Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1345/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54 § 1 i 4, art. 1a pkt 12, art. 33, art. 59, , art. 80 , art. 81
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 32, art. 40 § 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz (sprawozdawca), Sędziowie asesor WSA Piotr Dębkowski, sędzia WSA Waldemar Śledzik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 września 2019 r. sprawy ze skargi G. S.K.A. z siedzibą w P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R. (dalej także: "Naczelnik", "NUS", "organ pierwszej instancji") prowadził wobec G. S.K.A. (dalej także: "Skarżąca", "Spółka", "Strona", "Zobowiązana") postępowanie egzekucyjne na podstawie własnego tytułu wykonawczego z dnia [...] kwietnia [...] r., obejmującego należność z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych w kwocie należności głównej 75.337,00 zł oraz odsetek w kwocie 429,30 zł. Przedmiotowy tytuł wykonawczy doręczono Zobowiązanej Spółce w dniu 15 maja 2017 r.

Zawiadomieniem z dnia 20 listopada 2018 r., Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R. dokonał zajęcia rachunku bankowego Zobowiązanej Spółki, prowadzonego w [...] Bank [...] S.A. Zawiadomienie o zajęciu doręczono Zobowiązanej Spółce w dniu 4 grudnia 2018 r., natomiast bankowi w dacie jego wystawienia.

Pismem z dnia 20 listopada 2018 r., [...] Bank [...] S.A. zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w realizacji zajęcia polegającej na braku środków na rachunku Zobowiązanej Spółki.

Pismem z dnia 11 grudnia 2018 r., Skarżąca wniosła skargę na czynność egzekucyjną zajęcia rachunku bankowego dokonaną zawiadomieniem z dnia 20 listopada 2018 r., w uzasadnieniu wskazując na nieistnienie obowiązku w stosunku do Spółki, zastosowanie niedopuszczalnego środka egzekucyjnego oraz nieprawidłowe doręczenie zawiadomienia o zajęciu bezpośrednio Stronie, z pominięciem ustanowionego pełnomocnika. Ponadto Strona zaznaczyła, iż w przedmiotowej sprawie toczy się postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiocie zaliczenia zwrotu z tytułu VAT na poczet dochodzonych należności, wobec czego do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia tej sprawy organ egzekucyjny nie powinien był wszczynać i prowadzić egzekucji. W związku z tym Strona uznała czynność za niedopuszczalną, wnosząc jednocześnie o umorzenie postępowania.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R. oddalił ww. skargę.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji dokonał oceny zastosowanego środka egzekucyjnego przez pryzmat art. 80 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm., dalej także "u.p.e.a.") stwierdzając, że nie znalazł nieprawidłowości w sposobie przeprowadzenia zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Natomiast odnośnie podnoszonego w skardze doręczenia zawiadomienia o zajęciu bezpośrednio do Strony, z pominięciem ustanowionego pełnomocnika, organ egzekucyjny wskazał, iż pomimo zaistnienia nieprawidłowości w tym zakresie nie doszło do naruszenia, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponadto zaznaczono, że zawarty w piśmie stanowiącym skargę wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego zostanie rozpatrzony osobnym pismem.

Zażaleniem z dnia 20 lutego 2019 r. Strona zaskarżyła postanowienie z dnia [...] stycznia 2019 r., wnosząc o jego uchylenie w całości i o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:

- art. 29 § 1 u.p.e.a. poprzez uznanie, że organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem jest nieuprawniony do merytorycznego rozpatrzenia wniesionych zarzutów w skardze na czynności egzekucyjne,

- art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez uznanie, że obowiązek w stosunku do Spółki istnieje,

- art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. poprzez zastosowanie niedopuszczalnego środka egzekucyjnego w sprawie,

- art. 32 oraz art. 40 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej także " k.p.a.") w zw. z art. 59 § 1 pkt 1 oraz art. 18 u.p.e.a.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej także: "Dyrektor", "DIAS", "organ drugiej instancji", "organ odwoławczy") utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu Dyrektor wskazał, że czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu rachunku bankowego, w ocenie Dyrektora, została przeprowadzona zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, zatem wniesione zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Odnośnie podnoszonej przez Stronę niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. wyjaśnił, iż zgodnie z art. 19 § 1 u.p.e.a. "naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych (...)", w tym również do stosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego, jako wymienionego w art. 1a pkt 12 pkt a u.p.e.a. Natomiast podnoszona przez pełnomocnika Strony okoliczność, iż w przedmiotowej sprawie toczy się postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiocie zaliczenia zwrotu z tytułu VAT na poczet dochodzonych należności, pozostaje bez wpływu na dopuszczalność stosowania środków egzekucyjnych.

