Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SAB/Po 197/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono przewlekłe prowadzenie postępowania
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1 pkt 3 par. 1a art. 151 art. 161 par. 1 pkt 3 art. 200 art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 12 par. 1 art. 35 par. 1 par. 2 par. 3 art. 61 par. 3  art. 64 par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 105 ust. 2   art. 109 ust. 1 art. 112a  ust. 1 ust. 2 pkt 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 2354
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j.
article: art. 45 ust. 1 art. 77 ust. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Sebastian Michalski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi S. K. na przewlekłość Wojewody w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji, 2. stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, 3. stwierdza, że przewlekłość organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4. oddala skargę w pozostałej części, 5. zasądza od Wojewody na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

S. K., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, pismem z dnia 2 listopada 2022 roku, wystąpiła do sądu administracyjnego ze skargą na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w sprawie z wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.

Strona skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów art. 12 § 1 w związku z art. 35 § 3 i § 4 K.p.a. z uwagi na prowadzenie postępowania w sposób opieszały, powierzchowny i nieefektywny, bowiem wykonywane w jego toku czynności podejmowane były w dużych odstępach czasu, a także przepisu art. 7 K.p.a. z uwagi na brak podjęcia jakichkolwiek kroków niezbędnych do wyjaśnienia i załatwienia sprawy przez okres prawie roku od dnia wszczęcia postępowania.

Wskazując na powyższe strona skarżąca zażądała:

1) zobowiązania organu do wydania decyzji w określonym terminie,

2) stwierdzenia, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, a przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

3) przyznania od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości [...] złotych,

4) zasądzenia od organu zwrotu kosztów postępowania sądowego,

5) rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że strona skarżąca podaniem ze stycznia 2022 roku wniosła o udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Załatwienie sprawy, zgodnie z art. 35 § 3 K.p.a., powinno nastąpić w terminie miesiąca. Niemniej, biorąc pod uwagę, iż w toku postępowania organ występuje z zapytaniami do innych organów (Policji, Straży Granicznej) należy przyjmować, że termin dwóch miesięcy jest terminem końcowym. Zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a. o każdym niezałatwieniu sprawy w terminie organ obowiązany jest zawiadomić stronę, podać przyczyny zwłoki oraz wskazać nowy termin załatwienia sprawy.

Niewydanie decyzji przez organ w terminie uchybia dyspozycji art. 35 § 3 K.p.a., a prowadzenie sprawy przez prawie rok, prowadzi do wniosku, że przewlekłość ma charakter rażący. Tak znaczna zwłoka w rozpoznaniu sprawy nie znajduje żadnego uzasadnienia. Materiał dowodowy w sprawie pozostaje w całości zgromadzony od ponad pół roku. Strona kilkukrotnie wnosiła o zakończenie postępowania, wydanie decyzji. Organ nie podjął czynności zmierzających do załatwienia sprawy.

Mając na uwadze treść art. 112a ustawy o cudzoziemcach, który wprowadził istotne zmiany w zakresie długości oraz momentu rozpoczęcia biegu terminów załatwienia sprawy, autorka skargi wskazała, że przepis reguluje tylko termin załatwienia sprawy, nie zaś datę wszczęcia postępowania. Jeżeli podanie nie spełnia wymagań ustalonych w przepisach prawa należy wezwać wnoszącego do ich usunięcia (art. 64 § 2 K.p.a.). Nawet wówczas, gdy podanie nie spełnia warunków określonych prawem, to i tak należy przyjmować, że postępowanie zostało wszczęte.

Od momentu wpływu wniosku organ był zobowiązany do podjęcia czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Instytucja ponaglenia i skargi na przewlekłość postępowania służą zapobieganiu sytuacjom, w których organ przez parę lub wiele miesięcy nie wyzywałby do usunięcia braków formalnych wniosku, co wespół z przepisami dotyczącymi rozpoczęcia biegu terminu załatwienia sprawy (art. 112a ustawy o cudzoziemcach) de facto prowadziłoby do pozbawienia wnioskodawców możliwości załatwienia ich sprawy w rozsądnym terminie.

O przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić również w sytuacji, gdy organ nie przekroczył jeszcze terminu do wydania decyzji, ale postępowanie prowadzi w sposób przewlekły, podejmując czynność zbędne albo nie podejmując żadnych czynności w sprawie. Ocena czy doszło do przewlekłości wymaga uwzględnienia specyfiki sprawy w przedmiocie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy.

Wskazując na powyższe skarżąca uznała, że przewlekłość w załatwieniu jej sprawy daje jej prawo ubiegania się o przyznanie sumy pieniężnej w kwocie [...]zł, co będzie stanowić formę symbolicznej rekompensaty za to, że skarżąca pozostawała w niepewności, co do swojej przyszłości, a w okresie zwłoki towarzyszyło jej ciągłe poczucie bezsilności.

Wojewoda, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej odrzucenie w części dotyczącej przyznania sumy pieniężnej oraz oddalenie skargi w pozostałym zakresie.

W uzasadnieniu żądania odrzucenia skargi organ powołał przepis art. 100c ust. 3 pkt 2 ustawy z 12 marca 2022 roku o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz podniósł, że w okresie zawieszenia biegu terminów na załatwienie sprawy dotyczących zezwoleń na pobyt czasowy, tj. w okresie od 15 kwietnia 2022 roku do 31 grudnia 2022 roku, organowi prowadzącemu postępowanie nie wymierza się grzywny oraz nie zasądza się sum pieniężnych na rzecz skarżących za brak wydania rozstrzygnięcia w terminie określonym przepisami prawa.

Niezależnie od powyższego, odnosząc się do zasadności żądania, organ wskazał, że przyznanie sumy pieniężnej ma służyć zwalczaniu bezczynności, przewlekłość oraz dyscyplinowaniu organu do przestrzegania przepisów w przyszłości. Czas prowadzenia kontrolowanej sprawy nie jest skutkiem lekceważenia obowiązujących przepisów, lecz wynikiem lawinowego wzrostu ilości wniosków, a także pandemią koronawirusa. Postępowanie o udzielenie skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy zostało zakończone decyzją z dnia 4 listopada 2022 roku.

W uzasadnieniu żądania oddalenia skargi Wojewoda podniósł, że decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaję się w terminie 60 dni (art. 112a ustawy o cudzoziemcach). Bieg terminu na rozpoznanie wniosku skarżącej rozpoczął się w dniu 15 lutego 2022 roku, tj. po osobistym stawiennictwie w urzędzie, co miało miejsce w dniu 14 lutego 2022 roku.

Zawieszenie biegu terminu załatwienia sprawy nastąpiło w dniu 15 kwietnia 2022 roku, tj. sześćdziesiątego dnia terminu wynikającego art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. W ocenie organu skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy została wniesiona przed upływem terminu załatwienia sprawy.

Jednocześnie, na mocy przepisów ustawy o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw, organ zwolniony jest z obowiązku powiadomienia strony postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie zawieszenia biegu terminów, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie z art. 35 § 5 K.p.a. do terminów określonych przepisami prawa nie wlicza się terminów przewidzianych przepisami prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania okresów trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu.

Niezależnie od powyższego Wojewoda podniósł, że opóźnienie w wydaniu rozstrzygnięcia sprawy nie jest winą organu, a spowodowane zostało wyjątkową sytuacją migracyjną będącą skutkiem konfliktu zbrojnego na Ukrainie.

Opóźnienia w prowadzeniu zaskarżonego postępowania podobnie jak innych postępowań dotyczących legalizacji pobytu związane są ze stałym przyrostem liczby wniosków oraz niewystarczającymi zasobami kadrowymi. Pandemia koronawirusa nie wypłynęła na zahamowanie trendów wzrostowych, co do liczby wniosków.

