Wyrok NSA, sygn. akt OSK 106/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2004-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6053 Obywatelstwo
Hasła tematyczne: Obywatelstwo
Skarżony organ: Minister Spraw Zagranicznych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 185 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: Fakt wyłączenia stosowania przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego /t.j. Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071 ze zm./ przed polskimi urzędami konsularnymi za granicą nie oznacza, że to wyłączenie rozciąga się na organy administracji publicznej w kraju, kontrolujące w trybie nadzoru rozstrzygnięcia podjęte w indywidualnych sprawach obywateli polskich. Innymi słowy organ wyższego stopnia w stosunku do organu konsularnego, działający w kraju, w trybie nadzoru, jest zobowiązany do stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

TEZY

Fakt wyłączenia stosowania przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego /t.j. Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071 ze zm./ przed polskimi urzędami konsularnymi za granicą nie oznacza, że to wyłączenie rozciąga się na organy administracji publicznej w kraju, kontrolujące w trybie nadzoru rozstrzygnięcia podjęte w indywidualnych sprawach obywateli polskich. Innymi słowy organ wyższego stopnia w stosunku do organu konsularnego, działający w kraju, w trybie nadzoru, jest zobowiązany do stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz, Sędziowie NSA Zygmunt Niewiadomski (spr.), Janina Antosiewicz, Protokolant Mariola Błaszczyk, po rozpoznaniu w dniu 5 października 2004 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Spraw Zagranicznych od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2003 r. sygn. akt V SA 3829/02 w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Ministra Spraw Zagranicznych z dnia [...] października 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2) zasądza od A. P. na rzecz Ministra Spraw Zagranicznych kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści) tytułem zwrotu koszów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Działając na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. Nr 10, poz. 49), Kierownik Wydziału Konsularnego Ambasady PRL w Ottawie, decyzją z dnia [...] lutego 1976 r., udzielił A. B. P. zezwolenia na zmianę obywatelstwa polskiego na kanadyjskie.

Pismem z dnia 3 czerwca 2002 r., pełnomocnik A. B. P. wniósł o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Kierownika Wydziału Konsularnego na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 i 2 kpa, zarzucając, że została ona wydana z naruszeniem:

- art. 6 i 8 kpa poprzez zaniechanie prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie do organów Państwa;

- art. 7, 77 § 1 i 75 § 1 kpa poprzez niedołożenie należytej staranności w celu wyjaśnienia, czy wniosek o udzielenie zezwolenia na zmianę obywatelstwa został złożony i podpisany przez zainteresowanego - A. B. P.;

- art. 10 kpa poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu oraz możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów;

- art. 107 § 1 i 3 kpa poprzez niezamieszczenie w decyzji pouczenia co do prawa odwołania oraz o skutkach zmiany obywatelstwa.

Nadto pełnomocnik zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na przyjęciu, że A. B. P. złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na zmianę obywatelstwa, podczas gdy w rzeczywistości wniosek ten złożyła jego matka – T. P.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r., wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 i 2 oraz § 2, art. 157 § 1 i 2 i art. 97 § 1 pkt 4 kpa w związku z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim, Minister Spraw Zagranicznych odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Konsularnego z dnia [...] lutego 1976 r., uznając, że decyzja ta została wydana bez rażącego naruszenia prawa. Po rozpoznaniu wniosku A. B. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Spraw Zagranicznych decyzją z dnia [...] października 2002 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] sierpnia 2002 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister Spraw Zagranicznych podniósł m.in., że A. B. P., jako obywatel polski, wpisany do paszportu swojej matki - T. P., wyjechał z Polski mając 10 lat. Przebywał w Izraelu, Austrii i Australii, gdzie po 5-letnim pobycie nabył obywatelstwo australijskie, zmieniając jednocześnie nazwisko na A. N. Następnie przybył do Kanady, tam ukończył studia i w 1997 r. otrzymał obywatelstwo kanadyjskie, zaś w listopadzie 1974 r. wystąpił z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zmianę obywatelstwa polskiego na kanadyjskie za pośrednictwem biura turystycznego "H. P T. C." w T. Uwzględniając ten wniosek Kierownik Wydziału Konsularnego Ambasady PRL w Ottawie udzielił żądanego zezwolenia.

