Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 223/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2019-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 par 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2107
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art. 145 par 1 , art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1202
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
article: art. 3 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 737
law: Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 par 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 maja 2019 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazania usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości oraz zakazania użytkowania części budynku mieszkalnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (ZWINB) w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1202 z późn.zm., dalej jako "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

(t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1202 z późn.zm.) po rozpatrzeniu odwołania Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w M., od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. P. (PINB) z dnia [...] [...] nakazującej Wspólnocie Mieszkaniowej [...]

tj. współwłaścicielom budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami w parterze, zlokalizowanego na działce nr [...] przy ul. [...] w M.,

w obrębie lokalu nr [...], wykonanie w terminie do dnia 31 grudnia 2018 r. robót budowlanych obejmujących:

1/ wzmocnienie stropu nad parterem lokalu nr [...] (wraz z zapewnieniem odpowiedniej impregnacji elementów nośnych),

2/ wzmocnienie nadproży okiennych i drzwiowych ścian nośnych w lokalu nr [...],

3/ naprawę uszkodzonych miejsc konstrukcji ścian nośnych,

4/ wykonanie izolacji przeciwwilgociowej murów ścian nośnych,

5/ likwidację poziomego rurociągu kanalizacyjnego oraz wykonanie nowego pionu kanalizacyjnego w lokalu nr [...]

oraz w oparciu o dyspozycję art. 66 ust. 2 ustawy Prawo budowlane zakazującej użytkowania części budynku, tj. lokalu nr [...], pomieszczeń lokalu nr [...], którego właścicielem jest J. W. oraz lokalu nr [...], którego właścicielem jest

J. K. znajdujących się bezpośrednio nad lokalem nr [...] – na okres prowadzenia robót budowlanych polegających na wzmocnieniu konstrukcji stropów nad tym lokalem; uchylił zaskarżoną decyzję w całości i na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 Prawa budowlanego nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej przy ul. [...]

w M. [...] usunięcie w terminie do dnia 31 maja 2019 r. stwierdzonych nieprawidłowości ww. budynku mieszkalnego wielorodzinnego polegających na:

1. awaryjnym stanie belek stropowych oraz braku izolacji przeciwdźwiękowej stropu nad parterem,

2. rozluźnieniu konstrukcji muru wokół gniazd nadproży oraz braku połączeń poprzecznych profili stalowych nadproży okiennych i drzwiowych w ścianach konstrukcyjnych,

3. uszkodzeniu konstrukcji ścian nośnych, obejmujących zarysowanie murów

w obrębie nadproży, ubytkach zaprawy w murze oraz braku zwartości cegieł,

4. zawilgoceniu murów ścian nośnych, wynikające z braku izolacji poziomej ww. ścian,

5. niepoprawnym przeprowadzeniu (w poziomie) odcinka pionu kanalizacji sanitarnej.

Ponadto w oparciu o przepis art. 66 ust. 2 Prawa budowlanego zakazał Wspólnocie Mieszkaniowej użytkowania w rzeczonym budynku stropu nad lokalem nr [...] do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości jego stanu technicznego, co oznacza zakaz: - użytkowania lokalu nr [...]; - użytkowania pomieszczeń lokalu nr [...] oraz lokalu nr [...] znajdujących się bezpośrednio nad lokalem nr [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił następujący faktyczny i prawny sprawy:

Na wniosek R. D. dotyczący nieodpowiedniego, zagrażającego życiu i zdrowiu ludzi, stanu technicznego budynku położonego w M., przy ul. [...], w dniu 24 listopada 2017 r. PINB w K. P. przeprowadził kontrolę niniejszej nieruchomości. W trakcie kontroli ustalono, że przedwojenny budynek, został przebudowany w roku ok. 2000 na podstawie decyzji Burmistrza Miasta M. z dnia [...] udzielającej pozwolenia na budowę. Odnośnie do lokalu nr [...], stanowiącego własność R. D., ustalono: zdjęcie w sypialni okładzin ściennych, sufitowych i podłogowych, odsłonięcie elementów konstrukcyjnych stropu, które ujawniło nieprawidłowości w stanie technicznym belek stropowych, tj. miejscowe uszkodzenia oparć belek w gniazdach na ścianach zewnętrznych, ugięcie jednej z belek stropowych wskutek zniszczenia podwaliny drewnianej (murłaty), która uległa zmiażdżeniu obciążeniem opartej na niej belki stropowej, ponadto na odkrytej ścianie zewnętrznej stwierdzono nieprawidłowe, niestabilne oparcie nadproża stalowego IPN nad oknem oraz rozluźnienie struktury spoin i obluzowanie cegieł, a w przestrzeni międzystropowej, pomiędzy belkami drewnianymi widoczne poziome prowadzenie pionu kanalizacyjnego na długości ok. 4m, przy czym przewód ten ma zmienny przekrój, świadczący o połączeniu odprowadzenia kanalizacji z miski ustępowej mieszkania powyżej oraz podejść pod umywalki. Podczas oględzin nie stwierdzono zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia.

W prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym organ powiatowy uzyskał część dokumentacji projektu budowlanego dla inwestycji przebudowy obiektu przy

ul. [...], kopię dziennika budowy nr [...] z dnia 17 lutego 2000 r. zarejestrowanego przez Starostwo Powiatowe w K. P., z którego wynika, że w dniu 1 lutego 2000 r. wydano pozwolenie na remont i adaptację

ww. budynku, protokoły z okresowej kontroli budynku nr [...] i nr [...]

z których nie wynikały zastrzeżenia, co do stanu technicznego elementów budynku oraz pismo Wspólnoty Mieszkaniowej z dnia 20 listopada 2017 r. do zarządcy budynku – M. Towarzystwa Budownictwa Społecznego Spółka z o.o.

w M., z którego wynika, że w ocenie Wspólnoty R. D. dla potrzeb posiadanego lokalu nr [...] w przedmiotowym budynku, wykonał samowolnie roboty budowlane, m.in. wymianę pionu kanalizacji sanitarnej.

Z uwagi na dokonane ustalenia w zakresie wzmocnienia, zgodnie z projektem budowlanym, konstrukcji stropu I, II, III piętra, PINB w K. P. postanowieniem z dnia [...]. na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej budynku nr [...] przy ul. [...]

w M. wykonanie aktualnej ekspertyzy technicznej dotyczącej stanu technicznego konstrukcji stropów, nadproży drzwiowych i okiennych oraz wewnętrznej instalacji kanalizacyjnej w zakresie oceny poprawności prowadzenia przewodów z obowiązującymi przepisami w lokalu mieszkalnym nr [...].

W postępowaniu odwoławczym, po rozpoznaniu zażalenia Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w M., ZWINB postanowieniem

z dnia [...] uchylił zaskarżone postanowienie w całości i umorzył postępowanie organu I instancji w tej części, z uwagi na przedłożenie przez R. D. ekspertyzy technicznej o treści odpowiadającej zakresowi zakreślonemu

w postanowieniu. Z ekspertyzy tej wynika nieodpowiedni stan techniczny budynku, stropu nad parterem lokalu nr [...], nadproży okiennych i drzwiowych ścian nośnych

w lokalu nr [...], uszkodzenie konstrukcji ścian nośnych, brak izolacji przeciwwilgociowej murów ścian nośnych i nieprawidłowy przebieg pionu instalacji kanalizacji sanitarnej; odnośnie natomiast lokalu nr [...] – nieodpowiedni stan techniczny ścian działowych (w tym nadproży), brak izolacji przeciwwilgociowej oraz termicznej posadzki na gruncie i nieprawidłowości podłączeń instalacji kanalizacyjnej w lokalu.

W oparciu o zebrany materiał dowodowy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. P. wydał w dniu [...] na podstawie

art. 66 ust. 1 pkt 1, 3 i ust. 2 Prawa budowlanego, decyzję

nr [...], nakazującą Wspólnocie Mieszkaniowej [...] przy ul. [...] w M., wykonanie robót budowlanych, mających na celu usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w budynku mieszkalnym wielorodzinnym z usługami na parterze, położonym na działce nr [...] w M. przy ul. [...] oraz zakazał użytkowania części budynku, tj. lokalu nr [...] oraz pomieszczeń lokalu nr [...] i nr [...] na okres prowadzenia robót budowlanych, polegających na wzmocnieniu konstrukcji stropów nad lokalem nr [...].

W motywach rozstrzygnięcia organ powiatowy wyjaśnił, że za elementy wspólne obiektu – ściany konstrukcyjne, stropy, piony kanalizacyjne odpowiada Wspólnota Mieszkaniowa, natomiast za elementy wykończeniowe, elementy służące do użytku pojedynczego właściciela i montaż podejść urządzeń sanitarnych odpowiada właściciel danego lokalu. Z uwagi na powyższe obowiązki związane z doprowadzeniem do odpowiedniego stanu technicznego obiektu zostały rozłożone odpowiednio na Wspólnotę Mieszkaniową oraz R. D. w zakresie prawnej odpowiedzialności. Jednocześnie podał, że w oparciu o charakter prac wzmacniających strop oraz wynikające z ekspertyzy wnioski dotyczące stanu technicznego stropów orzekł o zakazie użytkowania lokali mieszkalnych nr [...] których właścicielami są R. D., J. W. oraz J. K.. Zdaniem organu zaproponowana technologia napraw uniemożliwia bezpieczne użytkowanie ww. lokali w okresie prowadzenia robót budowlanych, z uwagi na fakt, że stopniowa i częściowa wymiana istniejących belek stropowych może doprowadzić do miejscowego osłabienia nośności stropu, skutkującego bezpośrednim zagrożeniem życia i mienia mieszkańców.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła zobowiązana Wspólnota Mieszkaniowa reprezentowana przez członków zarządu – J. K. i H. G., zarzucając jej naruszenie:

