Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 639/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2021-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 7 ust. 1 i ust. 2, art. 16 ust. 1-4, art. 19 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1341
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48 art. 31 ust. 2 i ust. 3
law: Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608 art. 8 ust. 1, ust. 3 i ust. 4, art. 52 ust. 5 i ust. 6
law: Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz  uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.)
article: §10, §12 ust. 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2015 poz 351
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności  bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Górska, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Strumiłło, sędzia WSA Andrzej Brzuzy (sprawozdawca), Protokolant specjalista Jolanta Piasecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2021r. sprawy ze skargi P. H. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wskutek wniosku o przyznanie płatności na rok 2020 (dalej również: "wniosek") złożonego przez P. H. (dalej jako: "Wnioskodawca", "Strona", "Skarżący"), gdzie Strona zadeklarowała m. in. 22 sztuki do płatności związanej do zwierząt z gatunku bydło domowe i 22 sztuki do płatności związanej do krów - Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: "Kierownik BP", "Organ", "Organ I instancji") wydał decyzję z "[...]", w której odmówił Wnioskodawcy przyznania:

- Płatności dla młodych rolników,

- Płatności do bydła i nałożył sankcję - w wysokości 6.535,20 zł,

- Płatności do krów i nałożył sankcję - w wysokości 8.242,20 zł.

Od powyższej decyzji Strona reprezentowana przez pełnomocnika złożyła odwołanie w zakresie odmowy przyznania płatności do bydła - 2020 oraz do krów - 2020 i nałożonych w zw. z tym sankcji.

Po rozpatrzeniu odwołania Strony, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: "Organ II instancji" "Dyrektor OR", "Organ odwoławczy"), decyzją z "[...]" utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie Kierownika BP.

Organ II instancji wskazał, że z uwagi na podniesiony w odwołaniu zarzut dotyczący pomniejszenia płatności do bydła i krów, w swojej decyzji odniósł się wyłącznie do jego treści. Natomiast w pozostałej części podtrzymał ustalenia stanu faktycznego i zastosowane przez Organ I instancji przepisy.

Jak wynika z uzasadnienia decyzji Dyrektora OR, w wyniku analizy zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, iż w sprawie doszło do przemieszczenia bydła i krów o charakterze pozornym - zgodnie z treścią art. 83 §1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1740, ze zm., dalej jako: "K.c."). W ocenie Organu odwoławczego, Strona nabyła zwierzęta, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia bezpośredniego. Wnioskując o płatności bezpośrednie na 2020 r. zamierzała zmaksymalizować wysokość otrzymanych płatności, których nie otrzymałaby w normalnych warunkach.

Wniosek Strony złożony 15 czerwca 2020 r. za pomocą aplikacji eWniosekPlus rozpatrzony została przez Organy obu instancji w oparciu o przepisy ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2020 r. poz. 1341, ze zm.; dalej jako: "ustawa obszarowa"), rozporządzenia z 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz.U. z 2015 r. poz. 351, ze zm. dalej jako: "rozporządzenie z 12 marca 2015 r."), rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 14 października 2020 r. w sprawie stawek płatności związanych do zwierząt za 2020 r. (Dz. U. z 2020 r., poz. 1810) oraz rozporządzenia (UE) nr 640/2014 z 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U. UE L 181/48 z 20 czerwca 2014 r. dalej jako: "rozporządzenie nr 640/2014").

W pierwszej kolejności Organ odwoławczy zaznaczył, iż na podstawie danych z Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli (ZSZiK) ustalono, że Wnioskodawca "[...]" zarejestrował siedzibę stada pod numerem "[...]", w lokalizacji znajdującej się w województwie "[...]", powiat "[...]", w miejscowości "[...]", ul. "[...]" (poczta "[...]", kod "[...]"). W oparciu o dokumentację zgromadzoną w aktach sprawy oraz poprzez analizę dostępnych Organowi baz danych ustalono, iż "[...]", do siedziby stada Strony ("[...]") zostało przemieszczonych 22 sztuki zwierząt z gatunku bydło domowe i 22 sztuki krów pochodzących z gospodarstwa producenta rolnego "[...]" o numerze "[...]", położonego pod adresem "[...]" , powiat "[...]", województwo "[...]". Zadeklarowane do płatności do bydła i krów zwierzęta przebywały w stadzie Strony do 20 lipca 2020 r., a następnie zgłoszeniem kupno-sprzedaż zwierzęta zostały przemieszczone z powrotem do siedziby stada producenta rolnego "[...]"

