Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1255/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174, art. 16 § 1, art. 183 § 2 pkt 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 26 § 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 24 ust. 3a i 3b
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 190 ust. 4, art. 2 i art. 69
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Sędzia NSA Anna Lech Sędzia WSA del. Grzegorz Saniewski Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wielkopolskim od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 25 czerwca 2008 r. sygn. akt II SA/Go 288/08 w sprawie ze skargi A. S.–S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego 1. prostuje zaskarżony wyrok w ten sposób, że w miejsce błędnie określonej daty decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wielkopolskim "[...] marca 2008 r." wpisuje datę "[...] marca 2008 r."; 2. oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 25 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Go 288/08, po rozpoznaniu skargi A. S.-S. , uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wielkopolskim i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Gorzowa Wielkopolskiego z dnia [...] stycznia 2008 r. w części określającej początkowy termin przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:

Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Gorzowa Wielkopolskiego na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 4, art. 5, art. 6, art. 8, art. 13, art. 20 ust. 3, art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz § 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 1085, poz. 881 ze zm.) oraz § 1 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. Nr 130, poz. 903), przyznano A. S.-S. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego – K. S. w kwocie 60,00 zł miesięcznie, w okresie od 1 stycznia 2008 r. do 31 sierpnia 2008 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gorzowie Wielkopolskim decyzją z dnia [...] marca 2008 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., w związku z art. 13 ust. 1, art. 23, art. 24 ust. 3 a/ i b/ ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podkreślił, że organ pierwszej instancji przyznał stronie dodatek do zasiłku rodzinnego od pierwszego dnia miesiąca, w którym złożony został wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, tj. art. 23 ust. 1 i art. 24 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz rozporządzeniem Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że przepis art. 24 ust. 2 wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r. sygn. akt P 28/07 (ogłoszony 30 października 2007 r. Dz.U. Nr 200, poz. 1446) został uznany za niezgodny z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Przepis ten w zakresie świadczeń uzależnionych od niepełnosprawności dotyczy złożenia wniosku po raz pierwszy, nie dotyczy kontynuacji świadczenia, gdyż ten przypadek został uregulowany w art. 24 ust. 3 lit. a/ i b/.

A. S.-S. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, zwracając się o ponowne rozpoznanie jej sprawy dotyczącej przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, bowiem niepełnosprawność syna stwierdzona jest przez komisję lekarską od dnia 22 października 2007 r. do 31 grudnia 2008 r., poprzednie świadczenia wypłacane były od 2004 r. do 22 września 2007 r. Skarżąca podniosła, iż obecnie Gorzowskie Centrum Pomocy Rodzinie i Polityki Społecznej nie chce przyznać świadczenia za październik, listopad i grudzień 2007 r., tłumacząc się zmianami w przepisach, o których nie poinformowano jej przy wypełnianiu dokumentów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gorzowie Wielkopolskim wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylając zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą stwierdził, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy kwestią sporną pomiędzy stronami pozostaje data początkowa przyznania skarżącej przedmiotowego dodatku do zasiłku rodzinnego, a dokładnie nieprzyznanie go przez organ za okres od października do grudnia 2007 r., tj. od miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności dziecka. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 23 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych następuje na wniosek określonej w tym przepisie osoby upoważnionej do reprezentowania dziecka. Po myśli art. 24 ust. 1 ww. ustawy, prawo do świadczeń rodzinnych, co do zasady, ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9 (dodatek z tytułu urodzenia dziecka), 14–16 (dodatki z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, podjęcia przez dziecko nauki poza miejscem zamieszkania) i 15b (jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka). Okres zasiłkowy, zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 10 ustawy, oznacza okres od dnia 1 września do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Dalsze reguły dotyczące ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych zawarł ustawodawca w art. 24 ust. 2–5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z ust. 2 prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W przypadku ustalania prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia, nie dłużej jednak niż do końca okresu zasiłkowego (art. 24 ust. 3).