- art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3, ust. 2 oraz art. 48 Prawa budowlanego poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie w sprawie, pomimo tego, że przed PINB w K. P. toczy się postępowanie w sprawie samowoli budowlanych, których dopuścił się właściciel lokalu nr [...], a polegających m.in. na wykonaniu otworu w ścianie nośnej budynku i wykonaniu instalacji wentylacyjnej (klimatyzacji) bez wymaganych pozwoleń, czy zgłoszeń i w sposób negatywnie wpływający na elementy konstrukcyjne budynku,

- art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez bezrefleksyjne oparcie stanu faktycznego

o ekspertyzę techniczną sporządzoną na zlecenie R. D. pomimo,

że ekspertyza ta w sposób jednostronny, wręcz tendencyjny wskazuje,

że przyczyną aktualnego stanu technicznego jest działalność innych członków Wspólnoty Mieszkaniowej, pomijając przy tym fakt, że właściciel lokalu nr [...] dopuścił się samowoli budowlanej polegającej na wykonaniu otworu w zewnętrznej ścianie nośnej budynku oraz wykonaniu instalacji wentylacyjnej (klimatyzacji) bez zastosowania otulin izolacyjnych,

- art. 107 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez nieprawidłowe ustalenie kręgu stron postępowania polegające na przyjęciu, że skoro dana osoba występowała wcześniej w sprawie w charakterze reprezentanta jednego z podmiotów postępowania administracyjnego, to nie ma potrzeby wyszczególniania tej osoby jako strony postępowania,

- art. 107 § 1 pkt 5 w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nałożenie obowiązków wykonania określonych robót budowlanych tylko na Wspólnotę Mieszkaniową rzekomo ze względu na fakt, że ich zakres dotyczy części wspólnych budynku, podczas gdy za takie części nie można uznać nadproży nad oknami i drzwiami

w lokalu nr [...],

- art. 107 § 1 pkt 5 w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieprecyzyjne określenie obowiązku w zakresie likwidacji rurociągu kanalizacyjnego i wykonaniu nowego pionu kanalizacyjnego w lokalu nr [...],

- art. 6 K.p.a. poprzez wskazanie jako podstawy prawnej nałożonego obowiązku

w kwestii instalacji kanalizacyjnej normy PN-92/B-01707-9,

- art. 107 § 1 pkt 5 w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. i art. 66 ust. 2 Prawa budowlanego poprzez nieprecyzyjne określenie zakazu użytkowania w części dotyczącej lokalu nr [...], ponieważ z treści sentencji decyzji nie wynika, czy zakaz ten dotyczy całego lokalu nr [...], czy tak jak w przypadku lokalu nr [...] tylko pomieszczeń znajdujących się bezpośrednio nad lokalem nr [...] oraz poprzez brak wskazania z imienia i nazwiska adresata obowiązku w zakresie dotyczącym lokalu nr [...].

W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji

i zwrócenie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania z zaleceniem uzupełnienia materiału dowodowego, w celu ustalenia, które roboty będą dotyczyć części wspólnych, a które lokalu nr [...].

Uzasadniając opisaną na wstępie decyzję z dnia [...]

ZWINB wywiódł, że zgromadzone w sprawie ekspertyzy jednoznacznie wskazują nieodpowiedni stan techniczny budynku, przy czym awaryjny stan belek stropowych może zagrażać życiu oraz zdrowiu, natomiast wadliwie poprowadzony odcinek pionu kanalizacji sanitarnej stwarza zagrożenie epidemiologiczne, a więc dla zdrowia ludzkiego. Mając na uwadze wartości prawne wyrażone w przepisie art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane mające na celu ochronę życia i zdrowia ludzkiego oraz przepisy art. 50-51 tej ustawy dotyczące doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem samowolnie wykonanych robót budowlanych lub robót wykonanych niezgodnie z przepisami, organy nadzoru budowlanego w pierwszej kolejności powinny podjąć działania mające na celu usunięcie zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi.