Odnosząc się do podnoszonego w skardze zarzutu doręczenia zawiadomienia o zajęciu bezpośrednio Zobowiązanej Spółce z pominięciem wyznaczonego pełnomocnika, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. wskazał, iż zgodnie z art. 32 k.p.a. "strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania". Organ drugiej instancji zwrócił uwagę na wyrok z dnia 13 marca 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 3605/06, wydany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który dostrzegł i ten aspekt, że doręczenie odpisu tytułu wykonawczego należy do czynności wymagających osobistego udziału zobowiązanego. Również we wcześniejszych orzeczeniach zwracano uwagę na kwestię, iż charakter czynności podejmowanych w postępowaniu egzekucyjnym zasadniczo ogranicza zakres zastępowania strony przez pełnomocnika, zaś jedną z takich czynności jest doręczenie odpisu tytułu wykonawczego (por. wyrok NSA z dnia 26 października 1999 r., sygn. akt I SA/Ka 30/98). Doręczenie zatem powinno nastąpić osobiście zobowiązanemu, bowiem równocześnie z tą czynnością dokonuje się pouczenia zobowiązanego o prawie zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zatem "natura tej czynności" jako przesłanka wskazana w art. 32 k.p.a. wyklucza zastępstwo w osobie pełnomocnika (Ł. Matusiakiewicz, Kontrowersje wokół instytucji pełnomocnictwa w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ABC nr 149841). Z tych samych względów, zdaniem Dyrektora, powyższe rozważania można odnieść również do doręczenia zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego. Dokument stanowiący ww. zawiadomienie zawiera bowiem pouczenia, które są skierowane bezpośrednio do osoby zobowiązanego, nie zaś do jego pełnomocnika. Wskazać tutaj należy chociażby na pouczenie o zakazie dokonywania wypłat zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. W związku z powyższym doręczenie zawiadomienia pełnomocnikowi z pominięciem zobowiązanego mogłoby w konsekwencji doprowadzić do sytuacji, w której zobowiązany nie zostałby prawidłowo pouczony o ograniczeniu praw przysługujących przecież bezpośrednio i tylko jego osobie. Powyższe mogłoby doprowadzić np. do sytuacji, w której zobowiązany już po otrzymaniu zawiadomienia przez pełnomocnika, nie będąc przez niego jeszcze o tym fakcie poinformowany, podejmowałby czynności mające na celu dokonanie wypłaty zajętej kwoty, czym nieświadomie naruszyłby zakaz, o którym pouczony został w zawiadomieniu o zajęciu. W związku z powyższym za nieprawidłowe należy uznać stanowisko, zgodnie z którym doręczenie zawiadomienia o zajęciu z pominięciem pełnomocnika Strony stanowi wadę czynności egzekucyjnej. Niemniej jednak, biorąc pod uwagę poprawność sentencji rozstrzygnięcia wydanego przez organ egzekucyjny, Dyrektor uznał, że nieprawidłowość ta pozostaje bez wpływu na wynik niniejszego postępowania.

Natomiast odnośnie wnioskowanego przez pełnomocnika Strony, w treści skargi na czynność egzekucyjną i powtórzonego w rozpatrywanym zażaleniu, umorzenia postępowania egzekucyjnego, Dyrektor wyjaśnił, iż zgodnie z zasadą niekonkurencyjności środków zaskarżenia brak jest możliwości rozstrzygania w tym zakresie w postępowaniu wszczętym poprzez wniesienie skargi na czynność egzekucyjną. Ustawodawca określił bowiem wyraźnie w treści art. 54 § 5a u.p.e.a., iż w przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności. Podobnie uprawnienia organu rozpoznającego zażalenie na postanowienie wydane w przedmiocie skargi nie mogą wykraczać poza określone wyżej kompetencje organu pierwszej instancji. Tym samym przedmiotowy wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego nie może być rozpoznany w ramach niniejszego postępowania. Niezrozumiały dla organu drugiej instancji jest przy tym stawiany przez Skarżącą zaskarżonemu postanowieniu zarzut nierozpatrzenia podniesionych w skardze okoliczności przemawiających za umorzeniem postępowania egzekucyjnego, w kontekście zawartego w przedmiotowym postanowieniu stwierdzenia, iż "wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego na postawie art. 59 § 1, 2a w zw. z art. 60 § 1 u.p.e.a. zostanie rozpatrzony osobnym pismem". Na marginesie warto zauważyć, iż zgodnie z postanowieniem z dnia[...] lutego 2019 r., Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R. wypowiedział się w kwestii wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] kwietnia [...] r., odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie.

Mając na względzie powyższe, Dyrektor postanowił utrzymać w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] stycznia [...] r.

Skarżąca, nie godząc się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego, złożyła w dniu 16 maja 2019 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie:

1) art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 29 § 1 u.p.e.a., poprzez nieodniesienie się w postanowieniu do argumentacji Skarżącej dotyczącej możliwości merytorycznego rozpatrzenia przez organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem, wniesionych zarzutów w skardze na czynność egzekucyjną,

2) art. 107 § 3 w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., poprzez nieodniesienie się w postanowieniu do argumentacji Skarżącej wskazującej, iż obowiązek w stosunku do Spółki istnieje,

3) art. 59 § 1 u.p.e.a. poprzez zastosowanie niedopuszczalnego środka egzekucyjnego w sprawie,

4) art. 32 i art. 40 § 2 w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez doręczenie zawiadomień bezpośrednio Zobowiązanemu (Spółce) z pominięciem pełnomocnika ustanowionego do reprezentowania jej w postępowaniu egzekucyjnym,

5) art. 6, art. 7 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez naruszenie zasady praworządności oraz działanie organów egzekucyjnych z naruszeniem interesu Strony, pomimo że w aktach sprawy znajdowało się pełnomocnictwo uprawniające doradcę podatkowego do działania w imieniu Strony,

6) art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez prowadzenie postępowania egzekucyjnego w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej,

7) art. 9 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez naruszenie zasady informowania stron (pełnomocnika) w postępowaniu egzekucyjnym.

W związku z powyższym Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji z dnia 24 stycznia 2019 r., zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego zgodnie z właściwymi przepisami oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że dokonana w przedmiotowej sprawie czynność egzekucyjna jest pochodną wydanych w sprawie tytułów wykonawczych, zatem organ egzekucyjny, będący w sprawie jednocześnie wierzycielem, w ramach skargi na czynność egzekucyjną powinien rozpatrzyć nie tylko zarzuty formalnoprawne. Zarzuty przedstawione przez Spółkę dotyczyły w istocie braku możliwości prawnych do dokonania czynności egzekucyjnej, zatem miały charakter formalnoprawny i mogły być rozpatrzone w ramach skargi na czynność egzekucyjną.

W ocenie Strony, w niniejszej sprawie zachodzi również niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, z uwagi na fakt, iż przed WSA w Warszawie zawisła sprawa w przedmiocie skargi Spółki na ostateczne postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. w sprawie odmowy zaliczenia zwrotu VAT na dochodzone należności.

Ponadto Strona podniosła zarzut naruszenia przepisów regulujących kwestie doręczania Stronie korespondencji. W zakresie tytułu wykonawczego z dnia 26 kwietnia 2017 r. R. K. został ustanowiony w sprawie pełnomocnikiem. Spółka mając taką wolę oraz pełną świadomość, iż korespondencja związana z wszelkiego rodzaju czynnościami przeprowadzanymi w toku postępowania egzekucyjnego zostanie przesłana do pełnomocnika, podpisała pełnomocnictwo. Zatem wszelkie pisma związane z tym postępowaniem egzekucyjnym powinny być doręczane pełnomocnikowi, w tym przedmiotowe zawiadomienie. Wobec powyższego, w ocenie Skarżącej, zawiadomienie nie weszło do obrotu prawnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz.U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.). Oznacza to, że wyeliminować z obrotu prawnego można jedynie rozstrzygnięcie naruszające prawo w sposób, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "p.p.s.a."). Z brzmienia tego przepisu wynika, iż w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części.

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek, dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

W niniejszej sprawie, pomimo wniosku Strony o rozpoznanie sprawy na rozprawie, skarga została rozpoznana przez Sąd pierwszej instancji na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Oznacza to, że skierowanie tych spraw do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony, ale równocześnie, skierowanie sprawy na rozprawę także nie może być automatycznym efektem złożenia wniosku w tym przedmiocie. Dlatego też, pomimo że Skarżąca wniosła o przeprowadzenie rozprawy, to z uwagi na brzmienie art. 122 p.p.s.a., powyższy wniosek nie wiązał Sądu orzekającego w sprawie, co oznacza, iż możliwym było skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne (tak też trafnie B. Dauter w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z komentarzem pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego., Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2015 r. str. 527; także wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 maja 2016 r., sygn. akt II SAB/Kr 59/16; wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu wyroki sądów administracyjnych dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd jednocześnie miał na uwadze, że Skarżąca nie wskazała argumentów świadczących, że rozpoznanie sprawy na rozprawie byłoby celowe. Sąd z urzędu także nie dopatrzył się żadnych podstaw przemawiających za koniecznością czy celowością rozpoznania sprawy na posiedzeniu jawnym.

Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia [...] r. w przedmiocie złożonej przez Skarżącą skargi na czynność egzekucyjną, a mianowicie na zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych.

Czynności tej organ egzekucyjny dokonał prowadząc postępowanie egzekucyjne na podstawie własnego tytułu wykonawczego z dnia [...] kwietnia [...] r., nr [...] obejmującego należność z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych w kwocie należności głównej 75.337,00 zł oraz odsetek w kwocie 429,30 zł. Przedmiotowy tytuł wykonawczy został doręczony Zobowiązanej Spółce w dniu 15 maja 2017 r.

Zarzuty podniesione w skardze dotyczą z jednej strony zastosowania niedopuszczalnego środka egzekucyjnego oraz nie odniesienia się przez organ odwoławczy do argumentacji Skarżącej, zaś z drugiej naruszenia przepisów dotyczących doręczeń.

Odnosząc się do pierwszej z tych grup zarzutów należy wskazać, że możliwość złożenia skargi na czynność egzekucyjną przewidziana została w art. 54 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego.

W świetle tego przepisu, skarga na czynność egzekucyjną jest instytucją postępowania egzekucyjnego, celem którego jest przymusowe ściągnięcie wymagalnej należności obciążającej zobowiązanego i służy ona kontroli prawidłowości stosowania w tym postępowaniu środków egzekucyjnych wskazanych w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., zmierzających bezpośrednio do wyegzekwowania należności.

W ramach skargi na czynność egzekucyjną ocenie podlegają działania organu egzekucyjnego (oraz egzekutora), który na zlecenie wierzyciela egzekwuje należność wskazaną w tytule wykonawczym.

Skarga na czynność egzekucyjną nie jest natomiast środkiem prawnym umożliwiającym kwestionowanie całokształtu postępowania egzekucyjnego oraz podstaw jego prowadzenia.

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, regulując poszczególne etapy postępowania egzekucyjnego, umożliwia zobowiązanemu kwestionowanie podejmowanych w jego toku rozstrzygnięć. Dlatego też zarówno w orzecznictwie (por.: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2012 r. sygn. akt II FSK 2555/10 i z dnia 3 grudnia 2013 r. sygn. akt II GSK 1285/12), jak i piśmiennictwie (zob. M. Romańska w: System egzekucji administracyjnej, pod redakcją J. Niczyporuka, S. Fundowicza, J. Radwanowicza; Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2004, s. 536) przyjmuje się, uwzględniając zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze faktycznym, i to tylko takie, które nie mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Innymi słowy, skarga na czynności egzekucyjne jest przysługującym zobowiązanemu środkiem prawnym o charakterze subsydiarnym i stanowi uzupełnienie innych środków zaskarżenia, przysługujących zobowiązanemu w postępowaniu egzekucyjnym.

Skarżąca natomiast w postępowaniu wszczętym pismem z dnia 11 grudnia 2018 r., zatytułowanym jako skarga na czynności egzekucyjne, nadanym na poczcie w dniu 18 grudnia 2018 r., wskazywała na nieistnienie obowiązku z stosunku do Spółki, zastosowanie niedopuszczalnego środka egzekucyjnego oraz nieprawidłowe doręczenie zawiadomienia o zajęciu bezpośrednio Stronie, z pominięciem ustanowionego pełnomocnika. W konsekwencji Skarżąca postulowała umorzenie na podstawie art. 59 u.p.e.a. prowadzonej wobec niej egzekucji administracyjnej.

W ocenie Sądu podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 29 § 1 u.p.e.a. poprzez nieodniesienie się w postanowieniu do argumentacji Skarżącej dotyczącej możliwości merytorycznego rozpatrzenia przez organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem, wniesionych zarzutów w skardze na czynność egzekucyjną, naruszenia art. 107 § 3 w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez nieodniesienie się w postanowieniu do argumentacji Skarżącej wskazującej, iż obowiązek w stosunku do Spółki istnieje oraz naruszenia art. 59 § 1 u.p.e.a. poprzez zastosowanie niedopuszczalnego środka egzekucyjnego w sprawie nie są zasadne. Organ nadzoru prawidłowo wyjaśnił Stronie konsekwencje zasady niekonkurencyjności środków zaskarżenia, z której wynika, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze faktycznym i to tylko takie, które nie mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zaś instytucjami pozwalającymi zobowiązanemu kwestionować między innymi istnienie i wymagalność obowiązku dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym, a w rezultacie zasadność wszczęcia i prowadzenia tego postępowania, są zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, uregulowane w art. 33 u.p.e.a. czy też wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego (art. 59 u.p.e.a.). Podkreślić przy tym należy, że Strona została poinformowana, że wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, zawarty w piśmie stanowiącym skargę na czynność egzekucyjną, zostanie rozpatrzony osobnym pismem, co też nastąpiło.

Wskazać przy tym należy, że zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Tym samym, skoro podniesiony przez Skarżąca zarzut nieistnienia obowiązku z stosunku do Spółki mógłby być uwzględniony w oparciu o art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., to nie mógł zostać rozpoznany w drodze skargi na czynność egzekucyjną uregulowanej w art. 54 u.p.e.a. Podobnie rzecz się ma z zarzutem zastosowania niedopuszczalnego środka egzekucyjnego – właściwym sposobem rozpoznania tego zarzutu jest wydanie postanowienia w przedmiocie umorzenia bądź odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, skoro postępowanie takie umarza się, jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne (art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.).

Tym samym za trafne, w ocenie Sądu, należy uznać stanowisko Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W., że w rozpoznanej sprawie zarzuty nieistnienia obowiązku z stosunku do Spółki oraz zastosowania niedopuszczalnego środka egzekucyjnego nie mogły być w ogóle rozpatrywane. Nie mogły być one również skuteczne w postępowaniu sądowoadministracyjnym, tj. prowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

W przedmiotowym przypadku Skarżąca niewątpliwie miała możliwość wniesienia innego środka zaskarżenia, jakim jest wniosek o umorzenie postępowania, i z możliwości tej skorzystała. W sytuacji zaś, gdy przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewidują środki prawne służące kwestionowaniu przez zobowiązanego poszczególnych działań i czynności podejmowanych na kolejnych etapach postępowania egzekucyjnego, brak jest podstaw, aby w ramach skargi obejmującej jedną tylko czynność tego postępowania podlegały analizie wszelkie zarzuty i okoliczności związane z dochodzonym obowiązkiem.

Zasadnie zatem organy orzekające przy rozpatrywaniu wniesionej przez Skarżącą skargi na czynność egzekucyjną skupiły się na ocenie formalnej poprawności zakwestionowanej czynności, nie odnosząc się do zagadnień, które mogły podlegać badaniu w ramach innego środka zaskarżenia.

Organy administracji dokonały przy tym szczegółowej analizy prawidłowości dokonanego przez organ egzekucyjny zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Powołując się na konkretne przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprawnie wykazały, że zajęcie odbyło się zgodnie z tymi przepisami oraz z poszanowaniem praw Skarżącej.

Nie budzi przy tym wątpliwości, że organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. Prawidłowo więc DIAS uznał, że nie doszło do naruszenia przepisów normujących zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego Zobowiązanej, tj. art. 80 i art. 81 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. zajęcie to dokonywane jest przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały – do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty.

W aktach sprawy znajdują się odpis datowanego na 20 listopada 2018 r. zawiadomienia o zajęciu praw majątkowych stanowiących wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, które to zawiadomienie doręczono bankowi w dacie jego wystawienia. Zgodnie z art. 80 § 2 u.p.e.a., w dacie odbioru zawiadomienia dokonano zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego.

Zasadnie także organy przyjęły, że podnoszona przez pełnomocnika Strony okoliczność, iż w przedmiotowej sprawie toczy się postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiocie zaliczenia zwrotu z tytułu VAT na poczet dochodzonych należności, pozostaje bez wpływu na dopuszczalność stosowania środków egzekucyjnych, zaś fakt ten nie może być skutecznie podnoszony w ramach skargi na czynność egzekucyjną.

Zawiadomienie o zajęciu z dnia 20 listopada 2018 r. doręczono także bezpośrednio Zobowiązanej Spółce w dniu 4 grudnia 2018 r., z pominięciem pełnomocnika ustanowionego do reprezentowania jej w postępowaniu egzekucyjnym. W ocenie Sądu stanowisko organu odwoławczego jest nieprawidłowe. Orzeczenia powołane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia dotyczą doręczenia zawiadomienia o zajęciu wraz z tytułem wykonawczym, a więc czynności wszczynającej egzekucję. O ocenie Sądu zasadnie wskazano w nich, że jest to czynność wymagająca osobistego udziału zobowiązanego, a tym samym natura tej czynności jako przesłanka wskazana w art. 32 k.p.a. wyklucza zastępstwo w osobie pełnomocnika. Jednocześnie jednak niewłaściwy jest wniosek organu odwoławczego, że argumentację taką i wynikający z niej wniosek można odnieść również do kolejnego doręczenia zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego, dokonanego w trakcie toczącej się egzekucji. W ocenie Sądu, skoro po doręczeniu jej tytułu wykonawczego Spółka ustanowiła pełnomocnika umocowanego do reprezentowania jej w postępowaniu egzekucyjnym, to kolejne doręczenia następujące już po wszczęciu egzekucji powinny być kierowanego do tego pełnomocnika, skoro Spółka, świadoma swoich obowiązków w postępowaniu egzekucyjnym, uznała, że działanie przez pełnomocnika nie będzie dla niej niekorzystne i nie pozbawi jej np. wiedzy o zajęciu czy możliwości zapoznania się z zawartymi w doręczanych pismach pouczeniami, na co wskazuje organ odwoławczy.

Tym samym działanie Naczelnika w postaci doręczenia zawiadomienia o zajęciu z dnia 20 listopada 2018 r. bezpośrednio Spółce, mimo posiadania przez nią pełnomocnika ustanowionego w postępowaniu egzekucyjnym, stanowiło naruszenie art. 32 i art. 40 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz jednocześnie zasad określonych w art. 6,art. 7 art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Jednakże, w ocenie składu rozpoznającego niniejszą sprawę, pomimo zaistnienia nieprawidłowości w tym zakresie nie doszło do naruszenia, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonanie doręczenia zawiadomienia o zajęciu bezpośrednio Spółce nie pozbawiło tego podmiotu gwarantowanej przepisami ochrony prawnej polegającej na możliwości zaskarżenia takiej czynności egzekucyjnej. Uregulowana w art. 54 § 1 u.p.e.a. skarga na tę czynność został wniesiona przez profesjonalnego pełnomocnika Spółki w terminie określonym w art. 54 § 4 u.p.e.a. Tym samym fakt doręczenia zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego bezpośrednio Stronie a nie jej pełnomocnikowi nie pociągnął za sobą negatywnych dla niej skutków i nie uniemożliwił wniesienia skargi na tę czynność egzekucyjną.

