Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 3998/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-10-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 200 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 85
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - t.j,

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 1 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 września 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 93/20 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Komisji Rekrutacyjnej Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych Uniwersytetu Łódzkiego z dnia [...] listopada 2019 r. w przedmiocie odmowy przyjęcia do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych Uniwersytetu Łódzkiego na rok akademicki 2019/2020 oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 16 września 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 93/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę M. P. na decyzję Komisji Rekrutacyjnej Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych Uniwersytetu Łódzkiego z [...] listopada 2019 r. w przedmiocie odmowy przyjęcia do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych Uniwersytetu Łódzkiego na rok akademicki 2019/2020.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych

i prawnych:

M. P. zarejestrował się w elektronicznym systemie rekrutacji i złożył dokumenty do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych Uniwersytetu Łódzkiego.

W dniu 4 września 2019 r. brał udział w obligatoryjnym teście z języka angielskiego, który zdał z wynikiem pozytywnym. W dniu 19 września 2019 r. skarżący odbył rozmowę kwalifikacyjną, będącą jedynym z elementów procesu rekrutacyjnego i uzyskał 12.190 pkt na 15 możliwych do zdobycia.

Decyzją z [...] października 2019 r. Komisja rekrutacyjna Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych UŁ (dalej także "Komisja"), działając na podstawie art. 104 § 1 oraz art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; zwanej dalej "k.p.a."), art. 200 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. 2018 r., poz. 1668 ze zm.; zwanej dalej "Prawem o szkolnictwie wyższym i nauce") w zw. z § 5 ust. 11 załącznika do uchwały nr 426 w sprawie ustalenia zasad rekrutacji do szkół doktorskich w UŁ w roku akademickim 2019/2020 przyjętej przez Senat Uniwersytetu Łódzkiego 13 maja 2019 r. (zwanego dalej "zasadami rekrutacji"), odmówiła przyjęcia M. P. do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych UŁ na rok akademicki 2019/2020.

W uzasadnieniu wskazała, że M. P. uzyskał następującą liczbę punktów w poszczególnych kategoriach:

- udokumentowana aktywność organizacyjna - 1.000 pkt;

- ocena na dyplomie - 20.000 pkt

- udokumentowana znajomość języków obcych - 0.000 pkt

- udokumentowany udział w konferencjach - 4.000 pkt

- wstępny konspekt rozprawy doktorskiej - 11.000 pkt

- udział w projektach naukowo-badawczych - 0.000 pkt

- publikacje - 0.000 pkt

- rozmowa kwalifikacyjna (Szkoła Doktorska Nauk Społecznych) - 12.190 pkt

Komisja podniosła, że suma punktów z wyżej wymienionych kategorii wynosi 48.190, podczas gdy maksymalna liczba możliwych do uzyskania punktów w procesie rekrutacji do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych wynosi 130. Tym samym, w ocenie organu, nie został przez stronę spełniony warunek przyjęcia do szkoły wynikający z § 5 ust. 11 zasad rekrutacji, że minimalna liczba punktów, kwalifikująca kandydata do przyjęcia do szkoły doktorskiej wynosi 50% liczby punktów możliwych do uzyskania w postępowaniu rekrutacyjnym, chyba że szczegółowe kryteria rekrutacji do poszczególnych szkół doktorskich stanowią inaczej.

W piśmie z 21 października 2019 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniósł w nim m.in., że brak jest w szczegółowych kryteriach rekrutacyjnych do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych UŁ ogólnego minimalnego kryterium uzyskanych punktów. Inaczej rzecz ujmując, nie jest właściwym zastosowanie ogólnej zasady wynikającej z § 5 ust. 11 zasad rekrutacji, gdyż w takim przypadku zastosowanie ma przepis szczególny, tj.: § 10 ust. 4 tych zasad, który wskazuje jako jedyne kryterium minimalne uzyskanie w rozmowie kwalifikacyjnej 50% możliwej liczby punktów. Oba przepisy regulują tą samą kwestię prawną, a mianowicie kryteria minimalne przyjęcia do Szkoły. W takiej sytuacji, w ocenie strony, mamy do czynienia z kolizją norm prawnych. Jedną z podstawowych zasad prawa oraz zasadą rozwiązywania norm kolizyjnych jest zasada lex specialis derogat legi generali.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, decyzją z [...] listopada 2019 r. Komisja rekrutacyjna Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych UŁ, działając na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. oraz art. 200 ust. 2 i 5 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce w związku z § 5 ust. 11, a także § 6 ust. 2, 3 oraz 6 zasad rekrutacji utrzymała w mocy własną decyzję z [...] października 2019 r. o odmowie przyjęcia M. P. do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych Uniwersytetu Łódzkiego na rok akademicki 2019/20.

