Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 508/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2015-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: par. 2; par. 4; par. 6; par. 23 ust. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 2 pkt 1-2, art. 73
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 6 ust. 2 pkt c); art. 16 ust. 5
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini (spr.), sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, sędzia WSA Jacek Pruszyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 lutego 2015 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2013 w pomniejszonej wysokości oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] kwietnia 2013 r. Pan B. S. (powoływany dalej jako: Skarżący) złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w S. wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, w którym zadeklarował pakiet 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.1 - Uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania) na powierzchni 14,86 ha, wariant 2.3 - Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) na powierzchni 3,74 ha, wariant 2.5 - Uprawy warzywne (dla których zakończono okres przestawiania)

na powierzchni 0,18 ha, pakiet 5 - Ochrona zagrożonych gatunków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.5 - Murawy ciepłolubne

na powierzchni 3,74 ha.

W dniach [...] lipca 2013 r. – [...] września 2013 r. w gospodarstwie Skarżącego została przeprowadzona kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni metodą FOTO, podczas której stwierdzono nieprawidłowości mające wpływ na pomniejszenie płatności rolnośrodowiskowej (raport z czynności kontrolnych nr [...]).

W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] przyznał Skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości na 2013 r. z sankcjami wieloletnimi.

Na skutek odwołania Skarżącego od powyższego rozstrzygnięcia Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją z [...] kwietnia 2014 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR

w S. decyzją z [...] maja 2014 r. nr [...] przyznał Skarżącemu płatności rolnośrodowiskowe w pomniejszonej wysokości na rok 2013 i nałożył sankcje w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych.

W odwołaniu od tego rozstrzygnięcia Skarżący nie zgodził się z odmową przyznania płatności dla wariantu 2.1 oraz zmniejszeniem płatności dla wariantu 5.5.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] Dyrektor P. Oddziału ARiMR w Ł. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy zauważył, że podczas kontroli stwierdzono nieprawidłowości, którym przypisano następujące kody pokontrolne: (-) DR6 nie stwierdzono deklarowanej uprawy, stwierdzona uprawa należy do tej samej lub wyższej grupy płatności; (-) DR13- zadeklarowana powierzchnia całkowita działki rolnej jest mniejsza od powierzchni całkowitej stwierdzonej, w związku z czym zastosowano kod nieprawidłowości; (-) DR13+ zadeklarowana powierzchnia całkowita działki rolnej jest większa od powierzchni całkowitej stwierdzonej; (-) DR50 granice uprawy wykraczają poza granice działki referencyjnej zadeklarowanej

we wniosku; (-)DR52 stwierdzono zmniejszenie powierzchni PEG; (-) DR53 stwierdzono zwiększenie powierzchni PEG lub zmianę położenia obiektu niekwalifikowanego w ramach działki referencyjnej, (-) DR23 kontrola działki rolnej przeprowadzona została po zbiorze deklarowanej grupy upraw/uprawy i został rozpoczęty proces przygotowania gruntu pod kolejny sezon wegetacyjny.

Organ podkreślił, że działki rolne oznaczone kodem DR50 (zadeklarowane

w wariancie 2.3 i 5.5) są położone częściowo na niedeklarowanych w części opisowej wniosku działkach referencyjnych, a więc granice tych działek rolnych wychodzą poza granice odniesienia deklarowanej działki referencyjnej,

co w konsekwencji skutkowało w rozpatrywanej sprawie redukcją powierzchni ww. działek rolnych do ich obszarów znajdujących się wyłącznie w granicach działek ewidencyjnych deklarowanych we wniosku o przyznanie płatności.

