Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 675/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Sędziowie: WSA Janusz Kasprzycki WSA Katarzyna Marasek-Zybura po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 listopada 2022 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 25 marca 2022 r., nr IG-II.7221.24.2022.EG w przedmiocie odmowy aktualizacji danych zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków skargę oddala.


UZASADNIENIE

Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej: MWINGiK) decyzją nr IG-II.7221.24.2022.EG z dnia 25 marca 2022 r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735) oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 1990) po rozpatrzeniu odwołania skarżącego J. S., uchylił decyzję Nr [...] Prezydenta Miasta K. z dnia 27 stycznia 2022 r. Znak: [...] i orzekł o odmowie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu nr [...], jedn. ewid. K., polegającej na aktualizacji danych ewidencyjnych dotyczących: położenia, granic, powierzchni, rodzaju użytków gruntowych, oznaczenia księgi wieczystej, właścicieli dla działki nr 1, zgodnie z wnioskiem z dnia 7 maja 2021 r.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Pismem z 26 sierpnia 2021 r. stanowiącym doprecyzowanie wniosku z 7 maja 2021 r., skarżący zwrócił się do Prezydenta Miasta K. o dokonanie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu nr [...], jedn. ewid. K., polegającej na aktualizacji danych ewidencyjnych dotyczących: położenia, granic, powierzchni, rodzaju użytków gruntowych, oznaczenia księgi wieczystej, właścicieli dla działki nr 1, w oparciu o dokument w postaci Wykazu zmian gruntowych - równoważnik dla działki 1 obr. [...] - odpis z operatu [...] znajdujący się w zasobie Urzędu Miasta K. Wydział Geodezji i Miar ul. [....] K. pod pozycją [...] co potwierdziła Kierownik Referatu Z. R. swoją pieczęcią urzędową. Wniosek nie został poparty innymi dokumentami przyjętymi do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, które uzasadniałyby wprowadzenie do operatu ewidencji gruntów i budynków udokumentowanej zmiany danych ewidencyjnych.

Prezydent Miasta K. po rozpatrzeniu ww. wniosku, decyzją Nr [...] z dnia 27 stycznia 2022 r. Znak: [...] orzekł o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego w sprawie aktualizacji danych ewidencyjnych objętych operatem ewidencji gruntów i budynków dla obrębu nr [...] jednostka ewidencyjna K. polegającej na aktualizacji danych w postaci: położenia, granic, powierzchni, rodzaju użytków gruntowych, oznaczenia księgi wieczystej, właścicieli dla działki nr 1 o powierzchni 0,1404 ha objętej księgą wieczystą [...] zgodnie z wnioskiem skarżącego z dnia 7 maja 2021 r.

W motywach rozstrzygnięcia, organ I instancji stwierdził, że dokument wskazany przez skarżącego, nie znajduje się w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym, a więc bezprzedmiotowe jest prowadzenie postępowania zmierzającego do ujawnienia w oparciu o ten dokument zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków, tym bardziej, że "Uwaga" zawarta w udostępnionej przez skarżącego kopii wykazu zmian – równoważnika odnosi się do błędnej powierzchni i granic działki nr 2 mały obręb nr [...], która jest daną archiwalną, a więc nie jest przedmiotem ewidencji gruntów i budynków.

Od powyższej decyzji odwołanie do MWINGiK wniósł skarżący, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i rozstrzygnięcie zgodnie z jego wnioskiem poprzez aktualizację danych w ewidencji w oparciu o dokument w postaci Wykazu zmian gruntowych - równoważnik dla działki 1 obr. [...] - odpis z operatu [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucił iż zaskarżona decyzja wydana została bez ustalenia stanu faktycznego w sprawie. Organ bezpodstawnie stwierdził, iż Wykaz zmian gruntowych - równoważnik dla działki 1 obr. [...] - odpis z operatu [...] nie znajdujący się w zasobie Urzędu Miasta K. Wydział Geodezji i Miar ul. [...] K. skoro został do tego zasobu przyjęty i zarejestrowany pod pozycją [...]. Zdaniem skarżącego bezpodstawne są twierdzenia iż dokument ten zawiera błędy gdyż co do faktu to on oddaje stan faktyczny, zaś dane znajdujące się w ewidencji są błędne. Ustalenie skali błędu możliwe jest dopiero po wykonaniu kompleksowego postępowania administracyjne wraz z kwerendą w dokumentacji archiwalnej i źródłowej oraz pomiarami na gruncie.