W myśl reguły wyrażonej w ust. 3a i 3b, w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. W takiej sytuacji, osoba do wniosku o świadczenie rodzinne uzależnione od niepełnosprawności dołącza zaświadczenie właściwej instytucji potwierdzające złożenie wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. W rozpoznawanej sprawie organy administracji publicznej obu instancji powołując się na przepis art. 24 ust. 3a i 3b ustawy o świadczeniach rodzinnych uznały, iż w związku ze złożeniem przez skarżącą wniosku o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w dniu 2 stycznia 2008 r. wraz z orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] grudnia 2007 r. o zaliczeniu jej syna do osób niepełnosprawnych od urodzenia do dnia 31 grudnia 2008 r., prawo A. S.S. do żądanego świadczenia rodzinnego należało ustalić na okres od 1 stycznia 2008 r. (miesiąc złożenia ponownego wniosku o przyznanie świadczenia) do dnia 31 sierpnia 2008 r.

Kwestionując przyjętą przez organ początkową datę ustalenia prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego skarżąca, zarówno w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, jak i w skardze, podniosła zarzut, że żaden z organów nie poinformował jej w jakiejkolwiek formie o obowiązku wynikającym z art. 24 ust. 3a i 3b ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym w dacie składania wniosku, zarówno w 2007 jak i 2008 r. Z tej przyczyny strona domagała się przyznania spornego dodatku na zasadzie kontynuacji, od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, tj. od 1 października 2007 r.

Stwierdzając, że w okolicznościach sprawy żądanie powyższe jest uzasadnione, Sąd I instancji podkreślił, że skarżąca swoje roszczenie zgłaszała w toku postępowania przed organem pierwszej instancji, jak również w odwołaniu. Rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji pominął w decyzji merytoryczne rozstrzygnięcie o tej części żądania strony, orzekając o przyznaniu spornego dodatku do zasiłku rodzinnego w okresie od 1 stycznia 2008 r. do 31 sierpnia 2008 r., jednocześnie w ogóle nie wypowiedział się o żądaniu w pozostałej części. Tego uchybienia proceduralnego nie dostrzegł organ odwoławczy, który utrzymał w całości w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Ponadto, opierając się jedynie na wykładni gramatycznej przepisu art. 24 ust. 3a i 3b ustawy o świadczeniach rodzinnych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gorzowie Wielkopolskim pominęło w analizie treści powyższego przepisu reguły wykładni celowościowej, systemowej, a w szczególności sprawiedliwościowej. Znajduje ona oparcie w normie art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej. Jej przepisy stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej (art. 8). Zgodnie z przepisem art. 69 ustawy zasadniczej, osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej.

Sąd podkreślił, że organy administracji publicznej oraz sądy obowiązane są przede wszystkim badać cel, jakiemu przedmiotowe świadczenie ma służyć i jego charakter i w tym duchu dokonywać wykładni obowiązujących przepisów prawa. Skoro celem dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka jest pokrycie zwiększonych wydatków związanych z rehabilitacją lub kształceniem dziecka niepełnosprawnego, nie budzi zatem wątpliwości, iż ten cel zostanie osiągnięty, gdy okres otrzymywania zasiłku skorelowany będzie z okresem, w jakim dziecko zaliczone będzie do osób niepełnosprawnych. Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r. sygn. akt P 28/07 art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych został uznany za niezgodny z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, zasiłek pielęgnacyjny spełnia efektywnie swój cel, gdy jest przyznawany od daty wskazanej w orzeczeniu o niepełnosprawności.

Zdaniem Sądu I instancji powyższe stanowisko należy odnieść odpowiednio także do innych świadczeń rodzinnych związanych z niepełnosprawnością osób, a w szczególności dzieci. W takim duchu zatem należy dokonywać także wykładni obowiązujących przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych regulujących tryb przyznawania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia oraz rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, w szczególności przepisów art. 24 ust. 3a i 3b tej ustawy. Oznacza to, iż także w sytuacji kontynuacji poprzedniego orzeczenia stwierdzającego niepełnosprawność dziecka od daty urodzenia, oraz ubiegania się przez wnioskodawcę o kontynuację związanych z tym świadczeń rodzinnych, naruszałoby zasady państwa prawnego przerzucanie przez organy administracji publicznej na wnioskodawcę wszelkich konsekwencji wypływających z niespójnej regulacji dotyczącej trybu kontynuacji świadczeń rodzinnych.

Sąd stwierdził, że organy naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, w tym art. 7, 8, 9 k.p.a. w takim stopniu, iż wpłynęło to na wynik sprawy.

