Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 375/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 127 ust. 7
journal: Dz.U. 2012 poz 145
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity.
article: art. 153, art. 170
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi J. H. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. z dnia [...] kwietnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Starosta [...] decyzją z dnia [...] listopada 2008 r., znak: [...] udzielił pozwolenia wodnoprawnego dla [...] Sp. z o.o. na wykonanie urządzenia wodnoprawnego w zakresie budowy Małej Elektrowni Wodnej na rzece W. w m. S. na wysokości [...] km w obrębie działek nr [...], [...] i [...].

Z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego tą decyzją wystąpił J. H..

Starosta [...] postanowieniem z [...] kwietnia 2013 r. wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją własną z [...] listopada 2008 r., a kolejnym postanowieniem z [...] czerwca 2013 r. wznowił postępowanie uwzględniając żądanie J. H..

Następnie decyzją z [...] czerwca 2013 r. Starosta [...] odmówił uchylenia decyzji własnej z [...] listopada 2008 r. Wskutek odwołania J. H. i V. T. Inne (dalej: Dyrektor RZGW) uchylił powyższą decyzję, a sprawę przekazał organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy decyzją z dnia [...] września 2013 r. Starosta [...] odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia [...] listopada 2008 r. Organ uznał, że J. H. wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania zachowując termin, natomiast V. T. stała się uczestniczką postępowania od [...] lutego 2013 r., kiedy to wraz z J. H. złożyła zażalenie od postanowienia Starosty z [...] lutego 2013 r. o odmowie wznowienia postępowania. Organ ustalił, że V. T. pismem z [...] września 2011 r. wystąpiła o stwierdzenie nieważności źródłowej decyzji z [...] listopada 2008 r. Tak więc już w dacie złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności była w posiadaniu informacji umożliwiających jej złożenie wniosku o wznowienie i nie uczyniła tego w przewidzianym prawem terminie, tym samym nie wypełniła przesłanek z art. 148 K.p.a. Dalej Starosta wskazał, że przepis art. 127 ust. 7 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r. poz. 145 z późn. zm., dalej uPw) stanowi lex specialis względem art. 28 K.p.a. J. H., mimo stosownego wezwania, nie wykazał swojego interesu prawnego, a w szczególności nie udokumentował własności urządzenia wodnego znajdującego się w zasięgu oddziaływania jak i władania powierzchnią ziemi w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód. Wyjaśnił, że krąg osób, którym przysługuje przymiot stron w postępowaniu o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego jest określony szerzej niż w art. 127 ust. 7 uPw. Podobnie przy rozpatrywaniu projektu budowlanego bierze się pod uwagę szerszą grupę osób. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie zasięg oddziaływania urządzenia wodnego, co do którego wydano kwestionowane pozwolenie wodnoprawne, został ograniczony tylko do działek nr [...], [...] i [...], stanowiących własność Skarbu Państwa. Zgodnie z operatem wodnoprawnym i dołączoną do niego mapą żadna z nieruchomości należących do J. H. nie znajduje się w powyższym obszarze oddziaływania. Tym samym wnioskodawca nie mógł uzyskać statusu strony tego postępowania, co w konsekwencji przemawiało za odmową uchylenia rozważanego pozwolenia wodnoprawnego.

Na skutek odwołania V. T. i J. H. decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. Dyrektor RZGW w P. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podzielił stanowisko organu I instancji.

W wyniku skargi J. H. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 30 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Po 216/14 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję. Sąd stwierdził, że z uwagi na przekroczenie przez V. T. terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania za błędne należało uznać stanowisko organów administracji publicznej, które orzekły jednolicie o odmowie uchylenia decyzji z dnia [...] listopada 2008 r. w odniesieniu zarówno do J. H., jak i do V. T.. V. T. została potraktowana przez organy za stronę postępowania wznowieniowego, mimo, że nie została ujęta we wniosku J. H. jako wnioskodawczyni wznowienia. Nie zachowała zaś terminu do domagania się wznowienia postępowania. Zdaniem Sądu organy orzekające nieprawidłowo rozpatrzyły również wniosek J. H. z dnia [...] grudnia 2008r. Sąd wskazał, że organy dokonując oceny, czy J. H. przysługiwał status strony postępowania i zajmując w tym zakresie negatywne dla tego skarżącego stanowisko, poprzestały na ogólnikowym odwołaniu się do operatu wodnoprawnego, którego nie dołączono do akt sprawy, ani nie dokonano jego bliższej identyfikacji. Sąd stwierdził, że nie może przyjąć związania ustaleniami zawartymi w powyższym dokumencie, a organy winny poczynić własne ustalenia. Uznał też, że w konsekwencji tej wady naruszono też prawo skarżącego do czynnego udziału w postępowaniu. Nie zgodzono się z argumentacją organów, która przemawiała za brakiem interesu prawnego skarżącego. Analizując treść przepisu art. 127 ust. 7 uPw Sąd doszedł do wniosku, że intencją ustawodawcy było stosunkowo szerokie ujęcie katalogu osób, które mogą wystąpić w charakterze strony w toku postępowania w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego. Nie poddano analizie okoliczności związanych z oświadczeniami skarżącego odnośnie prowadzenia przezeń stawów pstrągowych na działce nr [...], władania zastawką z korytem wlotowym na działce nr [...] oraz siłowni małej energetyki wodnej na działce nr [...]. Zdaniem Sądu nietrafnie organy uznały, że sam charakter inwestycji, o jakiej mowa w decyzji z dnia [...] listopada 2008 r., tj. budowa małej elektrowni wodnej, powoduje już, że zakres jej oddziaływania nie będzie wykraczał poza nieruchomości należące do inwestora. Takie ustalenie Sąd uznał za przedwczesne, gdyż urządzenie wodne nawet niewielkich rozmiarów może istotnie modyfikować przepływ wody. Sąd nie podzielił też stanowiska organów, w świetle którego ewentualny wpływ przedsięwzięcia na sferę prawną skarżącego powinien być oceniany dopiero na etapie postępowanie w przedmiocie wydania pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 lipca 2015 r., sygn. akt II OSK 1295/15 oddalił skargę kasacyjną (...) sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Po 216/14 w sprawie ze skargi J. H. na decyzję Inne z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] września 2013 r. znak: [...] o odmowie uchylenia decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2008 r. znak: [...] udzielającej pozwolenia wodnoprawnego dla [...] sp. z o.o. na wykonanie urządzenia wodnoprawnego w zakresie budowy Małej Elektrowni Wodnej na rzece W. w m. S. na wysokości [...] km w obrębie działek nr [...], [...] i [...].

