Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1308/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2015-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 34 § 3
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Fabińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 listopada 2015 r. sprawy ze skargi H. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w z dnia 30 lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 lipca 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez zobowiązaną – H. K. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 29 maja 2013r., którym zawieszono postępowanie egzekucyjne prowadzone do jej majątku na podstawie tytułów wykonawczych o nr: od [...] do [...] z dnia 11 stycznia 2013r., utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Postanowienie organu II instancji zapadło na tle następującego stanu faktycznego:

Organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego, wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanej H. K. na podstawie tytułów wykonawczych, wystawionych przez Prezydenta Miasta o numerach od [...] do [...] z dnia 11 stycznia 2013r.

W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o ww. tytuły wykonawcze organ egzekucyjny dokonał w dniu 22 lutego 2013r., na podstawie zawiadomienia nr [...] z dnia 21 lutego 2013r., zajęcia świadczenia emerytalnego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. Inspektorat w B. Odpis przedmiotowego zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] z dnia 11 stycznia 2013r. zostały doręczone zobowiązanej w dniu 25 lutego 2013 r.

Dłużnik zajętej wierzytelności - Zakład Ubezpieczeń Społecznych - pismem z dnia 5 marca 2013 r. poinformował organ egzekucyjny, że będzie dokonywał potrąceń tytułem należności administracyjnych po 348,29 zł miesięcznie.

W dniu 4 marca 2013 r. H. K. skorzystała ze środków zaskarżenia w postaci zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych z dnia 11 stycznia 2013r. oraz wniosła skargę na czynności egzekucyjne, tj. zajęcie świadczenia emerytalnego z wnioskiem o wstrzymanie czynności egzekucyjnych.

Dyrektor Izby Skarbowej, postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2013r. oddalił skargę jako nieuzasadnioną, a odrębnym postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2013r. działając na podstawie art. 54 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 1015), dalej jako "u.p.e.a." odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...].

Z akt sprawy wynika, że postępowanie w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym wszczęte pismem strony z dnia 4 marca 2013r. pozostaje w toku, gdyż wierzyciel - Prezydent Miasta, pomimo dwukrotnej informacji organu egzekucyjnego w dniach: 12 marca 2013r. i 3 lipca 2013r. dotychczas nie wyraził stanowiska w formie postanowienia.

W związku z tym Naczelnik Urzędu Skarbowego, postanowieniem z dnia 29 maja 2013r. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku H. K. w oparciu o tytuły wykonawcze od nr [...] do nr [...].

Pismem z dnia 21 czerwca 2013r. zobowiązana wniosła zażalenie na ww. postanowienie, zaś Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w je w mocy.

W motywach rozstrzygnięcia z dnia 30 lipca 2013 r. organ, po przywołaniu przepisów u.p.e.a. mających zastosowanie w sprawie, wyjaśnił, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego przewidziane w art. 34 § 3 u.p.e.a., dotyczy niewyrażenia w terminie 14 dni stanowiska przez wierzyciela, który nie pełni jednocześnie funkcji organu egzekucyjnego. Natomiast przesłanką podjęcia zawieszonego z tego powodu postępowania jest wydanie przez wierzyciela ostatecznego postanowienia.

Dyrektor Izby Skarbowej argumentował, że Naczelnik Urzędu Skarbowego nie miał uprawnień do rozstrzygania zgłoszonych zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego objętego tytułami wykonawczymi od nr [...] do nr [...], natomiast wierzyciel miał wynikający z art. 34 § 1 u.p.e.a. obowiązek wyrażenia stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów, bez wypełnienia którego organ egzekucyjny nie może kontynuować postępowania egzekucyjnego, bowiem zgodnie z prawem jest zobowiązany zawiesić postępowanie, co też uczynił w kwestionowanym postanowieniu.

Organ II instancji podniósł również, że analizując materiał dowodowy w sprawie, poza elementem przewlekłości postępowania, pozostającym jednakże bez wpływu na treść rozstrzygnięcia, nie dopatrzył się wadliwości postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego, wobec wskazania w nim prawidłowej podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia.

Przechodząc do zarzutów H. K. przedstawionych w zażaleniu z dnia 21 czerwca 2013r. dotyczących zastrzeżeń odnośnie braku wydania przez wierzyciela stanowiska w formie postanowienia w sprawie wniesionych zarzutów, Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że nie jest uprawniony do ingerowania zarówno w proceduralne, jak i merytoryczne aspekty wydawania stanowiska przez wierzyciela na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a..