Rozwinięcie zasady wyrażonej w art. 9 K.p.a. ustawodawca zawarł także w przepisie art. 26 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym podmiot realizujący świadczenia rodzinne jest obowiązany poinformować osoby ubiegające się o świadczenia rodzinne o terminach składania wniosków, o których mowa w ust. 3 i 4 oraz w art. 24. Organ pierwszej instancji, powołując się na art. 24 ust. 3a ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych, przyznał skarżącej dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rehabilitacji i kształcenia dziecka niepełnosprawnego od dnia 1 stycznia 2008 r., czyli od miesiąca złożenia wniosku o ponowne przyznanie tego dodatku wraz z zaświadczeniem Powiatowego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności w Gorzowie Wielkopolskim. Tymczasem A. S.-S. zaczęła ubiegać się o kontynuację prawa do przedmiotowego świadczenia dla swojego niepełnosprawnego syna K. S. już w lipcu 2007 r., występując do powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności o niezbędne orzeczenie. Ponieważ dopiero w dniu 20 grudnia 2007 r. Wojewódzki Zespół potwierdził ciągłość niepełnosprawności syna skarżącej w dniu 2 stycznia 2008 r. wystąpiła z wnioskiem o ponowne ustalenie prawa do dodatku.

Zdaniem Sądu, na podstawie analizy akt sprawy należało stwierdzić, iż zasadnie skarżąca podnosi, że organy administracji publicznej zobowiązane do udzielenia jej szczegółowej informacji co do trybu i warunków ubiegania się o kontynuację świadczeń rodzinnych związanych z niepełnosprawnością jej małoletniego syna, obowiązku tego nie wypełniły, co odnosi się do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Gorzowie Wielkopolskim, jako podmiotu realizującego wobec skarżącej świadczenia rodzinne, także związane z niepełnosprawnością od urodzenia jej syna od września 2004 r. Słusznie skarżąca podniosła, że poprzednio obowiązujące przepisy nie nakładały na dotychczasowego świadczeniobiorcę obowiązku równoczesnego złożenia wniosków w powiatowym zespole do spraw orzekania o niepełnosprawności oraz w organie gminy realizującym świadczenia rodzinne, jeszcze przed uzyskaniem stosownego orzeczenia w sprawie niepełnosprawności. Dlatego też Sąd uznał, że niezłożenie wniosku o kontynuację świadczenia wraz z wnioskiem o przedłużenie orzeczenia o niepełnosprawności nie powinno pociągać negatywnych dla strony skutków prawnych w postaci niepodjęcia wypłaty świadczenia, na podstawie nowego orzeczenia o niepełnosprawności, od miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia. Nie może bowiem budzić wątpliwości, iż w razie niepoinformowania strony przez organ o celowości złożenia kolejnego wniosku o świadczenie wraz z wnioskiem do zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, z naruszeniem przepisu art. 26 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wypłata kontynuowanego zasiłku powinna nastąpić od dnia wskazanego w nowym orzeczeniu o niepełnosprawności. W ogólnym postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje bowiem zasada ignorantia iuris nocet i obowiązkiem organu, wynikającym przede wszystkim z art. 9 k.p.a., jest informowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem aktualnego lub potencjalnego postępowania. Powinność ta wynika także z wyrażonej w art. 8 k.p.a. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz świadomości i kultury prawnej obywateli.

A. S-S. ubiegała się o kontynuację dodatku kilkukrotnie i nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji zaniechania przez organ poinformowania jej o obowiązującej treści art. 24 ust. 3a ustawy. Nieuprawnione jest zatem w okolicznościach rozpoznawanej sprawy przerzucanie na stronę ubiegającą się o pomoc Państwa z tytułu opieki i kształcenia swojego niepełnosprawnego dziecka konsekwencji zaniedbania organu. Obowiązkiem organu pierwszej instancji było z odpowiednim wyprzedzeniem poinformowanie strony, że wobec upływu okresu, na który przyznano świadczenie na skutek poprzedniego wniosku z lipca 2007 r., dążąc do jego kontynuacji, powinna złożyć nowy wniosek o dodatek do zasiłku rodzinnego wraz z zaświadczeniem potwierdzającym fakt złożenia przez nią wniosku o kontynuację orzeczenia o niepełnosprawności syna w powiatowym zespole do spraw orzekania o niepełnosprawności, tak by mogła skorzystać z dobrodziejstwa art. 24 ust. 3a ustawy.