W uzasadnieniu wskazała, że kryterium osiągnięcia 50% liczby punktów możliwych do uzyskania w postępowaniu rekrutacyjnym (§ 5 ust. 11 zasad rekrutacji) oraz kryterium osiągnięcia w rozmowie kwalifikacyjnej 50% możliwej liczby punktów (§ 10 ust. 4 zasad rekrutacji) to dwa odrębne kryteria, pomiędzy którymi nie występuje żadna sprzeczność i mogą one być zastosowane jednocześnie. Nie zachodzi tu w żadnym razie sytuacja, o której mowa w paremii lex specialis derogat legi generali. Kryterium określone w § 5 ust. 11 ma charakter ogólny i ma zastosowanie we wszystkich szkołach doktorskich UŁ, także w Szkole Doktorskiej Nauk Społecznych UŁ. Organ wskazał, że w § 10, tj. w szczegółowych kryteriach rekrutacji do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych w UŁ brak jest jakiegokolwiek wyjątku (lex specialis) od normy-zasady ustanowionej w § 5 ust. 11. Z kolei kryterium, o którym mowa w § 10 ust. 4 jest wyjątkiem (lex specialis), ale od innej normy - zasady, która nie jest wprawdzie w zasadach rekrutacji do szkół doktorskich w roku akademickim 2019/2020 wyraźnie określona, ale którą można wywieść a contrario z braku przeciwnych norm. Ta norma -zasada dotycząca wszystkich szkół doktorskich stanowi, że jeżeli odrębne dla poszczególnych szkół doktorskich reguły nie stanowią inaczej, nie stosuje się żadnego progu dopuszczającego w ramach kryterium liczby punktów możliwych do osiągnięcia w rozmowie kwalifikacyjnej.

Skargę na powyższą decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Łodzi wniósł skarżący. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy:

- art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i w istocie niewskazanie podstawy prawnej decyzji;

- art 8 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i w istocie nieodniesienie się do argumentów skarżącego oraz uzasadnienie decyzji z naruszeniem zasad wynikających z ww. art. k.p.a.;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 200 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce w zw. z § 5 ust. 11 w zw. z § 10 ust. 4 zasad rekrutacji poprzez błędne zastosowanie i w konsekwencji odmowę przyjęcia skarżącego do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych UŁ na rok akademicki 2019/2020.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W na rozprawie dniu 16 września 2020 r. pełnomocnik strony skarżącej zaznaczył, że zasady rekrutacji do Szkół Doktorskich Uniwersytetu Łódzkiego na rok akademicki 2020/2021 zostały zmienione i aktualnie w zasadach rekrutacji do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych Uniwersytetu Łódzkiego wyraźnie wskazano minimalny limit punktów, który stanowi warunek przyjęcia. Zdaniem pełnomocnika potwierdza to błąd w zapisie w zasadach rekrutacji ustalonych na rok poprzedni.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał, że w niniejszej sprawie poza sporem jest, że M. P. uzyskał następującą liczbę punktów w poszczególnych kategoriach: udokumentowana aktywność organizacyjna - 1.000, ocena na dyplomie - 20.000, udokumentowana znajomość języków obcych - 0.000, udokumentowany udział w konferencjach - 4.000, wstępny konspekt rozprawy doktorskiej - 11.000, udział w projektach naukowo-badawczych - 0.000, publikacje - 0.000, rozmowa kwalifikacyjna - 12.190. Suma punktów z wyżej wymienionych kategorii wynosi więc 48.190. Nie ulega również wątpliwości, że w roku akademickim 2019/2020 maksymalna liczba możliwych do uzyskania punktów w procesie rekrutacji do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych UŁ wynosiła 130.

