Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1647/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Asesor WSA - Andrzej Kania, Protokolant - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi I. Sp. z o.o. w M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] marca 2005 r. Nr [...] , [...] , [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych i podatkowych I. Uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej I. Sp. z o.o. w M. II. Zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz I. Sp. z o.o. w M. 9416 /dziewięć tysięcy czterysta szesnaście/ zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. III. Orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] .3.2005 r. Dyrektor Izby Celnej w W.l - stosownie do treści art. 233 §1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60), art. 2 §4, 3 §1 pkt 1, art. 15, 19 §1, art. 35, 98, 99 §1 i 2, art. 101, art. 211, 222 §2, art. 242 §3, art. 253 §1 pkt 1, art. 254 §4 oraz art. 262 ustawy z dnia 9.1.1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. Nr 75, poz. 802 ze zm.), a także art. 2 ust. 2, art. 6 ust. 7, art. 11 ust. 4 i 5, art. 11c, art. 13, art. 15 ust. 4 i art. 18 ustawy z dnia 8.1.1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) - po rozpatrzeniu odwołań od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] .10.2004 r.:

a) uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej oznaczenia "S i J" Sp. z o.o. w likwidacji (w chwili orzekania w upadłości) oraz "T" Sp. z o.o. jako dłużników w rozumieniu art. 211 §3 Kodeksu celnego i umorzył wobec tych podmiotów postępowanie organu pierwszej instancji;

b) określił, iż dług celny powstał [...] .10.2001 r.;

c) określił stawki celne oraz kwoty wynikające z długu celnego, a także orzekł w kwestii zobowiązania podatkowego odnośnie poszczególnych towarów. Wskazał też, że łączna kwota cła i podatku wynosi [...] zł;

d) orzekł w kwestii obliczania kwoty odsetek, o których mowa w art. 242 §3 Kodeksu celnego;

e) określił też zasady obliczania odsetek od zobowiązania podatkowego.

W pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

Jak wynika to z akt administracyjnych w dniu [...] .9.2001 r. w Urzędzie Celnym w N. T. - Oddział Celny w C. został zarejestrowany towar w postaci odzieży pod poz. [...] i przekazany do UC w W. W dniu [...] .9.2001 r. w Urzędzie Celnym w W. w Miejscu Uznanym "S i J" ww. towarowi nadano ewidencję odbiorczą Nr [...]

W dniu [...] .10.2001 r. w Urzędzie Celnym w W. w Miejscu Uznanym "S i J" przedmiotowy towar objęto procedurą tranzytu według dokumentu JDA Nr [...] i został skierowany do Oddziału Celnego w O. z terminem dostarczenia do dnia [...] .10.2001 r.

W związku z tym, iż Oddział Celny w O nie potwierdził zakończenia procedury tranzytu, Dyrektor Urzędu Celnego w W. postanowieniem z dnia [...] .1.2002 r. wszczął z urzędu postępowanie celne w stosunku do Spółki z o.o. "S i J" Agencja Celna z siedzibą w W. oraz postanowieniem z dnia [...] .2.2002 r. wszczął z urzędu postępowanie celne w stosunku do Spółki z o.o. R.

Następnie w dniu [...] .6.2003 r. postanowieniem Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. wszczął z urzędu postępowanie celne w stosunku do Spółki z o.o. "T" Agencja Celna z siedzibą w W., zaś w dniu [...] .1.2004 r. postanowieniem organ celny pierwszej instancji wszczął z urzędu postępowanie celne w stosunku do Spółki z o.o. I z siedzibą w M.

Postanowieniami z dnia [...] .8.2004 r. oraz z dnia [...] .9.2004 r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. wszczął w stosunku do ww. podmiotów postępowanie w sprawie określenia wysokości kwot podatku od towarów i usług od towarów objętych procedurą tranzytu według ww. zgłoszenia celnego.

