Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 22/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Biernat (spr.) Sędziowie NSA Jan Kacprzak Czesława Socha Protokolant Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 1143/06 w sprawie ze skargi A. S. W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę aplikantów radcowskich 1. oddala skarga kasacyjną 2. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącej A. S. W. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 26 września 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1143/06 po rozpoznaniu skargi A. S. W. (zwanej dalej skarżącą) na decyzję Ministra Sprawiedliwości z 6 marca 2006 r., Nr [...], w przedmiocie sprzeciwu wobec wpisu na listę aplikantów radcowskich, uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu oraz zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

W uzasadnieniu Sąd oparł się na następującym stanie sprawy:

A. S. W. w dniu 10 grudnia 2005 r. przystąpiła do egzaminu na aplikację radcowską organizowanego przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w O., z którego otrzymała 181 punktów, natomiast pozytywna ocena z egzaminu na podstawie art. 339 ust. 3 ustawy z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 123, poz. 1059 ze zm.) zwanej dalej: u.r.p., wymagała minimum 190 poprawnych odpowiedzi. Uchwałą nr [...] z 10 grudnia 2005 r. komisja konkursowa powołana do przeprowadzenia konkursu orzekła, że skarżąca nie zdała egzaminu. Następnie, w dniu 17 grudnia 2005 r., w związku z wątpliwościami dotyczącymi prawidłowości treści niektórych odpowiedzi zawartych w teście egzaminacyjnym z 10 grudnia 2005 r., Krajowa Rada Radców Prawnych podjęła uchwałę nr 479/VI/2005, zobowiązującą zespół do przygotowania pytań na ową aplikację, utworzony na podstawie art. 7 ust. 4 ustawy z 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy − Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361) zwanej dalej: ustawa o zmianie u.r.p. do wydania w dniu 21 grudnia 2005 r. komunikatu o uznaniu za prawidłowe innych odpowiedzi, niż wynikające z arkusza prawidłowych odpowiedzi. Komunikat ten stał się podstawą do dokonania sprostowań wyników egzaminu konkursowego przez poszczególne komisje. Komisja konkursowa w O. przeprowadziła także weryfikację odpowiedzi udzielonych w teście przez A. S. W. i stwierdziła, że uzyskała ona 184 punkty, co w dalszym ciągu oznaczało negatywną ocenę egzaminu.

W dniu 20 stycznia 2006 r. komisja konkursowa, powołana do przeprowadzenia egzaminu konkursowego w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w O., wobec własnych wątpliwości dotyczących prawidłowości treści niektórych pytań i odpowiedzi zawartych w teście, innych niż wskazane w komunikacie zespołu z 21 grudnia 2005 r., ponownie dokonała analizy testów egzaminacyjnych rozwiązanych przez osoby zdające egzamin. W wyniku tej weryfikacji komisja wyłoniła listę 10 osób, które uzyskały co najmniej 190 punktów. Dokonana przez komisję konkursową weryfikacja nie została zakończona wydaniem uchwały, jednak z protokołu z 20 stycznia 2006 r. podpisanego przez wszystkich członków komisji i z dołączonej do niego listy osób wynika, że pośród grona tych osób znalazła się A. S. W., której przyznano 192 punkty. Oznaczało to otrzymanie przez nią pozytywnej oceny z egzaminu.

W dniu 31 stycznia 2006 r. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w O., na podstawie art. 33 u.r.p. podjęła uchwałę o wpisie A. S. W. na listę aplikantów radcowskich.