W 2020 roku wpłynęło ich o 35% więcej niż w 2019 roku, w 2021 roku o ponad 20% więcej niż w 2020 roku, a do 10 października 2022 roku o ponad 37% więcej niż w całym 2021 roku. Wojewoda podejmuje szereg działań służących usprawnieniu procesów obsługi spraw cudzoziemców, a wynikiem tych działań jest stały wzrost wydawanych rozstrzygnięć. W 2021 roku organ wydał o 31% więcej decyzji niż w 2020 roku, a do dnia 10 października 2022 roku wydanych zostało o 62% więcej decyzji niż w analogicznym okresie 2021 roku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021, poz. 137).

Sądowoadministracyjna kontrola działalności administracji publicznej obejmuje także brak efektywnych działań w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy nakładają na jej organy obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej w określonym czasie i w określonej formie - art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022, poz. 329 ze zm.).

Skargę do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W świetle art. 149 § 1 pkt 1-3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

W przypadku uwzględnienia skargi sąd stwierdza także, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Ponadto sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Sprawy ze skarg w przedmiocie bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mogą być rozpoznawane przez sąd administracyjny w trybie uproszczonym - co miało miejsce w niniejszej sprawie.

Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia skargi.

Strona skarżąca wyczerpała środki zaskarżenia w toku postępowania administracyjnego. Na gruncie okoliczności kontrolowanej sprawy brak jest podstaw do formułowania stanowiska, że skarga został złożona po zakończeniu postępowania administracyjnego (porównaj uchwała NSA z 22.06.2020r., II OPS 5/19, ONSAiWSA 2020, nr 6, poz. 79. oraz uchwała NSA z 7.03.2022 r., II OPS 1/21, ONSAiWSA 2022, nr 3, poz. 34).

Podstawy do częściowego odrzucenia skargi nie stanowi przepis art. 100c ust. 3 pkt 2 oraz ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2022 roku ustawy z dnia 12 marca 2022 roku o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. 2022 poz. 583 ze zm.).

W ocenie Sądu zapisów, że w okresie zawieszenie biegu terminów "organowi prowadzącemu postępowanie nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa" oraz "zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie lub ich dokonywanie z opóźnieniem nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki" nie można interpretować i stosować z naruszeniem art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.).

Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej, a przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej (art. 8 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP). Z treści ww. przepisów Konstytucji RP wynika wprost, że ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw, a każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.

Z powyższych względów treść art. 100c ust. 3 pkt 2 oraz ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2022 roku o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa wywiera skutek w zakresie ograniczenia stosowania środków sądowoadministracyjnych wobec organu administracji publicznej "za okres zawieszenia biegu terminów", ale nie wyłącza prawa do sądowej kontroli działalności administracji publicznej.

Analiza stanowiska strony skarżącej, stanowiska organu, a także analiza treści dokumentów złożonych do akt administracyjnych przekazanych Sądowi, ujawnia następujące okoliczności faktyczne kontrolowanej sprawy.

S. K., działając przez pełnomocnika, pismem z dnia 17 stycznia 2022 roku (prezentata organu), wystąpiła do Wojewody z żądaniem udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Pismem z dnia 4 lutego 2022 roku (dokument elektroniczny, prezentata organu), pełnomocnik wnioskodawczyni wystąpiła do Wojewody z żądaniem wyznaczenia terminu osobistego stawiennictwa wnioskodawczyni celem usunięcia braków formalnych wniosku.

W dniu 14 lutego 2022 roku Wojewoda dokonał pozytywnej oceny formalnej wniosku i pismem z tego samego dnia zawiadomił wnioskodawczynię o wszczęciu postępowania administracyjnego dotyczącego udzielenia zezwolenia na pobyt, a ponadto poinformował wnioskodawczynię, że termin załatwienia sprawy wynosi 60 dni od daty usunięcia braków formalnych wniosku, a także wyjaśnił, iż w trakcie rozpatrywania wniosku cudzoziemiec przebywa w Polsce legalnie.

