Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 589/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.20,22, 24
journal: Dz.U. 2016 poz 1629
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.
article: art.3 ust 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1007
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece. (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1007).

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 4 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 22 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Op 427/16 w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Opolu z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 22 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Op 427/16 oddalił skargę M. B. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Opolu z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków.

Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:

Wnioskiem z dnia 3 listopada 2014 r. M. B. wystąpiła do Starosty Głubczyckiego o dokonanie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków przez wykreślenie błędnych wpisów dotyczących działek nr [...] i nr [...] położonych na terenie wsi Ś., dokonanych na podstawie niezatwierdzonej decyzją dokumentacji projektu wymiany gruntów, w postępowaniu wdrożonym decyzją z dnia [...] lutego 1965 r., a zarejestrowanej w 1965 r. w ówczesnej składnicy geodezyjnej Powiatowego Biura Geodezji i Terenów Rolnych w Głubczycach pod numerem [...], a także dalszych kolejnych wpisów w celu przywrócenia stanu zgodnego z prawem, tj. ujawnienia w ewidencji gruntów działek nr [...] i nr [...] oraz wpisania wnioskodawczyni jako ich obecnego właściciela.

Ponadto wniosła o zatwierdzenie projektu wymiany gruntów podjętego decyzją z dnia [...] lutego 1965 r. przez przyznanie wnioskodawczyni w zamian za grunty obejmujące działki nr [...] oraz nr [...] ekwiwalentnych gruntów zamiennych. Alternatywnie wnioskodawczyni zażądała przyznania na jej rzecz odszkodowania w formie nieruchomości zamiennej bądź odszkodowania pieniężnego, odpowiadających wartości rynkowej prawa własności nieruchomości obejmującej działki oznaczone dawniej nr [...] i nr [...], objętych postępowaniem wymiennym na podstawie decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Głubczycach z dnia [...] lutego 1965 r. oraz decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady w Opolu z dnia [...] marca 1965 r.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. Starosta Głubczycki odmówił uwzględnienia wszystkich żądań zawartych we wniosku, natomiast Wojewoda Opolski decyzją z dnia [...] marca 2015 r. uchylił ww. decyzję z uwagi na konieczność rozpoznania wniosku w dwóch odrębnych postępowaniach z uwagi na rozbieżność podstaw prawnych poszczególnych żądań.

