Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1203/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 178 ust. 1, art. 181 ust. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 572
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.
article: par. 2, par. 4
journal: Dz.U. 2011 nr 214 poz 1270
law: Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 1 września 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz  wypłacania studentom stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung, Iwona Dąbrowska (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2013 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium za wybitne osiągnięcia w nauce 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na rzecz skarżącej E. K. kwotę 440 (słownie: czterysta czterdzieści) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2013 r., wydaną na podstawie art. 178 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572, z późn. zm.; dalej: p.s.w.) Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego utrzymał w mocy swoją decyzję nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. odmawiająca przyznania E. K. stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2012/2013.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] października 2012 r. Rektor Uniwersytetu [...] przedstawił wniosek, zaopiniowany przez Radę Wydziału [...] o przyznanie E. K. stypendium Ministra za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2012/2013. Rektor uzasadnił wniosek studentki wysoką średnią ocen oraz osiągnięciami naukowymi.

W dniu [...] października 2012 r. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, na podstawie § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 1 września 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłacania studentom stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia (Dz. U. Nr 214, poz. 1270; dalej: Rozporządzenie) powołał Zespół do spraw oceny wniosków o przyznanie stypendium ministra za wybitne osiągnięcia, w skład którego weszło 27 ekspertów reprezentujących osiem obszarów nauki i sztuki. W celu zapewnienia jednolitej i obiektywnej oceny Zespół uchwalił zasady oceniania wniosków dla studentów, zgodnie z którymi, wniosek mógł uzyskać maksymalnie 100 pkt, z tego: 5 pkt - za średnią ocen i 95 pkt - za wybitne osiągnięcia. Liczba punktów za średnią ocen zależała od pozycji na liście wniosków z danej uczelni z danego kierunku uszeregowanej według średniej ocen. Za 1 miejsce Zespół przyznawał 5 pkt, za 2 miejsce - 4 pkt, za 3 miejsce - 3 pkt, za 4 miejsce - 2 pkt, a za 5 i dalsze miejsca – 1 pkt. Przy tej ocenie brana była pod uwagę średnia ocen uzyskanych w ostatnim zaliczonym roku studiów, która klasyfikowała studenta w grupie 5% najlepszych studentów danego kierunku. Z kolei liczba punktów za osiągnięcia naukowe zależała od liczby wybitnych osiągnięć oraz ich rangi. Zespół przyznawał od 0 do 5 pkt za każde wymienione we wniosku osiągnięcie w zależności od prestiżu danego osiągnięcia, wykorzystując swoją ekspercką wiedzę w danych dziedzinach, dbając jednocześnie o zachowanie porównywalności osiągnięć i obiektywizm oceny. Każdej z kategorii osiągnięć wymienionych w § 2 ust. 4 Rozporządzenia Zespół przypisał określoną wagę tj. 5 - w przypadku nagród i wyróżnień w konkursach o zasięgu międzynarodowym, 4 - w przypadku publikacji naukowych w recenzowanych czasopismach naukowych o zasięgu co najmniej krajowym lub publikacji naukowych w formie książki, 3 - w przypadku autorstwa lub współautorstwa patentu lub wzoru użytkowego, 2 - w przypadku udziału w projektach badawczych prowadzonych we współpracy z innymi ośrodkami akademickimi lub naukowymi i 1 - w przypadku udziału w projektach badawczych prowadzonych przez uczelnię oraz w przypadku wystąpień na konferencjach naukowych. Liczbę punktów w danej kategorii stanowił iloczyn liczby punktów przyznanych za dane osiągnięcie i wagi danej kategorii osiągnięć. Ogólna liczba punktów za osiągnięcia stanowiła sumę punktów w poszczególnych kategoriach, z tym że jeśli przekraczała ona 95 pkt, była korygowana w dół do 95 pkt. Ponadto zgodnie z § 2 ust. 3 Rozporządzenia, przy ocenie wniosków brane były pod uwagę osiągnięcia uzyskane w okresie zaliczonych lat studiów, a więc w przypadku studentów studiów pierwszego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich – w okresie od daty rozpoczęcia tych studiów do dnia 30 września 2012 r., a w przypadku studentów studiów drugiego stopnia – w okresie od daty rozpoczęcia studiów pierwszego stopnia poprzedzających studia drugiego stopnia do dnia 30 września 2012 r. Wedle § 4 ust. 5 Rozporządzenia, przy ocenie wniosków nie były uwzględniane osiągnięcia, które były uprzednio podstawą przyznania stypendium ministra. Zgodnie z uchwalonymi przez Zespół zasadami, przy ocenie wniosku nie były uwzględniane: osiągnięcia uzyskane przed studiami, osiągnięcia niewynikające ze studiowania na danym kierunku oraz osiągnięcia niezdefiniowane w rozporządzeniu jako wybitne, np. publikacje w czasopismach nierecenzowanych lub o zasięgu mniejszym niż krajowy, publikacje w toku (w druku lub w recenzji), udział w projektach badawczych, które nie były prowadzone przez uczelnie (a np. przez koła naukowe), zgłoszenia patentowe, udział w organizacji lub bierny udział w konferencjach naukowych, czy nagrody i wyróżnienia w konkursach uczelnianych, ogólnopolskich lub eliminacjach krajowych do konkursów międzynarodowych.

