Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 2449/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2004-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Zarębska-Kobak /spr/ Sędzia NSA Ryszard Bryk AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant ref. staż. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. A. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2001 Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień wdowy po kombatancie I Uchyla zaskarżoną decyzję, oraz decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] października 2001 r. Nr [...] II Określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku III Zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz skarżącej M. A. kwotę 10 zł /dziesięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

SA/Rz 2449/01

U Z A S A D N I E N I E

Przedmiotem skargi jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2001 roku Nr. [...] utrzymująca w mocy decyzję tegoż organu z dnia [...] marca 2001 r. Nr. [...] o pozbawieniu M. A. córki S. ur. [...].1930 uprawnień kombatanckich przysługujących jako wdowie po kombatancie.

Wskazana decyzja została wydana na podstawie art.138 § 1 pkt 1, art.127 § 3 k.p.a. oraz art. 20 ust. 3 w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz. U. Nr 142, poz.950 z 1997 r. ze zm./.

Z uzasadnienia decyzji wynika, że M. A. uzyskała uprawnienia kombatanckie przysługujące wdowie po kombatanckie H. A., który otrzymał uprawnienia kombatanckie z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od 1946 r. do 1947r. w ramach służby w Ochotniczej Rezerwie Milicji Obywatelskiej.

Zdaniem organu orzekającego powołane przepisy stanowią podstawę pozbawienia uprawnień kombatanckich gdyż zmarły mąż w/w gdyby żył, byłby pozbawiony uprawnień kombatanckich.

W odwołaniu M. A. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i przywrócenia jej uprawnień kombatanckich na dotychczasowych zasadach i wyjaśniła, że wprawdzie uprawnienia kombatanckie jej mąż nabył za udział w walkach o utrwalanie władzy ludowej, niemniej jednak posiadał drugi tytuł uprawniający go do nabycia uprawnień kombatanckich a to przynależność do organizacji niepodległościowej NSZ w latach 1945 - 1947 i na dowód tego faktu przedłożyła swoje pisemne oświadczenie, oraz pisemne zeznania świadka J. K.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca nie sprecyzowała kierunku weryfikacji zaskarżonej decyzji, powtórzyła argumentację jak w odwołaniu wskazała, iż organ orzekający w sprawie nie uwzględnił podniesionego we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy faktu nowego tytułu dającego podstawę do zachowania nabytych uprawnień kombatanckich. Dodatkowo wyjaśniła, że jej mąż jako funkcjonariusz ORMO uczestniczył wraz z byłymi żołnierzami AK i BCH w walkach zbrojnych przeciwko bandzie UPA na terenie powiatu przemyskiego w rejonie dukielszczyzny w obronie ludności cywilnej narażając swoje życie .

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Administracyjny zważył co następuje:

skarga skarżącej jest nieuzasadniona.

W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o posterowaniu przed sądami administracyjnymi /art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U z 2002 r. Nr 153 poz. 1271/.

Kontrola natomiast tegoż Sądu sprowadza się do badania zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej /art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1269/, przy czym Sąd ten z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U Nr 153 poz. 1270/ nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem rozpoznania skargi jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2001 r. pozbawiająca M. A. uprawnień kombatanckich po zmarłym mężu byłym kombatancie.

Postępowanie o pozbawienie uprawnień kombatanckich jest nowym postępowaniem administracyjnym, którego przedmiot i zakres określają przepisy art.25 ust.2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji i okresu powojennego /Dz. U. Nr 142, poz. 950 ze zm./.

W postępowaniu tym organ orzekający nie jest uprawniony do kwestionowania zasadności decyzji o przyznaniu uprawnień kombatanckich.

Uprawnienia organu w tym postępowaniu sprowadzają się wyłącznie do wyjaśnienia czy zachodzą okoliczności wymienione w ustawie których skutkiem jest pozbawienie uprawnień kombatanckich/patrz wyrok NSA z dnia 3 marca 1999 r. sygn.V SA 1772/98 r., ONSA 2000/1/33/.

Postępowanie weryfikacyjne dotyczy również wdów i wdowców, emerytów lub rencistów, pozostałych po osobach od których wywodzą swoje uprawnienia. Uprawnienia wdów i wdowców po zmarłych kombatantach mają charakter uprawnień pochodnych, zależą zatem od istnienia uprawnień pierwotnych i braku przesłanek do pozbawienia tychże uprawnień. Z istoty praw pochodnych wynika że nie mogą one istnieć bez uprawnień pierwotnych.

