Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 489/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 25 i art. 30
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski,, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant starszy referent Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2019 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

J. P. (dalej w skrócie określana jako: "skarżąca") wnioskiem z dnia 5 stycznia 2010 r. sporządzonym na urzędowym formularzu i skierowanym do Ośrodka Pomocy Społecznej w P., domagała się ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym córką A. P. (ur. [...] r.). W części IV wniosku skarżąca podpisała własnoręcznie oświadczenie, że nie ma ustalonego prawa do emerytury oraz pouczenie, że w przypadku uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego jest zobowiązana niezwłocznie powiadomić o tych zmianach podmiot realizujący świadczenia rodzinne (k. 173 akt administracyjnych). Do wniosku skarżąca załączyła oświadczenie z dnia 5 stycznia 2010 r., że nie podlega ubezpieczeniu społecznemu z tytułu zatrudnienia, KRUS, działalności gospodarczej, a do ubezpieczenia zdrowotnego jest zgłoszona przy mężu J. P. (k. 117 akt administracyjnych). Została również zapoznana z pouczeniem, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury (k. 173). Dodatkowo w aktach znajduje się pozyskana przez Ośrodek Pomocy Społecznej w P. informacja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. z dnia 11.12.2007 r., iż skarżąca nie posiada prawa do emerytury.

W skutek rozpatrzenia powyższego wniosku, Wójt Gminy P. decyzją z dnia [...] r. przyznał skarżącej "z dniem 1 stycznia 2010 r. do nadal" świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad córką w wysokości [...],- zł. miesięcznie (pkt 2), nadto od przyznanego świadczenia odprowadzano składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, aż do uzyskania 20-letniego okresu ubezpieczenia składkowego i nieskładkowego (pkt 4 decyzji). W treści uzasadnienia decyzji znajduje się pouczenie o obowiązku niezwłocznego powiadomienia organu wypłacającego świadczenie między innymi o uzyskaniu dochodu lub innych zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, wynikające z art. 25 ust. 1 wówczas obowiązującej ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm., dalej w skrócie: "ustawa"). Opisana decyzja została wygaszona z dniem [...] r. w związku ze zmianą przepisów (por. decyzja Wójta Gminy P. z dnia [...] r., nr [...], k. 165 akt administracyjnych).

Kolejnym wnioskiem z dnia 1 lipca 2013 r., sporządzonym na urzędowym formularzu i złożonym do Ośrodka Pomocy Społecznej w P., skarżąca domagała się ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką. W części II wniosku skarżąca podpisała własnoręcznie oświadczenie, że nie ma ustalonego prawa do emerytury i jest świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia oraz pouczenie, że w przypadku uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego jest zobowiązana niezwłocznie powiadomić o tych zmianach podmiot realizujący świadczenia rodzinne (k. 162 akt). W treści wniosku podpisała również pouczenie, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury a niepoinformowanie o zmianach może skutkować powstaniem nienależnie pobranych świadczeń (k. 163 akt).

Wójt Gminy P. decyzją z dnia [...] r. przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w wysokości [...],- zł. miesięcznie "od 1 lipca 2013 r. do nadal", następnie wysokość świadczenia została zmieniona decyzją Wójta Gminy P. z dnia [...] r., z uwagi na jego podwyższenie. W pouczeniu każdej z wymienionych decyzji była informacja, że zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm., dalej w skrócie: "ustawa"), w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych jest zobowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia rodzinne oraz, że zgodnie z art. 30 ustawy nienależnie pobrane świadczenia rodzinne podlegają zwrotowi.

W następstwie wystąpienia Ośrodka Pomocy Społecznej w P., pismem z dnia 30 marca 2015 r., do ZUS w S. o ustalenie okresu składkowego uzyskano informację, że skarżąca posiada od dnia 8 stycznia 2010 r. prawo do świadczenia emerytalnego i od tego dnia pobiera to świadczenie (pismo z dnia 15.05.2015 r. z ZUS w B.). Ponadto, w odpowiedzi na pismo z dnia 28 maja 2015 r. ZUS w S. potwierdził, że skarżąca pobiera od dnia 8 stycznia 2010 r. emeryturę, która została jej przyznana na złożony przez nią wniosek z dnia 18 grudnia 2009 r., w oparciu o decyzję z dnia [...] r. Okoliczność ta stała się podstawą wszczęcia postępowania administracyjnego zmierzającego do weryfikacji prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego.

Zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego zostało odebrane przez skarżącą w dniu 08.06.2015 r.

W dniu 09.06.2015 r. skarżąca zgłosiła się organu I instancji i złożyła oświadczenie, że pobiera świadczenie z ZUS, którego wysokość wynosi aktualnie [...] zł. Organ zważywszy na tą okoliczność uznał, że zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy organ właściwy może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych albo osoba nienależnie pobrała świadczenia rodzinne.

Decyzją Wójta Gminy P. z dnia [...] r., nr [...], uchylono w całości decyzję własną z dnia [...]r. oraz decyzję zmieniającą z dnia [...] r. w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką. Od powyższej decyzji skarżąca się odwołała do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, które decyzją nr [...] z dnia [...] r. uchyliło od dnia [...] r. decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...] r. zmienioną następnie decyzją Wójta Gminy P. z dnia [...] r.

