Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 545/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-10-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Nadzór budowlany
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 103 ust. 2, art. 51 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: par. 12 ust. 1 pkt 1, par. 232 ust. 6
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Maria Kwiecińska Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2008r. sprawy ze skargi S. L. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych; I. oddala skargę, II. przyznaje adwokatowi M. B. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) kwotę 309,80 (trzysta dziewięć 80/100) złotych - w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych podatku od towarów i usług - tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. /-/W. Batorowicz /-/A. Łaskarzewska /-/ M. Kwiecińska


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor nadzoru Budowlanego [...] przeprowadził w dniu [...] 2006 r. kontrolę na działce S. L. położonej w [...] nr [...] w sprawie legalności otworów okiennych budynku [...]. Dokonano pomiarów okien i ustalono, że [...] okna o wymiarach [...] cm na [...] cm są umiejscowione w ścianie [...], która jest usytuowana w odległości 1,50 m od granicy z działką E. J. S. L. wyjaśnił, iż w ścianie tej istniały [...] okna o mniejszych powierzchniach, z których jedno zostało w roku [...] powiększone, a drugie ze stwierdzonych okien zostało wykonane obok starego otworu, który zamurowano; nie potrafił wyjaśnić czy na zmianę umiejscowienia i powiększenie okien było dokonywane zgłoszenie bądź też uzyskane pozwolenie, ponieważ w tym czasie właścicielem nieruchomości był jego ojciec. S. L. przekazał organowi celem wykonania kopii i załączenia do akt sprawy: - odpis decyzji Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia [...] znak [...], kopię pisma Ministerstwa Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia [...] znak [...], kopię decyzji Wojewódzkiego Biura Planowania Przestrzennego [...] z dnia [...] znak [...] oraz kopię decyzji Wojewódzkiego Biura Planowania Przestrzennego [...] z dnia [...] znak [...]. Ponadto przedłożył plan budowy stodoły i przebudowy [...] - dokumentację zatwierdzoną w dniu [...] przez Prezydium Państwowej Rady Narodowej w R. (której organ nie pozyskał w celu wykonania kserokopii). Organ stwierdził w protokole, iż z przedłożonej dokumentacji [...] nie wynika, aby w ścianie szczytowej od strony działki Państwa J. były okna oraz zaznaczył, iż S. L. nie potrafił wyjaśnić, czy na wykonanie okien lub zmianę ich umiejscowienia i powiększenie było dokonywane zgłoszenie czy też uzyskiwane pozwolenie, bowiem właścicielem nieruchomości był wówczas jego ojciec A. L.

E. J. oświadczył do protokołu z dnia [...] 2006 r., iż okna w ścianie szczytowej budynku [...] zostały wykonane w latach [...].

W dniu [...] 2006 r. organ włączył do akt sprawy kopie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy [...]:

– decyzji zn. [...] z dnia [...] Naczelnika Miasta i Gminy J.,

– decyzji Urzędu Wojewódzkiego [...] zn. [...] z dnia [...] uchylająca powyższą decyzję.

Pismem z dnia [...] 2006 r. PINB ponownie zwrócił się do Urzędu Miasta i Gminy w J. o wyjaśnienie, w jaki sposób został zakończona sprawa prowadzona przez ówczesnego Naczelnika Miasta i Gminy J. pod sygnaturą [...], w której decyzją z dnia [...] nakazał S. L. między innymi dokonać zamurować [...] otwory okienne w ścianie [...] (szczytowej [...]), a decyzja ta została przez Urząd Wojewódzki [...] uchylona w całości (decyzją z dnia [...] zn.[...]) i przekazana do ponownego rozpatrzenia.

Pismem z dnia [...] 2006 r. Urząd Miasta i Gminy w J. poinformował PINB, iż nie posiada w swoich zasobach archiwalnych dokumentacji, na podstawie której można by było ustalić, czy i w jaki sposób została rozpatrzona sprawa objęta decyzją ówczesnego Naczelnika Miasta i Gminy J., zn. [...] z dnia [...], jednak z ustnych informacji wynika, iż w przedmiotowej sprawie, po uchyleniu w całości wymienionej decyzji przez organ II instancji, nie zostały podjęte dalsze działania administracyjne.