Ponownie rozpatrując sprawę Starosta Głubczycki decyzją z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] orzekł o odmowie aktualizacji operatu ewidencyjnego poprzez ujawnienie w operacie M. B. jako właściciela nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] i [...], położonych w obrębie Ś.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w operacie ewidencyjnym założonym oraz prowadzonym dla obrębu Ś., w odniesieniu do wcześniejszej jednostki rejestrowej gruntów nr [...], wpisano w 1959 r. J. B. jako właściciela m.in. działki nr [...]. Na wniosek Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Głubczycach z dnia 27 lipca 1962 r., w oparciu o orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Głubczycach o wykonaniu aktu nadania z dnia [...] lipca 1962 r., dokonano wpisu prawa własności na rzecz J. B. Natomiast w odniesieniu do drugiej ze wskazanych we wniosku działek, tj. działki nr [...], w oparciu o orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Głubczycach z dnia [...] lipca 1962 r. założono oraz ujawniono prawo własności na rzecz K. O. W 1965 r. we wskazanym rejestrze ujawniono zmianę (zmiana 4/65), w wyniku której w miejsce działki nr [...] wpisano działki nr [...] i nr [...], natomiast w odniesieniu do działki nr [...] wpisano działki nr [...] i nr [...]. Powyższych zmian dokonano na podstawie akt technicznych oraz formalno-prawnych z wymiany gruntów, zaewidencjonowanych w składnicy geodezyjnej Powiatowego Biura Geodezji i Urządzeń Terenów Rolnych w Głubczycach pod nr [...]. Okoliczność ta wynika z dowodu w postaci notatki z dnia 26 listopada 1965 r., do której załączono protokoły zdawczo-odbiorcze o przekazaniu części działek powstałych w wyniku przeprowadzonej wymiany na rzecz Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w K. (protokół z dnia 31 grudnia 1965 r.) oraz na rzecz Państwowego Gospodarstwa Rolnego P. (protokół z dnia 8 października 1965 r.). Postępowanie w zakresie wymiany gruntów zostało wszczęte z urzędu, decyzją z dnia [...] lutego 1965 r. przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej, Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w Głubczycach, w oparciu o art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 16 sierpnia 1949 r. o wymianie gruntów (Dz. U. z 1962 r. Nr 46, poz. 226). W postępowaniu odwoławczym Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w Opolu decyzją z dnia [...] marca 1965 r. utrzymało w mocy tę decyzję. Z akt przeprowadzonego postępowania wymiennego, a mianowicie z operatu technicznego oraz formalno-prawnego, znajdujących się w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Starostwa Powiatowego w Głubczycach, zarejestrowanych pod nr [...], tj. rejestrów pomiarowo-klasyfikacyjnych przed i po wymianie wynika, że działka nr [...], której właścicielem był J. B., a także działka nr [...], której właścicielem był K. O., weszły wraz z innymi działkami w skład nowoutworzonej, w wyniku przeprowadzonej wymiany, działki nr [...], która następnie protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia 8 października 1965 r. została przekazana na rzecz Państwowego Gospodarstwa Rolnego P. Z "Kwestionariusza życzeń" uczestników scalenia i wymiany gruntów wynika, że w dniu 21 maja 1965 r. J. B. oraz K. O. nie wyrazili zgody na przyznanie ekwiwalentu za wskazane powyżej nieruchomości, z uwagi na niewyrażenie zgody na zmianę przysługujących im parcel. Nieruchomości zamienne zostały im zatem przyznane z urzędu i za działkę nr [...] przyznano działki nr [...] i nr [...], a za działkę nr [...] przyznano działki nr [...] i nr [...]. Wydzielony ekwiwalent został zatwierdzony przez Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Głubczycach, co potwierdzają podpisy złożone w załączniku do protokołu okazania projektu wymiany z dnia 2 czerwca 1965 r. Stan faktyczny powstały w wyniku dokonanej wymiany został ujawniony w operacie ewidencyjnym. Na podstawie decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej, Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w Głubczycach z dnia [...] listopada 1968 r., nr [...] (dot. działek nr [...] i [...]) oraz nr [...] (dot. działek nr [...] i [...]), przyznane z urzędu J. B. i K. O. ekwiwalentne działki przejęte zostały na własność przez Skarb Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 oraz 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174 ze zm.). Przedmiotowe decyzje zostały doręczone stronom, o czym świadczą potwierdzenia odbioru z dnia 20 listopada 1968 r., a strony nie wniosły od nich odwołania. Postępowania wymienne zostały zatwierdzone decyzją Urzędu Wojewódzkiego w Opolu z dnia [...] grudnia 1975 r. oraz decyzją Urzędu Wojewódzkiego w Opolu z dnia [...] listopada 1980 r. Jednocześnie, zdarzenia zaistniałe na przestrzeni czterdziestu lat od ujawnienia w operacie ewidencyjnym wymiany gruntów przeprowadzonej w roku 1965, wywołały skutki prawne w zakresie zmiany podmiotów dysponujących prawem własności do działek nr [...] i [...]. Działki te w roku 1965 weszły w skład działki nr [...], która na podstawie decyzji Wojewody Opolskiego z dnia [...] listopada 1992 r. została przejęta do zasobów Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. Prawo własności przysługujące do tej nieruchomości zostało następnie ujawnione w księdze wieczystej nr [...]. Obecnie ta nieruchomość, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], stanowi natomiast własność Parafii [...] oraz jest użytkowana przez T. Sp. z o.o. Z kolei, działki wydzielone jako ekwiwalenty wymienne na rzecz J. B. oraz K. O., które wobec ich nieobjęcia zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa, weszły w skład działek, które obecnie stanowią własność osób fizycznych.

