Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1345/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Irena Kudiura, Asesor WSA - Joanna Gierak (spr.), Protokolant - Beata Zborowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2007 r. sprawy ze skargi B. F. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 23 lutego 2007 r., wniesionej przez B. F., jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] stycznia 2007 r. nr [...] , utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] sierpnia 2006 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Pismem z 24 kwietnia 2006 r. B. F. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie powstałego zadłużenia. Uzasadniając wniosek wskazał na swojej problemy finansowe spowodowane kłopotami związanymi z prowadzoną od ponad 20 lat działalnością gospodarczą. Wyjaśnił, iż produkował [...] , przy czym z uwagi na brak odbiorców i nierzetelność kontrahentów, działalność tą zmuszony był zawiesić. Dotychczas spłaca kredyt zaciągnięty na poprawę sytuacji w firmie, którego rata miesięczna wynosi 1500 zł. Podał, że nie pracuje, ma na utrzymaniu bezrobotną żonę i studiującą córkę. Gdy nadarza się okazja wyjeżdża do pracy za granicę, co pozwala mu na skromne utrzymanie.

Na wezwanie organu o dostarczenie dodatkowych dokumentów w sprawie, B. F. m.in. złożył deklaracje podatkowe za lata 2000-2005, decyzję Burmistrza G. z 16 listopada 2005 r. o umorzeniu w całości zaległości podatkowej za IV kwartał 2004 r. i rozłożeniu na raty zaległości podatkowej za 2005 r. (do 29 grudnia 2006 r., w ratach 295 - 294 zł), zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. stwierdzające zaległość podatkową z tytułu podatku od towarów i usług, faktury za telefon i energię elektryczną, rachunki za wywóz nieczystości oraz wezwania do zapłaty.

W dołączonym również do akt sprawy kwestionariuszu o możliwościach płatniczych płatnika składek zainteresowany podał, że z wykonywanych prac dorywczych uzyskuje około 500 Euro netto miesięcznie.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych w dniu [...] sierpnia 2006 r. wydał decyzję, którą odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, w łącznej kwocie 84.920,45 zł. W sentencji decyzji organ powołał przepis art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 i art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, po przytoczeniu art. 28 ust. 2 i ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (na podstawie których należności z tytułu składek mogą być umorzone tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności) oraz wskazaniu na przyjęte ustalenia faktyczne, Zakład stwierdził, iż w sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia całkowitej nieściągalności należności. Państwo F. posiadają zadłużenie z tytułu zaciągniętych kredytów w bankach, spłacają też zaległości podatkowe za rok 2005 r. Zobowiązany posiada nieruchomość w K. i widnieje tam jako współwłaściciel w ustawowej wspólności majątkowej. Posiada też samochód marki [...] z [...] r. Względem zobowiązanego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Urząd Skarbowy w K., na podstawie tytułów wykonawczych skierowanych w dniu 28 kwietnia 2006 r. Następnie, mając na uwadze materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy oraz ocenę tutejszego Inspektoratu, organ stwierdził, iż w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do umorzenia z art. 28 ust. 3a - b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Po przytoczeniu ww. norm prawa materialnego Zakład stwierdził, iż trudna sytuacja zobowiązanego oraz okoliczności jakie wystąpiły w ostatnim czasie, które spowodowały osiąganie niskich dochodów, nie są wystarczającą przesłanką do zastosowania ulgi w postaci umorzenia zaległości, ponieważ należy zauważyć, że pomimo zaprzestania prowadzenia działalności istnieje majątek, z którego można egzekwować należności. Zaznaczył też, że zobowiązany nie przedstawił żadnego zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego przewlekłość choroby. Nie posiada również orzeczonej niepełnosprawności. Na koniec organ stwierdził, że w sprawie istnieje możliwość spłaty zadłużenia w formie układu ratalnego, gdyż sytuacja w jakiej się teraz znajduje zobowiązany jest przejściowa i może ulec poprawie.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy B. F. wskazał, że utrzymuje się tylko z dorywczej pracy za granicą. Zaległości finansowe nie pozwalają mu na wznowienie działalności gospodarczej. Przedstawione nieruchomości są zajęte przez bank jako zabezpieczenie kredytu, którego nie potrafi spłacić. Natomiast ruchomość w postaci samochodu marki [...] jest zajęta przez Komornika Sądowego w S.. Konta bankowe, które posiada również są zablokowane przez K.. Na koniec zaznaczył, iż w najbliższym czasie nie ma perspektyw zarobkowania, dlatego prosi o umorzenie zadłużenia.