Adresatem decyzji wydanej w oparciu o art. 66 Prawa budowlanego jest co do zasady właściciel (w przypadku współwłasności – wszyscy współwłaściciele) lub zarządca nieruchomości. Zgodnie z art. 61 ww. ustawy do właściciela lub zarządcy należy utrzymanie i użytkowanie obiektu budowlanego we właściwym stanie technicznym. Zasadnie zatem organ powiatowy adresatem zaskarżonej decyzji uczynił Wspólnotę Mieszkaniową Nieruchomości przy ul. [...] w M., jako ogół współwłaścicieli przedmiotowego budynku mieszkalno-usługowego.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. ustawy o własności lokali, wbrew twierdzeniom strony, ściany nośne łącznie z naprożami nad otworami okiennymi i drzwiowymi znajdującymi się w tych ścianach, stanowią części wspólne nieruchomości, ponieważ nie służą do wyłącznego użytku przez właściciela lokalu nr [...], lecz ogółowi współwłaścicielowi budynku. Za bezpodstawną uznał także konieczność ustalenia, które roboty dotyczyć będą części wspólnych, bowiem z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że wszystkie wskazane w decyzji nieprawidłowości i związane z nimi roboty naprawcze dotyczą części wspólnych rzeczonego budynku. Organ odwoławczy zaznaczył, że pomimo uznania zasadności zaskarżonej decyzji, co do konieczności usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym budynku jak i wyboru adresata, zasadnym i koniecznym było jej zmodyfikowanie.

Powyższe wynika z faktu, iż sposób nałożenia obowiązków w decyzji wydanej na podstawie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego musi być na tyle precyzyjny, aby nadawała się ona do wykonania dobrowolnego lub z użyciem środków przymusu egzekucyjnego oraz aby z rozstrzygnięcia jasno wynikało, jakie konkretnie obowiązki zostały nałożone na adresata. W tym celu organ nadzoru budowlanego winien precyzyjnie określić na czym polegają stwierdzone nieprawidłowości, przy czym prawidłowo organ I instancji uznał, że strona dysponuje prawem wyboru metody naprawczej stropu oraz pozostałych nieprawidłowości. Zgodnie z załączoną ekspertyzą, w trakcie robót polegających na wzmocnieniu stropu wykonać należy nową izolację przeciwdźwiękową. Wyjątkowo zatem, odstępując od zasady określonej w art. 139 k.p.a. organ nałożył na stronę odwołującą dodatkowy obowiązek, modyfikując rozstrzygnięcie organu powiatowego, który nie uwzględnił w wydanej decyzji wykonania izolacji przeciwdźwiękowej stropu, ponieważ powyższe rozstrzygnięcie naruszało w sposób rażący dyspozycję art. 66

ust. 1 Prawa budowlanego, a Wspólnota wykonując zaskarżoną decyzję nie usunęłaby wszystkich stwierdzonych nieprawidłowości obiektu budowlanego.

Organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutem niezasadnego oparcia rozstrzygnięcia na ustaleniach ekspertyzy technicznej przedłożonej przez

R. D., wyjaśniając, że postanowieniem organu powiatowego z dnia

[...] to strona skarżąca została zobowiązana do jej przedłożenia, czego dotychczas nie uczyniła. Przy czym członkowie Wspólnoty, nie posiadając fachowej wiedzy w zakresie budownictwa nie mogą skutecznie kwestionować ustaleń ekspertyz opracowanych przez osoby uprawnione.

Nadto organ dodał, że wbrew stanowisku skarżącej wyrażonemu w złożonym ponagleniu w postępowaniu przed organem I instancji, sporny budynek nie jest wpisany do rejestru zabytków, a jedynie do Gminnej Ewidencji Zabytków prowadzonej przez Gminę M.. Wpis taki nie ma znaczenia dla sprawy, ponieważ organy nadzoru budowlanego działając na podstawie art. 66 ust. 1 i 3 Prawa budowlanego nie mają obowiązku uprzedniego uzyskania stanowiska konserwatora zabytków, w jakiejkolwiek formie, co wynika z istoty przywołanych przepisów. Powyższe nie zwalnia jednak właściciela obiektu objętego ochroną konserwatorską z obowiązków ciążących na nim z mocy ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2018 r., poz. 2067) oraz uzyskania uzgodnienia lub pozwolenia organu ochrony zabytków na wykonanie robót celem realizacji nałożonych obowiązków, jeżeli przywołana ustawa tak stanowi.

Uwzględniając zarzuty odwołania organ odwoławczy sprecyzował decyzję również w zakresie określającym, które części budynku obejmuje zakaz użytkowania, niejasności w części określenia podmiotu, do którego zakaz ten jest skierowany oraz sformułował go zgodnie z art. 66 ust. 2 Prawa budowlanego. Za zasadny uznał również zarzut wadliwego przywołania normy PN-92/B-01707-9, z uwagi na podanie w dalszej części uzasadnienia, że dotyczy ona podłączeń przyborów sanitarnych, których to nie obejmuje nakaz zawarty w zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutu wadliwego ustalenia stron postępowania, zdaniem ZWINB, prawidłowo organ I instancji uznał, że J. K., z uwagi na przysługujące mu prawo własności lokalu nr [...] ma w sprawie indywidualny, odrębny od interesu Wspólnoty interes prawny, jednakże za błędne uznał twierdzenie, że z uwagi na jego czynny udział w postępowaniu jako członek zarządu, brak jest obowiązku kierowania do niego korespondencji. Przy czym zaznaczył, że powyższe nie miało wpływu na bieg postępowania, skoro J. K. po zapoznaniu się z decyzją nie złożył od niej odwołania.

