Wyrok NSA oz. we Wrocławiu, sygn. akt SA/Wr 2098/95
NSA oz. we Wrocławiu
Data orzeczenia: 1997-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 155
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: art. 14 ust. 10 pkt 2
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Teza: 1. Postępowanie w trybie art. 155 Kpa może być przeprowadzone wtedy tylko, jeżeli strona żąda zmiany bądź uchylenia decyzji niewadliwej lub decyzji dotkniętej wadą niekwalifikowaną. W sytuacji zaś, gdy z samego wniosku strony wynika, iż domaga się ona weryfikacji decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, postępowanie w sprawie winno się zakończyć wydaniem decyzji odmawiającej a limine zastosowania trybu z art. 155 Kpa, niezależnie od tego, czy organ przekonany jest o słuszności zarzutów strony.

Należy zatem pouczyć stronę o niemożności orzekania w trybie art. 155 Kpa i wezwać ją do zmiany wniosku, bądź też - w przypadku bezczynności strony - wydać decyzję odmawiającą zastosowania tego trybu.

2. W roku 1994 usługi rzeczoznawcy nie były wyłączone od zwolnienia w podatku od towarów i usług.

TEZY

1. Postępowanie w trybie art. 155 Kpa może być przeprowadzone wtedy tylko, jeżeli strona żąda zmiany bądź uchylenia decyzji niewadliwej lub decyzji dotkniętej wadą niekwalifikowaną. W sytuacji zaś, gdy z samego wniosku strony wynika, iż domaga się ona weryfikacji decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, postępowanie w sprawie winno się zakończyć wydaniem decyzji odmawiającej a limine zastosowania trybu z art. 155 Kpa, niezależnie od tego, czy organ przekonany jest o słuszności zarzutów strony.

Należy zatem pouczyć stronę o niemożności orzekania w trybie art. 155 Kpa i wezwać ją do zmiany wniosku, bądź też - w przypadku bezczynności strony - wydać decyzję odmawiającą zastosowania tego trybu.

2. W roku 1994 usługi rzeczoznawcy nie były wyłączone od zwolnienia w podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przede wszystkim trzeba stwierdzić, że postępowanie w sprawie niniejszej zostało wszczęte wnioskiem strony o dokonanie weryfikacji decyzji ostatecznej w trybie art. 155 Kpa. Z treści tego przepisu wynika, że decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się jej uchyleniu lub zmianie i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.

Postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 Kpa stanowi jeden z elementów systemu nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, obejmujących przypadki weryfikacji decyzji niewadliwych bądź też dotkniętych wadliwościami mniejszej wagi.

Organ zatem, do którego skierowany został wniosek o zastosowanie trybu z art. 155 Kpa, powinien przed zbadaniem, czy zachodzą w sprawie przesłanki z tego przepisu w postaci interesu społecznego lub służbowego interesu strony - przeprowadzić kontrolę wniosku z punktu widzenia oceny żądania strony w aspekcie wagi uchybienia, które strona zarzuca decyzji weryfikowanej. Postępowanie w trybie art. 155 Kpa może być bowiem przeprowadzone wtedy tylko, jeżeli strona żąda zmiany bądź uchylenia decyzji niewadliwej lub decyzji dotkniętej wadą niekwalifikowaną. W sytuacji zaś, gdy z samego wniosku strony wynika, iż domaga się ona weryfikacji decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, postępowanie w sprawie winno się zakończyć wydaniem decyzji odmawiającej a limine zastosowania trybu z art. 155 Kpa, niezależnie od tego, czy organ przekonany jest o słuszności zarzutów strony. Nie istnieją zatem podstawy do przeprowadzenia postępowania merytorycznego dla zbadania zasadności zarzutów strony w przedmiocie wady kwalifikowanej decyzji, gdyż taka decyzja nie może ulec weryfikacji w trybie art. 155 Kpa.

W sprawie niniejszej skarżący w toku postępowania przed wydaniem decyzji pierwotnej, w spóźnionym od niej odwołaniu jak również we wniosku o jej uchylenie na podstawie art. 155 Kpa przedstawiał zarzuty błędnego zakwalifikowania rodzaju usług przez siebie świadczonych. W istocie zatem wywodził, że organ zastosował wobec niego niewłaściwy przepis prawa, co należy zakwalifikować jako rażące naruszenie prawa, stanowiące podstawę stwierdzenia nieważności po myśli przepisu art. 156 par. 1 pkt 2 in fine. Należało zatem pouczyć stronę o niemożności orzekania w trybie art. 155 Kpa i wezwać ją do zmiany wniosku, bądź też - w przypadku bezczynności strony - wydać decyzję odmawiającą zastosowania tego trybu. Decyzje w sprawie niniejszej, wydane po przeprowadzeniu postępowania mającego na celu merytoryczną ocenę zarzutu strony wskazującej na wadę kwalifikowaną decyzji weryfikowanej - muszą być uznane za naruszające omawiany przepis art. 155 Kpa.

Na marginesie należy także wskazać, że jest sprzeczna z prawem interpretacja przepisów prawa, zastosowana tak przez organ I instancji w decyzji z dnia 31 sierpnia 1994 r. jak i przez organy orzekające w sprawie niniejszej. Trzeba uznać za niesporny fakt, że skarżący dokonując wyceny nieruchomości, świadczył usługi jako rzeczoznawca, nie zaś jako doradca. W załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 stycznia 1994 r. w sprawie określenia list usług podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w wysokości 7 procent, usług zwolnionych od tego podatku oraz towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia podatkowe /Dz.U. nr 5 poz. 20/ przewidziano w pozycji 40 doradztwo, w tym również ekspertyzy, analizy, założenia i raporty, jako jedną z usług nie korzystających ze zwolnienia od podatku od towarów i usług. Jest niewątpliwe, że wymienione w nawiasie czynności w postaci dokonywania ekspertyz, analiz założeń i raportów odnosić się mogą wyłącznie do działań doradcy i stanowią formy, w których realizuje się to działanie. Nie można zaś podporządkować pojęciu "doradztwa" niezależnie od formy którą przybierze - pojęcia "rzeczoznawstwa", gdyż jest to inna, odrębna gałąź usług. Na poprawność tego rozumowania wskazuje fakt, że usługi w postaci rzeczoznawstwa, jako wyłączone z zakresu zwolnienia podatkowego, znalazły się dopiero w treści art. 14 ust. 10 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług, w brzmieniu wprowadzonym ustawą z dnia 16 listopada 1994 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 132 poz. 670/, z mocą obowiązującą od dnia 16 stycznia 1995 r. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym w r. 1994 przewidywał pozbawienie prawa do zwolnienia jedynie podatników świadczących usługi prawnicze oraz usługi w zakresie doradztwa. Jak to już wyżej stwierdzono, nie istnieją żadne podstawy do zrównania zakresu pojęciowego "doradztwa" i "rzeczoznawstwa", z czego wynika wniosek, że w r. 1994 usługi rzeczoznawcy nie były wyłączone od zwolnienia w podatku od towarów i usług.

W tym stanie rzeczy decyzje wydane w sprawie niniejszej przedstawiają się jako naruszające wskazane przepisy prawa materialnego oraz prawa procesowego w stopniu istotnym dla jej rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny miał zatem obowiązek uwzględnić skargę i uchylić wadliwe decyzje po myśli przepisu art. 22 ust. 1 i 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/.

Orzeczenie o kosztach postępowania wydano na podstawie art. 55 powołanej ustawy o NSA.