Następnie organ przedstawił ustalenia w zakresie wpisów w księdze wieczystej nr [...], dotyczącej nieruchomości, której właścicielem M. B. stała się w 1987 r. na skutek przekazania jej gospodarstwa rolnego przez J. B. i jego żonę. W tym zakresie Starosta wskazał m.in., że zmiany wynikające z wymiany gruntów dokonanej w roku 1965 r. zostały ujawnione w księdze wieczystej w oparciu o wykaz zmian gruntowych sporządzony dopiero w dniu 1 października 1985 r., jednak właściciel nieruchomości został powiadomiony o dokonanych zmianach i nie wniósł środka odwoławczego. Ponadto na dzień przekazania M. B. nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...], w jej skład wchodziły wyłącznie dwie działki: nr [...] oraz nr [...]. Powyższym stan ujawniony w księdze wieczystej był zatem zgodny ze stanem ujawnionym w operacie ewidencyjnym. Aktualnie, na skutek darowizny z dnia 1 lutego 1999 r. nieruchomość stanowi własność syna wnioskodawczyni – Z. B. W księdze wieczystej nr [...], która była prowadzona dla nieruchomości stanowiącej własność K. O., zmiany wynikające z wymiany gruntów przeprowadzonej w 1965 r. oraz z decyzji z dnia [...] listopada 1968 r. ujawnione zostały z kolei w 1998 r., po rozpatrzeniu wniosku Urzędu Rejonowego w Głubczycach z dnia 14 grudnia 1997 r. do którego dołączono wyciąg z wykazu zmian gruntowych sporządzony w dniu 14 grudnia 1997 r. W wykazie tym, w rubryce "stan dotychczasowy" wpisano działkę nr [...], natomiast w stanie nowym wpisano działki nr [...] oraz nr [...]. Właściciel ujawniony w księdze wieczystej został powiadomiony o zmianach, jednak nie wniósł środka odwoławczego. Następnie zaś księga wieczysta została zamknięta. Organ uznał, że chociaż decyzji zatwierdzającej wymianę gruntów nie znaleziono zarówno w zasobach Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Starostwa Powiatowego w Głubczycach ani w Archiwum Państwowym i Archiwum Zakładowym Urzędu Wojewódzkiego w Opolu (pismo z dnia 13 kwietnia 2005 r.) oraz w Archiwum Opolskim Sp. z o.o. z siedzibą w Niemodlinie, do którego przekazano akta po zlikwidowanym Wojewódzkim Biurze Geodezji i Terenów Rolnych w Opolu, to w wyniku przeprowadzenia analizy skutków jakie wywołało postępowanie wymienne, co znalazło odzwierciedlenie w operacie ewidencji gruntów i budynków oraz w księgach wieczystych, należy stwierdzić, że ostatecznie doszło do zakończenia postępowania wymiennego, wdrożonego decyzją z dnia [...] marca 1965 r.

Stosownie do dokonanych ustaleń organ powołał się na przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2015 r., poz. 520 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2015 r., poz. 542 ze zm.) i wyjaśnił, że decyzja w przedmiocie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków nie może rozstrzygać żadnej kwestii spornej związanej z ustaleniem tytułu własności. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ uznał, że postępowanie wymienne, w którym uczestniczyli J. B. i K. O., zostało ostatecznie zakończone. W konsekwencji, zarówno działki pierwotnie należące do poprzedników wnioskodawczyni (działki nr [...] oraz [...]), jak również działki przyznane w ramach wymiany gruntów stały się przedmiotem kilku kolejnych umów cywilnoprawnych, w wyniku których zmieniały kolejnych właścicieli. Co więcej, nawet w przypadku zaistnienia skomplikowanego stanu faktycznego, postępowanie w zakresie aktualizacji wpisów w ewidencji nie może prowadzić do rozstrzygania kwestii przysługiwania prawa własności do nieruchomości. Jeśli w tym względzie istnieją jakiekolwiek wątpliwości powinny zostać rozstrzygnięte w postępowaniu prowadzonym przed sądem powszechnym, a nie przez organ administracji publicznej. Dopiero prawomocne orzeczenie sądu wydane w tym zakresie umożliwi dokonanie ewentualnych zmian w prowadzonym rejestrze.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła M. B.

