Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1086/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.11, , art. 1 ust.1 pkt 1-8 i ust.2, art.18 ust.1 i 2, art.8 ust.2
journal: Dz.U. 1963 nr 28 poz 169
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych.
article: art.22 ust.3
journal: Dz.U. 2005 nr 240 poz 2027
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: art.105 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz NSA Roman Ciaglewicz Protokolant Andrzej Nędzarek po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Spółki dla Zagospodarowania Hali Skrzyczeńskiej w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 kwietnia 2009 r. sygn. akt II SA/Gl 1291/08 w sprawie ze skargi Spółki dla Zagospodarowania Hali Skrzyczeńskiej w S. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Katowicach z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wpisu do ewidencji gruntów i budynków 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Katowicach z dnia [...] października 2008 r. nr [...] i decyzję Starosty Bielskiego z dnia [...]lipca 2008 r. nr [...] 2. zasądza od Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Katowicach na rzecz Spółki dla Zagospodarowania Hali Skrzyczeńskiej w S. kwotę 820 zł (osiemset dwadzieścia) tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2009 r. sygn. akt II SA/Gl 1291/08 oddalił skargę Spółki dla Zagospodarowania Hali Skrzyczeńskiej w S. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Katowicach z dnia [...] października 2008 r. nr [...]w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wpisu do ewidencji gruntów i budynków.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy.

Pismem z dnia 11 września 2007 r. Zarząd Spółki "Wspólnota Hali Skrzyczeńskiej" w S. zwrócił się do Starostwa Powiatowego Wydziału Geodezyjno-Kartograficznego w Bielsku-Białej z wnioskiem o dokonanie zmian w ewidencji gruntów wynikających ze statutu, zarządzenia nr 56/2007 i podjętych w trakcie ogólnego zebrania uchwał. Z kolei pismem z dnia 21 września 2007 r. Spółka dla Zagospodarowania Hali Skrzyczeńskiej w S. zwróciła się do tegoż Wydziału z wnioskiem o dokonanie wpisu do ewidencji gruntów osób uprawnionych do korzystania z Wspólnoty zgodnie ze sporządzonym przez Spółkę wykazem oraz składu Zarządu Spółki.

Pismem z dnia 15 listopada 2007 r. Naczelnik Wydziału Geodezyjno-Kartograficznego wezwał obie Spółki do uzupełnienia braków formalnych, w tym przedłożenia ostatecznej decyzji, o której mowa w art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. Nr 28, poz. 169 z późn. zm.).

Z uwagi na to, że żadna ze Spółek nie przedłożyła wydanego na swoją rzecz wskazanego powyżej rozstrzygnięcia decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...]działający jako organ I instancji Starosta Bielski, w wyniku łącznego rozpoznania obydwu wniosków, umorzył jako bezprzedmiotowe wszczęte wnioskami Spółek postępowanie w sprawie wpisu do ewidencji gruntów i budynków w jednostce rejestrowej [...]w S.

Od wydanej przez organ I instancji decyzji odwołanie wniosła Spółka dla Zagospodarowania Hali Skrzyczeńskiej wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Decyzji zarzuciła naruszenie art. 8, 11 i 18 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, art. 20-25 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz art. 62 i 105 k.p.a. W uzasadnieniu odwołania Spółka wskazała, że działa legalnie od 40 lat i złożyła wniosek o aktualizację ewidencji gruntów, a nie o ustalenie jakichkolwiek praw.

Po rozpoznaniu wniesionego odwołania Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Katowicach decyzją z dnia [...] października 2008 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w obowiązującym operacie ewidencji gruntów i budynków jako władający działkami [...] w jednostce rejestrowej [...] obręb S. wpisana jest "Wspólnota Hala Skrzyczeńska". Powyższy wpis został dokonany pod numerem zmian 13/93, a jego podstawę stanowił wniosek z 1992 r. Zarządu Spółki Leśnej Hali Skrzyczenko. Wpisy te do roku 2007 nie były kwestionowane przez Spółkę dla Zagospodarowania Hali Skrzyczeńskiej. Organ podkreślił, że Spółka dla Zagospodarowania Hali Skrzyczeńskiej z siedzibą S. ul. [...]reprezentowana przez S. K. i J. swój interes prawny wywodzi ze Statutu Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej we wsi-osiedlu S. z dnia 21 czerwca 1965 r. Z analizy dokumentów wynika, że Spółka ta posługiwała się w swojej działalności różnymi nazwami – pieczęciami (m.in. Spółka Leśna Hali Skrzyczeńko, Wspólnota Pastwiskowa Hali Skrzyczeńskiej) bez udokumentowania zmian w nazwie, co może dowodzić istnienia jeszcze innych spółek. Organ podkreślił, że wnioskodawcy nie przedłożyli jednoznacznych dokumentów odzwierciedlających bezsporny stan prawny, wynikający z obowiązujących przepisów prawa, uzasadniających dokonanie zmian w ewidencji, w związku z tym Starosta Bielski zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a. wezwał do usunięcia braków.

