Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 854/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 i 2, art. 3
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej
article: art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit a
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wiśniewska, Sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.), Sędzia del. WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant starszy inspektor sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. M.-Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 stycznia 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 736/12 w sprawie ze skargi H. M.-Z. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od H. M.-Z. na rzecz Ministra Skarbu Państwa kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 8 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 736/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H. M.-Z. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Dnia 22 czerwca 2007 r. do Wojewody Małopolskiego wpłynął wniosek H. M.-Z. o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. M. nieruchomości we L. przy ul. [...], woj. [...].

Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] Wojewoda Małopolski odmówił potwierdzenia H. M.-Z. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. M. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej wskazanej wyżej nieruchomości położonej we L. W uzasadnieniu organ powołał się na przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) i wskazał, że na podstawie odpisu prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa Podgórza w Krakowie z dnia 15 października 1981 r., sygn. akt I Ns 1311/181/P, ustalono, że spadek po J. J. M., zmarłej 1 września 1981 r. nabyła w całości M. M., zatem wnioskodawczyni nie udowodniła następstwa prawnego po właścicielce pozostawionych nieruchomości. Organ pierwszej instancji podkreślił, że brak spełnienia przesłanki z art. 5 ust. 2 w związku art. 6 ust. 2 pkt 1 powoduje, że roszczenie o potwierdzenie prawa do rekompensaty na podstawie ww. ustawy nie przysługuje, dlatego odstąpiono od badania spełnienia pozostałych wskazanych w ustawie przesłanek.

Po rozpatrzeniu odwołania H. M.-Z. decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Minister wskazał, że złożenie przez stronę postanowienia łącznego z dnia 28 marca 1984 r. sygn. akt I Ns 47/84/P wydanego przez Sąd Rejonowy dla Krakowa-Podgórza w Krakowie o zniesieniu współwłasności, nie stanowi o dziale spadku dotyczącego prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, dotyczy ono jedynie zniesienia współwłasności nieruchomości nabytej w ramach częściowej rekompensaty. Wobec tego, organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie osobą uprawnioną do złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty jest wyłącznie M. M., która jest jedyną spadkobierczynią J. M.

Na powyższą decyzję H. M.-Z. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie art. 5 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, w której skarżąca jest w zakresie prawa do rekompensaty następcą prawnym J. M. oraz naruszenie art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób nie pogłębiający zaufania obywateli do organów Państwa oraz niewyczerpujące zebranie i rozważanie materiału dowodowego, skutkujące przyjęciem, że osobą uprawnioną do złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty jest wyłącznie M. M.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wyrokiem z dnia 8 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 736/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") oddalił skargę.

Sąd, powołując art. 5 ust. 2 w związku z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej stwierdził, że w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej tylko spadkobierca legitymujący się prawomocnym postanowieniem sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub o dziale spadku jest uprawniony do złożenia wniosku o rekompensatę (art. 3 ust. 2 ustawy).

W ocenie Sądu, Minister Skarbu Państwa prawidłowo uznał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że skarżąca nie może nabyć prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez J. M. Z odpisu prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa-Podgórza w Krakowie z dnia 15 października 1981 r., sygn. I Ns 1318/81/P wynika, że spadek po zmarłej właścicielce mienia zabużańskiego J. M. nabyła w całości siostra skarżącej M. M. Oznacza to, w świetle przepisów prawa spadkowego, że nabyła ona ogół praw i obowiązków przysługujących zmarłej w chwili jej śmierci. Zdaniem Sądu I instancji, dokonane postanowieniem z dnia 28 marca 1984 r. przez H. M.-Z. i M. M. zniesienie współwłasności i dział spadku po J. M., mocą którego użytkowanie wieczyste nieruchomości położonej w S., stanowiącej działkę nr 3416/17 o powierzchni 16 a 17m2, dla której prowadzony był Zbiór Dokumentów ZD [...] oraz własność wzniesionego na tej działce budynku przypadły w całości skarżącej – nie stanowi dowodu, że w wyniku dokonanego działu spadku nabyła ona prawo do żądania rekompensaty za nieruchomość pozostawioną przez zmarłą poza obecnymi granicami RP. Spadkobierczyni J. M. – M. M. nabyła w drodze dziedziczenia ogół praw i obowiązków zmarłej, zaś powołane postanowienie działowe dotyczy wyłącznie składników majątkowych wymienionych w jego treści. Okoliczność, że rzeczywista powierzchnia będącej przedmiotem prawomocnego działu nieruchomości była inna, niż wynika to z rozliczenia uczestniczek działu, nie prowadzi do wniosku zawartego w skardze, że H. M.-Z. nabyła legitymację czynną do dochodzenia "brakującej" części prawa do rekompensaty.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 stycznia 2013 r. skargę kasacyjną wniosła H. M.-Z., reprezentowana przez adwokata, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i o zasądzenie kosztów postępowania, zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty, poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, w której skarżąca jest w zakresie prawa do rekompensaty następcą prawnym J. M.,

