Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 415/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 627, art. 734 § 1, art. 750
journal: Dz.U. 2020 poz 1740
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
article: art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e
journal: Dz.U. 2020 poz 1398
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Jacek Czaja (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 1774/21 w sprawie ze skargi U. w O. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 12 kwietnia 2021 r. nr 87/14/2021/Ub w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2. oddala skargę; 3. zasądza od U. w O. na rzecz Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

I.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 27 października 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 1774/21, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r., poz. 329; dalej: p.p.s.a.), uchylił decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z 12 kwietnia 2021 r., nr 87/14/2021/Ub w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

Sąd pierwszej instancji za podstawę swojego rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.

Zaskarżoną decyzją z 12 kwietnia 2021 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, na podstawie art. 102 ust. 5 pkt. 24, art. 102 ust. 7 oraz art. 109 i art. 69 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2020 roku, poz. 1398 ze zm.; dalej: "ustawą o świadczeniach") w związku z art. 104 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: "k.p.a."), w związku z art. 734 i art. 750 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2020 r., poz. 1740 ze zm.; dalej: "k.c.") stwierdził, że E. C. podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego od 4 do 19 grudnia 2016 r. z tytułu wykonania zawartej z U. w O. umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.

Postępowanie w sprawie wszczęte zostało na skutek wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Olsztynie z 5 października 2020 r., który zwrócił się do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (Prezes NFZ) z wnioskiem o ustalenie obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu.

W zaskarżonej decyzji Prezes NFZ stwierdził, że sporna umowa dotyczyła świadczenia usług, nie była zaś umową o dzieło, gdyż uczestnik w rzeczywistości wykonywał pracę na podstawie umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z art. 750 k.c. zastosowanie mają przepisy o zleceniu. Wobec tego podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tego tytułu. Przedmiotem tej umowy było wykonanie redakcji wydawniczej i korekty książki autorstwa Izydora Borysa pt. "Rzeźba. Poszukiwanie formy". W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że sama nazwa umowy nie ma decydującego znaczenia przy ocenie jej materialnoprawnego charakteru. Organ przyjął, że zawarta przez strony umowa była umową starannego działania, bowiem w żaden sposób nie precyzowała efektu dzieła. Organ uznał, że czynności polegające na przeprowadzeniu redakcji pracy literackiej nie niosą ze sobą żadnego rezultatu ucieleśnionego w jakiejkolwiek postaci, a sam przedmiot umowy nie podlega obiektywnej weryfikacji. Ponadto organ wskazał, że z treści analizowanej umowy nie wynika także, jakie przesłanki miałyby prowadzić do uznania, że rezultat umowy zawiera wady fizyczne, co uznawane jest za kryterium odróżniające w sytuacji, gdy granica między usługami a dziełem nie jest wystarczająco ustalona. Organ podkreślił także, że materiał dowodowy zebrany w sprawie nie dał podstaw do uznania, że wypłata wynagrodzenia uzależniona była od określonych efektów pracy uczestniczki, bowiem nie było żadnej zależności pomiędzy wysokością wypłacanego wynagrodzenia a jakością wykonanego przedmiotu umowy.

Zdaniem WSA, sporna decyzja narusza przepisy prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), gdyż doszło do wadliwego zastosowania art. 734 § 1 i art. 750 k. c. oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach. WSA wskazał, że zgodnie z art. 627 k.c. przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Elementami przedmiotowo istotnymi umowy o dzieło jest określenie dzieła, do którego wykonania zobowiązany jest przyjmujący zamówienie, a także, z uwzględnieniem regulacji art. 628 w związku z art. 627 k.c., wynagrodzenia, do którego zapłaty zobowiązany jest zamawiający. Umowa o dzieło jest umową o "rezultat usługi". Rezultat, o który umawiają się strony, musi być obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Celem umowy o dzieło nie jest bowiem czynność (samo działanie) lub zaniechanie, które przy zachowaniu określonej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu. Wykonanie umowy o dzieło ma doprowadzić w przyszłości do powstania konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu, jako koniecznego do osiągnięcia zgodnie z treścią umowy. Przedmiotem umowy jest zatem zobowiązanie do wykonania określonego dzieła, które może mieć charakter materialny jak i niematerialny. Rezultat pracy wykonującego stanowi wytworzenie dzieła o cechach zindywidualizowanych, nieistniejącego w takiej postaci przed rozpoczęciem wykonywania umowy. Wykonanie dzieła najczęściej przybiera postać wytworzenia rzeczy lub dokonania zmian w rzeczy już istniejącej (naprawienie, przerobienie, uzupełnienie). Poza rezultatami materialnymi istnieją także postacie (rezultaty) niematerialne, które mogą, ale nie muszą, być ucieleśnione w jakimkolwiek przedmiocie materialnym (rzeczy). Rezultatem nieucieleśnionym w rzeczy nie może być natomiast czynność, a jedynie wynik (skutek) tej czynności (por. W. Wyrzykowski [w:] M. Fraś, M. Habdas, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom IV. Zobowiązania. Część szczególna, LEX 2021). Do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu (art. 750 k.c.), co oznacza, że w zależności od treści i charakteru konkretnej umowy, niektóre przepisy będą zatem stosowanie wprost, inne z pewnymi modyfikacjami, a jeszcze inne w ogóle nie znajdą zastosowania.

WSA zauważył, że do elementów przedmiotowo istotnych umowy zlecenia, zgodnie z art. 734 § 1 k.c., należy określenie czynności prawnej, którą przyjmujący zlecenie ma wykonać. Niewątpliwie jest to zobowiązanie starannego działania, bowiem przyjmujący zlecenie jest odpowiedzialny za dokonanie wszystkich zależnych od niego czynności niezbędnych dla dojścia zleconej czynności prawnej do skutku, a także jest odpowiedzialny za dołożenie należytej staranności w toku dokonywania zleconej czynności prawnej dla dającego zleceni (por. P. Drapała [w:] J. Gudowski, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom V. Zobowiązania. Część szczegółowa, art. 734, LEX 2021).

Mając na uwadze powyższe, WSA wskazał, że przedmiotem spornej umowy było wykonanie redakcji wydawniczej i korekty książki autorstwa Izydora Borysa pt. "Rzeźba. Poszukiwanie formy". Zdaniem WSA, stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji odnośnie charakteru prawnego tej umowy jest nieprawidłowe, gdyż umowa zakłada osiągnięcie przez uczestnika postępowania konkretnego rezultatu. W ocenie WSA, wykonanie czynności według wzorców ogólnie przyjętych dla tego rodzaju działań, a polegające w szczególności na przeczytaniu i sprawdzeniu tekstu pod kątem poprawności ortograficznej, gramatycznej, interpunkcyjnej, stylistycznej, językowej i merytorycznej, stanowi rezultat w postaci gotowego do wydania tekstu. WSA wskazał, że z art. 645 k.c. wynika, że w przypadku umowy o dzieło istotne są często osobiste przymioty wykonawcy i nie ulega wątpliwości, że umowa, której przedmiotem jest redakcja wydawnicza i korekta tekstu, zawierana jest z uwzględnieniem konkretnych umiejętności strony tego rodzaju umowy. Prawidłowe wywiązanie się z umowy wymagało posiadania przez wykonawcę stosownej wiedzy i umiejętności, a także zastosowania odpowiednich metod i narzędzi językowych. WSA zauważył, że rezultatem czynności podjętych przez uczestniczkę jest tekst zapisany w formacie word, który – zgodnie z protokołem odbioru dzieła znajdującym się w aktach sprawy – został wykonany zgodnie z zawartą między stronami umową. Oznacza to w praktyce, że oczekiwany i sprawdzalny rezultat pracy (dzieła) ma wykonać wybrana osoba charakteryzująca się swoistymi przymiotami, które umożliwiają wykonawcy prawidłowe wywiązanie się z zapisów umowy. W odróżnieniu od umowy o dzieło, w przypadku umowy zlecenia cechy osobowe zleceniobiorcy nie są już tak istotne.

Zdaniem WSA, przedmiot spornej umowy wskazuje na wolę stron zawarcia umowy o dzieło, w rozumieniu w art. 627 k.c. i nie można uznać, że istotą umowy pozostawało jedynie staranne dążenie uczestnika do osiągnięcia pewnego rezultatu. Gdyby bowiem uczestnik nie przygotował ostatecznej wersji redakcji i korekty tekstu w formie określonej w umowie, nie wykonałby tej umowy, choćby podjął stosowne czynności z najwyższą starannością. Wobec tego należy uznać, że to określony rezultat, a nie czynności do niego prowadzące, stanowił przedmiot umowy stron, zawartej i ukształtowanej w granicach zakreślonych przez prawo i naturę (właściwość) danego stosunku prawnego.

Istotnym elementem umowy o dzieło jest wynagrodzenie, bowiem umowa ta jest umową odpłatną. W przypadku umowy o dzieło strony powinny określić wysokość wynagrodzenia albo wskazać podstawy do jego ustalenia. W sprawie wynagrodzenie z tytułu zawartej umowy zostało ustalone poprzez wskazanie kwoty 400 zł, która została wypłacona (rachunek z 19 grudnia 2016 r.) po wykonaniu dzieła. Wypłata wynagrodzenia jest ściśle związana z wykonaniem dzieła, nie mają przy tym znaczenia same czynności podjęte celem jego wykonania. Postanowienia tego rodzaju nie występują zazwyczaj przy umowie zlecenia. W sytuacji gdy zlecona czynność nie została dokonana, przyjmującemu zlecenie należy się wynagrodzenie, jeżeli wykaże, że dołożył należytej staranności w celu wykonania umowy (był gotów do jej wykonania), zaś niedokonanie czynności nastąpiło na skutek okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności, w szczególności wskutek przeszkód spowodowanych przez dającego zlecenie (wyrok SA w Warszawie z 24 sierpnia 2012 r., sygn. akt I ACa 67/12, LEX nr 1220685).

Kolejnym elementem charakteryzującym umowę o dzieło jest możliwość oceny wykonania umowy z punktu widzenia tego, czy można taką ocenę przeprowadzić pod kątem wystąpienia wad efektu pracy (art. 637 § 1 k.c.). Zleceniobiorca nie odpowiada bowiem za wady określonego rezultatu, ale jedynie za należyte staranie przy wykonywaniu czynności. Natomiast w przypadku zamawiającego jako strony umowy o dzieło istotne jest nie tyle, czy wykonawca należycie się starał, ale to czy dzieło w ogóle powstało oraz czy jest prawidłowe. Tym samym przeprowadzenie oceny, czy uczestnik należycie wykonał umowę, opiera się właśnie na ocenie rezultatu jego pracy. Zdaniem WSA, wszelkie ewentualnie mogące powstać wątpliwości w tej mierze niweluje protokół odbioru dzieła, stanowiący załączniki do zawartej umowy, w którym odbiór pracy stanowiącej dzieło w postaci wykonania redakcji wydawniczej i korekty książki autorstwa Izydora Borysa pt. "Rzeźba. Poszukiwanie form", potwierdziła osoba wyznaczona do odbioru dzieła. Zdaniem WSA, uwzględniając powyższe argumenty należy stwierdzić, że dokonana redakcja i korekta książki posiada wszelkie istotne elementy dzieła, gdyż charakteryzuje się oryginalnym i niepowtarzalnym charakterem. Ponadto, redakcja i korekta książki istnieje w postaci postrzegalnej, pozwalającej odróżnić ją od innych tego rodzaju przedmiotów, a także wskazać istotę osiągniętego rezultatu, który jest konkretny i widoczny – przedstawiony został w formie pisemnej, na co wskazują zapisy protokołu odbioru dzieła.

II.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożył Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Prezes NFZ) i zaskarżając ten wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, a nadto zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania kasacyjnego.

W skardze kasacyjnej zarzucono:

1) w granicach wskazanych w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:

a) art. 627 k.c. - poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w ustalonym stanie faktycznym skarżącą i uczestnika łączyła umowa o dzieło, a w konsekwencji niewłaściwe uznanie wykonania redakcji wydawniczej i korekty książki autorstwa Izydora Borysa pt. "Rzeźba. Poszukiwanie formy" za dzieło w rozumieniu wskazanej normy prawnej, w sytuacji gdy z ustalonego stanu faktycznego wynika, że strony łączyła umowa o świadczenie usług do której zgodnie z art. 750 k.c. stosuje się przepisy dotyczące zlecenia;

b) art. 734 § 1 w związku z art. 750 k.c. - poprzez błędną wykładnię i zaniechanie zastosowania, w sytuacji gdy z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że czynności realizowane przez uczestnika na rzecz skarżącej były wykonywane na podstawie umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia;

c) art. 65 § 1 i 2 k.c. - poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez uznanie, że z okoliczności w jakich uczestnik i skarżący złożyli oświadczenia woli wynika, że strony zawarły umowę o dzieło, przez co nie wystąpiła podstawa do objęcia uczestnika obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, w sytuacji gdy z ustalonego stanu faktycznego wynika, że strony łączyła umowa o świadczenie usług, do której zgodnie z art. 750 k.c. stosuje się przepisy dotyczące zlecenia stanowiące podstawę prawną do objęcia uczestnika obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym - w świetle art. 66 ust. 1 pkt 1 lit e ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych;

d) art. 66 ust. 1 pkt 1 lit e ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - poprzez błędną wykładnię, zaniechanie zastosowania i uznanie, że uczestnik nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, w sytuacji gdy z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że wykonywał pracę na podstawie umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z art. 750 k.c. stosuje się przepisy dotyczące zlecenia;

2) w granicach wskazanych w art. 174 pkt 2 p.p.s.a - naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a., w związku z art. 141 § 4 zd. 1 i art. 133 p.p.s.a - poprzez uwzględnienie skargi, uchylenie zaskarżonej decyzji i uznanie, że organ wadliwie zastosował art. 734 § 1 i art. 750 k.c. oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit e ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, w sytuacji gdy należało orzec o oddaleniu skargi, z uwagi na to, że wydając decyzję w niniejszej sprawie organ nie naruszył przepisów postępowania, ani prawa materialnego;

b) art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a, w związku z art. 3 § 1, art. 133 p.p.s.a. oraz art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) - poprzez wadliwą ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, a w efekcie błędne przyjęcie, że:

- pomiędzy skarżącą i uczestnikiem doszło do zawarcia umowy o dzieło;

- nie zostały spełnione przesłanki do uznania stosunku prawnego łączącego uczestnika ze skarżącym za umowę o świadczenie usług (art. 734 § 1 w związku z art. 750 k.c.), a w konsekwencji do objęcia uczestnika obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym (art. 66 ust. 1 pkt 1 lit e ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych;

- w sytuacji gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że pomiędzy skarżącą i uczestnikiem doszło do zawarcia umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z art. 750 k.c. stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, co stanowiło podstawę do objęcia uczestnika obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit e ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów przedstawiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

III.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna jest zasadna, jakkolwiek nie wszystkie jej zarzuty są usprawiedliwione.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie ma podstaw uzasadniających stwierdzenie nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.), jak też nie występują przesłanki uchylenia zaskarżonego wyroku i odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.).

W pierwszej kolejności konieczne jest odniesienie się do najdalej idących zarzutów skargi kasacyjnej, a mianowicie naruszenia art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a - powiązanego z naruszeniem art. 3 § 1 i art. 133 p.p.s.a. oraz art. 1 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (punkt 2 b petitum skargi kasacyjnej) oraz naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. i art. 133 p.p.s.a. (punkt 2 a petitum skargi kasacyjnej).

Zarzuty te nie zasługują na uwzględnienie. Przypomnieć należy, że do naruszenia przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. dochodzi wówczas, gdy uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji nie spełnia określonych w tym przepisie warunków, uniemożliwiając tym samym ocenę trafności wyroku sądu pierwszej instancji przez strony, jak i przez NSA - w ramach kontroli instancyjnej rozstrzygnięcia WSA. Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a ponadto - jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji - wskazania co do dalszego postępowania. Jest więc oczywiste, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie (zob. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39). Uchybienie to musi być przy tym na tyle istotne, aby można było uznać, że mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) - co strona skarżąca kasacyjnie powinna wykazać.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymagania określone w art. 141 § 4 p.p.s.a., zawierając wszystkie niezbędne elementy wskazane w tym przepisie. Kwestią odrębną jest to, czy pomimo spełnienia przesłanek określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a., rozstrzygnięcie sprawy przez sąd pierwszej instancji było trafne, co jednak wykracza poza granice zarzutu opartego na naruszeniu wskazanej normy postępowania. Problemu tego nie dostrzeżono w skardze kasacyjnej, formułując wadliwie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., który uzasadniono twierdzeniem o błędnym uznaniu przez WSA, że organ naruszył prawo (punkt 2 a petitum skargi kasacyjnej), a nadto, że WSA błędnie ocenił zgromadzony materiał dowodowy (punkt 2 b petitum skargi kasacyjnej).

Podkreślić należy, że trafność stanowiska przyjętego w uzasadnieniu wyroku sądu pierwszej instancji, a w konsekwencji tego stanowiska, także ostateczny wynik sprawy rozpoznanej na skutek skargi strony, to zagadnienia niemieszczące się w granicach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Prawidłowości rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji nie można bowiem podważyć w drodze takiego zarzutu, gdyż, co do samej zasady, nie służy on kwestionowaniu zarówno przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, jak i stanowiska sądu w zakresie wykładni i stosowania prawa.

Trafny natomiast okazał się zarzut naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 1 lit e ustawy o świadczeniach. Sąd pierwszej instancji bezpodstawnie bowiem uznał, że w ustalonych okolicznościach sprawy uczestnik nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia (art. 66 ust. 1 pkt 1 lit e ustawy o świadczeniach). Zauważyć należy, że wprawdzie sąd pierwszej instancji właściwie ustalił treść normy prawnej zawartej w tym przepisie, jednakże błędnie przeprowadził proces kwalifikacji stanu sprawy do analizowanej normy prawnej, na skutek czego niezasadnie uznał, że ustalony stan faktyczny nie wyczerpuje zakresu normowania i zakresu zastosowania podstawy prawnej spornej decyzji Prezesa NFZ.

Niezakwestionowany przez skarżący [...] - jak i autora skargi kasacyjnej - stan faktyczny sprawy sprowadza się do ustalenia, że "przedmiotem spornej umowy było wykonanie redakcji wydawniczej i korekty książki", a nadto, że działania te dokonane zostały "według wzorców ogólnie przyjętych dla tego rodzaju działań", przy czym WSA wskazał, że działania te polegały "w szczególności na przeczytaniu i sprawdzeniu tekstu pod kątem poprawności ortograficznej, gramatycznej, interpunkcyjnej, stylistycznej, językowej i merytorycznej". Za rezultat tych działań sąd pierwszej instancji uznał "gotowy do wydania tekst", który został "zapisany w formacie word" - zgodnie z umową, co stwierdzono w protokole odbioru.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przytoczone powyżej cechy wytworu w postaci - jak to określił WSA - "tekstu gotowego do wydania", w sposób niebudzący wątpliwości charakteryzują każdy rezultat pracy redakcyjnej i korektorskiej, wykonywanej w stosunku do tekstu poddanego redakcji i korekcie. Są to typowe czynności poprzedzające publikację danego tekstu - najczęściej zlecane bądź wymagane przez wydawcę tekstu. Zarówno redakcja, jak i korekta tekstu są czynnościami podejmowanymi w celu wyeliminowania błędów w tekście przeznaczonym do publikacji, przy czym obie te formy pracy nad tekstem z samej zasady mają charakter wtórny w odniesieniu do pracy autora publikacji i - co oczywiste - jej rezultatu w postaci oryginalnego tekstu. Jakkolwiek nie można wykluczyć, że w szczególnym przypadku praca redaktora tekstu autorstwa innej osoby będzie miała - z uwagi na jej niestandardowy charakter - wymiar wykraczający poza ramy typowej redakcji bądź korekty tekstu, co mogłoby prowadzić do powstania rezultatu tej pracy o zindywidualizowanych cechach dzieła, jednakże w okolicznościach niniejszej sprawy powyższe przesłanki nie zostały wykazane. Nie znajduje w szczególności potwierdzenia teza WSA, że dokonana redakcja i korekta książki posiada wszelkie istotne elementy dzieła, gdyż charakteryzuje się oryginalnym i niepowtarzalnym charakterem, skoro nie wykazano co stanowi o oryginalności i niepowtarzalności pracy wykonanej przez uczestniczkę. Podzielić więc należy stanowisko organy, że uczestniczka dokonując redakcji i korekty zobowiązana był dołożyć wszelkich starań aby praca została zredagowana zgodnie z zasadami języka polskiego, co w rezultacie zostało wykonane, o czym świadczą 22 komentarze umieszczone na marginesie pracy, dotyczące zasad gramatyki lub treści utworu. Trafnie przy tym stwierdził organ, że czynności te nie mieszczą się "w ramach wytworzenia samodzielnego bytu istniejącego w obrocie prawnym lecz sprowadzają się do czynności, służących obróbce dzieła jakim jest redagowana praca".

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że uwzględnienie omawianego zarzutu skargi kasacyjnej czyni bezprzedmiotowym rozstrzyganie dalszych zarzutów tej skargi, jakkolwiek zauważyć należy, że zostały one sformułowane w oparciu o błędne założenie, że sąd pierwszej instancji stosował przepisy wskazane w punktach 1 a-c petitum skargi kasacyjnej, naruszając je w sposób wskazany w skardze kasacyjnej.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżony wyrok nie odpowiada prawu i podlega uchyleniu. Wobec dostatecznego wyjaśnienia istoty sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę i ją oddalił - na podstawie art. 188 p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r., poz. 265).