Wbrew argumentacji podniesionej w skardze wejście decyzji (czy też jak w niniejszym przypadku – zawiadomienia o zajęciu wierzytelności) do obrotu prawnego następuje także w sytuacji, gdy doręczenie nastąpiło z naruszeniem przepisów postępowania, np. art. 40 § 2 k.p.a., tj. w sytuacji doręczenia stronie, a nie ustanowionemu przez nią pełnomocnikowi.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że koncepcja "wejścia decyzji do obrotu prawnego" nie jest związana z prawidłowym, tj. zgodnym z przepisami prawa, doręczeniem decyzji, lecz z dokonaniem czynności doręczenia polegającej na uzewnętrznieniu woli organu wobec podmiotu usytuowanego poza organem administracji i to niekoniecznie nawet wobec jej adresata. Wchodzi do obrotu i wywołuje skutki prawne również decyzja doręczona wadliwie np. z naruszeniem przepisów o doręczeniach, z pominięciem niektórych stron, bądź ich pełnomocników. Jeżeli decyzja organu administracji zostanie doręczona, nawet nieprawidłowo z naruszeniem art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej, czy art.40 § 2 k.p.a. to nie można twierdzić, że nie weszła ona do obrotu prawnego. Decyzja taka weszła do obrotu prawnego i może być zaskarżona. Decyzja rozpoczyna zatem swój byt prawny z chwilą ogłoszenia lub doręczenia stronie postępowania i z tym momentem wiąże organ, który ją wydał. Określony w art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej, czy art.40 § 2 K.p.a. obowiązek doręczenia decyzji pełnomocnikowi i liczenie terminu do wniesienia odwołania od daty doręczenia pełnomocnikowi został ustalony w interesie stron postępowania (por. wyroki NSA z dnia 9 listopada 2016 r., sygn. akt I FSK 501/15 i z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt I FSK 1825/15). Jeżeli zatem wadliwe doręczenie decyzji bezpośrednio stronie, a nie pełnomocnikowi, nie wywołało finalnie braku takiego rodzaju reakcji procesowych, które mogłaby normalnie realizować, gdyby doręczenie nastąpiło do rąk pełnomocnika, to naruszenie to może nie mieć istotnego wpływu na wynik sprawy plasowany wyłącznie w sferze procesowej (por. wyroki NSA z dnia 12 maja 2017 r., sygn. akt II FSK 1015/15 i z dnia z 19 marca 2015 r., sygn. akt I FSK 2160/13). Skład orzekający w niniejszej sprawie stanowisko to w pełni podziela i na gruncie rozpoznawanej sprawy uznaje za własne.

W rozpoznawanej sprawie wadliwość polegająca na doręczeniu zawiadomienia o zajęciu bezpośrednio Spółce, nie zaś ustanowionemu przez nią pełnomocnikowi, nie miała istotnego wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Obowiązek doręczenia postanowienia pełnomocnikowi lub stronie i liczenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia od daty doręczenia został ustalony w interesie stron postępowania. Jeżeli zatem wadliwe doręczenie bezpośrednio stronie a nie pełnomocnikowi nie wywołało finalnie braku takiego rodzaju reakcji procesowych, które mogłaby normalnie realizować, gdyby doręczenie nastąpiło prawidłowo, to naruszenie to może nie mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie Strona przekazała pełnomocnikowi otrzymane pismo – zawiadomienie o zajęciu i pełnomocnik po zapoznaniu się z jego treścią, wniósł w terminie środki zaskarżenia – skargę na czynność egzekucyjną. Sposób doręczenia zawiadomienia o zajęciu nie miał zatem wpływu na zakres uprawnień procesowych strony i nie wywarł wpływu na wynik postępowania.

W konsekwencji, działanie organów nie naruszyło prawa materialnego, zaś wyżej wskazane naruszenie prawa procesowego nie miało wpływu na wynik sprawy. Tym samym brak podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a, orzekł, jak w sentencji.