Minister Spraw Zagranicznych podniósł też, że postępowanie z wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji, prowadzone na podstawie art. 156 § 1 kpa, nie mogło dotyczyć oceny całokształtu postępowania prowadzonego przez konsula. Zdaniem Ministra, w postępowaniu tym nie było możliwe przeprowadzenie dowodu na okoliczność niezłożenia przez A. B. P. wniosku o udzielenie zezwolenia na zmianę obywatelstwa i wykazanie, że decyzja została wydana na podstawie sfałszowanych dokumentów.

Minister Spraw Zagranicznych uznał zarzut, że decyzja z [...] lutego 1976 r. nie została doręczona A. B. P. i że tym samym nie wiedział on o utracie obywatelstwa polskiego za nieuzasadniony, wskazując, że przez okres ponad dwudziestu lat A. B. P. postępował tak jak cudzoziemiec i nie starał się o polski paszport, lecz występował o wizy i zezwolenia na zatrudnienie na terytorium RP, jak cudzoziemiec. Decyzja o udzieleniu zezwolenia na zmianę obywatelstwa została wysłana listem poleconym w dniu 16 lutego 1976 r. na adres biura podróży, za pośrednictwem którego zainteresowany załatwiał tę sprawę. W tej sytuacji datę przesłania decyzji na adres biura podróży, zdaniem Ministra, należy uznać za datę jej doręczenia stronie.

Na wyżej przywołane rozstrzygnięcie Ministra Spraw Zagranicznych A. B. P., pismem z 6 grudnia 2002 r., wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, z żądaniem uchylenia zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] sierpnia 2002 r., zarzucając, że zostały one wydane z rażącym naruszeniem:

1) art. 156 § 1 pkt 1, 2 i 7 kpa poprzez błędną wykładnię i zastosowanie tych przepisów, polegające na nieprawidłowym przyjęciu, że decyzja Kierownika Wydziału Konsularnego z [...] lutego 1976 r. nie została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości oraz bez rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, a także że nie zawiera wady powodującej jej nieważność z mocy prawa;

2) art. 6 i art. 8 kpa poprzez zaniechanie prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa;

3) art. 7, art. 77 § 1 i art. 75 § 1 kpa poprzez niedołożenie należytej staranności w wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy oraz zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w sytuacji gdy istniały wątpliwości co do tego:

- kto podpisał wniosek o udzielenie zezwolenia na zmianę przez A. B. P. obywatelstwa polskiego na kanadyjskie, a jeżeli osobą tą nie był skarżący, to czy osoba ta posiadała umocowanie do reprezentowania A. B. P. w postępowaniu przed Kierownikiem Wydziału Konsularnego Ambasady PRL w Ottawie;

- czy A. B. P. wiedział o postępowaniu prowadzonym przed Kierownikiem Wydziału Konsularnego w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] lutego 1976 r.;

- czy decyzja Kierownika Wydziału Konsularnego została doręczona A. B. P.;

4) art. 10 kpa poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu oraz uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji.

Skarżący podniósł, że zarówno Minister Spraw Zagranicznych, jak i Kierownik Wydziału Konsularnego dokonali nieprawidłowej wykładni art. 13 i art. 16 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelskie polskim, wskutek czego błędnie ustalili, że A. B. P. utracił obywatelstwo polskie.

