Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 136/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 30 marca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Małgorzata Górecka (spr.) Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 marca 2022 roku sprawy ze skargi W. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2020 roku nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego za nieuzasadnione oddala skargę


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 19 stycznia 2021 r., sygn. akt III SA/Po 716/20 po rozpoznaniu sprawy ze skargi strony na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z 31 sierpnia 2020 roku w przedmiocie uznania zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego za nieuzasadnione w pkt I uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. z 14 lipca 2020 r.. W pkt II uchylił postanowienie Poczty Polskiej z 19 marca 2020 roku oraz postanowienie Poczty Polskiej z 14 maja 2020 roku. W pkt III zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony 100 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy.

Na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego należność z tytułu opłat abonamentowych za okres 01/2014-01/2019, wystawionego przez Pocztę Polską S.A. wobec zobowiązanego (strony, zobowiązanego) organ egzekucyjny dokonał 26 listopada 2019 r. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego należącego do zobowiązanego.

Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało doręczone stronie 9 grudnia 2019 r.

Zobowiązany wniósł zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Wskazał, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym (nieuiszczone opłaty abonamentowe RTV) nie istnieje. Od 2003 r. nie mieszka pod adresem: P. ul. [...], gdyż w tej dacie wyprowadził się wraz z najbliższą rodziną do wybudowanego przez siebie budynku mieszkalnego w miejscowości Z. ul. [...]. Przed wyprowadzeniem się dokonano wyrejestrowania odbiorników RTV. Jednakże dowód zgłoszenia wyrejestrowania odbiorników zaginął w 2003 r. w trakcie przeprowadzki. Zobowiązany wyprowadzając się z miejsca zamieszkania w P. ul. [...], nie miał obowiązku zawiadamiania Poczty Polskiej S.A. o zmianie swojego adresu zamieszkania, skoro w wyniku wcześniejszego wyrejestrowania utracił status abonenta. Przy tym nie otrzymał zawiadomienia od Poczty Polskiej S.A. o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. W związku z powyższym został pozbawiony możliwości złożenia reklamacji, że abonentem już nie jest.

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. pismem z 20 grudnia 2019 r., przekazał wierzycielowi zarzuty zobowiązanego w celu uzyskania stanowiska.

Wierzyciel przekazał organowi egzekucyjnemu postanowienie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. z 19 marca 2020 r. w sprawie stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów oraz ostateczne postanowienie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. z 14 maja 2020 r. utrzymujące w mocy postanowienie z 19 marca 2020r.

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. postanowieniem z 14 lipca 2020 r. uznał zarzuty nieistnienia obowiązku i braku wymagalności obowiązku za nieuzasadnione.

Organ wskazał, że obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz uiszczanie opłat za ich użytkowanie wynikają z ustawy o opłatach abonamentowych z 21 kwietnia 2005 r. (Dz.U. z 2019 roku, poz. 1801 ze zm.; dalej: ustawa). Za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Obowiązek wnoszenia opłat powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym dopełniono w placówce pocztowej formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych. Brak dopełnienia ww. czynności formalno-prawnych skutkuje naliczaniem kwot abonamentu za kolejne miesiące.

Wierzyciel wskazał, że o braku wymagalności obowiązku decydują takie okoliczności jak: odroczenie terminu wykonania obowiązku czy rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych. Innym powodem braku wymagalności może być wstrzymanie wykonania podlegającej wykonaniu decyzji przez organ, który ją wydał, organ nadzoru lub przez sąd. Braku wymagalności egzekwowanego obowiązku nie pociągają za sobą również wady tytułu wykonawczego lub brak upomnienia. W sprawie nie zaistniały żadne z przedstawionych okoliczności.