MWINGiK po rozpatrzeniu przedmiotowego zażalenia, wydał opisaną na wstępie decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy, streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz przytoczył przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie.

Na wstępie MWINGiK podkreślił, że w tutejszej Inspekcji na przestrzeni wielu lat toczyło się kilka postępowań odwoławczych w związku z wnioskami skarżącego. Organ zatem posiada wiedzę o założeniu operatu ewidencyjnego dla obrębu nr [...] K.

Na podstawie przepisów dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 1955 r. Nr 6 póz. 32) został założony operat ewidencji gruntów i budynków dla tzw. "małego obrębu" nr [...] G. (nr ewidencyjny [...]), z częścią kartograficzną w skali 1:1000, w której między innymi wykazano działkę nr 2.

Operatem nr [...] modernizacji ewidencji gruntów i budynków dla obrębu nr [...], jednostka ewidencyjna K. z częścią kartograficzną w skali 1:1000, przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 16 maja 1994 r. w całości zastąpiono dotychczasową ewidencję małego obrębu nr [...]. Operat ten stał się obowiązujący na mocy obwieszczenia Wojewody [...] z dnia 20 lipca 1994 r. ogłoszonego w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] Nr 16, póz. 64 z dnia 9 września 1994 r.

Z protokołu z wyłożenia operatu ewidencji gruntów do publicznego wglądu sporządzonego w ramach prac modernizacyjnych wynika, że w pozycji nr [...] ówczesna współwłaścicielka nieruchomości – L. przyjęła bez zastrzeżeń przebieg granic i powierzchnię działki nr 1 (0,1404 ha) powstałej z dawnej działki nr 2 (0,1653 ha), co potwierdziła złożonym podpisem w protokole w dniu 16 września 1993 r.

Z wykazu synchronizacyjnego (równoważnika) nadającego się do ujawnienia w księdze wieczystej, sporządzonego w ramach prac modernizacyjnych, wynika, że parceli gruntowej l.kat. 3 o pow. 0,1416 ha ujawnionej w LWH [...] b. gm. kat. G. przyporządkowano działkę ewidencyjną nr 1 o pow. 0,1404 ha obr. [...]. Przyjęty bez zastrzeżeń przez ówczesnego właściciela przebieg granic działki nr 1 z działkami sąsiednimi, wykazany na analogowej mapie ewidencyjnej w skali 1:1000 zmodernizowanego operatu ewidencji gruntów i budynków ([...]), a obecnie na cyfrowej mapie ewidencyjnej ([...]), nie uległ zmianie.

Aktualnie w rejestrze gruntów obrębu nr [...], jednostka ewidencyjna K., działka nr 1 o pow. 0,1404 ha, objęta księgą wieczystą nr [...] ujawniona jest w jednostce rejestrowej [...] jako współwłasność J. S., s. T. i K. w 1/2 cz. oraz J. S., s. J. i M. w 1/2 cz. Stan prawny ujawniony w operacie ewidencyjnym jest zgodny z zapisami w księgach wieczystych.

W księdze wieczystej [...] w dziale l ujawniono działkę nr 1 o pow. 0,1404 ha położoną w obrębie nr [...], jednostka ewidencyjna K. na wniosek z 24 sierpnia 1995 r. DZ.KW. [...] na podstawie mapy wraz z wykazem zmian gruntowych z 12 września 1994 r. ks. rob. [...]. W dziale II jako współwłaściciele ujawnieni są: J. S. s. T. i K. w 1/2 części oraz J. S. s. J. i M. w 1/2 części - na podstawie aktu notarialnego - umowy sprzedaży z 26 sierpnia 1999 r. Rep. [...].

