Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 72/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art.77
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 145 par 1 pkt 1 lit.c , art.135, art.153, art.239 pkt 1 lit e
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 72/12 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 marca 2012r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Grażyna Firek, Sędziowie: WSA Inga Gołowska (spr.), WSA Ewa Michna, Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2012r., sprawy ze skargi M. N., na decyzję Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, z dnia 23 listopada 2011r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję z dnia 25 sierpnia 2011r.


UZASADNIENIE

Decyzją z 23 lutego 2011r. nr [...] Prezes KRUS rozpatrując wniosek z 19 stycznia 2011r o umorzenie składki zdrowotnej z tytułu prowadzenia działów specjalnych odmówił M.N. umorzenia składki zdrowotnej za okres od stycznia do czerwca 2011r. w kwocie 750,00zł pouczając go w myśl art. 127§3 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej -k.p.a.), że strona ma prawo zwrócić się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji, za pośrednictwem Oddziału Regionalnego KRUS. Decyzję tę doręczono wnioskodawcy w dniu 7 marca 2011r. 31 marca 2011r. wnioskodawca złożył w KRUS pismo, w którym jeszcze raz wniósł o umorzenie składki zdrowotnej z przedmiotowy okres.

Decyzją z 18 kwietnia 2011r. nr [...] Prezes KRUS stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdzając, że skoro odbiór decyzji strona pokwitowała w dniu 7 marca 2011r. to termin złożenia odwołania upłynął w dniu 21 marca 2011r., pouczając go w myśl art. 127§3 k.p.a., że strona ma prawo zwrócić się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji, za pośrednictwem Oddziału Regionalnego KRUS. Stosując się do tego pouczenia trzy dni po otrzymaniu tej decyzji wnioskodawca ponownie wniósł o rozpatrzenie jego sprawy umorzenia składek – podnosząc, iż przekroczenie terminu nastąpiło z powodu remontów popowodziowych i zaginięcia dokumentów.

Decyzją z 9 maja 2011r. nr [...] Prezes KRUS utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia 18 kwietnia 2011r. stwierdzającą uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, stwierdzając jednocześnie, że decyzja ta jest ostateczna i przysługuje od niej skarga do sądu administracyjnego.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M.N. ponownie zwrócił uwagę, że uchybienie terminowi nastąpiło z powodu remontów popowodziowych i zaginięcia dokumentów. Wniósł o wydanie korzystnej dla niego decyzji. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu podtrzymując w całości jego dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 4 listopada 2011r. wydanym do sygn. akt: I SA/Kr 1097/11 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji albowiem przy jej wydawaniu zaistniały przyczyny określone w art. 156§1 pkt 2 k.p.a. Sąd wskazał, że przedmiotem kontroli Sądu pod względem zgodności z prawem było rozstrzygnięcie Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego utrzymujące w mocy decyzję tego organu stwierdzającą uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej umorzenia składek na ubezpieczenie zdrowotne.

W zakresie przepisów proceduralnych mających zastosowanie w sprawie, przepis art. 52 ust 1 ustawy z 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008r. Nr 50 poz. 291) stanowi, iż w sprawach nieuregulowanych w ustawie – a taką jest niewątpliwie kwestia procedury odwoławczej od wydanych w sprawie decyzji – stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Z kolei ustawa z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2007r. Nr 11 poz. 74 ze zm.) w art. 83 ust 4 przewiduje, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie nie przysługuje. Stronie przysługuje natomiast prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Ponadto przepis art. 83b ust 1 tej ustawy precyzuje, iż w sytuacji gdy przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję.