Z uwagi na tak krótki okres przebywania zwierząt w stadzie gospodarstwa (od 12 czerwca 2020 r. do 20 lipca 2020 r.) Strony oraz zbieżność lokalizacji siedzib stad stron dokonywanych przemieszczeń, Organ I instancji 10 września 2020 r. wezwał Wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień w sprawie podejrzenia wystąpienia sztucznych warunków oraz celem wykazania rzeczywistego prowadzenia przez nią działalności rolniczej (posiadania maszyn i urządzeń do prowadzenia takiej działalności, dokumentów zakupu nasion, dokumentów dotyczących zakupu i sprzedaży zwierząt i in.). W odpowiedzi na powyższe wezwanie Strona nie przedłożyła żadnych dowodów potwierdzających samodzielne zarządzanie techniczne jak i ekonomiczne gospodarstwem rolnym w zakresie posiadanego stada zwierząt. Strona poinformowała Organ I instancji, że podejrzenia odnoszące się do braku osobistego oraz niezależnego prowadzenia działalności rolniczej należy uznać za nieprawdziwe i stanowiące jedynie bezzasadną polemikę, niewnoszącą nic do rozpatrzenia wniosku. Zaznaczył, iż stosownie do art. 3 ust. 3 ustawy obszarowej, ciężar dowodu ciąży na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne - a więc to Organ wysnuwając wskazane tezy winien dysponować odpowiednim materiałem dowodowym na ich potwierdzenie, zamiast wyręczać się Wnioskodawcami.

Dyrektor OR wskazał, że 8 października 2020 r. w siedzibie stada Strony odbyły się czynności kontrolne w zakresie kontroli kwalifikowalności do płatności związanych do zwierząt, podczas których nie stwierdzono zwierząt w siedzibie stada producenta. Zwierzęta zadeklarowane do płatności, zostały przemieszczone do siedziby stada producenta rolnego "[...]" w dniu 20 lipca 2020 r. W raporcie z czynności kontrolnych nr "[...]" nie stwierdzono nieprawidłowości.

W związku z powyższymi ustaleniami Organ odwoławczy określił, że liczba zwierząt zatwierdzonych do przyznania płatności zarówno do bydła, jak i do krów wynosi 0 sztuk.

Z uwagi na stwardzone nieprawidłowości i niezgodności skutkujące odmową przyznania wnioskowanej płatności, zgodnie z art. 31 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014 wobec Wnioskodawcy nałożono karę/sankcję z tytułu zgłoszenia zwierząt niekwalifikujących się do przyznania płatności, tj. których pozorne przemieszczenie miało na celu uzyskanie korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia bezpośredniego.

W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego Strona reprezentowana przez pełnomocnika wniosła o uchylenie decyzji Organów obu instancji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

I. Naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci:

1) art. 16 ust. 3 i 4 ustawy obszarowej poprzez ich niezastosowanie, skutkujące nieprzyznaniem stosownych płatności, podczas gdy Skarżący spełnił oraz wykazał spełnienie warunków uprawniających go do otrzymania ww. wsparcia,

2) art. 83 §1 K.c. poprzez jego błędne zastosowanie w przedmiotowej sprawie, w której stanie faktycznym nie zachodzą przewidziane hipotezą naruszonego przepisu przesłanki uznania czynności za pozorne, w tym w zakresie umowy sprzedaży stada. W konsekwencji zarzucanego naruszenia przepisów prawa doszło do nieprawidłowego, nieznajdującego oparcia w jego treści uznania, że żadne ze zwierząt nie kwalifikuje się do przyznania płatności,

3) art. 31 ust. 2 akapit trzeci rozporządzenia nr 640/2014 poprzez jego błędne zastosowanie, podczas gdy przy prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego nie zachodzi rozbieżność pomiędzy liczbą zwierząt zgłoszonych a liczbą zwierząt zatwierdzonych, w związku z czym nie zachodzą przesłanki uzasadniające nałożenie kary administracyjnej na Skarżącego;

II. Naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy w postaci:

1) art. 3 ust. 3 ustawy obszarowej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne uznanie, że w okolicznościach niniejszej sprawy Skarżący zaniechał aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia do otrzymania płatności, w konsekwencji czego organ odmówił przyznania płatności do bydła 2020 i płatności do krów - 2020, podczas gdy Strona przedstawiła dowody na poparcie spełnienia warunków do otrzymania wskazanych płatności.

