Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 854/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2011-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Sędzia WSA Bogusław Woźniak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Zalewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 listopada 2011 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieuregulowanych składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

PISMEM ZŁOŻONYM Z DNIA 10 LUTEGO 2011 R. J.K. ZWRÓCIŁ SIĘ DO ZAKŁADU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH Z PROŚBĄ O UMORZENIE NALEŻNOŚCI SKŁADKOWYCH Z UWAGI NA TRUDNĄ SYTUACJĘ FINANSOWĄ.

ZAWIADOMIENIEM Z DNIA 23 LUTEGO 2011 R. ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH POINFORMOWAŁ O WSZCZĘCIU POSTĘPOWANIA W SPRAWIE UMORZENIA PRZEZ ZAKŁAD NALEŻNOŚCI Z TYTUŁU SKŁADEK. JEDNOCZEŚNIE PISMEM Z DNIA 23 LUTEGO 2011 R. ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH WEZWAŁ DO ZŁOŻENIA DOKUMENTÓW NIEZBĘDNYCH DO ROZPATRZENIA WNIOSKU.

PO PRZEANALIZOWANIU AKT SPRAWY ORAZ DOKUMENTÓW W TYM ZŁOŻONYCH PRZEZ STRONĘ - ORGAN UZNAŁ, ŻE NIE ZASZŁY PRZESŁANKI UMOŻLIWIAJĄCE UMORZENIE NALEŻNOŚCI Z TYTUŁU SKŁADEK I WYDAŁ DECYZJĘ NR [...] W DNIU 5 KWIETNIA 2011 R., O ODMOWIE UMORZENIA.

W DNIU 21 KWIETNIA 2011 R., DO ZAKŁADU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH WPŁYNĘŁO PISMO W SPRAWIE PONOWNEGO ROZPATRZENIA WNIOSKU O UMORZENIE NALEŻNOŚCI SKŁADKOWYCH, KTÓRE UZASADNIA DRAMATYCZNĄ SYTUACJĄ FINANSOWĄ, MATERIALNĄ I ZDROWOTNĄ. ZŁOŻONO TEŻ NA TĘ OKOLICZNOŚĆ NOWE DOKUMENTY.

W WYNIKU PRZEPROWADZONEGO POSTĘPOWANIA ZOSTAŁA WYDANA DECYZJA Z DNIA 20 CZERWCA 2011 R., MOCĄ KTÓREJ UTRZYMANO DECYZJĘ Z 5 KWIETNIA 2011 R.

W UZASADNIENIU WSKAZANO, ŻE W NINIEJSZEJ SPRAWIE MAJĄ ZASTOSOWANIE PRZEPISY ART. 28 UST. 1 I 2 USTAWY Z DNIA 13 PAŹDZIERNIKA 1998 R., O SYSTEMIE UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH (DZ. U. Z 2009 R. NR 205, POZ. 1585 ZE ZM.), ORAZ § 3 ROZPORZĄDZENIA MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Z DNIA 31 LIPCA 2003 R., W SPRAWIE SZCZEGÓŁOWYCH ZASAD UMARZANIA NALEŻNOŚCI Z TYTUŁU SKŁADEK NA UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE (DZ. U. NR 144, POZ. 1365).

ZGODNIE Z ART. 28 UST. 1 USTAWY NALEŻNOŚCI Z TYTUŁU SKŁADEK MOGĄ BYĆ UMARZANE W CAŁOŚCI LUB CZĘŚCI PRZEZ ZAKŁAD, Z UWZGLĘDNIENIEM UST. 2-4 POWYŻSZEJ USTAWY.

Z ART. 28 UST. 2 USTAWY O SYSTEMIE UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH WYNIKA, IŻ NALEŻNOŚCI Z TYTUŁU SKŁADEK MOGĄ BYĆ UMARZANE, Z ZASTRZEŻENIEM UST. 3A, TYLKO W PRZYPADKU ICH CAŁKOWITEJ NIEŚCIĄGALNOŚCI, TJ. GDY:

1) DŁUŻNIK ZMARŁ NIE POZOSTAWIAJĄC ŻADNEGO MAJĄTKU LUB POZOSTAWIŁ RUCHOMOŚCI NIE PODLEGAJĄCE EGZEKUCJI NA PODSTAWIE ODRĘBNYCH PRZEPISÓW ALBO POZOSTAWIŁ PRZEDMIOTY CODZIENNEGO UŻYTKU DOMOWEGO, KTÓRYCH ŁĄCZNA WARTOŚĆ NIE PRZEKRACZA KWOTY STANOWIĄCEJ TRZYKROTNOŚĆ PRZECIĘTNEGO WYNAGRODZENIA I JEDNOCZEŚNIE BRAK JEST NASTĘPCÓW PRAWNYCH ORAZ NIE MA MOŻLIWOŚCI PRZENIESIENIA ODPOWIEDZIALNOŚCI NA OSOBY TRZECIE;

2) SĄD ODDALIŁ WNIOSEK O OGŁOSZENIE UPADŁOŚCI DŁUŻNIKA LUB UMORZYŁ POSTĘPOWANIE UPADŁOŚCIOWE Z PRZYCZYN, O KTÓRYCH MOWA W ART. 13 I ART. 361 PKT 1 USTAWY Z DNIA 28 LUTEGO 2003 R. - PRAWO UPADŁOŚCIOWE I NAPRAWCZE;

