Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 277/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2007-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Dnia 8 maja 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Protokolant asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2007 roku na rozprawie sprawy ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe po wznowieniu postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia [...] Nr [...], a także postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia [...], Nr [...]; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz strony skarżącej – J. B. kwotę 2.615,00 złotych (dwa tysiące sześćset piętnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, 4. zwraca z funduszu Skarbu Państwa kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz J. B. kwotę 200 (dwieście) złotych uiszczoną tytułem nadpłaconego wpisu sądowego od skargi, zaksięgowaną w dniu [...] pod poz. [...].


UZASADNIENIE

III SA/Łd 277/07

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia [...], nr [...].

W sprawie ustalono, iż na podstawie zgłoszenia celnego SAD nr [...] z dnia [...] roku objęto procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód ciężarowy marki VOLKSWAGEN TRANSPORTER, nr nadwozia: [...], nr silnika [...], rok produkcji 1999, zaklasyfikowany do podpozycji 870421999 taryfy celnej importowej na warunkach zadeklarowanych przez importera w zgłoszeniu celnym, ze stawką celną obniżoną zastosowaną w oparciu o świadectwo przewozowe EUR.1, nr [...] z dnia [...] wystawione przez niemieckie władze celne i potwierdzające preferencyjne pochodzenie samochodu z Unii Europejskiej. Po przyjęciu zgłoszenia celnego, zgodnie z art. 70 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 roku Kodeks celny (tj. Dz. U. z 2001 roku, Nr 75, poz. 802 z późn. zm.), organ celny przystąpił do jego weryfikacji polegającej na kontroli zgłoszenia celnego i dołączonych do niego dokumentów. Wątpliwości organu celnego wzbudziła zadeklarowana wartość celna samochodu.

Decyzją nr [...] z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego l w Ł. ustalił wartość celną samochodu na kwotę 32.541,00 zł.

Następnie organ celny, zgodnie z art. 83 § 1 Kodeksu celnego dokonał kontroli zgłoszenia celnego SAD. W ramach tej kontroli polskie organy celne zwróciły się do niemieckich władz celnych z wnioskiem o zweryfikowanie dowodu pochodzenia w postaci świadectwa przewozowego EUR.1, nr [...] z dnia [...]. Weryfikacja miała na celu sprawdzenie autentyczności dowodu pochodzenia oraz prawidłowości danych w nim zawartych.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] roku Naczelnik Urzędu Celnego l w Ł. wznowił postępowanie z urzędu w sprawie zakończonej decyzją ostateczną nr [...]. Z kolei z uwagi na oczekiwanie na odpowiedź niemieckich władz celnych zostało ono zawieszone postanowieniem z dnia [...].

W dniu 16 lutego 2006 roku wpłynęło pismo z Niemiec z dnia 14 lutego 2006 roku Centralnego Urzędu Kontroli Pochodzenia Towarów w M. wraz z wynikiem weryfikacji dowodu pochodzenia w postaci świadectwa przewozowego z dnia [...]. Władze celne Niemiec stwierdziły, iż dowód pochodzenia EUR.1, nr [...] został wystawiony w ramach Protokołu 4 UE-Polska, jednak w polu 4 prawidłowy zapis to: POLSKA. Na odwrocie tego dokumentu w polu 14 potwierdzono, iż świadectwo było wystawione przez wskazany Urząd Celny i że informacje zawarte w nim są rzetelne, oprócz pola 4.

W związku z negatywną weryfikacja dowodu pochodzenia, tzn. ujawnieniem stanu faktycznego i prawnego odmiennego od zadeklarowanego przez stronę w zgłoszeniu, Naczelnik Urzędu Celnego l w Ł., po podjęciu postępowania z urzędu, wydał decyzję nr [...] z dnia [...], w której uchylił decyzję nr [...] z dnia [...] w części dotyczącej kwoty długu celnego oraz określił kwotę długu celnego w wysokości 11.389,40 zł. Do obliczenia kwoty długu zastosowano stawkę autonomiczną w wysokości 35% od wartości celnej pojazdu. Preferencyjne polskie pochodzenie ustalono w oparciu o wynik weryfikacji dowodu pochodzenia EUR.1, nr [...] i ustalenia niemieckich władz celnych.

W odwołaniu od powyższej decyzji importer wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie. Jednocześnie na wypadek nie uwzględnienia odwołania strona wniosła o dopuszczenie do obrotu zaimportowanego samochodu jako towar powracający.

