Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 3342/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-03-23 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie -art. 260 §1 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. art. 259, art. 260 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Golec po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 3342/16 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od sierpnia do grudnia 2011 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

P. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. (dalej zwana "Spółką" lub "Skarżącą") wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W.z [...] sierpnia 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od sierpnia do grudnia 2011 r. wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów postępowania.

W odpowiedzi na wezwanie starszego referendarza sądowego z dnia 22 listopada 2016 roku Spółka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych na urzędowym formularzu PPPr. Spółka wskazała, że nie posiada środków finansowych umożliwiających poniesienie kosztów sądowych. Spółka oświadczyła, że nie ma możliwości pozyskania dopłat od wspólników z uwagi na wydane decyzje w stosunku do wspólników oraz konflikt pomiędzy B. i P. W., a B. M.. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych Spółki wynosi 2.330.600 zł. Ponadto z wyjaśnień złożonych przez Skarżącą w niniejszej sprawie i w sprawie III SA/Wa 2855/16 wynika, że Skarżąca faktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej. W związku z tym w latach 2013-2016 nie osiągnęła przychodów i nie poniosła kosztów. Skarżąca podała powody, dla których nie sporządziła zeznań za lata 2014-2015, o czym poinformowała naczelnika urzędu skarbowego. Wskazała, iż nie uzyskała w 2016 r. żadnych przychodów, ani też nie poniosła żadnych kosztów. Fakt ten odzwierciedlają również deklaracje VAT. Powtórzyła, że z uwagi na brak dokumentacji źródłowej nie mogła sporządzić bilansu oraz rachunku zysków i strat. Dokumenty te są bowiem zabezpieczone przez Prokuraturę Okręgową w P.. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada środków na rachunku bankowym, nie posiada też wierzytelności. Podała wysokość ciążących na niej zobowiązań podatkowych, podkreślając, iż postępowania egzekucyjne ich dotyczące zostały umorzone. Nadto na członków zarządu została przeniesiona odpowiedzialność za te zaległości. Skarżąca poinformowała o zamknięciu rachunku w R. oraz o ujemnym saldzie rachunków otwartych. Skarżąca przedstawiła zestawienie zobowiązań wynikających z decyzji podatkowych oraz informację o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym. Dodała, że nie ma możliwości pozyskania środków w drodze dopłat, czy finansowania zewnętrznego. Skarżąca przedłożyła dokumenty dotyczące postępowań egzekucyjnych, pisma w sprawie dokumentacji finansowej, dokumenty dotyczące zabezpieczenia majątku, postanowienia w sprawie wydania rzeczy, wyciągi bankowe, deklaracje VAT, zaświadczenia o dochodzie. Wyjaśniła, że nie zdołała sporządzić bilansu, ani rachunku zysków i strat z uwagi na brak swobodnego dostępu do dokumentacji finansowej.

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z [...] stycznia 2017 r. odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że Skarżąca przedstawiła jedynie część z żądanych dokumentów, wskazując jako powód nieprzedstawienia pozostałych dokumentów zabezpieczenie jej dokumentacji księgowej przez Prokuraturę Okręgową w P.. W ocenie referendarza sądowego Skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki uzasadniające uwzględnienie jej żądania. Ocena jej sytuacji finansowej, wobec nieprzedstawienia wymaganych w toku postępowania dokumentów, musiałaby bowiem nastąpić tylko na podstawie oświadczenia Skarżącej o braku środków na pokrycie kosztów sądowych.

Skarżąca w sprzeciwie z 27 stycznia 2017 r. wniosła o uchylenie przedmiotowego postanowienia w całości i przyznanie jej prawa pomocy w części przez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie prawa procesowego, tj. niewłaściwe zastosowanie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 243 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.), które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu wskazała, że w jej ocenie na podstawie dostarczonych dokumentów wykazała, że nie posiada żadnych środków umożliwiających jej poniesienie kosztów postępowania sądowego. Skarżąca stwierdziła, że ze złożonej przez nią dokumentacji jasno wynika, że w latach 2013 – 2016 nie osiągnęła żadnych przychodów, ani nie poniosła kosztów ich uzyskania. Brak jakichkolwiek przychodów związany był z niemożliwością prowadzenia faktycznej działalności gospodarczej ze względu na działania Prokuratury Okręgowej w P. od września 2012 r. oraz zaangażowanie Spółki w wiele postępowań podatkowych oraz cywilnych. Prowadzone wobec Spółki postępowania egzekucyjne prowadzone przez organy administracji zostały umorzone, ponieważ koszty prowadzonych postępowań egzekucyjnych przewyższały wartość wyegzekwowanego majątku. Pełna dokumentacja księgowa Spółki została zabezpieczona przez organy ścigania na potrzeby prowadzonych postępowań.

