Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 107/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2006-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Skarżony organ: Regionalna Izba Obrachunkowa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ryszard Maliszewski Sędziowie WSA Tadeusz Piskozub ( spr.) Asesor Wojciech Czajkowski Protokolant Paweł Guziur po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2006 r. sprawy ze skargi Gminy na uchwałę Regionalnej Izby Obrachunkowej z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie badania zgodności z prawem Uchwały Rady Miejskiej Nr "[...]" z dnia "[...]" r. w sprawie określenia stawek podatku od środków transportowych oddala skargę


UZASADNIENIE

Gmina O. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na uchwałę Nr "[...]" Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w O. z dnia 15 grudnia 2005 r. w sprawie badania zgodności z prawem uchwały Nr "[...]" Rady Miejskiej w O. z dnia 29 listopada 2005 r., w sprawie określenia wysokości stawek podatku od środków transportowych, w części dotyczącej unieważnienia § 2 uchwały Nr "[...]" Rady Miejskiej w O. z dnia 29 listopada 2005 r. w sprawie określenia stawek podatku od środków transportowych, a także w części dotyczącej uzasadnienia powyższej uchwały Kolegium RIO.

Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w O., uchwałą nr "[...]" z dnia 15 grudnia 2005 roku, działając w trybie art. 11 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 października 1992 roku o regionalnych izbach obrachunkowych oraz art.91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca o samorządzie gminnym, stwierdziło nieważność §2 uchwały nr "[...]" Rady Miejskiej w O. z dnia 29 listopada 2005 roku, w sprawie określenia wysokości stawek podatku od środków transportowych.

Przedmiotowy § 2 uchwały Rady miejskiej z dnia 29.11.2005 r., wprowadzał zwolnienia od podatku od środków transportowych w 2006 roku, autobusów będących w posiadaniu gminnych jednostek budżetowych, służących do dowozu dzieci do szkół.

Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej, w uzasadnieniu swojej uchwały podniosło, że wskazany wyżej § 2 uchwały Rady Miejskiej w O. z dnia 29 listopada 2005 roku, zwolnił od podatku od środków transportowych autobusy należące do jednostek organizacyjnych gminy, dowożące dzieci do szkół.

Kolegium RIO stwierdziło, iż rada gminy zgodnie z art. 12 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, mogła wprowadzać inne zwolnienia przedmiotowe niż określone w ust. 1 tego przepisu z wyjątkiem zwolnień dotyczących pojazdów, o których mowa w art. 8 pkt 2, 4 i 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.

Kolegium RIO stanęło w tym zakresie na stanowisku, że zwolnienie przedmiotowe to takie zwolnienie, które dotyczy tylko przedmiotu opodatkowania a każdy podmiot bez względu na jego cechy indywidualne, który znajdzie się w określonej w zwolnieniu sytuacji uprawniającej do zwolnienia będzie z tego zwolnienia korzystał.

Zdaniem Kolegium RIO Rada Miejska w O. dokonała zwolnienia przedmiotowo-podmiotowego, do czego nie miała uprawnień, i w konsekwencji naruszyła art. 14 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.

Gmina O., reprezentowana przez radcę prawnego, zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w O. z dnia 15 grudnia 2005 r. w sprawie badania zgodności z prawem uchwały Nr "[...]" Rady Miejskiej w O. z dnia 29 listopada 2005 r. w sprawie określenia stawek podatku od środków transportowych.

Zaskarżonej uchwale zarzuciła naruszenie przepisów:

1) prawa materialnego, polegające na błędnej wykładni art. 12 ust. 4 i 14 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 z późn. zm.) poprzez przyjęcie, iż przedmiotowe zwolnienie w podatku od środków transportowych jest sprzeczne z powołanym powyżej przepisem ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, uzasadniony poniżej;

2) prawa materialnego, polegające na niezastosowaniu w zaistniałym stanie faktycznym art. 18 ust. 3 ustawy z dnia 7 października 1992r. o regionalnych izbach obrachunkowych, a przez to naruszenie przepisów postępowania, tj. naruszenie podstawowych zasad procedury administracyjnej, zawartych w art. 6 i art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Skarżący mając na uwadze powyższe naruszenie prawa stosownie do art. 148 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) wniósł o: - 1) uchylenie zaskarżonej uchwały Nr "[...]" Kolegium RIO z dnia

15 grudnia 2005 r. w całości;