Z tych powodów, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji w tej części, którą w istocie zakwestionowała w skardze strona skarżąca.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gorzowie Wielkopolskim, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dokonanie błędnej kontroli sądowej, poprzez rażące naruszenie:

– art. 16 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez wydanie orzeczenia sądu przez skład, w którym jeden z jego członków nie był sędzią;

– art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez bezpodstawne uznanie, że decyzja skarżącego naruszyła zasady sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa bez jednoczesnego wskazania na czym to naruszenie polegało;

– art. 7 Konstytucji RP poprzez bezpodstawne uznanie, że podstawę rozstrzygnięcia skarżącego powinna być taka, a nie inna wykładnia art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w sytuacji, kiedy skarżący działał na podstawie przepisu i w granicach prawa, na podstawie przepisu prawa jednoznacznego, co do którego brak jest podstaw stosowania jakiejkolwiek wykładni, tj postanowień art. 24 ust. 3a i 3b ustawy o świadczeniach rodzinnych;

– art. 69 Konstytucji RP poprzez bezpodstawne uznanie, że decyzja skarżącego oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są wadliwe z uwagi na to, że osoby niepełnosprawne mają prawo domagania się od władzy publicznej pomocy w zabezpieczeniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej, a takiej pomocy odmówiono stronie przeciwnej, w sytuacji kiedy z postanowień przywołanego wyżej artykułu wynika, że pomoc jest udzielana ale w zakresie i na podstawie oraz warunkach określonych zgodnie z ustawą, którą w tym przypadku jest ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych;

– art. 24 ust. 3a i 3b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez bezpodstawne uznanie, że wbrew jednoznacznej treści wyżej wymienionego przepisu, prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powinno zostać ustalone od dnia, od którego ustalona została niepełnosprawność dziecka K. S. ;

– art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez bezpodstawne uznanie, że skarżący oraz organ I instancji dopuścił się naruszenia prawa materialnego w sytuacji, kiedy oba organy działały w zgodzie i na podstawie art. 24 ust. 3a i 3b ustawy o świadczeniach rodzinnych;

– art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez bezpodstawne uznanie, że skarżący naruszył postanowienia art. 7, art. 8 i art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego, w sytuacji kiedy okoliczność taka nie miała miejsca. Ustawodawca wbrew twierdzeniom Sądu nie nałożył na organy administracji publicznej obowiązku, o którym mowa w art. 8 i 9 k.p.a. oraz art. 26 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. informowania wszystkich osób, a jedynie osób, które ubiegają się o świadczenie rodzinne, stron postępowania, w sytuacji kiedy strona przeciwna do dnia 2 stycznia 2008 r. nie złożyła wniosku o przyznanie pomocy i nie była stroną postępowania.

Wskazując na powyższe Kolegium wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w rozważanym stanie faktycznym i prawnym zachodzi nieważność postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. albowiem skład sądu był sprzeczny z przepisami prawa. W składzie Sądu zasiadał jeden z jego członków – sprawozdawca sprawy niebędący sędzią, lecz asesorem sądowym. Zgodnie z art. 16 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny orzeka w składzie trzech sędziów, z zastrzeżeniem art. 16 § 2 i 3 p.p.s.a., chyba że ustawa stanowi inaczej. Wymieniona ustawa nie zawiera żadnych postanowień, na podstawie których asesorów sądowych można byłoby uznać za sędziów, upoważnionych do sprawowania sądowego wymiaru sprawiedliwości. Poza tym nawet gdyby ustawa dawała taką możliwość, to byłaby ona sprzeczna z odpowiednimi postanowieniami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej dotyczącymi wymiaru sprawiedliwości, zawartymi w rozdziale VIII. Skarżący kasacyjnie zaznaczył, że choć znane są Kolegium orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, z których wynika, że opisany wyżej skład sądu zgodny jest z Konstytucją i ustawą – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jednak podglądu tego nie podziela, w tym zakresie wniósł skargę do Trybunału Konstytucyjnego.

Zgodnie z postanowieniami art. 24 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, poza dodatkiem z tytułu urodzenia dziecka, z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania oraz zasiłkiem pielęgnacyjnym. Tak – jak podniesiono to w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – w ust. 2 i 3 art. 24 ustawodawca zawarł inne unormowania dotyczącego czasookresu przyznania świadczeń. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od końca miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego, natomiast zgodnie z art. 24 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że w przypadku ustalania prawa do świadczeń rodzinnych ustala się je na okres zasiłkowy chyba, że orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W takim przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Natomiast zgodnie z postanowieniami art. 24 ust. 3a, w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. Natomiast z ust. 3b art. 24 wynika, że w przypadku, o którym mowa w ust. 3a, do wniosku o świadczenie rodzinne uzależnione od niepełnosprawności osoba dołącza zaświadczenie właściwej instytucji potwierdzające złożenie wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.