Odnosząc się do zarzutu zażalenia co do realizacji zajęcia świadczenia z ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności, pomimo wydania zaskarżonego postanowienia w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, Dyrektor Izby Skarbowej podał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego zawiadomieniem nr [...] z dnia 29 lipca 2013r. poinformował ZUS Inspektorat w B. o wstrzymaniu realizacji zajęcia wierzytelności do dnia 29 października 2013r.

Przechodząc do zarzutu w sprawie "milczenia" Dyrektora Izby Skarbowej w związku z dotychczasowym brakiem rozpatrzenia zażalenia z dnia 13 marca 2013r. na postanowienie nr [...] z dnia 6 marca 2013r., które H. K. przekazała jako załącznik do sprawy, organ II instancji podał, że do chwili wydania rozstrzygnięcia, akta przedmiotowej sprawy nie wpłynęły do tut. organu. Jednocześnie Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że na podstawie ww. dokumentacji zobowiązanej zostało wdrożone postępowanie wyjaśniające odnośnie przyczyny zwłoki w przekazaniu akt sprawy przez Naczelnika Urzędu Skarbowego .

Odnosząc się do żądania zobowiązanej w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego, organ II instancji zauważył, że wniosek w tym zakresie z uwagi na pozostające w toku postępowanie w sprawie zarzutów, nie może być rozpoznany merytorycznie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na opisane postanowienie, H. K. wskazała na konieczność wstrzymania potrącenia comiesięcznego świadczenia emerytalnego - kwoty 348,29 zł, tj. czynności dokonywanych po wydaniu przez organ egzekucyjny postanowienia o zawieszeniu egzekucji. Ponadto skarżąca podważyła proceduralne aspekty postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów, jak i merytoryczną zasadność podstaw prowadzenia egzekucji administracyjnej na wniosek wierzyciela - Prezydenta Miasta.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie.

Podczas rozprawy przed Sądem, która odbyła się w dniu 12 listopada 2015 r. pełnomocnik strony skarżącej wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego przez Sąd. Podniósł również, że H.K. nie jest zobowiązaną do zapłaty opłat za parkowanie. Zdaniem pełnomocnika, postępowanie egzekucyjne zawiera szereg wad.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie należy zauważyć, że w świetle art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2014 r., poz.1647) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej jako "p.p.s.a.", kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Oznacza to, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.

Badając zaskarżone postanowienie zgodnie z opisanymi powyżej zasadami, Sąd doszedł do przekonania, że jest ono zgodne z prawem.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 30 lipca 2013 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Wyjaśnić należy, że w świetle przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, obowiązujących w dacie wydania kwestionowanego postanowienia podstawowym środkiem zaskarżenia, który służył stronie skarżącej w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego był zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zgłoszony w trybie art. 33 u.p.e.a.

Otóż, zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. W myśl art. 34 § 3 u.p.e.a., jeżeli wierzyciel nie wyraził stanowiska w terminie 14 dni od dnia powiadomienia go przez organ egzekucyjny o wniesionych zarzutach, organ egzekucyjny wydaje postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego do czasu wydania postanowienia, o którym mowa w § 4.

Stosownie do treści art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

Zawieszenie postępowania egzekucyjnego polega na czasowym wstrzymaniu czynności egzekucyjnych na skutek powstania przeszkód w prowadzeniu egzekucji. Z istoty uregulowania zawartego w art. 34 § 1 u.p.e.a. wynika, że stanowisko wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów stanowi niezbędną informację dla organu egzekucyjnego i warunek rozstrzygnięcia postanowieniem o tych zarzutach (por. wyrok NSA z dnia 27 maja 2009 r., II GSK 980/08, Lex nr 513118). Natomiast przesłanką podjęcia zawieszonego z tego powodu postępowania jest wydanie przez wierzyciela ostatecznego postanowienia w zakresie zgłoszonych zarzutów.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że pismem z dnia 12 marca 2013r. Naczelnik Urzędu Skarbowego przekazał wierzycielowi - Prezydentowi Miasta zarzuty H. K., wniesione pismem z dnia 4 marca 2013r. celem zajęcia stanowiska. Wobec upływu czternastodniowego terminu z art. 34 § 3 u.p.e.a., kolejne pismo w tej sprawie organ egzekucyjny skierował do wierzyciela w dniu 3 lipca 2013r.

