Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 576/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 64, art. 64 a, art. 64 b, art. 64 c par. 1, par. 3, par. 7 i par. 8.
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędziowie WSA Bożena Pindel, Bożena Suleja, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi P. G. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) orzeka, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. (Nr [...],[...]) Wojewoda S. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 4 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. z 2000 r. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej K.p.a.) w związku z art. 18 i art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej u.p.e.a. lub ustawa egzekucyjna), po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego przez pana P. G. (dalej zwany zobowiązanym) utrzymał w mocy postanowienie Wojewody S. z dnia [...]r. ([...], [...]) uznające zarzuty wniesione przez zobowiązanego, za nieuzasadnione.

W uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] r. wskazano, że nieruchomości położone w B., obręb B., oznaczone jako działka nr [...] i działka nr [...], zostały objęte decyzjami Wojewody S. o ustaleniu lokalizacji autostrady płatnej A-1 na odcinku od P. do M. w G. Obowiązanym do ich dobrowolnego wydania był zobowiązany. W związku z brakiem dobrowolnego wydania przedmiotowych nieruchomości Wojewoda S. wszczął postępowanie egzekucyjne obowiązku o charakterze niepieniężnym, wystawiając na zobowiązanego tytuły wykonawcze nr 1 z dnia 24 marca 2011 r. i nr 3 z dnia 15 kwietnia 2011 r.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podkreślono, że po zbadaniu dopuszczalności egzekucji Wojewoda S. (organ egzekucyjny) postanowieniami Nr [...] i Nr [...] z dnia [...] r., wezwał zobowiązanego do wykonania określonych w tytułach wykonawczych Nr 1 z 24 marca 2011 r. i Nr 3 z 15 kwietnia 2011 r. obowiązków wydania przedmiotowych nieruchomości, w terminie do dnia 18 maja 2011 r., pod rygorem zastosowania środka egzekucyjnego w postaci odebrania nieruchomości, opróżnienia lokali i innych pomieszczeń.

W dalszej części zaskarżonego postanowienia podkreślono, że w związku z niewykonaniem przez zobowiązanego przedmiotowego obowiązku w wyznaczonym terminie, podjęto czynności egzekucyjne mające na celu przymusowe odebranie nieruchomości, wskazując przy tym, iż w dniach 18-24 maja 2011 r. upoważniony przez Wojewodę S. egzekutor wykonał czynności egzekucyjne, polegające na odebraniu nieruchomości należących do zobowiązanego.

Następnie Wojewoda S. podkreślił, że zgodnie z art. 64a § 1 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny pobiera opłaty za dokonane czynności egzekucyjne. Wojewoda S. wyliczył przy tym, że w skład czynności, za które organ winien pobrać opłatę wchodzą: wydanie postanowień o zastosowaniu środka egzekucyjnego – [...] x [...] zł = [...] zł; opłata za odebranie dwóch nieruchomości - [...] zł oraz wskazał, że w związku z prowadzonym postępowaniem, organ egzekucyjny poniósł również faktyczne wydatki, związane z podejmowanymi czynnościami, za które uznano: koszty upomnień - [...] x [...] zł = [...] zł; koszt przejazdu egzekutora - [...] zł; koszt przewozu, załadowania, rozładowania, przechowania i utylizacji ruchomości usuniętych z opróżnionych nieruchomości - [...] zł, koszt ochrony nieruchomości - [...] zł. Wojewoda S. zaakcentował również, że zgodnie z art. 64c tej ustawy opłaty wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty te obciążają zobowiązanego.