Minister Sprawiedliwości decyzją z 6 marca 2006 r., nr [...], podjętą na podstawie art. 311 ust. 2 w zw. z art. 33 ust. 3 i art. 339 ust. 3 u.r.p., sprzeciwił się tej uchwale. W uzasadnieniu stwierdził, że ani komisje konkursowe ani rady okręgowych izb radców prawnych nie miały uprawnień do samodzielnego ustalania klucza prawidłowych odpowiedzi do pytań egzaminacyjnych i przeprowadzania dodatkowych ocen wyników egzaminu weryfikując odpowiedzi na inne pytania, niż te które zostały wskazane w komunikacie zespołu z 21 grudnia 2005 r. Minister zajął stanowisko, iż ostateczną liczba punktów, jaką uzyskała A. S. W., jest liczba 184, która nie pozwala na uzyskanie przez nią pozytywnego wyniku z egzaminu, a tym samym na wpis na listę aplikantów radcowskich. Minister Sprawiedliwości zarzucił komisji konkursowej naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa. Powołał się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 18 lutego 2004 r., sygn. akt P 21/02, w którym Trybunał wskazał, że selekcja kandydatów na aplikantów i ich kwalifikowanie (ocenianie) winny być przeprowadzane wyłącznie według zasad ustawowych i na podstawie jednoznacznie sprecyzowanych kryteriów, ustalonych w ustawach, a w kwestiach technicznych - w wydanych na ich podstawie aktach o charakterze wykonawczym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Sprawiedliwości A. S. W. wniosła o jej uchylenie. W ocenie skarżącej, Minister, sprzeciwiając się wpisowi na listę aplikantów, w żaden sposób nie dowiódł, że strona nie spełnia którejkolwiek z ustawowych przesłanek, określonych w art. 33 ust. 2 i 3 u.r.p., koniecznych do wpisu na listę aplikantów radcowskich. Ponadto Minister postąpił wbrew swojemu apelowi skierowanemu w dniu 22 grudnia 2005 r. do przewodniczących komisji konkursowych do przeprowadzenia egzaminu konkursowego dla kandydatów na aplikantów radcowskich w 2005 r. o rozstrzyganie na korzyść uczestników konkursu wątpliwości stwierdzonych w toku weryfikacji jego wyników.

W ocenie skarżącej, nieobjęcie tym sprostowaniem wszystkich błędnych pytań znajdujących się w teście egzaminacyjnym stanowi naruszenie zasady równości wobec prawa, a tym samym normy prawnej zawartej w art. 32 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji. Skarżąca podniosła, że zaskarżoną decyzją Minister naruszył także przepis art. 65 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji i art. 7 ustawy o zmianie u.r.p., wobec braku ustawowej możliwości odwołania się od wyników egzaminu, a także poprzez nieobjęcie sprostowaniem wszystkich błędnych pytań testowych. Ponadto skarżąca zarzuciła organowi niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, do czego organ administracji publicznej jest zobowiązany ustawowo na podstawie art. 7 i 77 § 4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), zwanej dalej k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej. W jego ocenie z zaskarżonej decyzji jednoznacznie wynika, że skarżąca nie otrzymała pozytywnej oceny z egzaminu konkursowego, otrzymując jedynie 184 punkty. Wskazał ponadto, że tylko zespół przygotowujący pytania na aplikację radcowską mógł dokonać zmiany klucza prawidłowych odpowiedzi.

Orzekając w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że w 2005 r. nabór na aplikację radcowską oparty był na zasadach wskazanych w ustawie o zmianie ustawy u.r.p. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, ani u.r.p., ani ustawa o zmianie u.r.p. nie przewidziały sytuacji wadliwie opracowanego testu i nie unormowały procedur usuwania tej wadliwości. Za niezasadny Sąd uznał zarówno pogląd Ministra, że wadliwie opracowany test mógł weryfikować tylko jego autor, czyli zespół do spraw przygotowania pytań, jak i pogląd skarżącej, że zespół miał tylko opracować zestaw pytań, zaś komisja konkursowa samodzielnie powinna ustalić, które wyniki są prawidłowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, że prawidłowość testu egzaminacyjnego, a w związku z tym także prawidłowość przeprowadzenia egzaminu i ustalenia jego wyniku budziła poważne zastrzeżenia. Wdrożone zostały wobec tego "awaryjne", nieprzewidziane ustawą procedury mające na celu usunięcie błędów. Komisja konkursowa, działając pod przewodnictwem przedstawiciela Ministra i kierując się komunikatem z 22 grudnia 2005 r., w którym Minister Sprawiedliwości apelował do przewodniczących komisji konkursowych o rozstrzyganie wątpliwości na korzyść kandydatów, uznała, że oprócz 10 pytań wskazanych w komunikacie zespołu z 21 grudnia 2005 r. redakcja jeszcze kilku innych pytań mogła wprowadzić w błąd zdających. Komisja uznała konieczność zweryfikowania odpowiedzi na te pytania, a wyniki weryfikacji uwzględniła przy obliczaniu punktów wszystkich kandydatów, w tym A. S. W..