Skarżący podniósł, że Organ II instancji dokonał błędnych ustaleń faktycznych, które skutkowało uznaniem, że żadne zwierzę należące do Strony nie kwalifikuje się do płatności związanej ze zwierzętami gatunku bydło domowe oraz ze zwierzętami gatunku krów. Wnioskodawca należycie wykazał, że liczba zwierząt stanowi odpowiednio 22 oraz 22, tym samym zostały spełnione warunki niezbędne do przyznania płatności. Przy prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, nie zachodziłyby rozbieżności wskazane przez Organ odwoławczy, w związku z czym Skarżący niesłusznie został pozbawiony przysługującego mu dofinansowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor OR wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wyjaśnił ponadto, że Skarżący, jak również jego brat i ojciec, prowadzą odrębne gospodarstwa rolne w "[...]" (województwo "[...]"), z tym, że ojciec jest jednocześnie właścicielem (jedynym udziałowcem) i prezesem "[...]" będącą właścicielem gospodarstwa rolnego w "[...]" (województwo "[...]"). Podał, że wszyscy ci producenci oraz ww. Spółka wnioskują o dopłaty m.in. do zwierząt, przy czym posiadając krowy w gospodarstwie Spółki w województwie "[...]", a nie posiadając ich w gospodarstwie w województwie "[...]" stworzyli rzekome stada w gospodarstwie Spółki oddalonym od ich gospodarstw o setki kilometrów, które mają rzekomo przynależeć do gospodarstwa w "[...]". Zdaniem Dyrektora OR, nie było żadnych przemieszczeń zwierząt i w ogóle nie ma żadnych stad w "[...]", które byłyby w gestii P., P. i L. H., i które miałyby cokolwiek wspólnego z ich gospodarstwami w "[...]". Organ stwierdził bowiem, że krowy i bydło w "[...]" stanowią jedno stado, które jest w posiadaniu "[...]", a wszyscy beneficjenci H. próbują przekonać, że z jednego stada można zrobić 4 i że wystarczającym jest takie stado statuować na 30 dni. W tych okolicznościach Organ II instancji ocenił, że przemieszczenie zwierząt pomiędzy producentami miało charakter pozorny i jako nieważne determinuje odmowę płatności zwierzęcych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Stosownie do art. 1 §2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."), w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Należy nadto wskazać, iż w myśl art. 134 §1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wyjaśnienia na wstępie wymaga to, że zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1842, ze zm.) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, w sprawach w których Strony nie wyraziły zgody na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, wojewódzki sąd administracyjny przeprowadza rozprawę wyłącznie zdalnie, przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku (jeśli wszystkie Strony wyrażą na to zgodę), z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących.

Istotą i płaszczyzną sporu jest zasadność odmowy przyznania Stronie płatności związanych do zwierząt, tj. płatności do bydła oraz płatności do krów na rok 2020 i nałożenia w tym zakresie sankcji. Argumentacja organów obu instancji zasadza się m. in. na stwierdzeniu, że nie doszło do przemieszczenia bydła i krów do siedziby stada, siedzibę którego zarejestrował Skarżący, który nie udowodnił prowadzenia działalności związanej z hodowlą bydła i krów, wobec czego żadne ze zwierząt nie kwalifikuje się do płatności. Skarżący podnosi zaś m. in., że czynność sprzedaży stada nie miała charakteru pozornego, spełnione zostały wszystkie warunki przyznania płatności, w szczególności zwierzęta przez okres 30 dni znajdowały się w jego posiadaniu, a ponadto nie było podstaw do żądania od niego spełnienia dodatkowych warunków, nie zastrzeżonych w ustawie obszarowej, przy czym niezasadnie przerzucono ciężar dowodzenia z Organu na Stronę.

Rozstrzygając tak zarysowany spór należy mieć na względzie, że zgodnie z art. 6 ustawy obszarowej płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli są spełnione warunki przyznania tych płatności określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w przepisach ustawy oraz w przepisach wydanych na jej podstawie.

Według art. 7 ust. 1 i 2 tej ustawy wynika, że płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o te płatności, oraz;

2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.

Pomimo niespełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, płatności bezpośrednie są przyznawane, jeżeli:

1) rolnik spełnia warunki do przyznania płatności związanych do zwierząt i złożył wniosek o przyznanie tych płatności oraz

2) łączna kwota płatności bezpośrednich, przed zastosowaniem art. 63 rozporządzenia nr 1306/2013, wynosi co najmniej równowartość w złotych kwoty 200 euro.

