Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 269/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy: article: art. 77 ust. 3
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: par. 1 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 137 poz 1310
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Barbara Drzazga Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi E.K. na akt Starosty Ch. z dnia 29 grudnia 2010r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu opłaty za karty pojazdu; I. uchyla zaskarżony akt, II. zasądza od Starosty Ch. na rzecz skarżącego kwotę [...],- zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 11 marca 2010 r. E.K. wystąpił do Starosty Powiatu Ch. o stwierdzenie uprawnienia do otrzymania zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu i zwrot kwoty [...] zł tytułem nienależnie pobranej części opłaty za wydanie kart pojazdów dla 53 samochodów. Wnioskodawca wskazał, iż od każdego pojazdu pobrano opłatę w wysokości 500 zł zgodnie z treścią § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu ( Dz. U. z 2003 r. Nr 137 poz. 1370). Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U/04 przepis ten został uznany z niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. Trybunał stwierdził również, iż opłata za kartę pojazdu nie powinna przekraczać kwoty 75 zł uwzględniającej rzeczywiste znaczenie karty pojazdu oraz koszty związane z jej drukiem i dystrybucją. W związku z powyższym - zdaniem wnioskodawcy - powstała nadpłata w wysokości [...] zł.

Aktem z dnia 24 marca 2010 r. nr [...] Starosta Ch. stwierdził, iż brak jest podstaw prawnych do zwrotu wnioskodawcy kwoty 425 zł za każdą wydaną kartę pojazdu. Podkreślono, iż w dacie rejestracji pojazdów obowiązywało rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. określające wysokość tej opłaty na 500 zł. Natomiast Trybunał Konstytucyjny stwierdzając niezgodność z Konstytucją § 1 ust 1 rozporządzenia orzekł równocześnie, iż utraci on moc dopiero 1 maja 2006 r. Do tego czasu przepis ten obowiązywał i istniał obowiązek jego stosowania. Organ powołał się także na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2002 r. o sygn. akt P 7/00 w którym stwierdzono, iż organy administracji nie są powołane do odmawiania stosowania przepisów, co do których konstytucyjności żywią wątpliwości. Nawet po wejściu w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie są one władne kwestionować ich obowiązywania w stosunku do ukształtowanych i wymagalnych zobowiązań podatkowych.

Pismem z dnia 31 marca 2010 r. E.K. wezwał Starostę Ch. do usunięcia naruszenia prawa.

Pismem z dnia 19 kwietnia 2010 r. Starosta Ch. poinformował E.K., iż podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko.