W wyniku rozpatrzenia odwołania decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Opolu utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, że działki będące przedmiotem wniosku uległy na przestrzeni lat przekształceniom podmiotowo-przedmiotowym, a aktualny stan prawny nieruchomości utrwalony w księgach wieczystych potwierdza ten fakt. Jako niezasadne organ ocenił zawarte w odwołaniu zarzuty dotyczące niezrealizowania celu wymiany z uwagi na brak decyzji zatwierdzającej projekt scalenia i wymiany gruntów w odniesieniu do postępowania administracyjnego zainicjowanego decyzją z dnia [...] lutego 1965 r. W tym zakresie wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku z dnia 7 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Op 513/06, wydanym na skutek skargi M. B. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...] lipca 2006 r. w sprawie wymiany gruntów, stwierdził, że cel wymiany gruntów z 1965 r. został osiągnięty i skoro w wyniku skutecznie przeprowadzonej wymiany w 1965 r. dokonano ujawnienia nowego stanu własności w księgach wieczystych, to po fakcie dokonania zmian w księgach wieczystych, wydanie w tym celu decyzji zatwierdzającej projekt wymiany gruntów czyniłoby taką decyzję niewykonalną.

Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Opolu podzielił również pozostałe ustalenia organu I instancji.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wniosła M. B., zarzucając naruszenie:

1) art. 24 ust. 2a i 2c ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne;

2) art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 1 Protokołu 1 do tej Konwencji;

3) art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a., a także art. 8 K.p.a. i art. 15 K.p.a.;

4) art. 107 § 3 K.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalając skargę wskazał, że postępowanie przeprowadzone zostało w sposób prawidłowy, zgodnie z zasadami regulującymi postępowanie administracyjne. W ocenie Sądu, organy nie naruszyły także przepisów ustawy i rozporządzenia stanowiących materialną podstawę prawną rozstrzygnięcia. Skoro bowiem ustalono, że kwestionowany przez skarżąca stan ujawniony w ewidencji gruntów na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie uległ zmianie w sposób określony w żądaniu skarżącej, to prawidłowo odmówiono dokonania aktualizacji operatu ewidencyjnego.

Sąd podkreślił, że aktualizacja danych mogłaby zostać dokonana jedynie na podstawie dokumentów obrazujących stan odmienny od ujawnionego w operacie ewidencji gruntów i budynków. W prowadzonym postępowaniu organy nie mogły natomiast samodzielnie wywieść prawa własności skarżącej poprzez ocenę legalności postępowania w sprawie wymiany gruntów obejmującej działki nr [...] i [...] oraz ocenę legalności wpisów w księgach wieczystych i ustalanie legalności wcześniejszych wpisów dokonywanych w ewidencji. Aby dokonać aktualizacji organy powinny dysponować dowodami na zmianę, która zaistniała po dokonaniu istniejącego obecnie wpisu.

Sąd podkreślił, że stan ujawniony obecnie w ewidencji gruntów, jest wynikiem zmian własnościowych jakie w odniesieniu do działek nr [...] i [...] zapoczątkowane zostały wymianą gruntów, rozpoczętą na podstawie decyzji z dnia [...] lutego 1965 r. Skoro stan ten istniał w dacie orzekania przez organy, to aby dokonać jego zmiany skarżąca powinna przedstawić dokumenty świadczące o zmianach danych, dotyczących działek nr [...] i nr [...], które nastąpiły po dokonaniu istniejącego wpisu.

Zdaniem Sądu skarżąca w odniesieniu do działek nr [...] i nr [...] nie przedstawiła żadnych dokumentów z daty późniejszej niż data powstania dokumentów będących podstawą aktualnych wpisów ewidencyjnych. W szczególności nie przedłożyła dokumentu, z którego wynikałoby, że po dacie dokonanych zmian nabyła prawo własności do tych nieruchomości. Podstawą ujawnienia skarżącej jako właściciela działek nr [...] i [...] w ewidencji gruntów nie mogły być jedynie dokumenty potwierdzające nabycie w 1987 r. prawa własności do nieruchomości ujawnionych w księdze wieczystej nr [...] oraz potwierdzające nabycie spadku po K. O. Dowody te nie dokumentują bowiem, że w skład nabytych praw wchodziło prawo własności do nieruchomości nr [...] i [...]. Podstawą takiego wpisu w ewidencji gruntów mógłby być np. aktualny odpis księgi wieczystej, obecnie prowadzonej dla takich nieruchomości, w której w dziale II jako właściciel wpisana zostałaby skarżąca, bądź odpis prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego rozstrzygającego spór o prawo własności do działek nr [...] i [...]. Skoro natomiast aktualnie nieruchomości o numerach [...] i [...] fizycznie nie istnieją - w sensie ich wyodrębnienia jako obszarowych jednostek ewidencyjnych - gdyż weszły w skład nieruchomości nr [...], a w księdze wieczystej, w której nieruchomość ta jest wpisana, jako właściciel ujawniona została Parafia [...], to treść tej księgi wieczystej determinuje treść danych dotyczących osoby właściciela nieruchomości, jakie są wykazywane w ewidencji gruntów i budynków.

