Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Wr 1690/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2004-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 609  Gospodarka wodna, w tym ochrona wód, budownictwo wodne, melioracje, zaopatrzenie w wodę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Krupiński sędziowie: sędzia WSA Teresa Cisyk-spr. asesor sądowy Elżbieta Naumowicz Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Johan po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2004 r. sprawy ze skargi Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej we W., Oddział w O., pismem z dnia 29 czerwca 2000r., wystąpił do Starosty [...] o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego, na piętrzenie wody rzeki Odry jazem Ujście [...], zlokalizowanym w km 180,500 rzeki Odry. Do wniosku załączony został operat wodnoprawny z dnia 15 czerwca 2000r.

Decyzją z dnia [...], nr [...] Starosta Powiatu [...], opierając się na przepisie art.20 ust.1, art.21 ust. 1,2,4, art. 22, art.25ust.2 i 3, art.31 ust.1, art.53 ust.1, art.71 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo wodne (Dz. U. Nr.38, poz.230 ze zm.), udzielił Regionalnemu Zarządowi Gospodarki Wodnej we W., Oddziałowi w O., pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie wód rzeki Odry jazem kozłowo-igielitowym Ujście [...], zlokalizowanym w km 180 + 500, dla potrzeb żeglugi śródlądowej. W rozstrzygnięciu tej decyzji, w pkt. I – III zostały określone warunki pozwolenia wodnoprawnego, w tym uprawnienia i obowiązki wnioskodawcy. W postanowieniu pkt. II.2 rozstrzygnięcia decyzji, organ zobowiązał uprawniony Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej do uaktualnienia instrukcji eksploatacyjnej stopnia wodnego Ujścia [...] i przedkładania jej w celu zatwierdzenia, [...] Staroście Powiatowemu. W pkt. III.5 nałożony został obowiązek wykonania gruntowej konserwacji rowów melioracyjnych zlokalizowanych pomiędzy wałem przeciwpowodziowym, a rzeka Odrą. Obowiązek ten dotyczył rowów o nazwie R-O-2(Nr 29), R-2-1(Nr 29a) i R-O-1-1(Nr 29 b), na całej długości w terminie do 30 grudnia 2002r. Po wymienionej dacie, nakazano uprawnionemu utrzymywać na stale rów R-O-2 (Nr 29) od km 0 + 000 do 1 + 350 (odcinek 1350 mb) tj.: do połączenia z rowem R-O-2-1(Nr 29a). Ponadto wskazano, iż zakres planowanej konserwacji w/w rowów należy uzgadniać z dyrekcją Stobrawskiego Parku Krajobrazowego.

W uzasadnieniu, organ podał, iż wydanie decyzji zostało poprzedzone rozprawami wodnoprawnymi w dniu 27 lipca 2000r., 10 października 2000r., oraz 18 stycznia 2001r., z których zawarł obszerne sprawozdanie. Wyjaśnił, że z uwagi na to, iż operat wodnoprawny nie uwzględniał wpływu piętrzenia wody jazem Ujście [...] na użytki rolne i rowy melioracyjne, położone między wałem przeciwpowodziowym a rzeką Odrą, pomimo tego, że problem podtapiania tych gruntów i utrzymania rowów melioracyjnych występuje od miesiąca maja 1982r., oraz z powodu rozbieżnych stanowisk stron, w zakresie spraw związanych z utrzymaniem tych rowów, na wymienionych użytkach rolnych, zlokalizowanych w zasięgu wód cofkowych jazu Ujście [...], został powołany biegły. W celu rozstrzygnięcia spornego problemu, powołany biegły z zakresu postępowania wodnoprawnego, z listy Wojewody [...], przedstawił opracowaną w tej kwestii opinię. Wynikały z niej stwierdzenia, że użytki zielone zlokalizowane w prawym międzywalu, położone są na terenach, gdzie ich rzędne są równe, bądź też niższe od zwierciadła wody spiętrzonej w rzecze Odrze. Po wybudowaniu natomiast jazów, na tej rzece układ stosunków wodnych na terenach przyległych uległ zasadniczym zakłóceniom. W opinii również wskazano, że w celu przeciwdziałaniu nadmiernemu uwilgotnieniu terenów, położonych w prawym międzywalu, po wybudowaniu jazów Ujście [...] i starego jazu [...], w ich obrębie wybudowano rowy melioracyjne z ich ujściem poniżej tych jazów. Jednakże w obrębie jazu Ujście [...] głównym rowem odwadniającym teren prawostronnego międzywala jest rów R-O-2(dawniej 29), do którego uchodzą rowy R-O-2-1(29a) i R-O-2-2(29b). Ponadto biegły stwierdził w opinii, że rów R-O-2 był budowany w ramach realizacji jazu Ujście [...]. Wyrażone powyższe stanowiska z opinii biegłego, podzielił i przyjął organ wydając pozwolenie wodnoprawnawne, w którym zawarł obowiązki w zakresie konserwacji wymienionych rowów i ich utrzymywania przez uprawnionego, bowiem rowy te znajdują się w zasięgu oddziaływania jazu Ujście [...] i likwidują ujemny wpływ podtapiania użytków rolnych przez spiętrzone wody tym jazem.

