczenie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 187
journal: Dz.U. 2009 nr 168 poz 1323
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.
article: art. 542 par. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 89 poz 555
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 stycznia 2011r. sprawy ze skargi M. K. na orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne oraz poprzedzające je orzeczenie Naczelnika Urzędu Celnego w T. z dnia [...] września 2010r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w T. na rzecz skarżącej 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Celnego w T., na podstawie art. 167 ust. 1 pkt 3, art. 178 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.) orzekł wobec skarżącej M. K. funkcjonariusza tego Urzędu karę dyscyplinarną – naganę z ostrzeżeniem, powołując się na swoje orzeczenie dyscyplinarne z [...] 2010 r. oraz orzeczenie Dyrektora Izby Celnej w T. z [...] 2010 r. nr [...].

Pełnomocnik skarżącej składając odwołanie wniósł o uchylenie orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Naczelnika Urzędu Celnego w T., zarzucając naruszenie art. 542 § Kpk w zw. z art. 187 ww. ustawy o Służbie Celnej.

Dyrektor Izby Celnej w T. orzeczeniem dyscyplinarnym z [...] 2010 r. Nr [...] na podstawie art. 179 ust. 2, art. 187 ww. ustawy o Służbie Celnej, w zw. z art. 473 § 1 Kpa utrzymał w mocy w całości zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne. W ocenie organu zarzuty były bezzasadne, bowiem w świetle dowodów, w sposób niebudzący wątpliwości wykazana została wina obwinionej, skutkująca zastosowaniem kary, o której mowa w art. 167 ust. 1 pkt 3 ustawy o Służbie Celnej. Powyższy fakt nie został zakwestionowany przez M. K., bowiem nie wniosła środka zaskarżenia do orzeczenia dyscyplinarnego z dnia [...] 2010 r., a odwołanie ogranicza się wyłącznie do zarzucenia naruszenia art. 542 § 5 Kpk. Organ wskazał, że postępowanie wznowieniowe miało na celu umożliwić zastosowanie sankcji w ogóle, gdyż orzeczenie dyscyplinarne z dnia [...] 2010 r. ze względu na treść, nie mogło być wykonane. Wg organu nie można przyznać racji obwinionej dot. upływu terminu do wydania orzeczenia na jej niekorzyść w konsekwencji wznowienia postępowania po upływie 6 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia z dnia [...] 2010 r. W ocenie organu wznowienie postępowania, będące konsekwencją realizacji wytycznych wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 18 maja 2010 r. nie mogło nastąpić wcześniej, niż po jego uprawomocnieniu się, tj. dnia [...] 2010 r., a postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] 2010 r., utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w T. z dnia [...] 2010 r. o sprostowaniu omyłki pisarskiej, było integralną częścią orzeczenia dyscyplinarnego z dnia [...] 2010 r. w sposób zasadniczy wpływającą na jego treść i wykonalność. Bez prawomocnego wyroku WSA oraz akt administracyjnych nie można było podejmować żadnych działań w przedmiotowej sprawie. Termin z art. 542 § 5 kpk, należałoby liczyć z uwzględnieniem toczącego się przed Sądem postępowania.

Na powyższe orzeczenie z [...] 2010 r. M. K. złożyła skargę wnosząc o jego uchylenie i poprzedzającego go orzeczenia dyscyplinarnego z dnia [...] 2010 r.; orzeczenie, iż zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne nie może być wykonane i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 542 § 5 Kpk który zawęża kierunek wznowienia, umożliwiając orzeczenie na niekorzyść oskarżonego. Z uwagi na art. 542 § 5 Kpk wyłączona jest możliwość orzeczenia kary wobec niej, dopuszczalne jest jednak wydanie orzeczenia korzystniejszego – np. umarzającego postępowanie albo uniewinniającego. Nadto wskazała na sprzeczność między sentencją postanowienia o wznowieniu postępowania dyscyplinarnego a jego uzasadnieniem. W treść sentencji postanowienia z dnia [...] 2010 r. zawarto rozstrzygnięcie "uchyla orzeczenie dyscyplinarne Naczelnika Urzędu Centralnego w T. nr [...] z dnia [...] 2010 r." Stwierdzenie to oznacza, iż uchylone zostaje całe orzeczenie dyscyplinarne, zaś w uzasadnieniu na stronie czwartej stwierdzono, że "orzeczenie dyscyplinarne Naczelnika Urzędu Celnego w T. z dnia [...] 2010 r. podlega bezwzględnemu uchyleniu w części dotyczącej rozstrzygnięcia o karze. Tu sprzeczność powtarza się w orzeczeniach dyscyplinarnym w I i II instancji.