W ocenie organu rejestracja odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego używanego pod adresem: ul. [...], [...] – obecnie – Z. ul. [...], [...]) zgłoszona została na nazwisko zobowiązanego. Po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka radiofoniczna stanowiąca dowód zarejestrowania odbiorników i służyła do dokonywania opłat abonamentowych. Nadto rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z 17 grudnia 2013 r. (Dz. U. z 2013r., poz. 1676) w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych jak i wcześniejsze akty prawne, nakładają na abonenta obowiązek powiadomienia placówki Poczty Polskiej S.A.- o zmianie nazwiska, nazwy firmy, danych adresowych, miejsca używania odbiorników, o fakcie zgubienia lub zniszczenia dowodu rejestracji czy o fakcie zaprzestania używania odbiorników, zgodnie z obowiązującymi w danym okresie rozporządzeniami. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych jest przypisany do osób, które zarejestrowały odbiornik RTV a nie do adresu, w którym odbiornik się znajduje. Na abonencie spoczywa obowiązek aktualizacji danych, a w przypadku zaprzestania używania odbiorników - obowiązek ich wyrejestrowania. Wyłącznie podjęcie przez abonenta działań zmierzających do wyrejestrowania odbiornika radiofonicznego i telewizyjnego może doprowadzić do ustania obowiązku opłacania abonamentu. Jeżeli abonent nie dokona skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiorników to nadal jest zobowiązany do uiszczania opłat abonamentowych.

Wierzyciel wskazał, iż 4 czerwca 2019r. w Urzędzie Pocztowym P. zobowiązany dopełnił formalności wyrejestrowania odbiorników RTV. Jednocześnie wierzyciel nie jest w posiadaniu dokumentu potwierdzającego dopełnienie przez zobowiązanego formalności wyrejestrowania odbiorników przed dniem 4 czerwca 2019r. Skoro wierzyciel w ostatecznym postanowieniu uznał zgłoszone przez skarżącego zarzuty za nieuzasadnione to organ egzekucyjny jest tym stanowiskiem związany. Nadto organ egzekucyjny nie jest uprawniony do kwestionowania stanowiska wierzyciela w zakresie wskazanych zarzutów, jak również nie jest uprawniony do merytorycznego badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Orzekając na skutek zażalenia zobowiązanego Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z 31 sierpnia 2020 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Organ odwoławczy podkreślił, że po wypełnieniu przez zobowiązanego ustawowego obowiązku rejestracji odbiornika RTV wydana została książeczka opłat, stanowiąca dowód jego zarejestrowania. W momencie wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zobowiązanemu został przyporządkowany indywidualny numer identyfikacyjny abonenta [...]. Zawiadomienie o nadaniu zobowiązanemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...], stanowiące dowód zarejestrowania odbiorników RTV i zastępujące dowód zarejestrowania w formie imiennej książeczki, zostało wysłane przez wierzyciela w dniu 17 lipca 2018 r. na adres: ul. [...], [...], którym w danym okresie Poczta Polska S.A. dysponowała. Przy tym nie odnotowano zwrotu wysłanej korespondencji. Wierzyciel nie posiada informacji, aby strona składała reklamację lub w jakikolwiek inny sposób złożyła zarzut nieotrzymania zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego bądź wystąpiła o przesłanie duplikatu tego zawiadomienia.

Odnosząc się do zmiany miejsca zamieszkania abonent powinien każdorazowo zgłosić ten fakt niezwłocznie w placówce operatora wyznaczonego. Jeżeli w nowym miejscu zamieszkania użytkownik z odbiorników korzysta, powinien dokonać aktualizacji danych adresowych i kontynuować opłaty abonamentowe. Natomiast, jeśli nie korzysta powinien odbiornik wyrejestrować.

Uzasadniając zaskarżony wyrok WSA w Poznaniu podkreślił, że wierzyciel swoje rozstrzygnięcia wydał niezgodnie z prawem, naruszając art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.) w zw. z art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427, dalej u.p.e.a.).

Sąd wskazał, że po zarejestrowaniu odbiornika RTV, uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy prawa. Dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej – ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 marca 2010 r., K 24/08, pkt 3.3.4. uzasadnienia). Z akt sprawy nie wynika, kiedy doszło do zarejestrowania odbiornika RTV na nazwisko strony. Wierzyciel podał tylko, że taka rejestracja została zgłoszona na nazwisko zobowiązanego. W aktach sprawy brak było jednak jakiegokolwiek dokumentu na tę okoliczność. Jednakże okoliczności tej zobowiązany nie negował. W aktach sprawy brak jest również dokumentu potwierdzającego wyrejestrowanie radioodbiornika, ani w dacie podanej przez skarżącego, ani w tej wskazywanej przez organ. W aktach sprawy znajduje się jedynie "Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" wystawione 17 lipca 2008 r. (k. 26 verte akt administracyjnych).