W dalszej części zaskarżonego postanowienia wskazano, że Wojewoda S. mając na względzie powyższy stan faktyczny i prawny stwierdził, iż koszty egzekucyjne, w łącznej kwocie [...] zł obciążają zobowiązanego i wobec powyższego wystawił na zobowiązanego tytuły wykonawcze Nr [...]i Nr [...]z dnia [...] r., na które zobowiązany, w dniu 28 lutego 2012 r., złożył zarzuty w sprawie prowadzonej wobec niego egzekucji administracyjnej obowiązku o charakterze pieniężnym. Podkreślono, że w tym stanie rzeczy Wojewoda S. postanowieniem Nr [...], [...] z dnia [...]r. zajął stanowisko w sprawie wniesionych zarzutów i uznał je za nieuzasadnione.

Zobowiązany w dniu 27 marca 2012 r. złożył do Wojewody S. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym zarzucił zawyżenie wydatków związanych z podejmowanymi czynnościami dotyczącymi przejazdu egzekutora na miejsce egzekucji, kosztami ochrony nieruchomości oraz kosztami przewozu, załadowania, rozładowania, przechowania i utylizacji ruchomości usuniętych z opróżnionych nieruchomości. Zobowiązany zarzucił ponadto, iż postanowienie Wojewody S. z dnia [...]r. wydane z upoważnienia Wojewody S. zostało podpisane przez panią I. R. – Kierownika Oddziału w Biurze Inwestycji, Zamówień Publicznych i Logistyki S. Urzędu Wojewódzkiego w K., która według zobowiązanego czynnie uczestniczyła w prowadzonej wobec niego egzekucji.

W końcowej części zaskarżonego postanowienia z dnia [...] r. wskazano, iż po ponownym rozpatrzeniu sprawy i zarzutów Wojewoda S. nie widzi możliwości ich uznania. Wskazano przy tym, iż wydatki związane z postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym wobec zobowiązanego zostały określone na podstawie faktur wystawionych przez firmę ochroniarską oraz firmę transportową. Koszt przejazdu egzekutora na miejsce został określony przez wyznaczonego pracownika Oddziału Transportu w Biurze Inwestycji, Zamówień Publicznych i Logistyki S. Urzędu Wojewódzkiego w K. na podstawie obowiązujących w tym zakresie przepisów. Wskazano także, iż wydająca postanowienie została, zgodnie z art. 51 ustawy egzekucyjnej, powołana przez egzekutora na świadka jako pracownik Urzędu Wojewódzkiego i jako świadek nie uczestniczyła w żadnych czynnościach egzekucyjnych z powodu braku kompetencji do ich prowadzenia - takie umocowanie ma tylko egzekutor wyznaczony przez organ egzekucyjny.

W skardze na postanowienie Wojewody S. z dnia [...] r. ([...], [...]), wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżący pan P. G. w pierwszej kolejności podkreślił, iż wywłaszczenie, a co za tym idzie postępowanie egzekucyjne oparte było na nieprawomocnych - zaskarżonych przez skarżącego decyzjach administracyjnych wydanych przez Wojewodę S. - a więc organu, który w niniejszej sprawie występuje jako prowadzący egzekucję. Podkreślił, że prawna zasadność egzekucji opierała się na klauzuli natychmiastowej wykonalności, którą na swoją własną decyzję nałożył Wojewoda S. na podstawie decyzji tegoż organu o wszczęciu postępowania egzekucyjnego.

W zakresie zarzutów pod adresem wydanych w sprawie tytułów wykonawczych skarżący podał, iż wysokość zajęcia praw majątkowych określona w przedmiotowych tytułach wykonawczych jest znacząco zbyt wysoka - nieadekwatna do nakładów pracy włożonej dokonaną egzekucję oraz niewspółmierna do straty jaką poniósł on - dłużnik wierzytelności w wyniku działalności egzekutora administracyjnego. Skarżący akcentował, iż w szczególności jego zdumienie budzi zawyżenie pozycji dotyczącej przyjazdu egzekutora, który na przejazd trasy K.-B. wydatkował [...] zł. Nadto skarżący podkreślał, że jako dłużnik nie dał podstaw do prowadzenia egzekucji wraz z wynajmowaną specjalistyczną służbą ochrony, której koszt zamknął się kwotą [...] zł. Zdaniem skarżącego znacząco zawyżono także kwotę przewozu załadunku i rozładunku jego rzeczy ustalając ją na wartość [...] zł, podczas gdy większą część zabranych rzeczy dłużnik przewoził samodzielnie lub za pomocą osób trzecich - a nie wynajętej przez egzekutora firmy zajmującej się przewozem.

