Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1174/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17  ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie : WSA Katarzyna Marasek-Zybura WSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi N. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 czerwca 2021 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia oddala skargę


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 16 czerwca 2021 r., znak [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735), art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020r., poz. 111 ze zm.) oraz art. 2, art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 570), po rozpatrzeniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 czerwca 2021 r. odwołania N. M. od decyzji z dnia [...] 2021 r., znak: [...], Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działającego z upoważnienia Wójta Gminy, o odmowie przyznania N. M. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4, wnioskowanego na B. M. z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Powyższa decyzja, która jest przedmiotem skargi, zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Decyzją z dnia [...] 2021 r., znak: [...], Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działający z upoważnienia Wójta Gminy – po ponownym rozpoznaniu sprawy na skutek kasacyjnego rozstrzygnięcia organu odwoławczego – orzekł o odmowie przyznania N. M. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4, wnioskowanego na męża B. M. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał w szczególności, że – jak wynika z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego – N. M. nie pracuje, nie podejmuje żadnego innego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy, z uwagi na całodobowe sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym mężem. Mąż wnioskodawczyni jest osobą samodzielnie chodzącą, natomiast w chwili zaostrzenia objawów chorobowych porusza się przy pomocy kuli łokciowej. Stan zdrowia B. M. wymaga całodobowej opieki, stałego przyjmowania leków i częstej hospitalizacji. Z uwagi na ciężkie schorzenia B. M. wymaga stałej pomocy w wykonywaniu codziennych czynności, tj. podawanie leków, przygotowywanie posiłków, pomoc przy ubieraniu i codziennej toalecie, wymaga stałego nadzoru zarówno w ciągu dnia jak i w nocy. Strona przedłożyła: pisemne oświadczenia dotyczące zakresu sprawowanej opieki, z których wynika, że sprawuje całodobową opiekę nad niepełnosprawnym mężem, który z uwagi na liczne schorzenia wymaga stałej, długotrwałej pomocy, ponadto zaświadczenie z firmy [...] Sp. z.o.o. z dnia 21 stycznia 2021 r., z treści którego wynika, że B. M. ma zapewniane regularne wizyty personelu medycznego (lekarz, pielęgniarka, rehabilitant) oraz niezbędny sprzęt medyczny wspomagający oddychanie (koncentrator tlenu, pulsoksymetr i respirator). N. M. należy do kręgu osób uprawnionych do sprawowania opieki nad mężem B. M., posiada ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego, w związku opieką sprawowaną nad mężem. Nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Na B. M., jako na osobę wymagającą opieki, inna osoba nie posiada ustalonego prawa do wcześniejszej emerytury oraz żaden z członków rodziny osoby sprawującej opiekę nie posiada ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego. Z przedłożonego orzeczenia o ustaleniu stopnia niepełnosprawności z dnia 8 grudnia 2020 r., wynika, iż ustalony wobec B. M. znaczny stopień niepełnosprawności istnieje od 34-go roku życia. Dalej organ I instancji podniósł, że wyrokiem w sprawie K 38/13 Trybunał Konstytucyjny nie wyeliminował w jakimkolwiek zakresie kontrolowanego przepisu z porządku prawnego. Od chwili opublikowania wyroku w Dzienniku Ustaw przepis 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie uległ zmianie. Jego brzmienie jest cały czas identyczne. Wykładnia językowa, która ma pierwszeństwo przed innymi metodami wykładni, nie nasuwa wątpliwości co do zakresu przedmiotowego zastosowania tego przepisu. Jest on bowiem konkretny, precyzyjny i pozbawiony określeń ocennych czy wartościujących. Wyrok Trybunał Konstytucyjnego w sprawie K 38/13 nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego. Zgodnie bowiem z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP źródłem powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 38/13 przedstawia jedynie określoną propozycję wykładni przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, jednak nie eliminuje go z porządku prawnego. Mając na uwadze zasadę, iż organ administracji działa w granicach i na podstawie prawa należy stwierdzić, iż podstawą rozstrzygnięcia zawartego w decyzji administracyjnej może być tylko przepis prawa powszechnego obowiązującego, a dopiero kiedy jest on niejednoznaczny lub ocenny można sięgnąć do innych niż językowa metod wykładni, ewentualnie do dorobku orzecznictwa bądź piśmiennictwa. W związku z tym, iż przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych jest zrozumiały i precyzyjny i nie uległ zmianie po wyroku TK, brak jest podstaw do zmiany dotychczasowego stanowiska w zakresie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dla osób sprawujących opiekę nad osobami, których niepełnosprawność powstała po 25 roku życia. Po ponownej wnikliwej analizie niniejszej sprawy, mając na uwadze przytoczone przepisy oraz stan faktyczny, organ ustalił, że w niniejszej sprawie negatywną przesłankę do przyznania N. M. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem stanowi data powstania niepełnosprawności B. M. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest od daty powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a ta w przypadku B. M. została wyraźnie określona w przedłożonym orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności już po ukończeniu przez niego 25 roku życia. Ponadto za odmową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przemawiają pozostałe okoliczności sprawy, ustalone w wyniku ponownej analizy materiału dowodowego. Przedstawiony przez N. M. sposób opieki nad mężem wynika jedynie z oświadczeń strony oraz zaświadczenia o korzystaniu z usług firmy [...] Sp. z.o.o Nie przedstawiono żadnych innych dowodów, w tym zaświadczeń lekarskich potwierdzających stan zdrowia osoby wymagającej całodobowej opieki. Ponadto przedkładane regularnie do akt sprawy orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności w przypadku B. M. wydawane są na stosunkowo krótki okres czasu, co przemawia za stwierdzeniem, że istnieją rokowania co do poprawy stanu zdrowia.

