Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 973/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA: Małgorzata Jaśkowska Sędziowie NSA Irena Kamińska (spr.) Jolanta Rajewska Protokolant Justyna Nawrocka po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 kwietnia 2005 r. sygn. akt 4 II SA/Ka 1752/03 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez licencji 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. B. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Katowicach kwotę 180 zł (sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu koszów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 06 kwietnia 2005 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w sprawie o sygn. akt 4 II SA/Ka 1752/03, oddalił skargę A. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...][...], w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez licencji, stwierdzając naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 92 ust 1 pkt 1 w związku z art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 06 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125, poz. 1371 z późn. zm.), nazywanej dalej u.t.d.

W uzasadnieniu Sąd odwołał się do ustaleń organu II instancji, z których wynikało, że w dniu 08 kwietnia 2003 r. skarżący A. B. wracał do Polski z Republiki Czeskiej ciężarowym środkiem przewozowym, który składał się z zespołu pojazdów: samochodu ciężarowego marki Avia oraz przyczepy. W momencie przeprowadzenia kontroli skarżący nie przewoził żadnego ładunku, (wjazd "na pusto"), gdyż w dniu 08 kwietnia 2003 r. towar został dostarczony odbiorcy , firmie "K." w Republice Czeskiej. W związku z tym, że kierujący pojazdem, w chwili kontroli, nie posiadał licencji na wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego, Naczelnik Urzędu Celnego w Z., na podstawie art. 93 ust. 1 i art. 92 ust. 1 pkt 1 u.t.d. wymierzył mu karę pieniężną w kwocie 10.000 złotych za wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego bez wymaganej licencji.

Dyrektor Izby Celnej w [...], na podstawie art. 138 § 1 Kpa oraz art. 92 ust. 1 pkt 1 i art. 93 ust. 1 u.t.d., utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy uznał argumentację organu I instancji za trafną. Ponadto odwołał się do treści art. 4 pkt 2 u.t.d., który zawiera definicję terminu międzynarodowy transport drogowy. W myśl przepisu, międzynarodowy transport drogowy polega na podejmowaniu i wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, przy czym jazda pojazdu między miejscem początkowym i docelowym, odbywa się z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej. Okoliczności sprawy wskazują, że w dniu 07 kwietnia 2003r. skarżący wykonywał międzynarodowy przewóz drogowy w rozumieniu cytowanego przepisu, dokonując przewozu towaru na trasie Wrocław (PL) - Ricany u Prahy (CZ). Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.t.d. podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji. Jak wynika z art. 12 ust. 2 u.t.d., licencja na międzynarodowy transport drogowy uprawnia do wykonywania przewozów z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej, w zakresie i na obszarze w niej określonych. Z akt sprawy wynika, że zakres wykonywanej przez skarżącego działalność gospodarczej nie obejmował międzynarodowego transportu drogowego. Zgodnie z dyspozycją art. 92 ust. 1 u.t.d. karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 15.000 złotych podlega ten, kto wykonuje transport drogowy bez wymaganej licencji. Dla tak określonego naruszenia przepis szczególny, tj. pkt 1 załącznika do rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 03 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym. przewiduje karę pieniężną w wysokości 10.000 złotych.

Powyższe ustalenia pozwoliły organowi przyjąć, że skarżący w dniu 07 kwietnia 2003 r, przewożąc towar z firmy "T." – [...], do firmy "K." [...], wykonywał międzynarodowy transport drogowy bez wymaganej licencji, czym naruszył art. 92 ust. 1 pkt 1 u.t.d. W konsekwencji konieczne było nałożenie na skarżącego kary pieniężnej.

Za nietrafny uznano argument skarżącego, że wywożąc towar z Polski wykonywał "przewóz na potrzeby własne", gdyż zgodnie z dyspozycją art. 4 pkt 4 u.t.d. niezarobkowy przewóz drogowy, zwany dalej "przewozem na potrzeby własne" to przewóz osób lub rzeczy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Wymieniony przewóz musi spełniać łącznie określone warunki: rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewiezienie rzeczy lub osób z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa, na jego własne potrzeby, pojazdy samochodowe używane do przewozu muszą być prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, pojazdy przewożące rzeczy lub osoby znajdują się w prawnej dyspozycji przedsiębiorcy, przewóz nie jest przewozem osób w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych. W podsumowaniu organ stwierdził, że zgodnie z art. 4 ust 4 u.t.d., z przewozem na potrzeby własne mamy do czynienia wówczas, gdy jest to "przewóz niezarobkowy (nieodpłatny) osób lub rzeczy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności". Zdaniem organu okoliczności sprawy stały w sprzeczności z konstrukcją prawną "przewozu na potrzeby własne", ponieważ nie zostały spełnione wymienione powyżej przesłanki z cytowanego przepisu.