Pismem z dnia 6 listopada 2008 r. Spółka dla Zagospodarowania Hali Skrzyczeńskiej wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu II instancji w części dotyczącej skarżącej, domagając się jej uchylenia w tejże części.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty, które zawarł był w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalając skargę stwierdził, że przeprowadzone badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie mogła zostać uwzględniona. Zdaniem Sądu, podkreślenia wymaga, że decyzja, co jednoznacznie wskazano w treści skargi, zaskarżona została jedynie w części dotyczącej sposobu załatwienia wniosku Spółki dla Zagospodarowania Hali Skrzyczeńskiej, nie zaś w części odnoszącej się do wniosku Spółki "Wspólnota Hala Skrzyczeńska".

W pierwszej kolejności Sąd wskazał, że w myśl art. 20, 22 i 24 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne ewidencja gruntów jest tylko specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach. Jest zatem wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości i zawiera jedynie dane wynikające z tytułu własności. Tym samym ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości zaistniały wcześniej - por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 listopada 1998 r., II SA 914/98, LEX nr 41816. Ewidencja powinna być utrzymywana w stałej aktualności nie tylko co do stanu faktycznego, ale i prawnego. Zmian przedmiotowych i podmiotowych w stanie prawnym zapisanym w ewidencji gruntów dokonuje się na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, a także innych aktów normatywnych, spisanych umów i ugód w postępowaniu sądowym i administracyjnym lub innych dokumentów posiadających moc dowodową dla ustalenia prawa własności (por. także § 12 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków - Dz. U. 38, poz. 454) - por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 1998 r., II SA 810/98, LEX nr 41304; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 1998 r., II SA 1094/98, LEX nr 41305; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 1999 r., II SA 119/99, LEX nr 46215. Dokonanie zmian w operacie możliwe jest zatem jedynie poprzez udokumentowanie przez osobę zainteresowaną rozbieżności pomiędzy danymi wynikającymi z ewidencji a danymi wynikającymi z przedłożonych dokumentów, o których mowa powyżej. W rozumieniu art. 22 ust. 3 ustawy. - Prawo geodezyjne i kartograficzne chodzi nadto jedynie o takie dokumenty, które zostały sporządzone już po wprowadzeniu do ewidencji gruntów kwestionowanych przez stronę danych - por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2003 r. II SA 1478/01, LEX nr 156384, analogicznie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 czerwca 2006 r.

Zdaniem Sądu, podkreślenia wymaga też, że nie można w postępowaniu o zmianę danych w ewidencji gruntów samodzielnie ustalać i rozstrzygać o uprawnieniach wnioskodawcy do gruntu oraz o prawidłowości tytułów własności (aktów notarialnych, aktów własności ziemi, prawomocnych orzeczeń sądowych, ostatecznych decyzji administracyjnych), które były podstawą dokonania wpisów w ewidencji - wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 1998 r., II SA 1283/97, LEX nr 41273, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2001 r., II SA 2099/00, LEX nr 82005

