Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 3445/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 121 par. 1, art. 150, art. 162 par. 1-2
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Maciej Jaśniewicz, Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia WSA (del.) Wojciech Stachurski (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. K. i K. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 czerwca 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 2438/17 w sprawie ze skargi B. K. i K. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia 4 maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

1. Wyrok Sądu pierwszej instancji.

Wyrokiem z dnia 20 czerwca 2018 r., sygn. III SA/Wa 2438/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B. K. i K. K. (dalej jako: "Skarżący") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia 4 maja 2017 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że decyzją z dnia 18 sierpnia 2014 r. Wójt Gminy S. określił Skarżącym zobowiązanie z tytułu należnych opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na terenie nieruchomości położonej w miejscowości K. za okres od lipca do sierpnia 2013 r. Dwie przesyłki, każda z nich zawierająca po egzemplarzu powyższej decyzji dla każdego ze Skarżących, były dwukrotnie awizowane w dniach 19 i 27 sierpnia 2014 r. Z uwagi na ich niepodjęcie w terminie, zostały zwrócone do nadawcy. W związku z powyższym organ przyjął, że decyzja została doręczona Skarżącym w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 z późn. zm., dalej jako: "o.p.") w dniu 2 września 2014 r.

W dniu 23 marca 2017 r. do Urzędu Gminy S. wpłynęło odwołanie Skarżących wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od powyższej decyzji. Skarżący wskazali, że o decyzji dowiedzieli się dopiero 16 lutego 2017 r. po wizycie poborcy skarbowego, który zostawił wezwanie w związku z tytułem egzekucyjnym. Skarżący zaznaczyli, że ani decyzja ani upomnienie wystawione na B. K. nie zostało im doręczone.

Postanowieniem z dnia 4 maja 2017 r. SKO w Siedlcach odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Organ stwierdził, że w sprawie nie została dochowana przesłanka siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, o której mowa w art. 162 § 2 o.p.

W skardze złożonej do WSA w Warszawie Skarżący wnieśli o uchylenie postanowienia SKO w Siedlcach w całości i o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu postawione zostały zarzuty naruszenia art. 162 § 1 i 2 o.p. przez nieuwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w przypadku, w którym Skarżący uprawdopodobnili, że uchybienie terminu nastąpiło nie z ich winy i w ustawowym terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia wnieśli o przywrócenie terminu.

WSA w Warszawie uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zdaniem Sądu, organ prawidłowo przyjął, że decyzja Wójta Gminy S. z dnia 18 sierpnia 2014 r. została doręczona każdemu ze Skarżących w dniu 2 września

2014 r. w trybie art. 150 o.p. Zdaniem Sądu, organ pierwszej instancji prawidłowo skierował powyższe przesyłki na aktualny adres zamieszkania obu Skarżących. Z akt sprawy wynika bowiem, że w latach poprzednich korespondencja pod tym adresem była doręczana i odbierana osobiście przez Skarżących, a adres ten był dodatkowo weryfikowany przed doręczeniem spornych przesyłek. Okoliczność, że Skarżący nie odbierali faktycznie kierowanej do nich korespondencji nie stanowi o nieskutecznym jej doręczeniu. Odnosząc się do zarzutu, że w spornej sprawie do Skarżącej nie była kierowana korespondencja i nie można w związku z tym przyjąć "fikcji doręczenia", Sąd wskazał, że w aktach sprawy znajduje się dowód imiennego zaadresowania i doręczenia decyzji Skarżącej.

Sąd podzielił również ustalenia i ocenę prawną organu co do uchybienia terminowi do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Skarżący o wydaniu decyzji z dnia 18 sierpnia 2014 r. dowiedział się w dniu 5 października 2016 r., tj. w dniu, w którym osobiście pokwitował on odbiór przesyłki zawierającej odpowiedź Wójta Gminy S. na jego podanie z dnia 15 września 2016 r. Z kolei jako datę, w której Skarżąca dowiedziała się o ww. decyzji, zgodnie z jej twierdzeniami i wobec braku przeciwdowodów, należało przyjąć dzień 16 lutego 2017 r., tj. po wizycie poborcy skarbowego. W związku z tym, organ prawidłowo ustalił również kiedy Skarżącym upłynął siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

2. Skarga kasacyjna.

Skargę kasacyjną od wyroku wniósł pełnomocnik Skarżących. Zarzucił w niej naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia

2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z

2018 r., poz. 1302 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a.") w zw. z art. 150 o.p. w zw. z art. 121 § 1 o.p. oraz w zw. z art. 162 § 1 i 2 o.p., przez nieprawidłową kontrolę legalności zaskarżonego postanowienia, co skutkowało odmową jego uchylenia – w sytuacji, gdy zaskarżone postanowienie (o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania) powinno zostać uchylone, gdyż procedura tzw. "fikcji doręczenia", skutkująca uznaniem, że pismo zostało odebrane przez stronę, nie może być stosowana w każdym przypadku i bez uwzględnienia okoliczności danej sprawy, zwłaszcza w przypadku, gdy organ podatkowy wie, że strony nie odbierają korespondencji pod wskazanym adresem, albowiem postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, a ponadto w sytuacji gdy Skarżący uprawdopodobnili, że uchybienie terminu nastąpiło nie z ich winy i w ustawowym terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia zgłosili prośbę o przywrócenie terminu.