Z akt przedmiotowej sprawy wynika również, że Skarżący zadeklarował

we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w pakiecie 2 – rolnictwo ekologiczne, wariant 2.1 – uprawy rolnicze, między innymi:

- działkę rolna G o powierzchni 0,90 ha, deklarując grupę upraw JPO, RS z rośliną uprawną w plonie głównym - mieszanka strączkowo – zbożowa, a inspektorzy terenowi na wskazanej działce rolnej G stwierdzili powierzchnię 0,85 ha, z rośliną uprawną w plonie głównym - mieszanka wieloletnia traw z roślinami motylkowymi drobnonasiennymi;

- działkę rolna I o powierzchni 3,99 ha, deklarując grupę upraw JPO, RS z rośliną uprawną w plonie głównym - mieszanka strączkowo – zbożowa, a inspektorzy terenowi na wskazanej działce rolnej I stwierdzili powierzchnię 4,12 ha, z rośliną uprawną w plonie głównym - mieszanka zbożowa;

- działkę rolną LC o powierzchni 2,26 ha, deklarując grupę upraw JPO, RS

z rośliną uprawną w plonie głównym - mieszanka strączkowo – zbożowa,

a inspektorzy terenowi na wskazanej działce rolnej LC stwierdzili powierzchnię 2,26 ha, z rośliną uprawną w plonie głównym - mieszanka zbożowa.

Wobec powyższego inspektorzy terenowi na działce rolnej G, I, LC zastosowali kod nieprawidłowości DR6 (nie stwierdzono deklarowanej uprawy, stwierdzona uprawa należy do tej samej lub wyższej grupy płatności). Uzasadniając zastosowaną sankcję organ powołał się na § 23 ust. 1 pkt 5 b) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. podkreślając, że wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, poza elementami podania określonymi w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego, powinien zawierać oświadczenie o sposobie wykorzystania działek rolnych, w szczególności

z podaniem rośliny uprawnej. Zdaniem Dyrektora Oddziału ARiMR, dla potrzeb przyznania płatności rolnośrodowiskowej grupę upraw stanowią działki rolne,

na których prowadzona jest jedna uprawa zgodna z deklaracją rolnika we wniosku co do gatunku rośliny uprawnej. Jeżeli istnieje konieczność zmiany rośliny zadeklarowanej przez rolnika we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, to na podstawie art. 14 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE)

nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. - rolnik do dnia 31 maja danego roku

ma prawo złożyć zmianę do wniosku z własnej inicjatywy. W przypadku, gdy

w wyniku kontroli na miejscu zostanie stwierdzona inna uprawa niż deklarowana

we wniosku i rolnik nie zgłosił zmiany na podstawie art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, to powierzchnię taką należy wykluczyć z płatności rolnośrodowiskowej.

W efekcie organ ustalił w zakresie Pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.1 - uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności): powierzchnię deklarowaną -

14,86 ha, powierzchnię stwierdzoną – 14,94 ha oraz powierzchnię stwierdzoną,

na której występuje zgodność rośliny deklarowanej z rośliną stwierdzoną - 7,71 ha. Po obliczeniu różnic procentowych organ uznał, że nastąpiło zawyżenie powierzchni o 7,15 ha, co stanowi 92,74 % powierzchni stwierdzonej w wariancie 2.1. Dlatego też organ I instancji prawidłowo odmówił przyznania płatności, oraz stwierdził,

że kwota wynikającą z przedeklarowania w wysokości 5 648,50 zł będzie potrącana od płatności pomocowych w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia. Zgodnie bowiem z art. 16 ust. 5 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r., jeżeli wspomniana różnica przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, dla danej grupy upraw nie przyznaje się pomocy. Jeżeli zaś różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną przekracza

50 %, beneficjenta wyklucza się ponownie z uzyskania pomocy do różnicy między obszarem zadeklarowanym we wniosku o płatność, a zatwierdzonym obszarem.

W myśl natomiast art. 16 ust. 7 w/w rozporządzenia, kwota wynikająca z wykluczeń przewidzianych w ust. 5 zostaje odliczona zgodnie z art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006 ( 1 ). Jeśli niemożliwe jest odliczenie tej kwoty w całości zgodnie ze wspomnianym artykułem w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia saldo należności zostaje anulowane.

W zakresie Pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.3 – trwałe użytki rolne (z certyfikatem zgodności) oraz Pakietu 5 – Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5,5 - Murawy ciepłolubne, organ także odmówił płatności wskazując, że nastąpiło zawyżenie powierzchni o 0,13 ha, co stanowi 3,60 % powierzchni stwierdzonej.

W konsekwencji zastosowanie miał art. 16 ust. 5 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011.