Działając na skutek odwołania N. M., Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało opisaną na wstępie decyzję z dnia 16 czerwca 2021 r., którą utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy zreferował przebieg postępowania, przytoczył art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych – i wskazał na ustalenia poczynione podczas wywiadu środowiskowego, z których wynika w szczególności, że wnioskodawczyni N. M. nie pracuje, nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy z uwagi na całodobową opiekę nad swoim mężem; pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy. Mąż wnioskodawczyni – B. M. – ma 36 lat. Pozostaje w stałym leczeniu od 2008 roku, często jest hospitalizowany. Choruje na przewlekłą niewydolność oddechową, obturacyjny bezdech podczas snu, ma patologiczną otyłość i nadciśnienie tętnicze, stłuszczenie wątroby, cukrzycę, chorobę zwyrodnieniową stawów, kręgosłupa, zespół depresyjny, refluks żołądkowo-przełykowy, przepuklinę rozworu przełykowego przepony, łagodną niedomykalność zastawki dwudzielnej i trójdzielnej. Wymaga stałego przyjmowania leków, częstych wizyt lekarskich w tym prywatnych. B. M. jest osobą chodzącą (w momentach zaostrzenia choroby porusza się przy pomocy kuli). B. M. waży 183 kg, wymaga pomocy przy kąpieli, ubieraniu, nadzoru w nocy i w dzień. Od 21 stycznia 2020 r. jest pod opieką [...] Sp. z o.o., w ramach której ma zapewnione regularne wizyty lekarza (raz na dwa tygodnie), pielęgniarki (raz w tygodniu) oraz rehabilitanta (dwa razy w tygodniu). Z uwagi na ciężką niewydolność oddechową jest wentylowany. Jak ustalił pracownik socjalny mąż odwołującej ma w domu respirator i tlen. Osoba wymagająca opieki cierpi na depresję i cukrzycę, nie może samodzielnie funkcjonować. Przez chorobę kręgosłupa nie może zbyt długo stać, ponieważ bardzo odczuwa ból, a do tego ma bardzo ograniczone ruchy przez otyłość. Wnioskodawczyni pomaga mężowi w codziennym funkcjonowaniu, a nawet niektóre czynności wykonuje za męża. W ramach sprawowanej opieki w/w myje męża, ubiera, przygotowuje posiłki dietetyczne, przygotowuje i podaje leki (gdyż nie jest w stanie zapamiętać jakie leki i kiedy ma zażyć). Fakt sprawowania opieki nad mężem wnioskodawczyni potwierdziła składając w dniu 1 marca 2021 r. oświadczenie, które znajduje się w aktach sprawy. Do wywiadu zostały załączone oświadczenia zarówno strony jaki i osoby wymagającej opieki złożone w dniu 2 marca 2021 r. pod rygorem odpowiedzialności karnej z których wynika, że: – osoba wymagająca opieki – B. M. posiada wykształcenie podstawowe, a okresy jego zatrudnienia przedstawiają się następująco: 04.2009r. do 09.2009r. – robotnik drogowy; 03.2010r. do 03.2016r. – własna działalność gospodarcza; 09.2018r. do 11.2018r. – szkolenie; do 06.03.2019r. – Powiatowy Urząd Pracy. Z kolei wnioskodawczyni N. M. posiada wykształcenie średnie, a okresy jej zatrudnienia to: od 01.10.2007r. do 30.11.2007r. – pracownik fizyczny; od 01.10.2009r. do 31.12.2009r. – sprzedawca (wcześniej stażysta); od 01.06.2011 r. do 31.08.2011 r. – sprzedawca, natomiast od 15.06.2015r. do 02.08.2016r. zarejestrowana w Urzędzie Pracy. W aktach przedmiotowej sprawy zalega także zaświadczenie z dnia 28 października 2020 r. podpisane przez Kierownika Działu Administracji Personelu [...] Sp. z o.o. w Poznaniu, z którego wynika, że B. M. jest pod opieką [...] od 21 stycznia 2020 r. Opieka nad pacjentem jest sprawowana w ramach kontraktu w rodzaju Świadczenia pielęgnacyjne i opiekuńcze z zakresu Świadczenia zespołu długoterminowej opieki domowej dla pacjentów wentylowanych mechanicznie, który podpisany został z Oddziałem Wojewódzkim NFZ. Pacjentowi zapewnia się regularne wizyty personelu medycznego oraz niezbędny sprzęt medyczny (koncentrator tlenu, pulsoksymetr, respirator). Pacjent jest zależny od respiratora, wymaga ciągłej opieki i nadzoru.