Istnienia i obowiązywania powyższych przepisów prawa – ustawy o świadczeniach rodzinnych Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zakwestionował. Jednak w ocenie Sądu – całkowicie bezpodstawnej i nieuprawnionej – zasiłek pielęgnacyjny (winno być dodatek do zasiłku rodzinnego) może i powinien zostać przyznany od daty stwierdzenia niepełnosprawności, a nie od daty złożenia prawidłowo wypełnionego wniosku. Orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim w sposób oczywisty narusza obowiązujące przepisy prawa, jego uzasadnieniem nie mogą być również powołane przez Sąd przepisy Konstytucji. Wbrew twierdzeniu Sądu decyzja skarżącego nie naruszyła zasad sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa, przy czym Sąd nie wskazał na czym to naruszenie polegało.

W ocenie skarżącego kasacyjnie bezpodstawny jest zarzut dotyczący naruszenia art. 7 Konstytucji RP. Uwadze sądu umknęła okoliczność o podstawowym znaczeniu, że stosowanie wykładni prawa dokonuje się wówczas, kiedy należy ustalić znaczenie przepisu, którego sformułowanie budzi wątpliwości. W rozpoznawanej sprawie postanowienia art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych są tak jasne i czytelne, że nie nastręczają, nawet osobie nie będącej prawnikiem, żadnych problemów interpretacyjnych. W tym przypadku nie może być mowy o jakiejkolwiek wykładni, a w szczególności takiej, która prowadzi do ustalenia zgoła odmiennego znaczenia przepisu prawa, w stosunku do treści przyjętej przez ustawodawcę. Co więcej postanowienia te nie stanowiły podstawy rozstrzygnięcia w rozpoznanej sprawie. Podstawą tą były, tak samo jasne i czytelne, przepisy art. 24 ust. 3a i 3b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Również twierdzenia Sądu co do naruszenia postanowień art. 69 Konstytucji RP są całkowicie chybione. Sąd dopuścił się naruszenia art. 24 ust. 3a i 3b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez bezpodstawne uznanie, że wbrew jednoznacznej treści wyżej wymienionego przepisu, prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powinno zostać ustalone od dnia, od którego ustalona została niepełnosprawność dziecka K. S.

W rozważanym w sprawie zakresie orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r. odnoszące się do art. 24 ust. 2 powołanej ustawy nie ma żadnego znaczenia i nie znajduje zastosowania.

W ocenie Kolegium orzeczenie Sądu narusza art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez bezpodstawne uznanie, że skarżący oraz organ I instancji dopuścił się naruszenia prawa materialnego, w sytuacji kiedy oba organy działały w zgodzie i na podstawie art. 24 ust. 3a i 3b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Również naruszony został art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ tej ustawy poprzez bezpodstawne uznanie, że skarżący naruszył w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy postanowienia art. 7, 8 i 9 k.p.a. i art. 26 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, kiedy okoliczność taka nie miała miejsca, przy czym Sąd formułując zarzuty odwołał się do treści przepisów, nie przedstawił w istocie na czym uchybienia organów polegały i nie wykazał, że miały one istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono występowania przesłanek nieważności postępowania określonych w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., zgodnie z § 1 powołanego artykułu Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany był rozpoznać sprawę w granicach skargi kasacyjnej wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu wyrokowi naruszenia prawa, jak i jego zakres.

