Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 888/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 23a ust. 1-6
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 18 sierpnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz (spr.) Sędzia WSA Jan Szuma po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 sierpnia 2021 roku sprawy ze skargi Ż. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zasiłku rodzinnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO lub Kolegium) decyzją z dnia [...] października 2020 r. nr [...] działając na podstawie art. 1, 17 ust.1 i art.18 ust.1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz.U. z 2018r., poz. 570), art.17 pkt 1, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 poz. 256 dalej k.p.a.) po rozpatrzeniu odwołania Ż. K. (dalej jako strona lub skarżąca) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza O. z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zasiłku rodzinnego.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco.

Decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O., wskazując na upoważnienie Burmistrza O., po rozpoznaniu wniosku Ż. K. z dnia [...] listopada 2018 r. przyznał zasiłek rodzinny na dzieci: P. K. i S. K. w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od dnia [...] listopada 2018 r. do dnia [...] października 2019 r., dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na syna P. K. w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od dnia [...] listopada 2028 r. do dnia [...] grudnia 2018 r. oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dzieci: P. i S. K. w wysokości po [...] zł jednorazowo na każde dziecko.

Decyzją z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] organ I instancji przyznał po rozpoznaniu wniosku Ż. K. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na syna P. K. w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od dnia [...] stycznia 2019 r. do dnia [...] października 2019 r.

Pismem z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] Wojewoda W. poinformował Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w O., że w okresie od dnia [...] kwietnia 2019 r. do dnia [...] marca 2020 r. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w związku z podleganiem R. K. (byłego męża skarżącej i ojca dzieci) w wyżej wymienionym okresie ustawodawstwu niemieckiemu z tytułu wykonywania pracy najemnej na terytorium [...].

Decyzją z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] Dyrektor Miejsko- Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O., działając z upoważnienia Burmistrza O., na podstawie oraz art. 32 ust. 1 w zw. z art. 23a ust. 5, art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 111, dalej u.ś.r.) uchylił w całości od dnia [...] kwietnia 2019 r. własne decyzje z dnia [...] listopada 2018 r. i [...] marca 2019 r. przyznające Ż. K. zasiłki rodzinne wraz z dodatkami na dzieci: P. K. i S. K..

W uzasadnieniu organ stwierdził, że w okresie od dnia [...] kwietnia 2019 r. do [...] marca 2020 r. w sprawie skarżącej znajdują zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w związku z podleganiem małżonka ustawodawstwu niemieckiemu, a od [...] kwietnia 2019 r. właściwym do wydania decyzji w sprawie zasiłku rodzinnego jest Wojewoda W..

Od ww. decyzji odwołanie wniosła Ż. K. reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika. W odwołaniu podniosła, że organ dopuścił się naruszenia:

1) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej polegające na niezałatwieniu sprawy na podstawie ustalonego stanu faktycznego oraz zebranego materiału dowodowego, z uwzględnieniem słusznego interesu odwołującej się oraz jej małoletnich dzieci,

2) art. 8, art. 9 oraz art. 11 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania i wydanie orzeczenia niezgodnego z zasadą pogłębiania zaufania, udzielania informacji oraz wyjaśniania zasadności zastosowanych przesłanek,

3) art. 23a ust. 5 oraz art. 32 u.ś.r. poprzez błędne ich zastosowanie polegające na uchyleniu decyzji o przyznaniu Ż. K. prawa do zasiłku rodzinnego na synów P. K. i S. K., podczas gdy w sprawie nie znajdą zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, albowiem R. K. nie jest członkiem rodziny Ż. K. w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż małżeństwo Ż. K. oraz R. K. zostało rozwiązane przez rozwód prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia [...].10.2018 r. sygn. [...], przez co nie są oni faktycznie i prawnie rodziną, a zatem dochód R. K. nie wlicza się do dochodu rodziny,

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przyznanie jej prawa do zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami za okres od dnia [...].04.2019 r. ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodów z:

a) wyroku rozwodowego Sądu Okręgowego w K. Wydział I Cywilny z dnia [...].10.2018 r. sygn. [...] na okoliczność rozwiązania małżeństwa odwołującej się przez rozwód, ustalenia faktycznych i prawnych członków rodziny odwołującej się,

b) pisma Wojewody W. z dnia [...].03.2020 r. na okoliczność wywiedzionych odwołań od decyzji wojewody o zastosowaniu przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, istnienia przesłanki do zawieszenia niniejszego postępowania.