Naczelny Sąd Administracyjny oddalając skargę kasacyjną [...] Sp. z o.o. nie podzielił zarzutów w niej zawartych. Jednocześnie wskazał, że trafne co do reguły są te uwagi sądu I instancji zawarte w uzasadnieniu skarżonego wyroku, gdzie wskazano, że wykluczenie statusu strony u J. H. nastąpiło na podstawie odwołania się do ustaleń operatu wodnoprawnego przedstawionego w procedurze ubiegania się przez [...] Sp. z o.o. o udzielenie jej pozwolenia wodnoprawnego. Przy czym sąd II instancji stwierdził, iż rzecz w tym, że przedstawione sądowi I instancji akta sprawy nie zawierały powyższego operatu, a ponadto to odwołanie się do jego ustaleń miało istotnie ogólnikowy charakter. Dodatkowo z akt sprawy wynika, że Starosta [...] odmówił udostępnienia J. H. wspomnianego operatu wodnoprawnego "Mała Elektrownia Wodna na rzece W. w S.". To wszystko uprawniało sąd I instancji do stwierdzenia naruszeń prawa, o których mowa w art. 10 § 1, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., tym samym zarzut skargi kasacyjnej odnośnie uchybienia cyt. przepisów uznać wypadnie za nieuzasadniony.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd I instancji wadliwie przyjął, że z materiału dowodowego sprawy wynikać ma, że rzeka W. będzie najpierw przepływała przez planowane urządzenie wodne, a dopiero następnie przez urządzenia i stawy skarżącego, co w świetle oświadczeń J. H. podczas rozprawy przed WSA w Poznaniu, także w zakresie piętrzenia wody na jazie miało znaleźć potwierdzenie, a w konsekwencji doprowadziło ten sąd do wniosku, że niezbędne jest rozważenie czy nie przysługiwał skarżącemu przymiot strony w kontekście całego art. 127 ust. 7 uPw. Dodatkowo sąd I instancji wywodził o szerokim ujmowaniu zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji. Sąd odwoławczy stwierdził, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prowadząc kontrolę zaskarżonych doń decyzji nie dysponował operatem wodnoprawnym, do którego ustaleń organy się odwoływały i na podstawie którego zbudowały wywód, wedle którego J. H. nie posiadał przymiotu strony w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty [...] z [...] listopada 2008 r. o udzieleniu skarżącej kasacyjnie Spółce pozwolenia wodnoprawnego. Prowadzenie przeto przez sąd I instancji argumentacji, w dużej mierze opierającej się wyłącznie na oświadczeniach skarżącego złożonych podczas rozprawy, w kierunku przypuszczającym istnienie u J. H. interesu prawnego w rozumieniu art. 127 ust. 7 uPw miało charakter wyraźnie spekulatywny. Organy orzekające w sprawie wznowienia niejako rozdzieliły materiał aktowy, skoro w/w operat wodnoprawny znajduje się w aktach administracyjnych dołączonych do akt sądowych w sprawie ze skargi kasacyjnej J. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 października 2013 r., sygn. IV SA/Wa 2159/12 rozpatrywanej równocześnie przez Naczelny Sąd Administracyjny pod sygn. II OSK 3087/13. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny orzekając ze skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. dysponował rzeczonym operatem wodnoprawnym, którym z kolei nie dysponował WSA w Poznaniu. Z operatu tego wynika, że woda wpływająca do urządzenia Małej Elektrowni Wodnej w S. nie będzie następnie wpływała do kanału młyńskiego, którym poprzez zastawkę regulowany jest dopływ wody do stawów rybnych i innych urządzeń wodnych. Z operatu powyższego wynika ponadto, że działka nr [...], na której znajdować ma się owa zastawka stanowi własność Skarbu Państwa. Dodatkowo, jak wynika z materiału aktowego kwestia piętrzenia wody na jazie w S. była przedmiotem odrębnej decyzji Starosty [...] z [...] lutego 2009 r., a postępowanie w tej sprawie toczyło się z udziałem skarżącego.

