Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1779/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 29
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

SENTENCJA

Dnia 23 września 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie WSA Beata Sokołowska (spr.) WSA Marek Sachajko Protokolant: Ref. staż. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi M B na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] oraz decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] w części, w której organ stwierdza, że płatności przyznane niniejszą decyzją nie będą zrealizowane, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...]2006r. po rozpatrzeniu wniosku M B przyznał mu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2005 r. (JPO i UPO) w wysokości ogółem 9.213,48 zł.

M zmarł natomiast w dniu 9 lutego 2006 r. Należności z tytułu powyższych płatności przelano na konto wskazane przez wnioskodawcę – w dniu 30 marca 2006r.

W oświadczeniu z 8 maja 2006 r. żona wnioskodawcy M B poinformowała Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o śmierci męża i otrzymaniu przedmiotowych dopłat unijnych.

Dyrektor OR ARiMR w P decyzją z dnia [...]r. stwierdził nieważność decyzji organu I instancji z dnia [...]jako wydanej wobec osoby nieżyjącej.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...], na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r., Nr 6, poz. 40 ze zm.), art. 104 kpa, art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IV a tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. U. WE Nr L 345 z 20.11.2004 r., s. 1 ze zm.) przyznał M B w związku ze śmiercią M B oraz przejęciem posiadania gospodarstwa rolnego przez spadkobiercę płatności bezpośrednie do gruntów rolnych za 2005 r. (JPO i UPO) w kwocie 9213,48 zł. Jednocześnie organ wskazał, że strona otrzymała już przedmiotowe płatności przyznane pierwotnie jej zmarłemu mężowi decyzją z dnia 21 lutego 2006 r., wobec tego płatności przyznane decyzją z dnia [...] 2007 r. nie będą zrealizowane.

W dniu 22 marca 2007r. płatności przyznane decyzją z dnia [...]2007r. w kwocie 9213,48 zł zostały jednak przekazane M B na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów. Według organu nastąpiło to na skutek błędów technicznych w trakcie przetwarzania danych.

Biorąc powyższe pod uwagę, kierownik BP ARiMR decyzją z dnia [...] adresowaną do M B wydaną na podstawie m.in. art. 29 ust. 1, 1a, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.), art. 104 kpa oraz art. 73 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.U.UE.L.2004.141.18), ustalił kwotę nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w łącznej kwocie 9.213,48 zł.

W uzasadnieniu organ wskazał, że wskutek błędu księgowego ta sama kwota płatności bezpośrednich została niezasadnie wypłacona stronie dwa razy, wobec czego przelana na jej konto po raz drugi kwota w wysokości 9.213,48 zł była świadczeniem nienależnym, podlegającym zwrotowi.

W ocenie organu nie zachodzą przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności, określone w art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004. Nie można bowiem uznać, że błąd organu nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez stronę. Otrzymanie po raz kolejny płatności na rok 2005r. powinno wzbudzić wątpliwości strony co do zasadności ich przyznania. Nadmierne pobranie nastąpiło 22 marca 2007r. a informacja Kierownika BP ARiMR o możliwości dokonania zwrotu powyższych płatności została doręczona stronie 24 października 2013r., a więc przed upływem dziesięciu lat od daty płatności. Według organu nie można uznać, że strona działała w dobrej wierze, gdyż dobrą wiarę uchyla już brak staranności.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona, reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, wniosła o jej uchylenie zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 poprzez jego niezastosowanie na skutek błędnego uznania, że strona nie spełniła przesłanek wyłączających obowiązek zwrotu nadmiernie pobranych płatności, czyli poprzez przyjęcie, że błąd organu mógł zostać w zwykłych okolicznościach wykryty przez stronę

- art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 poprzez jego niezastosowanie na skutek błędnego uznania, że strona nie spełniła przesłanek wyłączających obowiązek zwrotu nadmiernie pobranych płatności, czyli poprzez przyjęcie, że strona nie działała w dobrej wierze oraz naruszenie przepisów postępowania tj:

- art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpc i art. 80 kpa poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy

- art. 8 kpa w zw. z art. 11 kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej.