Sąd wskazał, że komisja konkursowa nie wydała w tej sprawie uchwały, co niewątpliwie stanowiło naruszenie art. 3310 ust. 1 u.r.p., jednak nie miało wpływu na wynik sprawy. Z protokołu z 20 stycznia 2006 r. podpisanego przez wszystkich członków komisji i z dołączonej do niego listy osób po drugiej weryfikacji jednoznacznie wynika, że dla skarżącej został ustalony pozytywny wynik złożonego przez nią egzamin, gdyż uzyskała ona 192 punkty. Brak zastosowania przez komisję wymaganej prawem formy wskazania wyników egzaminu nie może wywierać negatywnych skutków dla skarżącej, która przekroczyła wyznaczony limit punktów przewidziany dla uzyskania pozytywnego wyniku z egzaminu konkursowego.

Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 331 ust. 1, art. 339 ust. 1 u.r.p. do zadań komisji konkursowej należy przeprowadzenie egzaminu konkursowego, sprawdzanie testu oraz ustalenie i ogłoszenie wyniku egzaminu. Przy prawidłowym przebiegu konkursu zakres kompetencji komisji konkursowej nie budzi wątpliwości. W rozpoznawanej sprawie komisja miała zastrzeżenia do dalszych pytań i odpowiedzi tj. innych niż wskazanych w komunikacie zespołu. W ocenie Sądu, w świetle wyżej wskazanych uregulowań, nie tylko prawem, ale wręcz obowiązkiem komisji konkursowej było dostrzeżenie nieprawidłowości i dokonanie w protokole weryfikacji wyników konkursu. Do niej bowiem należało sprawdzenie testu oraz prawidłowe (rzetelne) ustalenie wyników egzaminu. Ponadto Sąd stwierdził, że skład komisji tj. trzech radców prawnych i dwóch sędziów sądów okręgowych gwarantował właściwy poziom merytoryczny dla dokonania takiej weryfikacji. W ocenie Sądu nie można uznać, że komisja konkursowa była powołana jedynie do spełnienia czynności technicznych tj. np. sprawdzania tożsamości kandydatów, rozdania arkuszy testów i sprawdzenia wyników poprzez przyłożenie "klucza" odpowiedzi do odpowiedzi udzielonych przez osoby zdające. Gdyby tak w istocie było to zbędne byłoby określanie takiego składu komisji jak to uczynił ustawodawca tj. składającego się z fachowców. Dla spełnienia czynności technicznych skład komisji mógłby bowiem być dowolny.

W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Minister Sprawiedliwości wniósł o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w całości i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił, na podstawie art. 173 § 1 i 2 oraz art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej: p.p.s.a., naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisów art. 7 ust. 1 i 12 ustawy o zmianie u.r.p. oraz art. 33 ust. 4, art. 331 ust. 1 i 3, art. 339 ust. 2 i 3 oraz art. 3310 ust. 1 u.r.p. w zw. z art. 7 ust. 27 ustawy o zmianie u.r.p.