3) NASTĄPIŁO ZAPRZESTANIE PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI PRZY JEDNOCZESNYM BRAKU MAJĄTKU, Z KTÓREGO MOŻNA EGZEKWOWAĆ NALEŻNOŚCI, MAŁŻONKA, NASTĘPCÓW PRAWNYCH, MOŻLIWOŚCI PRZENIESIENIA ODPOWIEDZIALNOŚCI NA OSOBY TRZECIE W ROZUMIENIU PRZEPISÓW USTAWY Z DNIA 29 SIERPNIA 1997 R. - ORDYNACJA PODATKOWA (TEKST JEDNOLITY: DZ. U Z 2005 R. NR 8, POZ. 60 ZE ZM.);

4) NIE NASTĄPIŁO ZASPOKOJENIE NALEŻNOŚCI W ZAKOŃCZONYM POSTĘPOWANIU LIKWIDACYJNYM;

4A) WYSOKOŚĆ NIEOPŁACONEJ SKŁADKI NIE PRZEKRACZA KWOTY KOSZTÓW UPOMNIENIA W POSTĘPOWANIU EGZEKUCYJNYM;

5) NACZELNIK URZĘDU SKARBOWEGO LUB KOMORNIK SĄDOWY STWIERDZIŁ BRAK MAJĄTKU, Z KTÓREGO MOŻNA PROWADZIĆ EGZEKUCJĘ;

6) JEST OCZYWISTE, ŻE W POSTĘPOWANIU EGZEKUCYJNYM NIE UZYSKA SIĘ KWOT PRZEKRACZAJĄCYCH WYDATKI EGZEKUCYJNE.

ZGODNIE Z ART. 28 UST. 4 USTAWY UMORZENIE SKŁADEK POWODUJE TAKŻE UMORZENIE ODSETEK ZA ZWŁOKĘ, KOSZTÓW UPOMNIENIA I DODATKOWEJ OPŁATY.

W MYŚL NATOMIAST UST. 3A USTAWY NALEŻNOŚCI Z TYTUŁU SKŁADEK NA UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE UBEZPIECZONYCH BĘDĄCYCH RÓWNOCZEŚNIE PŁATNIKAMI SKŁADEK NA TE UBEZPIECZENIA MOGĄ BYĆ W UZASADNIONYCH PRZYPADKACH UMARZANE POMIMO BRAKU ICH CAŁKOWITEJ NIEŚCIĄGALNOŚCI. ZASADY UMARZANIA, O KTÓRYCH MOWA W UST. 3A SĄ OKREŚLONE W § 3 UST. 1 ROZPORZĄDZENIA MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Z DNIA 31 LIPCA 2003 R., W SPRAWIE SZCZEGÓŁOWYCH ZASAD UMARZANIA NALEŻNOŚCI Z TYTUŁU SKŁADEK NA UBEZPIECZENIE SPOŁECZNE.

ZGODNIE Z § 3 UST. 1 PKT 1 DO 3 ROZPORZĄDZENIA ZAKŁAD MOŻE UMORZYĆ NALEŻNOŚCI Z TYTUŁU SKŁADEK, JEŻELI ZOBOWIĄZANY WYKAŻE, ŻE ZE WZGLĘDU NA STAN MAJĄTKOWY I SYTUACJĘ RODZINNĄ NIE JEST W STANIE OPŁACIĆ TYCH NALEŻNOŚCI, PONIEWAŻ POCIĄGNĘŁOBY TO ZBYT CIĘŻKIE SKUTKI DLA ZOBOWIĄZANEGO I JEGO RODZINY, W SZCZEGÓLNOŚCI W PRZYPADKU:

1) GDY OPŁACENIE NALEŻNOŚCI Z TYTUŁU SKŁADEK POZBAWIŁOBY ZOBOWIĄZANEGO I JEGO RODZINĘ MOŻLIWOŚCI ZASPOKOJENIA NIEZBĘDNYCH POTRZEB ŻYCIOWYCH;

2) PONIESIENIA STRAT MATERIALNYCH W WYNIKU KLĘSKI ŻYWIOŁOWEJ LUB INNEGO NADZWYCZAJNEGO ZDARZENIA POWODUJĄCYCH, ŻE OPŁACENIE NALEŻNOŚCI Z TYTUŁU SKŁADEK MOGŁOBY POZBAWIĆ ZOBOWIĄZANEGO MOŻLIWOŚCI DALSZEGO PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI;

3) PRZEWLEKŁEJ CHOROBY ZOBOWIĄZANEGO LUB KONIECZNOŚCI SPRAWOWANIA OPIEKI NAD PRZEWLEKLE CHORYM CZŁONKIEM RODZINY, POZBAWIAJĄCEJ ZOBOWIĄZANEGO MOŻLIWOŚCI UZYSKIWANIA DOCHODU UMOŻLIWIAJĄCEGO OPŁACENIE NALEŻNOŚCI.

WSKAZANO, ŻE SKARŻĄCY ZAPRZESTAŁ PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ Z DNIEM 27 KWIETNIA 2005 R., CO POTWIERDZA DECYZJA Z DNIA 11 MAJA 2005 R., WYSTAWIONA PRZEZ WÓJTA GMINY. POSIADA ON WRAZ Z ŻONĄ Z.K. GOSPODARSTWO ROLNE O POWIERZCHNI 9,46 HA , CO STANOWI 6,9740 HA PRZELICZENIOWYCH. Z PRACY W GOSPODARSTWIE ROLNYM OSIĄGA WRAZ Z ŻONĄ DOCHÓD , KTÓRY WEDŁUG OGŁOSZENIA GŁÓWNEGO URZĘDU STATYSTYCZNEGO W 2010 ROKU WYNIÓSŁ [...] ZŁ W STOSUNKU ROCZNYM, CO STANOWIŁO DOCHÓD W GOSPODARSTWIE W WYSOKOŚCI [...] ZŁ - POWYŻSZY FAKT POTWIERDZA ZAŚWIADCZENIE WÓJTA GMINY Z DNIA 10 MAJA 2011 R. POZA TYM UZYSKUJE DODATKOWE DOCHODY POCHODZĄCE Z PRAC DORYWCZYCH. ZAŁĄCZONE DO AKT SPRAWY FAKTURY I DOWODY WPŁAT SĄ W CAŁOŚCI OPŁACONE, CO WSKAZUJE, IŻ NIE MA ZOBOWIĄZAŃ W STAŁYCH WYDATKACH ZWIĄZANYCH Z UTRZYMANIEM. NIE KORZYSTA TEŻ Z POMOCY SPOŁECZNEJ.