W dniu [...] grudnia 2012 r. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wydał decyzję [...], którą odmówił przyznania E. K. stypendium za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2012/2013. Uzasadniając powyższe, Minister wskazał, że według powyżej opisanych zasad Zespół ocenił wniosek E. K. na 13 punktów w tym:

– 5 pkt - za 1 pozycję na liście wniosków z danego kierunku uszeregowanej według średniej ocen (za średnią 4,95),

– 2 pkt-w kategorii "publikacje naukowe w recenzowanych czasopismach naukowych o zasięgu co najmniej krajowym lub publikacje naukowe w formie książki" (za jedną publikację),

– 2 pkt - w kategorii "udział w projektach badawczych prowadzonych przez uczelnię" (za jeden projekt),

– 4 pkt - w kategorii "wystąpienia na konferencjach naukowych" (za jeden referat).

W dalszej części Minister wskazał, że przy rozpatrywaniu wniosku nie zostały wzięte pod uwagę osiągnięcia, uzyskane przed 1 października 2011 r. z uwagi na fakt, iż były one podstawą do przyznania studentce stypendium za wybitne osiągnięcia w roku akademickim 2011/2012 i nie mogły być ponownie uwzględnione.

W związku z faktem, iż liczba przyznanych stypendiów w 2012 r. mogła wynosić nie więcej niż 1000, Zespół stworzył ranking wniosków uszeregowany według największej liczby punktów. Minister ustalił zatem, iż stypendium będzie przyznane 969 studentom, których wniosek uzyskał co najmniej 20 pkt. Wobec przyznania wnioskowi wskazanej powyżej liczby 13 pkt wniosek studentki został sklasyfikowany na [...] pozycji. Wobec niespełnienia wymaganego warunku, Minister orzekł o nieprzyznaniu studentce stypendium.

W dniu [...] stycznia 2013 r. E. K. złożyła do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, uzupełniony następnie pismem z dnia [...] lutego 2013 r. W piśmie tym wnioskodawczyni podniosła szereg zarzutów dotyczących błędnej oceny przedstawionych we wniosku o przyznanie stypendium osiągnięć. Przejawiała się ona zarówno w nieprawidłowym przeliczeniu punktacji w kategorii "publikacji naukowej opublikowanej w czasopismach naukowych o zasięgu co najmniej krajowym", gdzie zdaniem wnioskodawczyni nastąpił błąd polegający na braku przemnożenia liczby przyznanych punktów przez wagę przyznaną osiągnięciu, jak również w niedostatecznie wysokim ocenieniu osiągnięcia z kategorii "udział w projektach badawczych prowadzonych przez uczelnie lub we współpracy z innymi ośrodkami akademickimi lub naukowymi". Wnioskodawczyni ponadto wskazała dodatkowe osiągnięcia, które nie zostały zgłoszone we wniosku o przyznanie stypendium, a które powinny zostać uwzględnione przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Osobną kategorię zarzutów stawianych przez odwołującą się decyzji wydanej przez Ministra stanowiło wskazanie naruszenia art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. 2013, poz. 267; dalej: k.p.a.), poprzez niedostateczne uzasadnienie decyzji o charakterze uznaniowym. Zdaniem E. K., Minister w swojej decyzji nie wskazał w sposób wyraźny, których osiągnięć wymienionych we wniosku nie uznał za warte oceny i dlaczego tak rozstrzygnął, jak również nie sprecyzował jasno motywów swojej oceny. Ponadto zainteresowana wskazała na naruszenie przez organ art. 10 k.p.a. poprzez zaniechanie poinformowania jej o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i złożenia końcowych oświadczeń. Wszystkie wskazane argumenty powinny, zdaniem wnioskodawczyni, spowodować zmianę decyzji i przyznanie jej stypendium za wybitne osiągnięcia za rok akademicki 2012/2013 i to wniosła we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W odpowiedzi na powyższy wniosek Minister Nauki Szkolnictwa Wyższego wydał decyzje opisaną na wstępie.

W uzasadnieniu decyzji organ przypomniał stan faktyczny sprawy oraz ponownie opisał tryb oraz zasady oceniania wniosków o przyznanie stypendium za wybitne osiągnięcia. Organ uznał zarzut wnioskodawczyni dotyczący błędnej punktacji osiągnięcia z kategorii "publikacje naukowe w recenzowanych czasopismach naukowych o zasięgu co najmniej krajowym lub publikacje naukowe w formie książki", przyznając za nie osiem punktów w miejsce poprzednio przyznanych dwóch. Nie ustosunkował się do pozostałych zarzutów, podtrzymując argumentację zawartą w decyzji I instancji. Wobec uzyskania – po ponownym przeliczeniu – oceny 19 punktów, niewystarczającej do przyznania stypendium, Minister utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z [...] grudnia 2012 r.

Na powyższą decyzję E. K. – za pośrednictwem pełnomocnika – wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając decyzji naruszenie:

– § 2 ust. 4 Rozporządzenia poprzez nieuznanie zgłoszonych we wniosku osiągnięć za wybitne osiągnięcia naukowe lub uznanie ich za osiągnięcia o niskim prestiżu;

– art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia decyzji, w szczególności niewskazanie przez organ dowodów, na których się oparł, osiągnięć które uznał za wybitne oraz przyczyn, z powodu których nie uznał części zgłoszonych osiągnięć za wybitne lub przyznał ilość punktów inną niż maksymalną;

– art. 8 k.p.a. poprzez dokonanie punktowej oceny wniosków w sposób podważający zaufanie skarżącej do organów państwa;

– art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącej czynnego udziału w każdym stadium postępowania i nieumożliwienie jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji w I instancji.

W świetle powyższych zarzutów pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

Argumentując poszczególne zarzuty, pełnomocnik E. K. wskazał, że organ w sposób niedostateczny uzasadnił, które z wymienionych przez skarżącą we wniosku osiągnięć uznał za wybitne, a którym takiego charakteru odmówiono oraz jakie względy decydowały o takiej a nie innej ich ocenie. Opisując kolejne osiągnięcia wymienione we wniosku podkreślał, że organ nie wyjaśnił motywów, którymi kierował się przy ich kwalifikacji. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, m. in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2007 r. I SA/Wa 958/07 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2011 r. II SA/Wa 1230/11 pełnomocnik skarżącej dowodził, że organ w istotny sposób naruszył zasady postępowania administracyjnego zawarte w k.p.a., m. in. poprzez lakoniczne, jednozdaniowe odniesienie się do nieocenionych przez Zespół osiągnięć skarżącej. Zdaniem pełnomocnika, uzasadnienie decyzji nie spełnia wymogu przejrzystości i zrozumiałego dla strony postępowania wyjaśnienia motywów, przez co decyzja podjęta w sprawie staje się dowolną, a nie uznaniową, co jest według pełnomocnika niedopuszczalne. Dodatkowo postawiony został zarzut naruszenia art. 8 k.p.a., przejawiający się – zdaniem pełnomocnika skarżącej – w niejednolitym ocenianiu wniosków o przyznanie stypendium, co skutkować mogło tym, iż organ "celowo przyznawał za poszczególne osiągnięcia takie liczby punktów, by ich suma wyrażała się zawsze za pomocą liczb całkowitych. Takie działanie mogło wpłynąć na wysokość progu punktowego wymaganego do otrzymania stypendium, a z pewnością podważyło zaufanie skarżącej do organów państwa." Podtrzymany został również zarzut naruszenia art. 10 k.p.a., gdyż poinformowanie strony o uprawnieniu zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia na etapie postępowania II instancji nie sanuje – według pełnomocnika – zaniechania tego rodzaju poczynionego na etapie I instancji.