Wnoszący skargę kasacyjną podniósł, że Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał uprawnienie komisji konkursowej powołanej do przeprowadzenia egzaminu konkursowego na aplikację radcowską w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w O. do samodzielnej weryfikacji testu egzaminacyjnego, rozwiązywanego podczas egzaminu w dniu 10 grudnia 2005 r.

Minister Sprawiedliwości podniósł, że fachowy skład komisji konkursowej przeprowadzającej egzamin nie może świadczyć o tym, iż do kompetencji tej komisji należało także - po dostrzeżeniu błędów w teście - uwzględnienie tej okoliczności przy ustalaniu wyników konkursu. Dokonywanie bowiem przez poszczególne komisje konkursowe samodzielnie takiej oceny w rzeczywistości oznaczało przeprowadzanie weryfikacji wyników konkursu na podstawie odmiennych kryteriów i w różnym zakresie.

Wnoszący skargę kasacyjną powołał się na wyroki z 7 lipca 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 901/06 oraz z 11 sierpnia 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 855/06, w których Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że przepisy ustawy o zmianie u.r.p. zmierzały do skupienia uprawnień do przygotowania pytań na egzamin konkursowy w rękach jednego podmiotu − zespołu do przygotowania pytań na aplikację radcowską. Bezsporne jest, że zadaniem tego zespołu, stosownie do art. 7 ust. 10 ustawy o zmianie u.r.p., było opracowanie jednego zestawu pytań w formie testu wyboru (a więc również odpowiedzi na te pytania), jednolitego w skali całego kraju.

Minister podkreślił, że ideą przeprowadzonego konkursu było stworzenie jednakowych szans i warunków dla wszystkich zdających. Klucz odpowiedzi mógł być zatem zmieniony jedynie przez zespół do spraw przygotowania pytań. Przepisy powołanych ustaw nie przewidywały, aby komisje konkursowe mogły oceniać prawidłowość pytań i odpowiedzi testowych, a tym samym sprawdzać test zarówno na podstawie klucza odpowiedzi przygotowanego przez zespół, jak i swoich ustaleń.

Ponadto w ocenie organu, przeprowadzenie weryfikacji wyników egzaminu konkursowego było następstwem wydanej przez Krajową Radę Radców Prawnych uchwały nr 479/VI/2005 z 17 grudnia 2005 r. oraz wydanego w związku z tą uchwałą komunikatu zespołu z 21 grudnia 2005 r. Żadna z komisji konkursowych nie mogła dowolnie interpretować pytań testowych i ustalać odpowiedzi na nie. Podstawą takiego postępowania nie mógł być także zawarty w piśmie z 22 grudnia 2005 r. komunikat Ministra Sprawiedliwości skierowany do przewodniczących komisji konkursowych. Minister Sprawiedliwości wskazał, że samodzielne decydowanie przez poszczególne komisje konkursowe o tym, które z odpowiedzi na poszczególne pytania testu są prawidłowe i ocenianie na tej podstawie prac oraz ustalanie wyników, prowadziłoby także do naruszenia zasady równości, wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Ponadto, w ocenie Ministra Sprawiedliwości nie jest prawidłowe stanowisko sądu pierwszej instancji, zgodnie z którym nieustalenie w formie uchwały przez komisję konkursową wyniku uzyskanego z egzaminu przez A. S. W. po przeprowadzeniu powtórnej weryfikacji nie miało wpływu na wynik sprawy. Stanowiło to naruszenie procedury konkursowej oraz praw skarżącej, gdyż zgodnie z wymienionymi przepisami zamykało drogę do ubiegania się o wpis na listę aplikantów radcowskich.

Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w O. przekroczyła swoje uprawnienia, gdyż w świetle art. 7 ust. 1 i 12 ustawy o zmianie u.r.p. miała przeprowadzić egzamin konkursowy w 2005 r. Następnie, w trybie art. 31 u.r.p., była uprawniona do przeprowadzenia postępowania o wpis na listę aplikantów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną A. S. W. wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu wskazała, że zarzuty skargi kasacyjnej są całkowicie bezzasadne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola sądów administracyjnych jest sprawowana pod względem zgodności z prawem.

