Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 939/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Protokolant: sekretarz sądowy - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2010 r. sprawy ze skargi J. L. N. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 23 marca 2010 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez J. L. N. jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lutego 2010 r.

Zaskarżoną decyzją Kierownik Urzędu utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] listopada 2009 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r. Z kolei decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. Kierownik Urzędu utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2009 r. o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich przyznanych mu przez ZBoWiD z tytułu służby w Wojsku Polskim w okresie od 31 sierpnia 1944 r. do 9 maja 1945 r., walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w okresie od 1 października 1945 r. do 6 lutego 1947 r. podczas służby w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz uwięzienia w obozie hitlerowskim w okresie od maja 1942 r. do sierpnia 1942 r.

Pismem z dnia 22 października 2009 r. skarżący zwrócił się do Kierownika Urzędu o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący podniósł, że do 9 pułku KBW został wcielony przymusowo i służył w nim jako radiotelegrafista. W czasie służby nigdy nie brał udziału w potyczkach zbrojnych, a nawet poprzez odpowiednie wysyłanie wiadomości doprowadzał do unikania takich potyczek.

Po rozpoznaniu wniosku skarżącego Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. odmówił stwierdzenia nieważności własnej decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r. o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził w szczególności, że za rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 §1 pkt 2 k.p.a., nie może być uznana rozbieżna ocena dowodów dokonana przez organ i stronę postępowania.

Od powyższej decyzji skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając Kierownikowi Urzędu, że przy wydaniu decyzji pozbawiającej skarżącego uprawnień kombatanckich naruszył art. 7, 77 §1 i 107 §3 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie dowodów znajdujących się w aktach sprawy. W konsekwencji skarżący uznał, że odebranie mu uprawnień kombatanckich odbyło się z rażącym naruszeniem prawa.

Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. Kierownik Urzędu utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] listopada 2009 r. W uzasadnieniu wskazał, że w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji organ orzekający bada jedynie czy występują przesłanki uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji, nie prowadzi natomiast postępowania dowodowego w przedmiocie weryfikacji uprawnień kombatanckich. Kierownik Urzędu podkreślił również, że zebrany materiał dowodowy dawał podstawy do pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich w oparciu o przepis art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy o kombatantach. W szczególności organ zwrócił uwagę, iż sam skarżący w postępowaniu przez ZBoWiD wskazywał na swój osobisty udział w walkach z bandami reakcyjnymi w województwie [...] i tego między innymi tytułu uzyskał uprawnienia kombatanckie.

W skardze na powyższą decyzję skarżący podniósł zarzuty naruszenia:

- prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w tym art. 2 w związku z art. 8 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, poprzez naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, a to w związku z zasadą ochrony praw nabytych poprzez rozszerzającą interpretację przepisów ustawy z o kombatantach,

- naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w tym art. art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a) w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy o kombatantach,

- naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w tym art. 156 § 1 k.p.a., poprzez uznanie, że nie wystąpiły w przedmiotowej sprawach przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji,

- naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w tym art. 7, 8, 9, 10, 11, 12, 75, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez przeprowadzenia wnikliwego postępowania dowodowego, z pominięciem wnioskowanego przez stronę dowodu, bez należytego uzasadnienia i bez zapoznania skarżącego z zebranym materiałem dowodowym.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł w szczególności, że nie brał osobistego udziału w walkach z podziemiem niepodległościowym. Ponadto podkreślił, że do pozbawienia go uprawnień kombatanckich na podstawie art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy o kombatantach konieczne było wykazanie, że skarżący wykonywał zarówno zadania śledcze jak i operacyjne. W ocenie skarżącego wykonywanie tylko jednego rodzaju tych zadań nie stanowi bowiem wystarczającej podstawy do odebrania uprawnień kombatanckich.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w pełni podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie Sąd zauważa, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

Dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, Sąd uznał, że rozstrzygnięcie to jest prawidłowe - wydane w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny i prawidłowo zastosowane przepisy prawa.

Zaskarżoną decyzją Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję rozstrzygającą o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r. i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Urzędu z dnia [...] czerwca 2009 r. orzekającej o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich. Powyższa decyzja wydana została w następstwie wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności wskazanej powyżej decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r., z tego względu przed przejściem do analizy prawidłowości kontrolowanego rozstrzygnięcia wyjaśnić należy, iż tryb stwierdzenia nieważności jest trybem nadzwyczajnym. Stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 §1 k.p.a.), stąd może mieć miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 §1 k.p.a. zaś wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter ścieśniający, w żadnym przypadku rozszerzający.

