Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 445/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 138 par 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 34 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2015 poz 520
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie WSA Barbara Pasternak WSA Ewa Michna Protokolant specjalista Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2017 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej D. J. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 stycznia 2017 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego skargę oddala.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną przez A. K. (dalej skarżąca) decyzją z dnia 26 stycznia 2017 r. nr [...], wydaną na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) w zw. z art. 34 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. jedn., Dz.U. z 2015 r., poz. 520 ze zm., zwanej dalej Prawem geodezyjnym i kartograficznym), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2016 r. nr [...] o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy nieruchomościami położonymi w obrębie ewidencyjnym G, gmina J, oznaczonymi w ewidencji gruntów jako:

- działka ewidencyjna nr [...], objęta księgą wieczystą [...] prowadzona przez Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych, w której własność wpisana jest na rzecz S. G. oraz H. G. na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej;

- działka ewidencyjna nr [...], objęta księgą wieczystą [...] prowadzona przez Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych, w której własność wpisana jest na rzecz K. K. w udziale 1/3 + 1/3 oraz A. K. w udziale 1/3;

- działka ewidencyjna nr [...], objęta księgą wieczystą KW [...] prowadzona przez Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych, w której własność wpisana jest na rzecz : S. G. oraz H. G. na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej,

dotyczącego spornego odcinka wyznaczonego punktami granicznymi od A przez punkt B, C do punktu D, przedstawionego na szkicu przebiegu granic i opisanego w protokole granicznym - sporządzonym w dniu 2 marca 2016 r. przez upoważnionego do wykonania czynności rozgraniczeniowych geodetę uprawnionego mgr. inż. J. Ż. (nr uprawnień [...]) i przekazaniu z urzędu do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu sporną sprawę graniczną dotyczącą ustalenia przebiegu granic na wymienionym odcinku.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

S. G. i H. G. zwrócili się pismem z dnia 10 września 2015 r. do Wójta Gminy J o rozgraniczenie nieruchomości położonej w obrębie ewidencyjnym G, gmina J, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...], dla której w Sądzie Rejonowym prowadzona jest księga wieczysta nr [...] z nieruchomością sąsiednią, oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...], dla której w Sądzie Rejonowym prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. Wniosek był uzupełniany pismami z dnia 15 i 28 października 2015 r.

Wójt Gminy J postanowieniem z dnia [...] 2016 r. wszczął postępowanie w sprawie rozgraniczenia, upoważniając geodetę uprawnionego mgr inż. J. Ż., który w dniu 4 lutego 2016 r. wezwał strony w trybie art. 32 ust. 1 - 4 Prawa geodezyjnego i kartograficznego do stawienia się na gruncie celem ustalenia położenia punktów i przebiegu linii granicznych.

Postępowanie zakończyło się wydaniem przez Wójta Gminy J w dniu [...] 2016 r. decyzji nr [...] o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego (jak wyżej) i przekazaniu z urzędu do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu sporną sprawę graniczną dotyczącą ustalenia przebiegu granic na wymienionym odcinku.

W jej uzasadnieniu wskazano w szczególności, że w dniu 2 marca 2016 r. odbyła się rozprawa graniczna, na którą stawiły się wszystkie prawidłowo wezwane strony postępowania. Upoważnionym geodeta stwierdził, że brak w sprawie jednoznacznych dowodów, o których mowa w art. 31 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego pozwalających ustalić przebieg granic, w związku z czym istnieje możliwość ich przyjęcia na podstawie zgodnego oświadczenia stron (art. 31 ust. 3 Prawa geodezyjnego i kartograficznego). Strony wskazywały różny przebieg linii granicznych. Geodecie upoważnionemu nie udało się nakłonić stron w wynikłym sporze do poczynienia ustępstw i podpisania ugody. Dokonał w związku z tym pomiaru trwałych elementów zagospodarowania terenu, tymczasowo utrwalił i pomierzył granice oraz sporządził protokół graniczny. W protokole granicznym, stanowiącym integralną część dokumentacji rozgraniczeniowej przedmiotowych nieruchomości, geodeta opisał granicę wskazaną przez S. i H. G., która została oznaczona na szkicu granicznym w następujący sposób [...], granicę wskazaną przez A. K. i K. K. oznaczoną na szkicu granicznym w następujący sposób [...] kolorem zielonym, granicę określoną według zebranych dowodów - mapa ewidencji gruntów i budynków oznaczoną na szkicu granicznym w następujący sposób [...] - linia narysowana ołówkiem oraz granicę określoną według ostatniego spokojnego stanu posiadania, zgodnie ze stanem istniejącym na gruncie oznaczono na szkicu granicznym w następujący sposób [...] - linia ogrodzenia.

