Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1836/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od środków transportowych
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 8 pkt 1
journal: Dz.U. 1991 nr 9 poz 31
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Krzymień (sprawozdawca), Sędziowie NSA Włodzimierz Kubiak, Jerzy Rypina, Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 grudnia 2006 r. sygn. akt I SA/Gd 130/06 w sprawie ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 2 grudnia 2005 r. sygn. akt [...] w przedmiocie zobowiązania w podatku od środków transportowych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 12 grudnia 2006 r., sygn. akt I SA/Gd 130/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 2 grudnia 2005 r. w przedmiocie podatku od środków transportowych za lata 2002-2005. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, iż z ustaleń organów podatkowych wynikało, że Skarżący od dnia 15 lutego 2002 r. posiada samochód ciężarowy o dopuszczalnej masie całkowitej 3,5 tony, którego nie zgłosił do opodatkowania w składanych deklaracjach na podatek od środków transportowych. Organy podatkowe wyjaśniły Stronie, iż z uwagi na wskazaną powyżej masę całkowitą (dane o masie całkowitej pojazdu pochodziły z Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w K.), przedmiotowy samochód podlega opodatkowaniu na podstawie art. 8 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 z późn. zm.), dalej w skrócie "p.o.l.". Zgodnie bowiem z powołanym przepisem opodatkowaniu podlegają samochody ciężarowe o dopuszczalnej masie całkowitej od 3,5 tony lub niższej niż 12 ton. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z tego przepisu wprost wynika, że podatek ten obciąża w jednej stawce właścicieli samochodów ciężarowych o dopuszczalnej masie całkowitej od 3,5 tony, czyli równej 3,5 tony, ale niższej od 12 ton. Każda inna interpretacja jest błędna i niedopuszczalna.

Oddalając skargę Sad I instancji podkreślił, iż do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie było konieczne dokonanie interpretacji prawa, wystarczyło bezpośrednie rozumienie tekstu prawnego, tj. art. 8 pkt 1 p.o.l. Jak wynika z ustaleń faktycznych, skoro masa całkowita samochodu należącego do Skarżącego, wynosiła 3,5 tony, to na podstawie bezpośredniego rozumienia tekstu prawnego organy podatkowe prawidłowo stwierdziły, że podlegał on opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych. W języku polskim zwrot "od 3,5 tony" obejmuje wszystkie pojazdy, które ważą 3,5 tony i więcej. Nie powstała zatem wątpliwość interpretacyjna w myśl zasady, że jasny tekst nie wymaga interpretacji (clara non sunt interpretanda). Sąd nie stwierdził także naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynika sprawy, a tylko takie naruszenie przepisów postępowania obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego aktu administracyjnego. Z materiału dowodowego zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie wynikało, że ustalenie faktyczne co do posiadanego przez Skarżącego samochodu - jego masy dopuszczalnej - dokonane zostało na podstawie informacji Starostwa Powiatowego w K. W myśl art. 180 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Nie budziło wątpliwości Sądu, że dowodem w sprawie może być informacja organu władzy publicznej, w zakresie właściwości jego działania. Sąd I instancji podkreślił, iż Strona miała prawo przeprowadzić dowód przeciwny, jednakże w rozpoznawanej sprawie Skarżący takiego dowodu nie przeprowadził, jak i nie wskazał środka dowodowego, który mógłby zostać przeprowadzony przez organy podatkowe. W istocie bowiem Skarżący, jak wskazano w uzasadnieniu wyroku, nie kwestionował jednak okoliczności, że posiada samochód ciężarowy o dopuszczalnej masie całkowitej 3,5 tony.

