Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1708/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6,7,8,10, 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 128
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 73
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Dorota Apostolidis Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2012 r. sprawy ze skargi J.G. i F.G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z [...] lipca 2011 r. Wojewoda [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 9a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania J. i F. G. od decyzji Starosty Powiatu [...] nr [...] z [...] maja 2011 roku, orzekającej o odmowie uwzględnienia wniosku o ustalenie i wypłacenie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną gminną – ulicę [...] w L., oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] m2 w obrębie ewidencyjnym [...] - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzją nr [...] z [...] maja 2011 r. Starosta Powiatu [...] orzekł o odmowie uwzględnienia wniosku w sprawie ustalenia i wypłacenia, w trybie art. 73 ustawy z 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną (Dz. U. z 1998r. Nr 133, poz. 872 z późń. zm.) odszkodowania za wyżej opisaną nieruchomość. Organ I instancji stwierdził, że poprzedni właściciele spornej nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. J. i F. G. darowali ją aktem notarialnym z [...] lipca 1999r. osobom trzecim i tym samym uprawnienie do otrzymania odszkodowania im nie przysługuje.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyli J. i F. G. wnosząc o jej uchylenie. Zarzucili organowi I instancji rażące naruszenie art. 73 ustawy z 13 października 1998 r., art. 128 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 6, art. 7 i art. 8 kpa poprzez bezpodstawne uznanie, że właścicielom nieruchomości w dacie 31 grudnia 1998 r., którzy na podstawie umowy cywilnoprawnej przenieśli własność tej nieruchomości na rzecz osób trzecich nie przysługuje roszczenie o odszkodowanie za grunt zajęty pod drogę publiczną.

Po rozpoznaniu odwołania i zbadaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Wojewoda [...] stwierdził, że zgodnie z art. 73 ust. 1 i 4 ustawy z 13 października 1998 . Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem, które jest ustalane i wypłacane na wniosek dotychczasowego właściciela złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości.

Organ podkreślił, że z brzmienia powyższego przepisu wynika, że nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego następuje z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r., a zatem z tym dniem część nieruchomości zajęta pod drogę publiczną staje się własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, a dotychczasowy właściciel nieruchomości traci prawo własności do tej jej części. Dochodzi więc do podziału z mocy prawa takiej nieruchomości, której część pozostaje własnością dotychczasowego właściciela, natomiast część zajęta pod drogę publiczną staje się własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.

Organ odwoławczy podkreślił, że stronami toczącego się postępowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną są zawsze Skarb Państwa lub odpowiednia jednostka samorządu terytorialnego, właściciel nieruchomości (bądź jego spadkobierca) na dzień 31 grudnia 1998r., który został pozbawiony władania nieruchomością w wyniku zajęcia jej pod drogę publiczną oraz osoba, która po dniu 31 grudnia 1998 r., ale przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 ustawy, zawarła umowę nabycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną w formie aktu notarialnego z osobą, która była właścicielem tej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. i została wpisana jako właściciel tej nieruchomości do księgi wieczystej (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11.01.2010r., sygn. akt I OPS 3/09, opubl. System Informacji Prawnej LEX nr 534304).