Dokonano ponadto ustaleń, że granica pomiędzy tymi nieruchomościami była przedmiotem rozgraniczenia w 1971 r. zakończonym wydaniem decyzji nr [...] z dnia 9 września 1971 r. i sporządzeniem operatu technicznego nr [...]. Punkty przebiegu granic zostały utrwalone kamieniami granicznymi, natomiast pomiar ich położenia został przeprowadzony niezgodnie z obecnie obowiązującymi standardami. Punkty pomierzono metodą ortogonalną w oparciu o ..." szczegóły terenowe (załamania granic). Obecnie brak możliwości ich wiarygodnej identyfikacji w terenie, a co za tym idzie odtworzenia ich pierwotnego położenia - wznowienia. W trakcie przeprowadzonego wywiadu terenowego nie odnaleziono, żadnych znaków z rozgraniczenia w 1971r. Wzdłuż odcinka [...] przebiega trwałe ogrodzenie z siatki na słupkach stalowych i częściowo betonowych. Na pozostałym odcinku brak widocznych śladów granicy.

Organ uznał, że dane dotyczące ustalanych granic są niewystarczające. Analizie poddano operat rozgraniczeniowy nr [...], mapę ewidencji gruntów i budynków, mapę zasadniczą oraz księgi wieczyste.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania oraz niedopełnienie obowiązków wynikających z przepisów o zamówieniach publicznych przy wyłonieniu geodety.

Uznała, że organ zaniechał powiadomienia jej o złożonym przez uczestników postępowania wniosku o rozgraniczenie oraz o ofertach złożonych przez geodetów, przez co ograniczono jej możliwość wpływu na zasadność wszczęcia postępowania oraz koszty postępowania rozgraniczeniowego.

Podniosła, że granice między spornymi działkami były utrwalane już dwukrotnie, między innymi w postępowaniu rozgraniczeniowym w roku 1971. S. G. podpisał wówczas protokół graniczony a wzdłuż granic osadzono kamienie graniczne.

W ocenie odwołującej upoważniony geodeta działał stronniczo, przesuwając granice 2 metry w jej działkę na całej długości, to jest 300 metrów. Nie wziął istotnych dokumentów pod uwagę. Nie zgodziła się ponadto z kosztami rozgraniczenia.

Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną Wójta Gminy J o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego.

SKO w uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia podniosło, że zgromadzone w sprawie dokumenty nie dały podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości. Stanowiły one operat techniczny nr [...] z rozgraniczenia zakończonego decyzją z dnia 9 września 1971 r., nr [...], mapę ewidencji gruntów i budynków, mapę zasadniczą oraz dokumenty potwierdzające tytuł prawny do nieruchomości.

Zgodnie z przepisem art. 34 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli w razie sporu co do przebiegu linii granicznych nie dojdzie do zawarcia ugody lub nie ma podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje właściwemu wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta). Stosownie do treści ust. 2 cyt. przepisu organ, o którym mowa w ust. 1, umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi.