Dokonując oceny prawnej stanu faktycznego i odnosząc się do argumentacji organu I instancji, organ odwoławczy wskazał, że w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014r. sygn. akt K 38/13. Okoliczność, iż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki, tj. B. M. powstała w wieku późniejszym niż wymaga tego art. 17 ust. 1b ustawy, jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie, nie może stanowić samoistnej przesłanki do uznania, iż osobie sprawującej opiekę nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

Dalej organ odwoławczy podkreślił, że – aby świadczenie pielęgnacyjne mogło być przyznane – musi istnieć związek przyczynowy pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu a niepodejmowaniem przez opiekuna zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo pracy w gospodarstwie rolnym. Z normy art. 17 ust. 1 ustawy wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, jest rezygnacja z pracy zarobkowej, spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przepis art. 17 ust. 1 należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Organ odwoławczy ocenił, że w realiach przedmiotowej sprawy brak jest związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy czy niepodejmowaniem zatrudnienia przez odwołującą się a koniecznością stałej opieki nad osobą wymagającą opieki. Z oświadczenia N. M. złożonego po pouczeniu o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, wynika, że od sierpnia 2016 r. nie pozostawała w zatrudnieniu i nie wykonywała żadnej pracy zarobkowej, a zatem podejmując opiekę nad mężem nie zrezygnowała z zatrudnienia. Natomiast jej mąż B. M. legitymuje się orzeczeniem o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności od dnia 25 października 2019 r., co prawda niepełnosprawność u B. M. istnieje od 6 listopada 2008 r., jednak – co istotne – był on aktywny zawodowo do marca 2016 r., w okresie od września 2018 r. do listopada 2018 r. brał udział w szkoleniu, po czym do marca 2019 r. wyrażał gotowość podjęcia zatrudnienia (będąc zarejestrowanym w Powiatowym Urzędzie Pracy). W art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wprawdzie nie zakreślono żadnych ram czasowych co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki, stąd nie wyklucza przyznania świadczenia rezygnacja z zatrudnienia z powodu konieczności opieki nad niepełnosprawnym, która miała miejsce miesiąc, rok, czy nawet dłużej przed złożeniem wniosku, ale warunkiem jest, aby stan taki w odniesieniu do tego samego niepełnosprawnego i jego opiekuna trwał. W przypadku odwołującej się rezygnacja z zatrudnienia po to, by opiekować się mężem, nie nastąpiła w żadnym momencie, ponieważ nie była ona zatrudniona już od 2016 roku, tj. od 3 lat. Natomiast związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły, co nie ma miejsca w realiach rozpoznawanej sprawy.

Organ odwoławczy wskazał też, że jakkolwiek B. M., tj. osoba wymagająca opieki, ze względu na liczne schorzenia oraz niepełnosprawność wymaga opieki i pomocy osób drugich, to zakres sprawowanej przez odwołującą się opieki nie ma charakteru tego rodzaju, ażeby zmuszał ją do definitywnej rezygnacji z aktywności zawodowej choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym wywiadu środowiskowego, do czynności typowo opiekuńczych niewątpliwie można zaliczyć pomoc w utrzymaniu higieny ciała, pomoc w ubieraniu (z reguły rano i wieczorem) czy przygotowywanie i podawanie leków. Natomiast takie czynności jak: przygotowywanie posiłków dietetycznych są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności odwołującej się. Z powyższego bezspornie wynika, iż zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez odwołującą nad niepełnosprawnym mężem jest do pogodzenia z jednoczesnym podjęciem zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Jak wynika z treści art. 17 ustawy obligatoryjną przesłanką warunkującą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nie pozwalającej na kontynuowanie lub podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Na podstawie przedstawionego materiału dowodowego nie można przyjąć, iż odwołująca stale i nieprzerwanie sprawuje osobistą opiekę nad niepełnosprawnym mężem, który jest osobą chodzącą, a tym samym uznać należy, iż nie wyczerpuje zakresu opieki wymaganej dla świadczenia pielęgnacyjnego, która jak już wcześniej wspomniano ma być trwała. Organ odwoławczy dodał, że w ramach polityki społecznej prowadzonej przez państwo realizowane są również usługi opiekuńcze, które mają na celu wspomaganie opieki nad osobą jej wymagającą po to, aby opiekun takiej osoby nie musiał rezygnować z zatrudnienia lub podejmować pracy w ograniczonym jej zakresie czasowym.