JEDNOCZEŚNIE STWIERDZONO, ŻE OPRÓCZ GOSPODARSTWA ROLNEGO POSIADA WRAZ Z ŻONĄ Z.K. NIERUCHOMOŚĆ NIEZABUDOWANĄ O POWIERZCHNI 1,83 HA, NA KTÓRYCH DOKONANO ZABEZPIECZENIA W POSTACI WPISU HIPOTEKI. PONADTO POSIADA LOKAL MIESZKALNY O POWIERZCHNI 22 M KW., W 2/3 CZĘŚCI.

DOŁĄCZONE DO AKT SPRAWY ZAŚWIADCZENIE LEKARSKIE Z DNIA 21 KWIETNIA 2011 R., POTWIERDZA, ŻE STRONA PROBLEMY ZDROWOTNE Z POWODU NADCIŚNIENIA TĘTNICZEGO, GUZKÓW KRWAWNICZYCH ODBYTU, ZMIAN ZWYRODNIENIOWYCH KRĘGOSŁUPA LĘDŹWIOWO-KRZYŻOWEGO. ZE WZGLĘDU NA STAN ZDROWIA WYMAGA DALSZEGO, STAŁEGO LECZENIA FARMAKOLOGICZNEGO. POMIMO, IŻ Z POWYŻSZEGO ZAŚWIADCZENIA WYNIKA, ŻE POWINIEN POWINIEN KONTYNUOWAĆ LECZENIE FARMAKOLOGICZNE, TO JEDNAK DO DOKUMENTACJI W SPRAWIE O UMORZENIE NALEŻNOŚCI I NIE DOŁĄCZONO ŻADNEJ FAKTURY POTWIERDZAJĄCEJ ZAKUP LEKÓW. PONADTO WSKAZANO, ŻE SKARŻĄCY NIE LEGITYMUJE SIĘ ORZECZENIEM O STOPNIU NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI, JAK RÓWNIEŻ ORZECZENIEM O NIEZDOLNOŚCI DO PRACY.

WOBEC TEGO ORGAN UZNAŁ, ŻE NIE ZOSTAŁA STWIERDZONA CAŁKOWITA NIEŚCIĄGALNOŚĆ ZADŁUŻENIA PRZEZ NACZELNIKA URZĘDU SKARBOWEGO LUB KOMORNIKA SĄDOWEGO ZGODNIE Z ART. 28 UST 3 PKT 5 USTAWY. NIE ZACHODZI PRZESŁANKA WYNIKAJĄCA Z ART. 28 UST. 3 PKT 4A WSKAZANEJ WYŻEJ USTAWY O SYSTEMIE UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH, GDYŻ KWOTA ZADŁUŻENIA Z TYTUŁU SKŁADEK ZNACZNIE PRZEKRACZA KWOTĘ KOSZTÓW UPOMNIENIA. POZA TYM NIE WYKORZYSTANO WSZYSTKICH ŚRODKÓW EGZEKUCYJNYCH I W ZWIĄZKU Z TYM NIE MOŻNA JEDNOZNACZNIE STWIERDZIĆ, ŻE W POSTĘPOWANIU EGZEKUCYJNYM NIE UZYSKA SIĘ KWOT PRZEKRACZAJĄCYCH WYDATKI EGZEKUCYJNE ( ART. 28 UST. 3 PKT 6 USTAWY). PODNIESIONO RÓWNIEŻ, IŻ SKARŻĄCY NIE UDOKUMENTOWAŁ W SPOSÓB DOSTATECZNY WAŻNEGO INTERESU STRONY. NIE WYKAZAŁ, ŻE ZE WZGLĘDU NA STAN MAJĄTKOWY I SYTUACJĘ RODZINNĄ NIE JEST W STANIE OPŁACIĆ ZALEGŁYCH NALEŻNOŚCI Z TYTUŁU SKŁADEK ZGODNIE Z ART. 28 UST. 3A W/W USTAWY W ZWIĄZKU Z § 3 UST. 1 PKT 1 I 3 ROZPORZĄDZENIA MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Z DNIA 31 LIPCA 2003 R., W SPRAWIE SZCZEGÓŁOWYCH ZASAD UMARZANIA NALEŻNOŚCI Z TYTUŁU SKŁADEK NA UBEZPIECZENIE SPOŁECZNE (DZ. U. NR 141 Z 2003 R., POZ. 1365).

JEDNOCZEŚNIE PODKREŚLONO, ŻE W ŚWIETLE ART. 28 POWYŻSZEJ USTAWY UMORZENIE SKŁADEK MA CHARAKTER UZNANIOWY, Z UWZGLĘDNIENIEM WARUNKÓW, O KTÓRYCH MOWA W ART. 28 UST. 2. OZNACZA TO, ŻE DECYZJA KAŻDORAZOWO NALEŻY DO ORGANU, KTÓRY W PRZYPADKU WYSTĄPIENIA PEWNYCH ZDARZEŃ CZY OKOLICZNOŚCI MOŻE, ALE NIE MUSI UMORZYĆ ZALEGŁOŚCI. TO ZNACZY, ŻE W PRZYPADKU ZAISTNIENIA FAKTU STWIERDZENIA CAŁKOWITEJ NIEŚCIĄGALNOŚCI, ORGAN MAJĄC MOŻLIWOŚCI UZNANIA ADMINISTRACYJNEGO W KWESTIA UMORZENIA NALEŻNOŚCI, NIE JEST ZOBOWIĄZANY DO ZASTOSOWANIA TEJ ULGI.