Następnie postanowieniem z dnia [...] .9.2004 r. organ celny pierwszej instancji - na podstawie art. 166 Ordynacji podatkowej - połączył toczące się postępowanie celne i podatkowe w sprawie towarów objętych procedurą tranzytu według ww. zgłoszenia celnego Nr [...] z dnia [...] .10.2001 r. w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Decyzją z dnia [...] .10.2004 r. sprostowaną postanowieniem z dnia [...] .102004 r., skierowaną do ww. podmiotów, Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. stwierdził, iż w stosunku do towarów objętych procedura tranzytu według ww. zgłoszenia celnego procedura tranzytu nie została zakończona (towar usunięto spod dozoru celnego), dlatego też powstał dług celny oraz zobowiązanie podatkowe, określając jego szczegółową wartość.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ celny pierwszej instancji wskazał, iż ww. towar, wprowadzony na polski obszar celny i znajdujący się pod dozorem celnym, został usunięty spod dozoru celnego, co skutkuje powstaniem długu celnego w przywozie - na podstawie art. 211 §1 Kodeksu celnego. Dłużnikami są: Spółka z o.o. R. - odbiorca towaru, Spółka z o.o. I. - przewoźnik, Spółka z o.o. "T" Agencja Celna - główny zobowiązany, Agencja Celna "S i J" Spółka z o.o. w likwidacji - zgłaszająca towar do procedury i posiadająca upoważnienie od odbiorcy towaru.

"S i J" Spółka z o.o. w upadłości pismem z dnia [...] .10.2004 r., uzupełnionym pismami z dnia: [...] .10.2004 r., [...] .2.2005 r.,[...] .2.2005 r. i z dnia [...] .2.2005 r., oraz Spółka z o.o. "T" pismem z dnia [...] .10.2004 r., uzupełnionym pismem z dnia [...] .12.2004 r., złożyły odwołania od ww. decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W.

W wyniku rozpatrzenia ww. odwołań Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z dnia [...] .3.2005 r. orzekł w tym zakresie, co zrelacjonowano na wstępie.

Pismem z dnia [...] .4.2005 r. Spółka z o.o. I, reprezentowana przez radcę prawnego D. C. sporządziła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] .3.2005 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Skarżący zarzucił decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. naruszenie:

1) art. 64 §1, 2 i 3 Kodeksu celnego poprzez przyjęcie przez organ celny zgłoszenia Nr [...] , chociaż było wypełnione niezgodnie z dyspozycją ww. art. 64 §1 Kodeksu celnego oraz załącznikiem nr 6 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7.9.2001 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych;

2) art. 230 §1 i 4 Kodeksu celnego z uwagi na to, że spółka dowiedziała się, iż jest dłużnikiem w niniejszej sprawie w dniu [...] .4.2005 r., tj. po upływie 3 lat, licząc od dnia powstania długu celnego;

3) art. 93 §1 Kodeksu celnego w związku z art. 54 §1 Ordynacji podatkowej poprzez naliczenie odsetek za zwłokę;

4) art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez niewyjaśnienie wszystkich zobowiązanych w sprawie, zwłaszcza nieustalenie danych wszystkich przewoźników;

5) art. 123 Ordynacji podatkowej poprzez niedoinformowanie o zebraniu materiału dowodowego w sprawie i możliwości ustosunkowania się do niego.

W motywach wskazano, że:

1) w polu 50 formularza SAD (główny zobowiązany) wpisano nazwisko kierowcy spółki "I." - tj. przewoźnika;

2) skarżąca spółka dowiedziała się, iż jest dłużnikiem z decyzji Organu II - giej instancji. Akt ten został doręczony [...] .4.2005 r. W związku z tym, iż skarżąca dowiedziała się, że jest dłużnikiem dopiero w powyższym terminie, przy czym dług celny wygasł przez przedawnienie, albowiem zgodnie z art. 230 §4 Kodeksu celnego powiadomienie dłużnika nie może nastąpić po upływie 3 lat, licząc od dnia powstania długu celnego.