Następnie organ odwoławczy odnosząc się zarzutów odwołania stwierdził, za ugruntowanym stanowiskiem sądów administracyjnych, że błędne jest oczekiwanie załatwienia sporu o zasięg prawa własności do nieruchomości w ramach postępowania ewidencyjnego. Organy ewidencyjne nie są uprawnione do rozstrzygania tego rodzaju kwestii, lecz jedynie do zbadania, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadne jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów W razie powstania sporu co do tego, czyją własnością jest nieruchomość ujawniona w operacie gruntów, powinno najpierw dojść do rozstrzygnięcia takiego sporu w drodze odpowiedniego procesu cywilnego, a dopiero potem do ujawnienia zapadłego w takim procesie wyroku w operacie ewidencyjnym. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje bowiem poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych.

MWINGiK zwrócił uwagę, że do złożonego wniosku o dokonanie aktualizacji, , skarżący nie dołączył żadnych dokumentów dowodzących zasadności zgłoszonych żądań i umożliwiających dokonanie wnioskowanej zmiany. Tymczasem w przypadku wszczęcia postępowania na wniosek, to skarżący jest obowiązany dostarczyć dokumenty geodezyjne, kartograficzne lub inne niezbędne do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków. W przypadku żądania wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków konieczność dostarczenia dokumentów geodezyjnych i innych niezbędnych do wprowadzenia zmian nie jest przesłanką formalną wniosku o wszczęcie postępowania, lecz przesłanką o charakterze materialnym. Złożenie stosownych dokumentów nie jest konieczne do wszczęcia postępowania, lecz do załatwienia sprawy zgodnie z żądaniem strony. Skarżącemu wielokrotnie wyjaśniono, iż nie odnaleziono operatu modernizacji o numerze [...] ani też wykazu zmian gruntowych z 12 września 1994 r. a przyczyną takiego stanu rzeczy jest okoliczność, iż ewidencja gruntów dla obrębu [...] jednostka ewidencyjna K. została założona w 1994 r. zgodnie z opracowaniem geodezyjnym [...] (nowy nr [...]) przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 16 maja 1994 r. Organ l instancji wielokrotnie wyjaśniał, iż dokument, na podstawie którego skarżący domaga się ujawnienia zmian danych ewidencyjnych, nie posiada klauzuli urzędowej, a więc nie jest kopią udostępnioną z opracowania przyjętego 16 maja 1994 r. do zasobu powiatowego geodezyjnego i kartograficznego przekazaną w ramach opracowania geodezyjnego [...]. Organ wskazał, iż wykonawca wykazu zmian gruntowych omyłkowo wpisał niewłaściwy nr operatu, a zamiast 92 winien był wpisać 94, ponieważ opracowanie przyjęto do powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w roku 1994.

Rozpatrując niniejszą sprawę podkreślić należy, że powierzchnia działki ewidencyjnej (w tym również powierzchnia użytków) nierozerwalnie wiąże się z przebiegiem jej granic oraz położeniem punktów granicznych. Dlatego też rozpatrując wniosek o zmianę powierzchni działki nr 1 należy mieć na uwadze przede wszystkim przepisy dotyczące przebiegu granic działek ewidencyjnych. Niedopuszczalna jest natomiast aktualizacja wpisów ewidencyjnych w oparciu o dokumenty archiwalne na podstawie ich ponownej oceny. Na wniosek strony można bowiem wprowadzić do ewidencji gruntów i budynków jedynie zmiany danych, objętych tą ewidencją, wynikające z nowych zdarzeń, a nie korygować wpisy na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów.