WSA zauważył, że zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2017 r. nr 187 poz. 1342, dalej: rozporządzenie MT), jeżeli w chwili wejścia w życie powyższego rozporządzenia (w grudniu 2007 r.) strona była zarejestrowanym abonentem telewizyjnym, to w nieprzekraczalnym terminie następnych 12 miesięcy operator publiczny musiał nadać mu indywidualny numer identyfikacyjny i zawiadomić go o tym pisemnie. Z upływem tego terminu dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej przestawały stanowić dowód zarejestrowania odbiornika (§ 5 ust. 1 rozporządzenia MT). W § 3 rozporządzenia MT wskazano, że dowodem zarejestrowania odbiorników (z zastrzeżeniem § 5 przytoczonego powyżej) jest: 1) wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 2, lub 2) zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 4. Wierzyciel nie posiada normatywnego obowiązku przesłania abonentowi takiego zawiadomienia listem poleconym lub za zwrotnym potwierdzeniem odbioru (§ 5 ust. 2 zdanie drugie rozporządzenia MT), ale – w aspekcie proceduralnym - powinien przedstawić jakikolwiek dowód świadczący o nadaniu tego pisma, gdyż w przeciwnym razie nie można uznać, że pismo to zostało wysłane. Wierzyciel nie przedstawił dowodu, iż poza wygenerowaniem przedmiotowego pisma z systemu informatycznego w istocie doszło do wysłania tego dokumentu stronie. Zobowiązany zaś kategorycznie stwierdził, że spornego pisma nie otrzymał. Nie wynika, więc z akt administracyjnych, że wierzyciel dysponuje jakimkolwiek dowodem nadania przesyłki zawierającej powyższy dokument stronie, a przynajmniej w toku postępowania administracyjnego dowodu tego wierzyciel nie przedstawił.

Sąd podkreślił, że żaden przepis ustawy nie wymaga, aby obowiązek informacyjny był realizowany przy pomocy przesyłek rejestrowanych – listów poleconych. W przypadku sporu w tym zakresie ciężar dowodu doręczenia pisma spoczywa na stronie spełniającej obowiązek informacyjny. W sprawie wierzyciel nie wykazał, że spełnił wobec strony ww. obowiązek informacyjny polegający na tym, iż wysłał, a nie tylko wygenerował ww. pismo z systemu komputerowego. W sprawie wierzyciel ograniczył się jedynie do twierdzeń, że rejestracja odbiornika została zgłoszona na imię i nazwisko strony i wydana została skarżącemu książeczka radiofoniczna stanowiąca dowód zarejestrowania przedmiotowych odbiorników i służyła do dokonywania opłat abonamentowych (por. str. 3 postanowienia wierzyciela z 19 marca 2020 r. k. 28 akt administracyjnych).

W ocenie WSA wierzyciel przedwcześnie przyjął, nie dysponując wystarczającym materiałem dowodowym, że doręczono stronie pismo zwierające zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego lub też wierzyciel nie dołożył wymaganej w tych okolicznościach staranności, aby adresat pisma informacyjnego mógł zaznajomić się z jego treścią. Nie jest zadaniem Sądu oceniać sposób rozwiązania spornej kwestii w przepisach mających zastosowanie w niniejszej sprawie. Tym niemniej nie ma żadnych podstaw, aby niedoskonałości przyjętych rozwiązań prawnych interpretować na niekorzyść strony i nadawać oświadczeniu wierzyciela wyższą wartość dowodową niż oświadczeniu dłużnika. Dlatego oświadczenie strony, że nie otrzymała przesyłki ma taką samą wartość jak oświadczenie wierzyciela o jej wysłaniu (nie: doręczeniu).

Poczta Polska S.A. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego zmiany i oddalenia skargi Zobowiązanego. Ewentualnie autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Poznaniu do ponownego rozpoznania. W każdym z przypadków skarżąca kasacyjnie wniosła o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 października 2021 r. uchylił wyrok WSA w Poznaniu i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania.