Z ostrożności procesowej skarżący zauważał, że "decyzję" Wojewody S. - która stanowi przedmiot wniosku o ponowne rozstrzygnięcie – wydała osoba (personalnie) - zajmująca się w sposób czynny egzekucją w stosunku do dłużnika, stając się wobec powyższego "sędzią własnej sprawy". Zdaniem skarżącego - jest to niedopuszczalne i choćby już z tego powodu – wniosek (skarga) zasługuje na rozpatrzenie. W ocenie skarżącego nie można skutecznie oceniać zarzutów dłużnika - gdy samemu prowadziło się wspólnie z egzekutorem administracyjnym postępowanie egzekucyjne - gdy uczestniczyło się w sposób czynny w czynnościach przez egzekutora podejmowanych, gdy dojeżdżało się na teren egzekucji wspólnym z egzekutorem transportem. Wskazał, iż osoba - która w imieniu Wojewody S. podpisała kwestionowane tytuły egzekucyjne - brała udział w czynnościach egzekucyjnych. Skarżący akcentował, iż nieprawdziwa jest podawana okoliczność, że osoba ta była jedynie świadkiem czynności wyznaczonym przez Urząd Wojewódzki, albowiem osoba ta - wspólnie z egzekutorem administracyjnym w sposób czynny uczestniczyła w czynnościach. W ocenie skarżącego osoba ta nie była więc jedynie świadkiem - a czynnym uczestnikiem egzekucji po stronie egzekutora. Skarżący zauważał ponadto, że zaskarżone postanowienie z upoważnienia Wojewody S. wydał pan T. K., który był egzekutorem administracyjnym w sprawie. Tym samym wydał on personalnie decyzję administracyjną i osobiście odniósł się do zarzutów skarżącego, które dotyczyły czynności egzekucyjnych.

Końcowo skarżący podkreślił, iż składa "zarzut osobowy - wydawania decyzji i postanowień w postępowaniu administracyjnym przez osoby - których personalnie dotyczą zarzuty składane we wszystkich wnioskach skarżącego" oraz zadał pytanie o to "jakiej w państwie prawa więc może podlegać odpowiedzialności osoba, która wykonuje czynności zaskarżone - a następnie sama imiennie odpowiada na zarzuty uznając je za nieuzasadnione. Uznając bowiem zasadność zarzutów uznałaby sama swoje czynności za błędne i nieprawidłowe".

W odpowiedzi na skargę Wojewoda S. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Odnosząc się do zarzutów skarżącego organ wyjaśniał, iż wydatki związane z postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym wobec zobowiązanego zostały określone na podstawie faktur wystawionych przez firmę ochroniarską oraz firmę transportową. Podkreślono przy tym, że udział firmy ochroniarskiej był jak najbardziej uzasadniony z uwagi, na fakt pilnowania nieruchomości oraz znajdujących się na niej ruchomości w porze nocnej oraz w sobotę i niedzielę (21 i 22 maja 2011 r.) kiedy to czynności egzekucyjne nie były prowadzone. Natomiast koszt załadunku i rozładunku wiąże się z użyciem specjalistycznego sprzętu (laweta do przewozu samochodów znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości, samochód przystosowany do transportu materiałów budowlanych i wielkogabarytowych) oraz z dużą ilością ruchomości należących do zobowiązanego, które należało wywieźć z nieruchomości podlegającej egzekucji.