2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Jednocześnie zaznaczył skarżący, iż podstawą wniesienia przedmiotowej skargi, stosownie do art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, jest uchwała Nr "[...]" Rady Miejskiej w O. z dnia 26 stycznia 2006 r. w sprawie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na uchwałę Nr "[...]" Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w O. z dnia 15 grudnia 2005 r.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że uchwała Kolegium RIO z dnia 15 grudnia 2005 r., w sprawie badania zgodności z prawem uchwały Nr "[...]"Rady Miejskiej w O. z dnia 29 listopada 2005 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od środków transportowych unieważniło § 2 uchwały Nr "[...]" Rady Miejskiej w O. z dnia 29 listopada

2005 r. w sprawie określenia stawek podatku od środków transportowych..

W ocenie skarżącego, stanowisko zajęte w uchwale Kolegium RIO, nie

znajduje uzasadnienia prawnego w świetle przepisów ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych i sprzeczne jest z podstawową zasadą prawa podatkowego, zgodnie z którą ulg podatkowych nie należy interpretować rozszerzająco.

Według skarżącego, kwestionowany przez Kolegium RIO zapis §2 uchwały Rady Miejskiej obowiązywał również w latach poprzednich, tj. w 2003 i 2004r.

Przedmiotowe zwolnienie podatkowe wprowadzone w §2 uchwały Rady Miejskiej w O. z dnia 29 listopada 2005 r. "w sprawie określenia stawek od środków transportowych, odpowiada zwolnieniom podatkowym uchwalonym przez Radę Gminy we wskazanych latach, którego zasadności i zgodności z prawem Kolegium RIO nie kwestionowało.

Zdaniem skarżącego "działania podejmowane przez Kolegium RIO nie znajdują uzasadnienia w żadnych przepisach prawa i naruszają obowiązujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej tak naczelne standardy prawne, jak zasada demokratycznego państwa prawnego określoną w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., a także zawartą w art. 6 zasadę związania organów administracji przepisami prawa.

Skarżący zarzuca, że uchwała Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w O. z dnia 15 grudnia 2005 r. w sprawie badania zgodności z prawem uchwały Rady Miejskiej w O. z dnia 29 listopada 2005 r., błędnie określiła jej tytuł.

W ocenie skarżącego zwolnienie podatkowe zastosowane przez Radę Miejską w O. w § 2 uchwały, wynikało z art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, zostało ono określone na mocy ustawowego upoważnienia do wprowadzenia przez radę gminy w drodze uchwały innych zwolnień przedmiotowych niż określone w ust. 1, z wyjątkiem zwolnień dotyczących pojazdów, o których mowa w art. 8 pkt 2, 4 i 6.

Skarżący podniósł, iż Kolegium RIO w uzasadnieniu swojej uchwały błędnie powołało się na uchylony art. 12 pkt 2 ustawy z dnia 12.01.1991 r. o podatkach

i opłatach lokalnych.

Wadą o jeszcze większym znaczeniu, ocenie skarżącego był fakt, iż

przytoczony w uzasadnieniu uchwały Kolegium RIO przepis art. 14 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, którego naruszenie Kolegium RIO przypisuje Radzie Miejskiej w O., reguluje kwestie opodatkowania psów.

W ocenie skarżącego błędna nazwa analizowanej uchwały oraz powołanie się na uchylony przepis, na podstawie którego dokonywana była przez Kolegium RIO analiza stanu faktycznego, a także nie wskazanie naruszonego przepisu ustawy o podatkach lokalnych, powodują niezgodność z prawem uchwały Kolegium RIO w O.

Zdaniem skarżącego Kolegium RIO w O. nie zastosowało wiążącego je art. 6 kpa, z którego jednoznacznie wynika związanie organów administracji przepisami prawa, a także wielu innych naczelnych zasad procedury administracyjnej, o czym poniżej.

W przypadku zwolnienia podatkowego zastosowanego przez Radę Miejską w O. w § 2 uchwały, należy podnieść, iż zgodnie z art.12 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, zostało ono określone na mocy ustawowego upoważnienia do wprowadzenia przez radę gminy w drodze uchwały innych zwolnień przedmiotowych niż określone w ust. 1.