Zdaniem tego Sądu spór w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy prawidłowe jest stanowisko organu, że kryterium osiągnięcia 50% liczby punktów możliwych do uzyskania w postępowaniu rekrutacyjnym (§ 5 ust. 11 zasad rekrutacji) oraz kryterium osiągnięcia w rozmowie kwalifikacyjnej 50% możliwej liczby punktów (§ 10 ust. 4 zasad rekrutacji) to dwa odrębne kryteria, które winny być stosowane łącznie w procesie rekrutacji do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych UŁ, gdyż nie występuje pomiędzy nimi relacja lex specialis derogat legi generali.

Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że kwestionując rozstrzygnięcie organu strona podniosła, że nie jest właściwym stosowanie w procesie rekrutacji do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych UŁ ogólnej zasady wynikającej z § 5 ust. 11 zasad rekrutacji, gdyż zastosowanie ma przepis § 10 ust. 4 zasad rekrutacji, który jako jedyne kryterium minimalne przy rekrutacji wskazuje uzyskanie w rozmowie kwalifikacyjnej 50% możliwej liczby punktów. Z treści § 5 ust. 11 zasad rekrutacji wynika bowiem wprost, że zasady ogólne obowiązują tylko w przypadku, gdy przepis szczególny nie stanowi inaczej. W ocenie skarżącego oba przepisy regulują tę samą kwestię prawną, a mianowicie kryteria minimalne przyjęcia do szkoły i § 5 ust. 11 zd. drugie wprost wyłącza stosowanie ogólnej zasady rekrutacyjnej, w przypadku gdy inaczej stanowią szczegółowe kryteria rekrutacyjne dla poszczególnych szkół doktorskich.

Sąd pierwszej instancji nie zgodził się z ww. stanowiskiem skarżącego, podzielając stanowisko organu, zgodnie z którym zasady rekrutacji dzielą się na zasady ogólne określone od § 1 do § 8 oraz zasady szczególne określone dla każdej ze szkół doktorskich odrębnie w §§ 9, 10, 11 i 12. W ocenie tego Sądu nie budzi wątpliwości, że każdy z kandydatów, niezależnie od szkoły doktorskiej, do jakiej zgłasza swoją kandydaturę, musi obowiązkowo spełnić wymogi wskazane w zasadach ogólnych rekrutacji tj:

- spełnić obowiązki w zakresie rejestracji elektronicznej opisanej w § 3;

- dostarczyć dokumenty niezbędne do prowadzenia postępowania rekrutacyjnego na zasadach określonych w § 4;

- wziąć udział w poszczególnych etapach rekrutacji zgodnie z zasadami § 5.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji organ trafnie przy tym wskazał, że kryterium określone w § 5 ust. 11 zasad rekrutacji ma zatem charakter ogólny i ma zastosowanie we wszystkich szkołach doktorskich UŁ, także w Szkole Doktorskiej Nauk Społecznych UŁ. Wbrew stanowisku strony skarżącej, przepis § 10 ust. 4 szczegółowych kryteriów rekrutacji w żaden sposób nie wyłącza stosowania § 5 ust. 11 zasad ogólnych rekrutacji. W ocenie tego Sądu treść wskazanych przepisów nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, w szczególności nie mamy w niniejszej sytuacji do czynienia z kolizją dwóch sprzecznych norm prawnych podlegających regułom kolizyjnym. Oba przepisy regulują bowiem zupełnie inne kwestie: minimalną liczbę punktów kwalifikującą kandydata do przyjęcia do szkoły doktorskiej (§ 5 ust. 11 zasad ogólnych) oraz minimalną liczbę punktów, jaką należy uzyskać z rozmowy kwalifikacyjnej do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych UŁ (§ 10 ust. 4 zasad szczegółowych). Z kolizją norm mielibyśmy natomiast do czynienia wtedy, gdyby oba przepisy zawierały regulację odnoszącą się do minimalnej liczby punktów kwalifikujących kandydata do przyjęcia do szkoły doktorskiej i gdyby regulacja zawarta w szczegółowych kryteriach rekrutacji do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych UŁ była inna, niż ta zawarta w § 5 ust. 11 ogólnych zasad rekrutacji.

