Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 282/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2020-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 listopada 2020 r. sprawy ze skargi G. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 27 maja 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem niniejszego postępowania jest skarga G. P. (dalej również jako: "skarżąca"), reprezentowanej przez pełnomocnika adwokata K. G., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (dalej też jako: "organ odwoławczy" lub w skrócie: "SKO") z dnia 27 maja 2020 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Strzelcach Opolskich, działającego z upoważnienia Burmistrza Strzelec Opolskich (dalej również jako "organ I instancji"), z dnia 24 marca 2020 r., nr [...], odmawiającą przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.), dalej w skrócie: "u.ś.r", wnioskowanego na J. P.

Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Pismem z dnia 28 lutego 2020 r., skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika, zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w Strzelcach Opolskich o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym ojcem – J. P. ur. [...] oraz o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej wnioskodawczyni i jej ojca. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik G. P. powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, którym TK uznał za niekonstytucyjny art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki oraz na obowiązek alimentacyjny wnioskodawczyni wobec ojca. Do wniosku dołączono dokumenty wykazujące, że ojciec skarżącej jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz jej oświadczenie, że matka A. P. nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, lecz ze względu na wiek ([...] lat) i stan zdrowia nie może sprawować opieki nad mężem – J. P. Pełnomocnik skarżącej opisał we wniosku również wszystkie czynności, które wykonuje ona opiekując się ojcem, a na ich potwierdzenie oraz rzeczywistego stanu rzeczy domagał się przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.

Organ I instancji decyzją z dnia 24 marca 2020 r. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. W uzasadnieniu zacytował treść przepisu i stwierdził, że J. P. pozostaje w związku małżeńskim, dlatego na żonie A. P. ciąży w pierwszej kolejności obowiązek alimentacyjny wobec męża, gdyż nie legitymuje się ona orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wnioskodawczyni jest natomiast osobą zobowiązaną do alimentacji w dalszej kolejności, wobec czego nie przysługuje jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ I instancji całkowicie pominął wniosek dowodowy pełnomocnika skarżącej o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego.

Organ I instancji ponadto wskazał, że przesłanką odmowy jest również data powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Zgodnie bowiem z treścią art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia (pkt 1) lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia (pkt 2). Z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności J. P. wynika, że daty powstania niepełnosprawności nie można ustalić. Następnie organ odniósł się do przytoczonego wyroku TK i stwierdził, że wyrok ten nie powoduje definitywnego i jednoznacznego usunięcia art. 17 ust. 1b u.ś.r. z obrotu prawnego, co oznacza, że przepis dotyczący wieku powstania niepełnosprawności pozostaje nadał aktualny.

G. P., w odwołaniu do SKO domagała się uchylenia skarżonej decyzji i przyznania jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Kwestionowanej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez nieuwzględnienie okoliczności, iż na skutek wyroku TK przepis ten został uznany za niekonstytucyjny, i art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez uznanie, że jako córka nie jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego.

W toku postępowania odwoławczego Kolegium załączyło do akt decyzję I instancji z dnia 1 października 2018 r., przyznającą G. P. zasiłek stały od dnia 1 października 2018 r. bezterminowo w kwocie 398,00 zł miesięcznie z powodu [...] lub [...] i [...].