W ocenie Sądu błędnie skarżąca uważa, że w postępowaniu o aktualizację danych w ewidencji można posługiwać się i żądać wprowadzenia zmian na podstawie dokumentów odnoszących się do dawnych, znacznie wcześniejszych danych, tj. tak jak potwierdzających nieistniejące już w księgach wieczystych nr [...] i nr [...] wpisy dotyczące prawa własności nieruchomości nr [...] i [...], przysługujące w minionych latach poprzednikom prawnym skarżącej. Dokumenty dotyczące stanu istniejącego w przeszłości, zwłaszcza operujące innymi niż obowiązujące jednostkami oznaczania nieruchomości, nie mogą stanowić podstawy do dokonania jakiejkolwiek zmiany w ewidencji. Dokumenty te mogą posłużyć stronie jedynie do dochodzenia swoich roszczeń przed sądem powszechnym i dopiero prawomocne orzeczenie sądowe, ustalające inny stan prawny nieruchomości w zakresie prawa własności, będzie mogło stanowić podstawę do dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła M. B., zarzucając:

1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2016 r., poz. 1629) przez bezzasadną odmowę dokonania aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków poprzez wykreślenie błędnych wpisów dotyczących działek nr [...] oraz nr [...] położonych na terenie wsi Ś., dokonanych na podstawie niezatwierdzonej decyzją dokumentacji projektu wymiany gruntów, w postępowaniu wdrożonym decyzją z dnia [...] lutego 1965 r., a rejestrowanej w 1965 r. w ówczesnej składnicy geodezyjnej Powiatowego Biura Geodezji i Terenów Rolnych w Głubczycach pod numerem [...], a także dalszych kolejnych wpisów w celu przywrócenia stanu zgodnego z prawem, tj. ujawnienia w ewidencji gruntów działek nr [...] oraz [...] położonych na terenie wsi Ś. wg stanu na dzień wydania decyzji z dnia [...] lutego 1965 r. oraz wpisu wnioskodawczyni jako ich obecnego właściciela;

2) naruszenie przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., a także art. 8 k.p.a. i art. 15 k.p.a. przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że nie wyjaśniono okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. nie ustalono stanu prawnego działek, a w konsekwencji błędnie przyjęto wyłącznie w oparciu o nieprawidłowe wpisy w ewidencji gruntów i budynków oraz dokonanych na ich podstawie wpisów w księgach wieczystych, że skarżąca nie jest właścicielką działek.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu;