W odwołaniu zarzucono, iż decyzja została wydana z naruszeniem art. 16 i art. 12 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego poprzez odmowę zastosowania w sprawie stawki celnej obniżonej 0%, art. 83 § 1, § 2 i § 3 Kodeksu celnego poprzez uznanie, iż w sprawie doszło do zastosowania stawki celnej 0% w sposób niewłaściwy i to z powodu przedstawienia przez odwołującego się nieprawdziwych danych. Zarzucono również naruszenie art. 120 i art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005 roku, Nr 8, poz. 60 ze zm.).

Decyzją z dnia [...] roku Dyrektor Izby Celnej utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Na powyższą decyzję J. B. w dniu 31 lipca 2006 roku wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

W skardze zarzucono naruszenie następujących przepisów postępowania:

1. art. 15 i art. 12 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego poprzez odmowę zastosowania w sprawie stawki celnej obniżonej 0%;

2. art. 83 § 1, § 2 i § 3 Kodeksu celnego poprzez uznanie, iż w sprawie doszło do zastosowania stawki celnej 0% w sposób niewłaściwy i to z powodu przedstawienia przez odwołującego się nieprawdziwych danych;

3. art. 120 i art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez niewyjaśnienie podstawowych okoliczności faktycznych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy tj. kwestii podstawowej - z jakiej przyczyny stanowisko władz celnych Niemiec zawarte w piśmie z dnia 14 lutego 2006 roku jest inne niż wynikające z treści świadectwa pochodzenia towaru z dnia [...].

Skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji Dyrektora Izby Celnej w Ł. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł., podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych względów aniżeli w niej podniesione.

Zgodnie z przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Analogiczne unormowanie zawarte zostało w przepisie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu.

Przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca.

Podkreślenia wymaga fakt, iż zaskarżona decyzja utrzymywała w mocy decyzję wydaną przez Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. m.in. na podstawie art. 245 § 1 pkt 1 w związku z art. 240 § 1 pkt 5 i art. 241 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 roku, Nr 8, poz., 60 ze zm.).

Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. W świetle art. 241 § 1 Ordynacji podatkowej wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. W razie dopuszczalności wznowienia postępowania organ podatkowy wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania. Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 243 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej).

Instytucja wznowienia postępowania jest instytucją szczególną, stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnej wyrażonej w art. 128 Ordynacji podatkowej. Wyjątkowy charakter omawianej instytucji wyklucza możliwość rozszerzającej interpretacji przepisów określających warunki jej zastosowania. Tym bardziej dotyczy to sytuacji, w której wznowienie postępowania następuje z urzędu, w dodatku na niekorzyść strony. Wykładnia rozszerzająca nie dałaby się pogodzić w tym wypadku z zasadą praworządności. Uwzględniając przyjęte powyżej reguły interpretacyjne, należy dojść do wniosku, że w przypadku wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 cytowanej ustawy, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, podstawą wznowienia postępowania muszą być tylko istotne w sprawie dowody lub okoliczności istniejące w dniu wydania decyzji i nieznane organowi. Okoliczności faktyczne lub dowody dla sprawy istotne, to te, które dotyczą przedmiotu sprawy i mają znaczenie prawne, a więc mają w konsekwencji wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych. Wyrazy "wyjdą na jaw" użyte w tym przepisie oznaczają, że istotny jest moment ujawnienia danego dowodu lub okoliczności, czyli moment udostępnienia ich organowi.

Wznowienie postępowania nie leży w sferze uznania administracyjnego, wystąpienie jednej z enumeratywnie wyliczonych w art. 240 § 1 ustawy przesłanek obliguje organ administracji do wznowienia postępowania. Równocześnie zgodnie z art. 243 § 1 ustawy, organ podatkowy wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania w razie dopuszczalności wznowienia postępowania. Oznacza to, że w przypadku, gdy organ podejmuje działania z urzędu winien w momencie wznowienia postępowania dysponować informacjami spełniającymi ustawowe przesłanki wznowienia.

Warunkiem sine qua non uchylenia decyzji w trybie art. 245 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej jest zaistnienie przesłanek z art. 240 § 1 (w przedmiotowej sprawie określonych w pkt 5), a dopiero potem wyniki postępowania co do istoty sprawy.

Przenosząc powyższe rozważanie na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że organ I instancji wznawiając w dniu 27 października 2004 roku, postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...], wskazał wprawdzie w podstawie prawnej postanowienia o wznowieniu postępowania art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, nie wskazał jednak jakie to nowe dowody lub okoliczności istotne dla sprawy wyszły na jaw i stały się podstawą wznowienia postępowania. Również w uzasadnieniu decyzji brak jest jakichkolwiek rozważań w tym zakresie. Tymczasem ocenę stanu faktycznego i prawnego sprawy organ winien rozpocząć od analizy przesłanek wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną. W utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, że w postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania, ponowne rozstrzyganie o istocie sprawy może nastąpić dopiero wówczas, gdy w jego toku stwierdzone zostanie istnienie podstaw do uchylenia decyzji dotychczasowej, określonych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Aktualne w przedmiotowej sprawie pozostaje stanowisko NSA zaprezentowane na tle przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, że stwierdzenie, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy mogą być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia z art. 149 § 1 i muszą być zawarte w decyzji określonej w art. 151 kodeksu postępowania administracyjnego (wyrok NSA z dnia 13 listopada 1987 roku, sygn. akt I SA 1326/86, ONSA z 1987, Nr 2, poz. 80). Brak stanowiska organu orzekającego w przedmiocie wystąpienia przesłanek wznowienia postępowania stanowi istotną wadę decyzji. Tym bardziej, że konstrukcja uzasadnienia decyzji organu I instancji wskazuje na takie okoliczności, które są charakterystyczne dla decyzji wydawanych w trybie wszczęcia postępowania co do prawidłowości zgłoszenia celnego, a nie decyzji wydanych po wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Świadczy o tym odniesienie w rozstrzygnięciu decyzji organu I instancji do określonych pól dokumentu SAD jak również stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu tej decyzji odnoszące się do treści art. 65 § 5 Kodeksu celnego.

Powyższych wadliwości decyzji organu I instancji nie dostrzegł organ odwoławczy, który również w uzasadnieniu swojej decyzji nie odniósł się do przyczyn wznowienia postępowania. Brak uzasadnienia obu decyzji w tym przedmiocie powoduje, że decyzje w istocie nie poddają się kontroli w tym zakresie. Tymczasem Sąd sprawuje kontrolę zgodności z prawem zaskarżonych decyzji m.in. w zakresie sposobu interpretacji przepisów prawnych oraz jej wyników, stanowiących normatywną podstawę administracyjnej decyzji stosowania prawa. Zaniechanie przez organy administracji państwowej uzasadnienia swych decyzji w sposób przekonywujący, zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 120, art. 121, art. 122 i art. 124 Ordynacji podatkowej skutkuje wadliwością tych decyzji jako naruszających dyspozycję art. 187 § 1 i art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej.

Reasumując, organy celne nie wskazały jakie to istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję były podstawą wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie. Już na tym etapie organ celny naruszył przepis art. 240 § 1 pkt 5 w związku z art. 122 Ordynacji podatkowej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z zasadą wynikającą z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, obowiązującą organy celne, postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. W kontekście tej zasady nie do pogodzenia jest postępowanie organów celnych, które wznawiają z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną nie wskazując i nie wyjaśniając stronie przyczyn wznowienia postępowania zakończonego w dodatku niekorzystną dla strony decyzją.

Uzasadnienia decyzji organów orzekających w niniejszej sprawie nie zawierają również analizy przeprowadzonego postępowania co do przyczyn wznowienia postępowania ani oceny przesłanek wznowienia postępowania co wskazuje na istotne naruszenie art. 243 § 2 i art. 245 § 1 pkt 1 w związku z art. 124 i art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej. Taki stan rzeczy zwalnia Sąd od obowiązku ustosunkowania się w pełnym zakresie do innych zarzutów skargi.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ustawy. O zwrocie kosztów między stronami orzeczono stosownie do art. 200 ustawy (punkt 3 wyroku).

Skarga wniesiona przez J. B. jest skargą na decyzję wydaną w trybie wznowienia postępowania, a więc zgodnie z § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193), należny wpis sądowy od skargi wynosił 200 złotych. Stronę skarżącą omyłkowo wezwano do uiszczenia kwoty 400 złotych. Na podstawie art. 225 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, różnicę między kosztami pobranymi a kosztami należnymi zwraca się stronie z urzędu na jej koszt. Wobec powyższego, Sąd orzekł jak w punkcie 4 wyroku.