Decyzja stała się przedmiotem skargi do Sądu Administracyjnego, w której skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie prawa procesowego i materialnego - art. 87 ust 1 u.t.d. Skarżący podkreślił, że jako przedsiębiorca nie wykonywał w zakresie prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, międzynarodowego transportu drogowego. W chwili kontroli samochód nie był załadowany żadnym towarem a więc nie był wykonywany zarobkowy przewóz towarów w transporcie międzynarodowym. Odnosząc powyższe ustalenia do treści art. 92 ust. 1 pkt 1 u.t.d., który stanowi, że ten kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, bez wymaganej licencji oraz wypisu z wykazu numerów rejestracyjnych pojazdów lub bez wymaganego zaświadczenia, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 15.000 złotych, skarżący przyjął, ze wskazany stan prawny dotyczy wyłącznie okazjonalnego transportu. Ponadto podniósł, że w postępowaniu odwoławczym uniemożliwiono mu zapoznania się z aktami sprawy, gdyż w zakreślonym terminie zostały one przekazane do Izby Celnej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje zdanie przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach za niezasadny uznał zarzut skarżącego o naruszeniu przez organ odwoławczy art. 10 § 1 Kpa czyli zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym. W opinii Sądu organ odwoławczy zakreślił pełnomocnikowi skarżącego termin do zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do ich zawartości. Ani skarżący ani jego pełnomocnik nie skorzystali z tego uprawnienia.

Za nietrafne uznał również zarzuty naruszenia przez organ odwoławczy przepisów prawa materialnego. Zdaniem Sądu zebrany materiał dowodowy sprawy wyraźnie wskazuje, że skarżący w dniach 07 – 08 kwietnia 2003 r. wykonywał międzynarodowy transport drogowy rzeczy. Nieistotny, dla oceny charakteru wykonywanego transportu, był fakt, że skarżący, po dostarczeniu towaru do firmy "K." [...], wracał do Polski "pustym" pojazdem. Nieistotny był również brak kontroli pojazdu przy wyjeździe z kraju, gdyż z treści art. 4 pkt 2 u.t.d. wynika, że przez międzynarodowy transport drogowy należy rozumieć podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi, przy czym jazda pojazdu między miejscem początkowym i docelowym odbywa się z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej.

Sąd podzielił stanowisko organów orzekających w sprawie, które uznały, że wspomniany transport wykonywany był w ramach prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, przy czym za decydujący uznano charakter przewozu a nie treść wpisu do właściwej ewidencji. Decydującym w przyjęciu takiego stanowiska był fakt, że skarżący dokonał przewozu na rzecz innego podmiotu, otrzymując w zamian wynagrodzenie, wykonywał więc usługę, która mieści się w szeroko rozumianym transporcie drogowym, wchodzącym w zakres prowadzonej i zaewidencjonowanej działalności gospodarczej. Z uwagi na to, słusznie, zdaniem Sądu, organy administracji publicznej przyjęły, że dokonany przewóz nie nosił cech przewozu niezarobkowego czyli przewozu na potrzeby własne, bowiem przewożony towar nie stanowił własności skarżącego. Nie spełniał również innych kryteriów wskazanych w art. 4 pkt 4 u.t.d. Dokonany przewóz nie był przewozem dokonywanym na potrzeby własne, a więc nie był też niezarobkowym międzynarodowym przewozem drogowym w rozumieniu art. 4 pkt 6 u.t.d. Wobec powyższego nawet jednostkowa działalność skarżącego wymagała, stosownie do brzmienia art. 5 ust 1 u.t.d. w związku z art. 12 ust 2 u.t.d., odpowiedniej licencji na wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego, której nie należy utożsamiać z zezwoleniem, o którym wspomina art. 4 pkt 18 u.t.d. Stosownie do brzmienia art. 87 ust. 1 u.t.d. kierowca podczas przejazdu winien mieć przy sobie m.in. wypis z licencji a ponadto, w trakcie wykonywania międzynarodowego transportu drogowego rzeczy, wypis z wykazu numerów rejestracyjnych pojazdów samochodowych (art. 87 ust. 1 pkt 3 u.t.d.). Niedopełnienie tych obowiązków skutkuje, w myśl art. 92 ust. 1 u.t.d, nałożeniem kary pieniężnej. Powyższa kara dotyka zarówno podmioty wykonujące transport drogowy jak również podmioty wykonujące przewozy na potrzeby własne. Świadczy o tym spójnik "lub", łączący obie te kategorie w przepisie art. 92 ust 1 u.t.d. Szczegółową wysokość kar przewiduje rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 03 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz.U. Nr 115, poz. 999 ze zmianą Dz.U. Nr 236, poz. 1985). W załączniku pod pozycją Lp. 1.1.1. powyższą karę za wykonywanie transportu drogowego bez licencji ustalono w wysokości 10.000 złotych. W konsekwencji za trafną należało uznać wysokość kary wymierzonej skarżącemu.