Na skutek skargi E.K. na akt Starosty Ch. z dnia 24 marca 2010 r., nr [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 17 września 2010 r. sygn. akt II SA/Po 418/10 uchylił zaskarżony akt. Stwierdził, że odmowę zwrotu nadpłaty za wydanie karty pojazdu należy uznać za akt z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Wskazuje na to treść art. 146 § 1 P.p.s.a., który stanowi, iż sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność uchyla ten akt, albo stwierdza bezskuteczność czynności. Zatem odmowa zwrotu uiszczonej opłaty za kartę pojazdu powinna być uznana za akt, albowiem dla usunięcia sprzecznych z prawem skutków odmowy zwrotu opłaty za kartę pojazdu, pobranej ponad kwotę wynikającą z art. 77 ust. 3 w zw. z ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym koniecznym będzie ponowne rozpoznanie przez organ administracji podania strony, celem ustalenia konkretnej wysokości opłat podlegających zwrotowi. Odnosząc się do istoty skargi, Sąd podzielił stanowisko skarżącego, iż zwrot opłaty za wydanie karty pojazdu znajduje swoje uzasadnienie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04, który wszedł w życie w dniu 1 maja 2006 r. Trybunał przesądził w nim, że określenie w drodze rozporządzenia opłaty za wydanie karty pojazdu, której wysokość nie pozostaje w związku z kosztami świadczonej usługi, jest sprzeczne art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu orzeczenia Trybunał podał, iż niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy, polega na tym, że przez zawyżenie wysokości opłaty wykroczono poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. Rozporządzenie bowiem niezgodnie ze wskazanymi w ustawie wytycznymi w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty, ustalało opłatę uwzględniając dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewiduje. Dlatego też § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia został uznany za niezgodny również z art. 92 ust. 1 Konstytucji, który nakazuje wydanie rozporządzeń w celu wykonania ustaw i wyklucza przejmowanie przez organ wydający rozporządzenie uprawnień ustawodawcy. Trybunał uznał ponadto, że § 1 ust. 1 rozporządzenia jest niezgodny z art. 217 Konstytucji, gdyż ustanowiona w nim opłata stanowi - ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów świadczonej usługi - daninę publiczną o charakterze podatkowym. Sąd stanął też na stanowisku, że pomimo odroczenia terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu do dnia 1 maja 2006 r., przepis ten był niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od samego początku jego obowiązywania. W konsekwencji uznał, iż objęty kontrolą sądową akt Starosty Ch. z dnia 24 marca 2010 r. wydany został bez podstawy prawnej, bowiem odwołuje się do mocy obowiązującej przepisu rozporządzenia, którego zastosowania Sąd rozpatrujący sprawę odmówił. Sąd podzielił nadto stanowisko skarżącego w zakresie naruszenia przez organ przepisu prawa wspólnotowego, do którego stosowania organ jest obowiązany tj. art. 90 akapit pierwszy Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską - TWE (art. 110 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej - TUE). Przechodząc do oceny wniosków skargi Sąd uznał trafność stanowiska wyrażonego w skardze, iż skoro żądanie zwrotu opłaty dotyczy obowiązku wynikającego z przepisów prawa, to podmiot, którego obowiązku dotyczy akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. ma prawo żądać, aby sąd orzekł o jego istnieniu lub nieistnieniu, dając podstawę do uznania obowiązku organu do zwrotu opłaty za kartę pojazdu na podstawie art. 146 § 2 P.p.s.a. Jednocześnie stwierdził jednak, że art. 146 § 2 P.p.s.a. przewiduje wyjątek od kasacyjnego charakteru kompetencji judykacyjnej sądu administracyjnego. Wyrok uznający uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisów prawa de facto zastępuje rozstrzygnięcie organu administracji publicznej. Stąd takie orzeczenie sądu powinno opierać się na kompletnym, zgromadzonym w sprawie przez organ materiale, który nie wymaga uzupełnienia.

