Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1043/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Wymierzenie grzywny
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Orzeczono o wymierzeniu grzywny za niewykonanie wyroku-art. 154 PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 154  par. 1, 2 i 6,  art. 5,  art. 200
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi L. K. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 540/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1500 (jeden tysiąc pięćset) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz L. K. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

L. K. pismem z dnia 30 czerwca 2017 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 540/15.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że Prezydent [...], mimo sądowego zobowiązania do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. nr [...], pochodzącą z [...] oraz wezwania przez skarżącą do wykonania powołanego wyroku, nie wydał w sprawie decyzji. Wobec czego skarżąca wniosła o:

- wymierzenie organowi grzywny w wysokości 15 000 złotych na podstawie art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.),

- przyznanie od organu na rzecz skarżącej, na podstawie art. 157 § 7 powołanej ustawy, sumy pieniężnej w wysokości zasądzonej grzywny,

- stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w wykonaniu wyroku, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, oraz

- zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Skarżąca podkreśliła, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 września 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 758/16, wymierzył już raz Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 złotych w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 540/15 r., co nie przyniosło jednak oczekiwanego efektu.

W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie, wskazując, że opóźnienia w rozpatrywaniu spraw spowodowane są między innymi bardzo dużą ilością wpływającej do Biura Spraw Dekretowych korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu warszawskiego. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny ocenia zatem wydany akt zarówno pod względem jego zgodności z prawem materialnym, jak i zgodności z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności, sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego.

Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o po-stępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności, strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.

Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ ten musi pozostawać w bezczynności po wyroku. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, obie te przesłanki zostały spełnione w rozpoznawanej sprawie. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 154 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi.

W rozpatrywanej sprawie poza sporem jest to, że:

- prawomocnym wyrokiem z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 540/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku złożonego w dniu [...] października 1948 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], hip. nr [...], wydzielonej z [...] hip. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

- termin wyznaczony przez Sąd upłynął w dniu 29 marca 2016 r., skoro, jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 540/15 zwrotnego potwierdzenia odbioru, Prezydent [...] otrzymał odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami sprawy w dniu 27 stycznia 2016 r.,

- w zakreślonym przez Sąd terminie organ nie rozpoznał w całości wniosku z dnia [...] października 1948 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości, a zatem nie wykonał w pełnym zakresie powołanego wyżej wyroku Sądu,

- strona przed wniesieniem skargi wystąpiła do organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 540/15.

Oznacza to, że skarga L. K. o wymierzenie organowi grzywny jest zasadna, ponieważ wskazany wyżej wyrok Sądu z dnia 21 października 2015 r., nie został w całości wykonany.

Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy bowiem o braku poszanowania prawa przez organy, które zobowiązane są do jego stosowania.

Zgodnie z art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi grzywnę za niewykonanie wyroku Sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy.

Po dokonaniu przez Sąd analizy przebiegu postępowania administracyjnego od chwili otrzymania przez Prezydenta [...] prawomocnego wyroku Sądu z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 540/15 wraz z aktami sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że zasadnym jest wymierzenie organowi grzywny w wysokości 1500 zł. Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika bowiem, że w badanym okresie Prezydent [...] podjął działania zmierzające do wyjaśnienia sprawy. Wystąpił do Biura Gospodarki Nieruchomościami w [...] o wskazanie umów dzierżawy dotyczących 7 działek pochodzących z dawnej nieruchomości warszawskiej oraz informacji dotyczącej budynków znajdujących się na gruncie dekretowym. Następnie uzyskał stanowisko Biura Architektury i Planowania Przestrzennego Urzędu [...] (pismo z dnia 22 kwietnia 2016 r.) dotyczące przeznaczenia w planie miejscowym działki nr 3 z obrębu 3-07-13 oraz mapę sytuacyjną z rozliczeniem dawnej nieruchomości warszawskiej w zakresie obecnych działek ewidencyjnych, sporządzoną przez geodetę. Sąd wziął także pod uwagę fakt, że Prezydent [...] decyzją z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] rozpoznał częściowo wniosek dekretowy z dnia [...] października 1948 r., w zakresie dotyczącym obecnych działe: nr [...]., nr [...]., nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]., nr [...]., nr [...], nr [...]., nr [...], nr [...] i nr [...]. z obrębu [...]. Wniosek nie został jednak rozpoznany w pozostałym zakresie pomimo wezwania do wykonania wyroku z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 540/15 oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 758/16, wymierzającego Prezydentowi grzywnę w wysokości 1000 zł za niewykonanie wyroku wydanego w sprawie o sygn. I SAB/Wa 540/15. Przy ocenie wysokości grzywny Sąd nie mógł pominąć faktu, że niniejsza sprawa niewątpliwie należy do spraw skomplikowanych, ponieważ dotyczy zabudowanego budynkami gruntu dekretowego, który obecnie zawiera się w 30 działkach ewidencyjnych o różnej strukturze właścicielskiej. W zakresie zaś części terenu stanowiącego działki nr [...]., nr [...]., nr [...]., nr [...], nr [...], nr [...]., nr [...], nr [...], nr [...]. z obrębu [...] konieczne jest przeprowadzenie postępowania podziałowego celem realizacji roszczeń dekretowych. W tej sytuacji Sąd uznał, że grzywna w orzeczonej wysokości będzie dla organu sankcją finansową, adekwatną do okoliczności sprawy. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd za najbardziej adekwatną, a jednocześnie mieszczącą się w granicach określonych przepisem art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wysokość grzywny uznał kwotę 1500 zł.

Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 154 § 2 powołanej powyżej ustawy Sąd ma obowiązek orzec, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. Sąd stwierdził, że w związku z niepodjęciem przez organ czynności mających na celu całościowe wykonanie wyroku oraz z uwagi na znaczne przekroczenie terminu załatwienia sprawy (ponad rok i 10 miesięcy), uznać należało, że obecnie bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała już miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Jednocześnie Sąd nie dostrzega obecnie potrzeby wymierzenia organowi dodatkowej sankcji w postaci zasądzenia na rzecz skarżących sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W ocenie Sądu środek ten powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, jeszcze nie zachodzi.

Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w związku z art. 154 § 6 oraz na podstawie art. 151 w związku z art. 154 § 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy w związku z art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c i § 15 ust. 1 i § 23 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804).