W odwołaniu od decyzji z dnia [...], Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej we W., Oddz. w O. wniósł o jej zmianę poprzez skreślenie w całości pkt. III.5 oraz modyfikacje pkt.II.2. zamieniając wyraz "zatwierdzenia" na "uzgodnienia" instrukcji eksploatacji. W motywach odwołania zarzuca organowi, lekceważenie wiedzy technicznej zawartej w jego pismach, oraz przekazywanej w dyskusji na rozprawach wodnoprawnych. Ponadto przywołując decyzje z dnia 12 listopada 1970r. odwołujący podniósł, iż nie były nią nałożone obowiązki partycypacji w kosztach utrzymania urządzeń melioracyjnych. Zobowiązanie, natomiast zaskarżoną decyzją Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej do wykonania gruntownej konserwacji rowów melioracyjnych oraz ich późniejsze utrzymanie, uznał za błędne, gdyż prace te zdaniem odwołującego winne być wykonywane w trybie art. 97 ust. 1 Prawa wodnego, tzn. przez właścicieli poszczególnych odcinków rowów, lub przez spółkę wodną. Opisując posadowienie rowu R-O-2(dawniej 29), w warstwie gliny pylastej, jego zamulanie, zmniejszenie spadku zwierciadła w ujściu rowu, zmniejszenie prędkości jego przepływu, odwołujący zasugerował swój udział w kosztach, ale do wysokości 50%, z uwagi oddziaływanie cofki na w/w rowy z jazu [...]. Ponadto nie podzielił stanowiska organu, aby konserwację rowów uzgadniać z dyrekcją Stobrawskiego Parku Krajobrazowego. W zakresie podawanej nowej numeracji rowów, wyraził zdziwienie sugerując, że Urząd Gminy [...], jako właściciel omawianych rowów winien je utrzymywać, na zasadzie art.97 ust.1 Prawa wodnego.

W wyniku rozpatrzenia powyższego odwołania, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] nr [...], zmienił zaskarżony pkt.II.2 decyzji Starosty [...], a w pozostałej części żądania odwołania nie uwzględnił. Decyzję, organ odwoławczy oparł na podstawie art. 138 § 2 kpa i art. 22 ustawy z dnia 24 października 1994r.- Prawo wodne. W uzasadnieniu decyzji, organ wskazał, iż udzielenia pozwolenia wodnoprawnego dokonano w sposób właściwy. W sytuacji rozbieżnych stanowisk stron, co do pojawiających się wątpliwości, skorzystano z art. 25 ust.2 Prawa wodnego, powołując biegłego z listy wojewody, a jego opinia stanowiła oparcie w rozstrzyganiu przez organ. Do sformułowania opinii, biegły wykorzystał dostępne materiały i dokumenty, oględziny, w wyniku czego jednoznacznie określił w swojej opinii, że istnieje bezpośredni wpływ piętrzenia wody rzeki Odry jazem Ujście [...] na podniesie się zwierciadła wód gruntowych, oraz że na przedmiotowym odcinku rzeka przestała spełniając funkcję drenującą dla terenów przyległych, a stała się dla nich zasilającą. Ponieważ w celu przeciwdziałaniu powyższym skutkom, jakie budowa jazu spowodowała dla użytków rolnych położonych w prawym międzywalu, zostały wybudowane rowy odwadniające, stad podporządkowanie ich do jazu Ujścia [...] jest właściwe. Organ odwołujący, odnosząc się do opisanego w odwołaniu posadowienia rowów, nie znalazł podstaw do przyporządkowania ich do jazu [...]. Ponadto podkreślił, że przytoczony w odwołaniu art. 97 ust. 1 Prawa wodnego nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie, bowiem cyt. przepisy reguluje w sposób ogólny kwestię utrzymania urządzeń melioracyjnych. W przedmiotowej sprawie, wywiódł organ, ma zastosowanie art. 25 ust. 3 Prawa wodnego, gdyż wykazany został wpływ piętrzenia wody Odry jazem Ujście [...] na tereny użytków rolnych, jaki występuje przy braku konserwacji i niewłaściwego utrzymywania rowów melioracyjnych, stąd obowiązek jednorazowej konserwacji na całej długości wymienionych rowów, oraz obowiązek utrzymywania w sposób stały dolnego odpływowego odcinka rowu R-O-2(29) do połączenia z rowem R-O-2-1(29a). Organ wskazał, ponadto na datę 28 września 1999r., z którą powołany został Stobrawski Park Krajobrazowy i dlatego, od tego okresu istnieje wymóg uzgodnienia z dyrekcją tego Parku, podejmowanych czynności mogących mieć wpływ na stan stosunków wodnych. Wojewoda podzielił zarzut odwołującego, co zapisu pkt.II.2 decyzji I instancji, i na zasadzie art. 22 Prawa wodnego dokonał zmiany, poprzez regulację opiniowania uaktualnianej instrukcji eksploatacyjnej, a nie jej zatwierdzanie. W skardze, Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej domagał się uchylenia decyzji Wojewody [...] w zakresie nałożonego obowiązku utrzymania spornych rowów oraz uchylenia w tej części decyzji I instancji. Zarzucono organowi naruszenie przepisów art. 25 ust.3 oraz 97 ust.1 ustawy- Prawo wodne w związku z art. 7 i 77 kpa. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że decyzja z 12 listopada 1970r. wydana na czas nieoznaczony, nie nakładała na administratora rzeki Odry obowiązku partycypacji w kosztach utrzymania urządzeń melioracyjnych (Nr 29, 29a, 29b) a obecne wystąpienie o pozwolenie wodnoprawne związane jest z wejściem w życie art. 132a Prawa wodnego. Ponadto wywodził, że ponoszenie kosztów związanych z utrzymaniem rowów winno być poprzedzone oszacowaniem merytorycznym wielkości zamulenia i jej przyczyną, należało ustalić właścicieli poszczególnych odcinków rowów dla zastosowania art. 97 ust.1 cyt. ustawy, a uzgadnianie konserwacji rowów ze wskazaną dyrekcją nie ma sensu przyrodniczego, z uwagi na położenie Parku.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy odnotować, że skoro skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., to w oparciu o art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sad administracyjny.

Na zasadzie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzygają spory kompetencyjne i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa wyżej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym, podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270). Sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna prawem, przy czym rozważa prawo obowiązujące w dniu jej wydania jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji.

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Wszczęcie postępowania w sprawie nastąpiło na wniosek Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W.- Oddział w O., o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie wody rzeki Odry jazem Ujście [...], dla potrzeb żeglugi śródlądowej. Ponieważ materialnoprawne zagadnienia, związane z uzyskaniem żądanego pozwolenia określała w dacie rozstrzygania, ustawa z dnia 24 października 1974r.-Prawo wodne, stąd oceny zaskarżonej decyzji dokonano, w trybie przepisów tej ustawy. Po otrzymaniu pozwolenia wodnoprawnego, na piętrzenie wody rzeki Odra jazem Ujście [...], zarzutem skarżącego w odwołaniu oraz w skardze, stał się nałożony przez organ w tym pozwoleniu, obowiązek wykonania jednorazowej, gruntownej konserwacji rowów melioracyjnych oraz ich późniejsze utrzymanie, przy czym zakres planowanej konserwacji, wskazano uzgodnić z dyrekcją parku krajobrazowego. Powyższy obowiązek, organy orzekające oparły na przepisie art. 25 ust. 3 ustawy-Prawo wodne, natomiast skarżący podnosi, że obowiązek ten, winien zostać uregulowany w trybie art. 97 ust.1 cyt. ustawy. Z treści art. 25 ust. 3 cyt. ustawy wynika, że jeżeli korzystanie z wody lub wykonanie urządzeń wodnych miałoby szkodliwie oddziaływać na interesy ludności i gospodarki narodowej lub na środowisko, w pozwoleniu wodnoprawnym zobowiązuje się zakład do wykonania i utrzymania urządzeń zapobiegających szkodom. W rozpoznawanej sprawie, bezsporne jest, że wymienione rowy są urządzeniami wodnymi. Organ, w wyniku przeprowadzonego postępowanie dowodowego, dał wiarę opinii biegłego, powołanego w tej sprawie, który określił, iż istnieje bezpośredni wpływ piętrzenia wody rzeki Odry jazem Ujście [...], na podniesienie zwierciadła wód gruntowych, na terenach przyległych. Spiętrzenie wody spowodowało, że rzeka na tym odcinku przestała spełniać funkcję drenującą dla terenów przyległych, a stała się dla nich zasilającą. W celu przeciwdziałania niekorzystnym skutkom, jakie budowa jazu Ujście [...] spowodowała dla użytków rolnych, wybudowane zostały rowy odwadniające, z których głównym jest rów R-O-2 (29) i stąd podporządkowanie ich do tego jazu. W przypadku braku konserwacji i niewłaściwego utrzymania rowów melioracyjnych, w świetle wykazanego szkodliwego wpływu piętrzenia wody Odry jazem Ujście [...] na tereny użytków rolnych, zastosowanie art. 25 ust. 3 cyt. ustawy było właściwe. Organ wykazał, związek przyczynowy między działaniami bezpośrednio związanymi z wydanym pozwoleniem wodnoprawnym a powstałymi szkodami w dziedzinie stosunków wodnoprawnych. Dla zastosowania, przez organ art. 25 ust. 3 Prawa wodnego, do nałożenia na zakład określonego w nim obowiązku, w zakresie zapobiegania szkodom jest ustalenie, że zakłócenie stosunków wodnych w nieruchomościach innych osób, pozostaje w związku z posiadanym przez ten zakład pozwoleniem wodnoprawnym. Skoro z opinii biegłego wynika, że piętrzenie w/w jazem ma ujemny wpływ na wskazany rów, jak również oddziaływuje negatywnie na działki będące własnością osób trzecich, to nie było przeszkód do zastosowania cyt. przepisu. Przy nakładaniu obowiązków w trybie art. 25 ust 3 cyt.ustawy nie mają decydującego znaczenia, okoliczności obiektywne, przyczyniające się do nieodpowiedniej drożności rowów jak np. podnoszone przez skarżącego zamulanie z pól, czy struktura gleby.

Podkreślić należy, że ze względu na charakter ochronny spornych rowów, organ właściwie zastosował przywołany przepis w podstawie prawnej, nakładając kwestionowany przez skarżącego obowiązek, bowiem w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania art. 97 ust. 1 Prawa wodnego.

Nie można uznać za bezpodstawny zapis w pozwoleniu wodnoprawnym, w zakresie uzgodnienia planowanej konserwacji z dyrekcją powstałego w 1999r. Stobrawskiego Parku Krajobrazowego. W treści § 3 ust. 3 i § 3 ust.1 pkt.2a rozporządzenia Wojewody Opolskiego, nr P/11/99, z dnia 28 września 1999r. w sprawie utworzenia "Stobrawskiego Parku Krajobrazowego" (Dz. Urz. Woj. Opolskiego nr 38, poz. 255), zawarte są regulacje związane z ograniczeniami w zakresie, mogących wystąpić zmian stosunków wodnych.

Również zasygnalizowania wymaga kwestia, iż art. 25 ust. 3 cyt. ustawy nie przewiduje sugerowanej przez skarżącego, możliwości częściowej, 50% partycypacji w kosztach utrzymania urządzenia zapobiegającego ewentualnym szkodom.

Uzasadnienia decyzji organu I i II instancji, oraz dołączone dowody w sprawie, pozwalają na ocenę dochowania zasadzie z art. 7 i 77 kpa, poprzez zebranie i analizę całego materiału dowodowego. Skarżący brał czynny udział w postępowaniu dowodowym, a odczucie o lekceważeniu posiadanej przez niego wiedzy technicznej nie można zakwalifikować do naruszenia art. 7 i 77kpa, gdyż wypowiedzi, pisma, stanowiska skarżącego były przedmiotem oceny, przed podjęciem rozstrzygnięcia, na co wskazują organy w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji.

Wobec tego, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, nie naruszono przepisów proceduralnych, należało na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzec jak w sentencji.