Opisaną we wstępie decyzją z dnia [...] października 2020 r. SKO w K. orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

SKO wskazało, że uchylenie decyzji o przyznaniu świadczeń rodzinnych, musi poprzedzać ustalenie wojewody o konieczności zastosowania w sprawie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Dokonane przez Wojewodę ustalenie ma ten skutek, że organ właściwy w sprawie świadczeń rodzinnych uchyla decyzję o przyznaniu świadczenia wychowawczego, co powinno nastąpić od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, w zakresie świadczeń rodzinnych. Powyższe wiąże się ze zmianą właściwości rzeczowej organu do rozpoznania wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych.

Mając na uwadze SKO stwierdziło, że skoro Wojewoda W., jako organ uprawniony do dokonania ustalenia, czy zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego takiego ustalenia dokonał, to organ właściwy - działający z upoważnienia Burmistrza O. Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej był zobligowany do uchylenia decyzji własnej w przedmiocie zasiłku rodzinnego.

W skardze do WSA Ż. K. reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika zaskarżyła decyzję Kolegium w całości, wniosła o jej uchylenie jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżąca podniosła następujące zarzuty:

1) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej polegające na niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a w konsekwencji wydaniu decyzji pomimo konieczności oczekiwania na stanowisko Wojewody W. w zakresie wywiedzionych przez skarżącą odwołań od decyzji o zastosowaniu przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego po ich uwzględnienia przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej,

2) art. 7b k.p.a. poprzez brak współdziałania w zakresie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy z Wojewodą W., oczekającym o zastosowaniu bądź też nie w sprawie skarżącej przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a w konsekwencji wydaniu decyzji nieuwzględniającej interes skarżącej oraz jej małoletnich dzieci,

3) art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącej możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, a tym samym uniemożliwieniu jej na wskazanie podejmowanych działań przez Wojewodę W. oraz Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w O. w zakresie zaskarżonych przez nią decyzji o zastosowaniu przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego,

4) art. 106 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji pomimo konieczności uzyskania stanowiska Wojewody W. w zakresie wywiedzionych przez skarżącą odwołań od decyzji o zastosowaniu przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego,

5) art. 136 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie z urzędu uzupełniającego postępowania dowodowego w zakresie stanowiska Wojewody W. w przedmiocie wywiedzionych przez skarżącą odwołań od decyzji o zastosowaniu przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego,

6) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie w niniejszej sprawie i wydanie decyzji utrzymującej zaskarżoną decyzję MGOPS w O. pomimo konieczności oczekiwania na decyzję Wojewody W. w zakresie wywiedzionych przez skarżącą odwołań od decyzji o zastosowaniu przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 poz. 137), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej p.p.s.a.

Przeprowadzając ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji wydanej przez organ I instancji Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie stwierdził, by naruszały one prawo. Skarga zatem nie mogła być uwzględniona.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2020 r., którą to decyzją, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, utrzymano w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] marca 2020 r. w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku rodzinnego.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.) Przepis art. 23a ust. 1- 5 u.ś.r. stanowi:

1. W przypadku gdy osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami wojewodzie.

2. W przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenia rodzinne lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1, organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

2a. Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się w przypadku wyjazdu lub pobytu turystycznego, leczniczego lub związanego z podjęciem przez dziecko kształcenia poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

3. W przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, wojewoda ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

4. W przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 1, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wydaje decyzję zgodnie z art. 21.