Prezes KRUS wydał bowiem decyzję z 23 lutego 2011r. rozstrzygającą merytorycznie wniosek skarżącego w przedmiocie umorzenia składki zdrowotnej za I do VI 2011r, pouczając stronę o prawie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji, za pośrednictwem Oddziału Regionalnego KRUS następnie, w związku ze złożeniem przedmiotowego wniosku przez stronę po upływie 14 dni od daty doręczenia decyzji, prawidłowo wydał decyzję (83b ust 1ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) stwierdzającą uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W sformułowanym w decyzji pouczeniu Prezes KRUS błędnie jednak poinformował stronę, iż na podstawie art. 127§3 k.p.a. ma prawo zwrócić się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. To mylne i oderwane od treści mających zastosowanie w sprawie przepisów, pouczenie zapoczątkowało serię błędów organu. M.N. korzystając bowiem z pouczenia złożył- tym razem terminowo-wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy a organ wniosek ten rozpoznał, wydając zaskarżoną decyzję z 9 maja 2011r. utrzymującą w mocy decyzję z 18 kwietnia 2011r. stwierdzającą uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z 23 lutego 2011r. Tymczasem jednak, na przeszkodzie wydania takiego rozstrzygnięcia stał przepis art. 134 k.p.a., stanowiący, iż organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia (tu decyzji) uchybienie terminu do wniesienia odwołania ale też przesądza, że postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Niewątpliwie przepis ten w oparciu o wyżej wskazany system odesłań miał bezwzględne zastosowanie w sprawie a ustanawia on zasadę obowiązującą także na gruncie innych regulacji prawnych - w tym Ordynacji podatkowej – zgodnie, z którą postanowienie organu odwoławczego stwierdzające uchybienie terminu do złożenia odwołania czy innego środka odwoławczego jest ostateczne a więc niezaskarżalne w trybie instancji. Przysługuje od niego jedynie skarga do sądu administracyjnego. W konsekwencji, wydanie zaskarżonej decyzji z 9 maja 2011r. było niedopuszczalne, co pozwalało uznać, że została ona wydana bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 156§1 pkt 2 k.p.a. Powyższa okoliczność obligowała więc sąd administracyjny do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w oparciu o treść art. 145§1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. dalej-p.p.s.a.) stanowiącego, iż sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Sąd wskazał także, iż zaskarżona decyzja- jakkolwiek wydana bez podstawy prawnej – obarczona też była innego rodzaju wadami. W szczególności, wbrew obowiązkowi z art. 107§1,3 i 4 k.p.a. nie zawierała w ogóle uzasadnienia, co niewątpliwie było naruszeniem przepisów procedury mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o którym mowa w art. 145§1 pkt 1 lit c p.p.s.a. Nadto zaskarżona decyzja (gdyby były podstawy do jej wydania) naruszałaby prawo dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w trybie art. 145§1 pkt 3 k.p.a. Decyzję z 18 kwietnia 2011r. podpisał bowiem z upoważnienia Prezesa KRUS zastępca dyrektora oddziału KRUS w K., K.K.. Ta sama osoba podpisała również decyzję z 9 maja 2011r., wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy. Doszło więc do naruszenia art. 24§1 pkt 5 k.p.a., gdyż w ocenie Sądu I instancji, ma on również zastosowanie przy rozpatrywaniu sprawy na skutek złożenia wniosku o jej ponowne rozpoznanie w trybie art. 127§3 k.p.a. w przypadku, gdy funkcję organu wykonuje upoważniony pracownik tego organu, który wydał decyzję objętą wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Tylko Prezes KRUS jako piastun funkcji organu nie podlega wyłączeniu przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, nie dotyczy to jednak pracownika organu administracji publicznej, tak jak w rozpoznawanej sprawie. Instytucja wyłączenia pracownika organu administracji publicznej jest jednym z elementów gwarancji prawa do obiektywnego, bezstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, a wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wykazuje wiele podobieństw do odwołania i powinny mu towarzyszyć te same proceduralne gwarancje bezstronności, które charakteryzują dwuinstancyjne postępowanie. Zatem wydanie decyzji po złożeniu wniosku o ponowne jej rozpatrzenie przez tę samą osobę, świadczy o uchybieniu tej gwarancji. Wydanie decyzji przez pracownika, który podlegał wyłączeniu na podstawie art. 24§1 pkt 5 k.p.a. stanowi przesłankę do wznowienia postępowania, określoną w art. 145§1 pkt 3 k.p.a. (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 września 2011r. sygn. akt: II GSK 831/10).