W oparciu o te zarzuty pełnomocnik Skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie.

Organ administracji publicznej nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw i podlega oddaleniu.

W pierwszym rzędzie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 162 § 1 o.p., który stanowił podstawę prawą wydanego w tej sprawie rozstrzygnięcia administracyjnego, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi; jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (art. 162 § 2 o.p.).

Instytucja przywrócenia uchybionego terminu polega na usunięciu niekorzystnych skutków procesowych, jakie powstają w następstwie niezawinionego przez stronę (bądź uczestnika postępowania), niedochowania terminu wyznaczonego do podjęcia czynności procesowej. W następstwie przywrócenia terminu uznaje się, że czynność procesowa, której strona pierwotnie nie dokonała w terminie wyznaczonym przepisami prawa, wywołuje te same skutki, które powstają w przypadku dochowania terminu (zob. wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2018 r., I FSK 285/17; powoływane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Główną przesłanką, warunkującą rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu, jest wobec tego uznanie, że strona nie dochowała terminu do dokonania czynności procesowej (w realiach niniejszej sprawy - do złożenia odwołania). Termin do wniesienia odwołania, w myśl art. 223 § 2 pkt 1 o.p., wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, co oznacza, że w przypadku niedoręczenia decyzji termin ten nie rozpoczyna biegu i nie można mu uchybić, a w konsekwencji niedopuszczalne staje się badanie ewentualnego braku winy w uchybieniu terminowi.

Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że obok zaskarżonego postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Siedlcach w dniu 27 kwietnia 2017 r. wydało postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy S. Okoliczność doręczenia Skarżącym decyzji była zatem już badana w ramach tego postępowania. Organ nie mógł bowiem stwierdzić uchybienia terminu do wniesienia odwołania bez stwierdzenia prawidłowości doręczenia stronie decyzji. Również w tym postępowaniu, zarówno organ administracyjny, jaki Sąd pierwszej instancji odnieśli się do tej kwestii, a zajęte w tym zakresie stanowisko w pełni podziela Naczelny Sąd Administracyjny.

Z akt sprawy nie wynika, aby przy doręczeniu Skarżącym przesyłek zawierających decyzję Wójta Gminy S., doszło do naruszenia art. 150 w zw. z art. 121 § 1 o.p. Twierdzenia Skarżących, że decyzja nie została im prawidłowo doręczona ze względu na wysłanie jej pod adres, w którym Skarżący nie odbierali od dłuższego czasu korespondencji, nie podważają prawidłowości tego doręczenia. Należy zauważyć, że w toku postępowania na wskazany adres organ wysyłał szereg pism, które Skarżący odbierali. Skarżący nie kwestionowali przy tym, że adres ten nie jest ich adresem zamieszkania. Nie wskazywali też innego adresu do doręczeń, o którym mowa w art. 148 § 1 o.p., nawet w okresie, kiedy – jak twierdzą – czasowo nie przebywali pod adresem zamieszkania. Z akt sprawy nie wynika, aby Skarżący w toku postępowania zawiadomili organ podatkowy o zmianie adresu do doręczeń, o czym stanowi art. 146 o.p. Natomiast fakt, że Skarżący w pewnym momencie przestali odbierać korespondencję pod tym adresem, nie daje podstawy do stwierdzenia, że doszło do naruszenia art. 150 o.p. Organ był uprawniony do kierowania korespondencji na dotychczasowy adres, a jej nieodebranie przez Skarżących w zwykłym trybie, skutkował doręczeniem w trybie fikcji prawnej, o której mowa w art. 150 o.p. Należy też zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że późniejsze wydanie stronie decyzji, uprzednio skutecznie doręczonej w trybie art. 150 o.p. nie otwiera na nowo terminu do wniesienia odwołania.

Podejmowane w tej sprawie działania nie naruszają zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, o której mowa w art. 121 § 1 o.p. Zasady tej nie można odczytywać w oderwaniu od zawartej w art. 120 o.p. zasady legalizmu i praworządności, które nakazują organom podatkowym działać na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów prawa i w toku postępowania stać na straży praworządności (zob. np. wyroki NSA: z dnia 22 marca 2018 r., II FSK 663/16; z dnia 25 listopada 2010 r., II FSK 1271/09, z dnia 31 października 2018 r., I FSK 1594/18). W tej sprawie organ administracji działał na podstawie i w granicach prawa.

W konsekwencji za prawidłowe należy uznać również ustalenia SKO w Siedlicach, zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji, że Skarżący nie dochowali siedmiodniowego terminu do złożenia podania o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Skuteczne doręczenie decyzji Skarżącym nastąpiło w dniu 2 września 2014 r. w trybie art. 150 o.p. Skarżący dowiedział się o wydaniu tej decyzji w dniu 5 października 2016 r., zaś Skarżąca najpóźniej w dniu 16 lutego 2017 r. Odwołanie od tej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożone zostało w dniu 23 marca 2017 r., a więc w obu przypadkach po upływnie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi do złożenia odwołania (art. 162 § 2 o.p.). W tej sytuacji bezprzedmiotowe było badanie przesłanki wynikającej z art. 162 § 1 o.p., tj. braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.