Z kolei płatność do Pakietu 2 – Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.5 – Uprawy warzywne (z certyfikatem zgodności) została przyznana zgodnie z żądaniem Skarżącego.

Na decyzję Dyrektora Oddziału ARiMR skargę złożył Skarżący. Działający

w jego imieniu pełnomocnik wniósł o uchylenie rozstrzygnięć organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez niewłaściwe zastosowanie i niewłaściwą wykładnię art. 16 ust. 5 oraz art. 6 ust. 2 pkt c) rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. polegające na przyjęciu, że: (-) do obszaru zatwierdzonego w rozumieniu

art. 6 ust. 2 pkt c) nie mogą być wliczane działki rolne, na których rośnie roślina inna niż zadeklarowana pomimo, iż należy ona do tej samej grupy upraw,

(-) w stanie faktycznym sprawy istnieją podstawy do przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości, określonej jak w rozstrzygnięciu decyzji;

2) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez niewłaściwą wykładnię art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009

z dnia 30 listopada 2009 r. polegające na błędnym przyjęciu, że: (-) z ww. zapisu rozporządzenia wynika wymóg wskazany w § 23 ust. 1 pkt 5 ppkt a), tj. wymóg wskazania konkretnej rośliny uprawnej z danej grupy upraw, (-) dla potrzeb przyznania płatności rolnośrodowiskowej, grupę upraw stanowią działki rolne,

na których prowadzona jest jedna uprawa zgodna z deklaracją rolnika we wniosku co do gatunku rośliny uprawnej;

3) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst. jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej powoływana jako: k.p.a.), art. 9 k.p.a., art. 11 k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013, poz. 173) - polegające na nieoczekiwanej i nie zakomunikowanej Skarżącemu zmianie interpretacji przepisów przez organ, polegającej na tym,

iż organ odmawia przyznania płatności do obszarów, gdzie stwierdzono inną roślinę niż deklarowana (pomimo, że jest z tej samej grupy upraw), podczas gdy uprzednio organ, pomimo stwierdzenia istnienia innej rośliny niż deklarowana (ale pochodzących z tej samej grupy upraw) nie odmawiał przyznania płatności, czym utwierdził w przekonaniu rolnika, że w takich przypadkach płatności i tak zostaną przyznane.

W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł

o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2015r. pełnomocnik skarżącego nawiązując do treści uzasadnień tutejszego Sądu wydanych w sprawach I SA/Bk 327/14 oraz I SA/ Bk 336/14 podkreślił, iż przepis art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie, albowiem dotyczy systemów wsparcia bezpośredniego, a program rolnośrodowiskowy

do takich programów nie należy. W ocenie autora skargi rozumienie pojęcia "konkretne użytkowanie" jako konkretnej uprawy, określonej gatunkowo rośliny jest błędne. Pojęcie "użytkowania" zdefiniowane jest bowiem w art. 2 pkt 15 w/w rozporządzenia i "oznacza użytkowanie obszaru z punktu widzenia rodzaju upraw, rodzaju okrywy roślinnej lub braku upraw". W przepisie tym nie ma zatem mowy

o konkretnej roślinie. Pełnomocnik skarżącego zaakcentował jednocześnie,

że w art. 6 ust. 2 lit. c rozporządzenia 65/2011 z 27 stycznia 2011 r. nie stanowi samodzielnej podstawy do sankcji, albowiem jest to jedynie definicja ustawowa. Dopiero art. 16 ust. 3 akapit 2 tego rozporządzenia stanowi o sankcji, jednakże występuje tam pojęcie "zatwierdzonego obszaru przypisanego do tej grupy upraw". Oznacza to, zdaniem autora pisma, że nie chodzi tu o sankcjonowanie wystąpienia na gruncie innej rośliny niż konkretna roślina wskazana we wniosku bądź

w zobowiązaniu rolnośrodowiskowym, lecz o sankcjonowanie występowania

na gruncie rośliny z innej grupy upraw niż grupa upraw, do której należy roślina wskazana we wniosku bądź w zobowiązaniu rolnośrodowiskowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, które mogło być podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji Dyrektora Oddziału ARiMR w Ł. oraz decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S.