W odpowiedzi na skargę Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o oddalenie skargi. Organ ponownie opisał stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo przedstawił tryb postępowania oraz sposób oceny wniosków o przyznanie stypendium, oparty na właściwym Rozporządzeniu. Ustosunkowując się do podniesionych w skardze zarzutów niskiej punktacji publikacji naukowej oraz nieuwzględnienia przy ocenie wniosku wszystkich wymienionych przez Skarżącą aktywności naukowych organ wyjaśnił, iż przepisy nie przewidują obowiązku przyznawania punktów za każde przedstawione we wnioskach studentów osiągnięcia. Dodatkowo organ wyjaśnił, że:

– publikację pokonferencyjną w czasopiśmie [...] oceniono na 2 pkt w skali od 0 do 5 pkt. Należało jednak zauważyć, iż skarżąca była jedną z sześciu autorów tej publikacji;

– udział w grancie MNISW nr [...] oceniono całościowo, przyznając za to osiągnięcie 2 pkt. Należy jednak zwrócić uwagę, iż jedno z badań "[...]" było prowadzone w ramach pracy magisterskiej (co nie stanowi - na tle innych studentów - wybitnego osiągnięcia naukowego. Drugi projekt badawczy (wskazany dopiero we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) był realizowany w ramach powyższego grantu, stąd nie podwyższono oceny punktowej przy ponownej ocenie wniosku. Poza tym efekty badań zostały ocenione w kategorii "wystąpienia na konferencjach naukowych";

– wystąpienie na konferencji naukowej [...] oceniono na 4 pkt w skali od 0 do 5 pkt. Jak wynika z protokołu oceny wniosku w drugiej instancji, Zespół ocenił całościowo występ Skarżącej składający się z prezentacji dwóch posterów (2x2 pkt), traktując go jako jeden referat za 4 pkt. Była to praktyka stosowana przez Zespół w przypadku licznych wystąpień na tej samej konferencji;

Organ przyznał również, że przy pierwszym rozpoznaniu wniosku skarżącej popełniono błąd rachunkowy, polegający na ustaleniu błędnego wyniku mnożenia 2 (punkty cząstkowe) i 4 (waga) - jako 2 (liczba punktów w danej kategorii). Stąd można było odnieść wrażenie, że Zespół oceniał osiągnięcia przy pomocy punktów ułamkowych. Pomyłka została zauważona i poprawiona podczas ponownego rozpatrywania sprawy. Odnosząc się do zarzutu lakonicznego uzasadnienia decyzji pełnomocnik Ministra wskazał, iż w uzasadnieniu obu decyzji wyczerpująco przedstawiono przesłanki, jakimi organ się kierował przy wydawaniu decyzji i wskazano osiągnięcia o charakterze naukowym wraz z przypisaną im liczbą punktów. Przyznał, iż omówienie nienaukowości osiągnięć wskazanych we wniosku, takich jak uzyskanie tytułu zawodowego licencjata, rozpoczęcie studiów podyplomowych, wyróżnień przyznanych w toku edukacji, czy prowadzenie warsztatów dla dzieci, zapewne powinno być przeprowadzone. Jednakże nie wpłynie ono jednak na zmianę punktacji wniosku, a tym samym i zmianę decyzji. Organ zaznaczył również, że skarżąca została poinformowana pismem z dnia [...] lutego 2013 r. o swoich uprawnieniach wynikających z art. 10 k.p.a. i z uprawnień tych nie skorzystała. W podsumowaniu odpowiedzi wniesiono o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka, co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Badana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżoną decyzję z dnia [...] marca 2013 r. oraz poprzedzającą ją decyzja z dnia [...] grudnia 2012 r. wydano z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa.

Stosownie do art. 178 ust. ustawy z dnia 27 lipca 1995 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.), stypendia ministra za wybitne osiągnięcia przyznaje studentom minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego na wniosek rektora uczelni zaopiniowany przez radę podstawowej jednostki organizacyjnej, a w przypadku uczelni nieposiadającej podstawowej jednostki organizacyjnej - przez senat uczelni.