Pismem z dnia [...] 2006 r. S. L. został wezwany do stawienia się w dniu [...] 2006 r. w siedzibie Urzędu Miasta i Gminy J., okazania i udostępnienia dokumentacji budowy stodoły [...] na działce położonej w [...], jak również do przedstawienia innych istotnych dla sprawy dokumentów, celem wykonania kopii i załączenia do akt sprawy. S. L. pomimo prawidłowego wezwania nie stawił na ustalony termin.

Pismem z dnia [...] 2006 r. PINB poinformował strony postępowania, iż posiada niezbędne dokumenty do zakończenia postępowania i wydania decyzji w sprawie oraz pouczył o możliwości zapoznania się w siedzibie organu z zebranymi dokumentami w terminie 7 dni od daty otrzymania zawiadomienia.

Decyzją z dnia [...] ([...]) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071) nakazał S. L. zamurować wykonane bez pozwolenia na budowę otwory okienne w ścianie szczytowej, będącej ścianą oddzielenia pożarowego, budynku [...] położonego na działce w [...] nr [...], usytuowanej w odległości ok. 1,5 m wzdłuż granicy z działką sąsiednią, materiałem budowlanym spełniającym klasę odporności ogniowej co najmniej E 30 - posiadającym atest potwierdzający jego odporność ogniową, w terminie do dnia [...].

Organ nadzoru budowlanego I instancji ustalił, iż z zatwierdzonej dokumentacji dotyczącej budowy stodoły i [...] na wyżej wymienionej działce, zatwierdzonej w dniu [...] przez Prezydium Rady Narodowej w R., nie wynika, aby w ścianie szczytowej od strony działki Państwa J. były zaprojektowane okna, a S. L. nie potrafił wyjaśnić, czy na wykonanie okien lub zmianę ich umiejscowienia i powiększenie było dokonywane zgłoszenie czy też uzyskiwane pozwolenie, bowiem właścicielem nieruchomości był wówczas jego ojciec A. L. W ocenie organu z analizy przedstawionych przez S. L. dokumentów wynika, że dotyczą samowolnie nadbudowanej części budynku [...] na działce sąsiedniej, stanowiącej wówczas własność A. J., jednakże w decyzji Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia [...] znak [...] odniesiono się także do kwestii okien wykonanych w budynku [...] na działce S. L. - organ nadzoru budowlanego zacytował stwierdzenie organu ochrony środowiska, iż bezspornym jest fakt, że "Ob. L. bez wymaganego pozwolenia na budowę dokonał zmian w istniejącym budynku [...], dokonując nadbudowy dwóch [...] i zmieniając usytuowanie okien". Organ powołał się także na decyzję Naczelnika Miasta i Gminy J. Zn. [...] z dnia [...]., którą nakazano między innymi zamurować [...] otwory okienne w ścianie [...] (szczytowej) [...] i zaznaczył, iż zwrócił się do Urzędu Miasta i Gminy w J. o wyjaśnienie, w jaki sposób została zakończona sprawa po uchyleniu tej decyzji przez organ II instancji; Urząd wyjaśnił, iż nie posiada dokumentacji, na podstawie której można by było ustalić czy i w jaki sposób została ta sprawa rozpatrzona, a z ustnych informacji wynika, iż w przedmiotowej sprawie nie zostały podjęte dalsze działania administracyjne. Organ I instancji uznał, iż analizując zebrane dokumenty w sprawie można jednoznacznie ustalić, że okna w ścianie szczytowej budynku [...][ położonego na działce w [...] nr [...], usytuowanej w odległości ok. 1,5 m wzdłuż granicy z nieruchomością nr [...] zostały wykonane w okresie: [...] według E. J.; [...] według S. L. Ponadto podkreślił, iż aktualny właściciel nie posiada żadnych dokumentów zezwalających na wykonanie okien w ścianie szczytowej, a z dokumentacji z [...] wynika, iż w ścianie tej nie zaprojektowano, ani nie wskazano żadnych istniejących okien, zaś nawet jeśli mniejsze otwory, czy też jeden otwór okienny, wówczas istniały, to zostały zamurowane.