W toku postępowania, wszczętego ww. wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w domu strony i podanie informacji czy osoba ta korzysta z pomocy społecznej, oraz do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji o podanie, czy jej dane figurują w Centralnej Ewidencji Pojazdów. Z karty informacyjnej sporządzonej przez pracownika socjalnego wynika, iż rodzina zobowiązanego liczy cztery osoby, przy czym tylko syn uzyskuje dochody z prowadzonej działalności gospodarczej. Stałe obciążenia rodziny określono na kwotę 735 zł. Akta sprawy uzupełniono również o oświadczenie o stanie majątku zainteresowanego, w którym B. F. podał, iż posiada dom własnościowy o powierzchni [...] m-, samochód osobowy o wartości 20.000 zł i maszyny stolarskie o wartości około 5.000 zł. Podał także, że utrzymuje się z dochodów syna, który prowadzi własną działalność gospodarczą. W piśmie z 27 listopada 2006 r., wskazując na zapoznanie się z aktami sprawy, zainteresowany oświadczył, iż jego sytuacja finansowa jest dramatyczna. Nie posiada środków, które pozwoliłyby mu spłacić zadłużenie. Wyjaśnił też, że nie może zlikwidować działalności gospodarczej, albowiem ostatnia pracownica od kilku lat jest na urlopie wychowawczym. Z tego powodu nie może zarejestrować się w urzędzie pracy.

Decyzją z [...] stycznia 2007 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 9, poz. 26 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Zakładu z [...] sierpnia 2006 r. Po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu sprawy i podstaw faktycznych, organ wskazał na przepisy prawa materialnego mające tu zastosowanie. Następnie, podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji co do braku w sprawie podstaw pozwalających na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności. W tym zakresie wskazał, iż dłużnik posiada majątek w postaci nieruchomości oraz ruchomości, z którego mogą być dochodzone należności. Mając zaś na uwadze art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz przesłanki wynikające z rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r., stwierdził, iż w jego ocenie z przedstawionej dokumentacji wynika, że nie są spełnione przesłanki, o których mowa w § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia. W szczególności nie występuje sytuacja, w której opłacenie należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę niezbędnych potrzeb życiowych. Dłużnik nie poniósł strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia. Nie występuje również sytuacja, w której przewlekła choroba zobowiązanego lub któregoś z członków jego rodziny uniemożliwiłaby uzyskiwanie dochodu pozwalającego na opłacenie należności. Ze względu na okres w jakim należności mogą być dochodzone i możliwość podjęcia zatrudnienia przez zobowiązanego istnieje możliwość -jak stwierdziło organ- spłaty zadłużenia w terminie późniejszym. Z uwagi zaś na fakt, iż oprócz długu wobec ZUS, zobowiązany posiada również zadłużenie wobec innych wierzycieli, zasadny wydaje się wniosek, iż nawet w sytuacji, w której ZUS umorzyłby dłużnikowi należności, pozostali wierzyciele będą dochodzić swoich należności w drodze egzekucji z posiadanej przez zobowiązanego nieruchomości. Zatem umorzenie zobowiązanemu należności przez ZUS nie uchroni płatnika przed egzekucją z posiadanego majątku.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Prezesa ZUS, B. F. wniósł o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż z uzasadnienia skarżonego orzeczenia wynika, że ZUS "jakby w swoim postępowaniu dowodowym stwierdza fakt nieściągalności, jednak sugeruje możliwość zatrudnienia zobowiązanego i spłatę zadłużenia nie uwzględniając tego, że zadłużenie rośnie, a zatrudnienie ma charakter iluzoryczny". Dlatego skarżący uznał, iż na podstawie ustaleń ZUS można stwierdzić, że zachodzą okoliczności z art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269).

