Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 299/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 243 par. 1, art. 245 par. 3, art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 23 kwietnia 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmiasiak po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2013 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.L. i M.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 marca 2013 roku, sygn. akt II SA/Gd 712/12 o odmowie przyznania M.L. i M.L. prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M.L. i M.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] października 2012 roku nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 4 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił M.L. i M.L. przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący wskazali we wniosku o przyznanie prawa pomocy, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz z dwoma dorosłymi synami, jeden studiuje, a drugi jest niepełnosprawny i pobiera renetę socjalną. Oświadczyli, że posiadają dom o powierzchni 200 m² oraz grunty rolne o powierzchni 6 ha. Źródłem ich utrzymania jest dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 500 zł, renta skarżącego w wysokości 1350 zł oraz renta socjalna syna w wysokości 590 zł. Ponadto skarżący podkreślili, że prowadzenie działalności rolniczej polega na zaspokajaniu jedynie potrzeb konsumpcyjnych rodziny, a koszty utrzymania domu wynoszą średnio 1100 zł miesięcznie, na które składają się: opłata za wodę i kanalizację 100 zł/mc, opłata za energię elektryczną 350 zł/mc, opłata za gaz 120 zł/mc, opłata za wywóz śmieci 50 zł/mc, opał 500 zł/mc. Na leki skarżący wydają 200 zł miesięcznie.

Zarządzeniem z dnia 28 grudnia 2012 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżących do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie określonych w wezwaniu dokumentów i oświadczeń.

W odpowiedzi na wezwanie skarżący przedłożyli następujące dokumenty: przekaz pocztowy na kwotę 597,23 zł - adresowany na M.L., decyzję o waloryzacji emerytury skarżącego i wypłacie jej w kwocie 1349,86 zł, decyzję z 2009 r. o budowie instalacji gazowej w budynku mieszkalnym na terenie działki numer [...] w B., zestawienie operacji na rachunku w Banku Nordea S.A., gdzie jako jeden z wypływów widnieje kwota ponad 16.000 zł od gminy Żukowo tytułem opłaty za służebność przesyłu, zaświadczenie o niepobieraniu przez skarżących płatności unijnych, zestawienie operacji na rachunku w Banku Spółdzielczym w Tczewie. Ponadto skarżący oświadczyli, że przychód ze sprzedaży nieruchomości przeznaczyli na budowę domu, oraz stwierdzili, że posiadają dwa samochody: Mercedes 220 CDI rok produkcji - 2001 o wartości 8.000 zł i VW Golf III rok produkcji 1993 o wartości 1,5.000 zł.

Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 stycznia 2013 r. odmówiono skarżącym przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie z kosztów sądowych.

W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżący podnieśli, że nie ujawnili dochodu ze służebności przesyłu, gdyż nie jest to dochód tylko zwrot poniesionych wydatków z tytułu opłaty adiacenckiej za położenie wodociągu, stwierdzili także, iż na własny koszt zrobili projekt budowlany rozbudowy zewnętrznej sieci i przyłączy wodociągowych do działek aby przyspieszyć położenie wodociągów. Odnosząc się do kwoty otrzymanej ze sprzedaży gruntów skarżący oświadczyli, że za tę kwotę został wybudowany dom, wyremontowana chlewnia, wybudowany garaż, zakupione materiały budowlane, wyposażenie AGD i RTV, zniesiony słup elektryczny oraz została położona instalacja elektryczna ziemna. Skarżący przedłożyli faktury opiewające na łączną kwotę 215.092,34 zł.

Odmawiając przyznania prawa pomocy Sąd I instancji wskazał, że z analizy przedstawionych przez skarżących dokumentów i oświadczeń wynika, że sytuacja majątkowa skarżących jest dobra, posiadają oni bowiem dom o pow. 200 m ² oraz grunty rolne o pow. 6 ha, a także dysponują stałymi dochodami, pokrywającymi co do zasady ich bieżące potrzeby. Sąd I instancji podkreślił, że skarżący uzyskali ze sprzedaży kilku nieruchomości kwotę ponad 517.000 zł i nawet przy założeniu, że na wybudowanie domu wraz z urządzeniem, chlewni i garażu, wydatkowali 215.092,34 zł - na tyle opiewają przedłożone faktury, to - zdaniem Sądu I instancji - skarżący nadal posiadają środki, które w zupełności pokryją wszelkie koszty sądowe, zarówno w tej, jak i w pozostałych sprawach sądowych, które toczą się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku.

Sąd I instancji podkreślił, że przeznaczenie uzyskanych przez skarżących dochodów ze sprzedaży nieruchomości na inny cel niż pokrycie kosztów zainicjowanego postępowania sądowoadministracyjnego nie może stanowić podstawy do zwolnienia ich od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, szczególnie w sytuacji gdy przynajmniej część z tych celów - budowa garażu, remont chlewni, zakup sprzętu RTV, nie stanowi zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny.

Skarżący złożyli zażalenie na powyższe postanowienie. Wskazali, że ocena Sądu I instancji jest niesłuszna. Podnieśli, że przedłożone faktury związane z remontem nie uwzględniały wszystkich kosztów, w tym najwyższych kosztów "robocizny". Wskazali, że koszty związane z remontem chlewni, budową garażu i zakupem sprzętu RTV stanowiły zaspokojenie ich podstawowych potrzeb.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., Nr 270 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a.) wynika, że osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej.

Użyte w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. określenie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż jej dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie jakichkolwiek kosztów czy choćby pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Zasadnicze znaczenie dla niniejszego rozstrzygnięcia ma okoliczność, że skarżący posiadają stały, miesięczny dochód, który co do zasady pozwala na zaspokojenie ich bieżących potrzeb. Ponadto skarżący uzyskali wysoką kwotę ze sprzedaży nieruchomości (ponad 500 tys. zł), a udokumentowali wydatkowanie jedynie części tej kwoty (ok. 215 tys. zł). Skarżący podnoszą, że przedstawione faktury nie obejmowały całych kosztów związanych z remontami, jednak do daty wydania niniejszego postanowienia nie przedstawili dodatkowych dokumentów, z których wynikałby sposób wydatkowania pozostałej kwoty, poprzestając jedynie na lakonicznych oświadczeniach zawartych w zażaleniu.

Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym wydatki związane z remontem czy zakupem sprzętu RTV nie stanowią wydatków związanych z zaspokojeniem podstawowych potrzeb utrzymania rodziny skarżących. Przedstawiony przez skarżących w treści zażalenia model hierarchii potrzeb Abrahama Maslowa jest modelem przyjmowanym w psychologii i nie ma on wpływu na prawne rozumienie pojęcia "wydatków utrzymania koniecznego". Natomiast przez wydatki utrzymania koniecznego, jak jednolicie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, należy rozumieć wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, takie jak żywność, mieszkanie, odzież i niezbędne opłaty (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 833/11 czy też z dnia 20 czerwca 2006 r., sygn. akt II GZ 109/05, a także J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 572). Do wydatków tych z pewnością nie zalicza się zakupu sprzętu RTV czy koszty związane z budową garażu. Również w przypadku remontu chlewni skarżący nie wskazywali w toku postępowania, że był to remont, który był niezbędny z uwagi na zapewnienie skarżącym pożywienia. Z tych względów argumenty zażalenia nie zasługiwały na uwzględnienie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na aprobatę zasługuje odmowa przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie częściowym, bowiem nie wykazali oni, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą jest bowiem, że to na stronie postępowania ciąży obowiązek partycypowania w finansowaniu prowadzonego z jej inicjatywy procesu sądowego, a wyjątkiem jest przerzucenie całego obowiązku w tym zakresie na Skarb Państwa

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.