Organ odwoławczy odnosząc się do wniosku skarżącego oraz zarzutów podniesionych w odwołaniu stwierdził, że położenie działki jest niezmienne i nie podlega dyskusji. Działka położona jest w obrębie nr [...] w jednostce ewidencyjnej K. Powierzchnia działki jest funkcją jej granic, co jednoznacznie wynika z przepisów § 16 rozporządzenia egib. Dopiero po dokonaniu ustalenia przebiegu granic przedmiotowych działek i ich pomiaru, powierzchnia zostanie obliczona prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi zasadami. Podstawą żądanych zmian będzie przedłożony przez skarżącego operat techniczny określający dane ewidencyjne, przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, spełniający wymagania rozporządzenia egib w zakresie formatu danych i standardów technicznych tych danych oraz zawierający wykaz zmian danych ewidencyjnych. Z kolei brak dokumentacji geodezyjnej zawierającej współrzędne punktów załamania konturów użytków gruntowych oraz wykazu zmian danych dotyczących użytków gruntowych uniemożliwia wprowadzenie żądanych zmian w ewidencji gruntów i budynków. Natomiast o zmianę oznaczenia księgi wieczystej oraz właściciela działki nr 1 skarżący winien zwrócić się bezpośrednio do Sądu Rejonowego [...] w K., Wydział IV Ksiąg Wieczystych, który prowadzi księgi wieczyste dla terenu jednostki ewidencyjnej K.

Zdaniem organu odwoławczego, w operacie ewidencyjnym obrębu nr [...]: położenie, granice, powierzchnie, rodzaj użytków gruntowych wykazane są zgodnie z posiadaną przez Prezydenta Miasta K. dokumentacją geodezyjną przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, a dane o właścicielach działki nr 1 zgodnie ze stanem wieczysto-księgowym. Oznacza to, że dane te są aktualne i nie zachodzą okoliczności uzasadniające ich zmianę.

Odnosząc się do stwierdzenia zawartego w odwołaniu od decyzji, że ustalenie skali błędu możliwe jest dopiero po wykonaniu kompleksowego postępowania administracyjnego wraz z kwerendą w dokumentacji archiwalnej i źródłowej oraz pomiarami na gruncie MWINGiK zwrócił uwagę, iż kwerenda została przeprowadzona, o czym skarżący został poinformowany w pismach Referatu Archiwum Powiatowego Zasobu Geodezji i Kartografii Wydziału Geodezji Urzędu Miasta K. z 10 listopada 2020 r. oraz 2 lutego 2021 r.

Skarżący nie przedstawił dokumentacji potwierdzającej zgłoszone żądania, a więc nie ma podstawy do modyfikacji danych ewidencyjnych dotyczących działki nr 1. Dołączona przez skarżącego kopia wykazu synchronizacyjnego, jak już wcześniej wykazano, nie może stanowić podstawy do zmiany danych ewidencyjnych.

Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, domagając się uchylenia punktu 2 zaskarżonej decyzji oraz zobowiązania organów administracyjnych do rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z jego wnioskiem poprzez aktualizację danych w ewidencji w oparciu o dokument w postaci wykazu zmian gruntowych - równoważnik dla działki 1 obr. [...] - odpis z operatu [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucił, iż wydana została bez ustalenia stanu faktycznego w sprawie. Organ bezpodstawnie stwierdził, iż wykaz zmian gruntowych - równoważnik dla działki 1 obr. [...] - odpis z operatu [...] nie znajdujący się w zasobie Urzędu Miasta K. Wydział Geodezji i Miar ul. [...] K. skoro został do tego zasobu przyjęty i zarejestrowany pod pozycją [...]. Bezpodstawnie też stwierdzono, iż nie złożyłem tego dokumentu w odpisie do akt sprawy. Nadto dokument ten zawiera błędy gdyż co do faktu to on oddaje stan faktyczny zaś dane znajdujące się w ewidencji są błędne. Ustalenie skali błędu możliwe jest dopiero po wykonaniu kompleksowego postępowania administracyjne wraz z kwerendą w dokumentacji archiwalnej i źródłowej oraz pomiarami na gruncie