W dalszej części uzasadnienia skarżąca zanegowała prawidłowość doręczenia decyzji Organu I instancji, zarzuciła brak ustalenia kwestii własności samochodów przewożących towar (danych wszystkich przewoźników). Wskazano też, że skarżąca nie została poinformowana o zebraniu materiału dowodowego sprawie, a tym samym nie miała możliwości ustosunkowania się do niego. Zauważono też, że objęcie towaru procedurą tranzytu wymaga złożenia zabezpieczenia w celu pokrycia kwoty wynikającej z długu celnego mogącego powstać w stosunku do tych towarów.

W odpowiedzi na skargę - żądając oddalenia wniesionego środka zaskarżenia - podniesiono argumenty zbieżne z motywami zaskarżonych aktów administracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest zasadna.

Na wstępie zauważyć należy, że sądy administracyjne, w tym i sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm)., w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie (akt ten cyt. jest dalej jako Pr. o p.p.s.a.).

Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega też wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy. Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi bowiem istotny element efektywności i ważna przesłankę istnienia społecznej akceptacji i działania aparatu administracyjnego państwa. Stopień zaś akceptacji i owego działania organów administracji rządowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa.

W powyższym kontekście - oceniając wniesiony środek zaskarżenia - wskazać trzeba, iż:

I. W świetle podniesionych w skardze zarzutów najistotniejszą kwestią jest zagadnienie doręczenia skarżącej spółce decyzji Organu I - szej instancji. Z twierdzeń zaprezentowanych na rozprawie - przez pełnomocnika - wynika, iż próba doręczenia stronie tegoż aktu administracyjnego miała miejsce nie w siedzibie spółki ale w obiekcie budowanym przez skarżącą, gdzie przybyli dwaj funkcjonariusze celni. Zaproponowali oni odbiór korespondencji obecnemu tam R. T., który odmówił jej przyjęcia. Będąc pracownikiem zajmującym się zaopatrzeniem uznał się za nieuprawnionego do odbioru korespondencji. Wskazał też, że pracownik uprawniony do odbioru korespondencji znajduje się w siedzibie skarżącej spółki. Wówczas to funkcjonariusze celni sporządzili notatkę, która widnieje na k. 62 akt administracyjnych.

Ta ostatnia, znajdująca się na ostatniej stronie decyzji, jest tak sporządzona, że tylko część treści jest czytelna. Pewna jest data czynności i fakt odmowy przyjęcia decyzji. Nie można natomiast ustalić kto ją sporządził, a także nieczytelna jest końcowa część informacji we fragmencie poprzedzającym podpisy.

Powyższe - w konfrontacji z twierdzeniami zaprezentowanymi przez pełnomocnika skarżącej na rozprawie - uniemożliwia ocenę treści odpowiedzi na skargę (w warstwie uzasadnienia) odnośnie prawidłowości doręczenia decyzji Organu I - szej instancji. Ta zaś kwestia ma istotne znaczenie w kontekście podnoszonego faktu, iż skarżąca o decyzji dowiedziała się z aktu administracyjnego Organu II - giej instancji (zgodnie z zaprezentowanym w skardze poglądem dług celny wygasł przez przedawnienie, albowiem zgodnie z art. 230 §4 Kodeksu celnego powiadomienie dłużnika nie może nastąpić po upływie 3 lat od dnia jego powstania).

Jednoznaczne wyjaśnienie tej kwestii wymaga przesłuchania autora (autorów) notatnika na okoliczność komu usiłowali doręczyć decyzję Organu I - szej instancji (tego brak jest w zapisku), a także gdzie miało to miejsce. Przesłuchać należy także R. T. na okoliczność podaną przez pełnomocnika na rozprawie. Gdyby okazało, że zeznania różnią się między sobą należałoby rozważyć możliwość dokonania konfrontacji tych osób celem ustalenia prawdy materialnej. Dopiero przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w powyższym zakresie pozwoli ustalić:

a) kto w rzeczywistości odmówił przyjęcia przesyłki i czy był on w ogóle osobą uprawnioną do odbioru przesyłki,

b) czy doręczenie nastąpiło w siedzibie skarżącej czy też poza nią.