Wójt Gminy P. decyzją z dnia [...] r. uchylił z dniem [...] r. pierwotną decyzję własną z dnia [...] r. przyznającą skarżącej świadczenie pielęgnacyjne od dnia 1 stycznia 2010 r. Na skutek wniesionego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] r., nr [...] uchyliło decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...] r. i umorzyło postępowanie administracyjne prowadzone przez ten organ.

Kolejną decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy P., działając na podstawie art. 104, art.107 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 3, art. 17, art. 20, art. 30 ustawy, uznał, że świadczenia pielęgnacyjne wypłacone skarżącej w związku z opieką nad córką A. P. są nienależnie pobrane i zobowiązał do ich zwrotu wraz z odsetkami. W wyniku rozpatrzenia odwołania i podania w nim przez skarżącą, że decyzja ta jest przedwczesna wobec wniesienia przez nią skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. i będącego w toku postępowania sądowoadministracyjnego o sygn. akt IV SA/Gl 907/15, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję wniosła skarżąca, która podała, że w obrocie prawnym funkcjonują dwie decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, której przedmiotem jest ta sama kwestia i rozstrzygające tę samą sprawę w sposób całkowicie odmienny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył zarzuty skargi w tej samej sprawie i prawomocnym wyrokiem z dnia 9 lutego 2017 r. sygn. akt IV SA/Gl 207/16 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...] r., a także zaznaczył, że w przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżąca w okresie od dnia 1 stycznia 2010 r. do dnia 31 maja 2015 r. pobierała zasiłek pielęgnacyjny, a od dnia 8 stycznia 2010 r. równolegle pobiera świadczenie emerytalne. Okoliczność powyższą potwierdzają pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. z dnia 15 maja i 30 czerwca 2015 r. Co więcej, również sama skarżąca nie kwestionowała faktu równoczesnego pobierania dwóch świadczeń.

Dodatkowo, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 18 kwietnia 2016 r. sygn. akt IV SA/Gl 907/15 uchylił decyzje organu obu instancji, tj. Wójta Gminy P. z dnia [...] r. i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r., a w jego uzasadnieniu zauważył między innymi, że w rozpoznawanej sprawie organy administracji obowiązane były uruchomić tryb nadzwyczajny weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej przewidziany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, a nie w oparciu o art. 32 ustawy (wyrok ten jest dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA, dalej w skrócie: "CBOS").

Wójt Gminy P. decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 23, zwanej dalej w skrócie: "k.p.a.") oraz art. 2, art. 3 pkt 11, art. 17, art. 20, art. 23 i art. 25 ustawy, uchylił w całości decyzję własną z dnia [...] r. zmienioną decyzją z dnia [...] r., nr [...], w sprawie uprawnień skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego (pkt 1), oraz odmówił jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (pkt 2), a także nadał rozstrzygnięciu rygor natychmiastowej wykonalności (pkt 3).

Decyzją Wójta Gminy P. z dnia [...] r., nr [...], ustalona została wysokość nienależne pobranych przez skarżącą świadczeń pielęgnacyjnych.

W dniu [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach z urzędu stwierdziło nieważność decyzji Wójta Gminy P. z dnia [...] r., nr [...], ustalającej nienależne świadczenia z uwagi na fakt, że została ona wydana bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa, a także była przedwczesna z uwagi na zawisłość przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach postępowania odwoławczego od decyzji Wójta Gminy P. z dnia [...] r., uchylającej przyznane wcześniej skarżącej świadczenia pielęgnacyjne.

Wykonując zalecenia prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 kwietnia 2016 r. sygn. akt IV SA/Gl 907/15 (CBOS), Wójt Gminy P. postanowieniem z dnia [...] r. wznowił postępowanie w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego ustalonego skarżącej decyzją z dnia [...] r. i wstrzymał z urzędu wykonanie tej decyzji zmienionej następnie decyzją Wójta Gminy P. z dnia [...]r.

Wójt Gminy P. decyzją z dnia [...] r. umorzył postępowanie w sprawie uprawnień skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego wszczęte zawiadomieniem z dnia [...] r. W uzasadnieniu tej decyzji odniósł się do treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 kwietnia 2016r. sygn. akt IV SA/Gl 907/15 (CBOS).