W ocenie Sądu pierwszej instancji § 10 ust. 4 szczegółowych kryteriów rekrutacji do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych stanowi dodatkowe kryterium, jakie musi spełniać kandydat do tej szkoły doktorskiej, co oznacza, że oprócz konieczności spełnienia kryteriów ogólnych, w tym z § 5 ust. 11 zasad rekrutacji, kandydat musi spełnić kryterium szczególne w postaci uzyskania 50% punktów z rozmowy kwalifikacyjnej. Z powyższych regulacji wynika zatem, że kandydat do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych UŁ nawet w przypadku uzyskania 50% możliwych do zdobycia w postępowaniu rekrutacyjnym punktów (§ 5 ust. 11), nie zostałby zakwalifikowany do przyjęcia, jeśli uzyskałby poniżej 50% możliwych do uzyskania punktów z rozmowy kwalifikacyjnej.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, wobec tego, że w niniejszej sprawie skarżący uzyskał ponad 50% punktów z rozmowy kwalifikacyjnej, jednak nie uzyskał 50% ogółu punktów koniecznych do zdobycia w całym postępowaniu rekrutacyjnym, organ prawidłowo uznał, iż nie został przez stronę spełniony warunek przyjęcia do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych UŁ określony w § 5 ust. 11 zasad rekrutacji. Oceny tej nie zmienia podniesiona na rozprawie przez pełnomocnika strony skarżącej argumentacja, iż zasady rekrutacji do szkół doktorskich Uniwersytetu Łódzkiego na rok akademicki 2020/2021 zostały obecnie zmienione i aktualnie w zasadach rekrutacji do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych Uniwersytetu Łódzkiego wyraźnie wskazano minimalny limit punktów, który stanowi warunek przyjęcia do tej szkoły. Zdaniem Sądu w żadnym razie okoliczność ta nie może być traktowana w kategoriach błędu w zapisie w roku poprzednim, a jedynie jako doprecyzowanie regulacji tak, by nie powstawały już żadne wątpliwości interpretacyjne.

W odniesieniu do pozostałych zarzutów skargi Sąd ten podniósł, iż organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postępowanie przeprowadzone zostało z poszanowaniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 k.p.a., i art. 77 § 1 k.p.a., 8 k.p.a. i art. 11 k.p.a. Motywy działania organu zostały jasno i przekonująco wskazane w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, pomimo jego dość lakonicznego charakteru. Sąd pierwszej instancji wskazał, że nawet jeśli zgodzić się ze skarżącym, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie realizuje w pełni art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., to i tak naruszenie to nie mogłoby mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, bowiem skarżący nie uzyskał w postępowaniu rekrutacyjnym wymaganej ilości punktów i tym samym nie spełnił warunku przyjęcia do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych UŁ wynikającego z § 5 ust. 11 zasad rekrutacji. W ocenie Sądu organ przytoczył w tym zakresie istotne okoliczności stanu faktycznego oraz treść przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie i prawidłowo zaprezentował ich rozumienie. Sąd pierwszej instancji nie znalazł przy tym żadnych podstaw do kwestionowania stanowiska organu.

Z powyższych względów Sąd ten nie podzielił podniesionych w skardze zarzutów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2019 r., poz. 2325; zwanej dalej "p.p.s.a") orzekł o jej oddaleniu.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący reprezentowany przed radcę prawnego, zaskarżając wyrok w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji Komisji Rekrutacyjnej Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych UŁ z [...] listopada 2019 r. oraz poprzedzającej jej decyzji Komisji Rekrutacyjnej Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych UŁ z [...] października 2019 r. oraz zobowiązanie organu do wydania w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia decyzji o przyjęciu skarżącego do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych UŁ. Ewentualnie wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Nadto wniósł o zasądzenie od organu kosztów postępowania oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 200 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2020 r., poz. 85) w zw. z § 5 ust. 11 Zasad rekrutacji do szkół doktorskich w roku akademickim 2019/2020 (załącznik do uchwały nr 426 Senatu UŁ z dnia 13 maja 2019 r.) w zw. z §10 ust. 4 tych zasad poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, że §10 ust. 4 zasad rekrutacji nie wyłącza stosowania § 5 ust. 11 zasad rekrutacji, jako norma prawna o charakterze szczególnym;