Należy przede wszystkim podkreślić, że spór w niniejszej sprawie dotyczy nie jednej a szeregu stwierdzonych przez organ nieprawidłowości dotyczących działki rolnej, opisywanych następującymi kodami: (-) DR6 nie stwierdzono deklarowanej uprawy, stwierdzona uprawa należy do tej samej lub wyższej grupy płatności;

(-) DR13- zadeklarowana powierzchnia całkowita działki rolnej jest mniejsza

od powierzchni całkowitej stwierdzonej, w związku z czym zastosowano kod nieprawidłowości; (-) DR13+ zadeklarowana powierzchnia całkowita działki rolnej jest większa od powierzchni całkowitej stwierdzonej; (-) DR50 granice uprawy wykraczają poza granice działki referencyjnej zadeklarowanej we wniosku; (-)DR52 stwierdzono zmniejszenie powierzchni PEG; (-) DR53 stwierdzono zwiększenie powierzchni PEG lub zmianę położenia obiektu niekwalifikowanego w ramach działki referencyjnej,

(-) DR23 kontrola działki rolnej przeprowadzona została po zbiorze deklarowanej grupy upraw/uprawy i został rozpoczęty proces przygotowania gruntu pod kolejny sezon wegetacyjny.

Pomoc finansowa w postaci płatności rolnośrodowiskowej z udziałem środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich przewidziana jest w ramach realizacji Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich określonego w art. 15 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia

20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW)

(Dz. Urz. UE z 2005 r., Nr L 277, s. 1). Warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania tej pomocy określa ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013 r., poz. 173). Zgodnie z art. 5 ust. 1

pkt 14 ustawy, realizacja Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich obejmuje między innymi działanie "Program rolnośrodowiskowy".

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, pomoc jest przyznawana

na wniosek osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej. Wnioskodawca zatem sam określa treść swojego żądania, a decyzję w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej organ ARiMR wydaje w oparciu o dane podmiotowe i przedmiotowe podane we wniosku. Realizacja zobowiązania środowiskowego podlega kontroli (art. 30 i art. 31 ustawy).

We wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 Skarżący ubiegał się między innymi o przyznanie płatności do działek rolnych objętych pakietem 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.1 - Uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania) na powierzchni 14,86 ha, wariant 2.3 - Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) na powierzchni 3,74 ha, wariant 2.5 - Uprawy warzywne (dla których zakończono okres przestawiania)

na powierzchni 0,18 ha, pakiet 5 - Ochrona zagrożonych gatunków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.5 - Murawy ciepłolubne

na powierzchni 3,74 ha.

Szczegółowe warunki i tryb przyznawania wypłaty oraz zwracania pomocy

w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" określone zostały przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich

na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361).

Płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, który obok innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej (określonych w § 2 ust. 1 pkt 1

i 2 rozporządzenia z dnia 13 marca 2013 r.), realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia nr 1698/2005, obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych, a ponadto jeżeli rolnik spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone

w rozporządzeniu (§ 2 ust. 1 pkt 3 i 4 rozporządzenia z dnia 13 marca 2013 r.).

Zgodnie z treścią § 4 ust. 2 rozporządzenia, rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe:

1) zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 2 lit. c) rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego

w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej

i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE z 2009 r. Nr L 316, s. 1), (...) oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody;

2) prowadzi na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestr działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin, przy czym rejestr ten w zakresie zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego;

3) przestrzega innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu.

Zasadą wynikającą z § 6 ust. 1 ww. rozporządzenia rolnośrodowiskowego jest to, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, chyba że przepisy rozporządzenia dopuszczają dokonanie takiej zmiany. Jedną

z nich jest opisana w § 6 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia zmiana polegająca na zmianie:

a) miejsca uprawy roślin w ramach wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego lub ósmego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, lub miejsca uprawy truskawki lub poziomki, lub maliny w ramach wariantu dziewiątego lub dziesiątego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, bez względu na zmianę miejsca realizacji wariantu, z tym że taka zmiana w przypadku rośliny dwuletniej określonej w ust. 1a załącznika nr 4 do rozporządzenia jest dopuszczalna