Sąd zaakcentował, iż wobec zaistnienia przesłanek stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji z 9 maja 2011r. Sąd nie badał prawidłowości rozstrzygnięcia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Podstawą do rozstrzygnięcia tej kwestii mogłaby być tylko złożona przez M.N. skarga do sądu administracyjnego od decyzji z 18 kwietnia 2011r. Prawidłowe bowiem pouczenie w tej decyzji winno brzmieć tak; stronie służy prawo zaskarżenia decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie 31-511 Kraków ul. Rakowicka 10, za pośrednictwem Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji. Skargę należy złożyć w siedzibie Oddziału Regionalnego KRUS w K. ul. B. ". Stosownie do treści art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która się do niego zastosowała. Mimo więc, że w rozpoznawanej sprawie upłynął 30-dniowy termin na wniesienia skargi do sądu administracyjnego, liczony od daty doręczenia decyzji, błędne pouczenie stanowić może podstawę przywrócenia terminu, o ile strona złoży stosowny wniosek. Sytuacja taka nie powoduje bowiem przedłużenia lub zmiany biegu terminu do wniesienia skargi przewidzianego w art. 53§1 p.p.s.a. ponieważ termin ten ma charakter ustawowy i nie podlega przedłużeniu. Zatem gdy organ administracji wadliwie pouczy stronę o przysługujących jej środkach zaskarżenia to nie może z urzędu w dowolnym terminie dokonać sprostowania wydanego aktu lecz pozostaje mu jedynie pisemnie poinformować stronę o prawidłowym toku zaskarżenia a następnie przekazać skargę wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu, który z kolei winien orzec o przywróceniu terminu do złożenia skargi, oczywiście w sytuacji gdy wniosek odpowiadać będzie wszelkim warunkom formalnym.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Prezes KRUS decyzją z 25 sierpnia 2011r. znak [...] wydaną w oparciu o art.36 ust. 1 pkt 10, art. 41 a i art.52a ustawy z 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U z 2008r. Nr 50, poz.291, ze zm.) oraz art. 111 ustawy z 27 sierpnia 2004r. o świadczenia opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, odmówił M.N. umorzenia składki zdrowotnej za okres III kw. w kwocie 375 zł.

W uzasadnieniu wyjaśniono, że w myśl art. 41 a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów publicznych może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części.

Następnie wskazano, że wnioskiem z 27 lipca 2011r. M.N. zwrócił się o umorzenie składek zdrowotnych z uwagi na trudną sytuację finansową wynikającą ze zdarzeń losowych.

Organ rentowy zwrócił się do NFZ o zaopiniowanie powyższego wniosku, ten stwierdził jednak, że wydawanie decyzji w przedmiocie umorzenia składek nie leży w jego kompetencjach.

Wobec braku pozytywnej odpowiedzi z NFZ, wniosek o umorzenie został rozpatrzony w oparciu o zgromadzone dokumenty w sprawie. Stwierdzono, że w związku z powodzią, która miała miejsce w 2010r. M.N. umorzono składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres od lipca do września 2011r. dlatego brak jest okoliczności do umorzenia należności. Na końcu nadmieniono, że decyzje dotyczące ulg mają charakter uznaniowy a NFZ zajął negatywne stanowisko w sprawie.

M.N.zwrócił się o ponowne rozpatrzenie jego sprawy podając, że powódź, której doświadczył 19 maja 2010r. wyrządziła w jego gospodarstwie ogromne szkody w postaci zniszczenia 90% upraw i strat inwestycyjnych. Obecnie wobec intensywnego remontowania komór uprawowych wnioskodawca nie ma dochodów.