II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę materiału dowodowego w postaci Zasad rekrutacji do szkół doktorskich w roku akademickim 2020/2021 uchwalonych przez Senat UŁ uchwałą nr 656 z dnia 27 stycznia 2020 r. zmieniony uchwałą nr 781 Senatu UŁ z dnia 22 czerwca 2020 r., i w konsekwencji przyjęcie, że zmiana zasad rekrutacji do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych Uniwersytetu Łódzkiego nie ma wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący rozwinął powyższe zarzuty. W szczególności podniósł, że z treści § 10 ust. 4 w zestawieniu z § 5 ust. 11 zasad rekrutacji wynika, że jedynym kryterium kwalifikacyjnym (dotyczącym spełnienia wymogu minimalnej liczby punktów) było uzyskanie przez kandydata 50% liczby możliwych punktów z rozmowy kwalifikacyjnej. Sąd pierwszej instancji w sposób całkowicie bezpodstawny dodał do § 5 ust. 11 zasad rekrutacji niewyrażony przez prawodawcę uniwersyteckiego przymiot dodatkowego charakteru warunku kwalifikacyjnego dotyczącego wyniku rozmowy kwalifikacyjnej. W treści § 5 ust. 11 zasad rekrutacji nie sposób dopatrzeć się sformułowania "warunek dodatkowy". Ponadto, z treści tego przepisu, czy też innych przepisów zasad, nie wynika, że konieczne jest spełnienie jakichkolwiek warunków dotyczących ogólnej liczby punktów uzyskanych przez kandydata w procesie rekrutacji do Szkoły Doktorskiej. W § 5 ust. 11 zasad rekrutacji wyraźnie wskazano, że kryterium ogólne obowiązuje tylko w przypadku, gdy kryteria szczególne do poszczególnych szkół doktorskich nie stanowią inaczej. Na marginesie skarżący wskazał, że we wszystkich szkołach doktorskich zostały ustanowione szczególne zasad kwalifikacji kandydatów i wszystkie ze szkół doktorskich (z wyjątkiem Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych UŁ) określiły wymóg minimalnej liczby ogólnie zdobytych przez kandydata punktów w celu przyjęcia do szkoły doktorskiej. Sąd w niniejszej sprawie nie odniósł się do tej kwestii, pomijając fakt, że to prawodawca uniwersytecki jest twórcą zasad rekrutacji, zarówno tych ogólnych jak i szczególnych.

Skarżący zwrócił uwagę, że w czasie trwania postępowania w niniejszej sprawie zostały uchwalone nowe Zasady rekrutacji do szkół doktorskich w roku akademickim 2020/2021 (uchwała nr 656 z dnia 27 stycznia 2020r., wraz ze zmianami wprowadzonymi uchwałą nr 781 Senatu UŁ z dnia 22 czerwca 2020r.). Pełnomocnik skarżącego założył wniosek dowodowy o przeprowadzenie dowodu z ww. nowych zasad na rozprawie w dniu 16 września 2020 r. Tymczasem, Wojewódzki Sąd Administracyjny całkowicie błędnie przyjął, że odmienne ukształtowanie §10 ust. 4 w nowych zasadach rekrutacji nie miało wpływu na rozstrzygniecie niniejszej sprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie, nadto wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 182 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Z kolei art. 182 § 3 p.p.s.a. stanowi, że na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. Z uwagi na to, że w rozpoznawanej sprawie skarżący kasacyjnie złożył stosowny wniosek, a strona przeciwna nie przedstawiła odmiennych wniosków procesowych, skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. Wprawdzie co do zasady w pierwszej kolejności rozważeniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, to jednak w tym przypadku na wstępie należało rozważyć zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego, tj. art. 200 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2020 r., poz. 85) w zw. z § 5 ust. 11 Zasad rekrutacji do szkół doktorskich w roku akademickim 2019/2020 stanowiących załącznik do uchwały nr 426 Senatu UŁ z dnia 13 maja 2019 r. w zw. z §10 ust. 4 tych zasad poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, że §10 ust. 4 zasad rekrutacji nie wyłączą stosowania § 5 ust. 11 zasad rekrutacji, jako norma prawna o charakterze szczególnym. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania stanowią bowiem procesową konsekwencję zarzucanej błędnej wykładni ww. przepisów prawa materialnego.

Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie ww. przepisów prawa materialnego przez błędną ich wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, że §10 ust. 4 zasad rekrutacji nie wyłącza stosowania § 5 ust. 11 zasad rekrutacji, jako norma prawna o charakterze szczególnym.

Stan faktyczny sprawy nie jest kwestionowany przez strony.

Z prawidłowych ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że skarżący zarejestrował się w elektronicznym systemie rekrutacji i złożył dokumenty do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych UŁ i w dniu 4 września 2019 r. brał udział w obligatoryjnym teście z języka angielskiego, który zdał z wynikiem pozytywnym. W dniu 19 września 2019 r. skarżący odbył rozmowę kwalifikacyjną, będącą jednym z elementów procesu rekrutacyjnego, z której uzyskał 12.190 punktów na 15 możliwych do zdobycia. Ostatecznie w postępowaniu rekrutacyjnym do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych UŁ na rok akademicki 2019/2020 uzyskał następującą liczbę punktów w poszczególnych kategoriach:

- udokumentowana aktywność organizacyjna - 1.000 pkt

- ocena na dyplomie - 20.000 pkt

- udokumentowana znajomość języków obcych - 0.000 pkt

- udokumentowany udział w konferencjach - 4.000 pkt- wstępny konspekt rozprawy doktorskiej - 11.000 pkt

- udział w projektach naukowo-badawczych - 0.000 pkt

- publikacje - 0.000 pkt

- rozmowa kwalifikacyjna (Szkoła Doktorska Nauk Społecznych) - 12.190 pkt

Całkowita ilość punktów uzyskanych przez skarżącego z wyżej wymienionych kategorii wynosiła 48.190.

Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2019 r., Komisja rekrutacyjna Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych UŁ, powołując się m.in. na art. 200 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. 2018 poz. 1668 ze zm.), w związku z § 5 ust. 11, a także § 6 ust. 2, 3 oraz 6 załącznika do uchwały nr 426 w sprawie ustalenia Zasad rekrutacji do szkół doktorskich w Uniwersytecie Łódzkim w roku akademickim 2019/2020 przyjętej przez Senat Uniwersytetu Łódzkiego 13 maja 2019 r. utrzymała w mocy własną decyzję z [...] października 2019 r. o odmowie przyjęcia skarżącego do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych Uniwersytetu Łódzkiego na rok akademicki 2019/20.

Maksymalna liczba możliwych do uzyskania punktów w procesie rekrutacji do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych UŁ w roku akademickim 2019/2020 wynosiła 130, co wynika z § 10 ust. 2 ww. Zasad rekrutacji do szkół doktorskich w Uniwersytecie Łódzkim w roku akademickim 2019/2020.

Zgodnie z art. 200 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, do szkoły doktorskiej może być przyjęta osoba, która posiada tytuł zawodowy magistra, magistra inżyniera albo równorzędny, albo osoba, o której mowa w art. 186 ust. 2 (ust. 1). Rekrutacja do szkoły doktorskiej odbywa się w drodze konkursu na zasadach określonych przez senat albo radę naukową (ust. 2). Odmowa przyjęcia do szkoły doktorskiej następuje w drodze decyzji administracyjnej, od której przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (ust. 5).

Zasady rekrutacji do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych w Uniwersytecie Łódzkim na rok 2019/2020 regulowały przepisy uchwały nr 426 w sprawie ustalenia Zasad rekrutacji do szkół doktorskich w Uniwersytecie Łódzkim w roku akademickim 2019/2020 przyjętej przez Senat Uniwersytetu Łódzkiego 13 maja 2019 r.