Wskazując na fakt, że zezwolenia na zmianę obywatelstwa polskiego na kanadyjskie udzielił Kierownik Wydziału Konsularnego bez wniosku Ministra Spraw Wewnętrznych, skarżący podniósł, że zgodnie z treścią art. 16 ust. 2 ustawy o obywatelstwie polskim wniosek o udzielenie takiego zezwolenia powinien być skierowany przez Ministra Spraw Wewnętrznych do Rady Państwa lub upoważnionego urzędu konsularnego. Skarżący podniósł, że zarówno umocowanie do składania wniosków o udzielenie zezwolenia na zmianę obywatelstwa, jak i umocowanie dotyczące zmiany obywatelstwa nie były przekazane wyłącznie urzędom konsularnym, gdyż zdaniem skarżącego pozostawałoby to w sprzeczności z obowiązującą zasadą podziału władzy oraz zasadą demokratycznego państwa prawnego. Powyższe uchybienie stanowiło, zdaniem skarżącego, podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziale Konsularnego na podstawie art. 156 §1 pkt 1 kpa, o co wnosił skarżący, a czego Minister Spraw Zagranicznych nie uczynił.

Wyrokiem z dnia 24 września 2003 r. (sygn. akt V SA 3829/02) Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymana nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że stosownie do regulacji art. 104 § 1 kpa załatwienie sprawy administracyjnej w formie decyzji oznacza jej rozstrzygnięcie przez władcze działanie organu administracji publicznej skierowane do konkretnego adresata. Decyzja administracyjna, jako akt zewnętrzny, może być uznana za wydaną tylko wówczas, gdy zostanie zakomunikowana stronie. Dopóki to nie nastąpi, dopóty decyzja jest aktem nie wywierającym żadnych skutków prawnych. Dopiero doręczenie lub ogłoszenie decyzji stanowi jej wprowadzenie do obrotu prawnego i od tego momentu decyzja wiąże organ administracji publicznej i stronę (art. 109 i art. 110 kpa). Dalej Sąd stwierdził, że doręczenie decyzji stwarza sytuację procesową, która umożliwia stronie wniesienie odwołania lub wystąpienie do właściwego organu z żądaniem wzruszenia takiej decyzji w trybach nadzwyczajnych, przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego, w tym m.in. w trybie nieważnościowym (art. 156 i nast. kpa).

Tryb doręczania pism przez organ administracji publicznej regulują – podkreśla Sąd - przepisy zawarte w rozdziale 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 40 §1 i 2 kpa pisma doręcza się stronie, a gdy strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. W zaskarżonej decyzji Minister Spraw Zagranicznych przyjął, że wysłanie decyzji z dnia [...] lutego 1976 r. przez Kierownika Wydziału Konsularnego pod adresem biura turystycznego "H. P. T. C." w T. było czynnością prawnie skuteczną i spowodowało skutek prawny doręczenia decyzji. W ocenie Sądu stanowisko to należy uznać co najmniej za przedwczesne, z uwagi na to, że skarżący zakwestionował w toku postępowania fakt udzielenia temu biuru pełnomocnictwa do działania w jego imieniu. Mimo podniesienia tego zarzutu Minister Spraw Zagranicznych nie wyjaśnił w sposób dokładny, czy skarżący ustanowił biuro turystyczne swoim pełnomocnikiem i nie ocenił, czy była to czynność prawnie skuteczna w świetle art. 33 § 1 kpa, a także nie ustalił, czy doręczenie decyzji biuru spełnia wymagania określone w art. 40 § 1 i § 2 kpa.

W konsekwencji tego zaniechania Minister Spraw Zagranicznych nie ustalił również istotnej dla wyniku sprawy okoliczności, czy decyzja Kierownika Wydziału Konsularnego z dnia [...] lutego 1976 r. została wydana w rozumieniu art. 104 § 1 kpa i wprowadzona do obrotu prawnego oraz czy skarżący może domagać się jej wzruszenia w drodze nadzwyczajnych środków zaskarżenia.