NSA wskazał, że zasadny jest podnoszony przez skarżącą kasacyjnie zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a poprzez niedokonanie kontroli legalności działania wierzyciela i organu egzekucyjnego oraz wydanych przez nich aktów w wyniku braku poddania przez Sąd I instancji analizie regulacji prawnych istotnych dla rozstrzygnięcia, a sformułowanie jedynie wniosków skutkujących uwzględnieniem skargi i uchyleniem postanowień organu egzekucyjnego i wierzyciela. Zarzut ten należy rozpatrywać łącznie z zarzutem naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie postanowień, jako naruszających przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. (w zw. z art. 18 u.p.e.a.). W realiach sprawy WSA w Poznaniu dokonał błędnej analizy i pominął przedstawione w postanowieniach ustalenia wierzyciela oraz załączone do akt dokumenty, a co za tym idzie nie rozpoznał istoty sprawy, co mogło mieć wpływ na treść wyroku.

Istota sporu w sprawie sięga wniesionego przez zobowiązanego w piśmie z 11 grudnia 2019 r. zarzutu nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym wystawionym przez wierzyciela. Uzasadniając ten zarzut zobowiązany wskazał, że od 2003 r. nie mieszka pod adresem: P. ul. [...], gdyż w tej dacie wyprowadził się do budynku mieszkalnego w miejscowości Z. ul. [...]. Przed wyprowadzeniem się dokonał wyrejestrowania odbiorników RTV. Jednakże dowód zgłoszenia wyrejestrowania odbiorników zaginął w 2003 r. w trakcie przeprowadzki.

Zatem do badania zarzutu nieistnienia obowiązku zobowiązanego z tytułu opłaty abonamentowej konieczne było odwołanie się do przepisów ustawy opłatach abonamentowych, które mają znaczenie dla jego oceny merytorycznej.

WSA w Poznaniu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wbrew powinności wynikającej z art. 141 § 4 p.p.s.a. przy ocenie legalności postanowienia nie wskazał jednak, jakie przepisy brał pod uwagę oraz nie przedstawił własnego stanowiska w przedmiocie ich wykładni.

Stosownie do art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1204 ze zm.) na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika. Odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne, dla celów pobierania abonamentu, podlegają zarejestrowaniu w placówkach operatora wyznaczonego (uprzednio publicznego), którym jest Poczta Polska, co wynika z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej i art. 46 ust. 2 ustawy z 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe. Szczegóły procesu rejestracji odbiornika normował w spornym okresie - do 1 stycznia 2014 r. § 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. nr 187, poz. 1342), zgodnie, z którym odbiornik winien zostać zarejestrowany - na wniosek użytkownika złożony w placówce Poczty Polskiej - w terminie 14 dni od jego nabycia. Dowodem zarejestrowania odbiornika jest "wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" lub "zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" (§ 3 ww rozporządzenia). Wspomniany numer identyfikuje użytkownika w systemie i stanowi część numeru rachunku bankowego, na który mają być dokonywane wpłaty z tytułu abonamentu. Użytkownik ma obowiązek niezwłocznego powiadamiania (przez złożenie w placówce Poczty Polskiej "Formularza zgłoszenia zmiany danych") o zmianie danych zawartych we wniosku, o zgubieniu lub zniszczeniu obydwu dowodów zarejestrowania odbiorników oraz o zaprzestaniu używania odbiorników. Stosownie natomiast do § 5 ww. rozporządzenia dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie tego rozporządzenia, tj. od dnia 13 grudnia 2007 r. (ust. 1). Poczta Polska w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z 2007 r z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2). Nowe rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1676), które weszło w życie 1 stycznia 2014 r. potwierdzało, że indywidualne numery identyfikacyjne użytkownika wydane na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów zachowują ważność (§ 18 ust. 1 ww. rozporządzenia).