Sąd odwoławczy stwierdził też, że art. 127 ust. 7 uPw określający przymiot strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego ma charakter materialnoprawny. Nie jest uprawnione, aby w ponownie prowadzonym postępowaniu organy rozważyły, czy skarżącemu nie przysługiwał przymiot strony postępowania nie tylko w świetle art. 127 ust. 7 pkt 4 uPw (jako "właścicielowi istniejącego urządzenia wodnego znajdującego się w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych"), ale w myśl całego art. 127 ust. 7 uPw. Uwzględniając podmiot wnioskujący o wydanie pozwolenia wodnoprawnego (Spółkę [...] oraz przedmiot tego pozwolenia, z góry wykluczyć należy potrzebę analizowania przymiotu strony u J. H., jako uprawnionego do wznowienia postępowania z pkt 1, 2 i 3 art. 127 ust. 7 uPw. Nie obszerność wyliczenia katalogu podmiotów będących stroną w sprawie o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego nakazywałaby doszukiwania się przymiotu strony u skarżącego, ale potrzeba skonkretyzowania czy skarżący mieści się chociażby w jednej z kategorii tych podmiotów i nakaz dokonania takiej oceny w tym zakresie przez organy, aby było to stwierdzenie poddające się kontroli sądu administracyjnego. W tej zaś kwestii NSA oddał sądowi I instancji, że istotnie wywód Starosty miał charakter ogólnikowy.

Reasumując Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że stwierdzenie powyższego uchybienia sądu wojewódzkiego, w kontekście braku dysponowania przez organy wznowieniowe całością materiału aktowego, nie miało jednak znaczenia dla oceny zasadności podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisu art. 127 ust. 7 uPw, skoro zaskarżony wyrok, mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiadał prawu. To z kolei nakazywało skargę kasacyjną oddalić na zasadzie art. 184 P.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę Starosta [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...] umorzył postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną własną decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. znak: [...] udzielającej pozwolenia wodnoprawnego dla [...] Sp. z o.o. na wykonanie urządzenia wodnego w zakresie budowy MEW na rzece W. w m. S. na wys. [...] km w obrębie działek nr [...], [...] i [...] w stosunku do V. T. oraz odmówił uchylenia ww. decyzji w stosunku do J. H..

W uzasadnieniu decyzji Starosta stwierdził, że celem art. 127 ust. 7 uPw jest zawężenie kręgu stron w postępowaniu o wydanie pozwolenia wodnoprawnego do wymienionych w nim podmiotów. Jak wynika z analizy stanu faktycznego J. H. jest współwłaścicielem działki nr [...] obręb S., która zgodnie z ewidencją gruntów jest gruntem rolnym oraz gruntem pod wodami powierzchniowymi stojącymi, na której są zlokalizowane stawy pstrągowe. Działka ta oddalona jest od inwestycji realizowanej przez spółkę [...] Sp. z o.o. o kilkadziesiąt metrów. Zdaniem Starosty z operatu wodnoprawnego sporządzonego w niniejszej sprawie wynika, że spółka [...] Sp. z o.o. realizuje swoje przedsięwzięcie przy jazie, z którego piętrzenia korzystają także inni użytkownicy, w tym J. H.. Dlatego inwestor zobowiązany jest prowadzić prace tak, aby realizacja inwestycji nie przeszkadzała w korzystaniu z wody innych użytkowników. Z operatu nie wynika też, że aby w ramach realizacji inwestycji zostało zakłócone prawo J. H. do korzystania z uprawnienia, które posiada na mocy aktualnego pozwolenia wodnoprawnego. W opisie technicznym operatu wskazano, że celem [...] Sp. z o.o. jest uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego na wykonywanie urządzeń wodnych MEW zlokalizowanych na prawym brzegu rzeki W. i złożonych z kanału doprowadzającego, budynku MEW z turbozespołem i rurociągu wyprowadzającego oraz niezbędnej infrastruktury. W operacie wskazano, że piętrzenie odbywać się będzie na poziomie (NPP) 163,8 m n.p.m. Planowana MEW przetwarzać ma potencjał hydroenergetyczny rzeki, który skoncentrowany jest w km [...] km rzeki W. za pomocą istniejącego jazu, a więc w związku z realizacją inwestycji nie ulegną zmianie parametry przepływu wody (tj. światło jazu, maks. rzędna piętrzenia). Odnosząc się do zarzutu J. H., że budowa MEW spowoduje podwyższenie rzędnej piętrzenia jazu do 164 m n.p.m. Starosta stwierdził, że nieruchomość należąca do wnioskodawcy z całą pewnością nie znajduje się w obszarze oddziaływania przedmiotowej inwestycji. Sporne przedsięwzięcie nie powoduje jakichkolwiek ograniczeń, które wynikałyby z obowiązujących przepisów prawa w zakresie możliwości zagospodarowania działki J. H.. Ponadto takowe ograniczenia nie wynikają z § 78 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia [...] kwietnia 2007 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle hydrotechniczne (Dz. U. Nr 86, poz. 579). Starosta zważył też, że J. H. nie wykazał też interesu prawnego poprzez wskazanie i udokumentowanie własności urządzenia wodnego znajdującego się w zasięgu oddziaływania, ani też władania powierzchnią ziemi w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód, choć został do tego wezwany. W odpowiedzi przedstawił dokumenty o zatwierdzeniu projektu budowlanego, decyzje dokonania samowolnie rozbiórki stawów pstrągowych przez V. T., zawiadomienie z Gminy S. o postępowaniu w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji celu publicznego dla [...] Sp. z o.o., dwie mapy oraz wypisy z rejestru gruntów. Analizując złożone uwagi i dokumenty Starosta stwierdził, że zasięg oddziaływania w postępowaniu wodnoprawnym dla [...] Sp. z o.o. ogranicza się do działek objętych inwestycją, które są własnością Skarbu Państwa, w trwałym zarządzie Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Ł.. Jednocześnie organ stwierdził, że pozostałe uwagi J. H. nie mają związku ze sprawą albo zostały uprzednio wyjaśnione.

