Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 893/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 265 par. 1, art. 266 par. 1, art. 274c
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Bożena Kasprzak Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk – Drozda (spr.) Protokolant: Szymon Chrostek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2012 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów podróży oraz kosztów utraconego zarobku oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] r. w sprawie odmowy zwrotu M. W. kosztów podróży oraz kosztów utraconego zarobku.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. działając na wniosek innego organu podatkowego wezwał M. Wojciechowską do przedłożenia dwóch faktur VAT, które wystawiła oraz rejestrów sprzedaży prowadzonych dla potrzeb podatku od towarów i usług, w którym zaewidencjonowano przedmiotowe faktury i na podstawie których sporządzono deklaracje VAT-7.

W dniu 18 stycznia 2012 r. podatniczka złożyła osobiście w urzędzie skarbowym dokumenty wymienione w wezwaniu, wnosząc równocześnie o zwrot kosztów podróży z miejsca zamieszkania do siedziby organu podatkowego oraz o zwrot utraconego zarobku.

Wskazanym na wstępie postanowieniem Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. odmówił zwrotu tych kosztów.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ podatkowy podał, że kwestia kosztów postępowania została uregulowana w Rozdziale 23 Działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. – powoływanej dalej w skrócie jako: O.p.)

Organ wyjaśnił, że wezwanie zostało wystosowane do podatniczki w ramach czynności sprawdzających. Wyjaśniając motywy odmowy zwrotu kosztów postępowania wskazał, że wprawdzie podatniczka stawiła się w siedzibie organu podatkowego osobiście, lecz nie była do tego zobligowana. W wezwaniu zawarto pouczenie, że doręczenie dokumentów może nastąpić osobiście, za pośrednictwem poczty lub przez pełnomocnika. Skoro złożenie dokumentów osobiście było wynikiem samodzielnej decyzji podatniczki, a nie nałożonego obowiązku, to nie zostały spełnione warunki pozwalające na pozytywne rozpatrzenie wniosku i zwrot kosztów postępowania.

W zażaleniu na powyższe postanowienie, zarzucając naruszenie art. 265 § 1 O.p. strona wniosła o jego uchylenie. W uzasadnieniu zażalenia podniosła, że w wezwaniu organ podatkowy wskazał, że należy złożyć oryginały dokumentów pod groźbą zastosowania art. 83 Kodeksu karnego skarbowego.

Ponadto podatniczka podniosła, że często otrzymuje z urzędu skarbowego, wezwania do dostarczenia dokumentów. Ich wykonywanie wiąże się z koniecznością poniesienia kosztów dojazdu. Wyjaśniła, że próbowała ograniczyć te koszty sporządzając i wysyłając kopie dokumentów, ale nie zostało to zaaprobowane przez organ podatkowy. Strona podała, że odległość z miejsca zamieszkania do siedziby organu podatkowego wynosi 17,5 km.

Dyrektor Izby Skarbowej nie uwzględnił zażalenia i wskazanym na wstępie postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W ocenie organu odwoławczego dokonując wezwania, należy uwzględnić, że dopiero w dacie doręczenia osoba wyzwana uzyskuje informacje o nałożonym na nią obowiązku. Dlatego też wyznaczenie terminu, do którego żądanie powinno być spełnione (np. przedłożenie dokumentów, złożenie wyjaśnień na piśmie), powinno nastąpić w sposób względny (czynność powinna zostać zrealizowana w terminie X dni, licząc od daty doręczenia wezwania). W odmienny sposób następuje wyznaczenie terminu do osobistego stawienia się osoby. Termin ten musi być z ustalony "z góry" w sposób bezwzględny, czyli w postaci konkretnej daty, z określeniem godziny. Wzywając osobę celem osobistego stawienia się, należy brać pod uwagę czas, który upłynie od chwili nadania pisma do dnia jego doręczenia, czas, który upłynie do dnia otrzymania potwierdzenia odbioru pisma, oraz czas niezbędny dla osoby wzywanej celem przygotowania do stawienia się przed organem podatkowym (zwolnienie z pracy, zgromadzenie dokumentów itp.) /P. Pietrasz w: R.Dowgier, L. Etel, C. Kosikowski, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Presnarowicz "Ordynacja podatkowa. Komentarz" Lex 2011/.

Mając na uwadze powyższy pogląd Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że z treści przedmiotowego wezwania wynika, że stronę wezwano do złożenia określonych dokumentów, w terminie siedmiu dni od doręczenia wezwania. Wezwanie nie zawiera kategorycznego sformułowania z którego wynikałoby, że strona ma obowiązek stawić się w siedzibie organu osobiście. W takim bowiem wypadku termin wykonania wezwani zostałby ustalony w sposób bezwzględny, czyli przez wskazanie konkretnej daty i godziny.

Odnosząc się kwestii wykonania wezwania przez złożenie kopii dokumentów organ odwoławczy stwierdził, że art. 274c § 1 O.p. stanowi o przedstawieniu dokumentów w celu sprawdzenia ich prawidłowości i rzetelności. Przywołany przepis nie przewiduje zatem możliwości przedłożenia kopii dokumentów.

Konkludując Dyrektor Izby Skarbowej podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, iż strona nie była wezwana do osobistego stawienia się i złożenia dokumentów, zaś to że wykonała wezwanie w ten właśnie sposób było wynikiem jej samodzielnej decyzji.

W skardze na powyższe postanowienie podatniczka zarzuciła naruszenie art. 265 § 1 pkt 2 w związku z art. 266 § 1 O.p. i wniosła o jego uchylenie oraz orzeczenie o kosztach postępowania.