W tych okolicznościach Naczelnik Urzędu Skarbowego nie miał podstaw do rozstrzygania zgłoszonych przez skarżącą zarzutów co do prowadzonego postępowania egzekucyjnego, objętego tytułami wykonawczymi od nr [...] do nr [...]. Natomiast wierzyciel miał wynikający z art. 34 § 1 u.p.e.a. obowiązek wyrażenia stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów, bez wypełnienia którego organ egzekucyjny nie mógł kontynuować postępowania egzekucyjnego, gdyż zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a. jest zobowiązany zawiesić postępowanie, co też uczynił postanowieniem z dnia 29 maja 2013r.

W związku z tym, nie można postawić organom orzekającym w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia prawa, bowiem zastosowanie instytucji zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku strony skarżącej w trybie art. 34 § 3 u.p.e.a. związane było z obowiązkiem przestrzegania procedury rozpoznawania zgłoszonych przez nią zarzutów.

Rację ma Dyrektor Izby Skarbowej twierdząc, że jako organ II instancji nie był uprawniony do ingerowania zarówno w proceduralne, jak i merytoryczne aspekty wydawania stanowiska przez wierzyciela na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a.. Stanowisko wierzyciela odnośnie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a. jest wiążące także dla odwoławczego organu egzekucyjnego, sprawującego jednocześnie nadzór nad egzekucją administracyjną. Ponadto organ egzekucyjny, będąc związany stanowiskiem wierzyciela, nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutów i merytorycznego badania stanowiska wierzyciela.

Podkreślić należy, że wyjaśnienie przez organ odwoławczy okoliczności wskazanych przez skarżącą jako podstawa zarzutów, spowodowałoby sytuację, w której organ II instancji zastąpiłby - w istocie - organ I instancji, prowadząc postępowanie wyjaśniające w znacznym zakresie. To natomiast jest niedopuszczalne po pierwsze z powodu naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, a po drugie z powodu naruszenia art. 34 § 1 u.p.e.a., z którego wynika, że stanowisko w zakresie zgłoszonych zarzutów musi zająć wierzyciel, którym w niniejszej sprawie nie jest Dyrektor Izby Skarbowej, lecz Prezydent Miasta. To zatem właśnie ten organ musi wypowiedzieć się co do wszystkich zgłoszonych zarzutów, a rolą organu odwoławczego w ewentualnym postępowaniu zażaleniowym będzie skontrolowanie prawidłowości tego stanowiska co do zgodności z prawem.

Pozostałe zarzuty skargi związane z merytoryczną zasadnością prowadzenia egzekucji administracyjnej na wniosek wierzyciela - Prezydenta Miasta, wymykają się spod kontroli Sądu w tym postępowaniu. Ponownie trzeba podkreślić, że w niniejszej sprawie przedmiotem kontroli jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Jak wspomniano na wstępie, w myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przy czym użyte w tym przepisie sformułowanie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę.

Odnosząc się do wskazanego w zażaleniu, a następnie w skardze do Sądu żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego zauważyć należy, że wniosek w tym zakresie z uwagi na pozostające w toku postępowanie w sprawie zarzutów, nie mógł być przedmiotem merytorycznej oceny przez organ. Powtórzyć trzeba, że z uwagi na brak stanowiska wierzyciela, Naczelnik Urzędu Skarbowego był zobligowany do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, co oznacza, że w trakcie zawieszenia organ administracji nie może podejmować żadnych czynności poza enumeratywnie wskazanymi w ustawie. W tej sytuacji rozpoznanie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, w postępowaniu, które jest zawieszone z przyczyn niezależnych od organu egzekucyjnego, zaprzeczałoby istocie instytucji zawieszenia postępowania, tym bardziej, że ewentualne uwzględnienie zarzutów skutkować będzie umorzeniem postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a.

Końcowo, ustosunkowując się do wniosku skarżącej o umorzenie postępowania egzekucyjnego przez Sąd podkreślić należy, iż sądy administracyjne - w myśl art. 184 Konstytucji RP - sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, że sąd administracyjny na skutek zaskarżenia działania lub zaniechania organu nie przejmuje sprawy administracyjnej jako takiej do końcowego jej załatwienia, lecz ma jedynie skontrolować pod względem legalności działanie tego organu. Z tego względu sąd administracyjny, co do zasady, nie może zastępować organu administracji i wydawać końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Przejęcie przez sąd administracyjny kompetencji organu administracji do końcowego załatwienia stanowiłoby wykroczenie poza konstytucyjnie określone granice kontroli administracji publicznej.

Podsumowując, Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, nie stwierdził tego rodzaju naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.

Z tych względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, oddalił skargę.