W konsekwencji skarżąca Spółka, aby doprowadzić do pożądanych zmian w ewidencji musiałaby przedłożyć stosowne wskazane wyżej dokumenty (prawomocne wyroki sądowe, ostateczne decyzje administracyjne itd.) sporządzone po wprowadzeniu do ewidencji danych, z którymi skarżąca się nie zgadza, a jeśli rozstrzygnięć takich nie posiada w pierwszej kolejności podjąć działania w celu wszczęcia postępowań zmierzających do ich uzyskania. W trakcie kontrolowanego obecnie postępowania administracyjnego skarżąca dokumentów uprawniających i obligujących organ do wprowadzenia do ewidencji pożądanych zmian nie przedłożyła. Pomimo wystosowanego przez organ I instancji wezwania nie przedłożyła bowiem decyzji, o której mowa w art. 8 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, co uniemożliwia organowi wprowadzenie do ewidencji żądanych zmian. Ani z akt sprawy ani też złożonych w trakcie rozprawy przed Sądem oświadczeń nie wynika też by domagała się od Starosty wydania takiej decyzji. Wskazać w tym miejscu należy, że to właśnie decyzja, o której mowa, ustala wykaz uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykaz obszarów gospodarstw przez nich posiadanych i wielkość przysługujących im udziałów we wspólnocie, a ustaleń tych nie może dokonać we własnym zakresie organ ewidencyjny. Wskazać też należy, co trafnie podniósł na rozprawie pełnomocnik organu, że choć w myśl art. 8 ust. 5 ustalenie, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową bądź mienie gromadzkie, oraz ustalenie wykazów, o których mowa powyżej, powinno być dokonane w terminie 1 roku od dnia wejścia w życie ustawy to jednak termin ten ma charakter jedynie instrukcyjny co powoduje, że nie ma przeciwwskazań żeby skarżąca Spółka zwróciła się do Starosty o wydanie decyzji umożliwiającej w efekcie dokonanie stosownych zmian w ewidencji poprzez wprowadzenie jej jako władającego. Na obecnym etapie orzekające w sprawie organy poprawnie oceniły zatem, że nie przedłożenie przez skarżącą stosownych nowych dowodów nie zezwala na dokonanie żądanych przez nią zmian w ewidencji gruntów i budynków. Dopiero bowiem uzyskane ewentualnie rozstrzygnięcia mogłyby w przyszłości stać się podstawą zainicjowania przez skarżącą ponownych starań o dokonanie zmian obecnych wpisów.

Jednocześnie Sąd wskazał, ustosunkowując się do twierdzeń skargi, że nie można podzielić przekonania skarżącej, iż dołączyła dokumenty niezbędne do wprowadzenia żądanych wpisów. Przedłożone dokumenty, a to lista udziałowców Spółki, statut i protokół z zebrania w żadnej mierze nie zastępują brakującej decyzji Starosty, nie mogą bowiem przesądzić okoliczności, które ustalane mogą być jedynie w drodze decyzji z art. 8 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Oceny tej nie może zmienić także fakt przedłożenia decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Bielsku-Białej z dnia 15 maja 1965 r. zwłaszcza, że dotyczy ona nie będącej wnioskodawcą Spółki dla Zagospodarowania Hali Skrzyczeńskiej, lecz zatwierdzenia istnienia i statutu cyt. "Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej we wsi osiedlu S. ". Z kolei za pozbawione w niniejszym postępowaniu znaczenia uznać należy argumenty dotyczące nielegalności niejako konkurencyjnej drugiej Spółki albowiem decyzja została przez skarżącą zaskarżona jedynie w części dotyczącej rozpoznania jej wniosku. Nie można podzielić nadto naruszenia przez organ II instancji art. 7, 8, 10 i 77 k.p.a. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji organ II instancji wydał ją w wyniku analizy całości materiału dowodowego oraz po analizie faktycznego stanu sprawy. Skarżąca brała też aktywny udział w postępowaniu odwoławczym zwracając uwagę organowi na istotne w jej odczuciu okoliczności (vide pismo skarżącej do organu II instancji z dnia 23 września 2008 r.). Nie może też stanowić argumentu w sprawie podnoszony przez skarżącą fakt zagubienia w przeszłości przez organy administracji publicznej dokumentów dotyczących Spółki, dokumenty te mogą bowiem podlegać procedurze odtworzeniowej.