Decyzją z dnia [...] r., wydaną w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Wójt Gminy P. uchylił decyzję z dnia [...] r. zmienioną decyzją własną z dnia [...]r. w sprawie uprawnień skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego i odmówił jej tego prawa oraz nadał swojej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Ustalił, że skarżąca składając wnioski o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w dniach 5.01.2010 r. (decyzja z dnia [...]r.) i 1.07.2013 r. oświadczyła, że "nie ma ustalonego prawa do emerytury, renty...". Jednakże z pisma ZUS z dnia 28 maja 2015 r. wynika, iż od dnia 8 stycznia 2010 r. pobiera emeryturę, która została jej przyznana na wniosek z dnia 18 grudnia 2009 r. (por. decyzja ZUS z dnia [...] r.). Z decyzją tą nie zgodziła się skarżąca, która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, które decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...]r. W konsekwencji złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wyrokiem z dnia 6 czerwca 2017 r. sygn. akt IV SA/Gl 1180/16 Sąd oddalił skargę skarżącej. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 11 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 2498/17 ją oddalił (CBOS). W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie akcentował, iż w uprzednio wydanym w niniejszej sprawie prawomocnym wyroku z dnia 18 kwietnia 2016 r. o sygn. akt IV SA/Gl 907/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził m.in., że organ pierwszej instancji przyznający skarżącej świadczenie pielęgnacyjne nie posiadał wiedzy, że pobiera ona świadczenie emerytalne. Składając wniosek w miesiącu lipcu 2013 r. skarżąca złożyła oświadczenie, że nie pobiera świadczenia emerytalnego. O tym, że pobiera świadczenie emerytalne w wysokości [...]zł. wskazany organ dowiedział się w maju 2015 r., co wyczerpuje przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego przewidzianą art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zdaniem ówcześnie orzekającego składu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach ujawnienie przez organ pierwszej instancji faktu pobierania przez skarżącą świadczenia emerytalnego jest właśnie nową istotną okolicznością dla sprawy, a stosowne dowody potwierdzające ten fakt stanowią nowy dowód pozyskany przez ten organ, dlatego została wyczerpana przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego. To w konsekwencji determinowało organ nie tylko do wznowienia postępowania, ale także do oceny znaczenia ujawnionej okoliczności pobierania przez skarżącą świadczenia emerytalnego dla przysługiwania jej uprawnienia do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy, o treści obowiązującej w dniu 1 lipca 2013 r., tj. w dniu wydania nowej decyzji przez organ pierwszej instancji o przyznaniu skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, świadczenie to nie przysługiwało, jeżeli osoba sprawująca opiekę miała ustalone m.in. prawo do emerytury. Skoro skarżąca miała ustalone takie prawo to znaczy, że nie spełniała ustawowej przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Nie ma w tym wypadku znaczenia okoliczność, czy w uprzednim wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 kwietnia 2016 r. sygn. akt IV SA/Gl 907/15 Sąd wyraził jednoznaczną ocenę o konieczności uchylenia decyzji organu I instancji skoro za jej uchyleniem, po wznowieniu postępowania, przemawiało niespełnienie ustawowej przesłanki do wydania decyzji pozytywnej.

W dniu [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach z urzędu stwierdziło nieważność decyzji Wójta Gminy P. z dnia [...] r., nr [...], ustalającej nienależne świadczenia z uwagi na fakt, że została ona wydana bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa, a także była przedwczesna z uwagi na zawisłość przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym postępowania odwoławczego od decyzji uchylających przyznane skarżącej świadczenie pielęgnacyjne.

Wójt Gminy P. decyzją z dnia [...] r., nr [...], uznał za nienależnie pobrane świadczenia pielęgnacyjne wypłacone skarżącej w związku z opieką nad niepełnosprawną córką za okres od 25 do 31 stycznia 2010 r. w wysokości - [...] zł., za okres od 1 lutego 2010 r. do 30 czerwca 2013 r. w wysokości - [...] zł miesięcznie.; za okres od 1 lipca 2013 r. do 30 kwietnia 2014 r. w wysokości- [...] zł. miesięcznie; za okres od 1 maja 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. w wysokości [...] zł. miesięcznie; od 1 stycznia 2015 r. do 31 maja 2015 r. w wysokości [...] zł. miesięcznie, co łącznie stanowi kwotę [...] zł., oraz zobowiązał do ich zwrotu wraz z odsetkami naliczanymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu ich wypłaty do dnia spłaty. W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej z dnia 7.06.2018 r. od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach uchyliło ją i zaleciło uwzględnienie w sprawie wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r. sygn. akt [...], mocą którego warunkowo umorzono postępowanie wobec skarżącej o to, że w dniu 1.07.2013 r. w celu uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożyła fałszywe oświadczenie o braku ustalonego prawa do emerytury, przyjmując, że czynem tym wypełniła znamiona występku z art. 233 §1 k.k. w związku z art. 233 § 1 k.k. na okres próby wynoszący 1 rok.

Ponownie rozpatrując sprawę wydana została w przedmiotowej sprawie nowa decyzja Wójta Gminy P. z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 104 i art. 107 k.p.a. oraz art. 3, art. 17, art. 20, art. 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 1952 z późn. zm., dalej jak dotychczas w skrócie: "ustawa"), w której uznano za nienależnie pobrane świadczenia pielęgnacyjne wypłacone skarżącej, w związku z opieką nad niepełnosprawną córką, za okres od dnia 25 do dnia 31 stycznia 2010 r. w wysokości - [...] zł. (pkt 1), za okres od 1 lutego 2010 r. do 30 czerwca 2013 r. w wysokości - [...] zł. miesięcznie (pkt 2); za okres od 1 lipca 2013 r. do 30 kwietnia 2014 r. w wysokości - [...] zł. miesięcznie (pkt 3); za okres od 1 maja 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. w wysokości [...] zł. miesięcznie (pkt 4); od 1 stycznia 2015 r. do 31 maja 2015 r. w wysokości [...] zł. miesięcznie (pkt 5), co łącznie stanowi kwotę [...] zł. (pkt 6), oraz zobowiązał do ich zwrotu wraz z odsetkami naliczanymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu ich wypłaty do dnia spłaty (pkt 7). W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ I instancji odwołał się do treści art. 17 i art. 24 ust 4 ustawy i podał, że na wniosek skarżącej z dnia 5 stycznia 2010 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego Wójt Gminy P. decyzją z dnia [...] r. przyznał jej świadczenie "z dniem 1 stycznia 2010r. do nadal" w wysokości [...],- zł. miesięcznie. Od przyznanego świadczenia odprowadzane zostały składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, celem uzyskania 20-letniego okresu ubezpieczenia składkowego i nieskładkowego. Decyzja powyższa została wygaszona w związku ze zmianą przepisów. W dalszej części uzasadnienia organ odniósł się do ustaleń stanu faktycznego i uznał, że świadczenia pobrane przez skarżącą są nienależne, w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy, bowiem zostały wypłacone na skutek świadomego wprowadzenia w błąd. Skarżąca została uniewinniona od popełnienia czynu określonego w art. 297 § 1 k.k. jednakże umorzono wobec niej warunkowo postępowanie karne na okres próby wynoszący 1 rok przyjmując, że czynem swym wypełniła znamiona występku z art. 233 §1 k.k. w związku z art. 233 § 1 k.k., co nie jest równoznaczne z jej uniewinnieniem. Dodatkowo, organ zaznaczył, że zgodnie z art. 30 ust. 9 ustawy, skarżąca może złożyć wniosek o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń łącznie z odsetkami w całości lub w części, może również odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeśli zachodzą po jej stronie szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji jej rodziny.

W odwołaniu z dnia 23 listopada 2018 r. od powyższej decyzji Wójta Gminy P. z dnia [...] r. skarżąca wyraziła niezadowolenie z treści otrzymanego rozstrzygnięcia, oraz domagała się jej uchylenia i umorzenia postępowania. Zarzuciła, że rozstrzygnięcie narusza art. 30 ust. 2 ustawy, bowiem nie wprowadziła w błąd pracowników organu pomocy społecznej. Powołała się na nieskuteczne pouczenie zawarte we wniosku z dnia 5 stycznia 2010 r., czyli przed doręczeniem jej decyzji o przyznaniu emerytury, oraz brak takiego pouczenia w decyzji Wójta Gminy P. z dnia [...] r. Podała, że w wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r. sygn. akt [...] nie zostało potwierdzone, aby wypowiadała się w dniu 1 czerwca 2015 r., że miała nadzieję, że nie wyjdzie na jaw, iż bierze pieniądze z ZUS i opieki społecznej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., uchyliło punkt 6 decyzji organu I instancji i w to miejsce orzekło o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia za okres od dnia 25.01.2010 r. do dnia 30.06.2013 r. w łącznej wysokości [...],- zł. wraz z ustawowymi odsetkami za okres od 1.07.2013 r. do 31.05.2015 r. w łącznej wysokości [...],- zł., a w pozostałym zakresie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy przedstawił przywołany już wcześniej stan faktyczny sprawy oraz treść przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zaznaczył, że we wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z dnia 5.01.2010 r. skarżąca oświadczyła, że nie pobiera świadczenia emerytalnego w świetle powyższego organ I instancji przyznał jej świadczenie pielęgnacyjne, ale nie posiadał wiedzy na temat pobierania przez nią świadczenia emerytalnego. Skarżąca została wówczas poinformowana o okolicznościach wynikających z art. 25 ust. 1 i art. 30 ustawy. Zatem po otrzymaniu decyzji o emeryturze winna poinformować organ, bowiem wcześniej wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jej przez ZUS emerytury, czym wprowadziła w błąd organ I instancji. Z tego powodu pobrała nienależne jej świadczenia w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy. Analizując okres od 1.07.2013 r. do 31.05.2015 r. świadczenia pobrane zostały nienależnie na podstawie art. 30 ust. 5 ustawy, dlatego zmieniono w tym zakresie decyzję organu I instancji w kwestii odsetek, bowiem jedynie od kwot nienależnie pobranych świadczeń naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2017 r. sygn. akt IV SA/GI 1180/16, CBOS).

W skardze, oznaczonej jako "sprzeciw" z dnia 24.01.2019 r. skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przez organ art. 8 i art. 9 k.p.a. oraz art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy, bowiem uzyskała świadczenia na skutek braku prawidłowego pouczenia o okolicznościach powodujących utratę prawa do ich pobierania w sytuacji uzyskania prawa do emerytury. Zaznaczyła, że nie posiada wykształcenia prawniczego i nikt jej nie powiedział, że jak dostanie emeryturę to musi to zgłosić. Nadto, w ramach prowadzonych postępowań żaden pracownik organu pomocy społecznej nie pytał jej, czy ma świadczenie emerytalne pomimo posiadania przez nią wieku uprawniającego do jego otrzymywania. Z tego powodu nie może ponosić negatywnych konsekwencji błędu pracownika a wyrok karny Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r. sygn. akt [...] tylko potwierdza jej nieświadomość odnośnie konsekwencji prawnych pobierania zasiłku pielęgnacyjnego i emerytury. Z tej przyczyny, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, aby nie ponosiła negatywnych konsekwencji związanych z pobraniem świadczenia pielęgnacyjnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie, przywołując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem tut. Sądu z dnia [...]r. sygn. akt [...] ustanowiono na rzecz skarżącej radcę prawnego z urzędu (k. 38 przywołanych akt).

W piśmie z dnia 26 czerwca 2019 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej zarzucił zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 7-10 § 1 i art. 14 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy w sposób nie budzący wątpliwości, zwłaszcza pouczeń zawartych w decyzjach organu I instancji i treści notatki służbowej z dnia 9.06.2015 r., oraz braku sporządzenia protokołu z każdej czynności postępowania w formie pisemnej (art. 72 k.p.a.), przez co skarżącej uniemożliwiono udział w czynnościach dowodowych i wypowiedzenie się co do zebranych w sprawie dowodów, a także naruszenie prawa materialnego, tj. art. 30 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2018 r. poz. 2107) wykazała, że odpowiada ona wymogom prawa. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a."), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślić trzeba, że Sąd orzeka w tej sprawie po raz kolejny, natomiast zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem sądu, lecz zobowiązany jest do podporządkowania mu się w pełnym zakresie, natomiast uchybienie temu obowiązkowi stanowi naruszenie prawa, skutkujące koniecznością uchylenia aktu, wydanego w kolejnym postępowaniu administracyjnym, gdy strona akt ten zaskarży do sądu administracyjnego. Tym samym przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym nie może formułować ocen odmiennych od wiążącej go oceny prawnej, ale musi się do niej zastosować oraz konsekwentnie reagować na naruszenie tych zasad przez organ przy rozpoznawaniu skargi na akt wydany po wyroku formułującym ocenę prawną.

W razie wnoszenia kolejnych skarg z powodu niewłaściwego wykonania zapadłego wyroku uwzględniającego skargę, ponownie orzekając sąd administracyjny jedynie weryfikuje sposób wywiązania się organów ze skierowanych do nich wskazań. Związanie oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku wydanym w danej sprawie stanowi ograniczenie zasady niezawisłości sędziowskiej, wyrażonej w art. 178 ust. 1 Konstytucji RP i z tego względu wyjątki od tej zasady powinny być rozumiane ściśle. Zarówno orzecznictwo, jak i piśmiennictwo definiują ocenę prawną jako ustalenie znaczenia przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania oraz sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. W świetle przytoczonej wykładni art. 153 p.p.s.a. i mając na uwadze okoliczność, iż nie odpadło związanie wynikające z poprzedniego wyroku (art. 170 p.p.s.a.), kluczowa dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest ocena wypełnienia zaleceń sformułowanych w wyroku tut. Sądu z dnia 2 września 2017 r. sygn. akt IV SA/GI 207/16, CBOS), oraz weryfikacja zastosowania się przez organ do oceny prawnej w nim wyartykułowanej, jak również związanie prawomocnym wyrokiem NSA w Warszawie z dnia 11 stycznia 2018 r. sygn.. akt I OSK 2498/17 (CBOS) oraz Sądu Rejonowego w B. z dnia [...]r. sygn. akt [...].

Przedmiotem obecnie wniesionej skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r., nr [...], mocą której podtrzymano zasadność decyzji organu I instancji z dnia [...] r., w której uznano za nienależnie pobrane świadczenia pielęgnacyjne wypłacone skarżącej, w związku z opieką nad niepełnosprawną córką, za okres od dnia 25 do dnia 31 stycznia 2010 r. w wysokości - [...] zł. (pkt 1), za okres od 1 lutego 2010 r. do 30 czerwca 2013 r. w wysokości - [...] zł. miesięcznie (pkt 2); za okres od 1 lipca 2013 r. do 30 kwietnia 2014 r. w wysokości - [...] zł. miesięcznie (pkt 3); za okres od 1 maja 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. w wysokości [...] zł. miesięcznie (pkt 4); od 1 stycznia 2015 r. do 31 maja 2015 r. w wysokości [...] zł. miesięcznie (pkt 5), oraz orzeczono (pkt 6 z modyfikacją polegającą na szczegółowym wskazaniu przez organ odwoławczy kwoty wyliczonej przez organ I instancji), że za okres od dnia 25.01.2010 r. do dnia 30.06.2013 r. wynoszą kwotę [...],- zł. wraz z ustawowymi odsetkami, a za okres od 1.07.2013 r. do 31.05.2015 r. wynoszą kwotę [...],- zł. wraz z ustawowymi odsetkami (razem łącznie stanowi to kwotę [...] zł.).

W tym miejscu należy przypomnieć, że zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy, za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się:

1) świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania;

2) świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia;

3) świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne;

4) świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego;

5) świadczenia rodzinne wypłacone osobie innej niż osoba, która została wskazana w decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, z przyczyn niezależnych od organu, który wydał tę decyzję.

W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny jest ustalony w sposób czytelny i nie budzi żadnych wątpliwości. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że od dnia 8 stycznia 2010 r. skarżąca pobiera świadczenia emerytalne i począwszy od dnia 1 stycznia 2010 r. otrzymuje świadczenie pielęgnacyjne z uwagi na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym córką. Okoliczność powyższą potwierdzają pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. z dnia 15 maja i 30 czerwca 2015 r. Co więcej, również sama skarżąca nie kwestionowała faktu równoczesnego pobierania dwóch świadczeń.

W dniu 28 maja 2015 r. organ pierwszej instancji powziął informację o tym, że skarżąca od dnia 8 stycznia 2010 r. otrzymuje emeryturę, która została przyznana na wniosek z dnia 18 grudnia 2009 r. decyzją z dnia [...] r. (k. 145 akt administracyjnych).

W tym miejscu przyjdzie zaznaczyć, że w decyzji organu I instancji od tego dnia, tj. [...] r. zobowiązano skarżącą do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego mimo, iż faktycznie już od dnia 8 stycznia 2010 r. otrzymała i pobrała świadczenie emerytalne. Z tego powodu skład orzekający zastosował art. 134 § 2 p.p.s.a. uznając, że wydanie orzeczenia na niekorzyść skarżącej poprzez uwzględnienie wspomnianej okoliczności i żądanie zwrotu od dnia 8 stycznia 2010 r. niweczyłoby skutek wniesionej przez nią skargi i z urzędu nie stwierdził nieważności zaskarżonej decyzji.

W następstwie otrzymanych informacji organ pierwszej instancji wszczął z dniem [...] r. postępowanie administracyjne w sprawie uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego, a następnie w dniu [...] r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego.

Zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej zostały określone w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Oznacza to, że za podstawę wydania decyzji o nienależnie pobranych świadczeniach uważa się świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia (art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy).

W rozpatrywanej sprawie organ pierwszej instancji zaakcentował, że skoro decyzję przyznającą skarżąca odebrała osobiście w dniu 25 stycznia 2010 r., a decyzja ta zawierała pouczenie o treści art. 25 ust. 1 ustawy, to po otrzymaniu decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. w sprawie ustalenia prawa do emerytury skarżąca powinna o tym fakcie poinformować organ pomocy społecznej. Stąd też uznał, że świadczenia pobrane przez skarżącą są nienależne, w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy, bowiem zostały wypłacone na skutek świadomego wprowadzenia organu w błąd i nie poinformowania o nabyciu prawa do emerytury z chwilą otrzymania decyzji ZUS z dnia [...] r. (k. 145 akt administracyjnych).

Nie ulega wątpliwości, że w wyroku tut. Sądu z dnia 2 września 2017 r. sygn. akt IV SA/GI 207/16 (CBOS) podkreślono, że ocena świadomego działania świadczeniobiorcy wymaga ustalenia, czy były mu znane odpowiednie przepisy prawa, tj. czy był skutecznie powiadomiony o okolicznościach, których zaistnienie miało wpływ na istnienie uprawnienia, przy czym owa skuteczność oznacza formę pisemną, z użyciem języka zrozumiałego dla świadczeniobiorcy z równoczesnym wskazanie grożących stronie sankcji za wprowadzenie organu w błąd (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 1529/13, CBOS).

Aprobując w pełni powyższe rozważania, w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy wskazać należy, że istotnie, na wniosku o przyznanie świadczenie pielęgnacyjnego z dnia 5 stycznia 2010 r. skarżąca oświadczyła, że nie ma ustalonego prawa do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, zasiłku emerytalnego. Natomiast w decyzji Wójta Gminy P. z dnia [...] r. przyznającej skarżącej wnioskowane świadczenie i odebranej przez skarżącą osobiście w dniu 25 stycznia 2010 r. w pouczeniu przytoczono treść art. 25 ust. 1 i art. 30 ust. 1 ustawy.

W tym miejscu zaznaczyć należy, że wydając wyrok w dniu 2 września 2017 r. o sygn. akt IV SA/GI 207/16 (CBOS) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie posiadał wiedzy o wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r. sygn. akt [...] (k. 16-17 akt), w którym skarżąca została uniewinniona od popełnienia czynu popełnionego w dniu 5 stycznia 2010 r. określonego w art. 297 § 1 k.k., jednakże umorzono wobec niej warunkowo postępowanie karne na okres próby wynoszący 1 rok przyjmując, że czynem z dnia 1 lipca 2013 r. wypełniła znamiona występku z art. 233 §1 k.k. w związku z art. 233 § 1 k.k., co nie jest równoznaczne z jej uniewinnieniem w obu czynach. Błędne jest również założenie, że z tego powodu jak twierdzi skarżąca nie może ponosić negatywnych konsekwencji, bo przywołany wyrok tylko potwierdza jej nieświadomość odnośnie konsekwencji prawnych pobierania zasiłku pielęgnacyjnego i emerytury.

Tymczasem samo zakwalifikowanie czynu do określonego w art. 297 § 1 k.k. stanowi występek, a wprowadzenie w błąd to także zaniechanie poinformowania organu o okolicznościach skutkujących utratą prawa do świadczeń bądź też o braku podstaw do ich przyznania, co skutkuje uznaniem, że już od dnia 8 stycznia 2010 r. pobrane przez skarżącą świadczenia były nienależne (art. 286 k.k.). Samo uniewinnienie skarżącej od popełnienia czynu określonego w art. 297 § 1 k.k. potwierdza, że w dniu 5 stycznia 2010 r. nie popełniła przestępstwa wyłudzenia dofinansowania. Jednakże pouczenie zawarte w punkcie IV wniosku z dnia 5 stycznia 2010 r. i oświadczenie skarżącej z tego samego dnia zobowiązywało do niezwłocznego poinformowania o fakcie uzyskania prawa i wypłaty na jej rzecz emerytury już z dniem 8 stycznia 2010 r., czyli najpóźniej z chwilą otrzymania decyzji ZUS z dnia [...] r. (k. 145 akt administracyjnych).

Zaniechanie tej czynności potwierdza jedynie świadome działanie skarżącej celem wprowadzenia organu w błąd i faktyczne nie poinformowanie o zmianie, która zaszła po dniu 5 stycznia 2010 r., poprzez nabycie prawa do emerytury z dniem 8 stycznia 2010 r. Samo warunkowe umorzenie wobec skarżącej postępowania karnego na okres próby wynoszący 1 rok potwierdza, że czynem z dnia 1 lipca 2013r. wypełniła znamiona występku z art. 233 § 1 k.k. w związku z art. 233 § 1 k.k., co nie jest równoznaczne z uniewinnieniem z powodu braku stosownego pouczenia uwzględniającego poziom jej wiedzy i wykształcenia.

Z urzędu przyjdzie też dodać, że we wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z dnia 5.01.2010 r. skarżąca oświadczyła, że nie pobiera świadczenia emerytalnego i wówczas takiego nie pobierała, ale w dniu 18 grudnia 2009 r. złożyła wniosek w tej sprawie, celem uzyskania tego prawa, o czym nie poinformowała organu I instancji. Już wówczas została prawidłowo poinformowana o przesłankach wynikających z treści art. 25 ust. 1 i art. 30 ustawy. Zatem po otrzymaniu jakiegokolwiek rozstrzygnięcia nałożony został na nią obowiązek poinformowania o nim organu przyznającego świadczenie.

Analizując okres od 1.07.2013 r. do 31.05.2015 r. uwzględniony przez organ odwoławczy w punkcie 6 decyzji organu I instancji zaznaczyć przyjdzie, że skarga kasacyjna od wyroku WSA w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2017 r. sygn. akt IV SA/GI 1180/16 została oddalona w dniu 11 stycznia 2018 r. wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt I OSK 2498/17 (CBOS), natomiast kwota wyliczonych odsetek jest tożsama, jak łączna kwota odsetek wskazana w decyzji organu I instancji.

Nadmienić należy, że w ramach szeroko rozumianego prawa zabezpieczenia społecznego funkcjonuje m. in. system ubezpieczenia społecznego unormowany przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 887, zwana dalej "ustawą emerytalną") oraz system świadczeń rodzinnych uregulowany przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ogólnie rzecz biorąc, emerytura przyznana w pierwszym systemie powiązana jest z takimi zdarzeniami jak uzyskanie przez osobę fizyczną np. urodzoną przed dniem 1 stycznia 1949 r. określonego okresu ubezpieczenia i dożyciem określonego wieku (art. 27 ust. 1 ustawy emerytalnej). Emerytura przyznawana jest na wniosek, a prawo do niej nabywa się z mocy ustawy (art. 100 i art. 116 ust. 1 ustawy emerytalnej).

Świadczenie pielęgnacyjne ma natomiast w założeniu w części zrekompensować danej osobie brak dochodu z pracy zarobkowej, która tej pracy nie może wykonywać, ponieważ musi opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny, nie mogącym samodzielnie egzystować (art. 17 ust. 1 ustawy). Zarówno przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak i przepisy ustawy emerytalnej nie przewidują możliwości przechodzenia ze emerytury na świadczenie opiekuńcze. Tymczasem odwrotna sytuacja jest możliwa. Jednakże sam system świadczeń opiekuńczych ma charakter zamknięty. Brak jest zwłaszcza regulacji przewidującej zasadę przyznawania wnioskodawcy świadczenia o najwyższej kwotowo wysokości (świadczenia pielęgnacyjnego) z równoczesnym zawieszeniem prawa do niższego kwotowo świadczenia (emerytury), czy też wstrzymaniem wypłaty niższego kwotowo świadczenia oraz regulacji wskazującej, czy organ jest związany żądaniem strony w zakresie wnioskowanego świadczenia (jako najkorzystniejszego), czy też, że to organ z urzędu ocenia, które za świadczeń jest dla wnioskodawcy najbardziej korzystne.

Ustawodawca tworząc przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych przyjął, że do świadczenia pielęgnacyjnego uprawniona jest osoba sprawująca opiekę, która nie ma ustalonego prawa do świadczenia z innego systemu zabezpieczenia społecznego. Nie można zatem pobierać jednocześnie emerytury i świadczenia pielęgnacyjnego, tak jak nie można uzyskiwać dochodu z pracy zarobkowej i pobierać świadczenia pielęgnacyjnego.

Zdaniem Sądu, ustawodawca przyjął zatem, że korzystniejsza, z punktu widzenia osoby uprawnionej do tego świadczenia i osoby pozostającej pod opieką, jest sytuacja, w której dana osoba, także ta opiekująca się dzieckiem niepełnosprawnym, zaspokaja potrzeby swojej rodziny z emerytury. Świadczy o tym mechanizm działania szeroko rozumianego systemu zabezpieczenia społecznego, co więcej z emerytury nie można przejść na świadczenie pielęgnacyjne. Nie ma natomiast przeszkód prawnych, aby ze świadczenia pielęgnacyjnego przejść na emeryturę, gdy osoba uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego osiągnie ustawowo określony wiek emerytalny i wymagany okres ubezpieczenia, ponieważ za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne opłacane są składki na ubezpieczenia społeczne (art. 6 ust. 2a pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 2015 r. poz. 121). Mechanizm działa zatem w jedną stronę, stwarzając osobom opiekującym się dziećmi niepełnosprawnymi warunki do przechodzenia na docelowe świadczenie, czyli emeryturę. Takie rozwiązanie nie budzi zastrzeżeń Sądu, ponieważ świadczenie pielęgnacyjne ma charakter subsydiarny, częściowo rekompensujący utracony zarobek osoby aktywnej zawodowo wychodzącej z rynku pracy oraz ponoszącej zwiększone wydatki na opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem.