Wspólnota Mieszkaniowa [...] przy ul. [...] w M. powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Szczecinie.

Wnosząc o uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia, zarzuciła mu naruszenie:

- art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 i art. 48 Prawa budowlanego poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie w sprawie pomimo tego, że przed PINB w K. P. toczy się postępowanie w sprawie samowoli budowlanych, których dopuścił się właściciel lokalu nr [...] i co do których ZWINB w S. wydał decyzję z dnia [...] nr [...] uchylającą decyzję PINB w K. P. z dnia [...] nr [...] nakazującą R. D. wykonanie robót budowlanych obejmujących: 1/ naprawę nadproży oraz uszkodzonych miejsc konstrukcji ścian działowych konstrukcyjnie samodzielnych, 2/ wykonanie izolacji przeciwwilgociowej oraz termicznej posadzki w lokalu nr [...]/ wykonanie poprawnego podłączenia przyborów sanitarnych w lokalu nr [...] do kanalizacyjnej rury odpływowej, i orzekająca o zwróceniu sprawy do ponownego rozpatrzenia,

- art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez bezrefleksyjne oparcie stanu faktycznego

o ekspertyzę techniczną sporządzoną na zlecenie R. D. pomimo,

że wskazuje ona w sposób tendencyjny, że przyczyną aktualnego stanu technicznego budynku jest działalność innych członków Wspólnoty Mieszkaniowej, pomijając fakt, że właściciel lokalu nr [...] dopuścił się samowoli budowlanej polegającej na wykonaniu otworu w ścianie nośnej budynku oraz wykonaniu instalacji wentylacyjnej (klimatyzacji) bez zastosowania otulin izolacyjnych,

co doprowadziło do powstania zawilgocenia w stropie a w konsekwencji do zawilgocenia belek stropowych,

- art. 139 k.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i wydanie orzeczenia na niekorzyść strony odwołującej się pomimo tego, że w sprawie nie zaszły podstawy do zastosowania tego przepisu, ponieważ w postępowaniu prowadzonym przez PINB w K. P.. doszło do naruszenia prawa, ale naruszenie to nie ma postaci rażącej,

- art. 107 § 1 pkt 5 w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez podtrzymanie stanowiska organu I instancji o nałożeniu obowiązków wykonania określonych robót budowlanych tylko na Wspólnotę Mieszkaniową rzekomo ze względu na to,

że ich zakres dotyczy części wspólnych budynku, podczas, gdy za takie części nie można uznać nadproży nad drzwiami i oknami lokalu nr [...],

- art. 107 § 1 pkt 5 w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieprecyzyjne określenie obowiązku w zakresie likwidacji rurociągu kanalizacyjnego i wykonaniu nowego pionu kanalizacyjnego w lokalu nr [...].

W ocenie skarżącej, aktualny stan techniczny budynku jest efektem samowoli budowlanej dokonanej przez właściciela lokalu nr [...], polegającej na samowolnym wybiciu otworu w ścianie nośnej budynku, który co prawda istniał pierwotnie,

ale ze względu na przebudowę całego budynku, w tym w obrębie fundamentów, na podstawie decyzji o pozwoleniu na przebudowę w 2000 r. został zamurowany.

Ponadto właściciel lokalu nr [...] dokonał samowolnej wymiany pionu instalacji sanitarnej, powiększył lokal o dodatkowe pomieszczenie doprowadzając do zbliżenia ścian zewnętrznych budynku do granicy z sąsiednią działką budowlaną. Nadto również bez pozwolenia, wykonał klimatyzację, montując agregaty na ścianie zewnętrznej i rozprowadzając instalację klimatyzacyjną pomiędzy sufitem, a stropem nad lokalem nr [...]. Brak izolacji instalacji rozprowadzającej spowodował zawilgocenie, doprowadzając drewniane belki stropowe do złego stanu technicznego, wbrew twierdzeniom organu, zakładającym, że powodem zawilgocenia była cieknąca instalacja kanalizacyjna.

