Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt IV SA 2766/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2005-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 615  Sprawy zagospodarowania przestrzennego
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Asesor WSA Irena Szczepkowska (Spr.) Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi B. i K. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu: I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę l0 (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

P. K., wnioskiem z dnia 6 lipca 2001 r., zwrócił się do Burmistrza o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie budynku gospodarczego - kurnika na 5 tysięcy sztuk drobiu, przewidzianej do realizacji na działce o nr ewid. "[...]", obręb C., gmina W.

Decyzją z dnia 15 października 2001 r., po rozpatrzeniu wniosku P. K., Burmistrz Miasta ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla planowanej inwestycji. W załączniku do decyzji organ określił usytuowanie budynku na działce nr "[...]".

W odwołaniu od tej decyzji sąsiad inwestora, K. F. zgłosił zastrzeżenia co do zamierzenia inwestycyjnego objętego wnioskiem P. K. wskazując, że planowana inwestycja, ze względu na bliską odległość od jego działki, będzie dla niego uciążliwa z powodu emitowania dużej ilości azotu. Odwołujący się podnosił nadto, iż inwestor mógłby zlokalizować planowaną inwestycję, na gruntach położonych obok funkcjonujących już kurników, które leżą w większej odległości od ludzkich zabudowań. Dlatego też, w jego ocenie, wybudowanie tam planowanego kurnika nie byłoby aż tak bardzo dotkliwe dla otoczenia. Ponadto, gdy P. K. usuwa obornik z istniejących już kurników, to przez kilka dni (parę razy w roku) po wsi rozchodzi się nieprzyjemny fetor. Do odwołania załączył zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia swojej małżonki B. F.

Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 listopada 2001 r. nr "[...]" uchylono zaskarżoną decyzję i przekazano sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazywał, iż w wydanej decyzji organ I instancji przesądził o miejscu usytuowania projektowanego kurnika, pomimo, iż ustalenia planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego gminy W. odnoszącego się do terenu o symbolu "[...]" w C., nie zawierają wiążących zapisów co do zabudowy i zagospodarowania obszaru obejmującego wymienioną nieruchomość.

Burmistrz Miasta, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia 31 stycznia 2002 r. nr "[...]" wydaną na podstawie art. l ust. 2, art. 39 ust. l, art. 40 ust. l ust. li 3, art. 42 i art. 46 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 1999 r., Nr 15 póz. 139), ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla wnioskowanej inwestycji.

Od decyzji tej K. F. wniósł odwołanie argumentując ponownie, że projektowany kurnik ma być wzniesiony na terenie przylegającym bezpośrednio do jego nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym i budynkami gospodarczymi, a realizacja tego obiektu wywrze negatywny wpływ na życie i zdrowie jego rodziny ze względu na emisję azotu, który jest szkodliwy dla układu oddechowego człowieka.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia l marca 2002 r., nr "[...]", po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach tego rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, że celem decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu jest przesądzenie o zgodności planowanej inwestycji z ustaleniami planu miejscowego oraz ustalenie warunków zabudowy konkretnej nieruchomości, wynikających z planu miejscowego oraz pozostałych wymagań co do sposobu zabudowy i zagospodarowania, o których mowa w art. 42 ust. l pkt 3-7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym. Podniesiono, iż żaden z przepisów powołanej ustawy nie uzależnia decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania dla konkretnego zamierzenia inwestycyjnego od uzyskania zgody właścicieli gruntów sąsiadujących z terenem planowanej inwestycji, tym bardziej że według art. 43 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym nie można odmówić ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli zamierzenie jest zgodne z przepisami prawa i ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a taka sytuacja, zdaniem organu, miała miejsce w rozpatrywanej sprawie.

Organ II instancji wskazał, iż obszar działki nr "[...]" leży na obszarze oznaczonym w planie zagospodarowania przestrzennego symbolem 6RP/RZ, który stosownie do legendy oznaczeń zastosowanych na rynku planu miejscowego stanowi teren upraw polowych. Ponadto zgodnie z powołanymi ustaleniami wieś C. jest wsią o funkcji rolniczej, usytuowaną w zasięgu bezpośredniej obsługi ośrodka gminnego, z zachowaniem istniejącej kolonijnej zabudowy zagrodowej z możliwością modernizacji, uzupełnienia i wymiany obiektów budowlanych. Z kolei stosownie do punktu 3.2.2 ustaleń planu miejscowego, dotyczących obszaru całej gminy, jeżeli ustalenia rozdziału 4 i 6 odnoszące się do poszczególnych wsi, nie stanowią inaczej, nowe budownictwo zagrodowe lub ogrodnicze obok uzupełnienia już istniejących siedlisk może być lokalizowane na wszystkich terenach rolniczych gminy z wyłączeniem 200 - metrowego pasa po obu stronach dróg krajowych i wokół jezior, przy czym ograniczenia te nie dotyczą obszarów skupionej zabudowy wsi, zaś według ustaleń zawartych w pkt 1.2 rozdziału 4 przez zabudowę zagrodową należy rozumieć zespół budynków lub pojedynczy budynek gospodarczy wraz z niezbędnymi urządzeniami technicznymi, integralnie powiązany z gospodarstwem rolnym i zabezpieczający w niezbędnym zakresie efektywne prowadzenie produkcji rolnej. Kolegium wskazało, że ponieważ zamiarem P. K. jest budowa budynku kurnika dla 5000 sztuk, tj. obiektu produkcji rolnej, zaś działka nr "[...]" w C. przeznaczona jest w planie zagospodarowania przestrzennego gminy W. do użytkowania rolniczego i nie leży w sąsiedztwie drogi krajowej ani jeziora, to należało stwierdzić, że realizacja zamierzenia wnioskodawcy jest zgodna z określonym w ustaleniach planu miejscowego przeznaczeniem terenu obejmującego działkę nr "[...]" w C. i zasadami gospodarowania tym gruntem.