Pismem z dnia 22 lipca 2021 r. N. M. złożyła skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji: 1) naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych: – zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącą nie wypełnia ww. dyspozycji podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga – w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej; – zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaniem przez nią opieki nad mężem, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo - skutkowy istnieje; 2) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1, art, 7 w zw. z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącej nad mężem oraz związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem dalszego zatrudnienia przez skarżącą a pogorszeniem się stanu zdrowia jej męża, co skutkuje brakiem ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji obu instancji, zobowiązanie organów I i II instancji do przyjęcia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu wydanym w niniejszej sprawie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie sformułowanych zarzutów i wniosków.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy odniósł się również do zarzutów i twierdzeń skargi, uznając je za niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z prawem.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że odpowiada ona prawu i nie ma podstaw do pozbawienia jej mocy wiążącej. Skarga okazała się niezasadna.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. oświadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., dalej "ustawa") świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Wedle art. 17 ust. 1a ustawy osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W myśl art. 17 ust. 1b świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Z kolei art. 17 ust. 5 ustawy stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę: a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 2) osoba wymagająca opieki: a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu; 3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury; (...) 5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

W niniejszej sprawie organ I instancji wskazał, jako zasadniczą przeszkodę do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, powstanie niepełnosprawności u osoby, nad którą jest sprawowana opieka, po 25 roku życia (art. 17 ust. 1b ustawy). Tę przeszkodę trafnie zweryfikował organ odwoławczy, wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (K 38/13, Dz. U. z 2014 r. poz. 1443). Organ odwoławczy prawidłowo wywiódł, że kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Nie jest zatem dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Sąd podziela jednak stanowisko organu odwoławczego także co do tego, że nie została spełniona przesłanka niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki, jak również co do tego, że zakres czynności podejmowanych przez skarżącą nie ma znamion opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy, uniemożliwiającej zatrudnienie, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Stanowisko takie przedstawił również organ I instancji w końcowej części uzasadnienia swojej decyzji.

Spełnienie przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki powinno być oceniane przy uwzględnieniu ogółu okoliczności sprawy. "Związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być aktualna, to jest odnosząca się do czasu, w którym wnioskodawca wystąpił o przyznanie świadczenia" (wyrok WSA w Szczecinie z dnia 28 października 2021 r., II SA/Sz 560/21, CBOSA). Okoliczności sprawy niniejszej – postrzegane nie tyle z osobna, ile łącznie – pozwalają uznać konkluzję organu odwoławczego za zasadną. W tym kontekście należy zwrócić uwagę przede wszystkim na przeprowadzoną przez organ odwoławczy analizę aktywności zawodowej wnioskodawczyni N. M. oraz jej męża B. M. Wyprowadzony z tej analizy wniosek o braku bezpośredniego i ścisłego związku między rezygnacją z zatrudnienia (niepodejmowaniem zatrudnienia) a sprawowaną opieką jest – w ocenie Sądu – uprawniony. Sąd podzielił również stanowisko organu odwoławczego co do tego, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad mężem (pomoc w utrzymaniu higieny ciała, pomoc w ubieraniu, przygotowywanie posiłków, podawanie leków) – będącym osobą chodzącą – nie implikuje konieczności definitywnej rezygnacji z aktywności zawodowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy – tym bardziej, że opieka ta może być wspomagana przez usługi opiekuńcze.

Zarzuty skargi zrelatywizowane do powyższych kwestii (kwestii związku między rezygnacją z zatrudnienia albo jego niepodejmowaniem a sprawowaną opieką oraz kwestii zakresu sprawowanej opieki) są zatem, zdaniem Sądu, niezasadne i nie zasługują na uwzględnienie – organ w tym zakresie prawidłowo ustalił stan faktyczny, prawidłowo zinterpretował odnośne przepisy i dokonał prawidłowej subsumcji stanu faktycznego po hipotezę normy prawnej, konstatując konieczność wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W ocenie Sądu, istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne zostały należycie wyjaśnione, toteż nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego statuujących zasadę prawdy obiektywnej (art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.). Zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a w szczególności nie narusza przepisów prawa materialnego powołanych w skardze.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.