Z akt sprawy wynika, że 4 czerwca 2019r. w Urzędzie Pocztowym P. zobowiązany dopełnił formalności wyrejestrowania odbiorników RTV. Jednocześnie wierzyciel nie jest w posiadaniu dokumentu potwierdzającego dopełnienie przez zobowiązanego formalności wyrejestrowania odbiorników przed dniem 4 czerwca 2019 r. Nie może ujść również uwadze, że po wypełnieniu przez zobowiązanego ustawowego obowiązku rejestracji odbiornika RTV wydana została książeczka opłat, stanowiąca dowód jego zarejestrowania. W momencie wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zobowiązanemu został przyporządkowany indywidualny numer identyfikacyjny abonenta. Zawiadomienie o nadaniu zobowiązanemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego stanowiące dowód zarejestrowania odbiorników RTV i zastępuje dowód zarejestrowania w formie imiennej książeczki, zostało wysłane przez wierzyciela w dniu 17 lipca 2018 r. na adres: ul. [...], [...], którym w danym okresie Poczta Polska S.A. dysponowała. Przy tym nie odnotowano zwrotu wysłanej korespondencji. Wierzyciel nie posiada informacji, aby strona składała reklamację lub w jakikolwiek inny sposób złożyła zarzut nieotrzymania zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego bądź wystąpiła o przesłanie duplikatu tego zawiadomienia. Przepisy ustawy o opłatach abonamentowych odnosiły się do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). W ustawie tej z faktem posiadania odbiornika, w stosunku, do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji, ustawodawca połączył obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych. Tak, więc obowiązek ponoszenia opłaty abonamentowej ciążył m.in. na podmiotach, które w dniu wejścia w życie ustawy abonamentowej miały, tak jak zobowiązany, zarejestrowany odbiornik. Sam zobowiązany nie kwestionował w zarzutach przeciwegzekucyjnych faktu rejestracji odbiornika, jedynie na kolejnych etapach postępowania wskazywał na jego wyrejestrowanie. Zobowiązany, wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.), powinien był jednak przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek względem niego nie istnieje. W tej sytuacji to na nim ciążył obowiązek wykazania okoliczności znoszących powstały uprzednio obowiązek w zakresie uiszczenia opłat abonamentowych. Wymagało to przedłożenia dowodu wyrejestrowania odbiornika. W orzecznictwie administracyjnym zgodnie przyjmuje się, że ciężar dowodu ciąży na tym, kto z danego stanu wywodzi korzystne dla siebie skutki. Ta okoliczność służy obronie praw zobowiązanego, natomiast w sensie logicznym nie jest zwykle możliwe udowodnienie okoliczności, której istnienie się neguje, tak jak jest to w przypadku wierzyciela negującego fakt wyrejestrowania odbiornika (por. wyrok NSA z 22 marca 2018 r., sygn. akt II GSK 1343/16).

Konstrukcja powołanych wyżej uregulowań prawnych nakładających na abonenta obowiązek powiadamiania o zaprzestaniu używania odbiornika przesądza o obowiązku wykazania dokonania tego powiadamiania przez zobowiązanego. Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku bez żadnej podstawy "przerzucił" tą powinność na wierzyciela, zobowiązując go do wykazania kontrdowodu do twierdzeń zobowiązanego. Tymczasem skoro zobowiązany nie przedstawił dowodów na dopełnienie formalności związanych z wyrejestrowaniem zarejestrowanego uprzednio odbiornika, a w dokumentacji wierzyciela również brak jest takiego dokumentu, nietrafne są sformułowane przez Sąd I instancji zarzuty naruszenia przez uczestnika postępowania przepisów postępowania dowodowego w tym zakresie (podobnie wyrok WSA w Gliwicach z 10 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/G11020/17). Wyrejestrowanie odbiornika jest okolicznością kluczową dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych i to w interesie zobowiązanego było zabezpieczenie i przedstawienie dowodu na podnoszone w tym zakresie twierdzenia. Z uwagi na fakt zarejestrowania odbiornika i uiszczanie opłat abonamentowych przez zobowiązanego, uprawnione było również nadanie mu przez wierzyciela indywidualnego numeru identyfikacyjnego i powiadomienie o jego nadaniu.