Jak zwrócił uwagę upoważniony geodeta, dane zawarte w operacie nr [...] z rozgraniczenia nie są wystarczające do wznowienia granic jak również do wydania decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości. Jedyny egzemplarz decyzji z 1971r. znajduje się w posiadaniu uczestników. Decyzji nie odnaleziono ani w Księgach Wieczystych Sądu Rejonowego, ani w archiwum Starostwa Powiatowego, ani w Archiwum Narodowym. Geodeta stwierdził, że zapisy tej decyzji nie są jednak tożsame z dokumentami operatu nr [...] w tym z protokołem granicznym podpisywanym w 1971 r., ponieważ istnieje rozbieżność w ilości rozgraniczanych odcinków, które ta decyzja zatwierdza z odcinkami granicy, a które są przedstawione graficznie i opisane w protokole granicznym operatu nr [...].

W wyniku przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego nie doszło do ustalenia granic na gruncie i nie został podpisany akt ugody.

Organy administracji nie są wyposażone w prawo rozstrzygania sporów między stronami w kwestii rozgraniczenia. W sytuacji, gdy znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej są niewystarczające lub ze sobą sprzeczne i brak jest zgodnego oświadczenia, co do przebiegu granicy organ administracji umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę do rozpoznania sądowi powszechnemu.

Geodeta przeprowadził czynności geodezyjne zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Zgromadził dokumenty niezbędne do ustalenia stron postępowania oraz inne dokumenty, które miały posłużyć do ustalenia spornych granic. Założył osnowę geodezyjną i dokonał pomiaru w terenie istniejących śladów granicznych istotnych dla wyznaczenia granic. Okazał stronom granice w terenie, przyjął od stron oświadczenia dotyczące wskazania przez nich przebiegu granic oraz opisał w protokole granicznym zaprezentowane przez strony stanowiska. W następstwie dokonanych ustaleń sporządził mapę sytuacyjną do rozgraniczenia, a następnie przedłożył dokumenty Wójtowi Gminy J w celu wydania stosownej decyzji.

Stronom postępowania zapewniono czynny udział w postępowaniu.

W niniejszej sprawie nie było możliwe dokonanie rozgraniczenia ww. nieruchomości w oparciu o istniejące dokumenty, gdyż zawierały zbyt duże rozbieżności, uniemożliwiające prawidłowe rozstrzygnięcie istniejącego sporu granicznego. Konsekwencją jest umorzenie postępowania i przekazanie sprawy z urzędu do rozpatrzenia sądowi powszechnemu.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżąca powtórzyła zarzuty z odwołania od decyzji organu I instancji. Zakwestionowała też wybór biegłego geodety i podjęte przez niego czynności, w tym sporządzoną opinię uznając ją za niewiarygodną. Nie zgodziła się z kosztami rozgraniczenia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2014 r., poz. 1647.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. 2016 r., poz. 718 dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przeprowadzona kontrola według wyżej wskazanych kryteriów wydanych w rozpatrywanej sprawie decyzji wykazała, że są one zgodne z prawem.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. jedn., Dz. U. z 2016 r., poz. 1629, zwanej dalej Prawem geodezyjnym i kartograficznym), w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów.

W myśl ust. 2 wskazanego przepisu rozgraniczeniu podlegają, w miarę potrzeby, wszystkie albo niektóre granice określonej nieruchomości z przyległymi nieruchomościami lub innymi gruntami.

Jak stanowi ust. 3 art. 29 Prawa geodezyjnego i kartograficznego rozgraniczenia nieruchomości dokonują wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) oraz, w wypadkach określonych w ustawie, sądy.

Przy ustalaniu przebiegi granic bierze się pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej (art. 31 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego).

Słusznie stwierdza się w doktrynie, że rozgraniczenie jest urzędowym ustaleniem przebiegu granic pomiędzy sąsiadującymi nieruchomościami, a jego istotą jest ustalenie do jakich granic sięga prawo własności. Jak podniósł Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 10 września 1997 r., sygn. akt II GKN 309/97; LEX nr 31701), celem tego postępowanie nie jest wytyczenie wszystkich granic danej nieruchomości w taki sposób, aby jej powierzchnia odpowiadała treści księgi wieczystej.