2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Ponadto w piśmie z dnia 16 lutego 2017 r. M. B.oświadczyła, że zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Zarzuty sformułowane w skardze kasacyjnej, zarówno te dotyczące naruszenia prawa materialnego jak i przepisów postępowania są praktycznie tożsame z zarzutami jakie zostały sformułowane w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Sąd I instancji rozpoznając skargę zasadnie ją oddalił wskazując i wyjaśniając w obszernym uzasadnieniu wyroku istotę i zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków, a także odniósł się do zarzutów podniesionych w skardze wykazując ich niezasadność. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko prawne Sądu I instancji.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie stwierdzono, iż z przepisów art. 20, 22 i 24 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne wynika, że ewidencja gruntów jest tylko specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach, który pełniąc funkcje informacyjno-techniczne nie rozstrzyga sporów o prawa gruntów, ani nie nadaje tych praw. Ewidencja spełnia jedynie funkcje rejestrujące stanów prawnych ustalonych w innym trybie i przez inne organy. Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić, ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością, Deklaratoryjny charakter wpisów oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości wynikający z dokumentów. W świetle powyższego uznaje się, że przepisy ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne nie dają podstaw do kształtowania stosunków własnościowych i związanymi z tymi stosunkami uprawnień i obowiązków, a organy prowadzące ewidencje nie mogą samodzielnie w oparciu o przepisy kodeksu postępowania administracyjnego ustalać i rozstrzygać, komu przysługuje prawo własności do określonej działki ewidencyjnej, a w konsekwencji nie mogą wprowadzić w ewidencji gruntów zmiany osoby właściciela w oparciu o własne ustalenia. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Przepis ten wyraża zasadę jawności materialnej, która polega na tym, że księga wieczysta ujawnia stan prawny nieruchomości, dla której jest prowadzona. Konsekwencją tej zasady jest domniemanie wiarygodności ksiąg wieczystych, polegające na tym, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Tym samym to wpis w księdze wieczystej decyduje o stanie prawnym nieruchomości, wpis ten jest wiążący dla wszystkich, również dla organów prowadzących ewidencje gruntów i budynków. Wpis w księdze wieczystej dotyczący stanu prawnego nieruchomości i wynikające z niego domniemanie może zostać obalone, ale tylko w stosownym postępowaniu przed sądem powszechnym, dopóki to nie nastąpi nieruchomość ma ustalony stan prawny, który jest wiążący.

Skarżąca kasacyjnie, formułując zarzuty, zdaje się nie zauważać wskazanej powyżej istoty ewidencji gruntów i budynków i oczekuje, aby organ uwzględnił jej wniosek o wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów, w sytuacji gdy uwzględnienie tego wniosku zgodnie z obowiązującymi przepisami nie jest możliwe. Organ nie dysponował aktualnymi dokumentami, wymienionymi w § 12 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów z których wynikałoby, że działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] nadal istnieją, ani kto jest ich właścicielem. Okoliczność ta jest bezsporna i przyznana przez skarżącą. Organ ewidencyjny nie może zaś samodzielnie ustalać na podstawie historycznych dokumentów bo pochodzących z lat 60-tych, wbrew późniejszym dokumentom w tym treści ksiąg wieczystych, zarówno właściciela jak i przedmiotu tego prawa to jest samej nieruchomości. Sąd I instancji prawidłowo wskazał, że w prowadzonym postępowaniu ewidencyjnym organy nie mogły, jak oczekuje tego skarżąca dokonywać oceny prawidłowości i legalności postępowania o wymianę gruntów, które miało miejsce w 1965 r., a które objęło między innymi działki nr [...] i [...] należące wówczas do poprzedników prawnych skarżącej, a które to działki weszły w skład większej całości oznaczonej nr [...]. Nieruchomość ta ujawniona została w księdze wieczystej nr [...], w której jako właściciel wpisany był Skarb Państwa. Aktualnie nieruchomość ta wpisana jest do księgi wieczystej nr [...], a jako właściciel wpisana jest Parafia [...]. Stan ten jest ujawniony w ewidencji gruntów. Skarżąca nie przedstawiła żadnych nowych dokumentów, które pozwalałby na wprowadzenie żądanych zmian o charakterze podmiotowym jak i przedmiotowym w ewidencji gruntów. A jak wielokrotnie już podnoszono ewidencja gruntów nie jest postępowaniem za pomocą którego można ustalać stan prawny nieruchomości, w tym obalić wynikające z księgi wieczystej domniemanie dotyczące stanu prawnego nieruchomości.

Wobec tego, że w postępowaniu dotyczącym zmiany w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością, jak również organ prowadzący ewidencję nie może samodzielnie ustalać i rozstrzygać kwestii dotyczących stanu prawnego nieruchomości, prawidłowa jest kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona przez Sąd I instancji.

Mając powyższe na uwadze podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty są oczywiście niezasadne, a przeprowadzona przez Sąd I instancji kontrola zaskarżonej decyzji prawidłowa. W takich okolicznościach, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.