W uzasadnieniu odwołania podniesiono m. in., że organ był zobowiązany do odstąpienia od żądania zwrotu nadmiernie pobranych płatności, gdyż w sprawie miały zastosowanie art. 73 ust. 4 i art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Błąd organu dotyczący podwójnego wypłacenia spornych płatności nie mógł być wykryty przez nią w zwykłych okolicznościach. Podkreślono, że odwołująca działała w dobrej wierze i nie zakładała, że otrzymała nienależnie pobrane świadczenia od organu. Nie miała ona złych intencji wprowadzenia w błąd organu I instancji. Powiadomiła Kierownika BP ARiMR o śmierci męża i o otrzymanej kwocie z tytułu płatności.

Po rozpoznaniu odwołania strony Dyrektor OR ARiMR decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając jego ustalenia faktyczne i prawne.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ II instancji uznał, że świadczenia przekazane po raz drugi na rachunek bankowy strony zostały pobrane nienależnie. W konsekwencji M B jako osoba, która pobrała ponownie kwotę 9.213,48 zł z rachunku bankowego, jest zobowiązana do jej zwrotu.

Zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie miały zastosowania przepisy 73 ust. 4 i art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, albowiem nie było podstaw do przyjęcia, że błąd organu dotyczący podwójnego wypłacenia spornych dopłat unijnych nie mógł być wykryty przez stronę w zwykłych okolicznościach oraz, że strona działała w dobrej wierze.

Organ II instancji wyjaśnił, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...]r. przyznał M B płatności bezpośrednie do gruntów rolnych za 2005 r. (JPO i UPO) w kwocie 9213,48 zł, ale jednocześnie organ I instancji jednoznacznie i kategorycznie wskazał, że strona otrzymała już przedmiotowe płatności przyznane pierwotnie jej zmarłemu mężowi powyższą decyzją z dnia [...] 2006 r., wobec tego płatności przyznane decyzją z dnia [...] 2007 r. miały już nie podlegać realizacji. Strona nie mogła zatem powoływać się na swoją dobrą wiarę, skoro odebrała powyższą decyzję, z której wynikało, że otrzymała ona już kwotę dotyczącą przedmiotowych płatności. W ocenie Dyrektora OR ARiMR M B winna poinformować organ o otrzymaniu nienależnej płatności w dniu 22 marca 2007 r., czego jednak nie uczyniła.

Powyższa decyzja Dyrektora OR ARiMR z dnia [...]2014r. stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, zarzuciła zaskarżonej decyzji, że została ona wydana z naruszeniem przepisów :

- prawa materialnego tj. art. 73 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 poprzez ich niezastosowanie na skutek błędnego uznania, że w sprawie nie zachodziły przesłanki wskazane w tych przepisach,

- postępowania t.j. art. 7, art. 77, art. 8 i art. 11 kpa poprzez niewyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego i prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organu.

Zdaniem strony skarżącej organy były zobowiązane do odstąpienia od żądania zwrotu nadmiernie pobranych płatności, gdyż w sprawie miał zastosowanie art. 73 ust. 4 i art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Według strony błąd organu dotyczący podwójnego wypłacenia spornych płatności nie mógł być wykryty przez nią w zwykłych okolicznościach. Ponadto skarżąca działała w dobrej wierze i nie zakładała, że otrzymała nienależnie świadczenia od organu. Nie miała złych intencji, była zagubiona po śmierci męża, o której powiadomiła organ jak i o otrzymanej płatności. Organy błędnie przyjęły, że strona miała świadomość dwukrotnego wypłacenia jej płatności za 2005 rok. Dochodzona płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy. Błąd ten nie mógł zostać wykryty przez stronę w zwykłych okolicznościach. Skarżąca otrzymywała też inne wpływy na konto, nie analizowała co miesięcznie konta i nie weryfikowała każdego wpływu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor OR ARiMR wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu swojej decyzji.