W konsekwencji, zdaniem Sądu pierwszej instancji, decyzję organu I instancji nie uwzględniającą żądania strony uznać należy co do zasady za poprawną, dokonanie żądanych zmian w ewidencji bez przedłożenia wydanej na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy decyzji byłoby prawnie niedopuszczalne. Wprawdzie, co podnosi w skardze skarżący, rozważać można czy w sytuacji nie przedłożenia, pomimo wezwania, żądanych dokumentów organ istotnie winien był umorzyć prowadzone przez siebie postępowanie jako bezprzedmiotowe czy też raczej, jak twierdzi skarżący odmówić dokonania stosownej zmiany w ewidencji bądź wreszcie pozostawić wniosek strony bez rozpoznania. Wobec niedopuszczalności uwzględnienia złożonego żądania przesądzenie tej wątpliwości ma jednak znaczenie jedynie poślednie bowiem nawet uznanie, iż nastąpiło w tej mierze uchybienie nie pozwoliłoby w świetle art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. na uchylenie zaskarżonej decyzji, nie miałoby bowiem wpływu na rozstrzygnięcie rozumiane jako uwzględnienie bądź nie uwzględnienie wniosku. Wskazać jednak należy, że zdaniem składu orzekającego nie przedłożenie brakującej decyzji uniemożliwiające w konsekwencji merytoryczną ocenę żądania, w tym ocenę czy wniosek ów jest zasadny czy też nie, a nawet ustalenie jakich w istocie terenów dotyczy pozwala organowi na uznanie, iż w istocie wniosek ma charakter bezprzedmiotowy. W efekcie za nie naruszającą prawa w sposób określony w art. 145 p.p.s.a. uznać należy też zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Katowicach utrzymującą w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.

W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji o jej oddaleniu.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Spółka dla Zagospodarowania Hali Skrzyczeńskiej, zaskarżając wyrok w całości, zarzucając:

- naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 8 i art. 18 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. Nr 28, poz.169 ze zm.), polegające na uznaniu, że obowiązkiem skarżącej jest przedłożenie do ewidencji gruntów decyzji wydanej na podstawie art. 8 ust. 2 tej ustawy oraz art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2005r. Nr 240, poz.2027 ze zm.) przez uznanie, że w sprawie ma zastosowanie;

- naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art.145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) przez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszeń przepisów przez organ orzekający w toku postępowania.

Mając powyższe na uwadze skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w świetle przepisów ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych należy wyodrębnić utworzenie spółki dla sprawowania zarządu nad wspólnotą oraz uzyskanie przez nią osobowości prawnej. Utworzenie spółki następuje w drodze uchwały powziętej większością głosów uprawnionych do udziału we wspólnocie, przy obecności co najmniej połowy ich liczby ( art. 14 ust.2), co w przedmiotowej sprawie miało miejsce na rozprawie odbytej w dniu 15.05.1965 r. Z chwilą zatwierdzenia statutu spółka nabywa osobowość prawną ( art. 18 ust. 1). Jak wyżej wskazywano PPRN w Bielsku-Białej zatwierdziło statut decyzją z 15.05.1965 r. i z tą datą spółka nabyła osobowość prawną. Zgodnie z art. 18 ust.2 w/w ustawy wpis następował z urzędu, dopiero kolejne wpisy do ewidencji gruntów obciążały zarząd spółki. Z tego powodu Sąd I instancji naruszył przepis art. 18 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych przez błędną jego wykładnię uważając, że skarżąca powinna do ewidencji gruntów przedłożyć decyzję obejmując m.in. obszar wspólnoty i wykaz uprawnionych do korzystania z niej. Ten obowiązek obciążał organy administracji publicznej a wpis następował z urzędu. Z tego też względu żądanie od skarżącej decyzji wydanej w oparciu o art. 8 ust.2 tej ustawy było nieuprawnione. Z tego też powodu Sądowi I instancji należy zarzucić również naruszenie art. 8 ust. 2 przedmiotowej ustawy przez niewłaściwą jego subsumpcję w stanie faktycznym sprawy, z którego wynika, że skarżąca Spółka złożyła do ewidencji gruntów jedynie wniosek o aktualizację wpisu. W konsekwencji mylnego rozumienia przepisów ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych Sąd I instancji bezprawnie uznał wezwanie skarżącej Spółki wystosowane przez Starostę prowadzącego ewidencję gruntów na podstawie art. 22 ust. 3 Prawa geodezyjnego i kartograficznego zobowiązujące do doręczenia decyzji z art. 8 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych za prawidłowe. Tym samym naruszył wskazany przepis Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Zarząd skarżącej Spółki wnosił jedynie o uwidocznienie składu osobowego władz Spółki.