Ponadto organ odwoławczy podniósł, że w rozumieniu przepisów w zakresie ochrony środowiska budowa kurnika na 5000 sztuk , czyli w przypadku kur i kaczek 20 dużych jednostek przeliczeniowych (DJP) inwentarza nie jest zaliczana do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, które to przedsięwzięcie - stosownie przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 Prawo ochrony środowiska (DZ.U. Nr 62, poz.627) i obowiązującej wcześniej ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o dostępie do informacji o środowisku i jego ochronie oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 109, poz. 1157 ze zm.) wymagają - przed wydaniem decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu - przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Wskazano także, iż według art. 66 ustawy o dostępie do informacji i jego ochronie oraz o ocenach oddziaływania na środowisko i art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy -Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100, poz. 1085) za przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko uważa się bowiem inwestycje szczególnie szkodliwe dla środowiska i zdrowia ludzi albo mogące pogorszyć stan środowiska, o których mowa w dotychczasowych przepisach. Zgodnie zaś z § l pkt 25 i § 2 pkt l lit a rozporządzenia Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 14 lipca 1998 r. w sprawie określenia rodzajów inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska oraz wymagań, jakim powinny odpowiadać oceny oddziaływania na środowisko tych inwestycji (Dz.U. Nr 93, poz. 589), do inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi zalicza się inwestycje w rolnictwie związane z hodowlą zwierząt w liczbie ponad 5000 DJP inwentarza, a do inwestycji mogących pogorszyć stan środowiska - związane z hodowlą zwierząt w liczbie od 50 do 500 DJP. Oznacza to, że podnoszona w odwołaniu kwestia ewentualnego negatywnego oddziaływania projektowanego kurnika na nieruchomości sąsiednie winna być rozpatrzona w postępowaniu o pozwolenie na budowę.

Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli B. i K. F. utrzymując że lokalizacja inwestycji określonej w decyzji narusza ich prawa w zakresie szkodliwych dla zdrowia emisji azotu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie sądowej Skarżący podtrzymali skargę podnosząc dodatkowo, iż sporna inwestycja mogłaby być zrealizowane a innej działce, której współwłaścicielem jest inwestor i na której zlokalizowane są 4 kurniki, z tamtych kurników choć są położone w odległości 250 m od ich posesji, również wyziewy do nich docierają. Z kolei P. K. oświadczył, iż wnosi o oddalenie skargi podnosząc, że inwestycja jest zgodna z prawem, wykonana została w oparciu o pozwolenie na budowę i nie oddziałowuje znacząco na środowisko. Według twierdzeń inwestora sporny kurnik zlokalizowany jest w odległości 300 m od pozostałych kurników i gdyby został usytuowany na tej samej działce,to nie otrzymałby pozwolenia, ponieważ przekroczone zostałyby normy i wówczas konieczne byłoby badanie oddziaływania na środowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Powyższa skarga, w związku z reformą sądownictwa administracyjnego, podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie z art. 97 ust. l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.).

Stosownie do treści art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji, przy czym Sąd nie jest związany granicami skargi.

W niniejszej sprawie, skarga została uwzględniona, bowiem Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie to, skutkujące koniecznością uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, polega natomiast na niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy (art. 7 kpa), spowodowanym niedopełnieniem obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § l i art. 80 kpa).