Wyjaśnić również należy, że stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem uwzględnić skargę także z takich przyczyn, które w ogóle nie zostały w niej podniesione.

Sąd kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: k.p.a., jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.), dalej: u.s.u.s., doszedł do przekonania o konieczności uchylenia skarżonej decyzji jako wydanej z istotnym naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a., art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co czyniło zasadnym uwzględnienie skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Skarżący inicjując postępowanie wniósł o umorzenie swojego zadłużenia wobec ZUS, powstałego w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Wobec treści tego wniosku, wszczynającego kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne, zastosowanie w sprawie miał -w szczególności- przepis art. 28 u.s.u.s., w którym ustawodawca przewidział instytucję umarzania należności z tytułu składek.

Stosownie do treści art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4.

Zgodnie z ust. 2 wymienionego przepisu, należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.

W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia, gdyż w tym względzie organ działa w ramach tzw. uznania administracyjnego.

Na marginesie warto wskazać, iż w uchwale z 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy stwierdził między innymi, że " (...) Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone.".

Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

Uznaniowy charakter tego przepisu nie zwalnia jednak organu od prowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie, celem ustalenia, czy którakolwiek z przesłanek wymienionych w ust. 3 art. 28 u.s.u.s. w sprawie występuje.

Badając zaskarżoną decyzję w tej części Sąd uznał, iż organ nie uwzględnił wszystkich okoliczności faktycznych wynikających z akt sprawy. Prezes ZUS powołał się na majątek dłużnika w postaci nieruchomości oraz ruchomości, z którego to mogą być -jak przyjął- dochodzone należności. W ustaleniach faktycznych nie podał zaś, iż w stosunku do zaległych należności strony egzekucja była już prowadzona. W dniu 12 listopada 2002 r. zajęto zobowiązanemu konto bankowe. W dniu 9 kwietnia 2003 r. wycofano tytuły wykonawcze, a egzekucja została skierowana do Komornika. W dniu 26 kwietnia 2006 r. skierowano tytuły wykonawcze do Urzędu Skarbowego za okres od listopada 2005 r. do grudnia 2005 r. Na dzień 29 listopada 2006 r. egzekucja okazała się nieskuteczna. Powyższe wynika z pisma organu z 5 grudnia 2006 r. zatytułowanego "wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy - odmowa umorzenia" (k. 151-152 akt adm.). Ustalenia te nie znalazły jednak odzwierciedlenia w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Nie zostały one ocenione i nie określono ich znaczenia w sprawie, w świetle brzmienia ww. art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s. Tym samym trudno uznać, aby decyzja organu rentowego, uznająca iż zaległości skarżącego nie są całkowicie nieściągalne, nie nosiła cech dowolności.

Z uwagi na treść uzasadnienia faktycznego skarżonej decyzji, a przede wszystkim przedstawioną w nim argumentację, zastrzeżenia Sądu w sprawie dotyczą również zastosowania przez organ przepisu art. 28 ust. 3a u.s.u.s.

W wymienionym przepisie ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże -co należy podkreślić- wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.), a więc w niniejszej sprawie jedynie zadłużenie dotyczące konta osobistego płatnika mogłoby być na tej podstawie umorzone. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o omawiany przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

Zgodnie z § 3 ust. 1 wymienionego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Przytoczona regulacja prawna, posługująca się sformułowaniem: "mogą być", należy również do sfery uznania administracyjnego, a to oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Podkreślić jednak trzeba, że uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia organu od obowiązku przeprowadzenia prawidłowego postępowania oraz wydania decyzji spełniającej wymogi określone w przepisach art. 107 k.p.a. Wręcz przeciwnie, organ prowadząc postępowanie w wyniku, którego ma zostać wydana decyzja uznaniowa ma obowiązek wypełnić zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Dokonana w postępowaniu ocena dowodów w oparciu o art. 80 k.p.a. nie może nosić cech dowolności. Wszelkie zaś istotne dla sprawy ustalenia i wnioski winny zostać zawarte w motywach podjętego rozstrzygnięcia.