W zakresie kosztu przejazdu egzekutora na miejsce w odpowiedzi na skargę wskazano, iż został on określony przez wyznaczonego pracownika Transportu w Biurze Inwestycji, Zamówień Publicznych i Logistyki S. Urzędu Wojewódzkiego w K. na podstawie obowiązujących w tym zakresie przepisów. Jego wysokość związana jest z dużą ilością przejazdów jakie musiał wykonać egzekutor na trasie z K. do B. i z powrotem w przeciągu trwania egzekucji (5 dni roboczych).

Odpowiadając na zarzut, iż postanowienie Wojewody S. z dnia [...]r. z upoważnienia Wojewody S., podpisane było przez osobę - Kierownika Oddziału w Biurze Inwestycji, Zamówień Publicznych i Logistyki S. Urzędu Wojewódzkiego w K., która według zobowiązanego czynnie uczestniczyła w prowadzonej wobec niego egzekucji wyjaśniono, że osoba ta została, zgodnie z art. 51 u.p.e.a. powołana przez egzekutora na świadka jako pracownik Urzędu Wojewódzkiego i jako świadek nie uczestniczyła w żadnych czynnościach egzekucyjnych z powodu braku kompetencji do ich prowadzenia - takie umocowanie ma tylko egzekutor wyznaczony przez organ egzekucyjny.

Odnosząc się do zarzutu wydania zaskarżonego postanowienia Wojewody S. z dnia [...]r. przez Zastępcę Kierownika Oddziału w Biurze Inwestycji, Zamówień Publicznych i Logistyki S. Urzędu Wojewódzkiego, który był jednocześnie egzekutorem, podkreślono, iż działał on na podstawie upoważnienia Wojewody S. z dnia 15 czerwca 2011 r., co jest zgodne z art. 19 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 206, ze zm.).

Na rozprawie w dniu 5 grudnia 2012 r. skarżący oraz jego pełnomocnik wnosili i wywodzili jak w skardze. Pełnomocnik zwracał uwagę na zawyżenie kosztów egzekucyjnych, które odnosi się szczególnie do opłat za przejazd egzekutora pomiędzy K. a B. Ponadto pełnomocnik wskazując na bardzo trudną sytuację materialną skarżącego i podkreślał konieczność rozważenia zastosowania regulacji zawartej w art. 64c § 4 ustawy egzekucyjnej. Z kolei skarżący podnosił, że gdyby nie wadliwe postępowanie wierzyciela i organu egzekucyjnego koszty egzekucyjne których wysokość podważał w ogóle by nie powstały. Na poparcie swojego stanowiska skarżący przedłożył kopię pisma z dnia 24 stycznia 2012 r. skierowanego do Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad (przesłanego według oświadczenia do wiadomości Wojewody S.). Skarżący wskazując na swoją trudną sytuację materialną zauważał, że na skutek egzekucji został pozbawiony miejsca prowadzenia działalności gospodarczej oraz podkreślał, że wydający postanowienie brali czynny udział w czynnościach egzekucyjnych. Skarżący akcentował przy tym, iż powyższe okoliczności potwierdza m. in. materiał nakręcony przez Telewizję [...]

Rozpoznając skargę tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 5 grudnia 2012 r. sygn. akt I SA/Gl 752/12 uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające stwierdzając, że postanowienie z dnia [...]r. podpisane zostało przez osobę, która była świadkiem czynności egzekucyjnych w konsekwencji których wydano sporne tytuły wykonawcze i jako taka podlega wyłączeniu od udziału w sprawie na podstawie art. 24 § 1 pkt 4 k.p.a. Ponadto w ocenie Sądu również podpisanie zaskarżonego postanowienia przez egzekutora wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym naruszało prawo z uwagi na treść art. 24 § 1 pkt 7 k.p.a. Sąd podkreślił, że z uwagi na powyższe uchybienie poza kontrolą pozostały pozostałe zarzuty i żądania strony skarżącej, które wyrażała ona w toku przedmiotowego postępowania, w tym w zakresie kosztów egzekucyjnych. Uchylając oba wydane w sprawie postanowienia Sąd wskazał na naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

W skardze kasacyjnej wniesionej od tego wyroku przez Wojewodę S. zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez błędne zastosowania art. 24 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej, art. 24 § 1 pkt 7 k.p.a. i art. 26 § 1 i § 2 w związku z art. 64c § 5 i § 7 ustawy egzekucyjnej.