Sąd zauważył, że w analizowanej sprawie organ ograniczył się tylko do stwierdzenia, iż nie ma podstaw prawnych do zwrotu opłat nie ustalając czy były one faktycznie pobrane od skarżącego przy rejestracji wskazanych przez niego w załączniku do wniosku z 11 marca 2010 r. 53 pojazdów. Jak wynika z akt sprawy organ nie ustalił również danych identyfikujących karty pojazdów (numer karty, data wydania, wskazanie pojazdu, data uiszczenia opłaty), których dotyczył wniosek skarżącego. W związku z tym nie mógł stwierdzić w sentencji wyroku obowiązku zwrotu przez Starostę Ch. części opłaty pobranych od E.K. za wydanie kart pojazdów bez możliwości dokładnego wskazania kart pojazdów, których ten obowiązek dotyczy. Sąd wskazał także, że rozpatrując ponownie sprawę organ powinien w pierwszej kolejności dokonać ustaleń, o których mowa powyżej tj. ustalić dane identyfikujące karty pojazdu oraz daty uiszczenia opłat, których zwrotu domaga się skarżący, a następnie określić kwotę nadpłaty za wydanie karty pojazdu z uwzględnieniem kosztów i nakładów poczynionych przez organ na ich wydanie. Odnosząc się do kwestii przedawnienia roszczeń o opłaty stwierdził z kolei, że nie mogło mieć to wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Przedawnienie roszczeń cywilnoprawnych jest instytucją prawa cywilnego, podlegającą badaniu tylko na zarzut zgłoszony w postępowaniu przed sądem powszechnym, zmierzającym do realizacji takiego roszczenia (art. 117 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego). Sąd administracyjny nie jest natomiast uprawniony do orzekania o zasadności roszczeń cywilnoprawnych ani do badania kwestii przedawnienia. Celem postępowania sądowoadministracyjnego jest bowiem kontrola działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Ponownie rozpoznając wniosek o zwrot opłaty pismem z dnia 29 grudnia 2010 r. Starosta Ch. ustalił, że według informatycznej bazy danych pojazdów, z wykazu załączonego do wniosku wynika, że E.K. uiścił opłaty w wysokości 500 zł za wydane karty pojazdu w odniesieniu do 50 pojazdów. Wymienił przy tym ich numery rejestracyjne, markę oraz datę pierwszej rejestracji. Następnie wskazał, że zgodnie z art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 Nr 108, poz. 908, ze zm.) kartę pojazdu dla pojazdu samochodowego wydaje, za opłatą, właściwy w sprawach rejestracji starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium RP. W oparciu o art. 77 ust. 4 pkt 2 ustawy Minister Infrastruktury dnia 28 lipca 2003 r. wydał rozporządzenie w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137 poz. 1310) określające, iż opłatę za wydanie karty pojazdu należy ponieść w wysokości 500 zł. Akt ten obowiązywał w dacie rejestracji samochodów, dlatego Starosta miał obowiązek opłaty w tej wysokości żądać, a właściciel pojazdu miał obowiązek opłatę w tej kwocie uiścić. Organ przyznał, iż w tym zakresie Trybunał Konstytucyjny uznał § 1 ust, 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. za niezgodny z Konstytucją, niemniej jednak orzekł o utracie przez niego mocy obowiązującej dopiero z dniem 1 maja 2006 r. Do tego czasu przepis ten obowiązywał i istniał obowiązek jego stosowania. W konkluzji aktu Starosta zaznaczył, że organy administracji nie są powołane do odmawiania stosowania przepisów, co do których konstytucyjności żywią wątpliwości, dlatego nawet po wejściu w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie są władne kwestionować ich obowiązywania. Odnosząc się do treści wyroku wydanego w sprawie Starosta nadmienił, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zawarł w sentencji wyroku uznania obowiązku zwrotu przez organ administracji uiszczonej kwoty.