Skargę kasacyjną na powyższy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Minister Spraw Zagranicznych. Żądając uchylenia zaskarżonego wyroku pełnomocnik skarżącego zarzucił Sądowi wyrokującemu w sprawie:

1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w szczególności art. 33 § 1, 40 § 1 i § 2, 104 § 1, 107, 109, 110 kodeksu postępowania administracyjnego, przez przyjęcie, że przepisy te miały zastosowanie przy orzekaniu w sprawie przez Kierownika Wydziału Konsularnego Ambasady RP w Ottawie,

2) naruszenie przepisów postępowania polegającym na sprzeczności istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału, poprzez przyjęcie, że decyzja Kierownika Wydziału Konsularnego RP w Ottawie z dnia [...] lutego 1976 r. mogła nie zostać skutecznie doręczona.

W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, że rozważania Sądu, prowadzone w oparciu o wskazane przepisy procedury administracyjnej i ich subsumpcja doprowadziły Sąd do wniosku, iż nie wyjaśniono dostatecznie w toku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Wydziału Konsularnego z 1976 r., czy decyzja ta została skutecznie stronie doręczona.

Stanowisko powyższe nie znajduje, zdaniem strony skarżącej, oparcia w świetle obowiązującego prawa. Stosownie bowiem do treści art. 194 § 1 pkt 10 kpa (w brzmieniu obowiązującym w roku 1976), Kodeksu nie stosowało się do postępowania przed polskimi przedstawicielstwami dyplomatycznymi i konsularnymi za granicą.

W przedmiotowej sprawie działania Ministra Spraw Zagranicznych wynikały z art. 2 ustawy z dnia 11 listopada 1924 r. o organizacji konsulatów i o czynnościach konsulów (Dz. U. Nr 103, poz. 994), która została uchylona dopiero ustawą z dnia 13 lutego 1984 r. o funkcjach konsulów Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2002 r. Nr 215, poz. 1823). W artykule tym określono uprawnienia ministra, które polegały na kierowaniu służbą konsularną, "czuwaniu" nad działalnością konsulatów i udzielaniu im ogólnych instrukcji kierowniczych oraz poleceń szczegółowych. Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w pierwotnej wersji w art. 194 § 1 pkt 10 recypowała ten przepis z poprzedniego aktu prawnego, a po nowelizacjach został on zamieszczony w aktualnej wersji kpa w art. 3 § 2 pkt 4, który stanowi, że przepisów Kpa nie stosuje się do postępowania w sprawach należących do polskich przedstawicielstw dyplomatycznych i urzędów konsularnych, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Ustawa o obywatelstwie polskim, jak również ustawa z dnia 13 lutego 1984 r. o funkcjach konsulów Rzeczypospolitej Polskiej, nie zawierają takich przepisów.

W tym stanie rzeczy, za chybiony uznała strona skarżąca, pogląd Sądu, że istnieją wątpliwości, co do faktu skutecznego doręczenia decyzji Kierownika Wydziału Konsularnego Ambasady RP w Ottawie z dnia [...] lutego 1976 r. oraz spełnienia przez to doręczenie wymogów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zarzut, że przedmiotowa decyzja mogła nie zostać wnioskodawcy doręczona, a tym samym, że nie wiedział on o utracie obywatelstwa polskiego nie znajduje uzasadnienia. W aktach sprawy znajduje się kwestionariusz paszportowy, który był jednym z obowiązkowych dokumentów wypełnianych przez osoby zainteresowane i dołączanych do wniosków o udzielenie zezwolenia na zmianę obywatelstwa polskiego. Kwestionariusz ten jest podpisany przez A. P., który w rubryce 7. (narodowość) wpisał "polska"; (obywatelstwo) wpisał "kanadyjskie". Takie działanie świadczy, że jeszcze przed uzyskaniem zgody na zmianę obywatelstwa polskiego Pan P. uważał się za cudzoziemca.