V. T. i J. H. wnieśli odwołanie od powyższej decyzji Starosty [...], zarzucając organowi I instancji niezastosowanie się do wytycznych WSA w Poznaniu zawartych w wyroku z dnia 30 stycznia 2015 r. ,sygn. akt II SA/Po 216/14 oraz Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej zawartych w piśmie z dnia [...] stycznia 2016 r. w zakresie dotyczącym właściwości. Odwołujący podnieśli, iż starosta odmówił im udostępnienia do wglądu akt sprawy, uzasadniając to brakiem przymiotu strony, a przed wydaniem decyzji nie umożliwił wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zdaniem odwołujących należałoby uzupełnić materiał dowodowy o właściwy operat wodnoprawny i jego rzetelną ocenę. Starosta sporządzony w sprawie operat wodnoprawny ocenił ogólnikowo. Wskazali, że [...] Sp. z o.o. w piśmie z dnia [...] lipca 2008 r. poinformowała o zamiarze przebudowy przelewu wód w wydzierżawionym jazie w S. w km [...] rzeki W. poprzez podniesienie jego zamocowania z poziomu o rzędnej 163,80 m n.p.m. do poziomu o rzędnej 164,00 m n.p.m. Można z tego wnioskować z dużym prawdopodobieństwem, że operat wodnoprawny w niniejszej sprawie faktycznie dotyczy tymczasowej budowli hydrotechnicznej piętrzącej zlokalizowanej w km [...] km rzeki W., której urządzenie upustowe zamierzała przebudować spółka. Odwołujący wskazali, że z decyzji Starosty z dnia [...] listopada 2008 r. wynika, że w związku z budową inwestycji nie ulegną zmianie parametry wody (światło jazu, maks. rzędna piętrzenia). Tymczasem w projekcie przewidziano zakres ingerencji w istniejące elementy konstrukcyjne jazu – korektę prawej skarpy od strony wody górnej na ujęciu wody od elektrowni, wykonanie otworu w górnym skrzydle jazu w celu realizacji kanału napływowego obok przyczółka wykonanie żelbetowej niecki wypadowej jazu oraz rury ssącej. Odwołujący podnieśli, że zamierzenie to wpłynie na zmianę wysokości piętrzenia wód jazem zlokalizowanym w obrębie działek nr [...], [...] i [...] ustalonym poprzednio do NPP=163,80 m n.p.m. oraz na warunki poboru z niego wody ujęciem wody elektrowni wodnej powyżej tego ujęcia. Odnosząc się do kwestii przymioty strony przysługującego odwołującym podnieśli oni, iż ujęcie wody do lewara elektrowni składa się ze szczelnego połączenia ujęcia rurociągu wody górnej doprowadzającego wodę do turbozespołu elektrowni oraz rurociągu odprowadzającego wód po wykorzystaniu ich energii do niecki wypadowej jazu z pominięciem zamknięć jazu głównego i ujęcia jazowego wody do kanału młyńskiego. Wydatek lewara elektrowni użytkowany przez [...] Sp. z o.o. wynosi do 5 m3/sek. Rzeczywisty przepływ w korycie rzeki W. w [...] km wynosi ok. 3,5 m3/sek. Cały zasób W. jest więc pobierany przez lewar elektrowni [...] Sp. z o.o. Ujęcie wody do kanału młyńskiego jest usytuowane ok. 15 m poniżej ujęcia wody do elektrowni. Potrzeby wodne ob. "baseny pstrągowe z siłownią MEW" wynoszą 2,76 m3/sek. Naruszenie interesów odwołujących przedmiotową MEW jest więc oczywiste z powody bezpodstawnego przejęcia zasobów wodnych. Co do zasięgu oddziaływania przedmiotowej MEW odwołujący wskazali, że określenie przez Starostę, że chodzi o pojedyncze urządzenie wodne jest mylne, albowiem chodzi o realizację kilku obiektów (budowli hydrotechnicznych). Ponadto pozbawienie J. H. przymiotu strony miało służyć zablokowaniu jego wniosku z dnia [...] września 2008 r. o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego. Nadto odwołujący wskazali, że każda awaria przedmiotowej MEW lub niestaranne oczyszczanie krat wlotowych do lewara elektrowni usytuowanych około 15 m powyżej ujęcia wody do kanału młyńskiego po zamknięciu upustu wody górnej w [...] km może spowodować zalanie basenów. Nadto na tej wysokości rzeki W. istnieje tymczasowa budowla piętrząca, która może zostać rozmyta wodami przepływu. Kopalnia B. nie określiła okresu, w którym będzie utrzymywany obecny stan, a w przypadku rozmycia budowli piętrzącej w km [...] rzeki W. może nastąpić prawie w całości odpływ wód przez jaz ulgowy w km [...] do rzeki W. w km [...]. W tych okolicznościach jaz główny węzła "S. – Jaz" straci przydatność gospodarczą zarówno dla [...] Sp. z o.o., jak i dla J. H..