Decyzją z 23 listopada 2011r. znak [...] Prezes KRUS postanowił utrzymać w mocy zakwestionowane przez wnioskodawcę rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu powołano art. 7 i 16 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, w świetle których ubezpieczeniu podlega obowiązkowo rolnik, który prowadzi dział specjalny produkcji rolnej, jeżeli nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu, nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty albo nie posiada ustalonego prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych.

Wskazano też na treść art. 41a ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, stanowiącego podstawę umorzenia zaległości składkowych i stwierdzono, że decyzje w tym przedmiocie muszą być uzasadnione istnieniem istotnych przesłanek wskazujących np. na całkowitą nieściągalność zadłużenia.

Następnie zauważono, że KRUS przypominał o obowiązku uiszczania składek ubezpieczeniowych, a także wystąpił z propozycją układu ratalnego, który został zrealizowany.

Stwierdzono, że powoływane przez wnioskodawcę okoliczności w postaci strat powodziowych stały się przesłanką umorzenia składek za 2011r. W gospodarstwie rolnym wnioskodawcy nie wystąpiły żadne udokumentowane nowe zdarzenia losowe i okoliczności, które miałyby istotny wpływ na zmianę rozstrzygnięcia podjętego w zaskarżonej decyzji.

Zwrócono w tym miejscu uwagę, że umorzenie składek może nastąpić tylko w wyjątkowych, jednostkowych przypadkach, gdy trudna sytuacja materialno-bytowa powstała w wyniku wystąpienia zdarzeń losowych lub innych udokumentowanych sytuacji, które były niezależne od sposobu postępowania dłużnika i uniemożliwiają uregulowanie zadłużenia. Natomiast podstawy umorzenia nie może stanowić fakt niewywiązywania się z ustawowego obowiązku terminowego opłacania należności składkowych.

Powodem odmowy umorzenia zaległości był też interes społeczny rolników, którzy mimo trudności finansowych terminowo wywiązują się z ustawowych zobowiązań.

Od powyższej decyzji M.N. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie twierdząc, ze nie uzyskuje żadnych dochodów, w związku z czym nie ma możliwości uregulowania zaległości.

Prezes KRUS wniósł o oddalenie skargi, gdyż sytuacja materialna skarżącego jest ciężka lecz stabilna, a po zakończeniu remontów spłata zaległych należności będzie możliwa. Zdaniem organu w sprawie nie przekroczono granic swobodnego uznania, gdyż budżet państwa znacznie dofinansowuje fundusz emerytalny KRUS, a w sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie należny zaznaczyć, że niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na mocy przepisu §1 pkt 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 28 sierpnia 2008 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. Nr 163, poz. 1016). Art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) stanowi, że kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3§2 ustawy z 30 sirpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm. dalej-p.p.s.a.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145§1p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności orzeczenia. Dodatkowo należy podnieść, że zgodnie z art. 134§1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.

Analiza akt przeprowadzonego postępowania oraz zarzutów skarg doprowadziły Sąd do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przy czym przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci na przykład braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (vide pogląd S. Hanausek (w:) W. Siedlecki (red.), System prawa procesowego cywilnego. Zaskarżanie orzeczeń sądowych, Ossolineum 1986, s. 318-319, przywołany przez A. Kabata (w:) B. Dauter i in. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. Zakamycze 2005, s. 345).

Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla tego sądu oraz organu administracji państwowej zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach, a tym bardziej w orzeczeniach organów administracyjnych wydanych w innych sprawach. Podkreślić przy tym należy, że naruszenie przez organ podatkowy art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy skład orzekający nie stwierdził zaistnienia przesłanek umożliwiających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w wyżej przywołanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Oznacza to, że dalsze rozważania na temat legalności zaskarżonego aktu muszą być prowadzone w oparciu o stanowisko Sądu wyrażone w wyroku z 4 listopada 2011r. Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133§1 p.p.s.a. Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie stwierdza, że organ administracji wydał decyzję w dniu 23 listopada 2011r. gdy tymczasem wyrok WSA z 4 listopada 2012r. wpłynął do organu dopiero w 7 grudnia 2012r. zatem wydając zaskarżoną decyzję nie uwzględniono wyroku Sądu a w szczególności wskazań co do dalszego postępowania. Takie działanie organu należy uznać za wadliwe i naruszające art. 153 p.p.s.a.