W myśl art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania.

Stosownie do art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1/ naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2/ naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Minister Sprawiedliwości oparł skargę kasacyjną na pierwszej podstawie wymienionej w art. 174 p.p.s.a. zarzucając, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które polegało na błędnej wykładni art. 7 ust. 1 i 12 ustawy o zmianie u.r.p. oraz art. 33 ust. 4, art. 331 ust. 1 i 3, art. 339 ust. 2 i 3 oraz art. 3310 ust. 1 u.r.p. w zw. z art. 7 ust. 27 ustawy o zmianie u.r.p.

Ocena prawidłowości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zależy od rozstrzygnięcia kwestii, czy uchwała nr [...] Okręgowej Izby Radców Prawnych z 31 stycznia 2006 r. w sprawie wpisu A. S. W. na listę aplikantów radcowskich, od której Minister Sprawiedliwości wniósł sprzeciw, była zgodna z prawem. Powodem zgłoszenia sprzeciwu było przekroczenie przez komisję konkursową i Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych kompetencji do ponownej weryfikacji wyników egzaminu na aplikantów radcowskich, przeprowadzonego w 2005 r.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony zarówno w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, jak i w skardze kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości, że w ustawach normujących przeprowadzenie egzaminów konkursowych na aplikację radcowską w 2005 r. nie było przepisów bezpośrednio odnoszących się do sytuacji, w której pytania egzaminacyjne ustalone przez zespół do spraw przeprowadzenia egzaminów, utworzony na podstawie art. 7 ust. 4 ustawy o zmianach u.r.p., okażą się nieprecyzyjne, a wobec tego także odpowiedzi, zakwalifikowane przez zespół jako prawidłowe, okażą się niewystarczające lub nawet błędne. Taka sytuacja wystąpiła w związku z egzaminem konkursowym przeprowadzonym 10 grudnia 2005 r. Jak wynika z akt administracyjnych, organy i inne jednostki organizacyjne podejmowały w zaistniałym stanie rzeczy czynności nieprzewidziane wprost w obowiązującym prawie. Dotyczyło to: Krajowej Rady Radców Prawnych, zespołu do spraw przygotowania pytań, Ministra Sprawiedliwości, komisji konkursowej w O. oraz Okręgowej Izby Radców Prawnych w O.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ocena trafności zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej wobec wyroku sądu pierwszej instancji zależy od kwalifikacji czynności wskazanych organów i jednostek organizacyjnych, podejmowanych w końcu 2005 r. i w 2006 r. Jako kryterium tej kwalifikacji służyć powinny zarówno normy konstytucyjne, jak i ustawowe.

Minister Sprawiedliwości trafnie podkreślił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że ideą procedury egzaminacyjnej na aplikację radcowską w 2005 r. było, aby zarówno pytania egzaminacyjne, jak i odpowiedzi na nie, były ustalane centralnie, przez zespół do spraw przeprowadzenia egzaminów. Jednakże wówczas, gdy wyszły na jaw błędy w sformułowaniu pytań przez zespół i w odpowiedziach, uznawanych za prawidłowe, zaczęto podejmować pewne działania korygujące. Treść tych działań mogła prowadzić do wniosku, że kompetencje do oceny prawidłowości odpowiedzi na pytania egzaminacyjne zostały przyznane także komisjom egzaminacyjnym, działającym na podstawie art. 7 ust. 12 ustawy o zmianie u.p.r.

Z akt sprawy administracyjnej wynika, że wkrótce po egzaminie na aplikację radcowską, Krajowa Rada Radców Prawnych w uchwale nr 479/VI/2005 z 17 grudnia 2006 r. zobowiązała komisje egzaminacyjne do zmiany wyników egzaminu z uwzględnieniem komunikatu zespołu do przygotowania pytań, który miał zostać wydany później.

Zespół ten wydał komunikat w dniu 21 grudnia 2005 r. i dokonał w nim korekty nieprawidłowych odpowiedzi na 10 (spośród 250) pytań. Niektóre zmiany były zasadnicze. W przypadku siedmiu pytań zespół wskazał mianowicie, aby "każdą z udzielonych na te pytania odpowiedzi uznać za prawidłową (dotyczy to również braku odpowiedzi na każde z tych pytań)". Komunikat zespołu zawierał zresztą wewnętrzne sprzeczności. W szczególności, przytoczona wyżej formuła o uznawaniu za prawidłową każdej odpowiedzi lub brak odpowiedzi obejmowała m.in. pytania nr 129 i 193. Jednakże, w odniesieniu do pytania nr 129 znalazła się w komunikacie także inna wskazówka, a mianowicie że "wszystkie wskazane w tekście odpowiedzi należy uznać za błędne", natomiast w odniesieniu do pytania nr 193 wskazano, że "za prawidłowe uznać należy odpowiedzi wskazane pod literami "b" i "c". Należy w sumie stwierdzić, że komunikat zespołu nie usunął wszystkich wątpliwości, a nawet dodał nowe.

Następnie, Minister Sprawiedliwości wydał "apel", datowany na dzień 22 grudnia 2005 r. (data pisma przewodniego – 23 grudnia 2005 r.). Minister stwierdził w nim, nawiązując do stanowiska Krajowej Rady Radców Prawnych, że "doszło do nieprawidłowości w teście sporządzonym przez Zespół do przygotowania pytań na egzamin konkursowy". W związku z tym, Minister zwrócił się do przewodniczących komisji konkursowych "z prośbą o rozstrzyganie na korzyść uczestników konkursu wątpliwości, stwierdzonych w toku weryfikowania jego wyników". Należy zauważyć, że w omawianym apelu Ministra do przewodniczących komisji konkursowych nie znalazło się w ogóle nawiązanie do wydanego kilka dni wcześniej komunikatu zespołu do spraw przygotowania pytań.

Z uwzględnieniem tych zdarzeń należy oceniać rozstrzygnięcie komisji konkursowej w O., które znalazło wyraz w protokole z 20 stycznia 2006 r. Komisja, powołując się na uchwałę nr 479/VI/2005 Krajowej Rady Radców Prawnych z 17 grudnia 2005 r. oraz na apel Ministra Sprawiedliwości z 22 grudnia 2005 r., dokonała powtórnej weryfikacji wyników egzaminów. W wyniku tej weryfikacji komisja stwierdziła, że dalsze 10 osób uzyskało na egzaminie ponad 190 punktów. Obejmowało to również skarżącą. Komisja konkursowa wystąpiła do Okręgowej Izby Radców Prawnych w O. o wpis tych osób na listę aplikantów radcowskich. W odniesieniu do skarżącej Okręgowa Izba Radców Prawnych podjęła taką uchwałę w dniu 31 stycznia 2006 r., nr [...] na podstawie art. 33 u.r.p.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest prawidłowy pogląd Ministra Sprawiedliwości, że komisja konkursowa nie miała kompetencji do weryfikacji wyników egzaminu, a następnie Okręgowa Izba Radców Prawnych nie miała kompetencji do wydania decyzji o wpisie skarżącej na listę aplikantów radcowskich. Trafne jest stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że rola komisji egzaminacyjnych, składających się z wykwalifikowanych prawników, nie ogranicza się, w sytuacji wystąpienia błędów w sformułowaniu pytań egzaminacyjnych i odpowiedziach traktowanych jako prawidłowe, jedynie do technicznego sprawdzania testu, ale obejmuje także weryfikowanie prawidłowości odpowiedzi i reagowanie na dostrzeżone błędy. Taki wniosek należy wyprowadzić z art. 7 ust. 12-14 ustawy o zmianach u.r.p. Przedstawioną tu wykładnię przepisów ustawowych wzmacnia fakt wystąpienia wspomnianych już niejasności w komunikacie zespołu do spraw przygotowania pytań, a także zachętę zawartą w apelu Ministra Sprawiedliwości, aby komisje konkursowe rozstrzygały na korzyść uczestników wątpliwości, stwierdzone w toku weryfikowania wyników konkursu.