Decyzją z dnia 27 maja 2020 r. SKO utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium przytoczyło treść art. 17 ust. 1 u.ś.r., art. 17 ust. 1b u.ś.r. oraz art. 17 ust. 5 u.ś.r., a następnie wskazało, że skarżąca wystąpiła do organu I instancji o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem – J. P. Według ustaleń SKO z dokumentów załączonych do wniosku wynika, że Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] zaliczył J. P. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] 2011 r., przy czym daty powstania niepełnosprawności nie można ustalić, a orzeczenie wydano na stałe. SKO wskazało, że ojciec G. P. jest żonaty, a jego żona nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Dalej SKO podkreśliło, że nie podziela prezentowanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowiska Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Strzelcach Opolskich odnośnie stosowania wyroku TK, bowiem stwierdzono w nim niezgodność art. 17 ust. 1b u.ś.r. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Następnie Kolegium przytoczyło orzecznictwo sądowoadministracyjne, które przyjmuje, że po wejściu w życie wyroku art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie. W ocenie SKO, w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, taki sposób wykładni, jaki prezentuje wyrok I OSK 223/16 odnośnie do art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Dalej organ odwoławczy uznał, że w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W konsekwencji, stwierdził, że wydanie decyzji na podstawie art. 17 ust. 1b u.ś.r. w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją RP tego przepisu w określonym w nim zakresie, jest niezasadne i nie można odmówić przyznania wnioskowanego świadczenia z powodu niespełnienia kryterium z art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Następnie Kolegium odniosło się do kolejnej przesłanki, którą organ I instancji wskazał jako podstawę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj. fakt, iż osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym pozostaje w związku małżeńskim, a żona nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ odwoławczy wskazał, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym dopuszcza się możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ale tylko w sytuacji, gdy małżonek obowiązany do sprawowania opieki nie jest obiektywnie zdolny tego obowiązku wypełnić, a zrealizować tę pomoc jest w stanie - w zastępstwie współmałżonka - osoba zobowiązana w dalszej kolejności. Tym samym możliwa jest sytuacja, że o świadczenie występuje dziecko, gdy drugie z rodziców nie może sprawować takiej opieki np. z powodu wieku. Kolegium podkreśliło, że nieprzeprowadzenie postępowania w tym zakresie przez organ I instancji nie miało znaczenia, bowiem wystąpiła negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. W szczególności bowiem skarżąca sama posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym od dnia [...] 2018 r. bezterminowo "z powodu [...] lub [...] i [...]". W ocenie SKO, powołany przepis jest jednoznaczny, nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do świadczenia wymienionego w tym przepisie.

Dalej organ odwoławczy podkreślił, że cechą wspólną osób, które w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych mają otrzymywać wsparcie w postaci świadczenia pielęgnacyjnego jest to, że nie uzyskują one żadnych dochodów, decydując się na sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Konieczność sprawowania opieki musi zatem wiązać się z utratą uzyskiwanych przez wnioskodawcę dochodów, a to w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną, ma ono zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Stąd też ustawodawca przyjął założenie, że osoba posiadająca już zabezpieczenie materialne w postaci dochodu z tytułu m.in. zasiłku stałego powinna być wyłączona z zakresu podmiotowego osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest możliwy zbieg obu tych świadczeń ani ich wzajemna kompensata. Następnie SKO podkreśliło, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. jest sformułowany w sposób niebudzący wątpliwości, a ta interpretacja znajduje poparcie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Rozstrzygając sprawę Kolegium dokonało oceny stanu faktycznego sprawy w stosunku do przepisów regulujących kwestie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i uznało, że brak jest podstaw faktycznych i prawnych do przyznania G. P. świadczenia pielęgnacyjnego z wyżej wymienionych przyczyn. Choć przyczyna dla której skarżącej nie przyznano prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest odmienna niż wskazana w decyzji organu I instancji, to utrzymano w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie, odmawiające przyznania wnioskowanego świadczenia.

G. P., reprezentowana przez pełnomocnika, wniósła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu kwestionując decyzję w całości i zarzucając naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji tj. art. 17 ust. 5 lit. a) u.ś.r. poprzez uznanie, że fakt nabycia przez nią prawa do zasiłku stałego jest negatywną przesłanką do przyznania świadczenia.