Przepis art. 43 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz.U. z 1999 r. Nr 115, póz. 139, ze zm.) obowiązującej w dacie orzekania przez organy obu instancji stanowił, że nie można odmówić ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli zamierzenie jest zgodne z przepisami prawa i ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Z treści tego przepisu wynika, iż obowiązkiem organów orzekających w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu jest nie tylko ustalenie czy planowane zamierzenie inwestycyjne jest zgodne z planem zagospodarowania terenu, ale także czy jest ono zgodne z przepisami prawa, w tym z przepisami z zakresu ochrony środowiska. W zaskarżonej decyzji przytoczone zostały właściwe przepisy z ochrony środowiska wobec czego zbędnym staje się ponowne ich przytaczanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, przyjęło założenie, że skoro budowa kurnika na 5000 sztuk, czyli w przypadku kur i kaczek 20 DJP inwentarza, nie jest zaliczana -w rozumieniu wskazanych szczegółowo przepisów o ochronie środowiska - do inwestycji mogących znacząco oddziaływać na środowisko, to nie ma obowiązku przeprowadzania postępowania w sprawie oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, a podnoszona przez odwołującego się kwestia ewentualnego negatywnego oddziaływania projektowanego kurnika na nieruchomości sąsiednie winna zostać rozpatrzona w postępowaniu o pozwolenie na budowę. Ze stanowiska tego zdaje się wynikać, iż w ocenie organu II instancji ochrona interesu osób trzecich pod kątem ujemnego oddziaływania zamierzenia inwestycyjnego na nieruchomości sąsiednie nie jest istotna na etapie ustalania warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Pogląd taki nie znajduje oparcia w przepisach ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym. Wskazać tu należy chociażby na przepis art. 3 pkt 2 tej ustawy stanowiący, iż w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego, każdy ma prawo do ochrony własnego interesu prawnego, przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych. Wymagania dotyczące ochrony osób trzecich, o których mowa w art. 42 ust. l pkt 5 ustawy należy badać w tym postępowaniu także z punktu widzenia ochrony środowiska, przy czym każda sprawa wymaga indywidualnej analizy i oceny czy planowane zamierzenie inwestycje nie będzie zakłócać ponad przeciętną miarę możliwości korzystania z nieruchomości sąsiednich. Na poparcie tej tezy można przywołać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2002 r. sygn. akt IV SA 1370/00 ( nie publ.), w którym Sąd wypowiedział następujący pogląd: "O braku uciążliwości zamierzenia inwestycyjnego nie decyduje jedynie okoliczność, iż inwestycja nie została wymieniona w rozporządzeniu Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 14 lipca 1998 r. w sprawie określenia rodzajów inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi albo mogących pogorszyć stan środowiska oraz wymagań jakim powinny podlegać oceny oddziaływania na środowisko tych inwestycji / Dz.U. Nr. 93 poz.589/,jako mogąca pogorszyć stan środowiska. Nadmierny hałas, zanieczyszczenie środowiska lub gleby, jakie mogą wynikać np. z działalności produkcyjnej projektowanego obiektu może zakłócić ponad przeciętną miarę możliwość korzystania z nieruchomości położonych w bezpośrednim lub dalszym sąsiedztwie inwestycji". Także w wyroku z dnia 8 lutego 1999 r. sygn. akt II SA/Ka 85/97 (Orzecznictwo w sprawach Samorządowych 1999 nr 4 poz. 107) Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, iż "uciążliwym zakładem produkcyjnym może być również zakład, który nie jest zaliczany do inwestycji mogących pogarszać stan środowiska".

Przenosząc przedstawione uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, iż organy administracji nie zebrały pełnego materiału dowodowego i nie poczyniły niezbędnych kroków celem dokładnego wyjaśnienia sprawy (art. 7,77 kpa), jak również nie starały się zweryfikować w sposób procesowy twierdzeń skarżącego co do niekorzystnego oddziaływania planowanej inwestycji wraz z funkcjonującymi już kurnikami, na jego nieruchomość (art. 80 kpa). Przede wszystkim nie starano się ustalić charakteru dotychczasowej działalności inwestora. Skoro projektowany obiekt miał służyć prowadzonej już przez inwestora działalności rolnej, co zostało stwierdzone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, to należało dokładnie ustalić, gdzie zlokalizowane są funkcjonujące już kurniki, jak duża jest odległość między nimi a planowaną inwestycją i działką skarżących, a także ile sztuk drobiu liczą owe kurniki. Zauważyć przy tym należy, iż K. F. w swoich pismach składanych w toku postępowania administracyjnego (k. 23, 25 i 111 akt administracyjnych) sygnalizował organom administracji, że inwestor posiada już kurniki, z których pomimo, że usytuowane są w dalszej odległości niż planowany, dochodzi odór do jego posesji. Jest to niezwykle ważki problem w warunkach niniejszej sprawy. Gdyby się bowiem okazało, że działające już kurniki zlokalizowane są w pobliżu planowanej inwestycji, to zasadnym stałoby się dokonanie analizy oddziaływania na środowisko obiektów sąsiadujących, istniejących i planowanych. Dzięki takim ustaleniom można byłoby dopiero ustalić rzeczywisty ładunek amoniaku wprowadzonego do atmosfery z kurników, a to z kolei stworzyłoby rzeczywisty obraz sprawy co do zgodności planowanej inwestycji z przepisami z zakresu ochrony środowiska.

Wobec braku ustaleń we wskazanym zakresie, podjęte w rozpoznawanej sprawie rozstrzygnięcia należało uznać za przedwczesne. Z tych względów zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji podlegają uchyleniu na podstawie art. 145 § l pkt l lit. c stawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270). Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego (pkt II sentencji wyroku) oraz orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku (pkt III sentencji) uzasadniają przepisy art. 152 i 200 Prawa o postępowaniu