Organ przedstawił także analizę przepisów w okresie wykonania przedmiotowych okien - § 9 ust. 1, § 20 ust. 7, § 8 Zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego wskazując na podobieństwo do aktualnie obowiązujących regulacji. Organ zauważył, iż powołane przepisy nie zezwalały nawet na wypełnienie powierzchni ściany luksferami lub cegłą szklaną, jeśli ta ściana byłaby usytuowana w odległości mniejszej niż 3 od granicy działki, zatem wykonanie ich w odległości 1,5 m od granicy działki nie mogło się odbyć za przyzwoleniem ówczesnych organów, bowiem naruszałoby to obowiązujące wówczas przepisy, a organ zatwierdzający taki projekt musiałby orzec o odmowie jego zatwierdzenia i wydania pozwolenia na budowę. Zdaniem organu art. 5 obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - podobnie jak art. 4 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. - stanowi, iż obiekt budowlany należy projektować, użytkować i utrzymywać zgodnie z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, obowiązującymi Polskimi Normami oraz zasadami wiedzy technicznej w sposób zapewniający m.in. spełnienie podstawowych wymaga n dotyczących w szczególności bezpieczeństwa konstrukcji, bezpieczeństwa pożarowego i bezpieczeństwa użytkowania. Na uzasadnienie przyjętego rozstrzygnięcia - nakazania wykonania określonych czynności - organ wskazał przepisy § 12 ust. 1 pkt 1, § 271 i 273, § 209 ust. 1 pkt 3, § 213 i § 232 ust. 6 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. (Dz.U. Nr 75, poz. 690) w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie na działce budowlanej oraz zagospodarowanie działek przeznaczonych pod zabudowę, zapewniające spełnienie wymagań art. 5 i 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, a jako podstawę prawną decyzji organ przyjął przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 i art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane.

Odwołanie od przedmiotowej decyzji wniósł S. L., który podniósł, że otwory okienne istniały w budynku [...] już w [...], a miały być zamurowane już w [...], jednak decyzja została uchylona; wskazał także, iż w [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] przeprowadził kontrolę na jego działce w związku z otworami okiennymi i nie wydał żadnej decyzji, podtrzymując juz wydaną. Odwołujący zwrócił uwagę także na zaszłości historyczne dotyczące sporu z właścicielem sąsiedniej nieruchomości - sąsiadujące nieruchomości stanowiły niegdyś jedną całość. W ocenie odwołującego dotychczasowe rozstrzygnięcie sprawy oparte jest na kłamstwach, a wszystkie poprzednio powołane (w świetle decyzji wydanych w ciągu ostatnich 3 lat) argumenty oprawne i faktyczne przestały być istotne. Odwołujący podniósł, iż ostateczne decyzje: z [...] – [...], z [...] – [...] i z [...] – [...] opisują stan, jaki istnieje po dzień dzisiejszy i dotąd nikt nie kwestionował istnienia okna w budynku [...], w związku z czym wniósł o zakończenia sprawy tak jak należy, po uprzednim dokładnym przestudiowaniu.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] pismem z dnia [...] 2007 r. wezwał S. L. do przedstawienia w terminie 7 dni od daty wezwania fotografii potwierdzających, iż sporne otwory okienne istniały juz w [...] oraz dokumentacji budowy stodoły i [...], zatwierdzonej w dniu [...] przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w R., pod rygorem rozpatrzenia odwołania w oparciu o zebrane materiały i dowody. jednocześnie organ II instancji zwrócił się do organu I instancji o uzupełnienie postępowania dowodowego o mapę zasadniczą nieruchomości w [...] nr [...] wskazującą numer geodezyjny działki oraz informację, czy działki położone w [...] nr [...] stanowiły jedną działkę i kiedy nastąpił jej ewentualny podział.

Po przedstawieniu przez S. L. fotografii, która miała potwierdzać istnienie okien w ścianie szczytowej [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego pismem z dnia [...] 2007 r. zlecił organowi I instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów poprzez: 1. sporządzenie szkicu sytuacyjnego obrazującego posadowienie obiektu [...] na działce nr [...] w [...] z oznaczeniem, w którym miejscu oraz w jakiej odległości od budynków sąsiednich znajdują się okna będące przedmiotem postępowania oraz z zaznaczeniem ich odległości od działki sąsiedniej (nr [...]); 2. ustalenie, czy ściana obiektu budowlanego, która widnieje na zdjęciu nadesłanym przez S. L., to ściana szczytowa budynku [...], w której wykonane zostały okna będące przedmiotem postępowania, 3. zgromadzenie dowodów wskazujących właścicieli działki nr [...].