Jak stanowią dalsze przepisy Prawa geodezyjnego i kartograficznego, rozstrzygnięcie sprawy o rozgraniczenie może zakończyć się: poprzez zawarcie ugody (art. 31 ust. 4 Prawa geodezyjnego i kartograficznego), wydaniem decyzji

o rozgraniczeniu nieruchomości (art. 33 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego), wydaniem decyzji o umorzeniu i przekazaniem sprawy z urzędu do rozpatrzenia sądowi (art. 34 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego),

a także wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.).

W rozpatrywanej sprawie skarżąca w toku postępowania administracyjnego kwestionowała działania organów, w wyniku których doszło do uruchomienia, ponownego, jak podnosiła, postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości.

W związku z powyższymi zastrzeżeniami skarżącej, stwierdzić należy, że przedmiotowe postępowanie rozgraniczeniowe, uruchomione wnioskiem z dnia 10 września 2015 r. mogło być prowadzone przez organy i nie zachodzi w tym przypadku zdaniem Sądu, stan tożsamości podmiotowej i przedmiotowej pomiędzy niniejszym postępowaniem rozgraniczeniowym, a postępowaniem zakończonym decyzją o rozgraniczeniu nr [...] z dnia 9 września 1971 r.

Wskazać należy, że tożsamość sprawy zachodzi w przypadku, gdy w prowadzonym postępowaniu występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego przy niezmienionym stanie faktycznym, w stosunku do postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Przy czym tożsamość przedmiotową należy rozumieć szerzej niż tylko jako przedmiot sprawy. Chodzi w tym wypadku zarówno o identyczny przedmiot nowej sprawy w stosunku do sprawy uprzednio ostatecznie rozstrzygniętej, jak i o tożsamość stanu prawnego tej sprawy przy niezmienionych jej okolicznościach faktycznych.

Skoro z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że wskazana powyżej decyzja nr [...] z dnia 9 września 1971 r. dotyczyła postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy wówczas istniejącymi parcelami gruntowymi l. kat. [...], [...], [...], [...], parcelami budowlanymi: [...], [...], [...] a parcelami gruntowymi l. kat. [...], [...], [...], [...] tj., gruntami M. G. a gruntami W. K., a przedmiotowe postępowanie dotyczyło rozgraniczenia pomiędzy działkami ewidencyjnymi: nr [...] własności S. G. oraz H. G. na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej; nr [...], własności K. K. w udziale 1/3 + 1/3 oraz A. K. w udziale 1/3, nr [...], własności S. G. oraz H. G. na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej, to nie występuje tożsamość podmiotowa pomiędzy tymi postępowaniami. Na ten stan rzeczy miała również wpływ zmiana stanu prawnego, jaka nastąpiła po rozgraniczeniu w 1971 r. Działki ewidencyjne nr [...] i [...], jak wynika ze znajdujących się w aktach administracyjnych aktów własności ziemi, zostały bowiem nabyte przez S. G. i W. K. na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250). Nabycie własności nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych znajdujących się w dniu wejścia w życie ustawy ( tj. w dniu 4 listopada 1971 r.) w samoistnym posiadaniu rolników, jeżeli oni sami lub ich poprzednicy objęli te nieruchomości w posiadanie na podstawie zawartej bez prawem przewidzianej formy umowy sprzedaży, zamiany, darowizny, umowy o dożywocie lub innej umowy o przeniesienie własności, o zniesienie współwłasności albo umowy o dział spadku, zgodnie z art. 1 ust. 1 ww. ustawy, następowało z mocy samego prawa. Ponadto, zgodnie z ust. 2 art. 1 tej ustawy rolnicy, którzy od dnia wejścia w życie ustawy posiadali nieruchomości jako samoistni posiadacze nieprzerwanie od lat pięciu stawali się z mocy samego prawa właścicielami tych nieruchomości, chociażby nie zachodziły warunki określone w ust. 1. Jeżeli jednak uzyskali posiadanie w złej wierze, nabycie własności następowało tylko wtedy, gdy posiadanie trwało co najmniej lat dziesięć. Zgodnie natomiast z art. 15 tej ustawy ostateczna decyzja stwierdzająca nabycie własności nieruchomości stanowiła podstawę do ujawnienia nowego stanu własności w księdze wieczystej oraz ewidencji gruntów. Istotą zatem uwłaszczenia posiadaczy gospodarstw rolnych było przyznanie prawa własności tym rolnikom, spełniającym warunki ustawy, którzy dotąd takiego tytułu nie posiadali. W przypadku więc, gdy grunt był objęty księgą wieczystą, to z mocy prawa uprzedni właściciel grunt ten utracił. Nabycie nieruchomości na podstawie ustawy uwłaszczeniowej nie miało zatem powiązania z uprzednimi stanami prawnymi. Stąd też wydanie Aktów Własności Ziemi w 1979 r. S. G. i W. K. stanowiło już o zmianie stanu prawnego w stosunku do poprzedniego. Nadto dalsze zmiany podmiotowe we władaniu przedmiotowymi działkami ewidencyjnymi nr [...] i [...] oraz [...] (własność na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej) także świadczy o braku tożsamości podmiotowej pomiędzy wskazanymi postępowania rozgraniczeniowymi (vide: dokument - Badanie KW Sąd Rejonowy, Wydział V Ksiąg Wieczystych, sporządzony 6 listopada 2015 r.).