po upływie dwóch lat uprawy tej rośliny, lub

b) rośliny uprawianej w ramach wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego lub ósmego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 lub truskawki, lub poziomki, lub maliny uprawianych w ramach wariantu dziewiątego lub dziesiątego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 na inną roślinę, która może być uprawiana w ramach wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego lub ósmego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, lub truskawkę, lub poziomkę, lub malinę, które mogą być uprawiane w ramach wariantu dziewiątego lub dziesiątego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, bez względu na zmianę realizowanego wariantu na inny z wymienionych wariantów, z tym że taka zmiana w przypadku rośliny dwuletniej określonej w ust. 1a załącznika nr 4

do rozporządzenia jest dopuszczalna po upływie dwóch lat uprawy tej rośliny, lub

c) wielkości obszaru, na którym jest uprawiana dana roślina w ramach wariantu pierwszego, drugiego, piątego, szóstego, siódmego lub ósmego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 lub truskawka, lub poziomka, lub malina

w ramach wariantu dziewiątego lub dziesiątego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2

- jeżeli rośliny te będą uprawiane na gruntach rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej, a całkowity obszar, na którym są realizowane wymienione warianty, nie ulegnie zmianie.

Ustawodawca przewidział, że zmianę zobowiązania rolnośrodowiskowego wprowadza się w planie działalności rolnośrodowiskowej, którą należy zgłosić kierownikowi biura powiatowego Agencji we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok, w którym rolnik realizuje zmienione zobowiązanie rolnośrodowiskowe, chyba że przepisy rozporządzenia stanowią inaczej (§ 6 ust. 2

i 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego).

Jednocześnie stosownie do art. 23 ust. 1 pkt 5 ww. rozporządzenia rolnośrodowiskowego, wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, poza elementami podania określonymi w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem adresu zawiera oświadczenie o:

a) powierzchni działek ewidencyjnych,

b) sposobie wykorzystania działek rolnych, w szczególności z podaniem rośliny uprawnej,

c) liczbie zwierząt ras lokalnych.

W szczegółowej instrukcji wypełniania wniosku na rok 2013, w części 1 instrukcji, na stronie 3 w pkt A2. Ważniejsze pojęcia, wyjaśniona została definicja działki rolnej, tj. zwarty obszar gruntu, zgłoszony przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw, o powierzchni nie mniejszej niż 0,10 ha. Jednak

w przypadku, gdy wymagane jest oddzielne zgłoszenie użytkowania pewnego obszaru w ramach gruntów objętych grupą upraw, działka rolna jest ograniczona

na podstawie tego konkretnego użytkowania. Natomiast w sekcji VIII instrukcji - Oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych na stronie 10, znajduje się informacja dotycząca wypełnienia kolumny 7 - należy wpisać gatunek rośliny uprawnej w plonie głównym w roku składania wniosku, tylko w przypadku ubiegania się o płatności w ramach programu rolnośrodowiskowego.

W świetle powyższych regulacji stwierdzić należy, że w zakresie spełnienia warunków dla przyznania płatności rolnośrodowiskowej niezbędnym jest zadeklarowanie powierzchni działek rolnych, zgodnie z rzeczywistym stanem faktycznym ze wskazaniem konkretnej rośliny uprawnej, wynikającej z zobowiązania rolnośrodowiskowego. Owszem dopuszczalna jest zmiana takiej rośliny na inną, jednakże wiąże się to z koniecznością zmiany całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, która to zmiana powinna zostać zgłoszona kierownikowi Agencji w odpowiednim trybie.

Wymóg wskazania rośliny uprawnej we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej wynika również z art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 65 ze zm.), w którym określona została definicja działki rolnej. Zgodnie z nią, w przypadku, gdy wymagane jest oddzielne zgłoszenie użytkowania pewnego obszaru w ramach gruntów objętych grupą upraw, granice działki rolnej są wyznaczone na podstawie tego konkretnego użytkowania. Przyjąć zatem należy za organami, że grupą upraw w rozumieniu art. 2 pkt 1 tegoż rozporządzenia będą działki rolne zadeklarowane przez rolnika, na których prowadzona jest uprawa jednego gatunku rośliny uprawnej. Przez "konkretne użytkowanie", zawarte w definicji działki rolnej należy między innymi rozumieć konkretną uprawę, określonej gatunkowo rośliny. Nie może być tak, jak twierdzi Skarżący w skardze, że nie ma żadnego uzasadnienia z punktu widzenia celowości dla sankcjonowania zastępowania jednej rośliny z danej grupy na inną roślinę z tej samej grupy.