W SKARDZE DO WOJEWÓDZKIEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO W GDAŃSKU STRONA WNIOSŁA O UCHYLENIE DECYZJI ZAKŁADU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH, PODKREŚLAJĄC, ŻE JEJ TRUDNA SYTUACJA UZASADNIA UMORZENIE DOCHODZONYCH NALEŻNOŚCI. WSKAZAŁA, ŻE ZOSTAŁA NIESŁUSZNIE OBCIĄŻONA SKŁADKAMI ZUS.

ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH W ODPOWIEDZI NA SKARGĘ WNIÓSŁ O JEJ ODDALENIE, PODTRZYMUJĄC ARGUMENTACJĘ ZAPREZENTOWANĄ W ZASKARŻONEJ DECYZJI.

WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY W GDAŃSKU ZWAŻYŁ, CO NASTĘPUJE:

NA WSTĘPIE NALEŻY WSKAZAĆ, ŻE ZGODNIE Z ART. 1 § 1 I 2 USTAWY Z DNIA 30 SIERPNIA 2002 ROKU - PRAWO O USTROJU SĄDÓW ADMINISTRACYJNYCH (DZ. U. NR 153, POZ. 1269 ZE ZM.), SĄD ADMINISTRACYJNY SPRAWUJE KONTROLĘ ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ PRZEZ BADANIE ZGODNOŚCI ZASKARŻONYCH DECYZJI Z PRAWEM. W WYNIKU TAKIEJ KONTROLI DECYZJA MOŻE ZOSTAĆ UCHYLONA W RAZIE STWIERDZENIA, ŻE NARUSZONO PRZEPISY PRAWA MATERIALNEGO W STOPNIU MAJĄCYM WPŁYW NA WYNIK SPRAWY LUB DOSZŁO DO TAKIEGO NARUSZENIA PRZEPISÓW PRAWA PROCESOWEGO, KTÓRE MOGŁOBY W ISTOTNY SPOSÓB WPŁYNĄĆ NA WYNIK SPRAWY, EWENTUALNIE W RAZIE WYSTĄPIENIA OKOLICZNOŚCI MOGĄCYCH BYĆ PODSTAWĄ WZNOWIENIA POSTĘPOWANIA (ART. 145 § 1 PKT 1 LIT. A), B) I C) USTAWY Z DNIA 30 SIERPNIA 2002 ROKU - PRAWO O POSTĘPOWANIU PRZED SĄDAMI ADMINISTRACYJNYMI - DZ. U. NR 153, POZ. 1270 Z PÓŹN. ZM., OKREŚLANEJ DALEJ JAKO P.P.S.A). Z PRZEPISU ART. 134 § 1 P.P.S.A. WYNIKA, ŻE SĄD ROZSTRZYGA W GRANICACH DANEJ SPRAWY NIE BĘDĄC JEDNAK ZWIĄZANY ZARZUTAMI I WNIOSKAMI SKARGI ORAZ POWOŁANĄ PODSTAWĄ SKARGI. JEGO WYKŁADNIA WSKAZUJE, ŻE SĄD MA PRAWO ALE I OBOWIĄZEK DOKONANIA OCENY ZGODNOŚCI Z PRAWEM ZASKARŻONEGO AKTU ADMINISTRACYJNEGO, NAWET WÓWCZAS GDY DANY ZARZUT NIE ZOSTAŁ W SKARDZE PODNIESIONY.

Z DRUGIEJ JEDNAK STRONY GRANICĄ PRAW I OBOWIĄZKÓW SĄDU WYZNACZONĄ W ART. 134 § 1 P.P.S.A., JEST ZAKAZ WKRACZANIA W SPRAWĘ NOWĄ. GRANICE TE ZAŚ WYZNACZONE SĄ DWOMA ASPEKTAMI MIANOWICIE: LEGALNOŚCIĄ DZIAŁAŃ ORGANU ADMINISTRACYJNEGO ORAZ CAŁOKSZTAŁTEM ASPEKTÓW PRAWNYCH TEGO STOSUNKU PRAWNEGO, KTÓRY BYŁ OBJĘTY TREŚCIĄ ZASKARŻONEGO ROZSTRZYGNIĘCIA.

MAJĄC POWYŻSZE NA WZGLĘDZIE, SĄD UZNAŁ, ŻE W USTALONYM STANIE FAKTYCZNYM SKARGA NIE ZASŁUGUJE NA UWZGLĘDNIENIE, ALBOWIEM ZASKARŻONA DECYZJA NIE NARUSZA PRAWA.

PRZEDMIOTEM ROZPOZNAWANEJ SPRAWY JEST DECYZJA ZAKŁADU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ODMAWIAJĄCA UMORZENIA STRONIE SKŁADEK NA UBEZPIECZENIE SPOŁECZNE I ZDROWOTNE ORAZ FUNDUSZ PRACY.

