Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1085/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 83 ust. 1 i ust. 2, art. 83a ust. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: Art. 3 par. 2, art. 58 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Groński po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji p o s t a n a w i a: odrzucić skargę.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w Warszawie decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] - zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - działając na podstawie art. 157 § 2 kpa w zw. z art. 83 a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 21), dalej jako: u.s.u.s., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności swojej decyzji z dnia [...] sierpnia 2014 r. w przedmiocie stwierdzenia podlegania ubezpieczeniu społecznemu.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że płatnik składek [...] S.A. z siedzibą w [...] wniósł odwołanie od decyzji w sprawie podlegania ubezpieczeniu społecznemu do Sądu Okręgowego w [...], co wyklucza możliwość rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 83 a ust. 2 u.s.u.s. Zgodnie z tym przepisem, postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji może być prowadzone jednie z urzędu i tylko w odniesieniu do decyzji, od których nie wniesiono odwołania do sądu powszechnego. W rozpoznawanej sprawie nie ma więc zastosowania przepis art. 157 § 2 kpa.

[...] S.A. z siedzibą w [...] w skardze do WSA w Warszawie na decyzję z dnia [...] lutego 2015 r., zarzuciła organowi naruszenia prawa procesowego (m.in. art. 10, art. 24 § 1 pkt 5, art. 75 ust. 1, art. 77 ust. 1 i art. 80, art. 156 § 1 pkt 2, art. 180 kpa) oraz art. 123 u.s.u.s. Na tej podstawie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej jako ppsa i powołał się na uchwały: Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011 r. sygn. I UZP 3/10 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2013 r. sygn. I OPS 1/13.

Skarżąca w piśmie z dnia 28 kwietnia 2015 r. stwierdziła, że wniosek organu o odrzucenie skargi nie jest uzasadniony. Zdaniem Spółki poglądy wyrażone w powołanych uchwałach "budzą w niniejszej sprawie poważne wątpliwości". Zdaniem skarżącej, 1) zaskarżona decyzja nie jest decyzją w sprawie z zakresu ubeczeń społecznych ale "typową sprawą administracyjną", dotyczącą kontroli działań podejmowanych przez ZUS, 2) ponadto dotyczy odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, a nie stwierdzenia nieważności takiej decyzji; nie odnosi się do niej zatem przytoczona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlega odrzuceniu, ponieważ jej rozpoznanie nie należy do właściwości sądów administracyjnych.

Sąd administracyjny w pierwszej kolejności obowiązany jest zbadać dopuszczalność skargi, tzn. ustalić, czy przedmiot zaskarżenia mieści się w zakresie właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określonej w art. 3 § 2 ppsa.

Sąd Najwyższy 23 marca 2011 r. podjął uchwałę (I UZP 3/10) stwierdzającą, że: od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organu rentowego) wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych i postanowił nadać tej uchwale moc zasady prawnej.

Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 11 czerwca 2013 r. sygn. akt I OPS 1/13, stwierdził, że od decyzji ostatecznej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydanej na podstawie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w przedmiocie nieważności decyzji, w tym odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego.

Zarzuty skarżącej Spółki podniesione w piśmie z 28 kwietnia 2015 r. w istocie zmierzają do podważenia tez obu tych uchwał – Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Opierają się zaś na przyjętym przez skarżącą, a nie mającym uzasadnienia prawnego założeniu, że sprawa dotycząca odmowy wszczęcia postępowania o unieważnienie ostatecznej decyzji administracyjnej rozstrzygającej o podleganiu obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu nie jest sprawą należącą do kategorii spraw indywidualnych, dotyczących ubezpieczeń społecznych, wymienionych przykładowo w art. 83 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Dlatego nie ma do niej zastosowania art. 83 ust. 2 tej ustawy przewidujący, że w sprawach, o których mowa w ust. 1 przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. A zatem w takiej sprawie, zdaniem skarżącej, obowiązują ogólne zasady zaskarżania decyzji administracyjnych do sądu administracyjnego.

W tej kwestii wypowiedział się szeroko Sąd Najwyższy we wspomnianej uchwale I UZP 3/10. Podkreślił m. in., że w świetle art. 83 ust. 1 i ust. 2 oraz 83 a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przewidziany w art. 83 ust. 2 tryb odwoławczy od decyzji ZUS obejmuje wszystkie decyzje tego organu, również i te, wydane przez ZUS w trybach nadzwyczajnych na podstawie art. 83 a ust. 2 ustawy. Obowiązuje więc jednolity (poza wyjątkami określonymi w art. 83 ust. 4 ustawy) we wszystkich sprawach indywidualnych z zakresu ubezpieczenia społecznego, tryb kontroli sądowej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W świetle art. 83 a ust. 2 ustawy nie ma znaczenia, czy decyzja dotycząca indywidualnej sprawy z zakresu ubezpieczenia społecznego, podlegająca kontroli sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, została wydana na podstawie przepisów prawa materialnego, dotyczących np. określonych uprawnień ubezpieczonego, czy też jest decyzją "procesową", wydaną np. na podstawie art. 156 kpa. Sąd powszechny, rozpatrujący odwołanie od takiej decyzji nie jest bowiem pozbawiony kompetencji do jej badania pod kątem wadliwości przewidzianych w art. 156 ust. 1 kpa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie całkowicie podziela stanowisko Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w przytoczonych uchwałach. Uważa się również związany tymi uchwałami, ze względu na ich rangę prawną. W związku z tym Sąd uznaje za bezpodstawne przeciwstawienie przez skarżącą decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji i decyzji stwierdzającej nieważność ostatecznej decyzji administracyjnej, jako rozstrzygnięć podjętych w dwóch różnych sprawach, spośród których tylko ta druga mogłaby podlegać, zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, trybowi odwoławczemu, określonemu w art. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, że nie są to dwie odrębne rodzajowo sprawy administracyjne, lecz dwa etapy nadzwyczajnego postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Pierwszy z nich to badanie dopuszczalności postępowania w takiej sprawie, kończące się rozstrzygnięciem o wszczęciu postępowania lub rozstrzygnięciem o odmowie wszczęcia takiego postępowania. Drugi zaś obejmuje merytoryczne rozpatrywanie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, kończące się stwierdzeniem lub odmową stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. W konsekwencji oba te rozstrzygnięcia, dotyczące tej samej sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji, powinny być kontrolowane w takim samym trybie - w trybie odwołania do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.

Biorąc to wszystko pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ppsa, orzekł jak w sentencji.