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Na wstępie wskazać trzeba, że niniejsza sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów, w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.), ze względu na konieczność jej rozpoznania, a także uwzględniając aktualną sytuację epidemiczną, jak również brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 25 marca 2022 r. uchylająca zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 27 stycznia 2022 r. o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie aktualizacji danych ewidencyjnych objętych operatem ewidencji gruntów i budynków dla obrębu nr [...] jednostka ewidencyjna K. i orzekająca o odmowie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu nr [...], jedn. ewid. K., polegającej na aktualizacji danych ewidencyjnych dotyczących: położenia, granic, powierzchni, rodzaju użytków gruntowych, oznaczenia księgi wieczystej, właścicieli dla działki nr 1, zgodnie z wnioskiem z dnia 7 maja 2021 r.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 20 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1990 z późn. zm.), zwanej dalej u.p.g.k. ewidencja gruntów i budynków obejmuje między innymi informacje dotyczące gruntów to jest ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Z kolei sama ewidencja gruntów i budynków została zdefiniowana w art. 2 pkt 8 u.p.g.k. jako system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Zasadniczo w ramach ewidencji gruntów obszar kraju został podzielony na jednostki ewidencyjne, które są obszarami gruntów położonych w granicach administracyjnych gminy, a w przypadku gdy w skład gminy wchodzi miejscowość o statusie miasta, również w granicach administracyjnych miasta. Z kolei jednostka ewidencyjna została podzielona na obręby ewidencyjne, które są określane przez nazwę i numer lub przez sam numer. W ramach obrębów ewidencyjnych funkcjonują działki ewidencyjne. (zob. E. Stefańska [w:] Prawo geodezyjne i kartograficzne. Komentarz, wyd. II, red. J. Lang, J. Maćkowiak, T. Myśliński, Warszawa 2018, art. 20).

W orzecznictwie przyjęto, że rejestr ewidencji gruntów ma być wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości, zawiera jedynie dane wynikające z tytułu własności, ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości zaistniały wcześniej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19.10.2011 r., I OSK 1764/10, LEX nr 1131488). Na jej podstawie strona nie nabywa więc prawa. Tak więc ewidencja gruntów jest tylko specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach, który pełni funkcje informacyjno-techniczne nie rozstrzygając sporów o prawo, ani nie nadaje czy ujmuje praw, ustalonych w innym trybie i przez inne organy (wyrok NSA z 26.01.2022 r., I OSK 667/19, LEX nr 3335638). W orzecznictwie podkreśla się, że ewidencja nie rozstrzyga natomiast sporów co do gruntów, organy ewidencyjne nie są zaś uprawnione do weryfikacji dokumentów, na podstawie których dokonują zmian w ewidencji. Ochronie i rejestracji praw podmiotowych służą natomiast księgi wieczyste, a spory na tle własności i sposobu korzystania z nieruchomości mogą być dochodzone przed sądami powszechnymi lub w innych odrębnych postępowaniach (zob. uzasadnienie wyroku WSA w Łodzi z 14.03.2012 r., III SA/Łd 24/12, LEX nr 1139539).

W art. 20 ustawy ustawodawca określił rodzaje informacji o gruntach (art. 20 ust. 1 pkt 1) oraz ich właścicielach (art. 20 ust. 2), które obejmuje ewidencja gruntów. Informacje te mają charakter zarówno przedmiotowy jak i podmiotowy. W odniesieniu do gruntów informacje o charakterze przedmiotowym dotyczą ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty (art. 20 ust. 1 pkt 1). Informacje podmiotowe (art. 20 ust. 2 pkt 1) dotyczą wskazania właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - innych osób fizycznych lub prawnych, w których władaniu znajdują się grunty, budynki lub ich części. Informacje o gruntach, budynkach i lokalach (zarówno podmiotowe, jak i przedmiotowe) zawiera operat ewidencyjny, którego zawartość określa art. 24 ust. 1 ustawy.

Zgodnie z art. 24 ust. 2a u.p.g.k. informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji:

1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z:

a) przepisów prawa,

b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4,

c) materiałów zasobu,

d) wykrycia błędnych informacji;

2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.

2b. Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje:

1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:

a) przepisów prawa,

b) wpisów w księgach wieczystych,

c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,

d) ostatecznych decyzji administracyjnych,

e) aktów notarialnych,

ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,

f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,

g) wpisów w innych rejestrach publicznych,

h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b;

2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.