W myśl art. 16 ust. 1-4 ustawy obszarowej płatności związane do zwierząt przysługują do zwierząt następujących gatunków: bydło domowe (Bos taurus), owca domowa (Ovis aries) i koza domowa (Capra hircus). Płatności związane do zwierząt gatunku bydło domowe są przyznawane rolnikowi w formie:

1) płatności do bydła, jeżeli:

a) posiada samice lub samce tego gatunku:

- których wiek w dniu 15 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, nie przekracza 24 miesięcy,

- przez okres 30 dni od dnia złożenia wniosku o przyznanie tej płatności,

b) liczba zwierząt, o których mowa w lit. a, objętych wnioskiem o przyznanie tej płatności złożonym przez tego rolnika wynosi co najmniej 3 sztuki;

2) płatności do krów, jeżeli:

a) posiada samice tego gatunku:

- których wiek w dniu 15 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, przekracza 24 miesiące,

- przez okres 30 dni od dnia złożenia wniosku o przyznanie tej płatności,

b) liczba zwierząt, o których mowa w lit. a, objętych wnioskiem o przyznanie tej płatności złożonym przez tego rolnika wynosi co najmniej 3 sztuki.

Płatności związane do bydła są przyznawane maksymalnie do 20 sztuk zwierząt, o których mowa w ust. 2 pkt 1 lit. a. Płatności związane do krów są przyznawane maksymalnie do 20 sztuk zwierząt, o których mowa w ust. 2 pkt 2 lit. a.

Wysokość płatności, zgodnie z art. 19 pkt 2 ustawy obszarowej, ustala się jako iloczyn liczby zwierząt zatwierdzonych do danej płatności i stawki tej płatności na 1 sztukę, po uwzględnieniu art. 8 ust. 1, 3 i 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/200 (Dz.Urz. L 347/608 z 20 grudnia 2013 r., dalej jako: "rozporządzenie nr 1307/2013") - oraz zmniejszeń, wykluczeni lub pozostałych kar administracyjnych wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.

Ponadto w rozporządzeniu z 12 marca 2015 r. przyjęto w §10, że do wniosku o płatność rolnik dołącza oświadczenie o numerze siedziby stada, w którym zwierzęta są przetrzymywane, jeżeli jest inny niż numer siedziby stada wnioskodawcy zgłoszonej do systemu identyfikacji i rejestracji zwierząt. Zaś w §12 ust. 1 i 3 tego aktu przyjęto, że płatności związane do bydła, płatności związane do krów oraz płatności związane do kóz przysługują do zwierząt, w odniesieniu do których:

1) do dnia złożenia wniosku o przyznanie tych płatności dokonano zgłoszeń wymaganych na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt;

2) najpóźniej od dnia złożenia wniosku o przyznanie tych płatności są spełnione wymagania w zakresie identyfikacji określone w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (ust. 1).

Warunki, o których mowa w art. 16 ust. 2 pkt 1 lit. a i pkt 2 lit. a (...) ustawy obszarowej uznaje się za spełnione, jeżeli potwierdza to wpis do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych, o którym mowa w przepisach o identyfikacji i rejestracji zwierząt (ust. 2).

Jednocześnie, jak stanowi art. 52 ust. 5 i 6 rozporządzenia nr 1307/2013 - wsparcie związane z produkcją można przyznawać jedynie w zakresie, który jest niezbędny, aby zapewnić zachętę do utrzymania aktualnych poziomów produkcji w danych sektorach lub regionach. Wsparcie związane z produkcją ma formę płatności rocznej i jest przyznawane w granicach określonych limitów ilościowych oraz oparte na ustalonych obszarach i plonach lub na ustalonej liczbie zwierząt.