Skoro stan techniczny elementów konstrukcyjnych budynku jest skutkiem samowoli budowlanych dokonanych przez właściciela lokalu nr [...], to PINB w K. P. winien wszcząć procedurę w trybie ar. 48 Prawa budowlanego, a nie w trybie art. 66 tej ustawy i to nie Wspólnota winna być adresatem obowiązków wymienionych w zaskarżonej decyzji, ale właściciel lokalu nr [...], który jest sprawcą zaistniałej sytuacji.

W odpowiedzi na skargę organ nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska zajętego w sprawie wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. - w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność

z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu stosownie do art. 151 p.p.s.a.

Przystępując do rozpoznania sprawy, należało przede wszystkim zakreślić jej granice. Dotyczy ona wyłącznie usunięcia nieprawidłowości stwierdzonych przez nadzór budowlany w częściach wspólnych budynku zlokalizowanego na działce nr [...] przy ul. [...] w M.. Stąd wszelkie zastrzeżenia skarżącej Wspólnoty odnoszące się do wad lokalu nr [...], osób winnych powstaniu tych wad, czy żądania naprawienia wad powstałych w częściach wspólnych na skutek działania wskazanej przez Wspólnotę osoby – wykraczają poza granice sprawy administracyjnej (a zatem i sądowoadministracyjnej). Dodać przy tym należy, że organ powiatowy nadzoru budowlanego prowadzi odrębne postępowanie dotyczące samowoli budowlanej popełnionej przez właściciela lokalu nr [...] w tym lokalu, jednakże wynik tej sprawy pozostaje bez wpływu na niniejsze postępowanie. Konstatacja taka determinuje wynik niniejszej sprawy.

Przedmiotem skargi jest decyzja ZWINB, mocą której organ nakazał skarżącej Wspólnocie Mieszkaniowej usunięcie, pod nadzorem osób posiadających odpowiednie

i udokumentowane uprawnienia, stwierdzonych nieprawidłowości budynku mieszkalnego wielorodzinnego polegających na:

1. awaryjnym stanie belek stropowych oraz braku izolacji przeciwdźwiękowej stropu nad parterem,

2. rozluźnieniu konstrukcji muru wokół gniazd nadproży oraz braku połączeń poprzecznych profili stalowych nadproży okiennych i drzwiowych w ścianach konstrukcyjnych,

3. uszkodzeniu konstrukcji ścian nośnych, obejmujących zarysowanie murów

w obrębie nadproży, ubytkach zaprawy w murze oraz braku zwartości cegieł,

4. zawilgoceniu murów ścian nośnych, wynikające z braku izolacji poziomej ww. ścian,

5. niepoprawnym przeprowadzeniu (w poziomie) odcinka pionu kanalizacji sanitarnej.

Organ zobowiązał również skarżącą do przedłożenia oświadczeń osób, pod których nadzorem zostały wykonane prace naprawcze, że zostały one wykonane zgodnie z zasadami wiedzy technicznej i obowiązującymi przepisami oraz powiadomienia PINB o ich zakończeniu.

Ponadto, w oparciu o przepis art. 66 ust. 2 Prawa budowlanego, organ zakazał Wspólnocie Mieszkaniowej użytkowania w rzeczonym budynku stropu nad lokalem nr [...] do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości jego stanu technicznego oraz wyjaśnił, że zakaz ten oznacza zakaz użytkowania lokalu nr [...], pomieszczeń lokalu nr [...] oraz lokalu nr [...] znajdujących się bezpośrednio nad lokalem nr [...]. Organ II instancji wskazał również nowy termin wykonania robót budowlanych określając go na dzień 31 maja 2019 r.

W myśl art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r. poz. 1202 ze zm.), w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska i jest w nieodpowiednim stanie technicznym właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania obowiązku.

W rozpoznawanej sprawie organ nadzoru budowlanego po przeprowadzeniu oględzin i odsłonięciu elementów konstrukcyjnych stropu stwierdził nieprawidłowości

w stanie technicznym belek stropowych, miejscowe uszkodzenia oparć belek

w gniazdach na ściankach zewnętrznych, ugięcie belki stropowej na skutek zniszczenia murłaty, niestabilne oparcie nadproża stalowego IPN nad oknem, rozluźnienie struktury spoin oraz obluzowanie cegieł, zarysowania murów w obrębie nadproży. W przestrzeni miedzystropowej stwierdzono również niepoprawne przeprowadzenie pionu kanalizacji a nadto brak izolacji przeciwdźwiękowej stopu nad parterem i brak izolacji poziomej, czego skutkiem jest zawilgocenie ścian.