Z kolei odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Zgodnie z § 29 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. poz. 1390 z późn. zm.), zwanego dalej "egib", Źródłami danych wykorzystywanych przy zakładaniu albo modernizacji ewidencji są:

1) materiały zgromadzone w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym;

2) wyniki pomiarów geodezyjnych lub oględzin;

3) dane zawarte w innych ewidencjach i rejestrach;

4) dane zawarte w dokumentach udostępnionych przez zainteresowane osoby, organy i jednostki organizacyjne.

Natomiast § 30 rozporządzenia przewiduje, iż Przebieg granic działek ewidencyjnych w procesie zakładania, modernizacji albo bieżącej aktualizacji ewidencji wykazuje się na podstawie:

1) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego sporządzonej na potrzeby:

a) postępowania rozgraniczeniowego,

b) postępowania w sprawie scalenia lub wymiany gruntów,

c) postępowania w sprawie scalenia i podziału nieruchomości,

d) postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej,

e) podziału nieruchomości,

f) wznowienia znaków granicznych, wyznaczenia punktów granicznych lub ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych;

2) innych materiałów zasobu dotyczących przebiegu granic;

3) dokumentacji geodezyjnej sporządzonej przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji.

Zgodnie z § 31 egib jeżeli brak jest dokumentacji lub materiałów, o których mowa w § 30, albo zawarte w nich dane nie pozwalają na odtworzenie położenia granic z dokładnością właściwą dla szczegółów I grupy określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 11 u.p.g.k., dane dotyczące położenia granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku pomiarów geodezyjnych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic.

W niniejszej sprawie organ nie mógł dokonać aktualizacji ponieważ nie zaistniały ku temu przesłanki określone w art. 24 ust. 2a u.p.g.k.

Przedmiotem sporu jest kwestia żądania skarżącego dokonania aktualizacji danych w ewidencji w oparciu o dokument w postaci "wykazu zmian gruntowych – równoważnik dla działki 1 obr. [...] – odpis z operatu [...]". Dokument ten został przedłożony przez skarżącego do akt sprawy.

Przede wszystkim należy wskazać, że w numerze przedmiotowego dokumentu jest błąd. Mianowicie wskazuje się w nim na nr operatu [...]. Tymczasem z wszystkich danych zawartych w tym dokumencie wynika, ze pochodzi on z okresu późniejszego, a więc z 1994r. Wynika to z zapisu znajdującego się na s. w "wykonano w roku 1994 BIURO MIERNICZE", ze s. 3, gdzie wprowadzono dane wynikające z postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia 3.VI.1993r. oraz z wpisu pod pieczęcią na s.3 "poz. [...]". Co więcej nr samego operatu wskazany na załączonym dokumencie jest w zasadzie zbieżny z numerem opracowania geodezyjnego [...] (nowy nr [...]) przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 16 maja 1994 r. Różni je jedynie rok opracowania. Stąd trafny jest wniosek organu, że wykonawca wykazu zmian gruntowych omyłkowo wpisał niewłaściwy numer operatu, a zamiast 92 winno być wpisane 94, ponieważ opracowanie przyjęto do powiatowego zasobu geodezyjnego w kartograficznego w roku 1994. Co więcej, organ poszukiwał operatu [...], który jednak nie został znaleziony. Wynika z tego fakt, że takiego operatu po prostu nie ma, a na dokumencie przedłożonym przez skarżącego, numer spornego operatu został nieprawidłowo wpisany.

Ponadto podkreślenia wymaga, że sama aktualizacja nie mogła nastąpić na podstawie złożonego przez skarżącego wniosku w oparciu o przedłożony przez niego dokument. "wykazu zmian gruntowych – równoważnik dla działki 1 obr. [...] – odpis z operatu [...]". Trafnie w orzecznictwie wskazuje się, że nie można dokonywać żadnych zmian własnościowych (m.in. zmiany granic i powierzchni działek) przez samoistne zmiany w ewidencji gruntów. Ewidencja gruntów jest bowiem tylko publicznym rejestrem obejmującym dane o gruntach wynikające z odpowiedniej dokumentacji urzędowej, który winien być utrzymywany w stałej aktualności co do stanu faktycznego i prawnego. Zmian w stanie prawnym zapisanym w ewidencji gruntów dokonuje się na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, a także innych aktów normatywnych (Wyrok NSA z 18.12.2019 r., I OSK 3227/18, LEX nr 3111322).

