Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 1345/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie w części
Powołane przepisy: article: art. 247
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 14 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. Sp. j. z siedzibą w [...] na postanowienie w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy zawarte w punkcie 2 postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 454/17 w sprawie ze skargi R. Sp. j. z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość postanawia: uchylić punkt 2 zaskarżonego postanowienia.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2017 r. (sygn. akt IV SA/Wa 454/17) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w punkcie 1. na podstawie art. 195 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016, poz. 718 z późn. zm. – zwanej dalej: "p.p.s.a.") uwzględnił zażalenie R. Sp. j. z siedzibą w [...] i uchylił postanowienie tego Sądu z dnia 20 marca 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy, w punkcie 2. odmówił przyznania prawa pomocy.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał w pierwszej kolejności, że skarżący słusznie podniósł, iż w komparycji postanowienia z dnia 20 marca 2017 r. nie wskazano z imienia i nazwiska sędziego sprawozdawcy. Co prawda pod orzeczeniem widnieje czytelny podpis sędziego sprawozdawcy, a z akt sprawy wynika jednoznacznie, że sprawozdawcą jest sędzia G. R., jednak mając na uwadze zasadę formalizmu oraz powagi orzeczeń sądowych, zaskarżone postanowienie winno być wyeliminowane z obrotu prawnego w trybie tzw. samokontroli (art. 195 § 2 p.p.s.a.). Następnie odnosząc się do kwestii przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych obejmujących wpis od skargi, podniesiono, że zgodnie z treścią art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W ocenie Sądu skarga R. Sp. j. z siedzibą w [...] jest oczywiście bezzasadna, ponieważ nie uzupełniono w wyznaczonym terminie, który upływał w dniu 7 marca 2017 r., jej braków formalnych, co spowodowało wydanie w dniu 20 marca 2017 r. postanowienia o odrzuceniu skargi.

Zażalenie na powyższe postanowienie w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy zawarte w punkcie 2 orzeczenia wniosła R. Sp. j. z siedzibą w [...]. Skarżąca argumentowała, że Sąd I instancji naruszył art. 247 p.p.s.a. bowiem nie uwzględnił jej pisma z dnia 7 marca 2017 r., którym uzupełnione zostały braki formalne skargi w postaci przedłożenia aktualnego odpisu KRS skarżącej Spółki oraz uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 243 § 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 – zwanej dalej: "p.p.s.a.") prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednakże, stosownie do treści art. 247 p.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, o oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. Oznacza to, że zastosowanie powołanego przepisu jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 P.p.s.a. (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, str. 573).

W orzecznictwie sądów administracyjnych i piśmiennictwie wskazuje się nadto, że po wydaniu postanowienia o odrzuceniu skargi ze względu na jej niedopuszczalność sąd nie może, na podstawie art. 247 p.p.s.a., odmówić stronie przyznania prawa pomocy z powołaniem się na oczywistą bezzasadność skargi będącą skutkiem jej niedopuszczalności (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2015, s. 982). Na bezzasadność skargi Sąd administracyjny może powoływać się, rozstrzygając wniosek o przyznanie prawa pomocy, w toku postępowania przed sądem pierwszej instancji. Trudno bowiem przyjąć za właściwą proceduralnie sytuację, aby w ramach kontroli instancyjnej postanowienia w przedmiocie prawa pomocy Naczelny Sąd Administracyjny badał kwestię niedopuszczalności skargi, gdy jednocześnie z tej samej przyczyny nastąpiło odrzucenie skargi.

W kontrolowanej sprawie nie można uznać, aby przesłanka oczywistej bezzasadności skargi wystąpiła w sytuacji, gdy po pierwsze w aktach sprawy znajduje się pismo pełnomocnika skarżącej z dnia 7 marca 2017 r., przy którym nadesłano aktualny KRS Spółki oraz poświadczone za zgodność z oryginałem pełnomocnictwo; po drugie gdy zaskarżonym postanowieniem Sąd pierwszej odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy już po wydaniu postanowienia odrzucającego skargę. Jak wyżej wskazano, tego rodzaju rozstrzygnięcie mogło zostać skutecznie podjęte jedynie przed wydaniem postanowienia z dnia 20 marca 2017 r. o odrzuceniu skargi. Po tej dacie odmowa przyznania stronie prawa pomocy mogła nastąpić wyłącznie z powodu niespełnienia przesłanek określonych w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.

Nie mniej jednak Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w aktualnym stanie sprawy, przy uwzględnieniu, iż wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy ograniczony jest do zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi, warto rozważyć czy zasadnym jest rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy przed zakończeniem postępowania toczącego się na skutek zażalenia skarżącej na postanowienie Sądu z dnia 28 czerwca 2017 r., którym odrzucono zażalenie na postanowienie z dnia 20 marca 2017 r. W zależności bowiem od wyniku postępowania wniosek Spółki należałoby rozpatrzeć w oparciu o przepisy art. 246 § 2 pkt 2 lub art. 249a p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.