Kluczowe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest zatem wyłącznie stwierdzenie zaistnienia nieodpowiedniego stanu technicznego części wspólnych budynku skarżącej. Nie miało przy tym znaczenia z punktu widzenia art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego, dlaczego doszło do stwierdzonych nieprawidłowości, bowiem zastosowanie tego przepisu nie wiąże się ze sposobem powstania, a jedynie z faktem zaistnienia opisanych tam sytuacji. Wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w pkt 1 - 4 tego przepisu zobowiązuje organ do nakazania, w drodze decyzji, usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w wyznaczonym terminie. Nie można przy tym uznać, aby nałożone kontrolowanymi w sprawie decyzjami obowiązki zostały nałożone na niewłaściwy podmiot – Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. [...] w M. [...] Zgodnie z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. z 2019 r. poz. 737), w razie wyodrębnienia własności lokali właścicielowi lokalu przysługuje udział w nieruchomości wspólnej jako prawo związane z własnością lokali. Nie można żądać zniesienia współwłasności nieruchomości wspólnej, dopóki trwa odrębna własność lokali (ust. 1). Nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali (ust. 2). Z kolei na podstawie art. 17 powołanej ustawy za zobowiązania dotyczące nieruchomości wspólnej odpowiada wspólnota mieszkaniowa bez ograniczeń, a każdy właściciel lokalu - w części odpowiadającej jego udziałowi w tej nieruchomości.

W kontekście sformułowanych w skardze zarzutów dotyczących braku umocowania nałożonych na stronę skarżącą obowiązków w obowiązujących przepisach prawa, podkreślić stanowczo trzeba, że art. 66 Prawa budowlanego nie tworzy dla właściciela lub zarządcy obiektu nowego obowiązku, lecz precyzuje ustawowy obowiązek wynikający z art. 61 ustawy i dodaje element pozwalający organom nadzoru budowlanego na skuteczne egzekwowanie jego wykonalności. W art. 61 ustawodawca przewidział, że "właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany:

1) utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego; 2) zapewnić, dochowując należytej staranności, bezpieczne użytkowanie obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych odziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury (...), w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska. Stosownie zaś do art. 5 ust. 2 powołanej ustawy, obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem

i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym

i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym

z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7. Przez należyty stan techniczny należy rozumieć stan pełnej sprawności obiektu budowlanego lub jego części, nieposiadającego jakichkolwiek uszkodzeń, zwłaszcza takich, które mogą powodować niebezpieczeństwo przy użytkowaniu obiektu lub jego części. Obowiązki, o których mowa w art. 61 Prawa budowlanego, wynikają zatem z mocy prawa i zaczynają obowiązywać od momentu skutecznego oddania obiektu budowlanego do użytkowania. Rolą właściciela lub zarządcy, którzy są odpowiedzialni za stan techniczny budynku, jest samodzielne usunięcie nieprawidłowości, czy też w ramach odpowiedniego nadzoru im zapobiegać. Natomiast przepis artykuł 66 Prawa budowlanego stanowi konkretyzację nakazu przestrzegania obowiązku utrzymywania i użytkowania obiektu budowlanego zgodnie z zasadami sformułowanymi w art. 5 ust. 2 tej ustawy. Naruszenie wskazanych w tym przepisie obowiązków skutkuje sankcją w postaci nakazu określonego w art. 66.

Z istoty działań podejmowanych w trybie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego wynika, że zmierzają one do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu odpowiadającego wymogom bezpieczeństwa, a także normom technicznym

i estetycznym, a nie służą likwidacji stanu niezgodności z prawem. Obowiązkiem zatem organu prowadzącego postępowanie w oparciu o ten przepis jest ustalenie jedynie, czy istnieje któraś z przesłanek w nim wymienionych uzasadniających interwencję organu nadzoru budowlanego. Organ nadzoru budowlanego nie musi zatem wskazywać konkretnych przepisów techniczno-budowlanych, np. dotyczących mocowania belek konstrukcyjnych czy nadproży, izolacji przeciwdźwiękowej stropu czy izolacji poziomej. Natomiast dokonane w niniejszej sprawie ustalenia (na podstawie dokonanych oględzin czy ekspertyz technicznych ), ponad wszelką wątpliwość wykazały konieczność usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w obiekcie budowlanym, poprzez nałożenie obowiązków zmierzających do likwidacji nieodpowiedniego stanu technicznego budynku oraz wyeliminowania zagrożeń życia i zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia. Wskazać przy tym należy, że nie jest zasadny zarzut skarżącej dotyczący posłużenia się przez organ przy ocenie stanu technicznego budynku ekspertyzami sporządzonymi na zlecenie właściciela lokalu nr [...]. Ekspertyzy te potwierdzają ustalenia dokonane przez organ, natomiast dokumenty pochodzące od skarżącej (protokoły okresowych przeglądów budynku) wskazują, że budynek stwierdzonych nieprawidłowości nie posiada. Jest to zastanawiające o tyle, że przeglądy zostały wykonane bez dokonywania odkrywek i jaki byłby ich wynik, gdyby takich odkrywek dokonano w innych częściach budynku, nie zaś tylko w ścianach i stropach pomiędzy parterem i pierwszym piętrem.