Należy przy tym wskazać, że modernizacja ewidencji gruntów i budynków, dla obrębu nr [...], jednostka ewidencyjna K. z częścią kartograficzną w skali 1:1000, nastąpiła na podstawie operatu nr [...], który został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 16 maja 1994 r. Operat ten stał się obowiązujący na mocy obwieszczenia Wojewody Krakowskiego z dnia 20 lipca 1994 r. ogłoszonego w Dzienniku Urzędowym Województwa Krakowskiego Nr 16, póz. 64 z dnia 9 września 1994 r. Właśnie w tymże obrębie [...] znajduje się działka nr 1, której współwłaścicielem jest obecnie skarżący. Należy podkreślić, na co zwrócił uwagę organ, że z protokołu z wyłożenia operatu ewidencji gruntów do publicznego wglądu sporządzonego w ramach prac modernizacyjnych wynika, że w pozycji nr 391 ówczesna współwłaścicielka nieruchomości przyjęła bez zastrzeżeń przebieg granic i powierzchnię działki nr 1 (0,1404 ha) powstałej z dawnej działki nr 2 (0,1653 ha), co potwierdziła złożonym podpisem w protokole w dniu 16 września 1993 r. Nie miała więc ona wątpliwości co do prawidłowości danych zawartych w operacie z modernizacji ewidencji z 1994r.

Wobec powyższego wniosek skarżącego mógł zostać potraktowany jedynie jako wniosek o aktualizacje danych. Jak już wyżej zostało wskazane taka aktualizacja następuje przede wszystkim na podstawie załączonych do wniosku dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w ramach prowadzonych ściśle określonych postępowań. Wyjątkowo sama aktualizacja może nastąpić także z urzędu w przypadku wykrycia błędnych informacji. Należy przyjąć, że wskazanie takich błędnych informacji może również nastąpić we wniosku o aktualizację.

W niniejszej sprawie organ trafnie przyjął, że nie można dokonać aktualizacji w oparciu o załączoną przez skarżącego dokument, gdyż nie jest to dokumentacja geodezyjną, a na dodatek, nawet gdyby przyjąć, że takowy operat istniał, to ma charakter archiwalny w stosunku do zmodernizowanej w 1994r. ewidencji gruntów i budynków dla obrębu [...] jednostka ewidencyjna K. W orzecznictwie przyjmuje się, iż dokumenty określające poprzedni stan prawny działek gruntu nie stanowią podstawy zarejestrowania tego stanu w ewidencji gruntów i budynków, jeżeli stan późniejszy został stwierdzony kolejnym dokumentem, z którym ustawodawca związał skutek wiążącego ustalenia stanu prawnego danych działek gruntu (uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie z 8 listopada 2010 r. IV SA/Wa 1558/10, Lex 758828, aprobowany przez E. Stefańską w: red. J. Lang, J. Maćkowiak, T. Myśliński, E. Stefańska, Prawo geodezyjne i kartograficzne. Komentarz, Wolters Kluwer 2018, s. 343, uw. 11 oraz wyrok NSA z 18.12.2019 r., I OSK 3227/18, LEX nr 3111322).

Z kolei aktualizacja ewidencji poprzez usunięcie błędu może dotyczyć tylko i wyłącznie błędów oczywistych, czyli takich, które można dostrzec z łatwością, a więc bez konieczności prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Organ ewidencyjny nie jest bowiem władny uwzględnić wniosku podmiotu ewidencyjnego, jeżeli żądanie wprowadzenia zmian dotyczy powierzchni działki. Taka powierzchnia wynika bowiem z przebiegu granicy działki ewidencyjnej.