W niniejszej sprawie, skarżący wnosząc o umorzenie należności z tytułu składek, wskazał na swoją trudną sytuację materialną. Zatem, niezbędny zakres postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie określał w znacznej mierze wymieniony przepis § 3 ust. 1 pkt 1 cyt. rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. Skoro zaś przepis ten jako przesłankę umorzenia składek wskazuje okoliczność negatywnego wpływu zapłaty zaległych składek na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych ubezpieczonego i jego rodziny, to organ orzekający miał obowiązek szczególnie wnikliwego wyjaśnienia sytuacji majątkowej skarżącego i ustalenia, czy zapłata składek wraz z odsetkami za zwłokę rzeczywiście może zagrozić jego egzystencji.

W ocenie Sądu, w rozpoznanej sprawie organ obowiązku tego nie wykonał.

W zaskarżonej decyzji Prezes ZUS, analizując sprawę w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s., stwierdził, że nie występuje tu sytuacja, w której opłacenie należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę niezbędnych potrzeb życiowych. Dalej stwierdził, że dłużnik nie poniósł strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia. Podał też, że nie występuje tu taka sytuacja, w której przewlekła choroba zobowiązanego lub któregoś z członków jego rodziny uniemożliwiłaby uzyskiwanie dochodu pozwalającego na opłacenie należności.

Organ przedstawił więc same wnioski bez jakiegokolwiek ich uzasadnienia oraz odniesienia do okoliczności wynikających z akt sprawy i zgromadzonych w toku postępowania dowodów. Nie wyjaśnił czym kierował się przyjmując, iż w sprawie "nie występuje sytuacja, w której opłacenie należności (a więc kwoty ponad 80.000 zł) pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę niezbędnych potrzeb życiowych". W szczególności w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie przedstawił analizy możliwości płatniczych wnioskodawcy, którego rodzina utrzymuje się z dorywczych prac skarżącego i dochodów syna. Nie uwzględnił też ponoszonych przez stronę niezbędnych wydatków na utrzymanie gospodarstwa domowego oraz na wywiązanie się z innych zobowiązań ( z tytułu zaciągniętego kredytu oraz zaległych podatków). Co więcej, nie odniósł się do żadnych dowodów złożonych na tą okoliczność przez stronę (w aktach m.in. faktury i rachunki dotyczące wydatków na utrzymanie gospodarstwa domowego, decyzja Burmistrza G. oraz karta informacyjna sporządzona przez pracownika socjalnego, w której wskazano wysokość miesięcznych opłat rodziny skarżącego) i nie dokonał ich analizy oraz nie ustalił ich znaczenia w sprawie. Nie wziął również pod uwagę wyjaśnień strony przedstawionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i nie uznał za konieczne ustosunkowania się do nich.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zabrakło -w ocenie Sądu- kompleksowego rozważenia wszystkich okoliczności związanych z sytuacją majątkową i rodzinną skarżącego, a więc związanych z przesłanką umorzenia zawartą w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r.

Reasumując, Sąd podkreśla, iż uzasadnienie musi być pełne, spójne i logiczne, a takowych cech uzasadnienie zaskarżonej decyzji, choć dość obszerne, z wyżej przedstawionych powodów nie posiada.