5. W przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń rodzinnych w innym państwie, o którym mowa w ust. 1, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Wobec tego, w przypadku gdy Wojewoda, działając po otrzymaniu wniosku organu właściwego w sprawie świadczeń rodzinnych (w niniejszej sprawie- Burmistrza) ustali, że w danym przypadku mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, to skutkiem tego jest uchylenie przez organ właściwy decyzji przyznającej świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w art. 23a ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

W orzecznictwie wskazuje się, że z art. 23a ust. 2 u.ś.r. nie wynika, by ustawodawca nałożył na "organy właściwe" obowiązek czynienia jakichkolwiek innych ustaleń, poza tym, czy osoba uprawniona lub członek jej rodziny przebywał w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenia rodzinne lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. To do wojewody należy ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przepisy ustawy nie dają ani organowi właściwemu, o jakim mowa w przywołanym przepisie, ani organowi odwoławczemu – samorządowemu kolegium odwoławczemu jakichkolwiek kompetencji do weryfikowania prawidłowości stanowiska wojewody, ani też organy te nie zostały wyposażone przez ustawodawcę w narzędzia uprawniające do dokonywania takiej kontroli. Prawidłowość poczynionych przez wojewodę ustaleń, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie, może być poddana ocenie dopiero na etapie kontrolowania wydanych przez wojewodę decyzji (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 6 lutego 2020 r. sygn. III SA/Gd 858/19, CBOSA).

Z powyższego wynika, że organ właściwy, po otrzymaniu informacji od wojewody, nie ma swobody działania, jest zobligowany do zastosowania art. 23a ust. 5 u.ś.r. Nie jest uprawniony do badania zasadności ustaleń wojewody, nie dokonuje analizy przesłanek, w oparciu o które wojewoda stwierdził, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji zabezpieczenia społecznego. Podkreślenia wymaga, że uchylenie decyzji w trybie art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie niesie ze sobą skutku w postaci obowiązku zwrotu pobranych świadczeń lub odmowy ich przyznania, lecz przenosi kompetencję do rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie świadczeń rodzinnych na rzecz innego, umocowanego do tego prawnie organu. Z art. 23a ust. 6 u.ś.r. wynika bowiem, że w przypadku, o którym mowa w ust. 5, wojewoda wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Oznacza to, że od dnia, w którym osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, właściwym organem do orzekania w sprawie świadczeń rodzinnych jest wojewoda. Oznacza to, że osoba otrzymująca świadczenie rodzinne nie zostaje ich definitywnie pozbawiona, jedynie kompetencja do orzeczenia w ich zakresie zostaje przeniesiona na inny organ.(por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 13 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 633/17 oraz wyrok WSA w Olsztynie z dnia 14 września 2017 r. sygn. akt II SA/Ol 522/17, CBOSA) .

Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] Wojewoda W. poinformował organ właściwy- Burmistrza O., że w okresie od dnia [...] kwietnia 2019 r. do dnia [...] marca 2020 r. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w związku z podleganiem R. K. ustawodawstwu niemieckiemu z tytułu wykonywania pracy najemnej na terytorium [...]. Burmistrz O. był więc zobligowany do uchylenia decyzji własnej o przyznaniu zasiłku rodzinnego, co prawidłowo uczynił. SKO w K. zasadnie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Obie wydane w sprawie decyzje odpowiadają prawu i nie podlegały uchyleniu.

Zarzuty skargi koncentrujące się na naruszeniu przez organ przepisów procesowych (art. 7, 7b k.p.a.) nie zasługiwały na uwzględnienie. Jak już wyżej wskazano obligatoryjny charakter art. 23a ust. 5 nie pozwala organom na dokonanie własnych ustaleń co do zasadności stwierdzenia przez Wojewodę zastosowania przepisów o koordynacji. Bezzasadny okazał się również zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. gdyż skarżąca miała zapewnione prawo do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego. Nie było również konieczności uzyskiwania stanowiska Wojewody w zakresie wywiedzionych przez skarżącą odwołań. Żaden przepis materialny do takiego działania nie obliguje organu I instancji. Również za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 136 § 1 k.p.a. gdyż nie było potrzeby przeprowadzania uzupełniającego postępowania dowodowego do wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Jak już wyżej podniesiono, kwestionowanie ustaleń Wojewody odbywać się może poprzez kontrolę decyzji Wojewody, a nie na etapie niniejszego postępowania w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zasiłku rodzinnego.

Wnioski dowodowe skarżącej złożone na etapie skargi również nie zasługiwały na uwzględnienie, gdyż zgodnie z brzmieniem art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W sprawie Sąd nie doszukał się istotnych wątpliwości wymagających wyjaśnienia, materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy dał podstawę do wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i w konsekwencji skargę oddalił, na podstawie art. 151 p.p.s.a.