ZGODNIE Z TREŚCIĄ ART. 28 UST. 1 I 2 U.S.U.S. NALEŻNOŚCI Z TYTUŁU SKŁADEK, POD KTÓRYM TO POJĘCIEM NALEŻY ROZUMIEĆ SKŁADKI, ODSETKI ZA ZWŁOKĘ, KOSZTY EGZEKUCYJNE, KOSZTY UPOMNIENIA I DODATKOWĄ OPŁATĘ (ART. 24 UST. 2 U.S.U.S.), MOGĄ BYĆ UMARZANE W CAŁOŚCI LUB W CZĘŚCI PRZEZ ZAKŁAD TYLKO W PRZYPADKU ICH CAŁKOWITEJ NIEŚCIĄGALNOŚCI, KTÓRA ZACHODZI W SYTUACJACH ENUMERATYWNIE WYMIENIONYCH W UST. 3 TEGO PRZEPISU,

WYLICZENIE ZAWARTE W POWOŁANYM PRZEPISIE MA CHARAKTER WYCZERPUJĄCY, A TYM SAMYM STANOWI ZAMKNIĘTY KATALOG SYTUACJI, W KTÓRYCH MOŻNA UZNAĆ, IŻ MA MIEJSCE CAŁKOWITA NIEŚCIĄGALNOŚĆ NALEŻNOŚCI Z TYTUŁU SKŁADEK.

DOPIERO ZAISTNIENIE KTÓREJKOLWIEK Z PRZESŁANEK OKREŚLONYCH W TEJ NORMIE, DAJE POTENCJALNĄ MOŻLIWOŚĆ UMORZENIA POWSTAŁEGO WOBEC ZUS ZADŁUŻENIA, JEDNAK NAWET WÓWCZAS OZNACZA TO DLA ORGANU PODEJMUJĄCEGO ROZSTRZYGNIĘCIE TYLKO MOŻLIWOŚĆ UMORZENIA NALEŻNOŚCI Z TYTUŁU SKŁADEK, A NIE PRAWNY OBOWIĄZEK ICH UMORZENIA.

PRZEPIS ART. 28 UST. 2 U.S.U.S. JEST OPARTY NA KONSTRUKCJI TZW. UZNANIA ADMINISTRACYJNEGO, CO OZNACZA, ŻE DECYZJA W ZAKRESIE SPRAW DOTYCZĄCYCH UMORZENIA NALEŻNOŚCI PRZYSŁUGUJE KAŻDORAZOWO ORGANOWI, KTÓRY W RAZIE STWIERDZENIA CAŁKOWITEJ NIEŚCIĄGALNOŚCI SKŁADEK, ZACHODZĄCEJ W PRZYPADKACH WYMIENIONYCH W ART. 28 UST. 3 U.S.U.S. MOŻE, ALE NIE MUSI UMORZYĆ ZALEGŁOŚCI. JEDNOCZEŚNIE W PRZYPADKU STWIERDZENIA BRAKU CAŁKOWITEJ NIEŚCIĄGALNOŚCI, USTALANEJ WEDŁUG KRYTERIÓW WSKAZANYCH W ART. 28 UST. 3 U.S.U.S., ORGAN PODEJMUJĄCY DECYZJĘ NA PODSTAWIE ART. 28 UST. 2 U.S.U.S., POZBAWIONY JEST W OGÓLE PRAWNEJ MOŻLIWOŚCI UMORZENIA NALEŻNOŚCI.

WSKAZAĆ W SPRAWIE NALEŻY, ŻE SĄDY ADMINISTRACYJNE ROZPATRUJĄC TEGO TYPU SPRAWY W UZASADNIENIACH SWYCH WYROKÓW WIELOKROTNIE PODKREŚLAJĄ, ŻE UZNANIE ADMINISTRACYJNE NIE OZNACZA CAŁKOWITEJ DOWOLNOŚCI SPOSOBU ROZSTRZYGNIĘCIA WNIOSKU O UMORZENIE ZALEGŁOŚCI, JEDNAK KONTROLA LEGALNOŚCI TEGO ROZSTRZYGNIĘCIA PRZEZ SĄD ADMINISTRACYJNY JEST W TYM WYPADKU OGRANICZONA.

KONTROLA SĄDU ADMINISTRACYJNEGO SPROWADZA SIĘ W ISTOCIE DO BADANIA LEGALNOŚCI PRZEPROWADZONEGO W SPRAWIE POSTĘPOWANIA DOWODOWO-WYJAŚNIAJĄCEGO I POPRAWNOŚCI OCENY DOKONANEJ NA PODSTAWIE STANU FAKTYCZNEGO SPRAWY (POR. WYROK NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z 24 KWIETNIA 2001 ROKU, L SA/KA 498/00, OPUBL. W: PP Z 2001 R., NR 45, S. 14; POR. R. MASTALSKI [W:] B. ADAMIAK ET. AL., ORDYNACJA PODATKOWA. KOMENTARZ 2005, WROCŁAW 2005, S. 308).

SĄDOWA KONTROLA DECYZJI O CHARAKTERZE UZNANIOWYM OBEJMUJE WIĘC SAMO POSTĘPOWANIE POPRZEDZAJĄCE JEJ WYDANIE, ALE NIE ROZSTRZYGNIĘCIE, BĘDĄCE WYNIKIEM DOKONANIA WYBORU, O KTÓRYM BYŁA WYŻEJ MOWA. ZGODNIE BOWIEM Z ART. 1 § 1 I 2 P.P.S.A., SĄD ADMINISTRACYJNY SPRAWUJE, W ZAKRESIE SWEJ WŁAŚCIWOŚCI KONTROLĘ POD WZGLĘDEM ZGODNOŚCI Z PRAWEM. SKORO ZATEM SĄD DOKONUJE WYŁĄCZNIE KONTROLI LEGALNOŚCI ZASKARŻONEJ DECYZJI, NIE JEST WŁADNY WKRACZAĆ W SFERĘ UZNANIA ORGANÓW ADMINISTRACYJNEMU. W ŚWIETLE WSKAZANEGO WYŻEJ PRZEPISU SĄD NIE JEST BOWIEM UPRAWNIONY, ANI DO OCENY SŁUSZNOŚCI, ANI CELOWOŚCI ZASKARŻONEJ DECYZJI.