Wyrokiem z dnia 4 czerwca 2014 r. sygn. akt II GSK 687/13 NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania tutejszemu Sądowi. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia sąd kasacyjny stwierdził, że Wojewoda S. wydając postanowienie z dnia [...]r. nie działał jako organ egzekucyjny, lecz wierzyciel co, zdaniem NSA, w sposób istotny wpływa na ocenę możliwości zastosowania w tym przypadku instytucji wyłączenie pracownika organu. Według NSA sąd pierwszej instancji nie dostrzegł, że były prowadzone dwa postępowania egzekucyjne, na podstawie różnych tytułów wykonawczych, przez różne organy egzekucyjne, przy czym NSA nie wskazał tych postępowań i tych organów. Stwierdził natomiast, że nawet przy hipotetycznym założeniu, że pracownik, który był świadkiem powołanym na podstawie art. 51 ustawy egzekucyjnej, podlega wyłączeniu, to w okolicznościach rozpoznanej sprawy (bez ich wykazania) art. 24 § 1 pkt 4 k.p.a. nie mógł mieć zastosowania. NSA dodatkowo podniósł, że egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym (egzekucja z nieruchomości) i egzekucja należności pieniężnych nie są objęte jednym "postępowaniem w sprawie", a wyłączenie pracownika z tego powodu, że był świadkiem może odnosić się do egzekucji, gdy osoba będąca świadkiem, jednocześnie jako pracownik organu bierze udział w postępowaniu.

Oceniając naruszenie art. 24 § 1 pkt 7 k.p.a. sąd kasacyjny stwierdził, że stanowisko sądu pierwszej instancji, co do zaistnienia tej przyczyny wznowienia postępowania zostało sformułowane niejasno, zaś analiza motywów przedstawionych przez WSA prowadzi do wniosku, że w zakresie stwierdzenia tego naruszenia nie zostało wykazane, by takie naruszenie miało miejsce przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia.

Dodatkowo NSA stwierdził, że strona wnosząca skargę kasacyjną prawidłowo przedstawiła stan prawny mający zastosowanie do wszczęcia egzekucji administracyjnej i trafnie podniosła, że zgodnie z § 13 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.) postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy egzekucja dotyczy kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych. Zauważył, że kwestia braku wydania rozstrzygnięcia o kosztach egzekucyjnych z udziałem strony w zasadzie nie była przez Sąd rozważona. NSA przy ponownym rozpoznaniu sprawy zalecił, by sąd pierwszej instancji powtórnie ocenił legalność zaskarżonego postanowienia, w tym odniósł się do zarzutów podnoszonych przez zobowiązanego co dotychczas, z uwagi na przyczynę uwzględnienia skargi, nie miało miejsca.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 190 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012. 270), dalej ustawa p.p.s.a., "Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny". "Ratio legis unormowania art. 190 p.p.s.a. sprowadza się do przyśpieszenia postępowania sądowoadministracyjnego poprzez uznanie, że pomimo uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, pewne kwestie sporne zostały już ostatecznie przesądzone. Powoduje to w konsekwencji zawężenie granic ponownego rozpoznania sprawy" (tak wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2014 r. sygn. akt I FSK 1448/13). "Związanie wojewódzkiego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 190 p.p.s.a. oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku" (tak wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 lipca 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 755/14).