W czasie wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu [...] 2007 r. przez organ I instancji na działce nr [...] w [...] S. L. dołączył do akt schemat planu zabudowy, który obrazuje stan na rok [...] i [...] i zawiera zapis: "Okna w mojej [...] znajdują się na wysokości [...] od ziemi. Stare otwory znajdowały się na tej samej wysokości.". Pomiarów odległości okien od granicy działki sąsiedniej dokonano od strony tejże działki z uwagi na brak dostępu z nieruchomości S. L., ponadto wykonano zdjęcia fotograficzne od strony podwórza. W czasie wizji lokalnej przeprowadzonej w tym samym dniu na sąsiedniej działce nr [...] sporządzono szkic, na którym naniesiono niezbędne wymiary otworów (okiennych): [...] x [...] cm, odległych od granicy działki i ściany budynku w niej usytuowanego o [...] i [...] cm. E. J. oświadczył, iż stan przedstawiony na zdjęciu przedłożonym do akt przez S. L. odnosi się do okresu sprzed przebudowy i rozbudowy tego obiektu, gdzie wówczas w szczycie znajdowało się jedno okno, które aktualnie jest zamurowane, a dotyczy to lat [...], natomiast otwory, które są obecnie usytuowane w przedmiotowej ścianie powstały w latach [...]. Ponadto E. J. wskazał, iż nieruchomością nr [...] włada E. L., która oświadczyła do protokołu, iż jej pełnomocnikiem w sprawie jest jej ojciec E. J. Podczas dowodu wykonano dokumentacje fotograficzną.

Pismem z dnia [...] 2007 r. organ I instancji przekazał organowi II instancji następujące dokumenty: kopię mapy wskazującej działki nr ewid. gruntu [...] – [...] i nr [...] – [...] obrazującej również posadowienie przedmiotowego obiektu[...]; wypis z rejestru gruntów i budynków wydany przez Starostwo Powiatowe [...] dotyczące właściciela działki nr ewid. [...] położonej w [...]; protokół przeprowadzenia dowodu w zakresie oględzin przedmiotowego budynku [...] wraz z załącznikiem; zdjęcia fotograficzne nr 1-4 z dnia [...] 2007 r., a ponadto wyjaśnił, iż ściana obiektu budowlanego na zdjęciu nadesłanym przez S. L. jest ścianą podłużną przedmiotowego budynku, co również jest widoczne na zdjęciach PINB nr 1 i 4.

Pismem z dnia [...] 2007 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zawiadomił strony postępowania o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów w terminie 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia. Zaś pismem z dnia [...] 2007 r. wezwał S. L. i E. J. do wyjaśnienia, czy wielkość otworu okiennego znajdującego się po lewej stronie (patrząc od zewnątrz) ściany szczytowej budynku [...] posadowionego na działce nr [...] w [...] (przed jego powiększeniem w latach [...]) była taka sama, jak wielkość zamurowanego otwory okiennego widocznego pomiędzy oknami obecnie istniejącymi w ścianie szczytowej budynku [...]; na wykonanie powyższego wezwania organ II instancji wyznaczył siedem dni od dnia otrzymania wezwania pod rygorem rozpatrzenia odwołania na podstawie dotychczas zgromadzonych materiałów i dowodów. Pismem z dnia [...] 2007 r. organ II instancji zawiadomił strony postępowania przed wydaniem decyzji w sprawie o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów w terminie 7 dni od dnia otrzymania zawiadomienia.