Skarga kasacyjna wniesiona w sprawie niniejszej, oparta na obu podstawach wskazanych w art. 174 p.p.s.a. nie zasługiwała na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutu naruszenia art. 16 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieprawidłową obsadę sądu, wydanie orzeczenia sądu przez skład, w którym jeden z jego członków nie był sędzią, który to zarzut dotyczy nieważności postępowania (art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę niniejszą nie podzielił wyrażonego w skardze kasacyjnej stanowiska, że udział w składzie orzekającym Sądu I instancji asesora, bądź tak jak to miało miejsce w sprawie niniejszej, a co uszło uwadze skarżącego kasacyjnie dwóch asesorów, stanowił o niewłaściwej obsadzie tego sądu. Z art. 16 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny orzeka w składzie trzech sędziów, z zastrzeżeniem § 2 i 3, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z punktu widzenia treści tego przepisu zaskarżony wyrok został wydany we właściwym składzie trzech sędziów. Przewodniczący składu był sędzią, zaś pozostałych dwóch członków tego składu było asesorami sądowymi, którym Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 26 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) powierzył pełnienie czynności sędziowskich. Przypomnieć trzeba, że w związku ze statusem prawnym asesorów sądowych w sądownictwie powszechnym Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 29 października 2007 r., SK 7/06 (OTK-A 2007, nr 9, poz. 108) stwierdził niekonstytucyjność art. 135 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.), przewidującego powierzenie asesorowi sądowemu pełnienie funkcji sędziowskich, z tym że jednocześnie odroczył o osiemnaście miesięcy utratę mocy obowiązującej tego przepisu. Trybunał Konstytucyjny stwierdził w uzasadnieniu wymienionego wyroku, że dotychczasowe czynności asesorów sądowych nie podlegają wzruszeniu na podstawie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Stanowisko zajęte przez Trybunał Konstytucyjny odnosi się co prawda do przepisów regulujących instytucję asesora sądu powszechnego, należy jednak przyjąć, a to ze względu na podobieństwo unormowań, że jest ono miarodajne także w odniesieniu do instytucji asesora przewidzianej w ustawie – Prawo o ustroju sądów administracyjnych.

W związku z rozważanym zarzutem kasacyjnym uwzględnienia wymaga w szczególności pogląd Trybunału Konstytucyjnego, że nawet stwierdzenie niezgodności z Konstytucją przepisu przyznającego kompetencje do powierzenia asesorowi sądowemu pełnienia czynności sędziowskich na czas oznaczony, nie może stanowić podstawy do kwestionowania udziału asesora, za zgodą kolegium właściwego sądu, w wydawaniu wyroków w okresie obowiązywania niekonstytucyjnego przepisu. Prowadzi to do wniosku, że udział w składzie orzekającym asesorów sądowych, którym na podstawie art. 26 § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych powierzono pełnienie czynności sędziowskich nie może być traktowany jako sprzeczny z przepisami prawa. Tym samym brak jest przesłanek do uznania, że w związku z opisaną sytuacją procesową zaistniała przyczyna nieważności postępowania przewidziana w art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Takie stanowisko jak wyżej przedstawiono jest powszechnie zajmowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. wyrok tego Sądu z dnia 6 grudnia 2007 r., sygn. akt I GSK 122/07; z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 745/07 i z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 1071/07, niepubl.).

Nie mogły również odnieść zamierzonego skutku zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego, w tym podstawowy zarzut dotyczący naruszenia art. 24 ust. 3a i 3b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez bezpodstawne uznanie, że wbrew jednoznacznej treści przepisu, prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powinno zostać ustalone od dnia, od którego ustalona została jego niepełnosprawność.

Dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wykładnia wskazanej regulacji, nawiązująca do stanowiska Trybunału Konstytucyjnego wyrażonego w wyroku z dnia 23 października 2007 r., sygn. akt P 28/07 dotyczącym art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasługuje na aprobatę. Jak podkreślił Sąd I instancji, skoro celem dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka jest pokrycie zwiększonych wydatków związanych z kształceniem i rehabilitacją dziecka niepełnosprawnego cel, jakiemu świadczenie to ma służyć zostanie osiągnięty wówczas, gdy okres otrzymywania zasiłku skorelowany będzie z okresem, w jakim dziecko zaliczone będzie do osób niepełnosprawnych.

Przypomnieć trzeba, że z dniem 1 czerwca 2005 r. w art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych dodany został ust. 3a, który ustanowił zasadę, że w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna ponownie uzyska stosowne orzeczenie, stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych z tego tytułu ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności orzeczenia. Należy wnioskować, że celem tej zmiany było zapewnienie ciągłości prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osobom, które uzyskały orzeczenie o kontynuacji stanu niepełnosprawności. To rozwiązanie mające wyjątkowy charakter nawiązywało wyraźnie do celu ustawy o świadczeniach rodzinnych znajdującego zakotwiczenie w konstytucyjnej zasadzie urzeczywistniania sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji) oraz wynikającego z tej zasady obowiązku udzielania przez władze publiczne pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 Konstytucji), jak również osobom niepełnosprawnym w zabezpieczaniu ich egzystencji (art. 69 Konstytucji).