Skarżąca kasacyjnie wskazała, że zarzucić trzeba Sądowi I instancji uchybienie przepisom postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd I instancji naruszył przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit.c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przepisów ( w szczególności art. 105 § 1 kpa) przez organ orzekający w toku postępowania administracyjnego. Na marginesie skarżąca podnosi, iż celem powojennej ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych nie było ich tworzenie, czy też powołanie (istniały od czasów I Rzeczypospolitej) lecz ich zagospodarowanie, a organy administracji publicznej zostały zobowiązane do pomocy wspólnotom. Z art. 14 ust. 1 przedmiotowej ustawy wynika , że do momentu utworzenia spółki do zagospodarowania wspólnoty rola uprawnionych do udziału we wspólnocie jest całkowicie bierna, natomiast obowiązek aktywności został nałożony na organy administracji m.in. z art. 8. Skarżąca Spółka nie może więc ponosić konsekwencji za nieprawidłowości lub brak działań, których dopuściły się i dopuszczają organy administracji publicznej.

Przepis art. 105 § 1 kpa przewiduje umorzenie postępowania, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe. Nie może budzić wątpliwości, że celem wszczętego z wniosku skarżącej Spółki postępowania administracyjnego było załatwienie sprawy. Organ administracji nie może umorzyć postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., gdy stwierdzi brak przesłanek do uwzględnienia żądania strony. Stwierdzenie braku przesłanek do uwzględnienia wniosku nie jest równoznaczne z bezprzedmiotowością postępowania i nie może skutkować umorzeniem postępowania. Bezzasadność żądania strony musi być wykazana w decyzji rozstrzygającej sprawę, co do istoty (por.wyrok WSA w Warszawie z 9.11.2006r. sygn.akt: I S.A./Wa 1593/06). Umorzenie postępowania będące uchylaniem się od merytorycznego rozstrzygnięcia stanowi naruszenia prawa. Na konieczność merytorycznego rozstrzygnięcia wskazał też WSA w Warszawie w wyroku z 10.04.2007r. sygn. akt IV SA/Wa 1811/06. Wskazując na wyrok WSA w Warszawie z 21.06.2007r. sygn.akt IV SA/Wa 418/07 skarżąca podnosi też, że organ dokonujący wpisu nie jest uprawniony do badania zasadności lub legalności przedstawianych do wpisu dokumentów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionej podstawie.

Rozstrzygając niniejszą sprawę w pierwszej kolejności należy wskazać na szczególny charakter ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do wspólnot gruntowych. Mianowicie zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych dla nieruchomości stanowiących wspólnotę gruntową nie prowadzi się ksiąg wieczystych. Wobec tego ewidencja gruntów i budynków jest jedynym rejestrem, w którym są ujawniane informacje dotyczące gruntów wspólnoty oraz spółki powołanej do zarządzania tymi gruntami.

Na gruncie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych należy wyraźnie rozróżnić trzy grupy pojęciowe, tj. wspólnotę gruntową, którą stanowią nieruchomości rolne, leśne oraz obszary wodne określone w art. 1 ust. 1 pkt 1-7 i ust. 2 tej ustawy, uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej (art. 6 ust. 1-3) oraz spółkę sprawującą zarząd nad wspólnotą (art. 14 ust. 1). Z art. 18 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych wynika, że w ewidencji gruntów powinny być ujawnione informacje wynikające z decyzji wydanych na podstawie art. 8 ustawy (obszar wspólnoty gruntowej, wykaz uprawnionych do korzystania ze wspólnoty) oraz dane związane z utworzeniem spółki i powołaniem jej władz. Pierwotne ujawnienie tych danych w ewidencji gruntów winno nastąpić z urzędu (art. 18 ust. 2 zd. 1). Natomiast wszelkie późniejsze zmiany w obszarze wspólnoty gruntowej i wykazie osób uprawnionych, jak również zmiana statutu i zmiany w składzie osobowym zarządu, zgłasza do ewidencji zarząd spółki (art. 18 ust. 2 zd. 2).