Decyzją z dnia [...] ([...]) [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił zaskarżoną decyzję w części, w jakiej określono podstawę prawną oraz termin wykonania obowiązku i w tym zakresie orzekł wskazując jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz wyznaczył termin wykonania nałożonego obowiązku do dnia [...], a w pozostałym zakresie zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu organ nadzoru budowlanego II instancji stwierdził, iż przedmiotem postępowania jest legalność robót budowlanych – [...]otworów okiennych istniejące w ścianie szczytowej (będącej ścianą oddzielenia pożarowego) budynku [...] posadowionego na działce nr [...] w [...]. wykonanych na przełomie lat [...] i [...] ubiegłego wieku, a organy nadzoru budowlanego nie kwestionują legalności stanu faktycznego istniejącego przed zmianą usytuowania okien. Organ II instancji powołał się na zawarte w treści decyzji Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia [...] ([...]), stwierdzenie, iż "bezsporny" jest "fakt, że Ob. L. bez wymaganego pozwolenia na budowę dokonał zmian w istniejącym budynku [...] (...) zmieniając usytuowanie okien". Organ II instancji dał wiarę wyjaśnieniom E. J. z dnia [...] 2007 r., które znalazły potwierdzenie w dokumentacji fotograficznej i przyjął, że w ścianie szczytowej budynku [...] znajdowało się tylko jedno okno oznaczone nr 3 na archiwalnym zdjęciu nadesłanym przez S. L. W konsekwencji organ przyjął, iż w latach [...] XX wieku w ścianie szczytowej budynku [...] posadowionego na działce nr [...] w [...] wykonano - bez wymaganego pozwolenia na budowę – [...] (istniejące obecnie) otwory okienne o wymiarach [...] cm x [...] cm i to właśnie te roboty zostały określone przez Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska, jako dokonana bez wymaganego pozwolenia "zmiana usytuowania okien". Organ odwoławczy podkreślił, iż organy nadzoru budowlanego obydwu instancji podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 kpa), a strony miały możność wypowiedzenia się do przeprowadzonych dowodów (art. 81 kpa).

W ocenie organu II instancji ustalenie - jeszcze na początku lat [...] XX wieku - wykonania robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, konieczne było podjęcie przez organ I instancji działań w trybie art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), a organ I instancji trafnie stwierdził naruszenie przepisów techniczno-budowlanych obowiązujących w dacie wykonania robót budowlanych określonych zgodnie z treścią § 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 11 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz.U. Nr 26, poz. 157) w zarządzeniu Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz.Urz. Nr 10, poz. 44). Organ stwierdził, że odległość budynku [...], w którym zostały wykonane przedmiotowe okna, od sąsiedniego budynku nie mogłaby być mniejsza niż 3 m (§ 20 ust. 7 oraz ust. 8 zarządzenia), a w niniejszym przypadku ściana szczytowa znajduje się w odległości 1,5 m od budynku sąsiedniego, zatem niedopuszczalne było wykonanie w niej otworów okiennych. Ponadto organ zauważył, iż działki gruntu o numerach porządkowych [...], położone w [...], nigdy nie stanowiły jednej działki. Z powyższych okoliczności wprost wynika obowiązek zamurowania [...] otworów okiennych w ścianie szczytowej budynku [...], jednakże na podstawie obecnie obowiązujących przepisów działu VI rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie na działce budowlanej oraz zagospodarowanie działek przeznaczonych pod zabudowę (Dz.U. Nr 75, poz. 690), dopuszczalne jest, jak wykazał organ I instancji, "wypełnienie otworów okiennych materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie (...)" (§ 232 ust. 6 rozporządzenia). Z tej przyczyny oraz ze względu na zasadę uwzględniania słusznego interesu obywateli (art. 7 kpa) - w pełni uzasadnione było nakazanie wypełnienia obydwu przedmiotowych otworów okiennych materiałem przepuszczającym światło o odpowiedniej klasie odporności ogniowej (art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego) w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, a zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 kpa przez organ odwoławczy podyktowane jest wyłącznie koniecznością określenia nowego terminu do wykonania nałożonego obowiązku i uwzględnienia nowego tekstu jednolitego prawa budowlanego.

Od decyzji organu II instancji skargę do sądu administracyjnego wniósł S. L., który zarzucił tej decyzji błędne ustalenia w zakresie stanu faktycznego. Zastrzeżenia skarżącego wzbudziło przyjęcie, że budynek [...] powstał w [...] i chciałby zobaczyć decyzję zatwierdzoną przez Prezydium Rady Narodowej w R., bowiem z posiadanych przez niego informacji wynika, iż budynek ten został pobudowany w [...] i juz wtedy istniały w nim [...] otwory okienne. Ponadto skarżący nadmienił, że może przedstawić dowód - deklarację I. J. z dnia [...] - potwierdzającą, że było odwrotnie niż przyjął organ II instancji to znaczy, iż "działki [...] stanowiły całość". Poza tymi zarzutami skarżący wskazał na nadal nierozwiązany problem postawienia [...] przez E. J., a pomimo jego apelacji nikt nie zwrócił uwagi na legalność tej inwestycji. W uzasadnieniu skarżący przyznał, iż jego [...] znajduje się 1,5 m od granicy z posiadłością E.J., w związku z czym nadbudowa [...] uniemożliwiłaby dopływ światła, a decyzje w sprawie nadbudowy tego [...] wydawane były na korzyść skarżącego. Skarżący wyraził przekonanie, iż sprawa nadbudowy [...] została całkowicie "zapomniana", a sprawa legalności okien w [...], po "interwencji" jego sąsiada i Inspektora Nadzoru Budowlanego [...], potoczyła się bardzo szybko. Skarżący zwrócił się do Sądu o wyjaśnienie, czym kierował się organ II instancji wydając ostateczną decyzję i wyraził pogląd, iż dodatkowe postępowanie organów nadzoru budowlanego zostało przeprowadzone niedokładnie.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał uprzednio zajęte w sprawie stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Ustanowiony z urzędu pełnomocnik procesowy skarżącego pismem z dnia 9 września 2008 r. poparł jego skargę własną i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na swoją rzecz kosztów udzielonej skarżącemu pomocy prawnej z urzędu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 tego artykułu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej ppsa) wynika, ze w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości bądź w części albo stwierdza ich nieważność, czy niezgodność z prawem. Cytowana regulacja nie pozostawia wątpliwości co do tego, że zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom pozostawi się uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny dokonuje kontroli nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W niniejszej sprawie jak już stwierdzono na wstępie niezasadne okazały się zarzuty skargi, Sąd nie dopatrzył się także przyczyn skutkujących uchyleniem, które winien był wziąć pod uwagę z urzędu.

W istocie bowiem przeprowadzone postępowanie wykazało, że w spornym budynku [...] wykonano bez pozwolenia roboty budowlane polegające na wykuciu okien w ścianie szczytowej od strony działki E. L. Prace te miały miejsce w latach [...].

Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania w zakresie reguł wyjaśnienia stanu faktycznego. Swe ustalenia organ oparł na zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji, w szczególności kopii decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w J. z dnia [...] ([...]), decyzji Wojewody [...] z dnia [...] ([...]), decyzji Ministra Administracji , Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia [...] ([...]), protokole kontroli z dnia [...] 2006 r., okazanym przez S. L. planie budowy stodoły i [...], zatwierdzonym dnia [...] przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w R. Rozstrzygając organ miał też na względzie wyjaśnienia E. J., którym nie odmówił wiarygodności. Wyjaśnienia te w istocie korelowały z zacytowanymi wyżej dokumentami. Wzajemna niesprzeczność dowodów, które stanowiły podstawę ustaleń organów czyniły koniecznym odmowę wiarygodności wyjaśnieniom S. L. W istocie bowiem poza jego twierdzeniami co do istnienia spornych okien już od [...] żaden inny dowód nie potwierdzał tego faktu. Przeciwko twierdzeniom S. L. przemawiał nawet okazany przezeń plan budowy stodoły i przebudowy stajni, z których to dokumentów nie wynikało, aby w ścianie szczytowej od strony E.J. znajdowały się okna. Wprawdzie w aktach administracyjnych brak wspomnianej dokumentacji projektowej jednakże znajdujące się w protokole kontroli z dnia [...] 2006 r. zapiski, odzwierciedlające rzeczywistą jej zawartość umożliwiły organowi na poczynienie niewadliwych ustaleń w tym względzie. Podkreślić w tym miejscu należy, że treści tego protokołu S. L. nigdy nie kwestionował, znalazła się w nim nawet adnotacja, że zgadza się z jego treścią. S. L. dokumentację projektową po udostępnieniu zabrał i po raz kolejny jej nie okazał mimo, iż był wzywany do jej ponownego przedstawienia.

W tych warunkach poczynienie ustaleń w oparciu o znajdujące się w aktach dowody nie budzi żadnych zastrzeżeń. Podkreślić w tym miejscu należy, że wbrew zarzutom skarżącego organy nie ustaliły, by sporny budynek [...] wzniesiony został w [...]. Wspomniany plan odnosił się do przebudowy budynku [...], decyzje organów obu instancji nie zawierały wywodów co do roku powstania obiektu. Plan ten pozwolił jednak na niewadliwe ustalenia, że w dacie jego sporządzenia budynek [...] istniał skoro planowano jego przebudowę zaś okien będących przedmiotem postępowania nie było jeszcze w tym czasie.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, rozpoznającego niniejszą skargę, w trakcie postępowania administracyjnego wyjaśniono także, iż w istocie w [...] działki o obecnej numeracji [...] nie stanowiły całości. Działka o obecnym numerze [...] (poprzednio [...]) powstała w [...] z połączenia dwóch parcel [...]. W tymże samym roku powstała działka [...], nosząca wówczas numer [...] z połączenia dwóch parcel [...]. Oznacza to, iż w trakcie wykonywania spornych prac w budynku działki [...] i [...] nie stanowiły całości. Przebiegała pomiędzy nimi granica i tak jest do dzisiaj (informacja Naczelnika Wydziału Geodezji, Kartografii, Katastru i Gospodarki Nieruchomościami Starostwa Powiatowego [...] z dnia [...] 2007 r. - k. [...] akt administracyjnych).

Zauważyć w tym miejscu należy, iż konieczność legitymowania się pozwoleniem na budowę w przypadku wykucia spornych okien wynikała z obowiązujących w latach [...] przepisów § 3-5 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 27.07.1961 r. w sprawie państwowego nadzoru budowlanego nad budową, rozbiórką i utrzymaniem obiektów budowlanych budownictwa powszechnego (Dz.U. z 1961 r. Nr 38 poz. 197. Charakter dokonanych robót czyni koniecznym stosowanie do likwidacji stwierdzonej samowoli przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane (Dz.U. 2006 r. Nr 156 poz. 1118 ze zm.). Art. 103 ust. 2 tejże ustawy nie miał wiec w sprawie zastosowania. Słusznym zatem było przyjęcie przez organ II instancji, iż w niniejszej sprawie zastosowanie miał przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 wspomnianej ustawy prawo budowlane.

Zgodzić należało się także z organem, iż stan zgodny z prawem w rozumieniu art. 51 ust. 1 pkt 2 cyt. prawa budowlanego oznacza między innymi zgodność z przepisami wykonawczymi do tejże ustawy obowiązującymi w chwili wydania decyzji odwoławczej tj. z przepisami rozporządzenia Ministra infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2002 r. Nr 75 poz. 690 ze zm.). Tymczasem § 12 ust. 1pkt 1 stanowi, że budynki sytuuje się od granicy z sąsiednią działką budowlaną w odległości nie mniejszej niż 4 m w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi w stronę tej granicy. Stąd wprost wynika obowiązek zamurowania spornych okien, które znajdują się w ścianie oddalonej od granicy 1,5 m. Dopuszczalność wypełnienia otworów luksferami przewiduje § 232 ust. 6 rozporządzenia z 2002 r.

Podkreślić w tym miejscu należy, że sporne okna zrealizowano także w sprzeczności z przepisami wykonawczymi obowiązującymi w dacie ich wykonania.

Mając bowiem na względzie fakt ich usytuowania w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego odległość do sąsiedniego budynku nie powinna być mniejsza niż 3 m (§ 20 ust. 2, 3, 7, 8 zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego - Dz.U. Nr 10 poz. 44) tymczasem w niniejszym przypadku odległość ta wynosiła 1,5 m.

Podkreślenia wymaga, że wysokość nadbudowy garażu, dokonanej na działce E.L. nie jest przedmiotem niniejszego postępowania.

W tym stanie rzeczy wobec nie stwierdzenia naruszeń prawa procesowego i materialnego skargę jako niezasadną należało oddalić (art. 151 p.p.s.a.).

/-/ W.Batorowicz /-/ A.Łaskarzewska /-/ M.Kwiecińska

MK