W dniu 7 kwietnia 2022 roku Wojewoda wystąpił do Komendanta Oddziału Straży Granicznej, Komendanta Wojewódzkiego Policji oraz Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z wnioskiem na podstawie art. 109 ust.1/art.183 ust. 1/art. 207 ust. 1 i ust. 2a/art. 233 w związku z art. 207 ust. 1 i ust. 2 ustawy o cudzoziemcach.

Pismem z dnia 7 czerwca 2022 roku (dokument elektroniczny), pełnomocnik wnioskodawczyni, wystąpił do organu z żądaniem wydania decyzji kończącej postępowanie w sprawie i wskazał, że od momentu złożenia odcisków placów upłynęło prawie sześć miesięcy, upłynął także 60-dniowy termin na tzw. opiniowanie wniosku.

Pismem z dnia 23 czerwca 2022 roku (dokument elektroniczny), pełnomocnik wnioskodawczyni złożył ponaglenie na niezałatwienie w terminie sprawy o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.

Szef Urzędu Do Spraw Cudzoziemców, postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2022 roku, uznał ponaglenie za nieuzasadnione.

W dniu 27 października 2022 roku, po wykonaniu czynności wyjaśniających obejmujących sprawdzenie danych wnioskodawczyni w aplikacji cudzoziemcy, ZC, SIS, a także wykazie osób niepożądanych, organ sporządził kartę weryfikacji jednolitego zezwolenia na pobyt i pracę.

Pismem z dnia 2 listopada 2022 roku (dokument elektroniczny) skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wystąpiła ze skargą do sądu na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego.

Decyzją opatrzoną datą 4 listopada 2022 roku (nr [...]) Wojewoda udzielił wnioskodawczyni zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do 30 czerwca 2025 roku oraz stwierdził, że wnioskodawczyni jest uprawniona do wykonywania pracy na warunkach określonych w art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2022 roku o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa.

Wydanie przez organ decyzji kończącej kontrolowane postępowanie administracyjne na drugi dzień po wniesieniu skargi, ale przed wydaniem wyroku, ma ten skutek, że zbędne stało się nakładanie na organ obowiązku wydania decyzji w określonym terminie. W konsekwencji Sąd działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącej w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy (punkt I wyroku).

Odnoście dalszych żądań zawarty w skardze Sąd wyjaśnia, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 61 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2022, poz. 2000) datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej.

Skutek wszczęcia postępowania administracyjnego wywołuje również wniesienie podania nieczyniącego zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa (uchwała NSA z dnia 3 września 2013 roku o sygn. akt I OPS 2/13; ONSAiWSA 2014, nr 1, poz. 2). Oznacza to, że czynności wymienione w art. 64 § 2 K.p.a. organ administracji publicznej podejmuje w toku wszczętego postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 12 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. W myśl art. 35 § 1 i 2 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki.

Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 K.p.a.). Przepisy szczególne mogą określać inne terminy załatwienia sprawy (art. 35 § 4 K.p.a.).

Z dniem 29 stycznia 2022 roku weszła w życie ustawa z dnia 17 grudnia 2021 roku o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 91). Zgodnie z dodanym do ustawy o cudzoziemcach przepisem art. 112a ust. 1 i ust. 2 pkt 2 decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni, a termin biegnie od dnia, w którym cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one usunięte.

Przyjmuje się, że przepis art. 112a ustawy o cudzoziemcach nie ma wpływu na ocenę momentu wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zezwolenia na pobyt cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż reguluje on jedynie kwestię terminu załatwienia sprawy, nie zaś datę wszczęcia postępowania administracyjnego (porównaj wyrok WSA w Poznaniu z 12.04.2022 r., II SAB/Po 248/21, LEX nr 3337817).

W kontrolowanej sprawie od dnia wpływu wniosku do organu (17 stycznia 2020 roku) do dnia wydania decyzji (4 listopad 2022 roku) upłynęło prawie dziesięć miesięcy.