Pismem z dnia 7 stycznia 2011 r. E.K. skierował do organu wezwanie do usunięcia naruszenia prawa i stwierdzenie uprawnienia do zwrotu części opłat za wydanie kart pojazdów zarejestrowanych w okresie od 30 kwietnia 2004 r. do 15 kwietnia 2006 r. oraz zwrotu kwoty [...] zł (dwadzieścia jeden tysięcy dwieście pięćdziesiąt złotych) tytułem nienależnie pobranej części opłat za wydanie 50 kart pojazdów. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że w wydanym w sprawie wyroku II SA/Po 418/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, uchylając dotychczasowy akt wskazał, iż zwrot opłaty za wydanie karty pojazdu znajduje swoje uzasadnienie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04, i to pomimo odroczenia terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu. Sąd stwierdził, że odmowa zwrotu żądanej kwoty wydana została bez podstawy prawnej. Nadto w ocenie Sądu organ nie ustalił również danych identyfikujących karty pojazdów (numer karty, data wydania, wskazanie pojazdu, data uiszczenia opłaty), których dotyczył wniosek skarżącego. W związku z powyższym Sąd zobowiązał organ do ustalenia danych identyfikujących karty pojazdu oraz dat uiszczenia opłat, których zwrotu domagał się skarżący, a następnie do określenia kwoty nadpłaty za wydanie karty pojazdu z uwzględnieniem kosztów i nakładów poczynionych przez organ na ich wydanie. Mając na uwadze wskazania wyroku E.K. uznał, że ponowna odmowa zwrotu żądanej nadpłaty rażąco narusza prawo. Wynika to z faktu, że prawomocne orzeczenie sądu i zawarta w nim ocena prawna wiąże organy (art. 153 P.p.s.a.). Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie czy czynności jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał akt (czynność) zostało uznane za błędne. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Zdaniem E.K. nie może ulegać wątpliwości, iż wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego ocena prawna i wskazania wiążą ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Odnosząc się natomiast do meritum sprawy skarżący podkreślił ponownie, że wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U/04, OTK-A 2006/1/3 stwierdzono niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zakwestionowany przepis rozporządzenia był niekonstytucyjny od samego początku jego obowiązywania. Z tych względów orzecznictwo sądów administracyjnych rozpoznaje przedmiotowe zagadnienie jednolicie przyjmując, iż czynność polegająca na odmowie zwrotu części opłaty za kartę pojazdu narusza prawo jako wydana bez podstawy prawnej. Nadto konsekwencją uznania przepisu rozporządzenia za niekonstytucyjny, w dacie jego stosowania przez organ, jest stwierdzenie, że w świetle obowiązujących przepisów prawa strona miała obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu wyłącznie w wysokości uwzględniającej kryteria wynikające z art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Odpowiadając na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa pismem z dnia 7 lutego 2011 r. Starosta Ch. podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wyjaśnił przy tym, że odmowa zapłaty żądanej kwoty możliwa była w związku z odstąpieniem przez Sąd od orzeczenia zasądzającego taki obowiązek. Zdaniem organ, ponieważ podstawę zwrotu nadpłaconych kwot z tytułu wydanych kart pojazdu stanowi w przypadku powiatu każdorazowo wyrok sądowy, E.K. powinien dochodzić swoich praw na drodze sądowej, przed sądem powszechnym, występując z roszczeniem o zapłatę.

W skardze na akt z dnia 29 grudnia 2010 r. o odmowie zwrotu części opłat za wydanie 50 kart pojazdu E.K. zarzucił:

1. naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 Nr 98, poz. 1071) oraz art. 153 i 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.);

2. naruszenie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu przez jego zastosowanie w sytuacji gdy został on uznany za niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym, jak i z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04, publ. OTK -A2006/1/3) oraz za niezgodny z art. 90 akapitem pierwszym Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (postanowienie prejudycjalne Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2007 r. w sprawie sygn. akt C - 134/07 Piotra Kawała v. Gmina Miasta Jaworzna);

3. naruszenie art. 90 akapit 1 TWE przez jego niezastosowanie, chociaż sprzeciwia się on opłacie, którą należy zapłacić w danym państwie członkowskim za wydanie pierwszej karty pojazdu, która to opłata jest w praktyce nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w państwie pobierającym opłatę używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany;

4. naruszenie art. 10 TWE - zasady lojalności, która obliguje państwo członkowskie do zapewnienia wykonania zobowiązań wynikających z TWE, a w szczególności związanie Państwa Polskiego dorobkiem prawa wspólnotowego - w tym wykładnią i stosowaniem prawa wspólnotowego, wynikającą z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości;

5. naruszenie zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego (prawo wspólnotowe pierwotne i wtórne obowiązujące w świetle orzecznictwa ETS), z której wynika, że krajowy organ stosując prawo jest zobowiązany pominąć normę krajową w zakresie, w jakim jest ona sprzeczna z normą wspólnotową.