Podnosząc ten zarzut wniosła o rozpoznanie niniejszej sprawy w trybie uproszczonym, uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Strzelec Opolskich z dnia 24 marca 2020 r. oraz zasądzenie kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniosła, że w jej ocenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. nie wyłącza prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wobec osoby pobierającej zasiłek stały. Dalej przytoczył orzecznictwo sądowoadministracyjne interpretujące w ten sposób art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. odnoszące się do sytuacji, w której wnioskodawca miał ustalone prawo do emerytury. Przytoczone orzecznictwo może być zastosowane do wszystkich świadczeń wskazanych w przepisie, nie tylko w stosunku do osób pobierających emeryturę lub rentę. Istotną cechą osób, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Ustawodawca zróżnicował sytuację tychże osób w ten sposób, że tych którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. pozbawił świadczenia pielęgnacyjnego, tym którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 u.ś.r. pozwolił wybrać świadczenie pielęgnacyjne, a tym którzy otrzymują inne dochody niż wymienione w tych dwóch przepisach przyznał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń. W skardze powołano orzecznictwo, które wskazuje, iż wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonywujących argumentach. Nie ma przesłanek, które uzasadniałyby zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegających na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w sytuacji, gdy to świadczenie jest znacznie niższe od świadczenia pielęgnacyjnego.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu odniosło się do podniesionej w skardze interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., a następnie powieliło argumentację wskazaną w swojej decyzji, wskazując, że przepis jest jasny, a jego interpretacja nie budzi wątpliwości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.

Wniesiona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosownie do art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który nie miał w sprawie zastosowania.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala zgodnie z art. 151 p.p.s.a.

Badając w zakreślonych wyżej ramach zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził naruszenia prawa uzasadniającego uwzględnienie skargi. Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu jest szczegółowo uzasadniona, nie budzi wątpliwości co do ustaleń okoliczności faktycznych i prawnych.

Materialną podstawę rozpoznania sprawy stanowi art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Stosownie do treści art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W myśl art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego.

W niniejszej sprawie, istota problemu sprowadza się do wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. i ustalenia, czy przy zastosowaniu innych reguł interpretacyjnych niż wykładni językowej (np. systemowej, funkcjonalnej i celowościowej) możliwe jest przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie posiadającej zasiłek stały.

W świetle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych sytuacja osób, które zrezygnowały z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny została zróżnicowana w ten sposób, że tych którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. ustawodawca pozbawił świadczenia pielęgnacyjnego, a tym którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 u.ś.r. pozwolił wybrać świadczenie, które chcą pobierać. Stosownie do treści ar. 27 ust. 5 u.ś.r., w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i świadczenia rodzicielskiego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2020 r. poz. 1297 ze zm.) - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Podobnie, w myśl art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 53 ze zm.), w przypadku zbiegu prawa do świadczenia emerytalnego lub rentowego z innym świadczeniem uprawnionemu do nich przysługuje prawo wyboru jednego z nich.

Pełnomocnik skarżącej powołał się na zmianę w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w której odstępuje się od wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. na rzecz wykładni systemowej, celowościowej lub funkcjonalnej i w ten sposób umożliwia się osobom posiadającym uprawnienia emerytalne lub rentowe do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Jednak w ocenionej sprawie skarżąca nie rezygnuje z zatrudnienia, ani nie zawiesza uprawnienia emerytalnego, które nabyła, w związku z przepracowaniem określonej ilości lat i posiadaniem ubezpieczenia emerytalnego.

Możliwości wyboru świadczenia nie przewidziano w przepisach w przypadku zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku stałego. Dlatego sytuacja faktyczna i prawna G. P. jest diametralnie odmienna od sytuacji osób, których prawa do świadczeń zbiegają się na opisanych wyżej zasadach. W tych okolicznościach nie ma możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego pomniejszonego o wysokość pobieranego zasiłku stałego. Wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy między ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością zasiłku stałego, pozostawałaby bowiem w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Praktyka taka, niezależnie od trudności co do ustalenia jej podstawy prawnej, spowodowałaby dalsze wątpliwości, co do zachowania zasady równości (por. też: wyrok NSA z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 1265/19, opublikowane w CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z tego względu należy podzielić stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, że wskazane wyżej przepisy (a w szczególności art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a) u.ś.r.) są jasne na tyle, że nie wymagają żadnej wykładni, a analizowany przepis jest sformułowany w sposób niebudzący wątpliwości i co istotne - jako norma bezwzględnie obowiązująca - nie pozostawia organom administracji orzekającym w tego rodzaju sprawach żadnego luzu decyzyjnego.