Z dniem 14 stycznia 2006 r. ustawą z dnia 29 grudnia 2005 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 267, poz. 2260) dodano w omawianym art. 24 ust. 3a zastrzeżenie, iż ustalenie prawa do świadczeń w opisanej sytuacji nie może nastąpić wcześniej, niż od pierwszego dnia miesiąca, w którym został złożony wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. Ta zmiana w zasadniczy sposób ograniczyła dotychczasowe rozwiązanie korzystne dla osób, u których stwierdzono kontynuację niepełnosprawności, sprowadzając w istocie ich sytuację prawną do stanu wynikającego ogólnej zasady określonej w art. 24 ust. 2 ustawy, przez uzależnienie daty ustalenia prawa do świadczeń od dnia złożenia wniosku o ich kontynuację. Ponadto dodany został ustęp 3b, zgodnie z którym w przypadku, o którym mowa w ust. 3a, osoba do wniosku o świadczenie rodzinne uzależnione od niepełnosprawności dołącza zaświadczenie właściwej instytucji potwierdzające złożenie wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Przedstawiony stan prawny obowiązywał nadal w dacie rozpatrywania sprawy niniejszej przez organy administracji publicznej, dopiero bowiem z dniem 2 stycznia 2009 r. nastąpiła istotna zmiana art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych – korzystna dla osób uprawnionych do świadczeń z tytułu niepełnosprawności związanych z uzyskaniem orzeczenia stanowiącego kontynuację poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności.

Kwestie dotyczące ustalenia daty prawa do świadczeń uzależnionych od niepełnosprawności w przypadku kolejnych wniosków były wielokrotnie rozważane w orzecznictwie sądowym. I tak np. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2006 r. sygn. akt I OSK 743/05 (Lex nr 204087) przyjęto, że wadliwe orzeczenia organów orzeczniczych, zmienione dopiero wyrokiem sądu rejonowego, nie mogą obciążać strony ujemnymi konsekwencjami w postaci pozbawienia jej świadczenia, do którego nabyła uprawnienia już w dniu złożenia pierwszego wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny wyszedł z założenia, że skoro świadczenie ma charakter świadczenia obligatoryjnego, gdyż należne jest osobie spełniającej warunki do jego uzyskania, to oznacza, że organ powinien wypłacać go za okres, gdy są spełnione ustawowe przesłanki określone w cytowanej ustawie. Odwołując się do wcześniejszego orzecznictwa w tym względzie Naczelny Sąd Administracyjny podzielił pogląd, że opóźnienie w prawidłowym określeniu stopnia niepełnosprawności, spowodowane przez organy orzekające, nie może ujemnie wpływać na prawa strony, która w stosownym okresie poddała się badaniu kontrolnemu i w konsekwencji została uznana za spełniającą warunki ustawowe. Podobnie Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w wyrokach z dnia 1 września 2005 r. sygn. akt I OSK 80/05 i z dnia 16 listopada 2005 r. sygn. akt I OSK 353/05 (niepubl.).

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stanowisko to w pełni podziela i odwołując się do uzasadnienia wyroku tego Sądu z dnia 4 listopada 2008 r. sygn. akt I OSK 1911/07 stwierdza, że stosowanie przepisu art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z jego literalnym brzmieniem, w sprawach o ustalenie prawa do świadczeń uzależnionych od niepełnosprawności, która ma charakter ciągły, prowadziłoby do rozstrzygnięć niezgodnych z intencjami ustawy, gdyż wydawane w ten sposób rozstrzygnięcie krzywdziłoby stronę stosującą się do nakazu przeprowadzenia badania kontrolnego, którego wynik – na skutek błędnego orzeczenia – odsunął w czasie formalne złożenie wniosku. Z tych względów w okolicznościach, jakie zaistniały w rozpoznawanej sprawie, wykładnia celowościowa pozwala lepiej odczytać intencje ustawodawcy, związane z celem przyznania świadczenia.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 23 października 2007 r. sygn. akt P 28/07 uznał za niezgodny z art. 2 i art. 69 Konstytucji przepis art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim stanowi, że osobie niepełnosprawnej legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, że stosowania art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie można oceniać w oderwaniu od całości regulacji dotyczącej przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, zamieszczonej w dwóch różnych ustawach (ustawie o świadczeniach rodzinnych oraz w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych), która łącznie w dwóch różnych postępowaniach ma prowadzić do uzyskania decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny. Postępowanie w przedmiocie uzyskania potwierdzenia stanu niepełnosprawności wszczynane jest na wniosek osoby zainteresowanej i z natury rzeczy może trwać przez dłuższy okres, w którym osoba zostaje pozbawiona zasiłku. Jednakże, jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny, od momentu wskazanego w orzeczeniu ustalającym istnienie niepełnosprawności osoba zainteresowana ma prawo uzyskać zasiłek pielęgnacyjny w ustawowo określonej wysokości. Z tą bowiem datą jej interes prawny w uzyskaniu zasiłku jest chroniony konstytucyjnie. Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że zasiłek pielęgnacyjny spełnia efektywnie swój cel, gdy jest przyznawany od daty wskazanej w orzeczeniu o niepełnosprawności. W takiej sytuacji przyjęte w art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych rozwiązanie ograniczające datę przyznania zasiłku pielęgnacyjnego w oderwaniu od daty ustalonej urzędowo w orzeczeniu o niepełnosprawności, zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, stanowi zaprzeczenie treści art. 69 Konstytucji.