Wskazując na te zarzuty E.K. wniósł o zobowiązanie Starosty Ch. do przedłożenia danych będących w jego posiadaniu (danych identyfikujących karty pojazdu, daty uiszczenia opłat, których zwrotu domaga się strona skarżąca), stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonego aktu oraz stwierdzenie obowiązku Starosty Powiatu Ch. do zwrotu E.K. części opłat za wydanie 50 kart pojazdów pobranych ponad kwotę wynikającą z art. 77 ust. 3 w zw. z ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) oraz zasądzenie od Starosty Powiatu Ch. na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W obszernym uzasadnieniu skargi E.K. powtórzył dotychczasowe stanowisko akcentując, iż poglądy wyrażone w zaskarżonym akcie naruszają art. 153 P.p.s.a. poprzez nie uwzględnienie oceny prawnej i wskazań zawartych w prawomocnym wyroku Sądu z dnia 17 września 2010 r. sygn. akt II SA/Po 418/10. Skarżący podkreślił także fakt, że w orzeczeniu tym Sąd przyznał, iż w sprawach o zwrot opłaty za kartę pojazdu możliwe jest uznanie uprawnienia skarżącego na podstawie art. 146 § 2 P.p.s.a. Sąd nie wydał w tej kwestii orzeczenia, gdyż organ nie ustalił czy opłaty za wskazane we wniosku pojazdy rzeczywiście były pobrane. W zaskarżonym akcie Starosta wskutek zobowiązania zawartego w orzeczeniu Sądu ustalił tylko numer rejestracyjny, markę pojazdu i datę pierwszej rejestracji pojazdu, nie ustalił jednak numeru karty i daty uiszczenia opłaty. W związku z tym E.K. wniósł, aby to Sąd zobowiązał organ do nadesłania pozostałych danych identyfikujących karty pojazdów bądź orzekł w sentencji wyroku uznanie obowiązku Starosty Ch. dokonania zwrotu skarżącej części opłat w wysokości po 425 złotych za każdy z wymienionych w sentencji pojazdów zidentyfikowanych po numerze rejestracyjnym. Uzasadniając żądanie stwierdzenia obowiązku zwrotu opłaty za karty pojazdu skarżący wskazał też, że tylko takie rozstrzygnięcie Sądu realnie zagwarantuje wykonanie ewentualnego wyroku, gdyż strona skarżąca w przypadku nie uiszczenia przez Starostę Ch. żądanej kwoty będzie miała możliwość wniesienia skargi o nałożenie grzywny na organ administracji oraz ubiegania się o odszkodowanie wskutek niewykonania orzeczenia sądowego zgodnie z art. 154 P.p.s.a.

W odpowiedzi na skargę Starosta Ch. wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Motywując wniosek o odrzucenie skargi organ podkreślił, że sprawa została już pomiędzy stronami prawomocnie osądzona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 września 2010 r. sygn. akt. II SA/Po 418/10 (art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a.), natomiast zwrotu opłaty za wydanie kart pojazdu skarżący powinien dochodzić przed sądem powszechnym. W motywach swego stanowiska Starosta podał też, że sprawa zwrotu pobranych opłat za wydanie karty pojazdu doczekała się rozległego orzecznictwa zarówno cywilnego jak i administracyjnego. Nie do końca jasny jest też charakter tej opłaty; z jednej strony wskazuje się, że opłata za wydanie karty pojazdu nie ma charakteru podatkowego, do którego nie mają zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej o zwrocie podatku uznając jednocześnie, że obowiązek uiszczenia opłaty ma charakter obowiązku administracyjnego (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OSP 3/07). Organ wskazał też na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2010 - sygn. akt III CZP 37/10, w której stwierdzono, iż początek biegu przedawnienia roszczenia o zwrot nienależnie pobranych opłat za karty pojazdu na podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. rozpoczyna się od dnia spełnienia świadczenia. Mając to na uwadze Starosta uznał, że roszczenie o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia, z którym występuje przedsiębiorca, podlega 3 letniemu przedawnieniu przewidzianemu w art. 118 K.c.

Organ na marginesie dodał też, że przyjęcie, iż mógł pobrać opłatę w niższej - aniżeli określona w rozporządzeniu - wysokości naraziłoby go na odpowiedzialność karną z art. 231 Kodeksu Karnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżony akt narusza art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

W prawomocnym wyroku z dnia 17 września 2010 r. sygn. akt II SA/Po 418/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przedstawił jednoznaczną ocenę prawną, co do braku podstaw do pobierania pełnej opłaty wynikającej z § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r., w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. z 2003 r. Nr 137 poz. 1370). W uzasadnieniu podzielił stanowisko skarżącego, iż zwrot opłaty za wydanie karty pojazdu znajduje swoje uzasadnienie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04, który wszedł w życie w dniu 1 maja 2006 r.; uznał też, iż objęty kontrolą sądową akt Starosty Ch. z dnia 24 marca 2010 r. wydany został bez podstawy prawnej, bowiem odwołuje się do mocy obowiązującej przepisu rozporządzenia, którego zastosowania Sąd odmówił. Co więcej, Sąd podzielił stanowisko skarżącego w zakresie naruszenia przez organ przepisu prawa wspólnotowego, do którego stosowania organ jest obowiązany, to jest art. 90 akapit pierwszy Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską - TWE (art. 110 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej - TUE).

Mając to wszystko na uwadze stwierdzić należy, że ponowna odmowa zwrotu opłaty za kartę pojazdu - z powołaniem na argumenty sprzeczne z oceną prawną prawomocnego wyroku sądu o sygn. akt II SA/Po 418/10 - była niedopuszczalna i rażąco naruszała art. 153. Stanowiło to wystarczają przesłankę do uchylenia zaskarżonego aktu.

W konsekwencji uznać należy również zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 170 P.p.s.a. stanowiącego o wiążącej mocy prawomocnego orzeczenia sądowego.

Stwierdzenie zarzutu naruszenia art. 153 P.p.s.a. zwalnia natomiast Sąd z obowiązku odniesienia się do pozostałych, zwłaszcza materialno-prawnych zarzutów skargi, gdyż w tej kwestii wyczerpujące stanowisko przedstawiono już uzasadnieniu wyroku z dnia 17 września 2010 r. (materialno-prawne zarzuty skargi w sprawie II SA/Po 418/09 były identyczne). Zresztą, stanowisko Sadu w tym składzie, również z uwagi na art. 153 P.p.s.a., nie mogłoby odbiegać od stanowiska wyrażonego we wskazanym wyżej wyroku.

Na marginesie wskazać należy, że podnoszona w tej sprawie argumentacja Starosty, w której opowiada się on za stanowiskiem, iż był uprawniony do poboru opłaty za kartę pojazdu w wysokości 500 zł jest spóźniona. Mogła stanowić ona ewentualne podstawy do sformułowania zarzutów skargi kasacyjnej od wyroku zapadłego w sprawie. Organ nie skorzystał jednak z przysługującego mu środka zaskarżenia, stąd od daty uprawomocnienia się orzeczenia z dnia 17 września 2010 r. pozostał nim związany.

Odnieść należy się natomiast do zawartego w skardze żądania wydania przez Sąd orzeczenia o obowiązku zwrotu nienależnie uiszczonej opłaty w oparciu art. 146 § 2 P.p.s.a.

Sąd nie mógł tego wniosku uwzględnić. Wyrok uznający uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisów prawa faktycznie zastępuje rozstrzygnięcie organu administracji (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2008 r., s. 312). Zdaniem Składu orzekającego w tej sprawie wydanie tego wyjątkowego (na tle generalnie kasacyjnego charakteru kompetencji sądów administracyjnych) orzeczenia nie powinno nastąpić dopóki sprawa nie zostanie w pełni merytorycznie rozpoznana w ramach kompetencji administracji publicznej. W niniejszej sprawie zachodzi właśnie tego rodzaju przeszkoda do zastosowania art. 146 § 2 K.p.a. W wyroku z dnia

17 września 2010 r. Sąd zobowiązał organ administracji publicznej do rozpoznania sprawy na podstawie określonego materiału dowodowego (ustalenie danych identyfikujących karty pojazdu oraz danych niezbędnych do określenia wysokości nadpłaty za ich wydanie) i przy uwzględnieniu określonej oceny prawnej zawartej

w uzasadnieniu wyroku. Tymczasem Starosta Ch. de facto nie podjął żadnych czynności poza wymienieniem numerów rejestracyjnych i dat rejestracji pojazdów oraz wyrażeniem dotychczasowego stanowiska. W takiej sytuacji orzekanie w sprawie w oparciu o art. 146 § 2 P.p.s.a. powodowałoby, że Sąd, w celu rozstrzygnięcia sprawy, zobowiązany byłby do wykonywania wyroku II SA/Po 418/10. Oznaczałoby konieczność prowadzenia administracyjnego postępowania dowodowego oraz orzekania na podstawie zebranego materiału z uwzględnieniem oceny prawnej zawartej w dotychczasowym wyroku.