Zdaniem Skarżącej, zostały spełnione przesłanki przyznania jej prawa pomocy. Skarżąca wskazała, że w jej sytuacji zgromadzenie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe.

W piśmie z dnia 3 lutego 2017 roku Spółka wskazała, że otrzymała zawiadomienia organu egzekucyjnego, zgodnie z którymi kwota dochodzonych należności za okres od 1 stycznia 2008 r. do 31 grudnia 2008 r. wynosi 7.870.697,70 zł a wraz z odsetkami na dzień 27 stycznia 2017 r. kwota ta wynosi 15.240.372,68 zł, zaś koszty egzekucyjne wynoszą 862.548,70 zł. Ponadto Spółka za okres od stycznia 2016 roku do grudnia 2016 roku nie osiągnęła przychodu. Do niniejszego pisma Spółka załączyła kserokopię dwóch zawiadomień o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej kolejno z 26 stycznia 2017 r. i 27 stycznia 2017 r. oraz zaświadczenia z 26 stycznia 2017 r. Naczelnika Urzędu Skarbowego W., zgodnie z którym Spółka według dokumentów VAT-7 nie osiągnęła przychodu za okres od stycznia 2016 roku do grudnia 2016 roku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W myśl art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) - dalej: "P.p.s.a.", w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 ww. ustawy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.

Zgodnie z art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast uregulowana w art. 243-262 P.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Celem ustanowienia prawa pomocy było zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej rzeczywistej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).

Należy zauważyć, że na podstawie art. 245 § 1 i 3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej następuje w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie wskazanemu wyżej podmiotowi prawa pomocy następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Stosownie zaś do art. 259 § 1 P.p.s.a. od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 1 oraz § 3 P.p.s.a.).

Zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba prawna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320).

W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania stanowią wpis sądowy od skargi w wysokości 903 zł. W myśl zatem art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. jej obowiązkiem było wykazanie, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania

W niniejszej sprawie Skarżąca nie przedstawiła wszystkich żądanych dokumentów, wskazując jako powód zabezpieczenie jej dokumentacji księgowej przez Prokuraturę Okręgową w P..

Jak słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 17 grudnia 2015 r. (II FZ 968 i 969/15), nie przedstawienie części dokumentów przez podmiot wnioskujący o przyznanie prawa pomocy, nie przesądza automatycznie o braku możliwości dokonania oceny merytorycznej wniosku. Należy jej zatem dokonać w oparciu o złożone przez wnioskodawcę dokumenty. Dokonanie takiej oceny uzależnione jest od tego czy na podstawie złożonych dokumentów sąd jest w stanie zobrazować sytuację majątkową spółki.

W odpowiedzi na zarzuty Skarżącej wskazać należy, że przedstawione przez Skarżącą dokumenty nie pozwalają na rzeczywiste zobrazowanie jej sytuacji majątkowej. Brak kopii zeznań podatkowych, zestawienia przychodów i kosztów ich uzyskania oraz aktualnego bilansu oraz rachunku zysków i strat nie został uzupełniony innymi równorzędnymi dokumentami, które pozwoliłby w sposób niebudzący wątpliwości ocenić sytuację majątkową i finansową, chociażby stan aktywów spółki. W tej sytuacji okoliczność nieprowadzenia działalności gospodarczej nie przesądza bowiem o braku majątku, którego upłynnienie pozwalałoby na uiszczenie wpisu.

Okoliczności przedstawione przez Skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z akt nie pozwalają uznać, że Skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi. W ocenie Sądu Skarżąca nie wykazała, iż spełnia przesłanki uzasadniające uwzględnienie jej żądania. Ocena sytuacji finansowej Skarżącej, wobec nieprzedstawienia wymaganych w toku postępowania dokumentów, musiałaby bowiem nastąpić tylko na podstawie oświadczenia Skarżącej o braku środków na pokrycie kosztów sądowych. Tymczasem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy. Nie negując stanowiska Skarżącej o braku możliwości przedstawienia niektórych dokumentów, nie można było uznać, że Skarżąca przedłożyła inne równorzędne dokumenty wskazujące w sposób niebudzący wątpliwości w jakiej sytuacji majątkowej i finansowej się znajduje.

Z powyższych względów uznać należy, iż Skarżącej zasadnie odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca nie spełniła bowiem przesłanek przyznania prawa pomocy wynikających z przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 259 i art. 260 § 1 p.p.s.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.