W doktrynie zakłada się przy tym, że te inne zwolnienia w rozumieniu art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, są zbliżone rodzajowo do zwolnień o charakterze podmiotowo-przedmiotowym wymienionych w tym przepisie (L. Etel, (w:) Komentarz do Podatki i opłaty lokalne, 2005, Legalis).

W tym miejscu skarżący podkreślił, iż w praktyce dokonanie podziału na zwolnienia podatkowe o charakterze czysto podmiotowym i czysto przedmiotowym jest niemożliwe. Podstawą tego twierdzenia jest sama konstrukcja podatku, jako specyficznego splotu elementów przedmiotowych i podmiotowych, których nie można od siebie odizolować.

Zwolnienie przedmiotowe odnosi się do określonej kategorii podatników — osób fizycznych, osób prawnych oraz innych podmiotów. Nie funkcjonuje w oderwaniu od ujęcia przedmiotowego. Natomiast zwolnienia podmiotowe objętymi obowiązkiem podatkowym i nie istnieje zależnie od strony przedmiotowej podatku. (A. Borodo, glosa do wyroku NSA z dnia 25 czerwca 2003r, sygn. akt SA/Rz 235/03).

W opinii skarżącego zastosowana przez Radę Miejską w O. w § 2 uchwały regulacja zwolnienia podatkowego, po odniesieniu się do określonego przedmiotu opodatkowania- autobusy, i dalszym sprecyzowaniu ze wskazaniem określonych cech tego przedmiotu przez kogo jest wykorzystywany lub jakim celom służy, gdyż autobusy będące w posiadaniu gminnych jednostek budżetowych służące do dowozu dzieci do szkół, nie zmieniła zasadniczego charakteru tego zwolnienia przedmiotowego.

W świetle powyższego nie zgodził się skarżący ze stanowiskiem Kolegium RIO, że wprowadzone przez Radę Miejską w O. w § 2 uchwały zwolnienie podatkowe nie jest zwolnieniem przedmiotowym.

Stanowisko Kolegium RIO nie wzięło pod uwagę w tym wypadku również utrwalonych w orzecznictwie i doktrynie zasad dotyczących wykładni zwolnień podatkowych, i jako takie stoi w sprzeczności z podstawową zasadą prawa podatkowego, zgodnie z którą przepisów dotyczących zwolnień podatkowych nie należy interpretować rozszerzająco (wyrok SN z dnia 21 września 1994 r., sygn. akt III ARN 44/94, OSNP 1994/11/168).

Zdaniem skarżącego, przepisy prawa dopuszczają ingerencję regionalnej izby obrachunkowej nad działalnością gminy w zakresie spraw finansowych, jednak ingerencja Kolegium RIO w sferę działalności uchwałodawczej Rady Miejskiej w O. w świetle powyższego w tym zakresie była nieuprawniona i niezgodna z prawem.

Zdaniem skarżącego Uchwała Kolegium RIO, naruszała przepis art. 12 ust.44 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, poprzez niewłaściwe zastosowanie tegoż przepisu, polegające na błędnej jego wykładni, co w konsekwencji narusza również przepis art. 217 Konstytucji RP.

Z powyższych względów skarżący stwierdził, iż Rada Miejska w O. była uprawniona do wprowadzenia w § 2 uchwały przedmiotowego zwolnienia

podatkowego w rozumieniu art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, a uchwała Nr "[...]" Rady Miejskiej w O. z dnia 29 listopada 2005 r. w sprawie określenia stawek podatku od środków transportowych w żadnym zakresie nie narusza przepisu art. 14 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.

Skarżący podkreślił, że Kolegium RIO nie ustosunkowało do wysłanego w dniu 14 grudnia 2005r. przez pełnomocnika skarżącego drogą telefaksową, umotywowanej prośby o odroczenie posiedzenia Kolegium, gdyż posiedzenie Kolegium odbyło się w dniu 15.12.2005 r., a z odpowiedzi udzielonej przez Prezesa RIO w O., pismem z dnia 27.12.2005 r., nie uwzględniającej wniosku o odroczenie posiedzenia wynika, że posiedzenie Kolegium RIO, na którym badano przedmiotową uchwałę Rady Miejskiej w O., odbyło się dzień wcześniej, tj. w dniu 14 grudnia 2005 r. (pismo z dnia 27 grudnia 2005 r. "[...]"), chociaż uchwała Nr "[...]" Kolegium RIO w O. pochodzi z dnia 15 grudnia 2005r., czym naruszono przepis art.6 i 10 Kpa i art. 18 ust. 3 ustawy z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych (tekst jednolity Dz.U. z 2001 r. Nr 55, poz. 577 z późn. zm.).

Kwestia udziału strony w postępowaniu administracyjnym była przedmiotem dyskusji doktryny i judykatury. Jednakże w praktyce przyjął się zgodny pogląd, szukający umocowania tej zasady w Konstytucji. I tak w treści zasady państwa prawnego, jakim jest Rzeczpospolita Polska.

Z tych samych powodów w państwie prawnym wymagane jest nie tylko zrozumiałe, precyzyjne i zgodne z innymi regułami, wynikającymi z istoty takiego państwa, unormowanie procedury, lecz również prawidłowe i ścisłe jej stosowanie w praktyce, w szczególności zaś tych jej przepisów, które określają uprawnienia procesowe uczestników postępowania (wyr. NSA Z dnia 19 października 1999 r., V SA 250/93, ONSA 1994, nr 2, poz. 84).

Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w O., uchwałą z dnia 02 lutego 2006 r., udzieliło odpowiedzi na skargę, na rozstrzygnięcie nadzorcze Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w O., wyrażone w uchwale dnia 15 grudnia 2005 r. - w sprawie badania zgodności z prawem uchwały "[...]" Rady Miejskiej w O. z dnia 29 listopada 2005 r. w sprawie stawek podatku od środków transportowych - wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie przez Gminę O.

Kolegium RIO, podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu do uchwały z dnia 15 grudnia 2005 r., wnosząc o oddalenie skargi.

W uzasadnieniu uchwały Kolegium RIO, że wskazane przez skarżącego, a zawarte w uchwale Nr "[...]" Regionalnej Izby Obrachunkowej w O. z dnia 15 grudnia 2005 r. w sprawie zgodności z prawem uchwały Nr "[...]" Rady Miejskiej w O. z dnia 29 listopada 2005 r. - błędy w powoływanych przepisach i tytule uchwały mają miejsce i są wynikiem pomyłek powstałych w trakcie przepisywania.

Kolegium wskazało, iż w praktyce dokonanie podziału na zwolnienia o charakterze czysto podmiotowym i czysto przedmiotowym jest możliwe.

W ocenie Kolegium, skarżący stwierdził ponadto, że zastosowana przez Radę Miejską w O. w drodze uchwały, regulacja zwolnienia podatkowego, po odniesieniu się do określonego przedmiotu opodatkowania (autobusy) i dalszym sprecyzowaniu ze wskazaniem określonych cech tego przedmiotu, przez kogo jest wykorzystywany lub, jakim celom służy (autobusy będące w posiadaniu gminnych jednostek budżetowych służące do dowozu dzieci do szkół) nie zmieniła zasadniczego charakteru tego zwolnienia przedmiotowego.

Wobec powyższego Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w O. podniosło, że w doktrynie prawa wypracowano stanowisko zgodnie, z którym przyjmuje się, że zwolnienie podatkowe to wyłączenie z zakresu podmiotowego danego podatku pewnej kategorii podmiotów (zwolnienie podmiotowe) lub z przedmiotu danego podatku pewnej kategorii sytuacji faktycznych lub prawnych (zwolnienia przedmiotowe).

Występują również zwolnienia o charakterze mieszanym: podmiotowo- przedmiotowym. Warto podkreślić, że zwolnienie ze swej istoty może dotyczyć jedynie podmiotu (podatnika) lub przedmiotu (np. dochodu, obrotu, majątku łub przychodu).

Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w O. stwierdza, że do 1 stycznia 2002 przepis art. 12 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych stanowił, że rada gminy może wprowadzić inne zwolnienia niż wymienione w ustępie 1 tego przepisu. W takim brzmieniu przepis ten nie precyzował, jakich zwolnień dotyczy uprawnienie rady. Takie unormowanie uprawnień rady w zakresie zwolnień na gruncie podatków i opłat lokalnych dotyczyło również podatku od nieruchomości (art. 7 ust. 2 - rada gminy może wprowadzić inne zwolnienia niż określone w ust. 1 tego przepisu). Uprawnienia rady do stosowania innych zwolnień – bez określenia charakteru tych zwolnień - na gruncie podatku od środków transportowych zmienił art. 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ustawy o podatkach opłatach lokalnych, ustawy o dopłatach do oprocentowania niektórych kredytów bankowych, ustawy - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi, ustawy - Ordynacja podatkowa, ustawy o finansach publicznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych - w związku z dostosowaniem do prawa Unii Europejskiej (Dz.U. Nr 122, poz. 1315 ze zm.), a uprawnienia rady w zakresie podatku od nieruchomości, od posiadania psów i opłat lokalnych ustawa z dnia 30 października 2002 r. o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 200, poz. 1683).

Powołane ustawy określiły uprawnienia organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego na gruncie podatków i opłat lokalnych do stosowania innych zwolnień przedmiotowych. Wobec powyższego należy stwierdzić, że czym innym jest uprawnienie do stosowania innych zwolnień, a czym innym jest uprawnienie do stosowania innych zwolnień przedmiotowych. Skarżący powołuje się na stanowisko doktryny, ale wypracowane dla pojęcia inne zwolnienia a nie dla pojęcia inne zwolnienia przedmiotowe.

Zdaniem Kolegium, błędnie twierdził skarżący - że nie jest możliwe w praktyce dokonanie podziału na zwolnienia podatkowe o charakterze czysto podmiotowym i czysto przedmiotowym. Takie podziały określa sam ustawodawca np. w art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wskazując, że zwalnia się od podatku od środków transportowych środki transportowe stanowiące zapasy mobilizacyjne, pojazdy specjalne oraz pojazdy używane do celów specjalnych w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym (zwolnienie czysto przedmiotowe).

Na podstawie art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy.

Mając na uwadze postanowienia art. 217 Konstytucji RP oraz art. 12 ust 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w O. podtrzymało swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu do uchwały Nr "[...]" w sprawie badania zgodności z prawem uchwały Nr "[...]" Rady Miejskiej w O. z dnia 29 listopada 2005 r. w sprawie określenia stawek podatku od środków transportowych i stwierdza, że zwolnienie z podatku od środków transportowych autobusów będących w posiadaniu gminnych jednostek budżetowych służących do dowozu dzieci do szkół, określa kategorię podmiotów zwolnionych z tego podatku, w związku z czym jest sprzeczne z art. 217 Konstytucji RP i stanowi zwolnienie podmiotowo-przedmiotowe, a także narusza art. 12 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Zgodnie z art. 18 ust. 3 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych oraz art. 6 i art. 10 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, w posiedzeniu Kolegium RIO ma prawo uczestniczyć przedstawiciel podmiotu, którego sprawa jest rozpatrywana, a organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa i obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Regionalna Izba Obrachunkowa w O. pismem z dnia 09 grudnia 2005 r. znak "[...]" powiadomiła skarżącą gminę o terminie posiedzenia Kolegium, na którym rozpatrywana będzie uchwała Rady Miejskiej w O. w sprawie określenie stawek podatku od środków transportowych. W takiej sytuacji nie można mówić o naruszeniu art. 18 ust, 3 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych oraz art. 6 i art. 10 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego.

W dniu 14 grudnia 2005 r. wpłynął do Regionalnej Izby Obrachunkowej w O. (O godz. 16.06, a więc po godzinach pracy) fax. - pismo z kancelarii prawniczej "[...]" podpisany przez radcę prawnego A. B. A. B. w imieniu Gminy O. wnosił "o odroczenie postępowania Kolegium Izby do czasu podjęcia uchwał zmieniających przez Radę Miejską w O.". Do powyższego pisma dołączone było pełnomocnictwo z dnia 23 grudnia 2002 r. udzielone przez Burmistrza Miasta O. radcom prawnym z Kancelarii Prawniczej "[...]" , do reprezentowania w postępowaniu sądowym, przed wszystkimi instancjami w sprawach, w których jedną ze stron lub uczestników jest Gmina O.

Powyższa prośba o odroczenie posiedzenia Kolegium nie mogła być uwzględniona z dwóch powodów:

1. wpłynęła w dniu 14 grudnia 2005 r. po godzinach pracy Izby i była poddana dekretacji w dniu 15 grudnia 2005 r. po posiedzeniu Kolegium Izby.

2. A. B. nie był osobą uprawnioną do reprezentowania Gminy O. w postępowaniu prowadzonym przed organem nadzoru — Regionalną Izbą Obrachunkową (dołączone pełnomocnictwo jest pełnomocnictwem procesowym — dotyczy reprezentowania Gminy O. w postępowaniu sądowym).