Zgodnie z art. 181 ust. 2 powołanej ustawy, stypendium ministra za wybitne osiągnięcia może być przyznane studentowi szczególnie wyróżniającemu się w nauce lub posiadającemu wybitne osiągnięcia naukowe, artystyczne lub sportowe. Szczegółowe kwestie związane z przyznawaniem stypendium reguluje rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 1 września 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłacania studentom stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia (Dz. U. Nr 214, poz. 1270). W świetle § 2 ust. 1 rozporządzenia, stypendium na dany rok akademicki może być przyznane studentowi, który zaliczył rok studiów w poprzednim roku akademickim oraz: 1) szczególnie wyróżniał się w nauce, uzyskując w ostatnim zaliczonym roku średnią arytmetyczną ocen z egzaminów i zaliczeń przewidzianych w planie studiów klasyfikującą studenta w grupie 5% najlepszych studentów danego kierunku, lub 2) uzyskał wybitne osiągnięcia naukowe, artystyczne lub sportowe w okresie studiów na danym kierunku, a w przypadku studiów prowadzonych w trybie indywidualnym lub studiów międzykierunkowych - w okresie tych studiów.

Za wybitne osiągnięcia naukowe, o których mowa w ust. 1 pkt 2, uważa się:

1. publikacje naukowe w recenzowanych czasopismach naukowych o zasięgu co najmniej krajowym lub publikacje naukowe w formie książki,

2. udział w projektach badawczych prowadzonych przez uczelnię lub we współpracy z innymi ośrodkami akademickimi lub naukowymi,

3. autorstwo lub współautorstwo patentu lub wzoru użytkowego,

4. wystąpienia na konferencjach naukowych,

5. nagrody i wyróżnienia w konkursach o zasięgu międzynarodowym (§ 2 ust. 4 rozporządzenia).

Mając na uwadze treść powołanych przepisów ustawowych, jak i brzmienie § 2 ust. 1 rozporządzenia ("stypendium na dany rok akademicki może być przyznane studentowi") uznać należy, iż decyzja w przedmiocie przyznania stypendium ma charakter uznaniowy. Przesądza o tym fakt, iż poza spełnieniem kryteriów o charakterze ostrym, wymienionych w § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, student ubiegający się o stypendium musi również spełnić kryterium o charakterze ocennym, za które uznać należy legitymowanie się osiągnięciami naukowymi - § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Wprawdzie § 4 pkt 1-5 określa ogólnie pojęcie wybitnych osiągnięć naukowych, wyliczając ich formy, niemniej nie dokonuje gradacji jakościowej w każdej grupie osiągnięć naukowych. Zatem Minister jest upoważniony w pierwszej kolejności do oceny wartości merytorycznej poszczególnych osiągnięć naukowych studenta, co też czyni metodą punktową (§ 4 ust. 4 rozporządzenia) przy pomocy Zespołu, o którym mowa w § 4 ust. 1 - 3 rozporządzenie. Organ rozstrzyga, które z przejawów działalności naukowej studentów zasługują na wyróżnienie stypendium i dlatego jest zobowiązany swoje uznanie w tym zakresie dokładnie i wyczerpująco uzasadnić. Podkreślić należy, iż w związku z wydawaniem decyzji o charakterze uznaniowym na organie administracji ciąży obowiązek szczególnie starannego sporządzenia ich uzasadnienia, zwłaszcza decyzji dla strony negatywnych. Dlatego ze względu na możliwy do podniesienia zarzut niewłaściwego korzystania z uznania administracyjnego (przekroczenia granic tego uznania), obowiązki w zakresie uzasadnienia decyzji są większe wobec organu orzekającego w ramach uznania administracyjnego aniżeli w przypadku orzekania w ramach ustawowego związania. Na uznaniowy charakter decyzji przyznającej stypendia, wydanych w oparciu o przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym, wielokrotnie wskazywało orzecznictwo sądów administracyjnych (wyrok NSA z dnia 21 marca 2007 r., sygn. I OSK 2032/06 oraz wyroki WSA w Warszawie: z dnia 2 grudnia 2008 r., sygn. I SA/Wa 1201/08, z dnia 13 listopada 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 890/08, z dnia 25 września 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 958/07 - publikowane w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