Wydane w obydwu instancjach decyzje o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy przedmiotowymi nieruchomościami nie są więc obarczone wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., tj. nie zachodzi stan sprawy uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną ( stan rei iudicatae).

Znamienna w tym względzie jest też teza postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2002 r., sygn. IV CKN 809/00, że: "ustalenie stanu prawnego granicy nieruchomości i jej utrwalenie w terenie nie eliminuje na przyszłość sporów między właścicielami sąsiednich gruntów co do przebiegu granicy. Szereg zdarzeń o charakterze faktycznym może bowiem sprawić, że stan władania gruntami różni się od tytułu prawnego do tego władania. Długotrwałe faktyczne władanie przygranicznym pasem gruntu, mające cechy posiadania samoistnego, prowadzi bowiem do zasiedzenia, a tym samym do zmiany stanu prawnego granicy, usunięcie zaś lub zniszczenie znaków granicznych może stanowić przeszkodę określenia przebiegu granicy w terenie." Jeżeli więc spór nie ogranicza się tylko do zniszczenia znaków granicznych, to jak argumentuje SN w przywołanym postanowieniu, ani art. 39 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, ani tez żaden inny przepis nie stoi na przeszkodzie wystąpieniu z wnioskiem o rozgraniczenie.

Sąd nie stwierdził również, by przy wydawaniu kontrolowanych decyzji doszło do naruszenia przepisów stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. O wszczęciu tego postępowania zostały zawiadomione wszystkie strony i zapewniono im czynny w nim udział. Nie stwierdzono zaistnienia pozostałych przesłanek, wskazanych w art. 145 § 1 k.p.a.

W ocenie Sądu analiza przebiegu postępowania, jak i motywów wydanych w nim rozstrzygnięć, doprowadziła Sąd do wniosku, że przy wydawaniu kontrolowanych decyzji nie doszło też do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy ani też do naruszenia przepisów prawa materialnego – Prawa geodezyjnego i kartograficznego - w stopniu mającym wpływ na wynik tej sprawy.

Wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron (art. 33 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego).

Wydanie decyzji poprzedza:

1) dokonanie przez wójta, burmistrza (prezydenta miasta) oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez upoważnionego geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami; w wypadku stwierdzenia wadliwego wykonania czynności upoważnionemu geodecie zwraca się dokumentację do poprawy i uzupełnienia;

2) włączenie dokumentacji technicznej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.

Strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi (art. 33 ust. 3 Prawa geodezyjnego i kartograficznego).