Skarżony organ trafnie zauważa, że bieg terminu na wydanie decyzji w kontrolowanej sprawie, zgodnie z art. 112a ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 roku o cudzoziemcach (Dz. U. 2021, poz. 2354 ze zm.), rozpoczął się od dnia, w którym skarżąca osobiście stawiła się w urzędzie wojewódzkim po złożeniu wniosku.

Treść przepisu art. 112a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach nie budzi wątpliwości na gruncie wykładni językowej. Termin 60 dni na wydanie decyzji "biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń". W ocenie Sądu brak jest podstaw do przyjmowania stanowiska, że przy obliczaniu powyższego 60-dniowego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło, o czym stanowi przepis art. 57 ust. 1 zdanie pierwsze K.p.a.

Na gruncie stanowisk stron postępowania oraz dokumentów włączony do akt sprawy należy przyjmować, że bieg terminu na wydanie decyzji w kontrolowanym postępowaniu rozpoczął się w dniu 14 lutego 2022 roku (data złożenia odcisków linii papilarnych i okazania dokumentu podróży).

Wojewoda zgodnie z prawem przyjmuje, że na gruncie kontrolowanej sprawy z dniem 15 kwietnia 2022 roku z mocy prawa rozpoczął się okres zawieszenia bieg terminu na załatwienie spraw z wniosku skarżącej.

Zgodnie z obowiązującymi od dnia 15 kwietnia 2022 roku przepisami art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. a) ust. 3 pkt 1 i pkt 2 oraz ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2022 roku o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa:

- bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących zezwolenia na pobyt czasowy w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu do dnia 31 grudnia 2022 roku,

- od 15 kwietnia 2022 roku do 31 grudnia 2022 roku nie stosuje się przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie;

- za okres od 15 kwietnia 2022 roku do 31 grudnia 2022 roku organowi nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa,

- zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie od 15 kwietnia 2022 roku do 31 grudnia 2022 roku, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.

Dostrzegać jednak należy, że od dnia wpływu wniosku do organu do dnia zawieszenia biegu terminu na załatwienie kontrolowanej sprawy upłynęły prawie trzy miesiące (87 dni). Zachowanie skarżonego organu za ten okres nie jest objęte abolicją opisaną w przepisach art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. a), ust. 3 pkt 1 i pkt 2 oraz ust. 4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa.

Sąd podziela, zgodne stanowisko stron postępowania, że przewlekłość może wystąpić również w granicach biegnących terminów ustawowych, np. wskazanych w art. 35 § 3 K.p.a., gdyż w takiej sytuacji niewątpliwie postępowanie może być również prowadzone dłużej niż to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a.), bo czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 § 1 K.p.a.

Analiza przebiegu postępowania administracyjnego za wskazany powyżej okres doprowadziła Sąd do przekonania, że Wojewoda nie podejmowała czynności procesowych w kontrolowanej sprawie z koncentracją niezbędną dla jej załatwienia w ustawowym dwumiesięcznym terminie wynikającym z art. 35 § 3 K.p.a.

Po wpłynięciu wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy (17 stycznia 2022 roku) skarżony organ nie podejmował żadnych działań mających na celu wezwanie wnioskodawczyni do osobistego stawiennictwa w terminie nie krótszym niż 7 dni (art. 105 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach). Osobiste stawiennictwo wnioskodawczyni w urzędzie w dniu 14 lutego 2022 roku poprzedzała pisemna interwencja pełnomocnika strony postępowania z dnia 4 lutego 2022 roku.

Od dnia złożenia odcisków linii papilarnych i okazania dokumentu podróży (14 luty 2022 roku) do dnia zawieszenia biegu terminu na załatwienie kontrolowanej sprawy (15 kwietnia 2022 roku) upłynęło 60 dni, liczone od dnia, w którym nastąpiło osobiste stawiennictwo wnioskodawczyni w urzędzie, a więc ustawowo określony termin na wydanie decyzji w kontrolowanej sprawie. Przyjmować zatem należy, że organ powinien był wydać decyzję jeszcze przed datą zawieszenia biegu terminu załatwienia sprawy.