JEŻELI WIĘC ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH, DOKONUJĄC KONIECZNYCH USTALEŃ W SPRAWIE, NIE DOPUŚCIŁ SIĘ NARUSZENIA PRAWA PROCESOWEGO I USTALENIA TE SĄ WYSTARCZAJĄCE DO MERYTORYCZNEGO ZAŁATWIENIA WNIOSKU O UMORZENIE ZALEGŁOŚCI ORAZ JEŻELI DOKONANEJ OCENIE TEGO STANU FAKTYCZNEGO NIE MOŻNA ZARZUCIĆ DOWOLNOŚCI, TO WYPROWADZENIE Z TAKIEJ OCENY WNIOSKU CZY NALEŻY UMORZYĆ ZALEGŁOŚCI, JEST ZAGADNIENIEM NATURY SŁUSZNOŚCIOWEJ, KTÓRE UCHYLA SIĘ SPOD KONTROLI SĄDU ADMINISTRACYJNEGO SPRAWUJĄCEGO TYLKO KONTROLĘ ZGODNOŚCI DECYZJI ORGANÓW ADMINISTRACYJNYCH Z PRAWEM.

MAJĄC NA WZGLĘDZIE OKOLICZNOŚCI ROZPATRYWANEJ SPRAWY SĄD PODZIELA STANOWISKO ZAKŁADU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH CO DO BRAKU WYSTĄPIENIA PRZESŁANEK CAŁKOWITEJ NIEŚCIĄGALNOŚCI I - W KONSEKWENCJI - BRAKU PRAWNEJ MOŻLIWOŚCI UMORZENIA NALEŻNOŚCI W OPARCIU O TO KRYTERIUM. STRONA UZYSKUJE WRAZ Z MAŁŻONKIEM DOCHODY Z GOSPODARSTWA I PRACY DORYWCZEJ. POSIADA MAJĄTEK - JEST WSPÓŁWŁAŚCICIELEM NIERUCHOMOŚCI ROLNYCH, KTÓRE MOGĄ BYĆ PRZEDMIOTEM EGZEKUCJI.

W TYM MIEJSCU NALEŻY WSKAZAĆ, ŻE ZE ZNAJDUJĄCEJ SIĘ W AKTACH ADMINISTRACYJNYCH DOKUMENTACJI, TJ. WYPISU Z KSIĘGI WIECZYSTEJ WYNIKA, ŻE STRONA JEST TAKŻE WSPÓŁWŁAŚCICIELEM MIESZKANIA. DOKUMENTU TEGO W RAMACH UPRAWNIEŃ PROCESOWYCH SKARŻĄCEJ W POSTĘPOWANIU PRZED ZUS NIE ZAKWESTIONOWANO.

Z ZASKARŻONEJ DECYZJI WYNIKA TAKŻE, IŻ ORGAN UWZGLĘDNIŁ SKUTKI ZDARZEŃ LOSOWYCH, KTÓRE DOTKNĘŁY STRONĘ SKARŻĄCĄ. TRZEBA PRZY TYM ZWRÓCIĆ UWAGĘ, ŻE Z OŚWIADCZENIA MAJĄTKOWEGO STRONY WYNIKA, ŻE BUDOWA NOWEGO DOMU JEST KONTYNUOWANA, CO OZNACZA, ŻE SĄ NA TO ŚRODKI FINANSOWE, JAK I WSKAZUJE NA PRZEJŚCIOWY CHARAKTER TRUDNOŚCI.

REASUMUJĄC ZGODNIE Z ART. 24 UST. 2 U.S.U.S., SKŁADKI ORAZ ODSETKI ZA ZWŁOKĘ, KOSZTY EGZEKUCYJNE, KOSZTY UPOMNIENIA I DODATKOWA OPŁATA, ZWANE NALEŻNOŚCIAMI Z TYTUŁU SKŁADEK, NIEOPŁACONE W TERMINIE, PODLEGAJĄ ŚCIĄGNIĘCIU W TRYBIE PRZEPISÓW O POSTĘPOWANIU EGZEKUCYJNYM W ADMINISTRACJI LUB EGZEKUCJI SĄDOWEJ. ZADŁUŻENIE Z TYTUŁU NALEŻNOŚCI UBOCZNYCH PODLEGA TRYBOWI ART. 28 UST. 1-3 U.S.U.S.

W ŚWIETLE ZAŚ DYSPOZYCJI ART. 28 U.S.U.S., NIE ZAISTNIAŁ - W ROZPATRYWANEJ SPRAWIE - STAN CAŁKOWITEJ NIEŚCIĄGALNOŚCI, KTÓRY MÓGŁBY UZASADNIAĆ UMORZENIE ZALEGŁOŚCI. NALEŻY W TYM MIEJSCU JESZCZE RAZ PODKREŚLIĆ, ŻE KONSTRUKCJA UNORMOWANIA ZAWARTEGO W ART. 28 U.S.U.S., DAJE ORGANOWI ADMINISTRACYJNEMU PRAWO DO UMORZENIA ZALEGŁOŚCI W PRZYPADKU ZAISTNIENIA STANU CAŁKOWITEJ NIEŚCIĄGALNOŚCI, NIE OBLIGUJĄC JEDNAK ZAKŁADU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DO WYDANIA TAKIEGO ROZSTRZYGNIĘCIA.