Z akt sprawy wynika, że Skarżący, jako producent rolny prowadzi gospodarstwo rolne w "[...]" (województwo "[...]"). W dniu 15 czerwca 2020 r. złożył on wniosek o przyznanie płatności na rok 2020, w którym zadeklarował m.in. 22 sztuki do płatności związanej do zwierząt z gatunku bydło domowe i 22 sztuki do płatności związanej do krów. Na podstawie Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli ustalono, że Strona "[...]" zarejestrowała siedzibę stada, w lokalizacji znajdującej się w województwie "[...]", powiat "[...]", w miejscowości "[...]". W oparciu o dokumentację zgromadzoną w sprawie oraz analizę dostępnych Organowi baz danych ustalono, że 12 czerwca 2020 r. do siedziby stada Strony przemieszczono 22 sztuki zwierząt z gatunku bydło domowe i 22 sztuki krów pochodzących z gospodarstwa producenta rolnego "[...]" (powiat "[...]", województwo "[...]"). Organ odwoławczy wskazał też, że zwierzęta przebywały w stadzie Strony do 20 lipca 2020 r. a następnie zostały zgłoszeniem kupno-sprzedaż przemieszczone z powrotem do producenta rolnego "[...]"

Organ I instancji powziąwszy wątpliwości ze względu na krótki okres przebywania zwierząt w stadzie gospodarstwa rolnego Skarżącego (od 12 czerwca 2020 r. do 20 lipca 2020 r.) oraz zbieżność lokalizacji siedzib obu stad Stron dokonywanych przemieszczeń wezwał Skarżącego pismem z 10 września 2020 r. o przedłożenie szczegółowej dokumentacji mającej świadczyć o prowadzeniu działalności rolniczej niezależnie we własnym imieniu i na własną rzecz, a w szczególności: informacji o posiadanych maszynach i urządzeniach do prowadzenia działalności rolniczej, o posiadanych budynkach do prowadzenia działalności rolniczej, dokumentów zakupu nasion, nawozów lub środków ochrony roślin, dokumentów potwierdzających dokonywanie sprzedaży płodów rolnych oraz potwierdzających zlecenia usług rolnych, dokumentów zakupu i sprzedaży zwierząt, paszy oraz środków weterynaryjnych do utrzymania zwierząt, ponoszenie kosztów związane z zakupem paliwa wykorzystywanego w pracach polegających na usługach rolnych, nabywania usług weterynaryjnych, wskazania miejsca przetrzymywania zwierząt, dokumentów potwierdzających posiadanie odrębnego rachunku bankowego. W odpowiedzi z 18 września 2020 r. i 6 listopada 2020 r. Strona nie przedłożyła Organowi wymaganej dokumentacji. Dyrektor OR dodał też, że 8 października 2020 r w siedzibie stada Strony odbyły się czynności kontrolne w zakresie kwalifikowalności do płatności związanych do zwierząt, podczas których nie stwierdzono tam zwierząt.

Płatności związane do zwierząt przyznawane są na wniosek producenta rolnego stanowiący część wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na dany rok, w tym przypadku rok 2020. Warunkiem zaś przyznania spornych płatności jest m. in. posiadanie przez producenta rolnego określonych zwierząt (w tym przypadku bydła i krów) przez okres 30 dni od dnia złożenia wniosku.

W ocenie Sądu odmowa przyznania spornej płatności związanej do zwierząt była zasadna z uwagi na niewykazanie przez Skarżącego rzeczywistego posiadania zwierząt wskazanych we wniosku o płatność, ani przez okres co najmniej 30 dni, ani w ogóle, wobec czego nie został spełniony warunek wynikający z art. 16 ust. 2 pkt 1 lit. a tiret 2 oraz art. 16 ust. 2 pkt 2 lit. a tiret 2 ustawy obszarowej.

W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że instytucja posiadania stanowi termin prawa cywilnego. W treści art. 336 K.c. przyjęto, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Z przytoczonego przepisu wynika, że są dwa rodzaje posiadania: samoistne i zależne. Cechą posiadania samoistnego jest faktyczne władanie rzeczą jak właściciel, zaś do posiadania zależnego wystarczy sprawowanie władztwa nad rzeczą.

Przenosząc to na grunt rozpatrywanej sprawy, w ocenie Sądu należy wykluczyć oba rodzaje posiadania. Brak jest bowiem dowodów na faktyczne władanie zwierzętami przez Skarżącego, czy to jak właściciel, czy też jako faktycznie władający (np. użytkownik, zastawca, dzierżawca). Na gruncie zgromadzonego materiału dowodowego nie ma bowiem podstaw do uznania, że Strona w rzeczywistości władała zwierzętami zadeklarowanymi we wniosku. Co istotne, Skarżący na wspomniane już wcześniej wezwanie Organu z 10 września 2020 r. (k. 4 akt sprawy) miał możliwość wykazania i potwierdzenia tego stanu rzeczy. Pomimo zobowiązania przez Organ do udokumentowania, m.in.: zakupu i sprzedaży zwierząt, zakupu paszy oraz środków weterynaryjnych do ich utrzymania, usług weterynaryjnych, miejsca ich przetrzymywania, co mogłoby przesądzić o faktycznym władaniu zwierzętami - Strona takich dokumentów nie przedstawiła. Przesłana odpowiedź z 4 listopada 2020 r. (k. 9/1-9/3 akt sprawy), oprócz braku wymaganej dokumentacji nie zawiera również stosownych wyjaśnień w tym zakresie. Stanowi jedynie niczym nie popartą polemikę z Kierownikiem BP.