W rozpoznanej sprawie skarżąca kasacyjnie Spółka dla Zagospodarowania Hali Skrzyczeńskiej wnioskiem z dnia 21 września 2007 r. wniosła o dokonanie wpisu do ewidencji gruntów osób uprawnionych do korzystania ze wspólnoty zgodnie z załączonym wykazem oraz składu zarządu Spółki wybranego 18 marca 2004 r. na Walnym Zgromadzeniu Członków Spółki. Zatem zgłosiła zmianę danych, o których mowa w art. 18 ust. 2 zd. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, a uprawnienie do zgłoszenia takiego wniosku wynika z niniejszego przepisu. Dlatego też rzeczą organu ewidencyjnego było zweryfikowanie, czy Spółka dla Zagospodarowania Hali Skrzyczeńskiej jest podmiotem uprawnionym do sprawowania zarządu nad wspólnotą, która jest wpisana w ewidencji gruntów. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego w obowiązującym operacie ewidencji gruntów i budynków jako władający działkami [...]w jednostce rejestrowej [...]obręb S. jest wpisana "Wspólnota Hala Skrzyczeńska". Zatem zapisy w ewidencji potwierdzają istnienie wspólnoty gruntowej na wskazanych nieruchomościach. Z uzasadnienia decyzji dalej wynika, że tego wpisu dokonano na podstawie wniosku z 1992 r. pochodzącego od Zarządu Spółki Leśnej Hali Skrzyczeńko. Świadczy to o istnieniu podmiotu uprawnionego do sprawowania zarządu nad wspólnotą, tj. zarządu gruntami tworzącymi wspólnotę oraz jej reprezentowania. W związku z tym żądanie przedłożenia przez skarżącą kasacyjnie Spółkę decyzji, o której mowa w art. 8 ust. 2 ustawy o zagospodarowania wspólnot gruntowych było niezasadne. Zgodnie bowiem z art. 18 ust. 2 zd. 2 omawianej ustawy, jak już wyżej wskazano, to zarząd spółki sprawującej zarząd nad wspólnotą i gospodarującej gruntami wchodzącymi w skład wspólnoty władny jest do zgłaszania zmian w wykazie osób uprawnionych. Z decyzji organu odwoławczego nie wynika, że organ kwestionuje byt prawny Spółki dla Zagospodarowania Hali Skrzyczeńskiej. Organ pewne wątpliwości wyraża jedynie w związku z tym, że Spółka posługiwała się w swojej działalności różnymi nazwami i pieczęciami bez udokumentowania zmian nazwy, co w jego ocenie może dowodzić istnienia jeszcze innych spółek. W tym miejscu należy zauważyć, że możliwość istnienia innych spółek sama przez się nie oznacza, że zarząd skarżącej kasacyjnie Spółki nie jest uprawniony do zgłoszenia zmian, o których mowa w art. 18 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Jak wynika bowiem z art. 14 ust. 3 omawianej ustawy, jeżeli w skład wspólnoty wchodzą również lasy, grunty leśne lub nieużytki przeznaczone do zalesienia, do zagospodarowania takich gruntów może być utworzona odrębna spółka.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela kategorycznego stwierdzenia Sądu pierwszej instancji, że decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Bielsku Białej z dnia 15 maja 1965 r. nie dotyczy skarżącej kasacyjnie Spółki, gdyż dotyczy ona zatwierdzenia istnienia i statutu "Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej we wsi osiedlu S. ". Należy bowiem mieć na względzie, że treść pisma Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Bielsku Białej z dnia 19 lipca 1965 r. wskazuje, iż powyżej wskazany statut dotyczył trzech spółek: Spółki dla Zagospodarowania Wspólnot Leśnych w Osiedlu S. , której przewodniczącym był J. D. , Spółki dla Zagospodarowania hali "Jaworzyna" w Osiedlu S. , której przewodniczącym był J. W. oraz Spółki dla Zagospodarowania hali "Skrzyczenko", której przewodniczącym był K. B. Dlatego na obecnym etapie postępowania brak jest podstaw pozwalających na tak kategoryczne przesądzanie, jak uczynił to Sąd pierwszej instancji, że decyzja z dnia 15 maja 1965 r., a co za tym idzie również statut, nie dotyczy skarżącej kasacyjnie Spółki. Z materiału którym dysponowały organy administracji obu instancji nie wynika, aby można było zanegować byt prawny Spółki dla Zagospodarowania Hali Skrzyczeńskiej. Jednocześnie brak jest ustaleń organów pozwalających zakwestionować również legitymację skarżącej kasacyjnie Spółki do sprawowania zarządu nad wspólnotą wpisaną do ewidencji gruntów i budynków w jednostce rejestrowej [...]obręb S.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niezasadnie organ odwoławczy przyjął, że skarżącej kasacyjnie Spółce chodzi o rozstrzygnięcie sporu, która ze spółek ma być wykazana jako podmiot w ewidencji gruntów i budynków. Istniejący niewątpliwie konflikt związany z funkcjonowaniem wspólnoty gruntowej nie może wpływać na sposób prowadzenia sprawy o wpis danych zgłaszanych w oparciu o art. 18 ust. 2 zd. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. W zaistniałym stanie faktycznym to raczej byt prawny Spółki "Wspólnota Hali Skrzyczeńskiej" wydaje się wątpliwy. Istniejących wątpliwości organ nie może rozwiązywać poprzez żądanie przedłożenia decyzji wydanej w oparciu o art. 8 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy skoro w ewidencji znajduje się wpis dotyczący wspólnoty.