Tymczasem skarżony organ, dopiero w dniu 7 kwietnia 2022 roku, wystąpił do Komendanta Oddziału Straży Granicznej, Komendanta Wojewódzkiego Policji oraz Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z wnioskiem na podstawie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Skoro Komendanci, Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub konsul mają obowiązek przekazać informacje w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku (art. 109 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach), a termin 60 dni na wydanie decyzji upływał z dniem 14 kwietnia 2022 roku, to oczywistym jest, że organ podejmował czynności procesowe w postępowaniu bez ich koncentracji niezbędnej dla załatwienia sprawy w terminach określonych przepisami prawa.

Z powyższych względów konieczne okazało się stwierdzenie opieszałości Wojewody w postaci przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego.

Uwzględniając skargę Sąd uznał jednocześnie, że żądanie jej oddalenia nie może być skutecznie usprawiedliwiane dużym obciążeniem organu sprawami cudzoziemców oraz brakami kadrowymi. Takie tłumaczenie organ stosuje już od kilku lat, a właściwa organizacja zadań i zapewnienie odpowiedniego personelu należy do zadań publicznych, które nie mogą być realizowane ze szkodą dla jednostki. Przyczyną niezależną od organu nie jest duży wpływ spraw do organu rozstrzygającego sprawę (wyrok NSA z 21.03.2019 r., I OSK 2497/17, LEX nr 2655334).

W ocenie Sądu przyjąć jednak należało, że opieszałość w prowadzeniu postępowania administracyjnego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Na opóźnienie w rozstrzygnięciu sprawy niewątpliwie rzutowała panująca sytuacja z chorobą COVID-19 oraz wynikające z tego ograniczenia i utrudnienia w realizacji zadań powierzonych skarżonemu organowi. Na powyższe nakłada się, niekwestionowany przez stronę skarżącą, lawinowo rosnący wpływ spraw do skarżonego organu, a także niespotykany dotąd napływ cudzoziemców powodowany konfliktem zbrojnym na Ukrainie. Sądowi także z urzędu (sprawa o sygn. akt. IV SAB/Po 78/21) znany jest stały wzrost liczby wydawanych średniomiesięcznie rozstrzygnięć przez Wojewodę (1.515 - decyzji miesięcznie w 2019 roku, 1.807 - decyzji miesięcznie w 2020 roku, 1.969 - decyzji miesięcznie w 2021 roku).

Powyższe potwierdza argumentację organu, co do tego, że opóźnienie w załatwieniu także kontrolowanej sprawy miało obiektywne przyczyny i nie wynikało ze złej woli pracowników organu, czy też rażących zaniedbań odnośnie obowiązku sprawnego prowadzenia postępowań i terminowego załatwiania spraw administracyjnych.

Rozstrzygniecie w sprawie zostało wydane na skutek wniesionego ponaglenia, tj. na drugi dzień od dnia otrzymania tego podania przez skarżony organ.

W tym stanie rzeczy Sąd nie ujawnił uzasadnionych podstaw dla stosowania dalszych oraz dolegliwszych środków prawnych służących zwalczaniu przewlekłości w załatwianiu spraw administracyjnych. Zbędne i nieuzasadnione jest w szczególności karanie skarżonego organu grzywną, czy przyznanie skarżącej sumy pieniężnej nawet w wysokości na poziomie [...] złotych.

Z powyższych względów, na podstawie art. 149 §1 pkt 3, §1a, art. 161 §1 pkt 3 oraz art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji (pkt 1 wyroku), stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 2 wyroku) i uznał, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało charakteru rażącego naruszenia prawa (pkt 3 wyroku) oraz oddalił skargę w pozostałym zakresie (pkt 4 wyroku).

O należnych skarżącemu kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 5 wyroku na podstawie art. 200 w związku z art. 205 §2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na zasądzoną kwotę składa się opłata uiszczona tytułem wpisu od skargi (100 zł), wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru w osobie radcy prawnego (480 zł), a także wydatek w postaci opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa (17 zł).