Niezależnie od powyższego uchybienia, skarga jest zasadna także dlatego, że zaskarżona decyzja narusza ona przepisy postępowania w sposób powodujący konieczność wyeliminowania jej z porządku prawnego.

Zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Prezesa KRUS z 25 sierpnia 2011r. zawierają istotne braki uzasadnienia prawnego, natomiast zarysowany w uzasadnieniu stan faktyczny został wadliwie skonstruowany. Zgodnie z brzmieniem art. 107§3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Zgodnie z zasadami prawidłowo prowadzonego postępowania administracyjnego decyzja powinna wskazywać ustalony przez organ administracyjny stan faktyczny, określać przesłanki zastosowania tej, a nie innej kwalifikacji prawnej i ustalać, jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają którym z fragmentów normy prawnej zastosowanej w sprawie (wyrok NSA z 18 maja 2000r. sygn. akt: V SA 2762/99, niepubl.). Przytoczenie przepisów prawa to również wskazanie ich treści i relacji do stanu faktycznego sprawy ( wyrok NSA z 8 listopada 2000r. sygn. akt: III SA 760/99, niepubl.). Sporządzenie prawidłowego uzasadnienia prawnego jest szczególnie istotne w przypadku decyzji o charakterze uznaniowym, takich jak decyzja będąca przedmiotem niniejszego postępowania, gdyż z uzasadnienia tego powinno nadto wynikać, dlaczego organ podjął decyzję w danym kształcie i czy nie przekroczył granic uznania, nadając mu tym samym cechy dowolności. Prawidłowe uzasadnienie prawne umożliwia dokonanie kontroli prawidłowości decyzji i tłumaczy stronie jej przesłanki.

Tymczasem uzasadnienia obydwu decyzji Prezesa KRUS nie wypełnia żadnego z wyżej wskazanych wymogów. Organ zaniechał też wskazania jakie w sprawie przeprowadzono dowody, które z nich zostały uznane za wiarygodne i na których się oparto przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, a którym odmówiono tego przymiotu. Z treści obydwu decyzji wynika, że organ de facto w ogóle nie ustalił stanu faktycznego w sprawie. Co istotne, w aktach sprawy znajduje się dokument sporządzony przez Komisję powołaną przez Wojewodę M. w którym ustaleono wysokości poniesionych strat w gospodarstwie Skarżącego na skutek powodzi, która miała miejsce w maju 2010r. a z którego treści wynika, że szkody dotyczą 90% gospodarstwa. Dokument ten w ogóle nie był brany pod uwagę przez organ. Organ nie zindywidualizował też sytuacji Skarżącego w aspekcie istnienia jej ważnego interesu i sytuacji majątkowej, a z drugiej strony stanu finansów funduszów, do czego zobowiązuje go wskazany przepis art. 41a ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy. W postępowaniu zainicjowanym wnioskiem strony o umorzenie należności z tytułu składek organ ma obowiązek badania czy za umorzeniem przemawia ważny interes strony oraz jakie są możliwości płatnicze wnioskodawcy. Ponadto organ przy podejmowaniu decyzji w przedmiocie umorzenia winien wyważyć pomiędzy ważnym interesem zobowiązanego oraz stanem finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego. Wobec powyższego organ, badając stan faktyczny sprawy, ma obowiązek dokonać przede wszystkim analizy sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej wnioskodawcy, a dokonane w tym zakresie ustalenia zawrzeć w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia. Kwestia umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie nie może być zatem w żadnym przypadku rozpatrywana w oderwaniu od aktualnej sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawcy. Nie można jej rozpatrywać bez wnikliwej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, a więc wszelkich danych, które obrazują sytuację życiową osoby wnioskującej o umorzenie należności składkowych. Dane te obejmują przede wszystkim informacje dotyczące stanu majątkowego strony (w tym jej bieżących, a nie przyszłych, czy poprzednich możliwości płatniczych), jej sytuacji rodzinnej, stanu zdrowia, źródła uzyskiwanych dochodów, realnych możliwości podjęcia lub zmiany zatrudnienia, czy uzyskiwania dochodów z dodatkowych źródeł, a także skutków, jakie dla jednostki może spowodować konieczność natychmiastowej zapłaty zaległości objętej wnioskiem o umorzenie. Ważny interes w umorzeniu składek ze względu na trudną sytuację materialną ubezpieczonego istnieje bowiem wtedy, gdy pomiędzy obowiązkiem zapłaty składek i możliwościami egzystencyjnymi zobowiązanego istnieje związek tego rodzaju, że wykonanie obowiązku zapłaty składek mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez zobowiązanego i jego bliskich podstawnych potrzeb życiowych.