Sąd odrzucił zarzut skarżącego oparty na art. 103 ust. 2 u.t.d., gdyż traktując o transporcie krajowym, nie miał on zastosowania w sprawie dotyczącej międzynarodowego transportu drogowego. Natomiast art. 103 ust. 1 u.t.d., którego przedmiotem jest wspomniany rodzaj transportu, nie mógł mieć w sprawie zastosowania, gdyż przed wejściem w życie ustawy, skarżący nie miał uprawnień do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie międzynarodowego transportu drogowego.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, A. B., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną, zaskarżając wspomniany wyrok w całości.

Wspomnianemu wyrokowi zarzucił obrazę prawa materialnego, a w szczególności art. 45 § 1 oraz art. 48 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. (Dz.u. Nr 12, poz. 114 z późn. zm.) Kodeks wykroczeń. Zdaniem skarżącego kara za wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego bez licencji powinna być rozpatrywana w związku z art. 103 a Kodeksu wykroczeń. Na takie rozwiązanie wskazuje przepis art. 92 ust. 3 u.t.d, który stanowi, że jeżeli czyn naruszający przepisy art. 92 ust. 1 u.t.d. wyczerpuje jednocześnie znamiona wykroczenia, stosuje się wyłącznie przepisy ustawy o transporcie drogowym. Zdaniem skarżącego, w przedmiotowej sprawie, znajdują zastosowanie przepisy o przedawnieniu karalności czyli art. 45 § 1 Kodeksu wykroczeń. Czyn określony w zaskarżonej decyzji został popełniony w dniu 08 kwietnia 2003 r., a więc jego karalność uległa przedawnieniu w dniu 09 kwietnia 2005r.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w [...] podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że wykonywany przez niego międzynarodowy transport drogowy bez licencji był czynem, który w chwili jego popełnienia spełniał przesłanki z art. 103 a Kodeksu wykroczeń, organ stwierdził, że był to przepis prawa nieobowiązujący w dniu 08 kwietnia 2003 r., tj. w dniu naruszenia przez skarżącego przepisów ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z art. 97 (Rozdział 12-zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe i końcowe) ustawy z dnia 06 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125, poz. 1371), art. 103 a ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń, został skreślony z dniem wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 01 stycznia 2002 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym od wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych, dlatego zarzuty w niej formułowane powinny być skierowane pod adresem tychże orzeczeń. Stąd wymienienie przepisów, które zdaniem skarżącego, zostały naruszone przez organ administracji publicznej przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, nie jest wykonaniem obowiązku przytoczenia podstaw kasacyjnych. Przedmiotem kontroli w postępowaniu kasacyjnym jest bowiem orzeczenie sądu, a nie decyzja administracyjna. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2004 r., FSK 80/04)

Skarżący, wnosząc skargę kasacyjną, musi wskazać przynajmniej jedną z podstaw kasacyjnych wymienionych w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), nazywanej dalej p.p.s.a. Ponieważ w niniejszej sprawie skarżący nie odwołał się wprost do treści cytowanego przepisu p.p.s.a., natomiast zarzucił obrazę prawa materialnego, a w szczególności art. 45 § 1 oraz art. 48 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (Dz.U. Nr 12, poz. 114 późn. zm.), Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że podstawą skargi kasacyjnej miał być art. 174 pkt 1 p.p.s.a.

Odnosząc podany powyżej zarzut skarżącego do treści art. 174 pkt 1 p.p.s.a oraz pozostającego z nim w związku art. 176 p.p.s.a., należy stwierdzić, że skarga kasacyjna nie spełnia warunków określonych w powołanych wyżej przepisach.