Przesyłka z zawiadomieniem o nadaniu numeru została wysłana zobowiązanemu w dniu jej wystawienia - 17 lipca 2018r., co spełniało warunki wskazane w § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. Zawiadomienie o nadaniu zobowiązanemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego , stanowiące dowód zarejestrowania odbiorników RTV zostało wysłane przez wierzyciela w dniu 17 lipca 2018 r. na adres: ul. [...], [...], którym w danym okresie Poczta Polska S.A. dysponowała. Z treści przywołanych przepisów nie wynika natomiast, aby doręczenia powiadomienia dokonywane poprzez przesłanie użytkownikowi zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, stanowiło warunek skuteczności czynności nadania takiego numeru. Przesłanie zawiadomienia nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności Poczty Polskiej będącej operatorem wyznaczonym (wcześniej publicznym), który z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny. Prawodawca dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika RTV numeru identyfikacyjnego nie wprowadził wymogu doręczenia zawiadomienia o jego przesłaniu. Przesłanie zawiadomienia ma wobec tego charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu a wierzyciel nie jest zobowiązany do posiadania dokumentu potwierdzenia jego odbioru przez zobowiązanego (tak wyrok NSA z 13 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 1297/15). Dla skuteczności czynności nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne również legitymowanie się operatora wyznaczonego (publicznego) dowodem nadania takiej przesyłki (tak wyrok NSA z 22 czerwca 2017r., sygn. akt II GSK 2262/15, wyrok NSA z 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 913/15). W aktach sprawy znajduje się poświadczona kserokopia wygenerowanego zawiadomienia o nadaniu zobowiązanemu, indywidualnego numeru identyfikacyjnego podpisana przez uprawnionego pracownika operatora, które to zawiadomienie stanowi obecnie dowód zarejestrowania odbiornika rtv w rozumieniu § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r. W tej sytuacji Sąd I instancji, co zasadnie podkreśla skarżąca kasacyjnie, dokonał wadliwej wykładni powołanych przepisów i w efekcie błędnie zobowiązał wierzyciela do udowodnienia otrzymania przez zobowiązanego pisma informującego o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego i wiążąc dopiero z tą okolicznością konsekwencję w postaci istnienia egzekwowanego obowiązku.

Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie już wyrażał pogląd, zaprezentowany np. w wyroku z 22 marca 2018 r., sygn. akt II GSK 1343/16, że: "zarejestrowanie odbiornika pod rządami którejkolwiek z ustaw (...) bez jej późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego użytkowanie (aktualnie jest to opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym" a "obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwa od dnia poprzedzającego zgłoszenie wyrejestrowania lub do dnia miesiąca, w którym dopełniono formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych". Niedokonanie skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiornika rtv i nieuregulowanie zaległości z tytułu nieopłaconego abonamentu uzasadnia zaś podjęcie czynności zmierzających do przymusowego ich ściągnięcia (wyrok NSA z 7 czerwca 2018 r., sygn. akt I GSK 801/18).

Także Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 wskazał, że: "zgodnie z art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszy dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika".

Analogicznie wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny wskazując, że obowiązek uiszczenia takiej opłaty powstaje z mocy samej ustawy, bez wezwania i jest realizowany w terminach i wysokości określonej ta ustawą (wyrok NSA z 10 października 2015 r., sygn. akt II GSK 1818/14). Z samej ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin jej płatności.

Przedstawione okoliczności sprawiają, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego okazały się uzasadnione.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uwzględnił skargę kasacyjną, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu. Sąd ten związany będzie wykładnią przepisów i wskazaniami wynikającymi z niniejszego uzasadnienia.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje :

W powyższym wyroku NSA z dnia 29 października 2021 r. stwierdzono m. in., że

istota sporu w sprawie sięga wniesionego przez zobowiązanego w piśmie z 11 grudnia 2019 r. zarzutu nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym wystawionym przez wierzyciela. Uzasadniając ten zarzut zobowiązany wskazał, że od 2003 r. nie mieszka pod adresem: P. ul. [...], gdyż w tej dacie wyprowadził się do budynku mieszkalnego w miejscowości Z. ul. [...]. Przed wyprowadzeniem się dokonał wyrejestrowania odbiorników RTV. Jednakże dowód zgłoszenia wyrejestrowania odbiorników zaginął w 2003 r. w trakcie przeprowadzki.