W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy nie ulega wątpliwości, że G. P. sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym ojcem J. P., bowiem jego żona z uwagi na wiek, nie może się tego podjąć. Jest jednak również bezsporne, że strona ma ustalone prawo do zasiłku stałego, z uwagi na swój stan zdrowia. Ta okoliczność faktyczna stanowi negatywną przesłankę przyznania jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.

Zgodzić się należy również z Kolegium, że cechą wspólną osób, które w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych mają otrzymywać wsparcie w postaci świadczenia pielęgnacyjnego jest to, że nie uzyskują one żadnych dochodów, decydując się na sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Konieczność sprawowania opieki musi wiązać się z utratą uzyskiwanych przez skarżącą dochodów bez względu na ich wysokość, a to w niniejszej sprawie nie miało miejsca, bowiem skarżąca nie pracuje, nie ma ustalonego prawa do emerytury ani renty. Natomiast od 2018 r. ma ustalony zasiłek stały z tytułu niepełnosprawności ([...]), a zatem skarżąca nie rezygnuje z zatrudnienia w celu opieki nad członkiem rodziny.

W ocenie Sądu, przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a) u.ś.r. jest sformułowany w sposób niebudzący wątpliwości i dostateczna jest wykładnia językowa, a stanowisko to ma oparcie w judykaturze (por. WSA w Warszawie z dnia 25 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1818/16; WSA w Gliwicach z dnia 29 czerwca 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 80/17; WSA w Łodzi z dnia 22 września 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 485/17, WSA we Wrocławiu z dnia 22 maja 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 105/19, CBOSA).

Niezależnie od powyższego Sąd zwraca uwagę, że organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w zakresie żądanym przez skarżącą. Całkowicie pominął jej wniosek o wywiad środowiskowy, czym niewątpliwie naruszył art. 7 i 77 § 1 k.p.a. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że gdyby pracownicy organu I instancji zapoznali się z warunkami rodzinnymi wnioskodawczyni, wiedzieliby np. że wiek i stan zdrowia A. P. uniemożliwia jej opiekę nad chorym mężem i mogliby całkowicie pominąć argument podnoszony w związku z treścią art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Co prawda okoliczność ta w przedmiotowej sprawie nie mogła mieć wpływu na rozstrzygnięcie (gdyż jak prawidłowo podniosło SKO odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego musiała nastąpić, ale z innych przyczyn niż wskazał Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Strzelcach Opolskich), niemniej nie można akceptować prowadzenia postępowania przez organ administracji publicznej bez prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Podkreślenia wymaga również, że nawet w sytuacji, gdy organ uważa, że wniosek dowodowy strony jak całkowicie bezzasadny, jego przeprowadzenie doprowadzi wyłącznie do przedłużenia postępowania, a uzyskane w ten sposób informacje można pozyskać z innych źródeł dowodowych, wówczas takie wyjaśnienie winno znaleźć się w uzasadnieniu decyzji, stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. W przedmiotowej sprawie organ I instancji tego nie uczynił.

Jednak ostatecznie wymienione naruszenie art. 7 i art. 77 § k.p.a. nie mogło skutkować uwzględnieniem skargi, a przeprowadzenie prawidłowego postępowania dowodowego przez organy administracji publicznej, nie zmieniłoby rozstrzygnięcia w tym stanie faktycznym. G. P. tak długo, jak pobiera zasiłek stały, z uwagi na jej stan zdrowia, nie może równocześnie otrzymać zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad chorym ojcem. Uniemożliwia to art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.

Mając na uwadze powyższe, Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.