Jednocześnie Skarżący wywodzi, że z treści art. 3 ust. 3 ustawy obszarowej wynika, iż ciężar udowodnienia faktu spoczywa na Organie, który z tego faktu wywodzi skutki prawne. Stosownie zaś do art. 3 ust. 3 pkt 2 tego aktu w postępowaniu w sprawie o przyznanie płatności Organ, przed którym toczy się postępowanie jest obowiązany jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Z treści przepisu wynika zatem, że w tym postępowaniu Organ ten ma jedynie obowiązek rozpatrzyć materiał dowodowy, nie jest jednak zobligowany, wbrew twierdzeniom Skarżacego do jego gromadzenia. Inicjatywa dowodowa obciąża bowiem Stronę postępowania. Podkreślić w tym miejscu należy, że postępowanie przed organami ARiMR cechuje odrębność proceduralna, ponieważ niektóre z zasad postępowania określone w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 7 oraz art. 9 i art. 10 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; dalej jako: "K.p.a."), w przypadku postępowań dotyczących przyznania płatności uległy znacznemu ograniczeniu. Porównanie ww. regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi ww. Kodeksie wskazuje, że inaczej ustawodawca postrzega zasadę prawdy materialnej w tych sprawach. W przeciwieństwie, bowiem do sformułowań zawartych w art. 7 i art. 77 §1 K.p.a. Organ administracji publicznej nie ma obowiązku działania z urzędu celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zatem przepisy art. 7 i art. 77 §1 K.p.a., dotyczące ustaleń faktycznych na gruncie ogólnego postępowania administracyjnego, nie znajdują zastosowania w sprawach dotyczących płatności. Ustaleń faktycznych w tych postępowaniach Organy dokonują na podstawie dowodów przedstawionych przez Stronę postępowania, bowiem to właśnie na niej spoczywa obowiązek zaprezentowania dowodów dotyczących wnioskowanych płatności oraz dowodów zgromadzonych przez Organ, z których to dowodów Organ ten wywodzi dopiero określone skutki prawne (por. wyrok NSA z 22 września 2021 r., sygn. akt I GSK 182/21). Ponadto, zgodnie z pełną treścią art. 3 ust. 4 ustawy obszarowej, na co Skarżący najwyraźniej nie zwrócił uwagi - to Strony postępowania są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne. W tym przypadku więc, to na Skarżącym ciążył obowiązek udowodnienia, że faktycznie władał zwierzętami i w związku z tym wypełnił warunki wynikający z art. 16 ust. 2 pkt 1 lit. a tiret 2 oraz art. 16 ust. 2 pkt 2 lit. a tiret 2 ustawy obszarowej - skoro to on miał być beneficjentem płatności, o którą wnioskował. Tym samym w sprawach z wniosków o przyznanie płatności obszarowych na Organach nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do ich otrzymania.

Ponadto, zgodnie z zawartą w art. 80 K.p.a. zasadą swobodnej oceny dowodów Organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zatem Organ opierając się na swojej wiedzy i doświadczeniu, dokonuje oceny zgromadzonych dowodów, wskazując w uzasadnieniu decyzji fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie w wystarczający sposób zrealizowano powyższe reguły. Prawidłowo też powołano przepis art. 3 ust. 1 ustawy obszarowej, zgodnie z którym do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