2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145§ 1 lit. c/ w związku z art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty, poprzez nie przeprowadzenie postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa oraz niewyczerpujące zebranie i rozważenie materiału dowodowego, skutkujące odmową potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w świetle postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa – Podgórza Wydział I Cywilny w Krakowie z dnia 28 marca 1984 r., w wyniku działu spadku po J. M., to skarżąca, a nie jej siostra M. M., jest osobą legitymowaną czynnie do występowania w niniejszej sprawie. Zdaniem skarżącej kasacyjnie, dokonana przez Sąd I instancji ocena tego postanowienia jest błędna, gdyż skarżąca rozliczyła się z siostrą z tytułu wartości spadkowej nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Podniesione w niej zarzuty zarówno dotyczące naruszenia przepisów materialnoprawnych zawartych w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty, jak i odnoszące się do uchybienia przepisom postępowania nie są zasadne.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu opartego na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. stwierdzić należy, że zarzut ten nie mógł być uwzględniony, bowiem nie zostało wykazane, że w postępowaniu zakończonym zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją doszło do naruszenia art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. i uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. jedynie w takim przypadku omawiany zarzut mógłby być skuteczny. Dokumentacja znajdująca się w aktach sprawy nie pozostawia wątpliwości co do prawidłowości przeprowadzonego przez organy administracji publicznej postępowania dowodowego w rozpoznawanej sprawie. Ocena w tym względzie wyrażona w zaskarżonym wyroku jest prawidłowa. W skardze kasacyjnej twierdzenia co do naruszenia przez organy zasad wynikających ze wskazanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie zostały uzasadnione, nie wskazano na czym konkretnie polegały uchybienia w postępowaniu, jakimi istotnymi brakami jest ono dotknięte, jakie ważne dla oceny zasadności zgłoszonego żądania dowody zostały pominięte. Ogólnikowe odwołanie się do treści norm kodeksowych nie może być uznane za wystarczającą podstawę zarzutu.

Zarzut procesowy podniesiony przez H. M.-Z. został ponadto powiązany z zarzucanym naruszeniem art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty. Niezależnie od tego, że zarzut odnoszący się do ostatnio wymienionej normy prawnej powinien być zgłoszony jako zarzut materialnoprawny (podstawa zaskarżenia wskazana w art. 174 pkt 1 p.p.s.a.),to przede wszystkim stwierdzić należy, że również w tym zakresie brak jest precyzyjnego wskazania na czym konkretnie zarzucone uchybienie Sądu polegało. Art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty zawiera złożoną regulację dotyczącą łącznych wymogów, jakie winien spełnić właściciel nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, by można było uznać, że przysługuje mu prawo do rekompensaty. Brak sprecyzowania zarzutu uniemożliwia jego rozważenie w postępowaniu kasacyjnym.

W ramach zarzutu materialnoprawnego zarzucono w skardze kasacyjnej naruszenie art. 5 ust. 2 w związku z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty. Również ten zarzut nie mógł być uznany za trafny. Zgodnie z art. 5 ust. 2 powołanej ustawy wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w przypadkach, o których mowa w art. 3 (w przypadku, gdy pozostawione nieruchomości były przedmiotem współwłasności lub w przypadku śmierci właściciela pozostawionej nieruchomości) składa współwłaściciel lub spadkobierca lub wskazana osoba uprawniona do rekompensaty. Stosownie zaś do art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy do wniosku, o którym mowa w art. 5 ust. 1 (wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie prawa do rekompensaty złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r.) w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej należy dołączyć postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo o dziale spadku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie uchybił w zaskarżonym wyroku powyższym normom. Zarówno wykładnię, jak zastosowanie przepisów ustawy z dnia 8 marca 2005 r. ocenić należało jako prawidłowe.

Jak słusznie stwierdził Sąd I instancji, skoro zgodnie z prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego dla Krakowa-Podgórza z dnia 15 października 1981 r., sygn. akt I Ns 1318/81/P spadek po zmarłej właścicielce mienia zabużańskiego J. M. nabyła w całości M. M., to jest ona, jako spadkobierczyni J. M., osobą uprawnioną do złożenia wniosku w myśl art. 5 ust. 2 ustawy. Wskazane postępowanie spadkowe z dnia 15 października 1981 r. jest dowodem potwierdzającym fakt spadkobrania, wymaganym zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy. Dokonanie postanowieniem łącznym Sądu Rejonowego dla Krakowa-Podgórza w Krakowie z dnia 28 marca 1984 r. sygn. akt I Ns 47/84/P zniesienia współwłasności i działu spadku po J. M., w wyniku którego H. M.-Z. przypadło w całości prawo własności budynku oraz prawo użytkowania wieczystego działki, na której położony jest ten budynek, który wcześniej w ramach rekompensaty za pozostawione mienie otrzymała J. M., nie spowodowało, że H. M.-Z. stała się spadkobierczynią zmarłej matki. Nadal bowiem, zgodnie z postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku po J. M. jej wyłączną spadkobierczynią pozostaje M. M., jak prawidłowo przyjęto w sprawie zakończonej zaskarżonym wyrokiem.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 powołanej ustawy.