Stosownie natomiast do treści art. 34 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego jeżeli w razie sporu co do przebiegu linii granicznych nie dojdzie do zawarcia ugody lub nie ma podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1. Wówczas upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje właściwemu wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta). Organ, o którym mowa w ust. 1, umarza wtedy postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi (art. 34 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego).

Z powołanych wyżej przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego wynika, że decyzja wydana na podstawie art. 34 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, a jedynie, co istotne w tej sprawie, kończy bieg postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. Przyczyną wydania decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego i przekazania sprawy sądowi jest wyłącznie zaistnienie wymienionych w art. 34 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego powodów uniemożliwiających zakończenie sprawy przez wydanie decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości. Ponadto, wzajemna relacja przepisów art. 33 i 34 Prawa geodezyjnego i kartograficznego pozwala na stwierdzenie, że umorzenie postępowania administracyjnego o rozgraniczenie i przekazanie sprawy sądowi na podstawie art. 34 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, nie ma charakteru decyzji uznaniowej. Decyzja o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego i przekazanie sprawy sądowi jest zgodna z prawem tylko wówczas, gdy nie zawarto ugody i gdy zebrane dowody nie dają podstaw do ustalenia przebiegu granicy i nie można tego przebiegu przyjąć także w oparciu o zgodne oświadczenie stron. Umorzenie postępowania rozgraniczeniowego i przekazanie sprawy sądowi może dotyczyć tylko tych granic, których rozgraniczyć w postępowaniu administracyjnym z wyżej wskazanych przyczyn nie można. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 listopada 2009 r. (sygn. akt I OSK 233/09), stwierdził, że jeżeli nie ma właściwych dokumentów pozwalających na jednoznaczne określenie przebiegu granicy, a stanowiska stron co do tego przebiegu są sprzeczne, to organ nie ma kompetencji do dokonania rozgraniczenia.

Patrząc przez ten pryzmat na prawidłowość wydanych decyzji w rozpatrywanej sprawie, Sąd stwierdził, że stanowisko organów co do zaistnienia przesłanek umorzenia postępowania i przekazania sprawy sądowi powszechnemu, na podstawie art. 34 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym.

Rodzaje dokumentów stanowiących podstawę ustalania przebiegu granic i szczegółowe czynności wykonywane przy ustaleniu przebiegu granic określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej oraz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 kwietnia 1999 r. o rozgraniczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 45, poz. 453), które w § 3 stanowi, że podstawę ustalania przebiegu granic nieruchomości stanowią dokumenty stwierdzające stan prawny nieruchomości i dokumenty określające położenie punktów granicznych i przebieg granic nieruchomości, a w § 5 szczegółowo wymienia dokumenty określające położenie punktów granicznych i przebieg granic nieruchomości.

Wyznaczony w kontrolowanym postępowaniu geodeta, zarówno w protokole granicznym z dnia 2 marca 2016 r., jak i w opinii z rozgraniczenia nieruchomości z dnia 13 kwietnia 2016 r. wskazał, że brak w sprawie jednoznacznych dowodów, o których mowa w art. 31 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego (stanowiącym, że przy ustalaniu przebiegu granic bierze się pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej), pozwalających ustalić przebieg granic. Wymienił, że jedynymi dokumentami jakimi dysponował były: operat rozgraniczeniowy nr [...], mapa ewidencji gruntów i budynków, mapa zasadnicza, księgi wieczyste. W ocenie geodety granica pomiędzy przedmiotowymi nieruchomościami była przedmiotem rozgraniczenia w 1971 r., zakończonym decyzją z dnia 9 września 1971 r. nr [...] i sporządzeniem operatu nr [...]. Punkty przebiegu granic zostały utrwalone kamieniami granicznymi, natomiast pomiar ich położenia został przeprowadzony niezgodnie z obecnie obowiązującymi standardami. Punkty pomierzono metodą ortogonalną w oparciu o ..." szczegóły terenowe (załamania granic). Obecnie brak możliwości ich wiarygodnej identyfikacji w terenie, a co za tym idzie odtworzenia ich pierwotnego położenia - wznowienia. W trakcie przeprowadzonego wywiadu terenowego nie odnaleziono, żadnych znaków z rozgraniczenia w 1971r. Wzdłuż odcinka 302-B-C-D przebiega trwałe ogrodzenie z siatki na słupkach stalowych i częściowo betonowych. Na pozostałym odcinku brak widocznych śladów granicy."