Na rozprawie w dniu 23 września 2015 r. pełnomocnik strony skarżącej podniósł, że jeżeli już to organ winien żądać zwrotu wypłaconych kwot z tytułu dopłat na podstawie decyzji kierowanej do zmarłego męża skarżącej, gdyż decyzja ta została unieważniona. Pełnomocnik ponownie powołał się na dobrą wiarę skarżącej. Wskazał, że na jej kontro obok przedmiotowej kwoty płatności wpłynęły również inne środki pieniężne z tytułu transakcji sprzedaży nieruchomości dokonanej krótko przed śmiercią męża strony. Wpływały też inne środki finansowe z tytułu sprzedaży samochodu dokonanej również przed śmiercią męża skarżącej, a po tym fakcie ponadto środki pieniężne wypłacone przez towarzystwo ubezpieczeniowe. Z tego względu skarżąca nie zauważyła spornych środków pieniężnych przekazanych przez Agencję z tytułu dopłat po raz drugi. Ponadto strona nie wiedziała, że decyzja przyznająca zmarłemu mężowi dopłaty została unieważniona, albowiem organ nie zawiadomił jej o tym. Organ nigdy nie wezwał skarżącej do zwrotu środków pieniężnych przekazanych na wspólny rachunek bankowy małżonków z tytułu płatności przyznanych zmarłemu mężowi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, ale z przyczyn innych niż zostały w niej podniesione.

W opinii Sądu zaskarżona decyzja organu II instancji, poprzedzająca ją decyzja organu I instancji oraz część decyzji organu I instancji z dnia [...]2007 r. zostały wydane z naruszeniem prawa. Sąd uznał bowiem, że nie było podstaw prawnych do żądania od strony skarżącej zwrotu płatności przekazanej przez organ na konto bankowe skarżącej po wydaniu decyzji z dnia [...] 2007 r. Zdaniem Sądu sprawa ta nie może być załatwiona w drodze administracyjnej, gdyż roszczenia tego rodzaju mogą być ewentualnie dochodzone jedynie na drodze postępowania cywilnego.

W decyzjach organów II i I instancji nakładających na skarżącą obowiązek zwrotu płatności jako podstawę prawną podano art. 29 ust. 1, 1a, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.), art. 104 kpa oraz art. 73 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.U.UE.L.2004.141.18).

Art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stanowi co do zasady podstawę do żądania przez organ zwrotu środków publicznych nienależnie pobranych, co znaczy, że może uzasadniać skierowanie decyzji o zwrot takich środków, do każdego, kto te środki faktycznie pobrał lub mógł pobrać.

W orzecznictwie sądowym zajmującym się kwestią interpretacji przepisów art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w sprawach o zwrot nienależnie pobranych płatności dominuje stanowisko, że są to przepisy mogące być samodzielną podstawą decyzji administracyjnej o zwrocie nienależnie pobranych płatności ( m. in. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 363/13, lex nr 1481795 ). Przepisy art. 29 ustawy o ARiMR zawierają normy kompetencyjne w tym sensie, że określają one organ uprawniony do działania, treść jego działania (ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych) oraz formę działania (decyzja administracyjna).

W ocenie Sądu istotne jest dokonanie ustalenia, czy art. 29 ust. 1 powyższej ustawy określa w sposób wyczerpujący zakres kompetencji organu do egzekwowania nienależnie pobranych płatności. Z treści art. 29 ust. 7 zawierającej odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów działu III Ordynacji podatkowej, dotyczących zobowiązań podatkowych, wynika, że art. 29 nie jest regulacją kompletną (wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 363/13, lex nr 1481795).

