Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1478/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-08-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 670
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Iwona Kosińska sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. WSA/wyr.1 - sentencja wyroku


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2020 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania E. B. od decyzji Prezydenta [...] z [...] lutego 2020 r., nr [...] uchylającej decyzję tego organu z [...] stycznia 2019 r., nr [...] i odmawiającej przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 listopada 2018 r. do 30 września 2019 r. dla osoby uprawnionej Z.B. utrzymało w mocy decyzję z [...] lutego 2020 r.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że Prezydent [...] decyzją

z [...] stycznia 2019 r., po rozpatrzeniu wniosku E.B. działającej w imieniu osoby uprawnionej Z.B., orzekł o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 listopada 2018 r. do 30 września 2019 r. w kwocie po 470 zł miesięcznie dla Z.B.

Postanowieniem z [...] stycznia 2020 r., nr [...] Prezydent [...] wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją z [...] stycznia 2019 r.

Prezydent [...] decyzją z [...] lutego 2020 r., wydaną po wznowieniu postępowania, uchylił decyzję z [...] stycznia 2019 r. i odmówił przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 listopada 2018 r. do 30 września 2019 r. dla osoby uprawnionej Z.B.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła E.B. zarzucając naruszenie art. 10 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wskazała, że wystąpiła o świadczenia jako opiekun prawny małoletniej Z.B., gdyż otrzymywane dotychczas świadczenia są niewystarczające na pokrycie niezbędnych potrzeb Z.B. Podkreśliła, że status rodziny zastępczej i opiekuna prawnego otrzymała postanowieniami Sądu Rejonowego dla [...] w [...] - odpowiednio: z [...] października 2013 r., sygn. Akt [...] i [...] grudnia 2016 r., sygn. akt [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpoznając sprawę wskazało, że zaistniała przesłanka, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, tj. wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Nową okolicznością faktyczną, która istniała w dniu wydawania decyzji, a nie była znana organowi było ustanowienie E.B. rodziną zastępczą dla małoletniej Z.B. - postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z [...] października 2013 r., sygn. akt [...] Organ przytoczył treść art. 151 § 1 kpa.

Kolegium podniosło, że stosownie do treści art. 9 ust. 1 ustawy z 7 września 2007 r.

o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 670 ze zm., dalej jako: ustawa) świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku, gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Zgodnie z art. 10 ust. 2 pkt 1 ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie przysługują, jeżeli osoba uprawniona została umieszczona w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie lub w pieczy zastępczej.

Organ wyjaśnił, że postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z [...] października 2013 r., sygn. akt [...]ustanowiono rodzinę zastępczą dla małoletniej Z. B. w osobie E.B. Natomiast postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z [...] grudnia 2016 r., sygn. Akt [...] ustanowiono E.B. opiekunem prawnym małoletniej Z.B. Bezspornym zatem jest, że skarżąca jest zarówno opiekunem prawnym jak i rodziną zastępczą Z.B.

Zdaniem organu, powyższa okoliczność nie powoduje, że nie ma zastosowania przepis art. 10 ust. 2 pkt 1 ustawy wyłączający możliwość przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Posługuje się on bowiem ogólnym pojęciem "pieczy zastępczej" nie dokonując rozróżnienia, czy mamy do czynienia z formą tej pieczy, która jest powiązana z brakiem opieki prawnej lub ustanowieniem takiej opieki w sytuacjach określonych w art. 94 § 3 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Ratio legis ustanowienia powyższego wyłączenia wynika z faktu, że rodzinom zastępczym wypłacane są świadczenia przewidziane w ustawie z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 1111), które mają na celu pokrycie kosztów wychowania i utrzymania dzieci w nich umieszczonych, a tym samym ich cel i funkcja jest zbliżona ze świadczeniem z funduszu alimentacyjnego. Są to, m.in. następujące świadczenia: na pokrycie kosztów utrzymania (art. 80 ust. 1), którego wysokość kształtuje od 660 do 1.000 zł, dodatek na dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności

(art. 80 ust. 1) w kwocie nie mniejszej niż 200 zł, dofinansowanie do wypoczynku poza miejscem zamieszkania dziecka, świadczenie na pokrycie kosztów związanych z potrzebami przyjmowanego dziecka, wystąpieniem zdarzeń losowych lub innych mających wpływ na jakość sprawowanej opieki (art. 83 ust. 1), na utrzymanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego ( art. 80 ust. 2). Kolegium podkreśliło, że przepis art. 10 ust. 2 pkt 1 ustawy z 7 września 2007 r. zapobiega dublowaniu wypłacania przez państwo świadczeń mających ten sam cel.

Mając zatem na uwadze jednoznaczną regulację art. 10 ust. 2 pkt 1 ustawy oraz okoliczność, że osoba uprawniona Z.B. została umieszczona w pieczy zastępczej w osobie E.B., organ uchylił decyzję z [...] stycznia 2019 r. i odmówił przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 listopada 2018 r. do 30 września 2019 r. Organ wyjaśnił, że w sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 146 kpa uniemożliwiające uchylenie decyzji z [...] stycznia 2019 r.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] maja 2020 r. złożyła E.B. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Podniosła, że będąc rodziną zastępczą i posiadając status opiekuna prawnego wystąpiła o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego ponieważ ojciec biologiczny Z.B. nie wywiązuje się z obowiązku alimentacyjnego zasądzonego przez sąd. Skarżąca zaznaczyła, że tylko ze względu na potrzeby dziecka takie, jak opieka medyczna, wakacje oraz ogólny rozwój dziecka wystąpiła na drogę sądową o przyznanie opieki nad wnuczką. Zdaniem skarżącej, art. 10 ust. 2 pkt 1 ustawy nie powoduje możliwości odmowy przyznania ww. świadczeń, gdyż posługuje się on pojęciem "pieczy zastępczej" nie dokonując jej rozróżnienia i wspieranie dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej w formie środków wypłacanych ze świadczeń przewidzianych w ustawie z 9 czerwca 2011 r., które mają na celu pokrycie kosztów wychowania i utrzymania dzieci w nim umieszczonych, a tym samym ich cel i funkcja zbliżona jest ze świadczeniami z funduszu alimentacyjnego zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy. Skarżąca podniosła, że w jej ocenie pomoc finansowa z funduszu świadczeń alimentacyjnych nie jest tym samym co środki pozyskiwane z ośrodka pomocy społecznej, gdyż środki z funduszu alimentacyjnego są pozyskiwane od rodzica biologicznego (ojca), a nie ze środków publicznych.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 23 czerwca 2021 r. wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U z 2020 r., poz. 347 ze zm.) sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, o czym pełnomocnik skarżącej i organ zostali powiadomieni.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Skarga nie jest zasadna.

Decyzja Prezydenta [...] z [...] lutego 2020 r., nr [...] została wydana w postępowaniu wznowieniowym. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 5 kpa organ wznawia postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Taką nową okolicznością było ustanowienie E. B. rodziną zastępczą dla małoletniej wnuczki-Z.B., postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z [...] października 2013 r., sygn. akt [...].

Zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 kpa organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. W niniejszej sprawie, wobec stwierdzenia zaistnienia podstaw do uchylenia decyzji z [...] stycznia 2019 r. Prezydent [...] decyzją z [...] lutego 2020 r. uchylił decyzję z [...] stycznia 2019 r. i odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego za wskazany okres.

Podstawą odmowy przyznania skarżącej świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla osoby uprawnionej Z.B., było ustalenie przez organy obu instancji, że uprawniona do alimentów małoletnia Z.B. pozostaje od [...] listopada 2013 r., w pieczy zastępczej - rodzinie zastępczej określonej w art. 39 ust. 1 pkt. 1 lit. a w zw. z art. 34 pkt 1 ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Bezspornym jest, że skarżąca E.B. jest zarówno opiekunem prawnym, jak i rodziną zastępczą dla Z.B. - na mocy wyżej wskazanych postanowień Sądu Rejonowego dla [...] w W.

W myśl art. 10 ust. 2 pkt 1 ustawy świadczenie z funduszu alimentacyjnego nie przysługuje, jeżeli osoba uprawniona została umieszczona w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie lub w pieczy zastępczej.