Z protokołu oraz szkicu wynika, że właściciele poszczególnych nieruchomości złożyli różnej treści oświadczenia co do przebiegu ich granic. Geodeta wskazał, że strony nie zawarły porozumienia – przebieg granic nie został ustalony mimo nakłaniania stron do zwarcia ugody.

Zapis protokołu wskazuje też, że geodeta dokonał w związku z tym pomiaru trwałych elementów zagospodarowania terenu, tymczasowo utrwalił i pomierzył granice oraz opisał: granicę wskazaną przez S. i H. G., granicę wskazaną przez A. K. i K. K., granicę określoną według zebranych dowodów – mapa ewidencji gruntów i budynków oraz granicę określoną według ostatniego spokojnego stanu posiadania, zgodnie ze stanem istniejącym na gruncie.

Treść protokołu granicznego odpowiada więc regulacji zawartej w przepisach § 15, § 16, § 20 ust. 1 pkt 8, i § 22, ww. rozporządzenia a treść sporządzonej opinii jednoznacznie wskazuje na przyczyny, dla których sprawa wszczęta wnioskiem z dnia z dnia 10 września 2015 r. nie mogła zostać zakończona w sposób określony w art. 33 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, tj. wydaniem decyzji o rozgraniczeniu.

Trafnie stwierdził więc organ odwoławczy, że geodeta przeprowadził czynności geodezyjne zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Zgromadził dokumenty niezbędne do ustalenia stron postępowania oraz inne dokumenty, które miały posłużyć do ustalenia spornych granic. Założył osnowę geodezyjną i dokonał pomiaru w terenie istniejących śladów granicznych istotnych dla wyznaczenia granic. Okazał stronom granice w terenie, przyjął od stron oświadczenia dotyczące wskazania przez nich przebiegu granic oraz opisał w protokole granicznym zaprezentowane przez strony stanowiska. W następstwie dokonanych ustaleń sporządził mapę sytuacyjną do rozgraniczenia, a następnie przedłożył dokumenty organowi w celu wydania stosownej decyzji.

W ocenie Sądu organy obydwu instancji podjęły zatem wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, o czym świadczy zebrany w sposób wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia, w całości rozpatrzony i prawidłowo oceniony przez organy materiał dowodowy. Skoro w trakcie ustalania przebiegu granic na gruncie strony nie zawarły ugody ani nie miało miejsca zgodne oświadczenie stron co do przebiegu granic, a istniejąca dokumentacja nie mogła stanowić podstawy ustalenia przebiegu granic przez geodetę z przyczyn wskazanych w protokole granicznym oraz opinii, to prawidłowe jest stanowisko organów, że jedynym możliwym sposobem zakończenia postępowania rozgraniczeniowego było podjęcie przez nie rozstrzygnięcia o jego umorzeniu i przekazaniu sprawy z urzędu do rozpatrzenia sądowi, w myśl art. 34 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego.

Wobec powyższego skarga nie mogła odnieść zamierzonego skutku. W motywach wydanych decyzji wskazano z jakiego powodu (prawnego i faktycznego) wydano rozstrzygnięcie wskazując również, powtarzając za geodetą, przyczyny z jakich nie mogło dojść do wznowienia punktów granicznych ( brak możliwości ich identyfikacji w terenie), czego domagała się skarżąca, a co spełnia niezbędne wymogi art. 107 § 3 k.p.a. Nie zostały więc naruszone przepisy artykułów: 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. ani art. 34 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego w stopniu skutkującym uchyleniem kontrolowanych decyzji.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.