Kierując się zawartym w art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR odesłaniem do działu III Ordynacji podatkowej trzeba wskazać, że przepisy tego działu zawierają regulacje dotyczące zobowiązań podatkowych, w tym regulacje dotyczące powstania zobowiązania podatkowego i zaległości podatkowych. Przepis art. 21 § 1 Ordynacji określa sposoby powstania zobowiązania podatkowego – przez zaistnienie zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania i wydanie (doręczenie) decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. Należy podkreślić, że zobowiązanie podatkowe powstaje bez udziału (decyzji) organu podatkowego tylko wtedy, gdy ustawa wyraźnie wiąże powstanie zobowiązania podatkowego z konkretnym zdarzeniem. Wówczas zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy prawa, z chwilą zaistnienia tego zdarzenia.

Na gruncie Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe jest ściśle związane z obowiązkiem podatkowym. Wynika to z treści art. 5 Ordynacji podatkowej, według którego zobowiązaniem podatkowym jest wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia podatku, w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego. Przepisy Ordynacji podatkowej, w tym przepisy działu III dotyczące zobowiązań podatkowych mają więc jedynie zastosowanie do świadczeń typu podatkowego, czyli świadczeń (danin) publicznych, wynikających ze stosunków publicznoprawnych.

Podkreślić należy zatem, że Ordynacja podatkowa nie jest aktem prawnym, za pomocą którego organ podatkowy może egzekwować również inne należności przysługujące państwu, nieobjęte jednak obowiązkiem podatkowym.

Przepisy działu III Ordynacji mają odpowiednie zastosowanie tylko do płatności – świadczeń publicznoprawnych, przyznanych w trybie decyzji administracyjnej, wydanej przez odpowiedni organ administracyjny. To stwierdzenie prowadzi z kolei do wniosku, że organ właściwy w sprawach dotyczących przyznawania płatności nie może w trybie decyzji administracyjnej egzekwować obowiązków, które nie mają charakteru publicznoprawnego, bo nie wiążą się z istniejącym stosunkiem publicznoprawnym, np. wynikającym z decyzji o przyznaniu płatności ( m. in. wyrok NA z dnia 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 363/13, lex nr 1481795 ).

Ze stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy wynika, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o przyznaniu płatności bezpośrednich M B została wydana [...]2006 r. Wnioskodawca zmarł jednak 9 lutego 2006 r., a więc przed zakończeniem postępowania administracyjnego i wydaniem rozstrzygnięcia w tej sprawie.

Sąd podziela pogląd wyrażony m. in. wyroku NSA z dnia 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 839/13 (orzeczenia.nsa.gov.pl/doc), zgodnie z którym decyzję administracyjną wydaną wobec osoby zmarłej należy uznać za decyzję nieistniejącą, wydaną w nieistniejącym postępowaniu administracyjnym. Postępowanie administracyjne nie może bowiem toczyć się bez strony. Osoba zmarła nie może być stroną postępowania, którego celem jest wydanie rozstrzygnięcia o jej prawach lub obowiązkach (B. Adamiak, Wadliwość decyzji administracyjnych, Wrocław 1986, s. 48-49 oraz M. Kamiński, Nieważność decyzji administracyjnej, Wolters Kluwer 2006 r., s. 158). Stąd przepis art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. nakazuje organowi zawieszenie postępowania administracyjnego w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105).

Jak stwierdził NSA w wyroku z dnia 16 kwietnia 2014 r. (sygn. akt II GSK 363/13, lex nr 1481795) decyzję nieistniejącą (pozorną) należy odróżnić od decyzji dotkniętej wadą nieważności, dającą podstawę do stwierdzenia jej nieważności (art. 156 § 1 k.p.a.). Ta pierwsza nie wywołuje żadnych skutków prawnych, nie podlega zaskarżeniu, ani też nie wymaga stwierdzenia jej nieważności w odpowiednim trybie. Natomiast druga formalnie istnieje w obrocie prawnym, korzysta z domniemania prawidłowości, dopóki nie zostanie usunięta z obrotu w sposób określony przepisami prawa (nie nastąpi stwierdzenie jej nieważności).

W opinii Sądu w przedmiotowej sprawie prawo M B do płatności w ogóle nie powstało (nie mogło powstać na podstawie decyzji nieistniejącej). Zmarły nie stał się, co oczywiste, beneficjentem płatności i związanych z nią praw i obowiązków. Przekazana więc przez organ w dniu 30 marca 2006r. na konto zmarłego wnioskodawcy i jego żony kwota – 9.213,48 zł nie była płatnością we właściwym, prawnym tego słowa znaczeniu, zrealizowaną w ramach powstałego na podstawie decyzji administracyjnej stosunku publicznoprawnego. Stanowiła wydatkowanie środków publicznych bez podstawy prawnej na rzecz podmiotu nieuprawnionego – żony zmarłego wnioskodawcy.

Decyzja z dnia [...] 2006r. jako wydana wobec osoby prawnej nie weszła wcale do obrotu prawnego.

W oświadczeniu z 8 maja 2006 r. żona wnioskodawcy M B poinformowała organ o śmierci męża i otrzymaniu kwoty z tytułu dopłat bezpośrednich za 2005 rok (k. 6/1 akt adm.).

Dyrektor OR ARiMR wydał w dniu [...]2006 r. decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji organu I instancji z dnia [...] 2006 r. jako wydanej wobec osoby nieżyjącej. Była to decyzja zbędna, albowiem, jak już wskazano powyżej, decyzję nieistniejącą (pozorną) należy odróżnić od decyzji dotkniętej wadą nieważności, dającą podstawę do stwierdzenia jej nieważności (art. 156 § 1 k.p.a.). Ta pierwsza nie wywołuje żadnych skutków prawnych, nie podlega zaskarżeniu, ani też nie wymaga stwierdzenia jej nieważności w odpowiednim trybie.

Już na tym etapie sprawy organ winien jednak stwierdzić, że kwota przekazana na konto wskazane przez zmarłego wnioskodawcę i pobrana przez jego żonę jest świadczeniem nienależnym, podlegającym zwrotowi, ale nie w odrębnym postępowaniu administracyjnym, lecz ewentualnie na drodze powództwa przed sądem powszechnym (wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 839/13, orzeczenia.nsa.gov.pl/doc).

Organ nie wezwał M B o zwrot pieniędzy przekazanych przez niego w oparciu o decyzję Kierownika BP z dnia [...]2006r.

M złożyła wniosek o płatności bezpośrednie do gruntów rolnych za 2005r. dopiero w dniu 10 stycznia 2007 r. (k. 8/1 akt adm.).

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...]2007 r. przyznał M wnioskowane płatności za 2005 r. (JPO i UPO) w kwocie łącznej 9213,48 zł. Jednocześnie organ wskazał, że strona otrzymała już przedmiotowe płatności przyznane pierwotnie jej zmarłemu mężowi decyzją z dnia [...]2006 r., wobec czego płatności przyznane niniejszą decyzją z dnia [...]2007 r. nie będą zrealizowane.

Zdaniem Sądu, uwzględniając wcześniejsze rozważania, nie było podstaw prawnych do zawarcia w decyzji z dnia [...] 2007r. przyznającej M B płatności bezpośrednie do gruntów rolnych za 2005 r. (JPO i UPO) w kwocie 9213,48 zł powyższego zapisu, że "płatności przyznane niniejszą decyzją nie będą zrealizowane". To bowiem przekazanie środków pieniężnych dokonane na podstawie nieistniejącej w obrocie decyzji (z dnia [...] 2006r.), a więc bez wymaganej podstawy prawnej rodziło obowiązek zwrotu pobranych pieniędzy.

W decyzji z dnia [...] 2007 r. wydanej na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r., Nr 6, poz. 40 ze zm.) organ mógł orzec jedynie o przyznaniu lub o odmowie przyznania wnioskowanych płatności.

Zgodnie zaś z art. 4 ust. 2 w przypadku śmierci producenta rolnego płatność przysługuje spadkobiercy, który przejął posiadanie gospodarstwa rolnego i złożył wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji o przyznanie płatności, której dotyczył wniosek spadkodawcy.