W skardze kasacyjnej od powyższego orzeczenia wniesiono o jego uchylenie oraz uchylenie decyzji organów podatkowych I i II instancji, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do rozpoznania przez Sąd I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jako podstawę takiego żądania wskazano:

1) naruszenie prawa materialnego - art. 8 ust. 1 z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. 2002 r. nr 9 poz. 84) przez błędną wykładnię i przyjęcie, że przepis ten nakładając podatek od środków transportowych na pojazdy ciężarowe o dopuszczalnej masie całkowitej od 3,5 tony obliguje Skarżącego, posiadającego pojazd o masie równej 3,5 tony do płacenia tegoż podatku;

2) naruszenie prawa proceduralnego - art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.02.153.1270) w zw. z art. 1 § 1 i § 2 Prawo o ustroju sądów administracyjnych, które to naruszenie ma istotny wpływ na wynik sprawy, a to poprzez niezbadanie przez sąd stanu faktycznego sprawy a tym samym naruszenie obowiązku sądowej kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, wynikające ze stwierdzenia przez sąd, że informacja Starostwa co do cech zarejestrowanego pojazdu stanowi dowód w sprawie - podczas gdy zgodnie z art. 192 Ordynacji podatkowej okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów - zaś skarżący nie miał możliwości wypowiedzenia się co do tego dowodu w toku postępowania w I instancji.

W uzasadnieniu powyższych zarzutów podniesiono, iż art. 8 ust. 1 p.o.l. nie używa sformułowania "równej i wyższej niż 3,5 tony", jak twierdzą organy podatkowe, lecz "od 3,5 tony". W art. 8 ust. 2 tejże ustawy wyraźnie używa się sformułowania: "o dopuszczalnej masie całkowitej równej lub wyższej niż 12 ton". Ustawodawca w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych wyraźnie różnicuje oba zwroty. Gdyby pojęcie "od 3,5 tony" stanowić miało równoznacznik pojęcia "równej lub wyższej niż 3,5 ton" to ustawodawca użyłby jednego określenia w ramach tej samej ustawy, a już tym bardziej w ramach tego samego przepisu. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, zastosowanie obu tych pojęć jest celowe. Przepis ten dotyczy, w ocenie Skarżącego, pojazdów o masie wyższej niż 3,5 tony, skoro bowiem mówi "od 3,5 tony", to wyłącza pojazdy o dopuszczalnej masie całkowitej równej 3,5 tony. Gdyby zamiarem ustawodawcy było objęcie obowiązkiem podatkowym określonej wartości to uczyniłby to wprost (przez użycie sformułowania "równej 3,5 tony i wyższej"). Podział pojazdów na grupy "do 3,5 tony" oraz "powyżej 3,5 tony" wynika min. z § 18 ust. 4 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych (Dz. U. Nr 170, poz. 1393), jak również z art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.). W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zwrócono również uwagę na kwestię uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi. Przepisy ich dotyczące także wskazują 3,5 tony jako granicę w przyznawaniu uprawnień - art. 88 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Stosując więc wykładnię systemową nie ma powodu przypuszczać, w ocenie Skarżącego, że zamiarem ustawodawcy było:

- w przypadku uprawnień przyjąć to co ponad 3,5 tony

- w podatku od środków transportu tylko to co poniżej 3,5 tony.

Zdaniem Strony, Sąd I instancji dokonał w przedmiotowej sprawie wykładni rozszerzającej przepisu podatkowego, nakładając na podatnika obowiązek, który nie wynika wprost z treści przepisów, lecz jedynie został wyinterpretowany, co jest sprzeczne z art. 4 Ordynacji podatkowej. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono także niezbadanie stanu faktycznego sprawy, a tym samym naruszenie obowiązku sądowej kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd I instancji stwierdził bowiem, że informacja Starostwa co do cech zarejestrowanego pojazdu stanowi dowód w sprawie - podczas gdy zgodnie z art. 192 Ordynacji podatkowej okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Skarżący zaś podnosił w skardze do WSA iż nie miał możliwości wypowiedzenia się co do tego dowodu w toku postępowania w I instancji, a więc informacja ta, stanowiąca kluczowy dowód w sprawie, nie mogła stanowić podstawy ustalenia okoliczności faktycznej, a Sąd winien uwzględnić to przy orzekaniu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W razie powołania w skardze kasacyjnej zarówno zarzutów naruszenia prawa materialnego jak i prawa procesowego, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają ostatnie z wymienionych. Co do zasady bowiem, dopiero przesądzenie o prawidłowości ustaleń faktycznych przyjętych - w toku postępowania (stosowania przepisów proceduralnych) - za podstawę zaskarżonego orzeczenia umożliwia ocenę procesu subsumpcji tego stanu faktycznego pod mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa materialnego (szerzej por. wyrok NSA z dnia 9 marca 2005 r. sygn. akt FSK 618/04, ONSAiWSA 2005 nr 6, poz. 120).

W ramach zarzutów procesowych Strona podniosła, iż Sąd I instancji naruszył obowiązek sądowej kontroli działalności administracji publicznej, bowiem Skarżący nie mógł wypowiedzieć się w zakresie przeprowadzonego dowodu - informacji Starostwa co do cech zarejestrowanego pojazdu. Zarzutu tego Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnić nie może, bowiem z akt sprawy wynika, iż Stronie wielokrotnie wskazywano możliwość wypowiedzenia się w kwestii dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu:

- w wezwaniu organu podatkowego I instancji z dnia 18 października 2004 r. odebranym w dniu 20 października 2004 r., w którym wprost sygnalizowano rozbieżności w twierdzeniach Strony i treści zebranych dokumentów (karta 21 i 22 akt I instancji),

- w postanowieniu Burmistrza Miasta K. z dnia 29 kwietnia 2005 r. odebranym w dniu 9 maja 2009 r. (karta 23 i 24 akt I instancji),

- w piśmie SKO w G. z dnia 25 października 2005 r. odebranym w dniu 31 października 2005 r. (karta 8 i 9 akt II instancji).

Skarżący nie skorzystał z żadnej ze wskazanych powyżej możliwości.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się w zasadzie do prawidłowej wykładni (powołanego jako podstawa skargi kasacyjnej) art. 8 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 z późn. zm.), dalej w skrócie "p.o.l.", w brzmieniu z lat 2002-2005. Zgodnie z powołanym przepisem we wskazanych latach opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych podlegały samochody ciężarowe o dopuszczalnej masie całkowitej od 3,5 tony (podkreślenie NSA) i poniżej 12 ton. Słowo "od" to m. in. przyimek wprowadzający określenie dolnej granicy czegoś ("Uniwersalny słownik języka polskiego" pod red. prof. St. Dubisza, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003 r.). Naczelny Sąd Administracyjny nie ma zatem wątpliwości, iż sformułowanie "samochody ciężarowe o dopuszczalnej masie całkowitej od 3,5 tony" obejmuje m. in. "samochody ciężarowe o dopuszczalnej masie całkowitej równej 3,5 tony". Użycie bowiem słowa "od" zamiast "powyżej" przed ciężarem minimalnym jednoznacznie wskazuje, iż wolą ustawodawcy było objęcie podatkiem również samochodów o masie całkowitej równej 3,5 tony (por. wyrok NSA z dnia 30 marca 2004 r., sygn. akt FSK 154/04, publ. M. Podat. 2004 r., nr 9, poz. 2, POP 2005 r., nr 5, poz. 127). Wskazywana przez autora skargi kasacyjnej niekonsekwencja w stosunku do ust. 2 analizowanego przepisu ustawy pozostaje bez znaczenia dla prawidłowej wykładni art. 8 ust. 1 p.o.l. Może być to jedynie zarzut niestarannej legislacji skierowany do ustawodawcy. Przepis ten jest bowiem jasny w swej treści i nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych.

Podobnie, nie wpływają na prawidłowe rozumienie art. 8 ust. 1 p.o.l. przepisy innych ustaw, m. in. wskazywane przez autora skargi kasacyjnej przepisy ustawy o transporcie drogowym, czy Prawa o ruchu drogowym. Każda z tych ustaw ma bowiem odrębny przedmiot regulacji, a więc np. porównywanie przesłanek uprawniających do kierowania pojazdem ciężarowym z przesłankami opodatkowania w podatku od środków transportu nie jest uzasadnione, zwłaszcza w sytuacji, gdy ta ostatnia regulacja nie wymaga skomplikowanej wykładni.

Wobec wykazania, iż zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny - działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.