Trzeba też pamiętać, że to nie Organ, lecz Skarżący odpowiada za merytoryczną treść wniosku (por. wyrok NSA z 8 lipca 2009 r., sygn. akt II GSK 115/08). Podkreślenia wymaga też to, że podstawą uzyskania płatności jest prawidłowo wypełniony wniosek, przy czym jest rzeczą oczywistą, że jego treść powinna być zgodna z rzeczywistością, tj. wniosek powinien opierać się na prawdziwych danych. Tymczasem wniosek Skarżącego, choć od strony formalnej poprawny, zawierał jednak dane nieprawdziwe, co do warunku posiadania zwierząt kwalifikujących się do płatności. Obowiązkiem Organu I instancji była zatem weryfikacja wniosku, która wykluczyła możliwość przyznania płatności w części dotyczącej płatności związanych do zwierząt z uwagi na niespełnienie podstawowego warunku - posiadania zwierząt. Zdaniem Sądu przyjęte w zaskarżonym rozstrzygnięciu stanowisko w tym zakresie ma oparcie w materiale dowodowym zebranym w sprawie i mieści się w granicach prawa materialnego, w szczególności zaś pozostaje w zgodzie z art. 16 ust. 2 pkt 1 lit. a tiret 2 oraz pkt 2 lit. a tiret 2 ustawy obszarowej. W tej sytuacji prawidłowo uznały Organy obu instancji, że wnioskowane płatności związane do zwierząt Stronie nie przysługują, bowiem nie wykazała wymaganego posiadania określonej liczby zwierząt, a dokładniej, nie wykazał posiadania żadnych zwierząt kwalifikujących się do płatności.

Wymaga również zauważenia, że skoro Skarżący nie posiadał zwierząt, to nie mógł przez 30 dni nimi dysponować, a więc korzystać z nich i przy ich pomocy realizować cele gospodarcze (rolnicze użytkowanie). Ponadto, władztwo Strony nad bydłem i krowami miałoby wiązać się z realizacją przez nią celów gospodarczych, polegających na prowadzeniu gospodarstwa rolnego, w skład którego wchodzą bydło i krowy. W świetle zebranych przez Organ dowodów trudno byłoby jednak przyjąć, że Strona faktycznie realizowała cele gospodarcze, skoro jej gospodarstwo znajduje się w województwie "[...]" ("[...]"), zaś siedziba stada została zarejestrowana w województwie "[...]" (miejscowość "[...]" - powiat "[...]"), a zatem w odległości kilkuset kilometrów.

Nie było więc podstaw do uznania, że Strona spełniła warunek przyznania płatności wynikający ze wspomnianego już art. 16 ust. 2 pkt 1 lit. a tiret 2 oraz pkt 2 lit. a tiret 2 ustawy obszarowej, a sprowadzający się do wymogu posiadania w okresie 30 dni określonej ilości bydła i krów. Skarżący wprawdzie przedstawił dokumenty (sporządzone przez siebie na potrzeby złożenia wniosku), wskazujące na spełnienie omawianego wymogu, jednak przeprowadzone postępowanie wykazało, że pomimo ich formalnej poprawności treść tych dokumentów nie odpowiadała rzeczywistości. Dlatego Organy miały podstawy do wywodzenia pozorności, z tym zastrzeżeniem, że należy odnosić ją nie tyle do czynności przepędzania bydła i krów, co do faktycznego braku posiadania zwierząt w wymaganym okresie. Skoro, jak wyżej oceniono, Strona nie wykazała się posiadaniem bydła i krów, to także nie mogła go przepędzać. Najistotniejsze jest jednak to, że Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów (a był do tego zobligowany) wskazujących nie tylko na faktyczne posiadanie spornych zwierząt, co było zasadniczym warunkiem przyznania płatności, ale także nie wskazał prawnej przyczyny (causa), dla której sporne zwierzęta miałyby znajdować się w jego posiadaniu.

Sąd zwraca jednocześnie uwagę, że celem przedmiotowych płatności, zgodnie z art. 52 ust. 5 i 6 rozporządzenia nr 1307/2013 jest, m.in. stworzenie zachęty i rozwój tego rodzaju działalności, powiększenie stada oraz jego trwałość. Przyjmując, jak uczynił to Skarżący (choć w przedmiotowe sprawie tak nie było), że spełnił warunek posiadania bydła i krów w okresie od 12 czerwca 2020 r. do 20 lipca 2020 r. (czyli 39 dni - byłby to bardzo krótki okres przebywania zwierząt w siedzibie stada i jego posiadania), a zatem trudno byłoby uznać, że założeniem Strony była realizacja celów, o których mowa ww. art. 52 ust. 5 i 6 tego ww. rozporządzenia (tj. rozwoju i trwałości prowadzonej działalności oraz powiększenia stada).