W uzasadnieniu skargi przedstawiła argumenty podniesione uprzednio w zażaleniu. Uzasadniając zarzut naruszenia w/w przepisów wskazała, że w jej ocenie z art. 265 § 1 pkt 2 O.p. nie wynika by jedynie obowiązkowe stawiennictwo dawało stronie prawo do zwrotu kosztów postępowania wymienionych w art. 265 § 1 pkt 1 O.p. w tym kosztów podróży. Warunkiem uzyskania zwrotu kosztów opisanych w w/w przepisie jest osobiste stawiennictwo strony w związku z realizacją wezwania i groźbą zastosowania art. 83 K.k.s. oraz wszczęcie postępowania z urzędu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonym akcie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Skarżąca została wezwana m.in. do przedłożenia dwóch faktur VAT w ramach tzw. czynności sprawdzających uregulowanych w Dziale V Ordynacji podatkowej. Z art. 280 O.p. wynika, że w sprawach nieuregulowanych w tym dziale stosuje się odpowiednio przepisy art. 143 oraz przepisy rozdziałów 1-3, 5, 6, 9 z wyłączeniem art. 171a, rozdziałów 10, 14, 16 oraz 23 działu IV.

W rozdziale 23 działu IV Ordynacji podatkowej została uregulowana kwestia kosztów postępowania.

Z powyższego wynika, że osobie wobec której organ podatkowy prowadzi czynności sprawdzające przysługuje uprawnienie do żądania zwrotu kosztów od organu podatkowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2010 r. sygn. akt II FSK 1916/08 dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Stosownie do art. 266 § 1 O.p. organ podatkowy, na żądanie, zwraca koszty postępowania, o których mowa w art. 265 § 1 pkt 1 i 2.

Zgodnie zaś z art. 265 § 1 pkt 1 i 2 O.p. do kosztów postępowania zalicza się: 1) koszty podróży i inne należności świadków, biegłych i tłumaczy, ustalone zgodnie z przepisami o należnościach świadków i biegłych w postępowaniu sądowym; 2) koszty, o których mowa w pkt 1, związane z osobistym stawiennictwem strony, jeżeli postępowanie zostało wszczęte z urzędu albo gdy strona została błędnie wezwana do stawienia się.

Kwestia należności świadków i biegłych w postępowaniu sądowym została uregulowana w dekrecie z dnia 26 października 1950 r. o należnościach świadków, biegłych i stron w postępowaniu sądowym (Dz. U. z 1950 r. Nr 49, poz. 445 ze zm.). Z przepisów wymienionego dekretu wynika, że strona może żądać odszkodowania za utracony zarobek z powodu stawiennictwa na wezwanie organu oraz zwrot kosztów podróży jeżeli strona mieszka w miejscowości oddalonej ponad 10 km od miejsca wykonywania czynności urzędowej.

Odpowiednie zastosowanie art. 266 § 1 w związku art. 265 § 1 pkt 1 i 2 O.p. do czynności sprawdzających oznacza, że osoba wobec której takie czynności są prowadzone może wystąpić do organu podatkowego o zwrot kosztów podróży związanych z osobistym stawiennictwem w siedzibie organu podatkowego oraz odszkodowanie za utracony zarobek. Przesłanka wszczęcia postępowania z urzędu na gruncie czynności sprawdzających jest spełniona w każdym przypadku, bowiem czynności sprawdzające są przeprowadzane zawsze z urzędu przez organy podatkowe pierwszej instancji (art. 272 O.p. ab initio).

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie została spełniona przesłanka osobistego stawiennictwa w siedzibie organu. Zauważyć bowiem należy że skarżąca w ogóle nie została wezwana do osobistego stawienia się w siedzibie organu podatkowego. Treść wezwania skierowanego do skarżącej jasno wymienia jakich czynności organ oczekuje od skarżącej, tj. złożenia określonych dokumentów i wyjaśnień. Charakter tych czynności nie wiązał się z obowiązkiem osobistego stawienia się strony w siedzibie organu podatkowego. Organ pozostawił skarżącej możliwość wykonania wezwania osobiście, za pośrednictwem poczty lub przez pełnomocnika. W tej sytuacji należy zgodzić się z poglądem organów podatkowych, iż dostarczenie wymienionych w wezwaniu dokumentów osobiście było wynikiem swobodnej decyzji strony, a nie obowiązku stawienia się w siedzibie urzędu. Nie można przyjąć by w sytuacji gdy strona dobrowolnie przyjechała do siedziby organu podatkowego, organ podatkowy był zobowiązany zwrócić stronie koszty podróży.

Sąd podzielił również stanowisko organów podatkowych, iż pod pojęciem dokumentów w rozumieniu art. 274c § 1 O.p. należy rozumieć oryginały dokumentów, a nie ich kopie. Przywołany przepis stanowi, że organ podatkowy, w związku z prowadzonym postępowaniem podatkowym lub kontrolą podatkową, może zażądać od kontrahentów podatnika wykonujących działalność gospodarczą przedstawienia dokumentów, w zakresie objętym kontrolą u podatnika, w celu sprawdzenia ich prawidłowości i rzetelności. Aby móc sprawdzić rzetelność i prawidłowość tych dokumentów organ powinien, zdaniem Sądu dysponować ich oryginałami. Nie ma przy tym znaczenia, że organ podatkowy nie badał tych dokumentów, a pracownik organu podatkowego ograniczył swoje czynności do wykonania fotokopii faktur i potwierdzenia ich zgodności oryginałami.

W tym stanie rzeczy uznając, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 13 marca 2012 r., poz. 270), oddalił skargę.

t.n.