Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 114/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-08-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Anna Szkodzińska Sędziowie WSA: Ewa Rynczak (spr.) AWSA: Janusz Kasprzycki Protokolant Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi F.R. na decyzję Wojewody z dnia 20 grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego F.R. kwotę 100zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]lipca 2006 r. znak:[...] na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 1, art. 130, 132, 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543), art. 104 kpa, Starosta Powiatowy w T. ustalił odszkodowanie w kwocie 10.318,00 zł za nieruchomość położoną w S. gmina S. oznaczoną jako działki nr "1"o pow. 0,05 ha (480m2) i "2" o pow. 0,08 ha (811 m2) - obj. KW nr[...] prowadzoną przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w T., stanowiącą własność F.R., a zajętą pod drogę powiatową [...] nr[...] P. – S. Organ l instancji orzekł również, że F.R. może się ubiegać o wypłatę odszkodowania w kwocie 10.318,00 zł w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, a także, że odszkodowanie ustalone w decyzji podlega waloryzacji na dzień wypłaty.

Starosta Powiatowy w T. w uzasadnieniu podał, że ostateczną decyzją z dnia 27 lipca 2004 r. Wojewoda[...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Powiat T. - za odszkodowaniem - opisane wyżej działki zajęte pod drogę powiatową, stanowiącą własność F.R. W celu ustalenia wysokości odszkodowania powołano biegłego rzeczoznawcę w osobie J.W., który ustalił wartość nieruchomości na kwotę 10.318,00zł. Organ l instancji uznał, że przedstawiona wycena uwzględnia wszystkie wskazania zawarte w obowiązujących przepisach i aktualne ceny w obrocie gruntami.

W dniu 18 lipca 2006r. odwołanie od powyższej decyzji wniósł F.R., zaskarżając pkt. 3 decyzji dotyczący waloryzacji odszkodowania na dzień jego wypłaty. Odwołujący podał, że waloryzacja powinna być naliczona od maja 2005 r. bo wówczas cyt. "uprawomocnił się operat szacunkowy" wykonany przez rzeczoznawcę.

Decyzją z dnia [...]grudnia 2006 r. znak:[...] na podstawie art. 138 § 1 kpa Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Wojewoda podał, że przewidziane w art. 73 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną odszkodowanie za wywłaszczone z mocy prawa nieruchomości ustala się i wypłaca według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości. Zasady i tryb dotyczący odszkodowania za wywłaszczane nieruchomości zdefiniowane są w dziale III rozdziale 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm. - błędnie podano Dz.U.). Zgodnie z art. 134 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przy określaniu wartości rynkowej nieruchomości uwzględnia się w szczególności jej rodzaj, położenie, sposób użytkowania, przeznaczenie, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan nieruchomości oraz aktualnie kształtujące się ceny w obrocie nieruchomościami. Za przejętą nieruchomość przysługuje odszkodowanie odpowiadające wartości rynkowej wywłaszczonej nieruchomości, a ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego określającego wartość nieruchomości (art. 130 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami).

Organ podał, że stosownie do przepisu art. 118 ust. 1 po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, przeprowadził rozprawę administracyjną. Rozprawa administracyjna jest obligatoryjna i daje możliwość stronom składania wyjaśnień, zadawania pytania biegłym, przedstawiania propozycji oraz dowodów na ich poparcie. Organ l instancji ustalając wysokość odszkodowania, oparł się na operacie szacunkowym, wykonanym przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego. Strona postępowania brała udział w czynnościach przed organem l instancji, a przed wydaniem decyzji umożliwiono wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów.

Wojewoda [...] na etapie prowadzonego postępowania odwoławczego ustalił, że wartość przedmiotowej nieruchomości określona została w operacie szacunkowym z dnia 4 kwietnia 2005 r., zaktualizowanym operatem szacunkowym z dnia 25 czerwca 2006 r. na kwotę 10.318,00 zł. Operat szacunkowy spełnia wymogi § 57 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego.

Odnosząc się, do zarzutu zawartego w odwołaniu dotyczącego waloryzacji ustalonego odszkodowania organ odwoławczy stwierdził, że stosownie do treści art. 132 pkt. 1 zapłata odszkodowania następuje jednorazowo, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna. Waloryzacja oznacza urealnienie już ustalonego a nie wypłaconego odszkodowania dotyczy ona okresu między datą, kiedy decyzja o ustaleniu odszkodowania stała się ostateczna, a datą wypłaty odszkodowania. Zaskarżona decyzja nie posiada waloru ostateczności, gdyż odwołujący się wniósł odwołanie do organu wyższej instancji i w związku z tym Starosta T. nie mógł spełnić świadczenia. Ostateczna decyzja stanowi podstawę do wypłaty odszkodowania w terminie 14-tu dni. Brak zapłaty odszkodowania po upływie tego terminu (14 dni) skutkuje opóźnieniem w zapłacie świadczenia, czyli nie wywiązaniem się ze zobowiązania wobec wierzyciela w terminie.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w dniu 9 stycznia 2007r. wniósł F.R., który podobnie jak w odwołaniu domaga się waloryzacji kwoty odszkodowania od maja 2005r. Ponadto zarzucił, że nic nie wiedział o sporządzeniu drugiego operatu szacunkowego.