Właściwe uzasadnienie prawne i faktyczne stanowi ważny element każdej decyzji administracyjnej. Uzasadnienie decyzji stanowi integralną jej część i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom zawartym w art. 107 § 3 k.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym określonej w art.11 k.p.a. zasady przekonywania. W uzasadnieniu faktycznym organ powinien wskazać te fakty, które przemawiają za podjętym przez organ rozstrzygnięciem. Uzasadnienie prawne decyzji winno zawierać wskazanie przepisów prawa z przytoczeniem ich treści i chodzi tutaj o przepisy prawa, które regulują skutki prawne faktów wymienionych w uzasadnieniu faktycznym (por. Cz. Martysz /w:/ G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Postępowanie Administracyjne ogólne, Warszawa 2003, s. 663 i nast., a także wyrok NSA z dnia 30 czerwca 1983 r., sygn. akt I S.A. 178/83, ONSA 1983, Nr 1, poz. 51). W przypadku decyzji uznaniowych, a do takich zaliczają się decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, uzasadnienie decyzji stanowi tę jej część, która ma szczególne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przy działaniu w ramach uznania administracyjnego przepis prawa materialnego przyznaje organowi prawo wyboru rozstrzygnięcia sprawy spośród przynajmniej dwóch możliwych rozstrzygnięć. W przypadku wniosków o umorzenie składek będą to umorzenie składek bądź odmowa ich umorzenia, a zatem rozstrzygnięcia o treści diametralnie różnej. Ze względu na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, przy niewłaściwym uzasadnieniu decyzji uznaniowej, z samego przepisu prawa oraz istniejącego w sprawie stanu faktycznego nie można wywieść jednoznacznej oceny, czy decyzja organu jest prawidłowa w zakresie samego rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach strony, a zatem czy jest prawidłowa w aspekcie materialnym. Wadliwe uzasadnienie decyzji uznaniowej nie pozwala na stwierdzenie, czy przy jej wydaniu organ nie dopuścił się dowolności oraz zaniechania przy dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy. Z tych względów wady uzasadnienia decyzji uznaniowych należy uznać za naruszenia przepisów prawa procesowego, które mają istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu wadliwe uzasadnienie decyzji uznaniowej, które nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że rozstrzygnięcie organu jest rozstrzygnięciem opartym na obowiązujący przepisach oraz stwierdzonym w oparciu o rzetelne dowody, stanie faktycznym zaistniałym w danej sprawie, który odpowiada stanowi faktycznemu określonemu w przepisach prawa mających zastosowanie w sprawie, nosi wszelkie cechy rozstrzygnięcia dowolnego nieopartego na przepisach prawa. Takie uzasadnienie decyzji jest w sposób oczywisty sprzeczne z określoną w art. 8 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji.

Wobec powyższego należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Na koniec podniesienia wymaga, iż z zaskarżonej decyzji (jak i decyzji ją poprzedzającej) zupełnie nie wynika jakiego rodzaju należności z tytułu zaległych składek decyzja ta dotyczy. Jedynie na podstawie akt administracyjnych sprawy można stwierdzić, iż wniosek skarżącego o umorzenie należności składkowych obejmował częściowo zadłużenie z tytułu składek pracowniczych w części finansowanej przez ubezpieczonych (k. 115 akt adm.), a jeśli tak, to do takiego rodzaju składek ulga w postaci umorzenia stosownie do treści art. 30 u.s.u.s. nie ma zastosowania. Sprawa również i w tym zakresie wymaga więc wyjaśnienia i uzupełnienia. Zauważyć też trzeba, że z zaskarżonej decyzji nie wynika, na jakiej podstawie organ przyjął, iż w sprawie zastosowanie znajduje art. 28 ust. 3a u.s.u.s. odnoszący się jedynie do składek osobistych płatnika. Jeśli wniosek skarżącego o umorzenie zadłużenia dotyczy takiego rodzaju składek, winno to zostać wskazane w decyzji, łącznie z kwotą zadłużenia powstałą z tego tytułu. Strona ma prawo wiedzieć, w jakiej części jej zadłużenie w oparciu o przesłanki wynikające z ww. rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, związane z sytuacją materialną i rodzinną płatnika mogą być przez organ rentowy umorzone.

Konkludując, w ponownie prowadzonym postępowaniu, poza koniecznością wyeliminowania powyższych wadliwości w rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy, ocena zebranych w sprawie dowodów powinna odbyć się stosownie do dyspozycji art. 80 k.p.a. Uzasadnienie decyzji winno natomiast odpowiadać rygorom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., dając jasny obraz motywów rozstrzygnięcia.

Zaznaczyć także trzeba, iż Prezes ZUS swoją decyzję w sprawie winien oprzeć na aktualnych okolicznościach dotyczących sytuacji finansowej strony. W tym celu niezbędne jest ustalenie obecnych zarobków strony i obecnych jej zobowiązań, a także wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego.

Podkreślić też należy, iż ustawodawca przewidział również częściowe umarzanie należności, zarówno co do poszczególnych składek, jak i samych odsetek. Zatem ponownie podejmując decyzję w sprawie należy także i taką ewentualność rozważyć, szczegółowo ją uzasadniając.

Z wymienionych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 134 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.