Reasumując stwierdzić należy, że jeżeli osoba, od której wywodzi się uprawnienia pochodne byłaby pozbawiona uprawnień pierwotnych to istnieją przesłanki do pozbawienia uprawnień osoby powołującej się jedynie na uprawnienia pochodne /patrz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 1996 r. sygn. III AZP 32/95,OSN Nr 15/96/.

Materiał dowodowy wskazuje, że uprawnienia kombatanckie mąż skarżącej nabył z tytułu "walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej" podczas służby w ORMO.

Art. 1 ust. 2 pkt 6 znowelizowanej o kombatantach za działalność kombatancką uznaje uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu.

Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej nie była zmilitaryzowaną służbą państwową, zatem działalność w ramach tej służby nie jest działalnością kombatancką w rozumieniu tej ustawy.

Bez znaczenia jest zatem podnoszony zarzut skarżącej, że w ramach tej służby jej mąż walczył w bandami UPA w obronie ludności cywilnej.

Istotny natomiast jest zarzut, który skarżąca podnosiła w postępowaniu weryfikacyjnym, że jej mąż posiada dodatkowy tytuł uprawniający do zachowania nabytych uprawnień kombatanckich i wskazała na przynależność jego do organizacji niepodległościowej NSZ w okresie od 1945 r. do 1947 r. Na dowód tego faktu przedłożyła pisemne swoje oświadczenia oraz oświadczenie pisemne świadka J. K., który razem z nim walczył w wymienionym okresie.

Do w/w dowodu organ nie ustosunkował się lecz na podstawie tych dowodów wydał odrębną decyzją w dniu [...] października 2001 Nr [...] o odmowie w/w uprawnień kombatanckich wskazując, że przedłożone dokumenty są niewiarygodne.

W ocenie Sądu organ błędnie zastosował zasady wyrażone w art. § 2 ust. 1 i § 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień /Dz. U. z 1997 r. Nr 116 poz. 745/.

Z w/w przepisu wynika, że osoba, która na mocy dotychczasowych przepisów uzyskała uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, może w tym postępowaniu weryfikacyjnym zgłosić zarzut, iż zachowuje te uprawnienia, ponieważ spełnia także warunki do nabycia uprawnień kombatanckich na innej podstawie prawnej wymienionej w art. 1 - 4 ustawy o kombatantach /vide Uchwała Składu 7 Sędziów naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2002 r. sygn. OPS 13/01 publ. ONSA 2002/4/132/.

W tym stanie faktycznym sprawy nie przesadzając wiarygodności i wskazanych faktów i ich prawnego znaczenia dla kwestii ewentualnych uprawnień kombatanckich z tytułów określonych w ustawie o kombatantach, w wypadku zbadania i potwierdzenia tych faktów nie można wykluczyć, że okoliczności te mogłyby wskazywać na dodatkowy tytuł uprawniający do zachowanie uprawnień kombatanckich przez skarżącą jako pochodnych po zmarłym mężu kombatancie.

Nie wyjaśnienie przez organ zgłaszanego zarzutu co do innego tytułu stanowi nie wyjaśnienia przez organ wszystkich istotnych okoliczności mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy i prowadzi do naruszenia przepisów prawa procesowego w szczególności art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji.

Skoro organ nie przeprowadził postępowania objętego wnioskiem skarżącej w przedmiocie zbadania uprawnień z tytułu przynależności jej męża do NSZ tym samym naruszył przepisy postępowania; art. 7, art. 77 art. 80 k.p.a. których naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy rozpoznać zarzut skarżącej w przedmiocie uprawnień kombatanckich z tytułu wskazanej przynależności mając na względzie normy prawne wyrażone w art. 64 § 2 k.p.a., art. 7 k.p.a., 10 § 1 k.p.a. i dopiero wyjaśnienie tej kwestii istotnej dla sprawy tj. uprawnienia lub braku uprawnienia wynikającego z innego tytułu pozwoli na wydanie stosownej decyzji.

Wydanie natomiast odrębnej decyzji w sprawie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich wobec wskazania przez w/w tytułu uprawniającego do zachowania nabytych uprawnień kombatanckich stanowi naruszenie przepisów w/w ustawy i rozporządzenia i dlatego też Sąd stosownie do art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił powyższą decyzję

Z tych przyczyn zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja podlega uchyleniu stosownie do art. 145 § 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U z 2002 r. Nr 153 poz. 1270/.

Stosownie do art. 152 w/w ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

O kosztach orzeczono po myśli art. 200 cyt. ustawy.