Z akt sprawy wynika, że 4 czerwca 2019r. w Urzędzie Pocztowym P. zobowiązany dopełnił formalności wyrejestrowania odbiorników RTV. Jednocześnie wierzyciel nie jest w posiadaniu dokumentu potwierdzającego dopełnienie przez zobowiązanego formalności wyrejestrowania odbiorników przed dniem 4 czerwca 2019 r. Nie może ujść również uwadze, że po wypełnieniu przez zobowiązanego ustawowego obowiązku rejestracji odbiornika RTV wydana została książeczka opłat, stanowiąca dowód jego zarejestrowania. W momencie wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zobowiązanemu został przyporządkowany indywidualny numer identyfikacyjny abonenta. Zawiadomienie o nadaniu zobowiązanemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego stanowiące dowód zarejestrowania odbiorników RTV i zastępuje dowód zarejestrowania w formie imiennej książeczki, zostało wysłane przez wierzyciela w dniu 17 lipca 2018 r. na adres: ul. [...], [...], którym w danym okresie Poczta Polska S.A. dysponowała. Przy tym nie odnotowano zwrotu wysłanej korespondencji. Wierzyciel nie posiada informacji, aby strona składała reklamację lub w jakikolwiek inny sposób złożyła zarzut nieotrzymania zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego bądź wystąpiła o przesłanie duplikatu tego zawiadomienia. Przepisy ustawy o opłatach abonamentowych odnosiły się do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). W ustawie tej z faktem posiadania odbiornika, w stosunku, do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji, ustawodawca połączył obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych. Tak, więc obowiązek ponoszenia opłaty abonamentowej ciążył m.in. na podmiotach, które w dniu wejścia w życie ustawy abonamentowej miały, tak jak zobowiązany, zarejestrowany odbiornik. Sam zobowiązany nie kwestionował w zarzutach przeciwegzekucyjnych faktu rejestracji odbiornika, jedynie na kolejnych etapach postępowania wskazywał na jego wyrejestrowanie.

Zobowiązany, wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.), powinien był jednak przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek względem niego nie istnieje. W tej sytuacji to na nim ciążył obowiązek wykazania okoliczności znoszących powstały uprzednio obowiązek w zakresie uiszczenia opłat abonamentowych. Wymagało to przedłożenia dowodu wyrejestrowania odbiornika.

Wyrejestrowanie odbiornika jest okolicznością kluczową dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych i to w interesie zobowiązanego było zabezpieczenie i przedstawienie dowodu na podnoszone w tym zakresie twierdzenia. Z uwagi na fakt zarejestrowania odbiornika i uiszczanie opłat abonamentowych przez zobowiązanego, uprawnione było również nadanie mu przez wierzyciela indywidualnego numeru identyfikacyjnego i powiadomienie o jego nadaniu.

Przesyłka z zawiadomieniem o nadaniu numeru została wysłana zobowiązanemu w dniu jej wystawienia - 17 lipca 2018r., co spełniało warunki wskazane w § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. Zawiadomienie o nadaniu zobowiązanemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego , stanowiące dowód zarejestrowania odbiorników RTV zostało wysłane przez wierzyciela w dniu 17 lipca 2018 r. na adres: ul. [...], [...], którym w danym okresie Poczta Polska S.A. dysponowała. Z treści przywołanych przepisów nie wynika natomiast, aby doręczenia powiadomienia dokonywane poprzez przesłanie użytkownikowi zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, stanowiło warunek skuteczności czynności nadania takiego numeru.

Dla skuteczności czynności nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne również legitymowanie się operatora wyznaczonego (publicznego) dowodem nadania takiej przesyłki (tak wyrok NSA z 22 czerwca 2017r., sygn. akt II GSK 2262/15, wyrok NSA z 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 913/15). W aktach sprawy znajduje się poświadczona kserokopia wygenerowanego zawiadomienia o nadaniu zobowiązanemu, indywidualnego numeru identyfikacyjnego podpisana przez uprawnionego pracownika operatora, które to zawiadomienie stanowi obecnie dowód zarejestrowania odbiornika rtv w rozumieniu § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r.

Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie już wyrażał pogląd, zaprezentowany np. w wyroku z 22 marca 2018 r., sygn. akt II GSK 1343/16, że: "zarejestrowanie odbiornika pod rządami którejkolwiek z ustaw (...) bez jej późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego użytkowanie (aktualnie jest to opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym" a "obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwa od dnia poprzedzającego zgłoszenie wyrejestrowania lub do dnia miesiąca, w którym dopełniono formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych". Niedokonanie skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiornika rtv i nieuregulowanie zaległości z tytułu nieopłaconego abonamentu uzasadnia zaś podjęcie czynności zmierzających do przymusowego ich ściągnięcia (wyrok NSA z 7 czerwca 2018 r., sygn. akt I GSK 801/18).

Także Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 wskazał, że: "zgodnie z art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszy dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika".

Przedstawione okoliczności sprawiają, że podniesione w skardze zarzuty okazały się nieuzasadnione.

Skarżący nie wykazał skutecznie nieistnienia obowiązku uiszczenia przedmiotowej opłaty abonamentowej.

Z tego względu jego skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.