Z akt sprawy wynika także, że Pan A. P. złożył wniosek o zezwolenie na zmianę obywatelstwa polskiego na obywatelstwo kanadyjskie za pośrednictwem H. P. T. C. T. S. by A. L. z T. – Biura Podróży świadczącego pełnię usług, szczególnie w pośredniczeniu, na zasadzie zlecenia, w załatwianiu spraw pomiędzy konsulatem a osobą fizyczną. Cała korespondencja w sprawie prowadzona była bezpośrednio pomiędzy konsulem i Biurem. Ten tryb załatwiania spraw jest powszechny w państwach anglosaskich, stosowany od lat i nie może być pomijany przy rozważaniach związanych z funkcjonowaniem konsulatów w obrębie państw stosujących takie formy działania, które wynikają ze zwyczajów czy prawa w tych państwach obowiązujących. Na piśmie z dnia 19 stycznia 1976 r. skierowanym z Biura Podróży do konsulatu dokonano odręcznej adnotacji, z której wynika, że decyzja o udzieleniu zezwolenia na zmianę obywatelstwa polskiego na obywatelstwo kanadyjskie dla Pana A. P. została wysłana na adres Biura Podróży w dniu 16 lutego 1976 r., listem poleconym. W takich sytuacjach datę przesłania decyzji zleceniobiorcy uznaje się za jej doręczenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do przepisów art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), skarga kasacyjna od prawomocnego orzeczenia NSA wydanego przed dniem 1 stycznia 2004 r. jest wnoszona na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Oznacza to, że również do rozpoznania takiej skargi kasacyjnej mają zastosowanie przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do przepisu art. 183 § 1 tego prawa Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że jest związany podstawami kasacyjnymi zawartymi w skardze kasacyjnej, a z urzędu może brać pod rozwagę jedynie okoliczności uzasadniające nieważność postępowania sądowego.

Podstawy kasacyjne przytoczone w skardze kasacyjnej Ministra Spraw Zagranicznych RP są usprawiedliwione.

Podzielić trzeba zarzut skargi kasacyjnej, naruszenia prawa, przez Sąd wyrokujący w sprawie, poprzez przyjęcie – co do zasady – że do postępowania przed polskimi przedstawicielami konsularnymi za granicą stosowało się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, gdy z expressis verbis sformułowanych przepisów art. 194 § 1 pkt 10 kpa, w brzmieniu wówczas obowiązującym, wynikało, że do postępowania przed polskimi przedstawicielstwami dyplomatycznymi i konsularnymi za granicą przepisów w/w Kodeksu nie stosowało się, chyba że przepisy szczególne stanowiły inaczej. Takich przepisów w sprawach zezwolenia na zmianę obywatelstwa polskiego wówczas nie było. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika A. B. P., zawartym w odpowiedzi na skargę kasacyjną, za przepis taki nie może być uznana regulacja art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. Nr 10, poz. 49 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania w sprawie przez Kierownika Wydziału Konsularnego Ambasady PRL w Ottawie. Regulację tę trudno byłoby uznać za odsyłającą do stosowania przepisów Kpa w postępowaniach o zezwolenie na zmianę obywatelstwa. Regulacja ta nie stanowi bowiem – stosownie do wymagań ówczesnego art. 189 kpa – o stosowaniu w tego typu sprawach przepisów o postępowaniu administracyjnym, a użyty w niej zwrot "decyzja" odnosi się do orzeczeń Rady Państwa, do wydawania których mogła ona upoważnić Ministra Spraw Zagranicznych i dalej wyrazić zgodę na przekazanie przez Ministra decyzji (rozstrzygnięć) w tych sprawach kierownikom urzędów konsularnych.

Jeżeli tak to Sąd orzekający w sprawie nie miał podstaw prawnych do tego, aby zobowiązać Ministra by ten oceniając, w trybie nadzoru, legalność zakwestionowanej decyzji Kierownika Wydziału Konsularnego w Ottawie, uczynił to na zasadzie oceny czy wymieniony Kierownik Wydziału Konsularnego działał w zgodności z przepisami Kpa. Nie oznacza to oczywiście i oznaczać nie może, że do sprawy zezwolenia na zmianę obywatelstwa A. B. P. nie miały zastosowania standardy załatwiania indywidualnych spraw obywateli, określone w innych przepisach (np. w obowiązującej wówczas ustawie z dnia 11 listopada 1924 r. o organizacji konsulatów i o czynnościach konsulów – Dz. U. Nr 103, poz. 994), łącznie z przepisami i zwyczajami państwa na obszarze którego określone czynności były podejmowane.

Sąd rozpoznając sprawę A. B. P. winien był zatem ocenić czy Minister Spraw Zagranicznych kontrolując, w trybie nadzoru, legalność zakwestionowanej decyzji Kierownika Wydziału Konsularnego w Ottawie odnosił działania tego organu do tych właśnie przepisów, a nawet zwyczajów kanadyjskich, a nie wymagać zgodności jego działań z przepisami Kpa.

Mimo iż do zakwestionowanego rozstrzygnięcia Kierownika Wydziału Konsularnego nie miały zastosowania przepisy Kpa to było to rozstrzygnięcie w indywidualnej sprawie, podlegające ocenie nadzorczej organu wyższego stopnia. Fakt wyłączenia stosowania przepisów Kpa przed polskimi urzędami konsularnymi za granicą nie oznacza, w ocenie Sądu, że to wyłączenie rozciąga się na organy administracji publicznej w kraju, kontrolujące w trybie nadzoru rozstrzygnięcia podjęte w indywidualnych sprawach obywateli polskich. Innymi słowy organ wyższego stopnia w stosunku do organu konsularnego, działający w kraju, w trybie nadzoru, jest zobowiązany do stosowania przepisów Kpa.

To zaś powoduje, że w innej sytuacji prawnej pozostawał w niniejszej sprawie Kierownik Wydziału Konsularnego Ambasady PRL w Ottawie, a w innej pozostaje Minister Spraw Zagranicznych rozpatrujący obecnie wniosek o stwierdzenie nieważności w/w decyzji Kierownik Wydziału Konsularnego. Minister rozpatrując przedmiotowy wniosek był zobowiązany do stosowania przepisów Kpa. Natomiast nie można zasadnie oczekiwać – wbrew stanowisku wyrażonemu w zaskarżonym wyroku – że toczące się wcześniej postępowanie przed Kierownikiem Wydziału Konsularnego Ambasady PRL w Ottawie, w przedmiocie wydania zakwestionowanej decyzji, będzie oceniane przez organ nadzoru – Ministra Spraw Zagranicznych na podstawie przepisów Kpa.

W kontekście tych stwierdzeń podzielić trzeba zarzut skargi kasacyjnej, który odnosił się do naruszenia zaskarżonym wyrokiem przepisów postępowania w związku ze stanowiskiem Sądu, iż sprawa doręczenia A. B. P. zakwestionowanej decyzji Kierownika Wydziału Konsularnego Ambasady PRL w Ottawie z dnia [...] lutego 1976 r. winna nastąpić w trybie i na zasadach określonych w przepisach Kpa wskazanych przez Sąd. Nie odstępując od poglądu, że winno się to dokonać na zasadzie współczesnych standardów w tym zakresie nie sposób w szczególności podzielić stanowiska, że rozstrzygające znaczenie dla "zakomunikowania" stronie decyzji jako warunku wprowadzenia jej do obrotu prawnego, zwłaszcza po upływie wielu lat ma zwrotne poświadczenie jej odbioru. Okoliczność doręczenia decyzji może być dowodzona w inny sposób – jak w niniejszej sprawie – a czy skutecznie w świetle przepisów i zwyczajów kanadyjskich w tej mierze to nie zostało to przez Sąd ocenione.

Mając to wszystko na uwadze orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.