Organ powołując powyższy wyrok wskazał, że art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. stanowi normę o charakterze wywłaszczeniowym, zatem odjęcie prawa własności na podstawie tego przepisu powinno być powiązane ze słusznym odszkodowaniem ustalonym i wypłaconym na rzecz osoby, która faktycznie doznała tego uszczerbku, a znajduje swoją podstawę między innymi w treści art. 21 ust. 2 Konstytucji RP uzależniającej dopuszczalność wywłaszczenia od spełnienia przesłanki słusznego odszkodowania. W wyżej powołanym wyroku NSA wskazał, że co do zasady podmiotem uprawnionym do realizacji roszczenia odszkodowawczego jest osoba, która w dniu 1 stycznia 1999 r. utraciła własność nieruchomości. Z wywłaszczeniem, które nastąpiło w tej dacie, ustawa powiązała powstanie roszczenia odszkodowawczego, wynikającego z utraty prawa, z tym tylko zastrzeżeniem, że realizacja tego roszczenia została odroczona i ograniczona w czasie oraz uzależniona od złożenia wniosku w ustawowym terminie do dnia 31 grudnia 2005 r. W ocenie NSA takie stanowisko jest w pełni słuszne, o ile nie doszło do przeniesienia własności nieruchomości po dacie 31 grudnia 1998 r. przez właściciela ujawnionego w księdze wieczystej na rzecz innego podmiotu, jeszcze przed upływem terminu określonego w art. 73 ust. 4 powołanej ustawy oraz przed wydaniem przez wojewodę decyzji deklaratoryjnej stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. NSA stwierdził, iż nie jest zawsze tak, że tylko osoba będąca właścicielem nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. jest legitymowaną do żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania. Ponadto NSA wskazał, iż w niektórych sytuacjach byli właściciele nieruchomości zajętych pod drogi nie mieli świadomości, że dana nieruchomość przeszła z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego i dokonywali obrotu tymi nieruchomościami legitymując się w tej dacie wpisem w księdze wieczystej prawa własności co do nieruchomości. Nowi nabywcy wpisywani byli do ksiąg wieczystych, gdyż prawo własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego nie było jeszcze wówczas ujawnione. Konkludując NSA przyjął, że dopóki nie doszło do stwierdzenia nieważności czynności prawnej objętej aktem notarialnym przez sąd powszechny lub nie został wykreślony z ksiąg wieczystych wpis prawa własności, nie można pozbawić tych ,,nowych wieczystoksiągowych właścicieli" (to jest osób ujawnionych w księdze wieczystej jako ich właściciele), jeszcze przed wydaniem decyzji wojewody stwierdzającej nabycie z mocy prawa tejże nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, przymiotu właściciela w rozumieniu art. 73 ust. 4 powołanej ustawy, a zatem podmiotu uprawnionego do złożenia wniosku o odszkodowanie - wystąpienia z żądaniem ustalenia i wypłaty odszkodowania.

Przenosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy Wojewoda stwierdził, że nieruchomość zajęta pod drogę publiczną gminną - ulicę [...] w L., oznaczona w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] m2 w obrębie ewidencyjnym [...] wchodziła w skład nieruchomości oznaczonej dawnym numerem hipotecznym [...], stanowiącej 31 grudnia 1998 r. własność osób fizycznych: J. i F. G.

W dniu [...] lipca 1999 r. pomiędzy wyżej wskazanymi osobami, a T.A. i J.R. J. oraz T.J. zawarta została umowa darowizny w formie aktu notarialnego - Repertorium A Nr [...] na mocy której J. i F. G. darowali T.A. i J.R. J. oraz T.J. przysługujące im prawo własności do nieruchomości zajętej pod drogę publiczną gminną - ulicę [...] w L., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] m2 w obrębie ewidencyjnym [...], a nowi współwłaściciele spornej nieruchomości ujawnieni zostali w księdze wieczystej KW Nr [...] (obecnie Nr [...]) w dniu [...] listopada 2001 r.

Biorąc pod uwagę powyższe organ stwierdził, że w dacie składania wniosku odszkodowawczego tj. 12 października 2005 r. przez J. i F. G. jedynymi osobami uprawnionymi do żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną gminną - byli T.A. i J.R. J. oraz T.J. jako wieczystoksięgowi współwłaściciele, a zatem osoby objęte pojęciowym zakresem właściciela nieruchomości w rozumieniu art. 73 ust. 4 ustawy. Na podstawie dokonanej czynności prawnej na nabywców przeszły bowiem wszelkie roszczenia przysługujące poprzednim właścicielom przedmiotowej nieruchomości w chwili zawarcia umowy, w tym roszczenie uzyskania odszkodowania za przejęcie nieruchomości zajętej pod drogę publiczną gminną przez Gminę L., co potwierdzono w ostatecznej decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2006 r., nr [...].

Wojewoda stwierdził, że osoby fizyczne będące właścicielami spornej nieruchomości w dacie przejścia jej z mocy prawa na rzecz Gminy L. uzyskały satysfakcję niemajątkową leżącą u podstaw umowy zawartej pod tytułem darmym. Obowiązek rekompensaty winien powstać ewentualnie na rzecz nabywców spornej nieruchomości, jednakże jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego T. i J. J. oraz T. J. nie wystąpili z roszczeniem odszkodowawczym, a obecnie, stosownie do treści przepisu art. 73 ust. 4 ustawy wystąpienie z takim wnioskiem jest niemożliwe z uwagi na wygaśnięcie po dniu 31 grudnia 2005 r. roszczenia.

W ocenie organu odwoławczego J. i F. G. zbywając nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] wyzbyli się również uprawnień do skutecznego domagania się ustalenia i wypłacenia odszkodowania.

Niezależnie od powyższego Wojewoda stwierdził, że organ I instancji przed wydaniem decyzji nie poinformował J. i F. G., zgodnie z art. 10 § 1 kpa o zgromadzonym materiale dowodowym i gotowości do wydania decyzji.

Jednakże w ocenie organu odwoławczego ewentualne wniesienie przez stronę nowych dowodów i materiałów oraz zgłoszenie nowych żądań nie mogłoby skutkować wydaniem decyzji innej niż została podjęta.

Organ odwoławczy uznał, że brak powiadomienia strony o zakończeniu postępowania wyjaśniającego i możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym nie stanowił w realiach niniejszej sprawy uchybienia mającego wpływ na rozstrzygnięcie i nie może prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 138 § 2 kpa.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli J. i F. G. Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, której zarzucili naruszenie:

- przepisu art. 73 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną w związku z art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, poprzez jego błędną interpretację, zgodnie z którą: - złożenie wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania w ustawowym terminie, przez byłych właścicieli wywłaszczonej nieruchomości, do których nieruchomość ta należała przed dniem 1 stycznia 1999 r., przy spełnieniu pozostałych przesłanek do uzyskania odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną, - nie daje tym osobom uprawnienia do uzyskania przedmiotowego odszkodowania,

- przepisu art. 6 kpa, poprzez działanie, nie w oparciu o przepisy prawa, ale oparcie rozstrzygnięcia na jednostkowym orzeczeniu Sądu wydanym w indywidualnej sprawie, a jednocześnie błędne powołanie się na ten wyrok w drodze analogii,

- przepisu art. 7 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, polegające na niezbadaniu z jakich przyczyn J. i F. G., a nie T. i J. J. oraz T.J., wystąpili z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania, a także czy o słuszności takiego postępowania nie zostali pouczeni przez przedstawicieli organu prowadzącego postępowanie odszkodowawcze,

- przepisu art. 8 kpa poprzez prowadzenie postępowanie w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, polegające na dowolnym stosowaniu przepisów oraz wyciąganiu błędnych wniosków zarówno z sentencji jak i z uzasadnienia orzeczenia NSA, czego skutkiem jest pozbawienie osób uprawnionych do otrzymania, zgodnie z art. 21 Konstytucji RP, słusznego odszkodowania,

- przepisu art. 77 § 1 kpa poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego, polegające na nieustaleniu istotnych okoliczności sprawy tj. przyczyn, z powodu których to nie T. i J. małżonkowie J. oraz T.J., a J. i F. małżonkowie G., wystąpili z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślili, że strony umowy darowizny, przed upływem terminu do złożenia wniosku o odszkodowanie zwróciły się zarówno do Urzędu Miasta w L. jak i Starostwa z zapytaniem – komu z nich przysługuje odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość oraz kto z nich powinien złożyć wniosek o odszkodowanie. Otrzymali odpowiedzi, że odszkodowanie przysługuje J.G. oraz F.G.

Od 2005 r. do chwili wydania decyzji przez Starostę organ ten nie kwestionował, że wniosek odszkodowawczy został złożony przez osoby uprawnione. Okoliczności te jednak nie podlegały zbadaniu przez organ I jak i II instancji oraz nie znalazły odzwierciedlenia w wydanych przez nie decyzjach. W ocenie skarżących stanowi to naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 7 kpa, art. 8 kpa oraz art. 77 § 1 kpa.

Skarżący wskazując na przepisy art. 73 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. i art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazali, że wywłaszczenie następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej, która złożyła w ustawowym terminie wniosek o odszkodowanie. To J.G. i F.. byli w dniu 31 grudnia 1998 r. właścicielami działki ew. nr [...], a także w ustawowym terminie złożyli wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania. Zdaniem skarżących to im, powinno przysługiwać odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość.

W ocenie skarżących organy błędnie przyjęły, że z wyroku NSA z 11 stycznia 2010 r. I OPS 3/09 wynika, że uprawnionym do odszkodowania może być tylko osoba, która zawarła umowę nabycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną po 1 stycznia 1999 r., a przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 powołanej ustawy. Z orzeczenia tego, nie wynika także, że fakt zawarcia umowy sprzedaży w formie aktu notarialnego, po 1 stycznia 1999 r. wyłącza możliwość aby uprawnionym do złożenia wniosku i otrzymania odszkodowania były osoby będące właścicielami wywłaszczonej nieruchomości przed dniem 1 stycznia 1999 r., tzn. te, które faktycznie zostały wywłaszczone.

W wyroku tym chodzi o to, aby osoba, która w dobrej wierze nabyła nieruchomość po 1 stycznia 1999 r., a przed wydaniem decyzji deklaratoryjnej wskazanej w art. 73 ust. 3 ustawy, nie była pozbawiona ochrony. Dlatego osoba ta zostaje wskazana jako jedna z uprawnionych, na rzecz których może być przyznane odszkodowanie. W żadnym jednak wypadku orzeczenie NSA nie wyklucza z kręgu uprawnionych pozostałych osób, a więc tych, którzy byli właścicielami w chwili wywłaszczenia i faktycznie zostali pozbawieni własności.

Skarżący powołali art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, który uzależnia dopuszczalność wywłaszczenia od spełnienia przesłanki słusznego odszkodowania, a także art. 1 Pierwszego Protokołu do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1995 r., Nr 36, poz. 175), który wyznacza granice ingerencji państw w prawo własności.

W ocenie skarżących interpretacja przepisu art. 73 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną w związku z art. 128 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz wnioski płynące z uzasadnienia wyroku NSA z 11 stycznia 2010 r., sygn. akt I OPS 3/09 wysunięte przez organy I i II instancji są błędne oraz prowadziłyby do naruszenia powołanych wyżej zasad ochrony i poszanowania własności, jak również zasady praworządności.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Organy prawidłowo stwierdziły, że skarżący nie są uprawnieni do żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania, pomimo iż w dniu 31 grudnia 1998 r. byli oni właścicielami nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Sąd podziela stanowisko przedstawione w wyroku składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 stycznia 2010 r., I OPS 3/09, który został powołany w zaskarżonej decyzji.

Należy wskazać, że przepis art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. stanowi normę o charakterze wywłaszczeniowym. Odjęcie z mocy prawa dotychczasowym właścicielom własności nieruchomości pod drogami publicznymi z dniem 1 stycznia 1999 r. stanowiło w istocie wywłaszczenie ex lege. Odjęcie prawa własności na podstawie tego przepisu powinno być powiązane ze słusznym odszkodowaniem, ustalonym i wypłaconym na rzecz osoby, która faktycznie doznała uszczerbku.

Co do zasady podmiotem uprawnionym do realizacji roszczenia odszkodowawczego jest osoba, która w dniu 1 stycznia 1999 r. utraciła własność nieruchomości.

Takie stanowisko jest słuszne z zastrzeżeniem, że nie doszło do przeniesienia własności nieruchomości po dniu 31 grudnia 1998 r. przez właściciela ujawnionego w księdze wieczystej na rzecz innego podmiotu, jeszcze przed upływem terminu określonego w art. 73 ust. 4 ustawy (tj. terminu do złożenia wniosku o odszkodowanie) oraz przed wydaniem przez wojewodę decyzji deklaratoryjnej stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną.

Dlatego nie zawsze osoba będąca właścicielem nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. jest legitymowana do żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania.

Wielokrotnie zdarzały się przypadki, że właściciele nieruchomości zajętych pod drogi dokonywali obrotu tymi nieruchomościami, legitymując się w dniu 31 grudnia 1998 r. wpisem w księdze wieczystej. Dopóki w księdze wieczystej nieruchomości zajętej pod drogę nie zostało ujawnione jej przejście na własność Skarbu Państwa lub gminy na podstawie ostatecznej decyzji wojewody, dopóty możliwe było formalnoprawne zawarcie umowy przeniesienia własności takiej nieruchomości przez właściciela wpisanego w dziale II księgi wieczystej oraz wpisanie w jego miejsce osoby, która zawarła z nim umowę jako nabywca nieruchomości. Nowi nabywcy wpisywani byli do księgi wieczystej w sytuacji, gdy prawo własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego nie było jeszcze wówczas ujawnione. Dopóki więc nie doszło do stwierdzenia nieważności czynności prawnej objętej aktem notarialnym przez sąd powszechny lub nie został wykreślony z ksiąg wieczystych wpis prawa własności, to nie można pozbawić osób ujawnionych w księdze wieczystej jako właściciele, jeszcze przed wydaniem decyzji wojewody stwierdzającej nabycie z mocy prawa tej nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, przymiotu właściciela w rozumieniu art. 73 ust. 4 ustawy, a wobec tego wystąpienia z żądaniem ustalenia i wypłaty odszkodowania. Albowiem to te osoby w rzeczywistości poniosły szkodę.