W rozporządzeniu nr 640/2014 w art. 31 ust. 2 i 3 stwierdzono, że w przypadku, gdy dla wniosków o przyznanie pomocy w ramach systemów pomocy związanej z produkcją zwierzęcą lub wniosków o płatność w ramach środków wsparcia związanych z produkcją zwierzęcą stwierdzi się różnicę między liczbą zwierząt zgłoszonych a liczbą zwierząt zatwierdzonych zgodnie z art. 30 ust. 3, całkowita kwota pomocy lub wsparcia, do której beneficjent jest uprawniony w ramach tych systemów pomocy lub środków wsparcia w danym roku składania wniosków, zmniejszana jest o odsetek ustalany zgodnie z ust. 3 niniejszego artykułu, o ile stwierdzone niezgodności dotyczą nie więcej niż trzech zwierząt. Jeżeli stwierdzone niezgodności dotyczą więcej niż trzech zwierząt, całkowita kwota pomocy lub wsparcia, do której beneficjent jest uprawniony w ramach systemów pomocy lub środków wsparcia, o których mowa w ust. 1, w danym roku składania wniosków, zostaje zmniejszona o:

a) odsetek ustalony zgodnie z ust. 3, jeżeli nie przekracza on 10%,

b) dwukrotność odsetka ustalanego zgodnie z ust. 3, jeżeli jest on większy niż 10 %, ale mniejszy niż 20 %.

(...) Jeżeli odsetek ustalony zgodnie z ust. 3 przekracza 50%, za dany rok składania wniosków nie przyznaje się pomocy lub wsparcia, do których beneficjent byłby uprawniony zgodnie z art. 30 ust. 3 w ramach systemu pomocy lub środka wsparcia. Ponadto beneficjent podlega dodatkowej karze równej kwocie odpowiadającej różnicy między liczbą zwierząt zgłoszonych a liczbą zwierząt zatwierdzonych zgodnie z art. 30 ust. 3. Jeśli kwota nie może być w całości odliczona w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, zgodnie z art. 28 rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 908/2014 anuluje się saldo pozostałe do spłaty.

Ponadto zgodnie z ust. 3 tego artykułu w celu ustalenia wartości procentowych, o których mowa w ust. 2, liczbę zwierząt zgłoszonych w ramach systemu pomocy lub środka wsparcia związanych z produkcją zwierzęcą, co do której stwierdzono niezgodności, dzieli się przez liczbę zwierząt zatwierdzonych na potrzeby tego systemu pomocy lub środka wsparcia dla wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność na dany rok składania wniosków.

W ocenie Sądu stan faktyczny sprawy obligował Organy do uznania, że nie zostały spełnione warunki uzyskania płatności co do wszystkich zadeklarowanych zwierząt, co z kolei uzasadniało nie tylko odmowę przyznania płatności, ale także zastosowanie art. 31 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014 i nałożenie sankcji w takim zakresie, jaki został przyjęty w decyzjach wydanych w obu instancjach.

W związku z powyższym zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Sąd nie stwierdził naruszenia wskazanych w skardze przepisów: art. 16 ust. 2, 3 i 4 ustawy obszarowej, gdyż nie było podstaw do przyznania wnioskowanych płatności do zwierząt. Nie naruszono też art. 31 ust. 2 rozporządzenia nr 604/2014, bowiem wystąpiła rozbieżność pomiędzy liczbą zwierząt zgłoszonych oraz zatwierdzonych, co uzasadniało nałożenie kary administracyjnej. Niezasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 3 ust. 3 ustawy obszarowej, gdyż jak wyżej wykazano, to nie Organ lecz Skarżący powinien udowodnić zasadność wniosku o płatność. W kwestii zaś zarzutu naruszenia art. 83 §1 K.c., z uwagi na brak pozorności czynności prawnych dokonywanych w związku ze sprzedażą stada wskazać należy, że przedstawiona przez organy argumentacja w tym zakresie nie miała decydującego znaczenia dla podjęcia rozstrzygnięcia, przy czym nie jest z nim sprzeczna. Bowiem rzeczywiście, z uwagi na brak posiadania zwierząt nie było możliwe przepędzanie stada do zgłoszonej przez Stronę siedziby. Z podlegającej kontroli Sądu decyzji wynika też, że Organ ustalił, że Skarżący hodowli bydła i krów nie prowadził i zwierząt tych wymienionych we wniosku o przyznanie płatności faktycznie nie posiadał, co uzasadniało odmowę przyznania płatności.

Wobec powyższego skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.