Ponadto należy podkreślić, że na podstawie art. 91. ust. 1 ustawy z dnia 08 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) o nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia. Mając na uwadze, że uchwała Nr "[...]" Rady Miejskiej w O. wpłynęła do Regionalnej Izby Obrachunkowej w O. w dniu 05 grudnia 2005 roku, Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w O. mogło wydać rozstrzygnięcie nadzorcze w terminie do dnia 04 stycznia 2006 roku. W dniu 09 grudnia 2005 r. Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w O. wysłało do Gminy O., zawiadomienie, z którego wynikał termin (15 grudzień 2005 r.) badania pod względem zgodności z prawem uchwały Rady Miejskiej w O. w sprawie wysokości stawek podatku od środków transportowych oraz wskazane były powody, dla których jednostka jest o tym informowana oraz pouczenie o prawie skorzystania z możliwości udziału w posiedzeniu Kolegium Izby.

Mając na uwadze taki stan sprawy Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w O. stwierdza, że uprawnienia Gminy O. wynikające z art. 18 ust. 3 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych jak I uprawnienia wynikające Z art. 6 i art. 10 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego nie zostały naruszone - skarżący został prawidłowo i w terminie poinformowany o terminie posiedzenia organu nadzoru, na którym była rozpatrywana jego sprawa, lecz nie skorzystał z przysługujących mu praw.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej i jednostek samorządu terytorialnego zgodnie z art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych.

Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Sądy sprawując kontrolę, orzekają w sprawach skarg, składanych na decyzje administracyjne, na postanowienia, na akty organów samorządu terytorialnego oraz na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zgodnie z art.3 § 1 i §2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanego dalej ppsa.

Na podstawie art.145 ppsa, skarga podlega uwzględnieniu, jeżeli zaskarżony akt administracyjny narusza prawo, natomiast kiedy zaskarżony akt odpowiada prawu, skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 ppsa.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zdaniem Sądu rozpatrującego sprawę zaskarżona uchwała Kolegium Regionalnej Izby obrachunkowej w O. nie narusza prawa w sposób istotny.

Zgodnie z art.86 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym, zwanej dalej usgm, organami nadzoru na działalnością gminy są Prezes Rady Ministrów i wojewoda, a w zakresie spraw finansowych regionalna izba obrachunkowa.

Stosownie do treści art. 91 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna. O nieważności w całości lub w części uchwały orzeka organ nadzoru, w terminie 30 dni, od jej otrzymania.

Przepis art.91 ust.3 usgrn. stwierdza, że rozstrzygnięcie nadzorcze powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne oraz pouczenie o prawie wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a na podstawie art.91 ust. 5 cyt. ustawy, do tego postępowania Kodeks postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio.

Na podstawie zaś art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Działanie na podstawie i w granicach prawa w zakresie podejmowania uchwał przez organy jednostek samorządu terytorialnego, to działanie zgodne z przepisami regulującymi podstawy prawne podejmowania uchwał, przepisami prawa ustrojowego, przepisami prawa materialnego oraz zgodne z przepisami regulującymi procedurę podejmowania uchwał. Organ nadzoru, który ocenia zgodność z prawem uchwał organu gminy (art. 171 ust. 1 Konstytucji RP), obowiązany jest natomiast zbadać zgodność uchwały z przepisami prawa.

Zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 8 ustawy o samorządzie gminnym, do wyłącznej właściwości rady gminy należy podejmowanie uchwał w sprawach podatków i opłat, w granicach określonych w odrębnych przepisach. Granicami określonymi w odrębnych przepisach jest zaś przede wszystkim Konstytucja RP,

która w art. 217 stanowi, że nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy, (p. wyrok WSA w Rzeszowie z 21.06.2005r. o sygn. SA/Rz 69/05, Fin.Kom. 2005/10/76).

Z treści powołanego przepisu Konstytucji jednoznacznie zatem wynika, że kategorie podmiotów zwolnionych od podatku mogą być określone jedynie w drodze ustawy. Art. 168 Konstytucji stanowi, że jednostki samorządu terytorialnego mają prawo ustalania wysokości podatków i opłat lokalnych w zakresie określonym w ustawie. Z kolei stosownie do art. art. 12 ust.4 cyt. ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, rada gminy może wprowadzić, w drodze uchwały, inne niż wymienione w ustawie zwolnienia przedmiotowe od podatku od środków transportowych, dotyczące pojazdów, o których mowa w art.8 pkt 2, 4 i 6.