POMIMO BRAKU ZAISTNIENIA STANU CAŁKOWITEJ NIEŚCIĄGALNOŚCI USTAWODAWCA PRZEWIDZIAŁ MOŻLIWOŚĆ UMARZANIA ZALEGŁOŚCI W UZASADNIONYCH PRZYPADKACH. POSZCZEGÓLNE PRZESŁANKI UMORZENIA Z TEJ PRZYCZYNY OKREŚLONE ZOSTAŁY W § 3 UST. 1 PKT 1-3 ROZPORZĄDZENIA MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Z 31 LIPCA 2003 R., W SPRAWIE SZCZEGÓŁOWYCH ZASAD UMARZANIA NALEŻNOŚCI Z TYTUŁU SKŁADEK NA UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE (DZ. U. Z 2003 R., NR 141, POZ. 1365; DALEJ JAKO ROZPORZĄDZENIE). ZGODNIE Z § 3 UST. 1 PKT 1-3 ROZPORZĄDZENIA, ZAKŁAD MOŻE UMORZYĆ NALEŻNOŚCI Z TYTUŁU SKŁADEK, JEŻELI ZOBOWIĄZANY WYKAŻE, ŻE ZE WZGLĘDU NA STAN MAJĄTKOWY I SYTUACJĘ RODZINNĄ NIE JEST W STANIE OPŁACIĆ TYCH NALEŻNOŚCI, PONIEWAŻ POCIĄGNĘŁOBY TO ZBYT CIĘŻKIE SKUTKI DLA ZOBOWIĄZANEGO I JEGO RODZINY, W SZCZEGÓLNOŚCI W PRZYPADKU, GDY OPŁACENIE NALEŻNOŚCI Z TYTUŁU SKŁADEK POZBAWIŁOBY ZOBOWIĄZANEGO I JEGO RODZINĘ MOŻLIWOŚCI ZASPOKOJENIA NIEZBĘDNYCH POTRZEB ŻYCIOWYCH, PONIESIENIA STRAT MATERIALNYCH W WYNIKU KLĘSKI ŻYWIOŁOWEJ LUB INNEGO NADZWYCZAJNEGO ZDARZENIA POWODUJĄCYCH, ŻE OPŁACENIE NALEŻNOŚCI Z TYTUŁU SKŁADEK MOGŁOBY POZBAWIĆ ZOBOWIĄZANEGO MOŻLIWOŚCI DALSZEGO PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI, PRZEWLEKŁEJ CHOROBY ZOBOWIĄZANEGO LUB KONIECZNOŚCI SPRAWOWANIA OPIEKI NAD PRZEWLEKLE CHORYM CZŁONKIEM RODZINY, POZBAWIAJĄCEJ ZOBOWIĄZANEGO MOŻLIWOŚCI UZYSKIWANIA DOCHODU UMOŻLIWIAJĄCEGO OPŁACENIE NALEŻNOŚCI.

W TYM MIEJSCU NALEŻY PODKREŚLIĆ, ŻE PRZYWOŁANY WYŻEJ PRZEPIS ROZPORZĄDZENIA DAJE ORGANOWI ADMINISTRACYJNEMU, PODOBNIE JAK W PRZYPADKU STWIERDZENIA STANU CAŁKOWITEJ NIEŚCIĄGALNOŚCI O JAKIEJ MOWA W ART. 28 U.S.U.S., MOŻLIWOŚĆ, A NIE OBOWIĄZEK UMORZENIA ZALEGŁOŚCI. TO W GESTII UZNANIA ZAKŁADU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH POZOSTAJE WIĘC, CZY PRZY ZAISTNIAŁYM STANIE FAKTYCZNYM ZA ZASADNE UZNA UMORZENIE NALEŻNYCH ŚWIADCZEŃ.

MAJĄC POWYŻSZE NA WZGLĘDZIE SĄD NIE ZNALAZŁ PODSTAW DO STWIERDZENIA NARUSZENIA PRAWA DAJĄCEGO PODSTAWĘ DO UCHYLENIA ZASKARŻONEJ DECYZJI I WYELIMINOWANIA JEJ Z OBROTU PRAWNEGO. ORGAN ADMINISTRACYJNY ZGROMADZIŁ KOMPLETNY MATERIAŁ DOWODOWY NIEZBĘDNY DO ANALIZY SYTUACJI MATERIALNEJ STRONY, A ZEBRANY MATERIAŁ DOWODOWY OCENIŁ W SPOSÓB WYCZERPUJĄCY. NA TEJ PODSTAWIE ORGAN, W RAMACH PRZYSŁUGUJĄCEGO MU UPRAWNIENIA DOSZEDŁ DO PRZEKONANIA, ŻE JAKKOLWIEK SYTUACJA STRONY I JEJ STAN ZDROWIA NIE JEST ZADAWALAJĄCY, TO JEDNAK NIE UNIEMOŻLIWIA ONA SPŁATY CAŁOŚCI ZOBOWIĄZAŃ, A TYM SAMYM NIE ZAISTNIAŁY PRZESŁANKI DO UMORZENIA O JAKICH MOWA W § 3 ROZPORZĄDZENIA.