W odpowiedzi na skargę powtarzając argumentację uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do przepisów art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego jak i procesowego w odniesieniu do stanu prawnego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji.

Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należało więc zbadać zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323) oraz przepisami ustawy – Kodeks postępowania karnego (dalej w skrócie: Kpk).

Pierwsza z ww. ustaw w Rozdziale 11 zatytułowanym – "Odpowiedzialność dyscyplinarna funkcjonariuszy" w art. 166-187 zawiera zarówno przepisy prawa materialnego dotyczące odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariuszy celnych jak i przepisy proceduralne.

Przepis art. 167 ust. 1 zawiera katalog 10 kar dyscyplinarnych wymieniając wśród nich m.in. kary upomnienia, nagany i nagany z ostrzeżeniem. Przepisy proceduduralne regulując tryb postępowania w sprawach dyscyplinarnych zawierają także art. 187, w którym ustawodawca stwierdził, że w sprawach nieuregulowanych w tym rozdziale stosuje się odpowiednie przepisy Kodeksu postępowania karnego.

Przepis art. 133 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy.

Z akt sprawy natomiast wynika, że w dniu [...] 2010 r. Naczelnik Urzędu Celnego w T. orzeczeniem dyscyplinarnym nr [...] na podstawie art. 167 ust. 1 pkt 3, art. 169 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323) uznał skarżącą M. K. (funkcjonariusza Urzędu Celnego) za winną naruszenia obowiązku służbowego, polegającego na tym, że: w okresie od [...] do [...] 2009 r. naruszyła zasady bezpiecznego przetwarzania oraz ochrony informacji przez nieuprawnionym przetwarzaniem, dostępem ujawnieniem, utratą nieodpowiednim wykorzystaniem lub kradzieżą i udostępniła osobie trzeciej służbowy laptop marki [...] o nr inwentarzowym [...], w którym dokonano ingerencji poprzez: zmianę uprawnienia wbudowanego konta administracyjnego [...] z administracyjnego na [...]; utworzenie nowego konta [...], gdzie dostęp do tego konta zabezpieczono nieznanym hasłem; nadanie uprawnień administracyjnych użytkownikowi "[...]"; zainstalowanie programów nie dopuszczonych do eksploatacji w Izbie Celnej w T. oraz wprowadzenie do zasobów dysku danych niezwiązanych z wykonywanymi zadaniami służbowymi w postaci plików tekstowych i plików JPG, a także plików MPG4 - to jest naruszenia obowiązku służbowego określonego w art. 122 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323) oraz zasad eksploatacji systemów informatycznych oraz sprzętu komputerowego w Izbie Celnej w T. i podległych urządzanych określonych w decyzji Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] 2005 r. (zmiana: decyzja nr [...] z dnia [...] 2006 r.) i wymierzył skarżącej M. K. karę dyscyplinarną, naganę z upomnieniem. Powyższe orzeczenie nie zostało zaskarżone i uprawomocniło się dnia [...] 2010 r.

Z akt wynika także, że postanowieniem z dnia [...] 2010 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w T. sprostował oczywistą omyłkę pisarską w treści tego orzeczenia dyscyplinarnego wpisując w miejsce słów "naganę z upomnieniem" słowa "naganę z ostrzeżeniem." Rozpoznając zażalenie skarżącej postanowieniem z dnia [...] 2010 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w T. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2010 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] 2010 nr [...] wydał wyrok II SA/Bd 291/10, w którym uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w T. z dnia [...] 2010 r. nr [...]. W związku z powyższym orzeczeniem nr [...] z dnia [...] 2010 r. Dyrektor Izby Celnej w T., na podstawie art. 187 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 z późn. zm.), na podstawie art. 543 § 3 w zw. z art. 439 § 1 pkt 5 i art. 547 § 2 wznowił postępowanie dyscyplinarne zakończone prawomocnym orzeczeniem nr [...] z dnia [...] 2010 r., uchylił ww. orzeczenie dyscyplinarne nr [...] z dnia [...] 2010 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, który z dniem [...] 2010 r. wydał opisane na wstępnie niniejszego uzasadnia orzeczenie dyscyplinarne utrzymane następnie w mocy dnia [...] 2010 r. zaskarżonym orzeczeniem dyscyplinarnym.