Za interpretowaniem powołanych przepisów ustawowych w sposób wskazany wyżej i przyznaniem komisjom konkursowym kompetencji do weryfikowania prawidłowości odpowiedzi egzaminacyjnych, w razie utrzymujących się wątpliwości, przemawia potrzeba zapewnienia, aby egzamin został zorganizowany i przeprowadzony rzetelnie, a jego wyniki uwzględniały rzeczywisty stan wiedzy kandydatów. Wniosek taki można wyprowadzić z zasady państwa prawnego wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP, jak również z art. 7 i 8 k.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny uważa przy tym za trafne stanowisko Ministra Sprawiedliwości, wyrażone w skardze kasacyjnej, o potrzebie zapewnienia jednolitego w skali całego kraju oceniania wyników egzaminu dla kandydatów na aplikantów radcowskich. Jednolitość tę można osiągnąć dzięki kontroli prawidłowości ocen dokonywanych przez komisje egzaminacyjne, w razie pojawienia się w tym względzie wątpliwości. Kompetencję do sprawowania takiej kontroli ma Minister Sprawiedliwości w ramach postępowania w sprawie wyrażenia sprzeciwu od uchwały rady okręgowej izby radców prawnych na podstawie art. 311 ust. 2 u.r.p. Przedmiotem kontroli nad uchwałami rad okręgowych izb radców prawnych są zarówno kompetencje i stosowana procedura, jak i treść uchwał. W przypadku uchwał o wpisie na listę aplikantów radcowskich chodzi także o kontrolę prawidłowości ustalania wyników egzaminu konkursowego. Minister powinien przeprowadzić tę kontrolę przy udziale członków zespołu do spraw przygotowania działającego na podstawie art. 7 ust. 4 ustawy o zmianach u.r.p. W toku postępowania w sprawie wyrażenia sprzeciwu zastosowanie mają przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.

Podjęcie przez Ministra Sprawiedliwości decyzji w sprawie wyrażenia sprzeciwu od uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w O. z 31 stycznia 2006 r., nr [...], w sprawie wpisania A. S. W. na listę aplikantów radcowskich, bez merytorycznego zbadania prawidłowości treści tej uchwały, było przedwczesne i naruszało przepisy prawa.

Minister Sprawiedliwości trafnie podniósł w skardze kasacyjnej znaczenie zasady równości wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że respektowanie tej zasady będzie zapewnione wówczas, jeśli Minister Sprawiedliwości będzie stosował jednolite kryteria we wszystkich postępowaniach prowadzonych na podstawie art. 311 ust. 2 u.r.p.

Naczelny Sąd Administracyjny uważa za niezasadny zarzut zawarty w skardze kasacyjnej odnoszący się do konsekwencji niezachowania wymaganej formy uchwały komisji egzaminacyjnej w sprawie ustalenia wyniku egzaminu skarżącej. Niewątpliwie, komisja egzaminacyjna nie zachowała wymagań przewidzianych w art. 3310 ust. 2 u.r.p. Nie wydała bowiem uchwały, ale sporządziła protokół z załącznikami. Prawidłowe jest jednak stanowisko sądu pierwszej instancji, że było to naruszenie prawa, które nie miało wpływu na wynik sprawy. Uchwały komisji egzaminacyjnej nie miały bowiem, w świetle art. 339 i 3310 u.r.p., samodzielnego prawnie charakteru, ale jedynie stanowiły przesłankę podjęcia uchwały izby radców prawnych o wpisie na listę aplikantów radcowskich na podstawie art. 33 u.r.p.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na zasadzie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.