Postanowienie NSA, sygn. akt III OSK 4727/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Oddalono wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej [..] Zespołu Opieki Zdrowotnej im. [..] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 781/20 w sprawie ze skargi [..] Zespołu Opieki Zdrowotnej im. [..] na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [..] lutego 2020 r., nr [..] w przedmiocie nakazu usunięcia danych osobowych postanawia: oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 16 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 781/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [..] Zespołu Opieki Zdrowotnej [..] na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [..] lutego 2020 r. w przedmiocie nakazu usunięcia danych osobowych.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł [..] Zespół Opieki Zdrowotnej im. [..]. W skardze kasacyjnej zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest konieczne, ponieważ jej wykonanie spowodowałoby u skarżącego skutki niemożliwe do odwrócenia - usunięcie danych z nośnika zostałoby dokonane bezpowrotnie, w związku z czym nawet korzystne dla skarżącego orzeczenie NSA uniemożliwiałoby skarżącemu dalsze przetwarzanie danych osobowych znajdujących się na nośniku, bo dane te nie byłyby możliwe do odzyskania oraz zaistnienie okoliczności, które w przypadku uznania przez NSA skargi kasacyjnej za zasadną będą warunkowały odpowiedzialność karną, cywilną i administracyjną skarżącego za usunięcie danych osobowych znajdujących się na nośniku, a ponadto prowadzone jest postępowanie karne przed sądem Rejonowym w J., sygn. akt [.], gdzie nośnik stanowi dowód w postępowaniu. Skarżący podniósł, że wykonanie decyzji uniemożliwiałoby mu realizowanie obowiązków prawnych oraz zadań z zakresu zadań publicznych określonych w ustawie o archiwach. Zatem, gdyby skarżący najpierw usunął dane osobowe z nośnika, a następnie zaskarżona decyzja zostałaby uchylona wyrokiem, to sprawa przetwarzania danych osobowych uczestnika znajdujących się na nośniku podlegałaby umorzeniu jako bezprzedmiotowa, gdyż nie można wydać decyzji (nawet korzystnej dla skarżącego) w zakresie przetwarzania tych danych osobowych, gdyż przetwarzanie to nie będzie już mogło być wykonywane ze względów faktycznych (brak danych). Umorzenie postępowania będzie w konsekwencji prowadzić do uznania, że dane osobowe przetwarzane były w sposób niezgodny z prawem i konieczne było ich usunięcie z nośnika, a czynność taka będzie warunkować odpowiedzialność karną w postępowaniu karnym.

W odpowiedzi na wniosek uczestnik postępowania wniósł o jego oddalenie, wskazując, że ratio legis przepisów Unii Europejskiej jest bezwzględna ochrona danych osobowych osoby fizycznej, a ich przetwarzanie może odbywać się tylko na podstawie i w granicach prawa, zaś skarżący nie jest w stanie wykazać, że przetwarzanie danych uczestnika wynika z prawnie uzasadnionych interesów administratora.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r, poz. 2325 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a"), sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przyznanie stronie skarżącej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły wyrażonej w art. 61 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Przesłanki, jakimi powinien kierować się sąd przy rozstrzyganiu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu bądź czynności w sposób wyczerpujący zostały określone w art. 61 § 3 P.p.s.a., w myśl którego są nimi: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki te należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego wykazanie istnienia tych przesłanek spoczywa na stronie (por. np. post. NSA z 26 maja 2021 r., sygn. akt III OZ 380/21).

Celem instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, o której mowa we wskazanym wyżej przepisie, jest zapewnienie stronie skarżącej ochrony tymczasowej w toku sądowej kontroli skarżonego aktu przed następstwami wadliwych aktów lub czynności organów administracji publicznej, których wykonanie może doprowadzić do wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Skoro instytucja procesowa wstrzymania wykonania decyzji jest odstępstwem od generalnej zasady jej wykonalności i służyć ma stronie postępowania, chroniąc ją przed negatywnymi skutkami, jakie mogą powstać w wyniku wykonania rozstrzygnięcia, to w konsekwencji przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności nie powinny być interpretowane rozszerzająco. Pozostawienie przez ustawodawcę uznaniu Sądu zasadności wstrzymania aktu wiąże się w związku z powyższym z koniecznością szczególnie wnikliwego i przekonującego uzasadnienia przez skarżącego wniosku wykazującego potrzebę wstrzymania wykonania aktu, zwłaszcza, że na tym etapie postępowania sąd nie bada merytorycznej zasadności skargi. Chodzi zatem o szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (tak między innymi postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 889/04; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 694/04; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2005 r., sygn. akt II OZ 52/05).