Niezależnie od tego zauważyć należy, że mimo powyższych wskazań organu zawartych w decyzji z dnia [...]2007 r. M otrzymała ponownie kwotę 9213,48 zł tytułem płatności JPO i UPO za 2005r. Zdaniem organu doszło do tego na skutek błędów technicznych popełnionych w trakcie przetwarzania danych.

Kierownik BP ARiMR decyzją z dnia [...] 2014 r., wydaną na podstawie m.in. art. 29 ust. 1, 1a, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.), art. 104 kpa oraz art. 73 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.U.UE.L.2004.141.18), ustalił M kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2005 w łącznej wysokości 9.213,48 zł. Dyrektor OR ARiMR zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W opinii Sądu w sytuacji ustalenia, że M zmarł przed wydaniem decyzji przyznającej mu wnioskowane płatności rolne należało wezwać skarżącą do zwrotu środków pieniężnych przyznanych na podstawie decyzji z [...] 2006r. a w przypadku nieskuteczności tego wezwania wystąpić na drogę postępowania cywilnego. Sam fakt pobrania nienależnych środków publicznych przez M (w oparciu o decyzję wydaną na jej zmarłego męża) nie jest wystarczającą przesłanką do żądania ich zwrotu na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z uwagi na wcześniejsze rozważania. Również art. 29 ust. 1a nie może stanowić właściwej podstawy prawnej rozstrzygnięcia organów obu instancji. Decyzja z dnia [...]2006 r. wydana po śmierci wnioskodawcy, o czym była już mowa, nie znalazła się przecież w obrocie prawnym.

Marginalnie zauważyć można, że inaczej należałoby oceniać prawnie sytuację, w której decyzja o przyznaniu płatności M B zostałaby mu doręczona i weszłaby do obrotu przed jego śmiercią, a przedmiotowa płatność zostałaby pobrana przez stronę skarżącą już po zgonie wnioskodawcy.

Reasumując stwierdzić trzeba, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy dopiero na mocy decyzji z dnia [...] 2007 r. skarżąca nabyła prawo do otrzymania płatności do gruntów rolnych za rok 2005 w kwocie 9213,48 zł jako spadkobierca, który przejął posiadanie gospodarstwa rolnego i złożył wniosek o przyznanie płatności. Przekazanie powyższej kwoty na konto bankowe wskazane przez stronę było zatem prawidłowe.

Zwrotowi podlega natomiast kwota nienależnie pobrana przez stronę na mocy decyzji adresowanej do M. Zwrotu tej kwoty organy mogą dochodzić jednak wyłącznie na drodze powództwa cywilnego przed sądem powszechnym.

Zaskarżona decyzja Dyrektora OR ARiMR i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania ( art. 29 ust. 1 i ust. 1a ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ) w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Niezgodna z prawem była ponadto decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] 2007 r. w części, w której organ stwierdza, że płatności przyznane niniejszą decyzją nie będą zrealizowane. Brak było podstaw prawnych do dokonania tego rodzaju "zastrzeżenia" w powyższej decyzji.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie z powyższych względów, a nie z powodu podniesionych w niej zarzutów dotyczących naruszenia art. 73 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 oraz art. 7, art. 77, art. 8 i art. 11 kpa. Zdaniem strony postępowanie organów było co do zasady prawidłowo prowadzone w trybie art. 29 ustawy o ARiMR, organ dokonał natomiast błędnych i niepełnych ustaleń faktycznych dotyczących istnienia okoliczności zwalniających skarżącą od konieczności zwrotu nienależnie pobranych płatności wypłaconych na podstawie decyzji z [...] 2007r. (działanie w dobrej wierze).

W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 135 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Opisane naruszenia prawa uzasadniały więc uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz decyzji kierownika BP ARiMR z dnia [...] 2007r., w części, w której organ stwierdza, że płatności przyznane niniejszą decyzją nie będą zrealizowane, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.

O kosztach postępowania sądowego Sąd postanowił w oparciu o art. 200 p.p.s.a. i w oparciu o § 6 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokacie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (j. t. Dz. U. z 2013, poz. 461 ze zm.).