Dyrektor RZGW decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając rozstrzygnięcie przedstawiono przebieg postępowania i postawione przez odwołujących zarzuty, by następnie wyjaśnić, że w niniejszej sprawie zastosowanie znalazły przepisy Prawa wodnego w brzmieniu przed dniem [...] grudnia 2015 r. Następnie Dyrektor RZGW wskazał, że na mocy art. 153 P.p.s.a. związany jest oceną prawną o wytycznymi zawartymi w wyroku sądu administracyjnego wydanego w niniejszej sprawie. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji analizując ponownie sprawę prawidłowo zastosował się do wyroku WSA w Poznaniu z dnia 30 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Po 216/14, w którym wskazano, że z uwagi na przekroczenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania przez V. T. możliwe jest jedynie umorzenie postępowania. W stosunku zaś do J. H. organ odwoławczy powołał przepisy art. 127 ust. 7, art. 9 ust. 1 pkt 19, art. 122 i art. 37 uPw, by wskazać, że każda ze wskazanych w treści przepisów czynności stanowi samodzielny przedmiot pozwolenia wodnoprawnego. Pozwolenie wodnoprawne na wykonywanie urządzeń wodnych nie jest zaś jednocześnie pozwoleniem na szczególne korzystanie z wód za pomocą tego urządzenia. Oznacza to, że dla każdej czynności wymagającej uzyskania pozwolenia wodnoprawnego może być inny zasięg oddziaływania, a przez to ustalony inny katalog stron, jak też inne obowiązki ustalone w danym pozwoleniu wodnoprawnym. W przypadku wykonania małej elektrowni wodnej (urządzenia wodnego) katalog stron ogranicza się do oddziaływania urządzenia wodnego, a więc do działek, na których jest położona elektrownia. Dyrektor RZGW wskazał, że w sporządzonym w sprawie operacie wodnoprawnym przyjęto, że MEW zostanie zlokalizowana na prawym brzegu rzeki W., a następnie wymieniono podmioty mające przymiot stron na podstawie art. 127 ust. 7 uPw, pomijając J. H.. Organ II instancji zaznaczył, że operat wodnoprawny jest szczególnym środkiem dowodowym, a strona chcąca go podważyć powinna przedłożyć opinię sporządzoną przez inną osobę posiadającą odpowiednią wiedzę. Nadto Dyrektor RZGW wskazał, że ze sporządzonego w niniejszej sprawie operatu wodnoprawnego nie wynika, aby w ramach realizacji inwestycji zostało zakłócone prawo J. H. do korzystania z uprawnienia, które posiada na mocy aktualnego pozwolenia wodnoprawnego. Z opisu technicznego operatu wynika, że celem spółki [...] Sp. z o.o. jest pozwolenie wodnoprawne MEW w S. na rzece W. km [...] zlokalizowanej na prawym brzegu rzeki i złożonej z kanału doprowadzającego do budynku MEW z turbozespołem oraz rurociągu wyprowadzającego i niezbędnej infrastruktury. Wyjaśniono, że Starosta wskazał, iż w operacie odniesiono się do parametrów technicznych jazu w tym rzędnych piętrzenia oraz wykorzystania energetycznego wód rzeki przez elektrownię, ale czynności te zostały objęte odrębnym postępowaniem i nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie.

Dyrektor RZGW dodał, że kwestia korzystania z wód rzeki W. dla celów energetycznych stała się przedmiotem odrębnego postępowania zakończonego decyzją Starosty [...] z dnia [...] lutego 2009 r., znak: [...] Decyzja ta jest przedmiotem postępowania nieważnościowego. Odnosząc się do zarzutu udostępnienia stronie żądanych materiałów organ odwoławczy stwierdził, że choć Starosta odmówił faktycznie wydania uwierzytelnionej kopii dokumentu to jednocześnie poinformował J. H., że zgodnie z art. 73 § 1 i 3 K.p.a. ma prawo wglądu w akta sprawy. Ponadto Dyrektor RZGW na podstawie art. 10 § 1 K.p.a. przed wydaniem decyzji poinformował strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Reasumując organ odwoławczy uznał, że Starosta prawidłowo przeprowadził postępowania i trafnie uznał, że stanowisko stron skarżących nie zasługiwało na uwzględnienie.