W orzecznictwie i piśmiennictwie trafnie wskazuje się, że organy administracji nie mają żadnej możliwości przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego z chwilą umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej. Jak wyżej zaznaczono Z.B. (wnuczka E.B.) od [...] listopada 2013 r. przebywa w pieczy zastępczej, a jak wskazała skarżąca w treści skargi wnuczka mieszka z nią od sierpnia 2009 r.

Wbrew zarzutom skargi okoliczność, że skarżąca jest jednocześnie opiekunem prawnym Z.B. nie powoduje, że nie ma zastosowania powołany wyżej przepis wyłączający możliwość przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Posługuje się on bowiem ogólnym pojęciem "pieczy zastępczej" nie dokonując rozróżnienia, czy mamy do czynienia z formą tej pieczy, która jest powiązana z brakiem opieki prawnej lub ustanowieniem takiej opieki w sytuacjach określonych w art. 94 § 3 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 682 ze zm. - dalej jako k.r.o.). Opiekę prawną należy bowiem odróżnić od pieczy zastępczej, która obejmuje obowiązek i prawo do wykonywania bieżącej pieczy nad dzieckiem oraz jego wychowania. Piecza zastępcza obejmuje również reprezentowanie dziecka w powyższych sprawach, a w szczególności w sprawach alimentacyjnych (art. 112 (1) § 1 k.r.o.). Pozostałe obowiązki i prawa wynikające z władzy rodzicielskiej należą do rodziców dziecka, bądź do opiekuna prawnego, o ile ten został przez sąd ustanowiony. Sprawowanie opieki nad małoletnimi może być połączone z pełnieniem funkcji rodziny zastępczej (art. 149 § 4 pkt 1 k.r.o.) wówczas zakres obowiązków i uprawnień rodziców zastępczych ulega poszerzeniu, jednak wynika on z faktu ustanowienia ich opiekunami prawnymi, a nie z faktu wykonywania pieczy zastępczej (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 18 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Go 1123/17).

Jak słusznie podniosło Kolegium racio legis ustanowienia przez ustawodawcę wyłączenia przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla osób pozostających w pieczy zastępczej jest uzasadnione tym, że rodzinom zastępczym wypłacanych jest szereg świadczeń, które mają zapewnić pokrycie kosztów wychowania i utrzymania dzieci w nich umieszczonych, a wymienionych przez Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ich cel i funkcja są zbliżone ze świadczeniem z funduszu alimentacyjnego. Wobec tego przepis art. 10 ust. 2 pkt 1 ustawy zapobiega dublowaniu wypłacania przez państwo świadczeń mających ten sam cel.

Odnośnie zarzutu skargi, że art. 10 ust. 2 pkt 1 ustawy posługuje się pojęciem pieczy zastępczej nie dokonując jego rozróżnienia podnieść należy, że zgodnie z art. 34 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej piecza zastępcza jest sprawowana w formie rodzinnej i instytucjonalnej. Natomiast stosownie do art. 39 ust. 1 pkt. 1 lit. a tej ustawy formami pieczy zastępczej jest rodzina zastępcza spokrewniona. Przepis art. 10 ust. 2 pkt 1 ustawy dotyczy każdej formy sprawowania pieczy zastępczej.

Odnosząc się do zarzutu, że środki z funduszu alimentacyjnego są pozyskiwane od osób zobowiązanych do alimentów wobec czego, w ocenie skarżącej, nie są to środki publiczne, wskazać należy, że zarzut ten jest chybiony. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 2 ustawy fundusz alimentacyjny stanowi system wspierania osób uprawnionych do alimentów środkami finansowymi z budżetu państwa. Środki te są wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji. Natomiast pozyskanie od dłużników alimentacyjnych już wypłaconych z funduszu kwot nie zawsze okazuje się skuteczne i w pełnej wysokości. Wobec czego środki te wypłacane są z budżetu państwa, a następnie dochodzone od dłużników alimentacyjnych. Nie są to więc środki osób prywatnych.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 ppsa, Sąd jak w sentencji wyroku.