W niniejszej sprawie organ całkowicie pominął przesłanki ustawowe, czym naruszył przepis art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy, zupełnie nie analizując sytuacji finansowej skarżącego-źródeł dochodów, wysokości uzyskiwanych świadczeń, miesięcznych wydatków rodziny, warunków bytowych, stanu zdrowia i jego wpływu na możliwości osiągania dochodów oraz relacji pomiędzy dochodami a wydatkami koniecznymi dla egzystencji zobowiązanej i jej rodziny. Winno to skutkować ustaleniem jaki w rzeczywistości jest dochód Skarżącego i czy w kontekście złożonego wniosku o umorzenie zaległości składkowych umożliwia mu zapłatę zaległych należności. Właściwa ocena występowania bądź braku rzeczowych przesłanek w konkretnej sprawie może być dokonana tylko po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, poprzedzonym wyczerpującym zebraniem materiału dowodowego oraz dokładnym wyjaśnieniem wszystkich okoliczności faktycznych.

W niniejszej sprawie organ nie wyjaśnił zatem w sposób wystarczający istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, czym naruszył przepisy postępowania, tj. art. 7 i 77§1 k.p.a. w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

Dodatkowo należy podnieść, iż NFZ stwierdził, iż nie jest właściwy w kwestii umorzenia składki na ubezpieczenie zdrowotne a nie jak twierdzi organ w decyzji z 25 sierpnia 2011r. brak było pozytywnej opinii NFZ w sprawie.

Po dokonaniu wyżej wskazanych ustaleń organ winien je ocenić i zanalizować w kontekście przesłanek ważnego interesu Skarżącego i stanu funduszów KRUS, która to ocena powinna zostać zawarta w prawidłowo skonstruowanym uzasadnieniu decyzji. Dopiero w wyniku tak przeprowadzonego postępowania organ może podjąć rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności składkowych. W tym zatem kierunku winno pójść postępowanie organu przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Mając powyższe na względzie, z uwagi na wykazane wyżej uchybienia, należało w oparciu o art. 145§1 ust. 1 lit. c p.p.s.a. orzec jak w sentencji. Działając zaś na podstawie art. 135 p.p.s.a., Sąd orzekł o wyeliminowaniu z obrotu prawnego także decyzji poprzedzającej zaskarżoną decyzję z 25 sierpnia 2011r., gdyż było to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy, której dotyczyła skarga.

Sąd zaniechał orzeczenia o kosztach postępowania, z uwagi na to, że Skarżący występował w sprawie osobiście, bez profesjonalnego pełnomocnika, a z mocy art. 239 pkt 1lit. e p.p.s.a. zwolniony był z obowiązku uiszczania kosztów sądowych w niniejszej sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych.