Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 857/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Scalanie gruntów
Rozgraniczenie nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: § 3 pkt 3 ppkt 5
journal: Dz.U. 1998 nr 25 poz 130
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1998 r. w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania i  rodzajów dokumentów wymaganych w tym postępowaniu.
article: art. 61a w zw. z art. 61 § 1 i art. 157
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wiśniewska, Sędzia NSA Joanna Banasiewicz, Sędzia del. WSA Mirosław Wincenciak (spr.), Protokolant starszy inspektor sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. M., S. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 27 listopada 2012 r. sygn. akt II SA/Bd 988/12 w sprawie ze skargi B. M., S. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej podziału nieruchomości oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, wyrokiem z dnia 27 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 988/12, oddalił skargę B. M. i S. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...], w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej podziału nieruchomości.

W uzasadnieniu powyższego wyroku zawarto następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną.

Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r., nr [...] zatwierdził, zgodnie z miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta B., projekt podziału nieruchomości położonych w B. przy ul. B. i K. stanowiących współwłasność G. i Z. K., B. i S. M., K. i L. D. oraz G. i Ł. M., oznaczonych jako działka nr [...] o pow. 0,1265 ha, na działki nr [...],[...] i [...] oraz działka nr [...] o pow. 0,0064 ha na działki nr [...], [...], [...] i nr [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...], na skutek wniosku L. D., odmówiło stwierdzenia nieważności powyższej decyzji, wskazując, że została ona wydana w oparciu o dokumenty sporządzone przez uprawnionego geodetę i przyjęte do zasobu geodezyjnego. W ocenie organu, podnoszona przez wnioskodawcę okoliczność, że dokumenty te sporządzone zostały nieprawidłowo, co w efekcie może powodować wadliwość kwestionowanej decyzji podziałowej, nie stanowi przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji, lecz do ewentualnego ubiegania się o wznowienie postępowania.

Wnioskiem z dnia 20 kwietnia 2007 r. B. i S. M. wystąpili o wznowienie postępowania zakończonego powyższą ostateczną decyzją Prezydenta Miasta [...], wskazując, że faktyczny podział nieruchomości został dokonany niezgodnie z przysługującym wnioskodawcom udziałem w nieruchomości, co spowodowało, że w wyniku podziału otrzymali mniejszą niż im przysługuje część nieruchomości. Jednocześnie podnieśli oni, że okoliczność ta została ujawniona dopiero na etapie toczącego się postępowania sądowego, wobec czego została spełniona przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późń. zm.; zwanej dalej "K.p.a.").

Prezydent Miasta [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...] wznowił postępowanie w sprawie dokonania podziału przedmiotowych nieruchomości zakończone ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] sierpnia 2002 r. i następnie decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] sierpnia 2002 r., stwierdzając, że nie może prowadzić postępowania wznowieniowego w sytuacji, gdy decyzja z dnia [...] sierpnia 2002 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a stwierdzona okoliczność wypełnia przesłankę przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Wnioskiem z dnia 2 lutego 2011 r. Prezydent Miasta [...] wystąpił z urzędu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 2002 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Prezydent podniósł, że przy wydaniu ww. decyzji naruszono § 3 pkt 3 ppkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1998 r. w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzajów dokumentów wymaganych w tym postępowaniu (Dz. U. z 1998 r. Nr 25, poz. 130). Powołane rozporządzenie przestało obowiązywać w dniu 22 września 2004 r., a jego postanowienia przejął art. 93 ust. 3b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek wniosku B. i S. M. Samorządowe Kolegium Odwoławczego w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] marca 2011 r. W jej uzasadnieniu organ wskazał, że sprawa stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. zatwierdzającej podział gruntu położonego w B. przy ul. B. i K., stanowiącego działkę nr [...] o pow. 0,1265 ha, w tym samym zakresie była już przedmiotem rozpoznania z wniosku złożonego przez L. D. Wówczas Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności tej decyzji, natomiast decyzja SKO z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] w tym przedmiocie stała się ostateczna w dniu [...] lipca 2009 r.

Obecnie wniosek o stwierdzenie nieważności złożył Prezydent Miasta [...], zarzucając decyzji podziałowej naruszenie § 3 pkt 3 ppkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1998 r. w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzaju dokumentów wymaganych w tym postępowaniu. Wprawdzie Prezydentowi nie przysługiwał przymiot strony, jednak Kolegium zbadało wniosek pod kątem możliwości wszczęcia postępowania z urzędu i uznało, że skoro wydano już jedno rozstrzygnięcie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 2002 r., to ponowne rozpatrzenie tej samej sprawy w tym samym zakresie skutkowałoby wydaniem decyzji dotkniętej wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Ponadto organ podkreślił, że aktualnie nie podniesiono żadnych nowych okoliczności, które nie byłyby znane organowi i nie wynikały z akt sprawy, zatem ponowne rozpatrzenie sprawy w takim samym zakresie naruszałoby zasadę trwałości decyzji ostatecznych. Zdaniem Kolegium, nie wystąpiły żadne przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 2002 r., w szczególności określona w art. 156 § 1 pkt 7 K.p.a.

B. i S. M. zaskarżyli powyższą decyzją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który wyrokiem z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 1008/11 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] marca 2011 r.

W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że organ słusznie przyznał, iż Prezydent nie jest podmiotem legitymowanym do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej i wydał decyzję o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego. Z drugiej jednak strony wadliwe było to, że jednocześnie organ przeprowadził z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Sąd zwrócił również uwagę, że odmawiając wszczęcia postępowania, organ zwrócił także uwagę, iż przeszkodą do wydania decyzji jest już poprzednie rozstrzygnięcie sprawy inną decyzją ostateczną (res iudicate), a więc merytorycznie ocenił sprawę, przy czym ograniczył się do aspektu przedmiotowego, pomijając konieczność wystąpienia tożsamości podmiotowej.

Ponadto Sąd wskazał, że jeśli organ uznaje, iż sprawa dotyczy wniosku pochodzącego od podmiotu, który nie jest legitymowany do jego wniesienia i nie uzyskuje informacji o przewidzianej przepisami prawa podstawie do stwierdzenia nieważności, wtedy odmawia wszczęcia postępowania. Natomiast w sytuacji, gdy organ traktuje uzyskaną informację jako dającą podstawy do działania z urzędu, to wówczas powinien przeprowadzić postępowanie i ocenić, czy rzeczywiście istnieją podstawy do wzruszenia ostatecznej decyzji czy też nie i wtedy albo stwierdzić nieważność, albo przy braku podstaw - odmówić stwierdzenia nieważności.

W ocenie Sądu, znaczną komplikację proceduralną w sprawie stworzyła uprzednia decyzja Prezydenta Miasta [...] odmawiająca uchylenia decyzji z dnia [...] sierpnia 2002 r. w trybie wznowieniowym.

Sąd wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ albo poprzestanie na negatywnej ocenie legitymacji do złożenia wniosku, albo uznając, że wskutek informacji zawartej w piśmie - wniosku Prezydenta istnieją podstawy do działania z urzędu, wyda rozstrzygnięcie w zależności od pozytywnej czy negatywnej oceny przesłanek z art. 156 § 1 K.p.a.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 61a w zw. z art. 61 § 1 i art. 157 K.p.a., odmówiło wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r., znak [...] dotyczącej podziału nieruchomości.

W uzasadnieniu organ wskazał, że stosownie do treści art. 157 § 2 K.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przy czym pojęcie strony zostało zdefiniowane w art. 28 K.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Kolegium stwierdziło, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. złożył właśnie ten organ, który w postępowaniu administracyjnym w pierwszej instancji wydał decyzję. W ocenie Kolegium, dopuszczenie możliwości złożenia wniosku przez organ administracji publicznej, który wydał decyzję w sprawie, oznaczałoby nadanie takiemu organowi nieprzysługujących mu dwojakich uprawnień, a mianowicie uprawnień władczych z zakresu rozstrzygnięcia i jednocześnie uprawnień strony. W związku z powyższym, zdaniem organu, Prezydent Miasta [...] nie był legitymowany do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności własnej decyzji.

B. i S. M. wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 127 i art. 144 K.p.a., utrzymało w mocy postanowienie z dnia [...] maja 2012 r.

W uzasadnieniu ww. postanowienia organ ponownie wskazał, że organ administracji publicznej nie jest legitymowany do skutecznego zainicjowania postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności własnej decyzji, nie posiada bowiem statusu strony w tym postępowaniu. Ponadto podkreślił, że z akt sprawy wynika, iż Prezydent Miasta [...] nie uczestniczył w postępowaniu zakończonym wydaniem jego decyzji z dnia [...] sierpnia 2002 r. jako podmiot administrowany, lecz wyłącznie jako administrujący. Wobec tego nie ma on legitymacji procesowej do wnioskowania o stwierdzenie nieważności wydanej przez siebie decyzji.

Na powyższe postanowienie B. M. i S. M. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

W powołanym na wstępie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; zwanej dalej "P.p.s.a.").

W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że w sprawach, w których przepisy prawa nie przyznają organowi administracji publicznej uprawnień do wydawania decyzji i postanowień, organ może uczestniczyć w postępowaniu administracyjnym jako strona pod warunkiem, że postępowanie to będzie dotyczyło jego interesu prawnego.

Jak podkreślił Sąd, w przedmiotowej sprawie Prezydent Miasta [...], składając do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji własnej z dnia [...] sierpnia 2002 r., nie powoływał się na swój interes prawny w rozumieniu art. 28 K.p.a., brak jest zatem podstaw, aby twierdzić, iż takowy interes, niezależny od sprawowania władzy, jako organ administracji publicznej w tym postępowaniu posiadał. Prezydent Miasta [...] - jako organ gminy - umocowany do wydawania indywidualnych decyzji administracyjnych rozstrzygających sprawy administracyjne wydał kwestionowaną decyzję podziałową z dnia [...] sierpnia 2002 r.

Ponadto Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 61a § 1 K.p.a., w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez Kolegium w przedmiotowej sprawie, gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis ten został dodany ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 6, poz. 18) z dniem 11 kwietnia 2011 r. Zdaniem Sądu, nowelizacja ta pozwala na wyraźniejsze niż dotychczas rozróżnienie wstępnego etapu postępowania administracyjnego - jego wszczęcia, od etapu merytorycznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia żądania strony co do istoty przez wydanie decyzji administracyjnej. Od powyższej daty przepis ten reguluje także formę rozstrzygnięcia o żądaniu wszczęcia postępowania nieważnościowego, bowiem ustawodawca jednocześnie uchylił art. 157 § 3 K.p.a. stanowiący, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji następuje w drodze decyzji.

Jak wskazał Sąd pierwszej instancji, ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 K.p.a. jest też zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Jednak należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania.

Dodatkowo Sąd podkreślił, że skarżący jako strony postępowania administracyjnego (współwłaściciele nieruchomości) posiadają własną legitymację do wnioskowania o stwierdzenie nieważności spornej decyzji. Ponadto o ile przepis prawa nie nakłada na organ administracji publicznej wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego "z urzędu", wówczas ani inny organ administracji publicznej, ani strona, ani sąd administracyjny nie może "wymusić" na właściwym organie administracji, aby wszczął takie postępowanie "z urzędu". Należy to do zakresu uznania administracyjnego.

Niezależnie od powyższego Sąd wskazał również, że zaskarżone postanowienie wydane zostało w warunkach związania Kolegium oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 1008/11.

Reasumując - Sąd stwierdził, że w okolicznościach badanej sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] na podstawie oceny okoliczności sprawy oraz uwzględniając ocenę prawną i wskazania zawarte w ww. wyroku, prawidłowo stwierdziło, że Prezydent Miasta [...] nie jest stroną postępowania w sprawie nieważności jego decyzji podziałowej z dnia [...] sierpnia 2002 r., wobec powyższego nie posiadał legitymacji procesowej, aby skutecznie zainicjować nadzwyczajne postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie. Dlatego prawidłowe było wydanie na podstawie art. 61a K.p.a. postępowania o odmowie wszczęcia postępowania.

Odnosząc się do zarzutów skargi, Sąd stwierdził również, że nie zostało skutecznie zainicjowane postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności, wobec czego Kolegium na tym etapie postępowania nie mogło dokonać oceny merytorycznej co do istnienia przesłanek nieważnościowych.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli B. M. i S. M., zaskarżając wyrok w całości. Jako podstawy kasacyjne wskazali na naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 7 K.p.a. poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe uznanie, że brak jest podstaw do stosowania tego przepisu w sprawie;

2) art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 157 § 1 K.p.a.

poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe

uznanie, że brak jest podstaw do stosowania tego przepisu

w sprawie.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości w trybie art. 186 P.p.s.a. ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według końcowego zestawienia, a w razie jego braku według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna złożona w przedmiotowej sprawie została oparta o zarzuty naruszenia prawa procesowego. Podkreślić należy, że podstawą skutecznej skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. może być tylko naruszenie przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. A zatem między uchybieniem procesowym, a wydanym w sprawie wyrokiem podlegającym zaskarżeniu musi zachodzić związek przyczynowy wskazujący na potencjalną możliwość innego wyniku postępowania sądowego.

Naczelny Sąd Administracyjny badając zaskarżony wyrok nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy. Przypomnieć należy, że przedmiotem zaskarżenia jest odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Zatem zarzuty skargi kasacyjnej powinny podważać nietrafność rozstrzygnięcia organów i zastosowanych przepisów postępowania administracyjnego o odmowie wszczęcia postępowania, błędnie zaaprobowanych przez Sąd I instancji. Skarżący kasacyjnie podnoszą natomiast naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 157 § 1 k.p.a. Art.157 §1 k.p.a. stanowi, że właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Z kolei według art.145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Już chociażby z uwagi na to, że skarżący kasacyjnie naruszenia wskazanych norm upatrują w szerszym zakresie niż wyznaczone to zostało normatywną treścią przytoczonych przepisów powołany zarzut skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie. Ponadto, w świetle okoliczności sprawy, nawet poprawne sformułowanie zarzutu skargi kasacyjnej w zakresie naruszenia prawa procesowego nie mogłoby przynieść oczekiwanego przez skarżących kasacyjnie rezultatu.

Z niekwestionowanych ustaleń Sądu I instancji wynika, że podmiotem, który domaga się wszczęcia postępowania nieważnościowego w sprawie jest Prezydent Miasta [...]. Nie jest też sporne, że decyzja Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r., nr [...], której dotyczy wniosek Prezydenta [...], była już przedmiotem oceny Samorządowego Kolegium Odwoławczego w trybie nieważnościowym. Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku jednej ze stron postępowania – L. D. - Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...], wskazując że nie zawiera ona żadnej z wad enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.

Wszczęcie postępowania na wniosek jest uzależnione od tego, czy z wnioskiem o jego wszczęcie wystąpiła strona postępowania. Konsekwencją powyższego jest to, że na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez podmiot nie będący stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61a § 1 k.p.a. jest podstawą prawną do odmowy wszczęcia postępowania w każdej sprawie zainicjowanej żądaniem, o jakim mowa w art. 61 k.p.a., w sytuacji gdy żądanie pochodzi od podmiotu nie będącego stroną lub gdy z innych przyczyn nie może ono być wszczęte.

Wspomnieć należy, że w przypadku wątpliwości czy podmiot wnoszący o wszczęcie postępowania ma przymiot strony oceny w tej mierze dokonuje organ po wszczęciu postępowania. W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze jednak takich wątpliwości nie miało, gdyż Prezydent [...] nie wskazywał, że ma interes prawny w sprawie. Ponadto próby wykazania takiego interesu skazane byłyby na niepowodzenie, bowiem wykazanie "interesu prawnego" wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków podmiotu a rozpoznawaną sprawą administracyjną. Zaś z pisma Prezydenta [...] wynika, że organ ten dostrzega wadę prawną w swojej decyzji i z tego powodu wnosi o stwierdzenie nieważności tej decyzji.

Znaczenie w sprawie ma również okoliczność, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] orzekało już w trybie nadzwyczajnym w odniesieniu do decyzji Prezydenta [...] stwierdzając, że badana decyzja nie zawiera żadnej z wad spełniającej przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a. Z uzasadnienia wniosku z 2009 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...], złożonego przez L. D., jak i z wniosku Prezydenta [...] o stwierdzenie nieważności wymienionej decyzji, wynika że argumentacja obu wnoszących o stwierdzenie nieważności decyzji, jest tożsama. W tych okolicznościach sprawy uznać należało, że procedowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] jest także niedopuszczalne z uwagi na dokonaną już ocenę prawną decyzji Prezydenta [...] przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w trybie nieważnościowym.

Organ orzeka o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyn o charakterze formalnym (procesowym), które czynią stosowny wniosek niedopuszczalnym (jest to pogląd, choć ugruntowany na tle nieobowiązującej już regulacji art. 157 § 3 k.p.a., to aktualny w świetle obowiązującego art. 61a § 1 k.p.a.). Tak więc niedopuszczalność wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz 6. wydanie, Wydawnictwo C.H.Beck, s. 743). W rozpoznawanej sprawie zaistniała przyczyna podmiotowa, jak i przedmiotowa. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji wystąpił podmiot, który nie jest stroną w sprawie, a ponadto wniosek dotyczy decyzji już raz ocenianej w postępowaniu nieważnościowym.

W konsekwencji nietrafny jest także drugi zarzut skargi kasacyjnej, naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a w związku 156 § 1 1 pkt 2 i 7 k.p.a. Skoro nie naruszono prawa odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie, to tym bardziej nie mogło dojść do naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. określającego przesłanki stwierdzenia nieważności postępowania.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

-----------------------

10