Następnie należy dokonać oceny tego stanu przez pryzmat przepisów dotyczących doręczeń zawartych w Ordynacji podatkowej. Na marginesie należy zwrócić uwagę, iż powyższa kwestia tak właśnie powinna zostać wyjaśniona przed wydaniem decyzji przez Organ II - giej instancji. Organ ten winien sam dostrzec, że kwestia ta może mieć istotne znaczenie w ewentualnym postępowaniu sądowoadministracyjnym.

W sprawie - w kwestii doręczenia skarżącej decyzji Organu I - szej instancji - możliwa jest dwojaka konstrukcja:

a) doręczenia tegoż aktu administracyjnego dokonano prawidłowo (pracownik bezpodstawnie odmówił przyjęcia korespondencji), albo

b) czynności tej dokonano nieprawidłowo i strona dowiedziała się o decyzji z aktu administracyjnego Organu odwoławczego.

Uwzględniając powyższe odniesienie się Sądu do pozostałych zarzutów zawartych w skardze jest przedwczesne (na obecnym etapie postępowania sądowego) bowiem dalsza jego rola uzależniona jest od rozstrzygnięcia wskazanego wyżej dylematu.

II. Oceniając zaistniałą sytuację wskazać trzeba, że jest ona efektem opieszałości organów celnych. Jak wynika to z trafnej decyzji Organu II - giej instancji dług celny powstał [...] .10.2001 r., co było wiadome w kilkanaście dni później. Tymczasem postępowanie przed Organem I - szej instancji toczyło się wyjątkowo opieszale mimo, iż sprawa charakteryzuje się niezwykle prostym stanem faktycznym. Potwierdza to brak konieczności przeprowadzenia w sprawie szerszego postępowania wyjaśniającego.

Aktywność Organu I - szej instancji staje się widoczna dopiero wówczas, kiedy zbliżał się termin upływu trzech lat od momentu powstania długu celnego. Wtedy nie czekając na upływ terminu do zapoznania się stron z aktami sprawy (w aktach administracyjnych brak jest dowodów doręczenia stronom stosownych zawiadomień, co w dalszym postępowaniu należy uzupełnić), wydaje się decyzję, którą doręcza się z takim pośpiechem (oczywiście z wyłączeniem tradycyjnych form doręczeń), że nie wystarcza czasu aby ten akt należycie udokumentować, o czym była już mowa.

Kwestia zaś wydania decyzji przez Organ I - szej instancji przed upływem terminu do zapoznania się z aktami sprawy wynika z twierdzeń zaprezentowanych przez uczestników postępowania na rozprawie. W Organie I - szej instancji - tych, którzy to uprawnienie chcieli zrealizować - informowano, że nie jest to możliwe z uwagi na chorobę pracownika. Tymczasem akt nie udostępniono bo trwały intensywne prace nad przygotowaniem decyzji. Przyznał ten fakt na rozprawie pełnomocnik Dyrektora Izby Celnej.

Taki tok postępowania nie jest do zaakceptowania ani ze względu na dyrektywy praworządnościowe, ani z uwagi na elementarne zasady właściwej organizacji pracy. Wskazać jednak, że uchybienie to nie wpłynęło na wynik sprawy (vide art. 145 §1 pkt 1c Pr. o p.p.s.a.).

III. Sąd także dostrzega, iż uchybienia, o których była wyżej mowa dotyczą również innych uczestników biorących udział w toczącym się postępowaniu. Rozstrzygnięcia Organu II - giej instancji jednak nie wzruszono, albowiem w odniesieniu do "S i J" Sp z o.o. w upadłości oraz "T. Sp. z o.o. uchylono zaskarżoną decyzję i umorzono postępowanie organu pierwszej instancji (vide protokół rozprawy i akta adm.).

IV. Widząc potrzebę sanacji zaistniałych uchybień należało - stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1c, art. 152 i 200 Pr. o p.p.s.a. - orzec jak w sentencji.