Z akt niniejszej sprawy wynika, że Skarżący zadeklarował we wniosku

o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w pakiecie 2 – Rolnictwo ekologiczne wariant 2.1 uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) m.in.:

- działkę rolną G o pow. 0, 90 ha, deklarując grupę upraw JPO, RS z rośliną uprawną w plonie głównym – mieszanka strączkowo - zbożowa. Tymczasem jak wynika

z raportu z czynności kontrolnych, inspektorzy terenowi na spornej działce stwierdzili powierzchnię 0,85 ha z rośliną uprawną w plonie głównym – mieszanka wieloletnia traw z roślinami motylkowymi drobnonasiennymi (kod nieprawidłowości DR6 – nie stwierdzono deklarowanej uprawy);

- działkę rolną I o pow. 3, 99 ha, deklarując grupę upraw JPO, RS z rośliną uprawną w plonie głównym – mieszanka strączkowo - zbożowa. Tymczasem jak wynika

z raportu z czynności kontrolnych, inspektorzy terenowi na spornej działce stwierdzili powierzchnię 4,12 ha z rośliną uprawną w plonie głównym – mieszanka zbożowa (kod nieprawidłowości DR6 - nie stwierdzono deklarowanej uprawy);

- działkę rolną LC o pow. 2,26 ha, deklarując grupę upraw JPO, RS z rośliną uprawną w plonie głównym – mieszanka strączkowo - zbożowa. Tymczasem jak wynika z raportu z czynności kontrolnych, inspektorzy terenowi na spornej działce stwierdzili powierzchnię 2, 26 ha z rośliną uprawną w plonie głównym – mieszanka zbożowa (kod nieprawidłowości DR6 - nie stwierdzono deklarowanej uprawy).

Powyższe nieprawidłowości niezbicie potwierdza dołączona do akt dokumentacja fotograficzna (płyta Cd załączona do akt sprawy).

W ocenie Sądu nie można utożsamiać ani mieszanki strączkowo - zbożowej

z mieszkanką wieloletnią traw z roślinami motylkowymi drobnonasiennymi, ani też mieszanki strączkowo – zbożowej z mieszanką zbożową, gdyż nie jest to ta sama uprawa.

Słusznie zatem organy przyjęły, że do powyższych działek, z uwagi

na niezgłoszoną przez Skarżącego zmianę rośliny uprawnej we właściwym trybie, nie przysługuje płatność rolnośrodowiskowa.

Mając powyższe na uwadze przyjąć należało, że w powyższym zakresie organy dokonały prawidłowej wykładni art. 6 ust. 2 lit. c rozporządzenia 65/2011

z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzania procedur kontroli oraz zasady wzajemności zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz UE L 35/8 z 28.01.2011 r.). Obszarem zatwierdzonym jest obszar działek lub parceli (...) odnośnie do którego zostały spełnione wszystkie warunki określone w zasadach przyznawania danej pomocy. Zadeklarowane działki rolne G, I, LC nie spełniały wszystkich warunków do przyznania płatności rolnośrodowiskowej, gdyż na tych działkach była uprawiana inna roślina niż wynika

z zobowiązania rolnośrodowiskowego oraz złożonego przez Skarżącego wniosku.