Skarżący wnioskował o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej w oparciu o art. 156 §1 pkt 2 k.p.a., który stanowi o rażącym naruszeniu prawa. Wprawdzie ustawodawca nie wskazał jednoznacznie, co należy rozumieć pod pojęciem "rażące naruszenie prawa", jednakże wykształcone na tym gruncie stanowisko sądów administracyjnych, w pełni podzielane przez Sąd w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę, stanowi, iż rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Cechą rażącego naruszenia prawa jest zatem to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą (por. wyrok WSA z dnia 30 marca 2004r., sygn. akt IV SA 3763/02, publ. LEX Nr 156952).

Podkreślić należy, iż w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji organ nadzoru ma obowiązek rozpatrzyć sprawę tylko w granicach określonych w art. 156 § 1 k.p.a. i nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty, a tym bardziej nie może rozpatrywać sprawy w jej całokształcie, w zakresie różnych wątków z tą sprawą związanych. Dlatego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności nie jest dopuszczalne przeprowadzanie ponownego postępowania, analiza materiału dowodowego, jego ponowna ocena i kontrola zasadności wydanej decyzji, z wyjątkiem oceny, czy nie doszło do rażącego naruszenia określonej normy prawnej. W przedmiotowej sprawie nie został rażąco naruszony żaden przepis prawny, którego oczywiste i jednoznaczne naruszenie skutkować by mogło uwzględnieniem wniosku skarżącego.

Podstawą materialnoprawną decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r. i decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r. o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich były m.in. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) w związku z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r. nr 42, poz. 371). Stosownie do art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a) tej ustawy, pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby wymienione w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) tj. osoby, które były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywały zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Zatem służba w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej i wykonywanie zadań podczas i w związku z tą działalnością zadań operacyjnych i śledczych związanych bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej stanowi podstawę do wydania decyzji pozbawiającej uprawnień kombatanckich, niezależnie z jakiego tytułu uprawnienia te zostały przyznane.

Jak wynika z dokumentacji sprawy skarżący odbywał służbę wojskową w jednostce, która brała udział w walce z reakcyjnym podziemiem od 1 października 1945 r. do 6 lutego 1947 r. – zaświadczenie WKU W. z dnia 26 sierpnia 1988 r. (k. 23 akt administracyjnych). Ponadto skarżący w piśmie z dnia 31 sierpnia 1988 r. osobiście zwrócił się do Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD o wpisanie swojego udziału w walkach zbrojnych z reakcyjnym podziemiem na B. w powyższym okresie (k. 24 akt administracyjnych).

W takiej sytuacji w związku ze spełnieniem przesłanki z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy o kombatantach organ zobligowany był rozstrzygnąć o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich, wobec jednoznacznego brzmienia przepisu art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a) tej ustawy. Bez wpływu na treść tego orzeczenia pozostawać musiał fakt, iż udział skarżącego w walkach z podziemiem odbywał się w ramach służby wojskowej, a w konsekwencji nie był w pełni dobrowolny.

Ponadto wskazać należy, że wbrew twierdzeniom skargi zwrot "zadania śledcze i operacyjne" zawarty w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach należy interpretować rozdzielnie (por. m.in. wyrok NSA z 25 lutego 1999 r., sygn. akt V SA 1663/98 – publ. Lex nr 49270, wyrok NSA z 20 października 2000 r., sygn. akt II SA/Gd 1115/99 – niepubl). Przyjąć zatem trzeba, iż na podstawie art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ww. ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich nie tylko osoby wykonujące zadania śledcze, ale i zadania operacyjne bezpośrednio związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Zatem pozbawienie uprawnień kombatanckich dotyczy też osób spoza struktur Urzędu Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, które wykonywały podczas i w związku z tą służbą zarówno zadania operacyjne i śledcze, jak też wykonywały tylko zadania śledcze lub jedynie zadania operacyjne zwalczając organizacje niepodległościowe lub osoby działające na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2005 r., sygn akt OSK 1126/05, Lex 165721).

Z tych wszystkich względów uzasadnione jest rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji, gdyż nie doszło do rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 §1 pkt 2 k.p.a., który to stan uprawniałby organ do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r. orzekającej o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich. Jednocześnie skarżący nie wskazał żadnych innych okoliczności, świadczących o tym, że decyzja ta jest dotknięta jedną z wad dających podstawę do stwierdzenia jej nieważności, określonych w art. 156 § 1 kpa.

W związku z powyższym na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji