Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1539/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8a,  art. 15c,  art. 22a,  art. 24a
journal: Dz.U. 2019 poz 288
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony  Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 lutego 2021 r. sprawy ze skargi J.P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej: "Ministrem") decyzją z [...] czerwca 2020r. nr [...] odmówił wyłączenia stosowania wobec J. P. (zwana dalej "Skarżącą") art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy z 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2019r., poz. 288, ze zm.; zwana dalej "u.z.e.f.").

Minister w uzasadnieniu wskazał, że Skarżąca we wniosku podała, że pobiera rentę rodzinną po zmarłym mężu - T. P.. Jest osobą niezdolną do pracy, posiada drugą grupę inwalidztwa, co nie pozwala jej na podjęcie pracy. Skarżąca stwierdziła, że powodem śmierci jej męża była praca. Mąż wypełniał obowiązki służbowe rzetelnie, zgodnie z prawem, etyką zawodową i powszechnie obowiązującymi zasadami moralnymi, nie szczędząc sił i zdrowia; służył wyłącznie Ojczyźnie i nikogo nie prześladował. Wydanie więc decyzji obniżającej rentę rodzinną jest nieuzasadnione, arbitralne, a przez to nieproporcjonalnie narusza prawo Skarżącej do zabezpieczenia społecznego, a w konsekwencji i jej osobiste prawa majątkowe, które podlegają równej dla wszystkich ochronie. Skarżąca w związku z tym wniosła o wyłączenie zastosowania wobec ww. przepisów u.z.e.f.

Minister odwołał się do art. 8a u.z.e.f. i wskazał, że w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a wobec osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990r. i 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Z akt sprawy wynika, że Skarżąca ma ustalone przez Dyrektora Zakładu Emerytalno - Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji prawo do renty rodzinnej po zmarłym mężu, której wysokość ustalono z uwzględnieniem art. 24a u.z.e.f. Z dokumentacji wynika, że Jej zmarły mąż, z którego uprawnień wynika renta rodzinna został zwolniony ze służby w Komendzie Rejonowej Policji w [...] [...] maja 1991r. Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu uznał za służbę męża Skarżącej na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b u.z.e.f., okres od [...] grudnia 1975r. do [...] lutego 1987r. - 11 lat, 2 miesiące i 16 dni. Całkowity okres służby męża Skarżącej wynosił 15 lat i 5 miesięcy.

Minister stwierdził, że skoro mąż Skarżącej pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa przez 11 lat, 2 miesiące i 16 dni, co stanowi około 73% ogółu jego służby, nie może być mowy o krótkotrwałości, ani w ujęciu bezwzględnym, ani proporcjonalnym, tym samym pierwsza z przesłanek wskazanych w art. 8a u.z.e.f. nie została spełniona. Przesłanka ta mówi o krótkotrwałej służbie przed 31 lipca 1990r., więc odnosi się zarówno do długości okresu służby pełnionej na rzecz totalitarnego państwa, jak również stosunku długości tej służby do ogółu okresu służby, która winna wykazywać przewagę. Wówczas służbę przed 31 lipca 1990r. można uznać za "krótkotrwałą". Skoro ponad połowa część okresu służby męża Skarżącej pełniona była na rzecz totalitarnego państwa, Minister nie może zastosować uprawnienia z art. 8a u.z.e.f. Do zastosowania tego przepisu łącznie muszą być spełnione obie przesłanki: krótkotrwała służba przed 31 lipca 1990r. i rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Uprawdopodobnione niespełnienie choćby jednej z nich czyni bezcelową analizę potencjalnego spełnienia drugiej, zatem zasadnym jest odmówienie wyłączenia zastosowania wobec Skarżącej art. 8 ust. u.z.e.f.

Minister na poparcie ww. stanowiska przywołał prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 czerwca 2019r. sygn. akt II SA/Wa 424/19, w którym podzielono dokonaną przez Ministra wykładnię definicji pojęcia "krótkotrwała służba" i uznano, że gdy były funkcjonariusz realizował zadania na rzecz totalitarnego państwa przez ponad 4 lata, co stanowiło więcej niż 15% całego okresu służby, to ów czas nie może być uznany, za "krótkotrwały", zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego czasu służby. W orzeczeniu wskazano, że za "krótkotrwałą" służbę przed 31 lipca 1990r. uznać można jedynie służbę "niedługą", czy "epizodyczną". Ponad czteroletni czas realizacji obowiązków służbowych, w ocenie Sądu, nie ma charakteru tymczasowego, doraźnego, czy epizodycznego. W związku z tym nie zaszła jedna z przesłanek z art. 8a ust. 1 u.z.e.f. Skoro wobec skarżącego nie można było uznać ziszczenia się pierwszej z przesłanek wprowadzonych w art. 8a ust. 1 pkt 1 u.z.e.f., to wobec obligatoryjności łącznego spełnienia obu wskazanych na wstępie warunków, należało uznać, że zaskarżona decyzja, odmawiająca wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a u.z.e.f., nie narusza prawa i mieści się w granicach uznania administracyjnego, bowiem nie została podjęta w sposób dowolny.

Minister przytoczył ponadto prawomocne wyroki WSA w Warszawie (np. z: 28 września 2018r. sygn. akt II SA/Wa 376/18, 8 października 2018r. sygn. akt II SA/Wa 392/18), w którym oddalono skargi ze względu na długotrwałą służbę na rzecz państwa totalitarnego oraz brak zaistnienia warunku łącznego spełnienia przesłanek z art. 8a u.z.e.f. Minister powołał się także na wyrok NSA z 12 grudnia 2019r. sygn. akt l OSK 2125/19, w którym stwierdzono, że nie można przyjąć, by kryterium krótkotrwałości służby było spełnione, gdy dotyczy ono aż prawie 10-letniego okresu czasu stanowiącego około 28% (a więc prawie aż 1/3) całego okresu służby. Zdaniem NSA nie da się obronić tezy o krótkotrwałości służby skarżącego kasacyjnie na rzecz totalitarnego państwa – zarówno w ujęciu bezwzględnym, jak i w ujęciu proporcjonalnym.

2. Skarżąca w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła o uchylenie ww. decyzji zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Skarżąca zarzuciła naruszenie:

a) art. 15c, art. 22a i art. 24a u.z.e.f. - przez uznanie, że okres służby zmarłego męża nie miał charakteru tymczasowego;

b) art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 i 8 k.p.a. przez brak dopełnienia należytej staranności w załatwieniu sprawy, która ze względu na materię poddaną uznaniowej decyzji organu wymaga rzetelnego i wszechstronnego rozważenia wszystkich istotnych jej elementów, zgodnie z regułami postępowania określonymi w art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., a także zasadą zaufania uczestnika postępowania do władzy publicznej wyrażoną w art. 8 k.p.a.,

c) art. 6 i art. 7 k.p.a. - przez dowolne rozstrzygnięcie podjęte w oparciu o uznanie administracyjne, co narusza zasady wyrażone w tych przepisach.

Skarżąca w uzasadnieniu podniosła, że Minister naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż nie dokonał wykładni pojęć nieostrych, nie poczynił także niezbędnych ustaleń faktycznych, które pozwoliłyby uznać, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 8a ust. 1 u.z.e.f. Przepis ten zawiera trzy pojęcia niedookreślone: "krótkotrwała służba", "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków" i "szczególnie uzasadniony przypadek". Na organie spoczywa zatem obowiązek interpretacji tych pojęć, a następnie oceny ich wystąpienia na tle okoliczności faktycznych każdej indywidualnej sprawy administracyjnej. W przypadku ustalenia wystąpienia powyższych przesłanek w danej sprawie, uruchomiona zostaje konstrukcja decyzji uznaniowej, na gruncie której organ może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24c u.z.e.f. Minister nie dopełnił w sprawie ciążących na nim obowiązków, nie dokonał wykładni pojęć niedookreślonych wymienionych w art. 8a ust. 1 u.z.e.f., nie ocenił również wystąpienia zawartych w tym przepisie przesłanek w odniesieniu do przedstawionych okoliczności faktycznych sprawy. W istocie nie rozpatrzył więc zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Minister wskazując w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że mąż Skarżącej nie spełnił przesłanki "krótkotrwałości służby" w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 u.z.e.f, bo pełnił służbę na rzecz totalnego państwa przez 11 lat i 2 miesiące i 16 dni nie dokonał interpretacji tego pojęcia, ani wykładni pozostałych pojęć nieostrych z ww. przepisu. Nie odniósł tych pojęć do okoliczności faktycznych sprawy, stwierdzając lakonicznie, że jest to "bezcelowe" wobec wymogu łącznego spełnienia przesłanek wymienionych w art. 8a ust. 1 u.z.e.f. Stanowi to brak dopełnienia należytej staranności w załatwieniu sprawy, która właśnie ze względu na materię poddaną uznaniowej decyzji organu wymaga rzetelnego i wszechstronnego rozważenia wszystkich istotnych jej elementów, zgodnie z regułami postępowania określonymi w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., a także zasadą zaufania uczestnika postępowania do władzy publicznej, wyrażoną w art. 8 k.p.a. Minister powinien dokonać wykładni pojęć nieostrych z art. 8a ust. 1 u.z.e.f. i rozważyć, czy spełniono przesłanki zastosowania ww. przepisu. Dopełnienie tych wymogów stanowić będzie wyraz należytego rozpatrzenia sprawy i przyczyni się do pogłębienia zaufania jednostki do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Decyzja podjęta w oparciu o uznanie administracyjne nie może nosić znamion dowolności, jak w sprawie, bo wówczas narusza zasadę praworządności (art. 6 k.p.a.) i zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.).

3. Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Minister nie oponował ponadto wnioskowi Skarżącej o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

2. Sąd na wstępie wyjaśnia, że sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym, z uwagi na art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm., zwana dalej: "P.p.s.a."), gdyż Skarżąca w złożonej do WSA w Warszawie skardze wniosła o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, zaś Minister w terminie czternastu dni od zawiadomienia o ww. wniosku nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Sąd stwierdza ponadto, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019r., poz. 2167 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a. sprawowana jest przez Sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej (np. decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w niej do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c), pkt 2 P.p.s.a.).

3. Sąd, oceniając zaskarżoną decyzję Ministra w świetle wskazanych wyżej kryteriów, stwierdził, że odpowiadała ona prawu materialnemu, a naruszenia prawa procesowego podniesione w skardze nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

Po pierwsze zauważyć bowiem należy, że okoliczności faktyczne rozpatrywanej sprawy nie były sporne i wynikało z nich, że całkowity okres służby męża Skarżącej, po którym Dyrektor Zakładu Emerytalno - Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji ustalił Skarżącej prawo do renty rodzinnej, wynosił 15 lat i 5 miesięcy. Męża Skarżącej zwolniono ze służby w Komendzie Rejonowej Policji w [...] [...] maja 1991r., zaś Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu uznał za służbę męża Skarżącej na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b u.z.e.f., okres od [...] grudnia 1975r. do [...] lutego 1987r. – czyli 11 lat, 2 miesiące i 16 dni.

Na tej podstawie Minister przyjął w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że skoro mąż Skarżącej pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa przez 11 lat, 2 miesiące i 16 dni, co stanowi około 73% ogółu Jego służby, nie może być mowy o krótkotrwałości, ani w ujęciu bezwzględnym, ani proporcjonalnym.

W kontekście wyżej podniesionych i niekwestionowanych okoliczności faktycznych należało uznać, że ocena Ministra o braku spełnienia w sprawie jednej z dwóch przesłanek wymienionych w 8a u.z.e.f., z którą nie zgadzała się Skarżąca, mieściła się w dyspozycji art. 80 k.p.a. i była prawidłowa. W tym aspekcie na uwzględnienie nie zasługiwały więc zarzuty naruszenia art. 7, art. 6, art. 8, art. 77 § 1 k.p.a. Okoliczność natomiast, że organ nie wyjaśnił Skarżącej, jak należy rozumieć pojęcie krótkotrwałości, nie miała decydującego znaczenia w sprawie, gdy Minister trafnie przyjął, że w stanie faktycznym sprawy, krótkotrwałość nie zachodziła. Skoro mąż Skarżącej 73% służby pełnił na rzecz totalitarnego państwa, w rozumieniu art. 13b u.z.e.f., Minister racjonalnie przyjął, że nie było możliwe zastosowanie uprawnienia przewidzianego w art. 8a u.z.e.f.

Na wynik sprawy nie miały też podnoszone przez Skarżącą okoliczności, że jej mąż (zwolniony ze służby [...] maja 1991r.) w latach poprzedzających 31 lipca 1990r. wykonywał obowiązki służbowe rzetelnie, zgodnie z prawem, etyką zawodową i powszechnie obowiązującymi zasadami moralnymi, nie szczędząc sił i zdrowia; służył wyłącznie Ojczyźnie i nikogo nie prześladował. Kwestię tę rozstrzygnął bowiem ustawodawca, definiując w art. 13b ust. 1 u.z.e.f. pojęcie służby na rzecz totalitarnego państwa według kryterium instytucji, formacji i jednostki organizacyjnej, w której służba była pełniona, nie zaś według charakteru i treści obowiązków tam wykonywanych. Z art. 13b ust. 1 pkt 5 u.z.e.f. wynika, że służbą na rzecz totalitarnego państwa była m.in. służba w służbach i jednostkach organizacyjnych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Warto też wskazać, że Minister w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie podważał rzetelnego wykonywania przez męża Skarżącej zadań i obowiązków po 12 września 1989r., ze szczególnym uwzględnieniem narażenia zdrowia i życia.

Minister ponadto, wbrew stanowisku Skarżącej, wskazał, że przesłanka z art. 8a pkt 1 u.z.e.f. mówi o krótkotrwałej służbie przed 31 lipca 1990r., więc odnosi się zarówno do długości okresu służby pełnionej na rzecz totalitarnego państwa, jak i do stosunku długości tej służby do ogółu okresu służby, która winna wykazywać przewagę. Wówczas służbę przed 31 lipca 1990r. można uznać za "krótkotrwałą".

Minister wyjaśnił też, że do zastosowania art. 8a u.z.e.f. muszą być łącznie spełnione obie przesłanki: krótkotrwała służba przed 31 lipca 1990r. i rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Uprawdopodobnienie przez organ, że nie została spełniona choćby jedna z nich czyni bezcelową analizę potencjalnego spełnienia drugiej.

Minister nie kwestionował też podnoszonych przez Skarżącą okoliczności rzetelnego wykonywania przez męża Skarżącej powierzonych mu obowiązków, ale uznał, że w okolicznościach sprawy pozostałe przesłanki z art. 8a u.z.e.f. nie mogą mieć decydującego znaczenia. W tym zakresie organ prawidłowo odwołał się do poglądów prezentowanych w dotychczasowym orzecznictwie Sądów administracyjnych, w tym do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 grudnia 2019r. sygn. akt I OSK 2125/19 (dostępny na www.nsa.gov.pl).

Sąd w tym stanie rzeczy uznał, że nie było podstaw, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. do zakwestionowania stanowiska Ministra w zakresie odmowy wyłączenia stosowania wobec Skarżącej ww. art. 15c, art. 22a i art. 24a u.z.e.f., a przede wszystkim art. 24a u.z.e.f., który uwzględniono przy ponownym ustalaniu Skarżącej wysokości renty rodzinnej po zmarłym mężu.

Przepis art. 8a u.z.e.f., będący podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji, stanowi, że minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a, art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b tej ustawy (służbę od 22 lipca 1944r. do 31 lipca 1990r. w cywilnych i wojskowych instytucjach i formacjach wymienionych enumeratywnie w tym przepisie), ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Tym samym ustawodawca założył, że do zastosowania korzystnych zasad ustalenia wysokości świadczenia z zakresu zaopatrzenia emerytalnego konieczne jest łączne wystąpienie krótkotrwałej służbę funkcjonariusza przed 31 lipca 1990r. oraz rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Wymaganie "szczególnie uzasadnionego przypadku" stanowi dodatkowe kryterium oceny dwóch określonych w tym przepisie przesłanek wyłączenia stosowania wobec byłego funkcjonariusza przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a u.ze.f.: krótkotrwałości służby i rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków.

Oznacza to, że funkcjonariusz, który pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, lub jego małżonek, który ma ustalone prawo do renty rodzinnej po zmarłym funkcjonariuszu, może liczyć na odstąpienie od zastosowania wobec niego ww. przepisów, jeżeli służba funkcjonariusza była wyjątkowo krótkotrwała i wykonywał on swoje zadania i obowiązki służbowe po 31 lipca 1990r. szczególnie rzetelnie. Zdaniem Sądu, o szczególnie uzasadnionym przypadku mogą świadczyć pewne wyjątkowe czy szczególne okoliczności związane z przesłankami zastosowania art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 u.z.e.f. Nie tylko, wybitne osiągnięcia w służbie, ale np. okoliczności związane z samą służbą przed 31 lipca 1990r., a więc np. wyjątkowo krótki okres służby przed tą datą, czy rodzaj wykonywanych zadań, albo treść czynności służbowych mogących mieć mniej lub bardziej bezpośredni związek z działaniami charakterystycznymi dla państwa totalitarnego.

Sąd stwierdza jednakowoż, że ustalenie przez Ministra, że służby męża Skarżącej na rzecz totalitarnego Państwa nie można uznać w żadnej mierze za krótkotrwałą w ujęciu bezwzględnym i proporcjonalnym, gdyż stanowiła ona 73% ogółu służby, powoduje, że nawet, gdyby doszło do przeanalizowania przez Ministra pozostałych wymogów zawartych w art. 8a u.z.e.f. i tak niemożliwe byłoby wydanie decyzji zgodniej z oczekiwaniem Skarżącej, z uwagi na treść przepisu prawa materialnego – art. 8a u.z.e.f.

W tym zakresie Sąd podziela pogląd prezentowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 26 listopada 2020r. sygn. akt II SA/Wa 631/20 (dostępny na www.nsa.gov.pl), w którym stwierdzono, że orzekającemu w sprawie Sądowi znane są stanowiska, formułowane przez szereg składów orzeczniczych Naczelnego Sądu Administracyjnego, że dopuszczalne jest zastosowanie wyjątku, gdy jest spełniony jeden z warunków, wymienionych w art. 8a ust. 1 pkt 1 albo 2 u.z.e.f. Przepisu tego nie można jednak wykładać wbrew jasno wyrażonej woli prawodawcy – tam, gdzie jego intencja jest możliwa do jednoznacznego odkodowania, wobec brzmienia normy (patrz analogicznie wyrok Sądu Najwyższego z 12 czerwca 2015r. sygn. akt II CSK 518/14). Użyte w zdaniu wstępnym art. 8a ust. 1 sformułowanie "może wyłączyć stosowanie", przy wskazaniu, jakie okoliczności muszą wystąpić (zwrot "ze względu na", wyklucza przyjęcie, jakoby wolą prawodawcy – gdy uzewnętrznił ją jednoznacznie brzmieniem regulacji - było szersze stosowanie wyjątku. Wyjątki nie mogą być bowiem wykładane rozszerzająco. Także, gdy określona instytucja prawna jest zawarta w kompleksie regulacji, stanowiących rozwiązania szczególne - tu specjalne reguły określania uposażeń emerytalnych i rentowych, co do funkcjonariuszy, którzy pełnili wcześniej służbę na rzecz totalitarnego państwa. Z kolei, zamieszczenie na końcu art. 8a ust. 1 pkt 1 u.z.e.f. spójnika "oraz" wyklucza uznanie, jakoby wolą prawodawcy było zastosowanie wyjątku w razie wystąpienia tylko jednej z przesłanek wymienionych w pkt 1 i 2.

Tezy o woli prawodawcy do szerszego stosowania wyjątku, niż wyrażona w art. 8a ust. 1 u.z.e.f., nie uzasadniają także względy wykładni historycznej - tak materiały z prac Sejmu RP nad Nowelą z 2016r., w szczególności dotyczące etapu, gdy dodano do niej art. 8a (patrz: pełen zapis przebiegu posiedzenia Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych (Nr 76) i Komisji Polityki Społecznej i Rodziny (Nr 55) z 15 grudnia 2016r., sygnowanego przez Kancelarie Sejmu, Biuro Komisji Sejmowych). Pozwalają one zrekonstruować intencje osób, reprezentujących większość parlamentarną, która opowiedziała się za przyjęciem danych regulacji.

Sąd wobec tego, w realiach rozpatrywanej sprawy, uznał, że zbędne było prowadzenie przez Ministra postępowania w kierunku ustalenia, czy zachodzą inne przesłanki z art. 8a u.z.e.f., pozwalające zastosować wobec Skarżącej wyłączenie reguł ogólnych, skoro oczywistym było, że w żadnej mierze nie jest spełniony w sprawie warunek "krótkotrwałości" służby męża Skarżącej. W tym kontekście zarzuty naruszenia przepisów postępowania wskazane w skardze nie mogły być uznane za zasadne.

Sąd, odnosząc się do argumentacji Skarżącej prezentowanej we wniosku z [...] lutego 2018r., wszczynającym postępowania w sprawie, o trudnej sytuacji, w jakiej znalazła się Skarżąca po zastosowaniu do otrzymywanego przez Nią świadczenia rodzinnego art. 24a u.z.e.f., stwierdza, że są to argumenty, które nie zostały uwzględnione przez ustawodawcę w treści art. 8a u.z.e.f. Tym samym ani organ administracyjny, który wydał w odniesieniu do Skarżącej ww. decyzję, ani Sąd administracyjny, badający legalność ww. decyzji uznaniowej nie mógł wziąć ich pod uwagę, jako przesłanki pozwalającej na zastosowanie korzystnych zasad ustalenia wysokości świadczenia z zakresu zaopatrzenia emerytalnego. Tym samym brak odniesienia się przez Ministra w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uznaniowej do tej kwestii, jakkolwiek stanowił wadliwość procesową, tym niemniej, nie miała ona i nie mogła mieć wpływu na wynik sprawy.

Sąd nie znalazł też podstaw do uwzględnienia podnoszonych w uzasadnieniu ww. wniosków zarzutów w zakresie konstytucyjności rozwiązań prawnych przyjętych w u.z.e.f. oraz ich zgodności z Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Po pierwsze dlatego, że zaskarżona decyzja Ministra nie rozstrzyga o obniżeniu świadczenia emerytalnego i wydano ją na podstawie art. 8a u.z.e.f. Po drugie rolą Sądu administracyjnego, o czym mowa wyżej, jest wyłącznie kontrola kwestionowanej decyzji w świetne regulacji normatywnych. Natomiast ocena zasadności ich przyjęcia przez ustawodawcę wykracza poza kompetencje Sądu administracyjnego, który jest obowiązany stosować prawo (wobec zasady trójpodziału podziału władz – art. 10 Konstytucji RP). Stanowienie prawa, z uwzględnieniem ram konstytucyjnych, pozostaje w kompetencjach ustawodawcy wyposażonego w demokratyczny mandat od wyborców (art. 10 i art. 95 ust. 1 Konstytucji RP). W konsekwencji, ocena tego, czy zastosowane rozwiązania są uzasadnione, należy w istocie do prawodawcy, wedle aksjologii większości – wyłonionych w demokratycznych wyborach – parlamentarzystów, o ile mieszczą się one w ramach zakreślonych generalnymi ramami Konstytucji RP. W tym kontekście warto odwołać się do stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu do projektu ustawy nowelizującej u.z.e.f., w którym wskazano, iż: "zarówno Trybunał Konstytucyjny, jak i Europejski Trybunał Praw Człowieka uznały, iż wprowadzone w ustawie dezubekizacyjnej z 2009r. rozwiązania są zgodne odpowiednio z Konstytucją RP, jak i z Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Rozwiązania wprowadzane obecnie projektowaną ustawą, są co prawda dalej idące niż te wprowadzone ustawą z 2009r., jednakże nie naruszają istoty prawa do zabezpieczenia społecznego, natomiast są niezbędne, ażeby wyeliminować dalej istniejące uprzywilejowanie byłych funkcjonariuszy pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa oraz pozostałych po nich osób uprawnionych do rent rodzinnych w zakresie świadczeń emerytalnych i rentowych". Dodać tylko trzeba, że ocena regulacji w zakresie zgodności z normami konstytucyjnymi należy do Trybunału Konstytucyjnego (art. 188 pkt 1 Konstytucji RP). Sąd w tym składzie, nie powziął jednak uzasadnionych wątpliwości, aby skierować doń pytanie, w myśl art. 193 Konstytucji RP.

4. Sąd, biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 151 i art. 132 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.