Zdaniem Sądu z art. 146 § 2 P.p.s.a. nie można czynić użytku w sposób aż tak daleko idący. Przepis ten może znaleźć zastosowanie tylko wtedy, gdy stan faktyczny sprawy jest w pełni wyjaśniony a organ administracji wypowiedział się w sprawie merytorycznie i adekwatnie do jej przedmiotu (przez co należy rozumieć także obowiązek rozstrzygnięcia uwzględniający orzeczenia uprzednio wydane w sprawie).

Z tych wszystkich przyczyn Sąd zdecydował orzec jedynie o uchyleniu aktu Starosty Ch. z dnia 29 grudnia 2010 r. Jednocześnie jednak należy podkreślić, że przy ponownym rozpoznaniu wniosku E.K. o zwrot opłat za wydanie kart pojazdu organ nie może wyrażać innej oceny prawnej aniżeli przedstawiona w uzasadnieniu prawomocnego orzeczenia II SA/Po 418/10. Powinien także wykonać wskazania tam zawarte, a zwłaszcza ustalić dane identyfikujące karty pojazdu, za które pobrano opłaty.

Na marginesie sprawy należy dodać, że aktu Starosty Ch. o odmowie zwrotu nadpłaty opłaty pobranej za karty pojazdu nie usprawiedliwia podniesiony w odpowiedzi na skargę zarzut przedawnienia roszczeń E.K.. Podnoszony zarzut opiera się na przepisach prawa cywilnego, a orzekanie o sporach w tym zakresie należy do sądów powszechnych. Uchwała z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 3/07 określiła uprawnienie sądów administracyjnych do wypowiedzenia się tylko o istnieniu administracyjnoprawnego obowiązku uiszczenia opłaty (wynikającej z przepisów prawa), co jednak nie powoduje, że do tych sądów należy też orzekanie o zasadności roszczeń w relacji cywilnoprawnej. Niniejsza sprawa koncentrowała się wokół sporu co do istnienia obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.), to jest sporu co do istnienia administracyjnoprawnego obowiązku poboru od skarżącego opłat za karty pojazdu. Natomiast spór dotyczący przedawnienia roszczenia o zwrot tych opłat powinien być rozstrzygnięty przez sąd powszechny.

Za bezzasadny Sąd uznał także wniosek Starosty Ch. o odrzucenie skargi z powołaniem na fakt, iż sprawa została już prawomocnie osądzona. Stwierdzić należy bowiem, że skarga do sądu administracyjnego przysługuje na akt z zakresu administracji publicznej. Pierwszy wydany w sprawie akt - odmowa zwrotu opłaty z kartę pojazdu - został uchylony wyrokiem z dnia 17 września 2010 r. Na ponowny, nowy akt w sprawie ponownie przysługuje skarga.

Mając na względzie powyższe, Sąd - działając na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 P.p.s.a. Pełnomocnik skarżącego wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, na które składają się wpis stały od skargi w kwocie [...] zł, stawka wynagrodzenia adwokata w kwocie [...] zł (rozporządzenie z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Dz. U. Nr 163, poz. 1348, ze zm.) oraz kwota [...] zł uiszczona przez pełnomocnika tytułem opłaty skarbowej od złożonego w Sądzie dokumentu pełnomocnictwa.

Sąd nie orzekał o wykonalności aktu na podstawie art. 152 P.p.s.a. albowiem akt ten - ze swej istoty (odmowa) - nie podlegał wykonaniu