Sąd pod rozwagę organów nadzoru budowlanego poddaje dokonanie oceny stanu technicznego budynku w całości ze względu na bezpieczeństwo życia i zdrowia zamieszkujących tam osób oraz ich mienia.

O ile skarżąca Wspólnota kwestionowała ekspertyzy przyjęte przez organ do oceny stanu technicznego części wspólnych nieruchomości, to mogła przedstawić własną, jednak tego nie uczyniła. Znamienne jest również to, że skarżąca kwestionuje fakt posłużenia się ekspertyzami sporządzonymi na zlecenie właściciela lokalu nr [...], nie neguje natomiast stwierdzonych tam nieprawidłowości stanu technicznego budynku. Przedkłada kwestie bezpieczeństwa nad ustalenie winnego powstania tych nieprawidłowości. W postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem decyzji na podstawie art. 66 Prawa budowlanego, zważywszy na ratio legis tego przepisu, takich ustaleń się nie dokonuje. Bez wpływu na treść rozstrzygnięcia są podnoszone przez autora skargi kwestie finansowe, które jak wiadomo leżą poza zakresem kompetencji służb nadzoru budowlanego. Także kwestie dotyczące ustalenia przyczyn powstania nieprawidłowości, na co już wyżej Sąd zwrócił uwagę, nie mają znaczenia dla wydania decyzji na podstawie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego. Organ nie bada okoliczności, które mogły mieć wypływ na nieodpowiedni stan techniczny. Do wydania takiej decyzji, wystarczy stwierdzenie złego stanu technicznego budynku.

Z tych samych powodów, wszelkie spory dotyczące osób odpowiedzialnych za przyczynienie się do złego stanu technicznego budynku, powinny być rozstrzygane na gruncie prawa cywilnego (np. wynikające z niewłaściwego obchodzenia się

z przedmiotem własności), dla którego właściwy jest sąd powszechny.

W ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uprawniał organy nadzoru budowlanego do nałożenia obowiązku wykonania określonych robót w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym budynku, czyli wydania decyzji na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 Prawa budowlanego. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że konstrukcja normy prawnej zawartej w art. 66 ust. 1 powołanej ustawy wskazuje, że decyzje podejmowane na jego podstawie mają charakter związany. W związku z powyższym stwierdzić należy, że co do zasady, decyzja wydana na podstawie art. 66 ust. 1 nie jest decyzją uznaniową. Oznacza to,

że jeżeli wystąpi choćby jedna z określonych w nim przesłanek, to organ nadzoru budowlanego jest nie tylko uprawniony, lecz zobligowany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. W niniejszej sprawie nieprawidłowości zostały wymienione w protokołach, ekspertyzie, a także wynikają

z oględzin budynku.

Obowiązek wykonania robót budowlanych ma przy tym jedynie charakter naprawczy, a sam ich rodzaj oraz zasięg zależy od rodzaju stwierdzonych nieprawidłowości. Organ nadzoru budowalnego nie przesądza również sposobu wykonania takich robót. Powinny one zostać przeprowadzone zgodnie ze sztuką budowlaną, przez osoby posiadające w tym zakresie stosowne kwalifikacje.

Nie są uzasadnione zarzuty natury procesowej. Prowadząc niniejsze postępowanie organy podjęły czynności w celu ustalenia pełnego stanu faktycznego sprawy. W ocenie Sądu, organy obu instancji w sposób prawidłowy zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, prawidłowo też przeprowadziły postępowanie administracyjne dokonując przy tym jego oceny - zgodnie z dyspozycjami zawartymi w art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., wskazując przy tym właściwą podstawę prawną rozstrzygnięcia. Wszystkie istotne dla sprawy okoliczności zostały prawidłowo wyjaśnione. Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 139 k.p.a., albowiem organ nie pogorszył sytuacji strony skarżącej i ponownie rozpatrując i rozstrzygając sprawę prawidłowo określił obowiązki nałożone na skarżącą decyzją na podstawie art. 66 ust. 1 pkt i 3 oraz ust. 2 Prawa budowlanego.

Podsumowując, Sąd w składzie orzekającym na rozprawie doszedł do przekonania, że skarga nie zawiera uzasadnionych podstaw. Zebrany w sprawie materiał dowodowy, jak i treść zapadłych rozstrzygnięć, prowadzą do wniosku,

że organy obu instancji orzekające w sprawie nie naruszyły prawa materialnego

i procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a wyłącznie tego rodzaju niezgodność z prawem skarżonej decyzji, prowadząca w istocie do pojęcia innego rozstrzygnięcia, uzasadniałaby jej eliminację przez sąd administracyjny. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało oddalić skargę.