Sąd pierwszej instancji przyjął błędną perspektywę ustalając istotę sprawy. Powołując art. 22 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne Sąd wskazał – przytaczając pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2003 r. II SA 1478/01- że dokonanie zmian w operacie możliwe jest jedynie poprzez udokumentowanie przez osobę zainteresowaną rozbieżności pomiędzy danymi wynikającymi z ewidencji a danymi wynikającymi w przedłożonych dokumentów. Jednocześnie Sąd stwierdził, że chodzi jedynie o takie dokumenty, które zostały sporządzone już po wprowadzeniu do ewidencji gruntów kwestionowanych przez stronę danych. Sądowi pierwszej instancji umknęło, że w sprawie chodzi o wpisanie zmiany danych, o których mowa w art. 18 ust. 2 zd. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Z tego przepisu zaś nie wynika, że zgłaszanie zmian niniejszych danych wymaga przedłożenia decyzji wydanej na podstawie art. 8 ust. 1 i 2 niniejszej ustawy. Inną natomiast kwestię stanowi okoliczność, czy w ewidencji zostały ujawnione wszystkie informacje wynikające z decyzji wydanych na podstawie art. 8 w 1965 r. Jak już wyżej wskazano pierwotne ujawnienie tych informacji miało nastąpić z urzędu.

Nie można również podzielić stanowiska Sądu pierwszej instancji, podzielającego w tej mierze ocenę organu odwoławczego, że w sprawie niemożliwe było ustalenie jakich terenów dotyczy wniosek skarżącej Spółki. Stwierdzenie to zostało wyprowadzone w zupełnym oderwaniu od istniejących zapisów w ewidencji gruntów, które wskazują na istnienie wspólnoty gruntowej na działkach [...]w jednostce rejestrowej [...]obręb S.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w składzie rozpoznającym sprawę, organ ewidencyjny mając wniosek zarządu spółki, która wskazuje, że sprawuje zarząd nad wspólnotą gruntową, złożony na podstawie art. 18 ust. 2 zd. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, nie może umorzyć postępowania jako bezprzedmiotowego w sytuacji kiedy poweźmie wątpliwości co do tego, czy podmiot zgłaszający zmianę danych jest podmiotem uprawnionym. W takiej sytuacji nie zachodzi bowiem bezprzedmiotowość postępowania, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a. Jeżeli podmiot zgłaszający do ewidencji gruntów zmiany danych, o których mowa w art. 18 ust. 2 zd. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych jest podmiotem uprawnionym organ prowadzący ewidencję dokonuje wpisu zgłoszonych danych. W przypadku zaś, kiedy organ ustali, że podmiot zgłaszający niniejsze dane nie jest podmiotem uprawnionym musi wydać decyzję odmawiającą dokonania wpisu i uzasadnić swoje stanowisko. Natomiast brak jest podstaw, aby poprzez umorzenie postępowania zamykać stronie drogę do konkretyzacji praw i obowiązków strony wynikających z przepisów ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych.

Wobec powyższego należało stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji, tak jak organy administracji obu instancji, dokonał błędnej wykładni art. 18 ust. 1 i 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych oraz dopuścił się niewłaściwego zastosowania art. 8 niniejszej ustawy. Jednocześnie Sąd dopuścił się naruszenia art. 105 § 1 k.p.a., który w tym konkretnym przypadku należy traktować jako przepis o charakterze materialnoprawnym (bezprzedmiotowość oznacza brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego).

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 203 pkt 1 i art. 200 p.p.s.a.