W świetle przytoczonych przepisów rada gminy nie ma więc uprawnień do wprowadzania zwolnień podmiotowych w tym zakresie, co w praktyce oznacza, może ona stosować zwolnienia jedynie dla określonych kategorii pojazdów, a nie względem podatników (osób fizycznych) w posiadaniu których pojazdy te się znajdują.

Niewątpliwie zaś, jak słusznie zauważyło Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej, zawarte w zakwestionowanym § 2 uchwały Rady Miejskiej w Olecku, zwolnienie z podatku od środków transportowych, autobusów, będących w posiadaniu gminnych jednostek budżetowych, służące do dowozu dzieci do szkól , ma charakter podmiotowy.

Określa bowiem wprost podmiot – podatników zwolnionych od płacenia tego podatku. W konsekwencji narusza art. 217 Konstytucji RP oraz art. 12 ust.4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Podnieść przy tym należy, iż w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zwracano już uwagę, że kategoryczny sposób sformułowania zakazu stosowania zwolnień podmiotowym uniemożliwia przyznanie radom gmin uprawnień do wprowadzania nawet zwolnień przedmiotowo-podmiotowych (a więc węższych niż wyłącznie przedmiotowe). Gmina może bowiem wykonywać swoje zadania publiczne tylko w ramach ustaw, co wynika z art. 7 Konstytucji, (por. wyrok NSA w Rzeszowie z 25.06.2003 o sygn. SA/Rz 235/03, OSP 2004/2/16)..

Podzielając ten pogląd Sąd w składzie orzekającym uznał, iż inna wykładnia przepisu art. 12 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych prowadzi do obejścia zakazu zawartego w art. 217 Konstytucji.

Dlatego też, stwierdzenie przez Kolegium RIO nieważności § 2 uchwały Rady Miejskiej w O. z dnia 29 listopada 2005r., nie może budzić wątpliwości.

W ocenie Sądu, nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty Gminy O. dotyczące wadliwości zaskarżonego aktu, w związku z naruszeniem przepisów postępowania i nieuwzględnieniem przez Kolegium RIO wniosku strony o odroczenie posiedzenia w sprawie uchwały.

W tym zakresie Sąd w składzie orzekającym podzielił stanowisko organu nadzoru i przekonywującą, bo opartą na dołączonych do akt materiałach, argumentację zawartą w odpowiedzi na skargę.

Sąd uznał jednocześnie, że nie stanowi podstawy do uchylenia zaskarżonego aktu, podanie przez organ w piśmie z dnia 27 grudnia 2005r, iż wniosek o odroczenie terminu posiedzenia wpłynął w dniu 14 grudnia 2005r., po zakończeniu tego posiedzenia, w sytuacji gdy w świetle dołączonej do akt dokumentacji tego posiedzenia oczywistym jest, że odbyło się ono 15 grudnia 2005r..

Nie stanowi również podstawy do uchylenia zaskarżonej uchwały oczywista pomyłka w powołaniu przez Kolegium RIO błędnego artykułu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, czy wcześniejsze niekwestionowanie przez organ nadzoru zasadności i zgodności z prawem podobnych jak w niniejszym przypadku, zapisów uchwał Rady Miejskiej za lata 2003 i 2004r.

Sąd orzekający w związku ze skargą na uchwałę, nie stwierdził też podnoszonego na rozprawie, naruszenia przez organ art. 13 § 1 Ordynacji podatkowej oraz podstaw do uchylenia zaskarżonego aktu w związku z zarzutami odnośnie błędów w zakresie ustalenia pojęcia wierzyciela.

Na podstawie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych, zdaniem Sądu rozpatrującego skargę, na uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w O. z dnia 15 grudnia 2005 roku, skarga nie jest zasadna, a zaskarżona uchwała Kolegium RIO odpowiada prawu, a mianowicie art.91 ust.3 ustawy o samorządzie gminnym, a także art. 18 ust.3 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych, gdyż uchwała ta zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, a strona skarżąca była, odpowiednio wcześniej zawiadomiona i mogła uczestniczyć w posiedzeniu Kolegium RIO w dniu 15 grudnia 2005 roku.

Z przyczyn wyżej podniesionych działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.