Wojewoda[...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji z dnia 20 grudnia 2006 r.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ustawą o p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy o p.p.s.a.).

Orzekanie w myśl art. 135 p.p.s.a. następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Przepisy ustawy przewidując jedynie uprawnienia kontrolne sądów administracyjnych nie dają im kompetencji do zastępowania organów administracji publicznej w wykonywaniu ich zadań orzeczniczych. Wady postępowania administracyjnego, skutkujące koniecznością: uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi, sąd wmyśl art.151 p.p.s.a. skargę oddala.

Skarga jest częściowo uzasadniona. W ocenie Sądu organy administracji obu instancji naruszyły przepisy postępowania.

Stosownie do przepisu art. 73 ustawy z dnia 13.10.1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, nieruchomości pozostające w dniu 31.12.1998r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1.01.1999r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Odszkodowanie za takie nieruchomości ustala się i wypłaca według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela złożony w okresie od dnia 1.01.2001r. do dnia 31.12.2005r. Natomiast podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość nieruchomości według stanu z dnia wejścia w życie ustawy, a więc: 29.10.1998r., przy czym nie uwzględnia się wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie przez osobę uprawnioną prawa do władania gruntem.

Z kolei wysokość odszkodowania ustala się według stanu i wartości wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydawania decyzji o wywłaszczeniu, po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, co wynika z treści art. 130 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego żądającego wypłaty zwaloryzowanej kwoty odszkodowania od maja 2005r., to w ocenie Sądu zarzut ten należy uznać za nieuzasadniony w świetle art. 132 cyt. wyżej ustawy, jeśli chodzi o waloryzację tak zdefiniowaną jak w tym przepisie. Stanowisko organu administracji w tym zakresie należy uznać za uzasadnione.

Stosownie do tego przepisu zapłata odszkodowania następuje jednorazowo w terminie 14 dni od dnia w którym decyzja o wywłaszczeniu podlega wykonaniu, z zastrzeżeniem ustępu 1 "a". Ustęp 1 "a" stanowi, że w sprawach w których wydano odrębną decyzję o odszkodowaniu, zapłata odszkodowania następuje jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stała się ostateczna. Ustęp 2 - do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego. Ustęp 3 - wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Waloryzacji dokonuje organ zobowiązany do zapłaty odszkodowania.

Natomiast - "waloryzacja odszkodowania" oznacza urealnienie już ustalonego a nie wypłaconego odszkodowania przy zastosowaniu odpowiednich wskaźników

(art. 227 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Dotyczy ona okresu między datą, kiedy decyzja o ustaleniu odszkodowania stała się ostateczna, a datą wypłaty odszkodowania. Zabezpiecza ona zatem interes wierzyciela przez danie mu gwarancji, że mimo opóźnienia w zapłacie odszkodowania otrzyma je w odpowiedniej wysokości- (por. wyrok NSA Warszawa z dnia 7.05.2002r. U l SA 2378/00 Lex nr 81740)".

Jak wynika z przeprowadzonego postępowania administracyjnego i zebranego materiału dowodowego organy administracji publicznej oparły swoje decyzje na podstawie dowodu z operatu szacunkowego sporządzonego przez uprawnionego rzeczoznawcę J.W. z dnia 4.04.2005r., zaktualizowanego operatem szacunkowym dnia 25.06.2006r., ustalającego kwotę odszkodowania w wysokości 10.318,00 zł.

Zarzut skarżącego rozumiany jako zarzut braku przeszacowania wartości nieruchomości na stan aktualny, o tyle jest uzasadniony, że organ nie ustalił w sposób należyty zaktualizowanej wysokości odszkodowania wywłaszczonej nieruchomości w oparciu o ceny obowiązujące w dacie wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania, ponieważ tak naprawdę zaktualizowany operat szacunkowy z dnia 25.06.2006r. jest odbiciem operatu z dnia 4.04.2005r. Rzeczoznawca majątkowy nie uzasadnił w swojej opinii aktualizowanej i nie wskazał dlaczego ustalona wysokość odszkodowania na kwotę 10.318, 00 zł. w dniu 4.04. 2005r. jest taka sama jak na dzień 25.06.2006r. Organ odwoławczy z kolei nie uzasadnił dlaczego uznał operat szacunkowy za wiarygodny i nie budzący żadnych wątpliwości. Operat szacunkowy wydany przez rzeczoznawcę majątkowego nie ma charakteru wiążącego dla organu i jest opinią, która podlega jego ocenie ( art. 80 k.p.a.).

Trafny jest też zarzut skarżącego, że nie miał on możliwości ustosunkowania się do zaktualizowanego operatu szacunkowego, ponieważ z akt sprawy administracyjnej wynika, że nie był on zawiadomiony o jego wydaniu i nie miał możliwości zapoznania się z tym operatem i złożenia ewentualnych zastrzeżeń.

W związku z tym organ nie zapewnił skarżącemu, zgodnie z art. 10 k.p.a., czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji nie umożliwił mu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy naruszył przepisy art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a., które w sposób istotny mogły mieć wpływ na wynik postępowania. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające biorąc pod uwagę naprowadzone wyżej okoliczności sprawy.

W związku z tym, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w punkcie l sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 "c" p.p.s.a., w myśl którego Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania , jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a.