W związku z powyższym, a także w związku z przywołaną już w niniejszym uzasadnieniu treścią przepisu art. 187 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej należy w tym miejscu zauważyć jednocześnie przyznając rację skarżącej - że przepisy KpK ww. Rozdziale 56 zatytułowanym "wznowienie postępowania" między innymi stanowią, że wznowienie postępowania możne nastąpić na wniosek strony lub z urzędu, z tym że postępowanie wznawia się z urzędu tylko w razie ujawnienia się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1, przy czym wznowienie postępowania jedynie z powodów określonych w pkt 9-11 może nastąpić tylko na korzyść oskarżonego i że niedopuszczlne jest wznowienie postępowania z urzędu na niekorzyść oskarżonego po upływie 6 miesięcy od daty uprawomocnienia (art. 542 § 1, § 3 i § 5). Natomiast przywołany przepis art. 439 § 1 pkt 5 Kpk stanowi, że niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu na uchybienia na treść orzeczenia, sąd odwoławczy na posiedzeniu uchyla zaskarżone orzeczenie, jeżeli: orzeczono karę, środek karny lub środek zabezpieczający nieznane w ustawie. Jest okolicznością zupełnie bezsporną, że pozostającym nadal w obrocie prawnym orzeczeniem dyscyplinarnym Naczelnika Urzędu Celnego w T. [...] 2010 r. nr [...] uznającym skarżącą za winną zarzucanego jej czynu wymierzono skarżącej karę nie przewidzianą w katalogu kar w przywołanym już powyżej przepisie art. 167 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia o Służbie Celnej. Niewątpliwie należy się zgodzić także ze stanowiskiem organu o konieczności wyeliminowania tego wadliwego orzeczenia dyscyplinarnego z obrotu prawnego. Jedyną możliwość stwarzaną przez obowiązujące prawo było wznowione postępowaniem i dalsze rozstrzygnie w trybie przywoływanych przepisów Kpk, które po myśli ww. art. 167 ustawy o Służbie Celnej mają w niniejszej sprawie odpowiednie (co należy w tym miejscu podkreślić) zastosowanie.

Z powyższych przepisów Kpk wynika jednak, że niedopuszczalne jest po upływie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się pierwotnego orzeczenia pogorszenie sytuacji skarżącego (w realiach niniejszej sprawy obwinionej czyli skarżącej). W tej sytuacji obowiązkiem organu było więc po myśli przepisów art. 547§3 Kpk umorzenie postępowania a nie dalsze prowadzenie postępowania i zakończenie go zaskarżonym orzeczeniem dyscyplinarnym. Z tych przyczyn nie można uznać zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego jako zgodnego z prawem. Nie można też podzielić poglądu organ "iż z ogólnych norm zasad prawa karnego wynika, że każdy kogo wina nie budzi wątpliwości, powinien ponieść karę." Zauważyć bowiem należy, że prawo przewiduje przedawnienie ściganie czy też karania z uwagi na przedawnienie spowodowane upływem wskazanych w prawie terminów. Postępowanie organu mogłoby natomiast być zasadne tj. pozbawione braku legalności, gdyby organ zorientowawszy się o wymierzeniu kary nieznanej ustawie zamiast wydania postanowienia o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej właśnie wówczas wznowił postępowanie kończąc je merytorycznym rozstrzygnięciem.

Zasadne są takie zarzuty skarżącej wskazujące na sprzeczność między sentencją postanowienia o wznowieniu postępowania dyscyplinarnego a jego uzasadnieniem. Faktycznie bowiem w treści sentencji postanowienia z dnia [...] 2010 r. w przedmiocie wznowienia postępowania zawarto w punkcie drugim rozstrzygnięcie: "uchyla orzeczenie dyscyplinarne Naczelnika Urzędu Celnego w T. nr [...] z dnia [...] 2010 r." Niewątpliwie stwierdzenie to oznacza, iż uchylone zostaje całe orzeczenie dyscyplinarne. Tymczasem w uzasadnieniu na stronie czwartej stwierdzono, że "orzeczenie dyscyplinarne Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] 2010 r. podlega bezwzględnemu uchyleniu w części dotyczącej rozstrzygnięcia o karze". Wskazano sprzeczność powtarza się także w treści obu orzeczeń dyscyplinarnych wydanych w I i w II instancji. Mając więc powyższe na uwadze uznając, że wydając zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne naruszono wskazane powyżej przepisy prawa co miało istotny wpływ na wynik sprawy – na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uchylić zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne oraz poprzedzające je orzeczenie Naczelnika Urzędu Celnego w T. z dnia [...] 2010 r. Nr [...].

Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku oparto na przepisie art. 152 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r., a rozstrzygnięcie o kosztach zawarte w pkt 3 wyroku oparto na przepisach art. 200 ustawy.

Prowadząc ponownie postępowanie organ dostosuje się do powyższych uwag i wskazań co do dalszego postępowania, która po myśli art. 153 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. mają dla organów charakter wiążący.