Zgodnie z § 16 ust. 2 egib pole powierzchni, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, oblicza się na podstawie współrzędnych punktów granicznych działki ewidencyjnej, uwzględniając wartość poprawki odwzorowawczej, i wykazuje się w hektarach z precyzją zapisu do 0,0001 ha. Powierzchnia działki ewidencyjnej jest więc funkcją przebiegu jej granic, a nie odwrotnie. Powierzchnia działki wynika bowiem bezpośrednio z jej numerycznego opisu (Wyrok WSA w Krakowie z 16.05.2017 r., III SA/Kr 1582/16, LEX nr 2296947). Wobec powyższego trafnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zauważa się, że organy ewidencyjne nie są uprawnione do rozstrzygania sporów o prawo własności, o granice czy powierzchnie ich działek, lecz jedynie do zbadania, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadne jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 14 października 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 565/15, Wyrok WSA w Krakowie z 16.05.2017 r., III SA/Kr 1582/16, LEX nr 2296947). Nie jest natomiast w świetle § 62 rozporządzenia określanie powierzchni działki w oparciu o wielkość udziałów we współwłasności nieruchomości wykazanych w starych księgach wieczystych.

Sprostowanie błędnej, zdaniem skarżącej, powierzchni działki nie należy więc do kategorii błędów oczywistych i musi wynikać z ustalonych granic działki i zostać odpowiednio udokumentowane przez uprawnionego geodetę. Nie jest to więc błąd oczywisty "na pierwszy rzut oka", a zatem bezsporny i niewymagający prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Trafnie więc organ I instancji uznał, że nie znaleziono błędów we wpisach do ewidencji gruntów i budynków, gdyż wpisy te zostały dokonane w oparciu o stosowne dokumenty.

Organ administracyjny nie mógł więc tego przeprowadzić aktualizacji z urzędu, a jedynie na wniosek, w którym powinna zostać zawarta odpowiednia dokumentacja geodezyjna. Skarżący jednak takiej dokumentacji geodezyjnej nie przedstawił.

Także niezasadny jest wniosek skarżącego dotyczący aktualizacji użytków gruntowych, oznaczenia księgi wieczystej i właścicieli dla działki 1 obr. [...].

W odniesieniu do klasyfikacji użytków gruntowych dane ujawnione w wyniku modernizacji ewidencji stały się wiążące. Stąd wniesiony zarzut dotyczący niewłaściwej klasyfikacji został trafnie potraktowany przez organ jako wniosek o aktualizację ewidencji. Wobec powyższego organ słusznie zauważył, że przedmiotowa aktualizacja może być dokonana także jedynie w oparciu o dokumentację geodezyjną przedłożoną przez skarżącego.

Także prawidłowo została rozstrzygnięta kwestia oznaczenia księgi wieczystej i właścicieli dla działki 1 obr. [...] jednostki ewidencyjnej K. Zmiany takie mogą bowiem wynikać ze zmiany dokonanej w księdze wieczystej, do czego organ administracyjny nie jest uprawniony. Należy przy tym podkreślić, że ujawniony w tym zakresie w ewidencji gruntów i budynków stan prawny jest zgodny ze stanem ujawnionym w księdze wieczystej prowadzonej dla tejże nieruchomości.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania administracyjnego przez organ II instancji. Zdaniem Sadu trafnie uchylono decyzję organu I instancji o umorzeniu postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość i rozstrzygnięto merytorycznie poprzez odmowe aktualizacji danych. Skarżący złożył bowiem wniosek o aktualizację danych w ewidencji i trafnie uznano, ze istnieje przedmiot wszczętego postępowania. Zgodnie z poglądami doktryny "postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji, albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, albo utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania administracyjnego" (A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022, art. 105). Nie można twierdzić, że skoro nie odnaleziono wskazanego przez skarżącego dokumentu, to brak jest przedmiotu postępowania administracyjnego, skoro ostatecznie skarżący wniósł o aktualizację ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do nieruchomości, której jest współwłaścicielem.

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.