Zgodnie z § 5 ust. 11 Zasad rekrutacji do szkół doktorskich w UŁ w roku akademickim 2019/2020, minimalna liczba punktów kwalifikująca kandydata do przyjęcia do szkoły doktorskiej wynosi 50% liczby punktów możliwych do uzyskania w postępowaniu rekrutacyjnym, chyba że szczegółowe kryteria dla poszczególnych szkół doktorskich stanowią inaczej.

Szczegółowe zasady rekrutacji do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych UŁ reguluje § 10 Zasad rekrutacji, który w punkcie 1 zawiera tabelę określającą maksymalną punktację możliwą do uzyskania, przypisaną do poszczególnych osiągnięć kandydata. Punkt 2 tego przepisu prawa określa łączną maksymalną liczbę punktów możliwych do uzyskania ze wszystkich osiągnięć określonych w punkcie 1, tj. 130 pkt oraz wzór tabeli indywidulanych osiągnięć kandydata. W pkt 3 określono zasady sporządzania list rankingowych dla każdej z dyscyplin, a w punkcie 4 wskazano, że warunkiem przyjęcia w ramach ustalonego limitu miejsc dla dyscypliny jest uzyskanie w rozmowie kwalifikacyjnej 50% możliwej liczby punktów, która wynosi 15. W punkcie 5 § 10 określono możliwość przekazywania miejsc niewykorzystanych w rekrutacji w ramach danej dyscypliny pozostałym dyscyplinom szkoły doktorskiej.

Istota sporu w niniejszej sprawie, jak to trafnie zauważa Sąd pierwszej instancji sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy prawidłowe jest stanowisko organu, że kryterium osiągnięcia 50% liczby punktów możliwych do uzyskania w postępowaniu rekrutacyjnym, które wynika z § 5 ust. 11 Zasad rekrutacji oraz kryterium osiągnięcia w rozmowie kwalifikacyjnej 50% możliwej liczby punktów wynikające z § 10 ust. 4 Zasad rekrutacji, to dwa odrębne kryteria, które winny być stosowane łącznie w procesie rekrutacji do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych UŁ, czy stanowisko skarżącego, że zastosowanie w sprawie ma wyłącznie przepis § 10 ust. 4 Zasad rekrutacji określający szczegółowe kryteria rekrutacji do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych, który jako jedyne zdaniem skarżącego kryterium minimalne przy rekrutacji wskazuje uzyskanie w rozmowie kwalifikacyjnej 50% możliwej liczby punktów.

Trafnie zauważa Sąd pierwszej instancji, że z treści Zasad rekrutacji do szkół doktorskich w UŁ w roku akademickim 2019/2020 przyjętych przez Senat UŁ 13 maja 2019 r., zasady rekrutacji dzielą się na zasady ogólne określone w paragrafach od 1 do 8 oraz zasady szczególne określone dla każdej ze szkół doktorskich odrębnie w §§ 9, 10, 11 i 12. Nie ulega wątpliwości, że każdy z kandydatów, niezależnie od szkoły doktorskiej, do jakiej zgłasza swoją kandydaturę, musi obowiązkowo spełnić wymogi wskazane w zasadach ogólnych rekrutacji tj.: spełnić obowiązki w zakresie rejestracji elektronicznej opisanej w § 3; dostarczyć dokumenty niezbędne do prowadzenia postępowania rekrutacyjnego na zasadach określonych w § 4 oraz wziąć udział w poszczególnych etapach rekrutacji zgodnie z zasadami § 5. Kryterium określone w § 5 ust. 11 Zasad rekrutacji ma zatem charakter ogólny i ma zastosowanie we wszystkich szkołach doktorskich UŁ, także w Szkole Doktorskiej Nauk Społecznych UŁ.