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pozwala uznać, że wnoszący skargę kasacyjną dopełnił obowiązku określonego w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. wówczas, gdy zostanie wykazane, że Sąd I instancji dopuścił się naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu. Naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to tzw. błąd subsumcji, czyli wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Mówiąc inaczej, to na skarżącym ciąży obowiązek wymienienia konkretnego przepisu prawa materialnego, który w jego opinii, został naruszony przez Sąd I instancji, z jednoczesnym wskazaniem, na czym polegała niewłaściwa wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie tego przepisu (przez Sąd) oraz jaka powinna być wykładnia właściwa lub jaki inny przepis winien być zastosowany w rozstrzygnięciu. Konieczność przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia potwierdza wymieniony art. 176 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w wyroku z dnia 06 kwietnia 2005 r., odniósł się do zasadności zaskarżonej decyzji, której podstawę prawną stanowił m.in. art. 92 ust. 1 u.t.d. w związku z Lp. 1.1.1. załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 03 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz.U. Nr 115, poz. 999 ze zmianą Dz.u. Nr 236, poz. 1985). Podkreślić przy tym należy, że Sąd I instancji w uzasadnieniu swojego wyroku nie odnosił się w ogóle do naruszonych, zdaniem skarżącego, przepisów.

Z analizy uzasadnienia wyroku wynika, że na wstępie Sąd przywołał art. 4 pkt 2 u.t.d, który zawiera ustawową definicję międzynarodowego transportu drogowego oraz art. 4 pkt 4 lit. a u.t.d., którego treść wykluczyła tezę, iż skarżący wykonywał przewóz na potrzeby własne. Powyższe ustalenia pozwoliły przyjąć, że skarżący wykonywał międzynarodowy transport drogowy, co oznacza, że zgodnie z art. 5 ust. 1 u.t.d. w związku z art. 12 ust. 2 u.t.d. na jego podjęcie i wykonywanie powinien legitymować się odpowiednią licencją. Sąd przychylił się do opinii organu odwoławczego, przyjmując, że skarżący naruszył art. 87 ust. 1 u.t.d., ponieważ w chwili dokonywania kontroli nie był w stanie okazać wypisu z licencji na międzynarodowy transport drogowy. Dlatego zastosowanie w sprawie znalazł art. 92 ust. 1 u.t.d. i Lp. 1.1.1. załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 03 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym.

W świetle okoliczności sprawy, Sąd I instancji uznał za bezzasadne odwoływanie się przez skarżącego do treści art. 103 ust. 2 u.t.d., gdyż przedmiotem sprawy było ustalenie czy transport wykonywany przez skarżącego odpowiadał ustawowej definicji międzynarodowego transportu drogowego czy też nie. Natomiast podany przez skarżącego przepis traktuje o działalności gospodarczej w zakresie krajowego drogowego przewozu osób.

Jak wynika z materiałów sprawy, pełnomocnik skarżącego nie zarzucił ani błędnej wykładni cytowanych przez Sąd przepisów ani ich niewłaściwego zastosowania w sprawie. Zarzucił natomiast obrazę prawa materialnego, wskazując na art. 45 § 1 oraz art. 48 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (Dz.U. Nr 12, poz. 114 z późn. zm.).

Porównanie przepisów powołanych przez Sąd z przepisami wskazanymi przez skarżącego prowadzi do wniosku, że niniejsza skarga kasacyjna została oparta na zarzucie naruszenia przepisu prawa materialnego, którego Sąd nie zastosował w sprawie.

Z uwagi na to, żądanie skarżącego nie może wywołać zamierzonego skutku, czyniąc nieskutecznym i nietrafnym zarzut "obrazy prawa materialnego". (por. wyrok Naczelnego sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2004 r., OSK 121/04)

Abstrahując od powyższych rozważań, należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny, argument skarżącego, iż naruszenie przez niego w dniu 08 kwietnia 2003 r. przepisów ustawy z dnia 06 września 2001 r. o transporcie drogowym, z uwagi na brak licencji na wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego, było czynem wyczerpującym przesłanki z art. 103 a Kodeksu wykroczeń, musiałby uznać za bezzasadny. Nietrafność zarzutu wynika z faktu, że w określonej przez skarżącego dacie, przepis Kodeksu wykroczeń już nie obowiązywał. Został on skreślony art. 97 ustawy z dnia 06 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2001 r., Nr 125, poz. 1371) i przestał obowiązywać z dniem wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 01 stycznia 2002 r.

Mając powyższe na uwadze należało uznać, że skarga kasacyjna podlega oddaleniu na podstawie art.184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i orzec jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w oparciu o przepis art. 204 pkt 1 p.p.s.a.