NSA w wyroku z dnia 10 maja 2012 r. sygn. akt I OSK 369/12 (publik. LEX nr 1264785) podkreślił, że: "Jeżeli przyznane ministrowi w budżecie środki finansowe na stypendia "naukowe" są zbyt małe, żeby takie stypendium otrzymał każdy student, który spełni przesłanki wskazane w art. 181 ust. 2 p.sz.w., organ musi dokonać dodatkowej gradacji osiągnięć naukowych wnioskodawców, ponieważ może przyznać tylko tyle stypendiów na ile pozwalają mu posiadane fundusze. Niemniej jednak, gradacja ta powinna być dokonana wedle jednakowych możliwie maksymalnie zobiektywizowanych i wiadomych dla stron postępowania kryteriów, tak aby każdy z ubiegających się o stypendium mógł ocenić, czy zastosowana wobec niego punktacja opiera się na tych samych wskaźnikach, wedle których ustalono pozycję rankingową innych studentów ubiegających się o stypendium za osiągnięcia naukowe. W rezultacie uzasadnienie decyzji uznaniowej musi być na tyle wyczerpujące i zindywidualizowane, aby sąd administracyjny był w stanie ocenić, czy zawarte w decyzji rozstrzygnięcie nie zapadło z przekroczeniem granic uznania administracyjnego.

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy podnieść należy, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister wskazał kryteria, którymi posługiwał się w celu wyłonienia najlepszych studentów. Szczegółowo przybliżył zasady przyznawania punktów za poszczególne osiągnięcia naukowe. Określił minimum punktowe (20 pkt) kwalifikujące studenta do otrzymania przedmiotowego stypendium. Organ wskazał ile łącznie punktów uzyskała skarżąca oraz w zakresie wybitnych osiągnięć naukowych (§ 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia) ujawnił punktację w kategorii "publikacje naukowe..." i "wystąpienia na konferencjach naukowych". Odnosząc się do dokonań i osiągnięć skarżącej wykazanych we wniosku, a nie uznanych (za które nie przyznano punktów) Minister stwierdził jedynie, iż cyt.: "Pozostałe osiągnięcia wymienione we wniosku studentki nie stanowiły - zdaniem Zespołu - osiągnięć określonych w § 2 ust. 4 ww. rozporządzenia".

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie można doszukać się zindywidualizowania poszczególnych ocen, ich uzasadnienia. Skoro w poszczególnych obszarach oceny skarżąca nie uzyskała maksymalnej liczby punktów, to nie można uznać za wystarczające podanie skali punktacji danego osiągnięcia czy dokonania studenta, jak to czyni Minister w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Przyznane punkty należało nie tylko odnieść do konkretnie wskazanych dokonań studentki (ten element został w decyzji spełniony) ale także pisemnie uzasadnić dlaczego tak a nie inaczej oceniono jej dokonania, czego zabrakło do uzyskania maksymalnej liczby punktów za dane osiągnięcie czy działalność.

Największą wadą zaskarżonej decyzji jest jednak to, że organ w ogóle nie odniósł się w niej do zarzutów stawianych we wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy.

I tak wskazać należy, że organ nie wyjaśnił, dlaczego w kategorii "publikacje naukowe w recenzowanych czasopismach naukowych o zasięgu co najmniej krajowym lub publikacje naukowe w formie książki", uwzględniając za wybitne osiągnięcia w postaci publikacji pracę [...], która ukazała się w [...], przyznał studentce 8 punktów, w sytuacji gdy za to osiągnięcie można było uzyskać 20 punktów. Skoro bowiem osiągnięcia w postaci publikacji naukowych o zasięgu co najmniej krajowym posiadało wagę 4, to tym samym prestiż przyznany za tą pracę skarżącej wynosił 2, w sytuacji gdy maksymalna możliwa ilość punktów wynosiła 5.

Podobnie organ nie odniósł się do oceny punktowej za "udział w projektach badawczych prowadzonych przez uczelnię lub we współpracy z innymi ośrodkami akademickimi lub naukowymi". Skarżąca wskazała bowiem dwa osiągnięcia, polegające na udziale w projekcie badawczym realizowanym we współpracy z Kołem Naukowym Uniwersytetu [...] (Zakład [...] Uniwersytetu [...] oraz Katedra [...] Uniwersytetu [...]), na temat analizy [...] (osiągnięcia zgłoszone we wniosku o przyznanie stypendium) oraz udział w projekcie badawczym "[...] (osiągnięcia zgłoszone w piśmie z dnia [...] lutego 2013 r). Jak wynika z zaskarżonej decyzji, organ przyznał punkty tylko za jeden projekt, nie wskazując jednak, który projekt uznał za wybitne osiągnięcie.

Organ nie wskazał również, z czego wynika punktacja w kategorii "wystąpienia na konferencjach naukowych", skoro skarżąca wskazała w swoim wniosku trzy takie osiągnięcia.