Zważyć trzeba, że stosownie do art. 73 ust. 3 ustawy odszkodowanie należy się za odjęcie własności nieruchomości.

W niniejszej sprawie skarżący umową darowizny zawartą w formie aktu notarialnego z [...] lipca 1999 r. darowali działkę nr hip. [...] o pow. [...] m. kw. , w tym [...] m2 pod drogą (z której powstała działka nr [...]) małżonkom T. i J. J. oraz T.J. Prawo własności nabywców ujawnione zostało w księdze wieczystej kw. [...] w dniu [...] listopada 2001 r. Decyzją z [...] grudnia 2006 r. Wojewoda stwierdził nabycie przez Gminę L. z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] o pow. [...] m. kw. wchodzącej w skład drogi gminnej – ul. [...].

Na mocy dokonanej czynności darowizny przeszły na nabywców wszelkie roszczenia przysługujące skarżącym w chwili zawarcia umowy, w tym roszczenie o uzyskanie odszkodowania za przejęcie nieruchomości przez Gminę L. Do takich wniosków doprowadza analiza art. 73 ust. 4 ustawy w świetle postanowień Konstytucji. W demokratycznym państwie prawa celem, jaki musiał przyświecać ustawodawcy przy konstruowaniu przepisu art. 73 ustawy, musiało być stworzenie możliwości rzeczywistego i efektywnego ubiegania się o słuszne odszkodowanie osobie pokrzywdzonej. To małżonkowie J. oraz T.J. stali się osobami uprawnionymi do żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania na ich rzecz jako wieczystoksięgowi właściciele nieruchomości. Jednakże wniosku o odszkodowanie osoby te nie złożyły.

Wskazać należy, że strony umowy dokonały czynności prawnej rozporządzającej nieruchomością, kierując się treścią wpisów w księgach wieczystych. Według konstytucyjnej zasady ochrony własności nie jest możliwe odebranie własności bez odszkodowania, a zatem za właściciela w rozumieniu art. 73 ust. 4 ustawy, uprawnionego do wystąpienia z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania za działkę, która - jak się później okazało - z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przeszła na własność gminy, w niniejszej sprawie mogą być uznaniu tylko J., których prawo do tej nieruchomości zostało ujawnione w księdze wieczystej jako prawo własności w wyniku zawarcia umowy przeniesienia własności z poprzednimi właścicielami nieruchomości. Skarżący dokonując darowizny całej nieruchomości łącznie z częścią zajętą pod drogę w obliczu wyżej przedstawionej argumentacji nie mogą być uznani za właścicieli w rozumieniu art. 73 ust. 4 ustawy, gdyż nie ponieśli rzeczywistej szkody, za którą należałoby się odszkodowanie.

Bez znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji jest okoliczność, że pracownicy urzędu miasta i starostwa zapewniali skarżących, że to na ich rzecz powinno być ustalone odszkodowanie. Należy uwzględnić okoliczność, że przed wydaniem przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z 11 stycznia 2010 r., I OPS 3/09, orzecznictwo sądów administracyjnych w analogicznych stanach faktycznych jak w sprawie skarżących nie było jednolite i stąd mogła wynikać treść informacji udzielonej skarżącym przez urzędników.

Niezasadne są zarzuty skargi, że zaskarżona decyzja jest sprzeczna z konstytucyjną zasadą słusznego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oraz z przepisem art. 1 Pierwszego Protokołu do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Otóż w niniejszej sprawie skarżący nie zostali wywłaszczeni, lecz dobrowolnie wyzbyli się nieruchomości dokonując darowizny. Jak już wyżej wskazano, skarżący nie mogą być uznani za właścicieli w rozumieniu art. 73 ust. 4 ustawy, wobec czego jako osobom nie pozbawionym prawa własności na skutek wywłaszczenia nie przysługuje odszkodowanie.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku - z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).