Podkreślenia wymaga fakt, iż skarżąca dwukrotnie składając wnioski o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożyła oświadczenie, że nie pobiera świadczenia emerytalnego, tj. w dniach: 5.01.2010 r. i 1.07.2013 r., o następującej treści: "nie ma ustalonego prawa do emerytury, renty...". Na złożonych w organie I instancji drukach wniosków zawierających jednoznaczne pouczenie znajduje się również czytelny podpis skarżącej. Zbieżność czasowa wystąpienia skarżącej z wnioskami zarówno do ZUS-u, jak i organu pomocy społecznej (18 grudnia 2009 r. i 5 stycznia 2010 r.) wskazuje na pełną świadomość zamierzonych i celowych zachowań skarżącej oraz nie niweczy ich skutków. Dopiero w dniu 28 maja 2015 r. organ pierwszej instancji powziął informację o tym, że skarżąca otrzymuje świadczenie emerytalne i w następstwie tej informacji wystąpił do ZUS o przekazanie szczegółowych wyjaśnień, jak również pismem z dnia 1 czerwca 2015 r. uruchomił postępowanie administracyjne w sprawie uprawnień skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego.

W wyniku wznowienia postępowania administracyjnego, zgodnie ze wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu wyroku tut. Sądu z dnia 18 kwietnia 2016 r. sygn. akt IV SA/GI 907/15 (CBOS), wydana została decyzja organu I instancji z dnia [...] r., która następnie została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r.

W tym miejscu przyjdzie przypomnieć, że stosownie do postanowień art. 32 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie zastosowanie posiadają przepisy k.p.a. Takie unormowanie oznacza, że w sprawach dotyczących świadczeń pielęgnacyjnych i wydawanych w tym zakresie decyzji zastosowanie mają przepisy k.p.a. o ile wskazana ustawa nie reguluje tych zagadnień inaczej. Jak wynika z akt sprawy przytoczonych powyżej, organ pierwszej instancji przyznając skarżącej świadczenie pielęgnacyjne nie posiadał wiedzy, że pobiera równocześnie świadczenie emerytalne. Trudno też wymagać by informował wszystkich beneficjentów o przysługujących im prawach z chwilą osiągnięcia wieku emerytalnego, bowiem zarówno świadczenia pielęgnacyjne, jak i prawo do emerytury oraz renty, czyli świadczeń przyznawanych na podstawie przepisów ustawy emerytalnej, są przyznawane na wniosek konkretnej osoby, która samodzielnie go podpisuje i załącza do niego wymagane stosownymi przepisami dokumenty.

Jeszcze raz przyjdzie podnieść, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy przysługuje wymienionym w tym przepisie podmiotom z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Legalną definicję pojęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ustawodawca zamieścił w art. 3 pkt 22 ustawy. Pod pojęciem zatem rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej należy rozumieć rezygnację z wykonywania pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Chodzi więc o to, że osoby, które z uwagi na konieczność sprawowania opieki nie mogą wykonywać pracy i muszą zrezygnować z zatrudnienia będą mogły otrzymać świadczenie pielęgnacyjne, które choć częściowo zrekompensuje im straty finansowe, jakie ponoszą w związku z rezygnacją z aktywności zawodowej na rzecz sprawowania stałej opieki.

Cechą wspólną osób, które w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych mają otrzymać wsparcie w postaci świadczenia pielęgnacyjnego jest to, że nie uzyskują one żadnych dochodów decydując się na sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Konieczność sprawowania opieki musi zatem wiązać się z utratą uzyskiwanych przez skarżącą dochodów, a to w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Samo zróżnicowanie pobieranej emerytury i świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na jego wysokość nie oznacza naruszenia zasady równości. Nie można bowiem pominąć, że świadczenia emerytalne oparte na zasadzie wzajemności są stabilne i silniej chronione niż świadczenia pielęgnacyjne. Co więcej, świadczenie emerytalne choć niższe niż świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem pewnym i stabilnym, odmiennie niż świadczenie pielęgnacyjne stanowiące element systemu zabezpieczeń społecznych.

Potwierdza to okoliczność, że w dotychczas funkcjonującym systemie zabezpieczeń społecznych nie doszło do wygaszenia decyzji emerytalnych, za to doszło do wygaszenia decyzji o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (por. ustawa z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. z 2012 r. poz. 1548), co miało miejsce również w sprawie skarżącej. Dodatkowo, okoliczność, że świadczenie pielęgnacyjne jest wyższe aniżeli przyznana skarżącej emerytura nie oznacza, że zostały naruszone wskazane w skardze przepisy prawa materialnego i również prawa procesowego.

Trzeba mieć na uwadze, że z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy wiążą się regulacje przyjęte w 3 pkt 24 lit. d), art. 24 ust. 7 i art. 62 ust. 2 pkt 2 tej samej ustawy, które są konsekwencją przyjętego przez ustawodawcę założenia, że osoba pobierająca emeryturę lub rentę, a także mająca inne źródła dochodu, o których mowa w tych przepisach, nie może otrzymać świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazuje to na rozwiązania systemowe i określony, przyjęty przez ustawodawcę model przyznawania świadczeń rodzinnych.

W tym stanie rzeczy, zarzuty skargi nie mogą być uwzględnione, jak również z urzędu Sąd nie stwierdził naruszenia prawa zarówno materialnego, jaki procesowego pozwalającego na wzruszenie wydanych w niniejszej sprawie decyzji, które zapadły przy uwzględnieniu wskazań zawartych w wyrokach tut. Sądu z dnia: 18 kwietnia 2016 r. sygn. akt IV SA/Gl 907/15, 9 lutego 2017 r. sygn. akt IV SA/Gl 207/16 oraz 6 czerwca 2017 r. sygn. akt IV SA/Gl 1180/16 (CBOS), przez co zrealizowały omówioną wcześniej normę art. 153 p.p.s.a., co również uwzględnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 2498/17 (CBOS). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.