Przypadek, na tle którego Trybunał Konstytucyjny dokonał powyższej oceny, dotyczył art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a więc przepisu określającego podstawową regułę ustalania terminu początkowego przyznania prawa do świadczeń rodzinnych. W niniejszej sprawie ustalenie daty początkowej przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 lat następuje w oparciu o normę zawartą w art. 24 ust. 3a, odnoszącą się do sytuacji szczególnej – kontynuacji orzeczenia o niepełnosprawności, a więc sytuacji, w której wynik kolejnego badania ma potwierdzić (bądź nie) stan niepełnosprawności. W przypadku zatem podtrzymania stwierdzenia stanu niepełnosprawności przez właściwy organ orzeczniczy, tym bardziej ujawnia się potrzeba uznania ciągłości prawa do świadczenia. Jak bowiem stwierdził w powołanym wyroku Trybunał Konstytucyjny, osoba zainteresowana ma prawo uzyskać zasiłek pielęgnacyjny (tu – dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego) od momentu wskazanego w orzeczeniu ustalającym istnienie niepełnosprawności, bowiem z tą datą jej interes prawny w uzyskaniu tego świadczenia już jest chroniony konstytucyjnie. W takim właśnie kierunku zmierza wspomniana wyżej zmiana art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązująca od 2 stycznia 2009 r.

Skarżąca, która od 2004 r. otrzymywała świadczenia związane z niepełnosprawnością (od urodzenia) jej syna K. przed upływem ważności kolejnego orzeczenia (do 22 września 2007 r.) wystąpiła (dnia 17 sierpnia 2007 r.) do powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności o wydanie orzeczenia potwierdzającego ciągłość niepełnosprawności. Dopiero jednak w dniu 20 grudnia 2007 r. Wojewódzki Zespół ponownie ustalił niepełnosprawność jako kontynuację poprzedniego orzeczenia, a 2 stycznia 2008 r. złożony został wniosek o ponowne ustalenie prawa do dodatku. W świetle powyższych okoliczności, niekwestionowanych przez stronę przeciwną, słusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że naruszałoby zasady państwa prawnego przerzucanie przez organy administracji publicznej na wnioskodawcę wszelkich konsekwencji wypływających z niespójnej regulacji dotyczącej trybu kontynuacji świadczeń rodzinnych związanych z istniejącą niepełnosprawnością dziecka. Tym bardziej, że jak stwierdzono, nie udzielono A. S. –S. żadnych informacji i pouczeń, a strona zamierzając uzyskać kontynuację świadczenia podjęła z wyprzedzeniem czasowym działania, które uważała za właściwe.

Jakkolwiek stanowisko Sądu I instancji co do zakresu wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego obowiązków organów związanych z udzielaniem stronom informacji i pouczeń budzi istotne wątpliwości i w tym zakresie skarga kasacyjna mogła być uznana za uzasadnioną, to skoro niewątpliwym jest, że doszło w sprawie do wskazanego naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji pierwszoinstancyjnej znajdowało oparcie w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a.

Z przedstawionych względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z tym, że w pierwszej kolejności należało w oparciu o art. 156 § 1 i 3 tej ustawy sprostować z urzędu oczywistą omyłkę dotyczącą daty decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wielkopolskim nr SKO/261/2R/08.