Skoro wydając decyzję w przedmiocie przyznania stypendium Ministra za wybitne osiągnięcia organ administracji publicznej orzeka na zasadzie uznania administracyjnego, to właśnie w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji uznaniowej organ prowadzący to postępowanie jest obowiązany do dołożenia szczególnej staranności w dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, a następnie dokonania oceny całokształtu materiału dowodowego.

Zaskarżona zaś decyzja została uzasadniona w sposób wyjątkowo ogólnikowy i niespełniający wymogów art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Uzasadnienie decyzji powinno stwarzać możliwość kontroli przez stronę oraz Sąd prawidłowości toku rozumowania organu ją wydającego oraz motywów rozstrzygnięcia, co jest szczególnie istotne przy ocenie decyzji w charakterze uznaniowym. Brak prawidłowego uzasadnienia uniemożliwia ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu zakresu uznania administracyjnego.

W oparciu o ustalone kryteria organ powinien wykazać, dlaczego osiągnięcia danej osoby nie były wystarczające do uzyskania stypendium, ale nie tylko przez podanie przyznanych punktów za poszczególne osiągnięcia, ale też wyjaśnienie dlaczego przyznał taką a nie inną ilość punktów oraz dlaczego innym dokonaniom studenta odmówił waloru wybitnego osiągnięcia naukowego.

Jeżeli zdaniem organu przedstawione przez studenta osiągnięcia w świetle przyjętych kryteriów okazały się niewystarczające, niezbędne było dokonanie w tym zakresie szczegółowych ustaleń oraz przede wszystkim wyjaśnienie w uzasadnieniu stronie zasadności przesłanek, którymi przy załatwianiu jej sprawy kierował się organ. W przeciwnym razie, tak jak w niniejszej sprawie, zasadnie skarżąca może postrzegać rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji, jako krzywdzące jej osobę. Dlatego też takie uzasadnienie odmowy przyznania przedmiotowego stypendium jest niewystarczające i nie może zostać zaakceptowane z punktu widzenia praworządności. Podkreślić należy, że ze względu na możliwy do podniesienia zarzut niewłaściwego korzystania z uznania administracyjnego, obowiązki w zakresie uzasadnienia decyzji są większe wobec organu orzekającego w ramach uznania administracyjnego, aniżeli w przypadku orzekania w ramach ustawowego związania.

Jednocześnie wskazać należy, że przedstawione przez organ w odpowiedzi na skargę stanowisko, dotyczące ustosunkowania się przez organ do zarzutów przedstawionych przez skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie może sanować wadliwości wydanych decyzji. Odpowiedź na skargę nie może uzupełniać zaskarżonej decyzji przez zamieszczenie w niej rozważań i ocen, które zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. powinno zawierać jej uzasadnienie faktyczne i prawne. Odpowiedź na skargę nie może, jako pismo procesowe, być traktowana jako "aneks" do decyzji, gdyż należy już do postępowania sądowo-administracyjnego, a nie administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ orzekający winien bowiem odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących ustaleń faktycznych lub prawnych (art. 54 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Oznacza to, że przedmiotem badania pod kątem legalności i zgodności z prawem przez Sąd jest wyłącznie zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca, zatem Sąd w swych rozważaniach mógł odnieść się wyłącznie do argumentacji przedstawionej w treści wskazanych decyzji.

Biorąc zatem pod uwagę, że odpowiedź na skargę nie stanowi dokumentu, który podlega kontroli przez Sąd, stanowisko w nim zawarte nie może zostać poddane ocenie Sądu (patrz wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 listopada 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 890/08 - publik. LEX nr 521947).

Wobec stwierdzonych wad procesowych zaskarżonej decyzji, które mogły mieć istotny wpływ na końcowy wynik sprawy, nie może ona ostać się w obrocie prawnym.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien wnikliwie przeanalizować materiał dowodowy w sprawie, w szczególności dokonać wnikliwej weryfikacji punktacji osiągnięć skarżącej zgłoszonych we wniosku. Uzasadniając podjęte w sprawie rozstrzygnięcie organ weźmie pod uwagę powyższe wskazania Sądu, w szczególności odniesie się do zarzutów strony przedstawionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W związku z powyższym, uznając, że zaskarżona decyzja narusza prawo, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze. zm.). W przedmiocie kosztów Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 oraz art. 209 tej ustawy.