Wyrok NSA, sygn. akt V SA 1395/98
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1999-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 116, art. 118a ust. 2
journal: Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312
law: Obwieszczenie Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 16 maja 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo celne.
article: art. 28
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Ustalenie przepisu prawa, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby, oznacza istnienie interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym.

TEZY

Ustalenie przepisu prawa, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby, oznacza istnienie interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 1999 r. sprawy ze skargi Agencji Celnej "JAS-FBG" S.A w P.-Ś. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 28 maja 1997 r. (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji - uchyla zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą decyzją Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 16 kwietnia 1997 r. (...); (...).


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 28 maja 1997 r. (...) Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 16 kwietnia 1997 r. (...) o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w T. z dnia 16 grudnia 1996 r. (...) wobec stwierdzenia, że wniosek pochodził od podmiotu nie będącego stroną ani pełnomocnikiem strony w sprawie.

Z uzasadnienia rozstrzygnięcia wynika, że w dniu 25 maja 1996 r. Dyrektor Urzędu Celnego w Rz. przekazał Dyrektorowi UC w T. towar - części samochodowe, celem wywozu za granicę.

W toku postępowania ustalono, że przedmiotowy towar nie został wywieziony poza polski obszar celny.

W związku z powyższym Urząd Celny w T. zawiadomił w dniu 28 października 1996 r. dokonującego obrotu towarowego z zagranicą Aleksandra E. o wszczęciu postępowania celnego.

Decyzją ostateczną z dnia 16 grudnia 1996 r. (...) organ celny dokonał wymiaru cła i objął nim podmiot, który dokonał obrotu towarowego z zagranicą, to jest Aleksandra E., w którego imieniu zgłoszenia celnego do przewozu w tranzycie dokonała agencja celna "JAS-FBG" S.A., na podstawie upoważnienia z dnia 25 maja 1996 r.

Zgodnie z tym upoważnieniem, agencja celna uprawniona była do "zgłaszania oraz złożenia zabezpieczenia majątkowego za przesyłkę".

Zgodnie z art. 118 ust. 1 i art. 116 ustawy Prawo celne z dnia 28 grudnia 1989 r. /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./, agencja celna działa na zlecenie podmiotu dokonującego obrotu towarowego z zagranicą i w zakresie udzielonego jej na piśmie upoważnienia.

W ramach czynności jakie agencja celna może podejmować, nie ma wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji.

W sprawie wymiaru cła stroną jest Aleksander E., i tylko on może zwrócić się o wszczęcie postępowania zmierzającego do stwierdzenia nieważności decyzji wymierzającej należności celne.

Prezes GUC stwierdził ponadto, iż dokument SAD z dnia 25 maja 1996 r. daje podstawę do uznania agencji "JAS FBG" S.A. za gwaranta należności celnych oraz, że agencja ta złożyła zabezpieczenie majątkowe w postaci gwarancji ubezpieczeniowych z tytułu tzw. odpowiedzialności przekazowej, to jest na podstawie art. 82 ust. 3 ustawy - Prawo celne.

W skardze na powyższą decyzję Agencja Celna "JAS-FBG" S.A, z siedzibą w P. wniosła o jej uchylenie. Zarzuciła organowi celnemu naruszenie przepisu art. 28 Kpa, przez niezasadną odmowę uznania Agencji za stronę postępowania.

Stwierdziła, iż skoro musi liczyć się z wezwaniem do zapłaty należności celno-podatkowych wynikających z decyzji, to ma interes prawny w tym, aby w wyniku postępowania zapadło rozstrzygnięcie określonej treści, a zatem muszą mieć prawo domagania się wydania rozstrzygnięcia i skarżenia zapadłych decyzji.

W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie.

Podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Żądanie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wszczyna tego rodzaju postępowanie /art. 157 par. 2 i art. 61 par. 3 Kpa/, o ile wniesione zostało przez osobę będącą stroną w rozumieniu art. 28 Kpa.

Stroną zaś, poza osobą w tym charakterze uczestniczącą w pierwotnym postępowaniu, może być i inna osoba, która domagając się stwierdzenia nieważności decyzji wykaże swój interes prawny lub obowiązek.

Agencja Celna "JAS-FBG" S.A. spełniła powyższą przesłankę.

Zgodnie z art. 118 ust. 1 ustawy - Prawo celne z dnia 28 grudnia 1989 r. /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ agencja celna działa na zlecenie podmiotu dokonującego obrotu towarowego z zagranicą i w granicach udzielonego jej na piśmie upoważnienia. Ponosi więc wobec organów celnych odpowiedzialność za czynności, o których mowa w art. 116, dokonane na zlecenie i w granicach udzielonego upoważnienia /art. 118a ust. 2 cyt. ustawy/.

Agencja swoim działaniem zobowiązana jest do zabezpieczenia praw dającego zlecenie, jeśli zaś swoim postępowaniem narazi interesy podmiotu dającego zlecenie, ponosi odpowiedzialność przed urzędem celnym, który, z zachowaniem stosownego trybu postępowania, może pobrać należności ze złożonego zabezpieczenia. /por. par. 1 pkt 2 rozporządzenia MWGzZ z dnia 12 grudnia 1991 r. w sprawie rodzaju i wysokości zabezpieczenia na pokrycie roszczeń z tytułu odpowiedzialności za czynności agencji celnej - Dz.U. nr 121 poz. 534/.

Z powyższego wynika, że interes skarżącej Agencji wywodzi się z konkretnie oznaczonego przepisu administracyjnego prawa materialnego, który może stanowić podstawę do sformułowania konkretnego obowiązku podmiotu. Ustalenie przepisu prawa, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby, oznacza istnienie interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym. /por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 1996 r., SA/Ł 1843/95/.

W takim przypadku osobie tej przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 Kpa, której istotną cechą jest to, że jest ona podmiotem własnych praw /interesów prawnych/ lub obowiązków, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym.

Zauważyć tutaj należy, że obowiązki gwarancyjne skarżącej wynikają wprost z przepisów prawa administracyjnego, nie zaś np. prawa cywilnego, kiedy skuteczność poręczenia mogłaby wymagać potwierdzenia stosownym orzeczeniem.

Konsekwencją powyższego jest stwierdzenie, że Agencja Celna "JAS-FBG" S.A. jest stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wymiarowej, bowiem jej interesu prawnego ewentualnie obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności tej decyzji. Należało zatem, na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 2 pkt 1 i 3 oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U, nr 74 poz. 368 ze zm./, orzec jak w sentencji wyroku.