Z zebranego materiału dowodowego przez organy niezbicie też wynika,

że czynności kontrolne wykazały zawyżenie powierzchni wnioskowanej w ww. Pakiecie 2 – Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.1 – uprawy rolnicze, o 7, 15 ha,

co stanowi 92,74 % powierzchni stwierdzonej w ww. wariancie, co zgodnie z art. 16 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. jest przesłanką do nie przyznania pomocy oraz z uwagi na przekroczenie 50 % różnicy pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną do wykluczenia z możliwości ponownego uzyskania pomocy do różnicy między obszarem zadeklarowanym

we wniosku o płatność, a obszarem zatwierdzonym. Powoływany art. 16 ust. 5 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. odnosi się do art. 16 ust. 3 akapit drugi, zgodnie z którym jeżeli obszar zadeklarowany

we wniosku o płatność jest większy niż zatwierdzony obszar przypisany do tej grupy upraw, pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonego obszaru przypisanego do tej grupy upraw. Nie można przy tym zarzucić organom niezastosowania

w sprawie art. 16 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r., zgodnie z którym do celów stosowania niniejszego artykułu obszary zadeklarowane przez beneficjenta, które otrzymują tę samą stawkę pomocy

w ramach określonego środka obszarowego, uznaje się za tworzące jedną grupę upraw. W przypadku stosowania dygresywnych kwot pomocy uwzględnia się jednak średnią tych kwot w stosunku do odpowiednich obszarów zadeklarowanych.

Powyższy przepis odnosi się bowiem do scalenia kilku obszarów zadeklarowanych przez beneficjenta otrzymujących tę samą stawkę pomocy

w ramach określonego środka obszarowego, które uznaje się jako tworzące jedną grupę upraw.

Natomiast art. 16 ust. 3 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. mówi o jednym, konkretnym obszarze, zadeklarowanym we wniosku o płatność, która to deklaracja jest wiążąca dla wnioskodawcy, który

to obszar z tej deklaracji pozostaje w rozbieżności z zatwierdzonym obszarem przypisanym do tej konkretnej grupy upraw.

Sąd tym samym podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko, wskazujące na uprawnienie organów do nałożenia przedmiotowych sankcji, które to stanowisko zaprezentowane zostało w prawomocnych wyrokach: z dnia 1 października 2014 r., sygn. akt. I SA/Bk 327/14, z dnia 28 października 2014 r., o sygn. akt I SA/Bk 385/14, z dnia 12 listopada 2014 r. o sygn. akt I SA/Bk 443/14, oraz w wyroku z dnia

21 października 2014 r. o sygn. akt I SA/Bk 327/14 (wyroki dostępne

na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Należy też dodać, wbrew twierdzeniom pełnomocnika, zawartym w załączniku

do protokołu rozprawy, że przepis art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE)

nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. miał zastosowanie w sprawie z uwagi

na odesłanie zawarte w art. 7 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r.: "Do celów niniejszego tytułu stosuje się odpowiednio art. 2 akapit drugi pkt 1, 10 i 20, art. 6 ust. 1, art. 10 ust. 2, art. 12, 14, 16 i 20, art. 25 ust. 1 akapit drugi, art. 73, 74 i 82 rozporządzenia (WE) nr 1122/2009. (...)."

Prawidłowo też, zgodnie z art. 16 ust. 7 rozporządzenia Komisji (WE)

Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. organ uznał, że kwota wynikająca

z przedeklarowania będzie potrącana od płatności pomocowych, do których beneficjent jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego

w przeciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych, następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia.

Należy zgodzić się również z pozostałymi ustaleniami czynności kontrolnych organu:

- w przedmiocie zawyżenia powierzchni deklarowanej działki z 3, 74 ha

do powierzchni stwierdzonej 3, 61 ha w przypadku pakietu 2 – Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.3 – trwałe użytki zielone. Różnicę procentowo obliczono

w wysokości 3, 60 %. Wskazane nieprawidłowości spowodowały uprawnienie organu do zastosowania art. 16 ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE)

Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r., na mocy którego w przypadku, o którym mowa w ust. 3 akapit drugi pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonego obszaru pomniejszonego o podwojoną różnicę, którą stwierdzono, jeżeli różnica ta przekracza 3 % albo dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % zatwierdzonego obszaru;

- w przedmiocie zaniżenia powierzchni deklarowanej działki z 3, 74 ha

do powierzchni stwierdzonej 3, 61 ha w przypadku pakietu 5 – Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5,5 – Murawy ciepłolubne. Wskazane nieprawidłowości spowodowały uprawnienie organu do zastosowania art. 16 ust. 3 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r., na mocy którego pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonego obszaru pomniejszonego o podwojoną różnicę, którą stwierdzono, jeżeli różnica ta przekracza 3 % albo dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % zatwierdzonego obszaru.