Wbrew stanowisku strony skarżącej kasacyjnie, przepis § 10 ust. 4 szczegółowych kryteriów rekrutacji w żaden sposób nie wyłącza stosowania § 5 ust. 11 zasad ogólnych rekrutacji. Treść wskazanych przepisów nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Brak jest podstaw do przyjęcia, że mamy w niniejszej sytuacji do czynienia z kolizją dwóch sprzecznych norm prawnych podlegających regułom kolizyjnym. Oba przepisy regulują bowiem zupełnie inne kwestie: minimalną liczbę punktów kwalifikującą kandydata do przyjęcia do szkoły doktorskiej (§ 5 ust. 11 zasad ogólnych) oraz minimalną liczbę punktów, jaką należy uzyskać z rozmowy kwalifikacyjnej do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych UŁ w roku akademickim 2019/2020 (§ 10 ust. 4 zasad szczegółowych). Trafnie zauważa Sąd pierwszej instancji, że z kolizją norm mielibyśmy do czynienia, gdyby oba przepisy zawierały regulację odnoszącą się do minimalnej liczby punktów kwalifikujących kandydata do przyjęcia do szkoły doktorskiej i gdyby regulacja zawarta w Szczegółowych kryteriach rekrutacji do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych UŁ była inna, niż ta zawarta w § 5 ust. 11 ogólnych zasad rekrutacji.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że § 10 ust. 4 szczegółowych kryteriów rekrutacji do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych stanowi dodatkowe kryterium, jakie musi spełniać kandydat do tej szkoły doktorskiej, co oznacza, że oprócz konieczności spełnienia kryteriów ogólnych, w tym z § 5 ust. 11 Zasad rekrutacji, kandydat musi spełnić kryterium szczególne w postaci uzyskania 50% punktów z rozmowy kwalifikacyjnej. Z powyższych regulacji wynika zatem, że kandydat do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych UŁ nawet w przypadku uzyskania 50% możliwych do zdobycia w postępowaniu rekrutacyjnym punktów (§ 5 ust. 11), nie zostałby zakwalifikowany do przyjęcia, gdyby uzyskał poniżej 50% możliwych do uzyskania punktów z rozmowy kwalifikacyjnej (§ 10 ust. 4).

Z niekwestionowanych ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że skarżący uzyskał ponad 50% punktów z rozmowy kwalifikacyjnej, jednak nie uzyskał 50% ogółu punktów koniecznych do zdobycia w całym postępowaniu rekrutacyjnym. Prawidłowo w tej sytuacji organ uznał, że nie został spełniony przez skarżącego warunek przyjęcia do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych UŁ określony w § 5 ust. 11 Zasad rekrutacji.

Bez wpływu na wynik sprawy pozostaje podnoszona przez pełnomocnika skarżącego kasacyjnie argumentacja, że zasady rekrutacji do szkół doktorskich Uniwersytetu Łódzkiego na rok akademicki 2020/2021 zostały obecnie zmienione i aktualnie w zasadach rekrutacji do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych Uniwersytetu Łódzkiego wyraźnie wskazano minimalny limit punktów, który stanowi warunek przyjęcia do tej szkoły. Ustalone nowe zasady rekrutacji do szkół doktorskich Uniwersytetu Łódzkiego na rok akademicki 2020/2021 nie mogą stanowić podstawy do przyjęcia, że w przepisach dotyczących zasad rekrutacji do szkół doktorskich Uniwersytetu Łódzkiego na rok akademicki 2019/2020 błędnie określono zasady rekrutacji właśnie do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych UŁ, o przyjęcie do której ubiegał się skarżący.

Nie mógł w tej sytuacji odnieść zamierzonego skutku podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę materiału dowodowego w postaci Zasad rekrutacji do szkół doktorskich w roku akademickim 2020/2021 uchwalonych przez Senat UŁ uchwałą nr 656 z dnia 27 stycznia 2020 r. zmieniony uchwałą nr 781 Senatu UŁ z dnia 22 czerwca 2020 r., i w konsekwencji przyjęcie, że zmiana zasad rekrutacji do Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych Uniwersytetu Łódzkiego nie ma wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Sąd pierwszej instancji nie mógł naruszyć art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. albowiem przepisów tych nie stosował, gdyż nie prowadził w sprawie postępowania dowodowego. Nie miały też w sprawie zastosowania w postępowaniu przed tym Sądem wskazane wyżej przepisy k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, w związku z czym na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. podlegała ona oddaleniu, co orzeczono w sentencji wyroku.