W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a analiza akt sprawy przemawia za oddaleniem wniosku skarżącego. Należy bowiem uwzględnić charakter zaskarżonej decyzji, w której organ orzekł, iż skarżący dopuszcza się przetwarzania danych osobowych uczestnika postępowania z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa. Organ zwrócił uwagę, że w sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek z art. 6 ust. 1 i art. 9 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. UE. L. 2016.119.1. i Dz. UE.L. 2018.127.2) uprawniające [...] do przetwarzania danych osobowych skarżącego zawartych na dysku twardym komputera służbowego po ustaniu jego zatrudnienia. Powoływanie się przez [...] na przetwarzanie danych osobowych skarżącego w celu obrony przed ewentualnymi roszczeniami nie znajduje żadnego prawnego uzasadnienia i nie stanowi przesłanki uprawniającej do przetwarzania danych osobowych. Organ zwrócił uwagę na stan naruszenia prawa przez skarżącego w związku z przetwarzaniem danych osobowych uczestnika postępowania znajdujących się na dysku twardym komputera służbowego, tj. pogwałcenia w ten sposób art. 6 ust. 1, art. 9 ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 lit. a i b cyt. wyżej rozporządzenia.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ryzyko związane z ewentualnie błędną kwalifikacją przetwarzania danych osobowych przez skarżącego jako bezprawnego nie uzasadnia wstrzymania wykonania decyzji nakazującej usunięcie danych osobowych uczestnika postępowania. Decyzja, której dotyczy wniosek, jest szczególną decyzją. Organ stwierdził w niej bowiem, że doszło do nieuprawnionego przetwarzania danych osobowych i że stan ten musi być wyeliminowany, gdyż z istoty ochrony tych danych wynika konieczność jego usunięcia. Podstawową zasadą związaną z procesem przetwarzania danych osobowych jest bowiem zasada zgodności z prawem, innymi słowy legalności przetwarzania, sformułowana w art. 5 lit. a rozporządzenia 2016/679, którą uszczegóławiają, nadając jej normatywną treść, przepisy art. 6 oraz 9 rozporządzenia 2016/679, w oparciu o które organ wydał decyzję nakazującą usunięcie danych osobowych. Zasada legalności oznacza, że przetwarzanie danych osobowych jest możliwe tylko wtedy, gdy osoba dokonująca czynności w tym zakresie czyni to w oparciu o jedną z przesłanek przetwarzania danych ujętych w przepisach prawa. Brak tej przesłanki w odniesieniu do czynności skarżącego zarzucił skarżącemu w tej sprawie organ administracji publicznej, który orzekł o nakazie usunięcia danych osobowych uczestnika postępowania znajdujących się na dysku twardym jego komputera służbowego, po ustaniu stanu zatrudnienia uczestnika postępowania.

Tak jak była o tym mowa powyżej, celem ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, przewidzianej w art. 61 § 3 P.p.s.a. jest uchronienie wnioskodawcy przed określonymi w tym przepisie negatywnymi skutkami wykonania decyzji do czasu zakończenia kontroli sądowoadministracyjnej, jednak należy uwzględnić, że podejmując decyzję w sprawie zastosowania bądź odmowy zastosowania ochrony tymczasowej sąd administracyjny powinien wziąć pod uwagę nie tylko interes prawny skarżącego, ale także interesy prawne i stanowiska innych stron i uczestników postępowania. W tej sprawie ryzyko związane z możliwością utrzymywania stanu bezprawnego przetwarzania danych osobowych uczestnika postępowania przemawia przeciwko zastosowaniu ochrony tymczasowej.

Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 61 § 3 i 5 w zw. z art. 193 P.p.s.a.