Należy podzielić także pogląd organu o braku możliwości zastosowania

w sprawie art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, który przewiduje wyjątki od stosowania zmniejszeń i wykluczeń. Zgodnie z jego treścią zmniejszeń

i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II rozporządzenia, nie stosuje się

w przypadku gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy (ust. 1). Ponadto zmniejszeń

i wykluczeń przewidzianych w rozdziałach I i II nie stosuje się w odniesieniu do tych części wniosku o przyznanie pomocy, co do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że organ ten nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku (ust. 2).

Wniosek złożony przez Skarżącego nie był prawidłowy pod względem faktycznym, a ponadto Skarżący nie wykazał skutecznie, że nie ponosi winy

za zadeklarowanie nieprawidłowych danych.

W ocenie Sądu, Skarżący nie wykazał i skutecznie nie podważył wyników kontroli przeprowadzonej w zakresie kwalifikowalności powierzchni metodą FOTO. Kontrola ta została przeprowadzona w sposób właściwy, zgodnie z obowiązującymi przepisami i prawidłowo została udokumentowana w formie raportu z czynności kontrolnych.

Wskazując na powyższe za niezasadne należało uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego, zarówno krajowego jak

i unijnego, regulujących zasady przyznawania płatności rolnośrodowiskowych.

Podobnie należało ocenić zarzuty naruszenia przepisów postępowania,

w szczególności art. 8, 9, 11 k.p.a. w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia

7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U.

z 2013 r., poz. 173). Podkreślić należy, że postępowanie w sprawie przyznania płatności finansowej z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych wszczynane jest wyłącznie na wniosek rolnika i to na nim spoczywa ciężar udowodnienia faktów, z których wywodzi on korzystne dla siebie skutki prawne

(art. 21 ust. 3 ww. ustawy). Rolą organu rozpatrującego wniosek nie jest aktywne poszukiwanie dowodów, co nie oznacza jednak jego bierności, skoro zgodnie

z art. 21 ust. 2 pkt 2 powyższej ustawy na organie ciąży obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego, wskazanego we wniosku oraz w innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Nie ulega wątpliwości, że organ w niniejszym postępowaniu przeanalizował cały dostępny materiał dowodowy i na tej podstawie,

w oparciu o obowiązujące przepisy wyprowadził słuszne i logiczne wnioski.

W ocenie Sądu, Skarżący nie wykazał, na czym miałoby polegać naruszenie zasady budzenia przez organ zaufania wśród uczestników postępowania administracyjnego oraz informowania o okolicznościach faktycznych i prawnych mających wpływ na wynik sprawy. Skarżący składając wniosek o przyznanie płatności złożył oświadczenie, że znane są mu zasady przyznawania płatności oraz udzielanej pomocy finansowej, dlatego też powinien wiedzieć, że o każdej zmianie

w sposobie użytkowania gruntów, w szczególności zmianie gatunku uprawy powinien poinformować we właściwym trybie kierownika ARiMR. Wskazać przy tym należy,

że Skarżący zobowiązał się do niezwłocznego informowania ARiMR o każdym fakcie, który może mieć wpływ na należne lub nadmierne przyznanie płatności lub pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności w tym zmian dotyczących wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw czy przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego. Z akt sprawy wynika, że Skarżący nie poinformował organów o zmianie prowadzonych upraw, tym samym organy słusznie przyjęły, że do wskazanych działek nie przysługują wnioskowane płatności.

Brak jest również podstaw do przyjęcia, że organy ARiMR w zakresie przyznawania płatności rolnośrodowiskowej dokonały zmiany interpretacji obowiązujących przepisów, w zakresie pojęcia obszaru zatwierdzonego

w rozumieniu art. 6 ust. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia

27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzania procedur kontroli oraz zasady wzajemności zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz UE L 35/8 z 28.01.2011 r.).

Mając powyższe na względzie, Sąd nie stwierdziwszy naruszeń prawa materialnego i procesowego, w oparciu o art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.