J. H. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję Dyrektora RZGW. W motywach skargi przedstawił argumentację tożsamą do prezentowanej w odwołaniu od decyzji Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2016 r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor RZGW wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu [...] października 2016 r. Sąd wezwał Dyrektora RZGW do niezwłocznego uzupełnienia akt administracyjnych sprawy poprzez nadesłanie akt sprawy zakończonej ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia [...] listopada 2008 r. znak: [...], w szczególności dokumentów: "Oceny technicznej dotyczącej wpływu wykonania elementów budowlanych MEW na bezpieczeństwo i stateczność jazu na rzece W. w S. km [...], pisma Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych Inspektorat Terenowy w P. T. z dnia [...] października 2008 r. znak: [...], pisma P. T. z dnia [...] października 2008 r. znak: [...]

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

W pierwszym rzędzie zauważyć należy, iż zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej: P.p.s.a.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Z kolei art. 170 P.p.s.a. przewiduje, iż orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 P.p.s.a. i art. 170 P.p.s.a. oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w tej samej sprawie w przyszłości formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy, zaistniałych po wydaniu wyroku, oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną.

Powyższe uwagi są o tyle istotne, iż w rozpatrywanej sprawie orzekał już tutejszy Sąd (powołany wyżej wyrok z dnia 30 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Po 216/14), a następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 lipca 2015 r., sygn. akt II OSK 1295/15 oddalił skargę kasacyjną (...) sp. z o.o. od tegoż wyroku. Znaczenie z punktu widzenia treści przepisów art. 153 i art. 170 P.p.s.a. ma przy tym fakt, że Naczelny Sąd Administracyjny choć nie uwzględnił skargi kasacyjnej inwestora, to nie podzielił w istotnym zakresie stanowiska tutejszego Sądu, uznając jednocześnie, że nie miało jednak znaczenia dla oceny zasadności podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisu art. 127 ust. 7 uPw, skoro zaskarżony wyrok, mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiadał prawu.

W związku z powyższym Sąd kontrolując zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] zobligowany był uznać za wiążącą ocenę prawną i wytyczne sformułowane w powołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora RZGW z dnia [...] kwietnia 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. w zakresie odmowy uchylenia wobec wniosku J. H. ostatecznej decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2008 r. znak: [...] udzielającej pozwolenia wodnoprawnego dla [...] Sp. z o.o. na wykonanie urządzenia wodnego w zakresie budowy MEW na rzece W. w m. S. na wys. [...] km w obrębie działek nr [...], [...] i [...]. Organy obu instancji w świetle przesłanek określonych w art. 127 ust. 7 uPw, stanowiącego lex specialis wobec art. 28 K.p.a., uznały, że skarżącemu nie przysługiwał przymiot strony w zakończonym ww. decyzją Starosty [...] z dnia [...] listopada 2008 r. postępowaniu dotyczącym udzielenia [...] sp. z o.o. pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie MEW na rzece W., a tym samym, że nie ziściła się przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., tj. strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

Sąd stanowisko organów orzekających podzielił.

W tym miejscu niezbędnym jest przywołanie oceny sformułowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym w niniejszej sprawie wyroku. Sąd ten wskazał, po pierwsze, że przepis art. 127 ust. 7 uPw określający przymiot strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego ma charakter materialnoprawny. Nakazał przy tym, aby w ponownie prowadzonym postępowaniu organy rozważyły, czy skarżącemu nie przysługiwał przymiot strony postępowania w świetle całego art. 127 ust. 7 uPw. Zważyć bowiem należy, że przepis art. 127 ust. 7 uPw stroną postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego czyni: "wnioskodawcę ubiegającego się o wydanie pozwolenia wodnoprawnego" (pkt 1), "właściciela wody" (pkt 2), "właściciela urządzeń kanalizacyjnych, do których wprowadzane będą ścieki przemysłowe zawierające substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego" (pkt 3), "władającego powierzchnią ziemi położoną w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych" (pkt 5), "uprawnionego do rybactwa w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych" (pkt 6). Uwzględniając podmiot wnioskujący o wydanie pozwolenia wodnoprawnego (Spółkę [...] oraz przedmiot tego pozwolenia, Naczelny Sąd Administracyjny z góry wykluczył potrzebę analizowania przymiotu strony u J. H., jako uprawnionego do wznowienia postępowania z pkt 1, 2 i 3 art. 127 ust. 7 uPw. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że dotychczasowa ocena organów orzekających w tym zakresie miała charakter ogólnikowy. Jednocześnie stwierdził, że dysponował sporządzonym w niniejszej sprawie operatem wodnoprawnym, a wynika z niego, że woda wpływająca do urządzenia Małej Elektrowni Wodnej w S. nie będzie następnie wpływała do kanału młyńskiego, którym poprzez zastawkę regulowany jest dopływ wody do stawów rybnych i innych urządzeń wodnych. Nadto sąd odwoławczy zważył, że z operatu wynika też, że działka nr [...], na której znajdować ma się owa zastawka stanowi własność Skarbu Państwa. Dodatkowo Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż jak wynika z materiału aktowego kwestia piętrzenia wody na jazie w S. była przedmiotem odrębnej decyzji Starosty [...] z dnia [...] lutego 2009 r., a postępowanie w tej sprawie toczyło się z udziałem skarżącego.

W tym stanie prawnym sprawy Sąd przyznał rację Dyrektorowi RZGW. Organ odwoławczy wziął pod uwagę, że zgodnie z art. 122 uPw pozwolenie wodnoprawne jest wymagane m.in. na szczególne korzystanie z wód (pkt 1) oraz na wykonanie urządzeń wodnych (pkt 3). W związku z powyższym organ odwoławczy przyjął, że skoro w zakończonym postępowaniu decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. udzielono pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia wodnego – MEW, to obowiązkiem organów była jedynie ocena, czy skarżącemu w ramach tego postępowania skarżącemu przysługiwał przymiot strony w rozumieniu art. 127 ust. 7 uPw. Zaznaczono bowiem, że każda ze wskazanych w art. 122 uPw czynności stanowi samodzielny przedmiot pozwolenia wodnoprawnego. Pozwolenie wodnoprawne na wykonanie urządzeń wodnych (w tym wypadku MEW) nie jest jednocześnie pozwoleniem wodnoprawnym na szczególne korzystane z wód za pomocą tego urządzenia. Inny może być więc zasięg oddziaływania, a przez to ustalony inny katalog stron, jak też inne obowiązki ustalone w danym pozwoleniu wodnoprawnym. W oparciu o charakterystykę przedsięwzięcia przedstawioną w operacie wodnoprawnym pt. "Mała Elektrownia Wodna na rzece W. w S. m [...] wraz z konieczną infrastrukturą" Dyrektor RZGW stwierdził, że w przypadku wykonania tej inwestycji katalog stron ogranicza się do oddziaływania w zasięgu nieruchomości, na których realizowana jest elektrownia.

W ocenie Sądu stanowisko organu II instancji należało podzielić. Zważyć należy, co stwierdził już NSA w powołanym wyżej wyroku, że ze sporządzonego w niniejszej sprawie w sierpniu 2008 r. operatu wodnoprawnego autorstwa K. P. wynika, że woda wpływająca do urządzenia Małej Elektrowni Wodnej w S. nie będzie następnie wpływała do kanału młyńskiego, którym poprzez zastawkę regulowany jest dopływ wody do stawów rybnych i innych urządzeń wodnych należących do J. H.. Działka nr [...], na której znajdować ma się owa zastawka, stanowi własność Skarbu Państwa. Przedmiotowa urządzenie wodne miało wedle ustaleń operatu zostać zlokalizowane na prawym brzegu rzeki W.. J. H. jest zaś współwłaścicielem działki nr [...] obręb S., która jest gruntem rolnym oraz gruntem pod wodami powierzchniowymi stojącymi, na których zlokalizowane są stawy pstrągowe. Woda do tych stawów dochodzi z rzeki W. przez kanał młyński, a więc z innego ujęcia, aniżeli do objętej przedmiotowym pozwoleniem wodnoprawnym MEW. Powyższe wynika z opisu technicznego operatu wodnoprawnego sporządzonego w sprawie. Zważyć należy, iż w opisie tym wskazuje się, że elektrownia wodna zbudowana będzie na prawny brzegu rzeki. Poszczególne elementy elektrowni, takie jak: kanał napływowy, budynek elektrowni i rura ssana zlokalizowane są w obrębie budowli – przy prawym przyczółku jazu, pomiędzy jego skrzydłami, natomiast ujęcie wody będzie znajdowało się przed prawym skrzydłem jazu. Co więcej w ocenie technicznej operatu stwierdza się, że konstrukcja jazu i przyjęte rozwiązania umożliwiają zamontowanie elementów wyposażenia elektrowni ze znikomą ingerencją w stan istniejący rzeki i samego jazu i nie zmieniają dotychczasowej funkcjonalności jazu. Wyjaśniono przy tym, że jaz ten jest ruchomy. Posiada trzy przęsła o szer. po 3 m każde, usytuowane w korycie rzeki oraz czwarte o szer. 4 m na lewym brzegu rzeki, stanowiące ujęcie wody na kanał młyński, a obecnie wykorzystywane dla potrzeb stawów rybnych (pstrągowych). Dalej wskazano, że skoro projektowana elektrownia będzie zlokalizowana w obrębie jazu zmiany istniejącego zagospodarowania terenu będą niewielkie i obejmują korektę skarpy przed prawym skrzydłem jazu, gdzie zlokalizowano ujęcie wody, projektowany budynek elektrowni oraz słupową stację transformatorową. Również wskazuje się, że zasilanie turbiny elektrowni w wodę odbywać się będzie z ujęcia zlokalizowanego przed prawym, górnym skrzydłem jazu kanałem napływowym, umiejscowionym pod drogą (pomiędzy skrzydłem i turbiną). Również budynek elektrowni zlokalizowano obok prawego przyczółka jazu. Przedstawiając opisie technicznym operatu zakres ingerencji w trakcie wykonania MEW w istniejące elementy konstrukcyjne jazu wskazano, ze ze względu na zaobserwowane uszkodzenia erozyjne betonu na prawym filarze (patrząc od strony górnej wody) i złuszczenia betonu na prawym przyczółku jazu należy ubytki te uzupełnić. Reasumując stwierdzono, że w zakresie ingerencji w obiekt i sposób zabezpieczenia elementów jazu związany z budową MEW sprowadza się o korekty prawej skarpy od strony wody górnej – na ujęciu wody do elektrowni oraz niewielkiego poszerzenia koryta rzeki, a także wykonania kanału napływowego obok przyczółka z wykonaniem otworu w prawym, górnym skrzydle jazu. Autor opisu mgr inż. W. W. skonstatował, że przewidywany zakres robót nie narusza podstawowych elementów konstrukcyjnych jazu i nie wpływa na jego stateczność, bezpieczeństwo oraz funkcjonowanie w trakcie i po wybudowaniu MEW.

Zdaniem Sądu w kontekście przedstawionego opisu technicznego operatu wodnoprawnego, a także przedmiotu postępowania, którego wznowienia skarżący zażądał – pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie MEW, organy obu instancji w świetle art. 127 ust. 7 uPw prawidłowo odmówiły skarżącemu przymiotu strony w tym postępowaniu. W szczególności nie można było uznać, że skarżącego można było uznać za władającego powierzchnią ziemi położoną w zasięgu oddziaływania planowanych do wykonania urządzeń wodnych" (art. 127 ust. 7 pkt 5 uPw) lub uprawnionego do rybactwa w zasięgu oddziaływania planowanych do wykonania urządzeń wodnych" (art. 127 ust. 7 pkt 6 uPw). Należy bowiem stwierdzić, że skoro z opisu technicznego operatu wynika, że wykonanie elektrowni ma planowo nastąpić na prawym brzegu, przeciwległym do tego, od którego odchodzi kanał młyński, przez który woda z rzeki W. uchodzi do basenów pstrągowych zlokalizowanych na działce skarżącego, a ingerencja stan istniejący rzeki i samego jazu jest znikoma, to nie sposób przyjąć, że wykonanie przedmiotowego urządzenia wodnego oddziałuje na nieruchomość nr [...] obręb S., którą skarżący włada i na której posiada stawy hodowlane.

Należy podkreślić, że powyższa ocena o niezaliczeniu J. H. do kręgu stron postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia [...] listopada 2008 r. odnosi się jedynie do etapu realizacji inwestycji sprowadzającego się do czynności wykonania malej elektrowni wodnej. Nie obejmuje zaś kolejnego etapu – ustanowienia decyzją Starosty [...] z dnia [...] lutego 2009 r., znak: [...] Spółki [...] głównym użytkownikiem jazu piętrzącego rzeki W. w S. w km [...], udzielenia tej spółce pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie wód rzeki W. na jazie w S. zlokalizowanym w km [...] rzeki do rzędnej 164,00 m n.p.m. oraz na korzystanie z wód rzeki W. dla celów energetycznych w przekroju jazu w S. w ilości maksymalnej 5 m3/s, przy bezwarunkowym zapewnieniu przepływu nienaruszalnego w korycie odpływowym za jazem w ilości 1,4 m3/s i z zapewnieniem w pierwszej kolejności wody dla: Urzędu Gminy S., J. H. na potrzeby stawów pstrągowych w ilości 0,275 m3/s pobieranej ujęciem młyńskim zlokalizowanym po lewej stronie jazu.

Tymczasem argumentacja J. H. podnoszona w trakcie niniejszego postępowania, w tym w skardze sprowadza się – poza merytorycznymi zarzutami co do samej inwestycji spółki [...] - do zakwestionowania przyjętej we wspomnianej decyzji Staroty Bełchatowskiego z dnia [...] lutego 2009 r. dopuszczalnej rzędnej piętrzenia wód rzeki W. na jej km [...] do poziomu 164,00 m n.p.m., tj. podniesienia jej z poziomu rzędnej 163,80 m n.p.m. ustalonej uprzednimi pozwoleniami wodnoprawnymi wydanymi skarżącemu. Stwierdzić należy, iż zarzut ten w rzeczywistości nie odnosi się do postępowania, którego wznowienia skarżący zażądał w niniejszej sprawie, tj. pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia wodnoprawnego MEW na jazie rzeki W. km [...] na działkach nr [...], [...] i [...], lecz do kolejnego pozwolenia wodnoprawnego, którym m.in. uregulowano kwestię dopuszczalnej rzędnej piętrzenia.

Odnosząc się zaś do zarzutu J. H. podniesionego w skardze jakoby nie uzyskał on możliwości przeglądania akt sprawy Sąd stwierdził, że pismem z dnia [...] marca 2016 r. Dyrektor RZGW przed wydaniem zaskarżonej decyzji dał stronom, przed wydaniem zaskarżonej decyzji, możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, lecz skarżący z prawa tego nie skorzystał. Nie sposób więc uznać, by w kontrolowanym przez Sąd postępowaniu doszło do naruszenia zasady czynnego udziału stron w postępowaniu.

Reasumując, uznawszy, że organy orzekające prawidłowo przyjęły, że J. H. w oparciu o przepis art. 127 ust. 7 uPw nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia [...] listopada 2008 r. udzielającej spółce [...] pozwolenia na wykonanie MEW na rzece W. km [...] i w rezultacie trafnie stwierdziły, że skarżący nie został bez własnej winy pozbawiony możności udziału w postępowaniu zakończonym wspomnianą decyzją i dlatego odmówiły jej uchylenia, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.