SĄD ZAUWAŻA RÓWNIEŻ, ŻE USTAWOWYM OBOWIĄZKIEM ZUS JEST WYKORZYSTANIE WSZELKICH DOSTĘPNYCH ŚRODKÓW PRZYMUSOWEGO DOCHODZENIA NALEŻNOŚCI. ZOBOWIĄZANIA Z TYTUŁU SKŁADEK SĄ UPRZYWILEJOWANE I PODLEGAJĄ - CO DO ZASADY - ZASPOKOJENIU PRZED INNYMI NALEŻNOŚCIAMI (ART. 24 UST. 3 U.S.U.S.). UMORZENIE NALEŻNOŚCI Z TYTUŁU SKŁADEK STANOWI WYRAZ DEFINITYWNEJ REZYGNACJI UPRAWNIONEGO ORGANU Z MOŻLIWOŚCI ICH WYEGZEKWOWANIA. BIORĄC POD UWAGĘ PUBLICZNOPRAWNY CHARAKTER NALEŻNOŚCI Z TYTUŁU SKŁADEK NA UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE ORAZ UWZGLĘDNIAJĄC CELE, NA KTÓRE SĄ ONE PRZEZNACZANE, ORGANY ODPOWIEDZIALNE ZA ICH POBÓR ZOBLIGOWANE SĄ DO SZCZEGÓLNEJ STARANNOŚCI I OSTROŻNOŚCI W DYSPONOWANIU NIMI. JEŻELI ZATEM, TAK JAK W ROZPATRYWANEJ SPRAWIE, ISTNIEJE MOŻLIWOŚĆ WYEGZEKWOWANIA ZALEGŁYCH NALEŻNOŚCI A UMORZENIE ZALEGŁOŚCI PRZY BRAKU PRZESŁANKI CAŁKOWITEJ NIEŚCIĄGALNOŚCI JEST ZASTRZEŻONE JEDYNIE DLA SYTUACJI SZCZEGÓLNIE KRYTYCZNYCH, GDY ZE WZGLĘDU NA WIEK, STAN ZDROWIA ORAZ INNE WZGLĘDY SPOŁECZNE I ZNIKOME ŹRÓDŁO PRZYCHODÓW NA UTRZYMANIE JEST NIEMOŻLIWE WYWIĄZANIE SIĘ STRONY ZE ZOBOWIĄZAŃ WOBEC ZUS, KTÓRYCH ZAISTNIENIA ZAINTERESOWANA STRONA NIE WYKAZAŁA, TO NEGATYWNE DLA NIEJ ROZSTRZYGNIĘCIE NIE MOŻE BYĆ UWAŻANE ZA DOWOLNE.

REASUMUJĄC NALEŻY WSKAZAĆ, ŻE SYTUACJA STRONY, W KONTEKŚCIE PRZYWOŁANYCH WYŻEJ PRZEPISÓW REGULUJĄCYCH ZASADY UMARZANIA NALEŻNOŚCI Z TYTUŁU SKŁADEK, ZOSTAŁA W ROZPOZNAWANEJ SPRAWIE OCENIONA NALEŻYCIE PRZEZ ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH. JEDNOCZEŚNIE ORGAN TEN NIE STWIERDZAJĄC ZAISTNIENIA PRZESŁANEK O JAKICH MOWA W ART. 28 U.S.U.S., ORAZ ZAWARTYCH W ROZPORZĄDZENIU NIE MÓGŁ W ŚWIETLE OBOWIĄZUJĄCYCH PRZEPISÓW PRAWA UMORZYĆ ZALEGŁOŚCI.

W DOKTRYNIE PODKREŚLA SIĘ, ŻE SYSTEM UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH OPARTY JEST NA ZASADZIE SOLIDARYZMU SPOŁECZNEGO. NIEWYWIĄZYWANIE SIĘ Z OBOWIĄZKU ŚWIADCZEŃ, MAJĄCYCH POSTAĆ SKŁADEK NA USTALONE FUNDUSZE DEGENERUJE SYSTEM, PROWADZĄC DO PRZERZUCENIA ICH CIĘŻARU NA OGÓŁ SPOŁECZEŃSTWA. SKUTECZNE DOCHODZENIE ZALEGŁYCH SKŁADEK LEŻY ZATEM W INTERESIE SPOŁECZNYM.

NIEZALEŻNIE OD POWYŻSZEGO PRZYPOMNIEĆ NALEŻY, ŻE KAŻDA ZMIANA OKOLICZNOŚCI FAKTYCZNYCH, W SZCZEGÓLNOŚCI SYTUACJI MAJĄTKOWEJ, RODZINNEJ LUB ZDROWOTNEJ OSOBY ZOBOWIĄZANEJ, MOŻE BYĆ ZAWSZE PODSTAWĄ DO PONOWNEGO WYSTĄPIENIA Z WNIOSKIEM O UMORZENIE ZALEGŁOŚCI LUB Z WNIOSKIEM O ROZŁOŻENIE NALEŻNOŚCI NA RATY W MYŚL ART. 28 U.S.U.S., BOWIEM ODMOWA ICH UMORZENIA NIE STWARZA SYTUACJI POWAGI RZECZY OSĄDZONEJ I ZOBOWIĄZANY DO UISZCZENIA ZALEGŁOŚCI MOŻE WYSTĘPOWAĆ O JEJ UMORZENIE TAK DŁUGO, JAK DŁUGO ZALEGŁOŚĆ TA ISTNIEJE ZWŁASZCZA, JEŚLI JEGO SYTUACJA ULEGNIE POGORSZENIU.

MAJĄC NA UWADZE POWYŻSZE ROZWAŻANIA SĄD UZNAŁ, ŻE ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH, PODEJMUJĄC DECYZJĘ NIE WYKROCZYŁ POZA GRANICE PRZYZNANEGO MU UZNANIA ADMINISTRACYJNEGO.

MAJĄC NA UWADZE TREŚĆ ODWOŁANIA I SKARGI STRONY SKARŻĄCEJ WSKAZAĆ NALEŻY, ŻE PRZEDMIOTEM ROZPATRYWANEJ SKARGI JEST WYŁĄCZNIE DECYZJA ZAKŁADU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH Z 20 CZERWCA 2011 R., A NIE WYROKI SĄDÓW POWSZECHNYCH, W TYM DOTYCZĄCE PRAW Z ZAKRESU PRAWA UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH.

Z TYCH WSZYSTKICH WZGLĘDÓW WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY W GDAŃSKU, NIE ZNAJDUJĄC PODSTAW DO UWZGLĘDNIENIA SKARGI ODDALIŁ JĄ NA MOCY ART. 151 P.P.S.A.

DSZ