Rozpoznając niniejsza sprawę z uwzględnieniem treści wyroku NSA z dnia 4 czerwca 2014 r. sygn. akt I GSK 687/13 i poczynionych przez ten Sąd wykładni prawa w zakresie rozumienia przepisów art. 24 § 1 pkt 4 i 7 k.p.a. w okolicznościach niniejszej sprawy, które nie uległy zmianie tak w warstwie faktycznej jak i prawnej Sąd stwierdza, że przedmiotem oceny legalności jest postanowienie z dnia [...] r. wydane przez Wojewodę S., którym ponownie rozpatrując sprawę utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...]r. uznające zarzuty wniesione przez zobowiązanego w sprawie prowadzonej wobec niego egzekucji obowiązku o charakterze pieniężnym (kosztów egzekucyjnych) za nieuzasadnione.

Zgodnie z treścią art. 64a § 1 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym pobiera opłaty za dokonane czynności egzekucyjne w wysokościach wskazanych w tym przepisie, zgodnie zaś z treścią art. 64b tej ustawy wydatkami egzekucyjnymi są koszty faktycznie poniesione przez organ egzekucyjny w związku z prowadzeniem egzekucji w szczególności wydatki opisane w pkt 1-11 tego przepisu. W myśl art. 64c § 1 ustawy egzekucyjnej opłaty, o których mowa (...) w art. 64a wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem

§ 2-4, obciążają zobowiązanego. Przepis art. 64c § 5 ustawy egzekucyjnej stanowi, że "Egzekucja kosztów egzekucyjnych następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przy egzekucji kosztów egzekucyjnych nie pobiera się opłat za czynności egzekucyjne". Z przytoczonych przepisów wynika wprost, że egzekucja kosztów egzekucyjnych następuje w trybie przepisów ustawy egzekucyjnej, oraz że obowiązek zapłaty tych kosztów ciąży w zasadzie na zobowiązanym. W przypadku kosztów egzekucyjnych innych niż powstałe w egzekucji należności pieniężnej (art. 64c § 6) ustawa egzekucyjna nie reguluje odrębnie kwestii tytułu wykonawczego na podstawie którego koszty takie są dochodzone, a nadto w przypadku takich kosztów nie stosuje się przepisu art. 15 tej ustawy z mocy § 13 pkt 4 rozporządzenia z 2001 r. (powołanego wyżej).

Stosownie do brzmienia art. 64c § 7 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. Na postanowienie to przysługuje zażalenie. "Żądanie, o którym mowa w § 7, nie podlega rozpatrzeniu, jeżeli zostało wniesione po upływie 14 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, a w przypadku zakończenia postępowania egzekucyjnego wskutek wyegzekwowania wykonania obowiązku – od dnia powiadomienia zobowiązanego o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych (art. 64c § 8 ustawy egzekucyjnej).

Z cytowanych wyżej przepisów wynika, że niezależnie od egzekwowanego obowiązku (pieniężnego lub niepieniężnego), organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego zgłoszone w terminie 14 dni od dnia powiadomienia zobowiązanego o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych w sytuacji, gdy doszło do zakończenia postępowania egzekucyjnego wskutek wyegzekwowania wykonania podlegającego egzekucji obowiązku. Należy przy tym zauważyć, że użyty w art. 64c § 8 ustawy egzekucyjnej zwrot "pobranych kosztów egzekucyjnych" należy rozumieć z uwzględnieniem treści przepisów regulujących obliczenie i pobór tych kosztów oraz obowiązek ich uiszczenia, a tym samym momentu (czasu), w którym obowiązek ten powstaje (art. 64 § 9, art. 64a § 2 czy art. 64b ustawy egzekucyjnej). Oznacza to, że koszty "pobrane" to nie tylko koszty wyegzekwowane już w toku egzekucji lecz koszty należne organowi egzekucyjnemu, a jeszcze nieuiszczone, czy też koszty faktycznie poniesione przez organ egzekucyjny (wydatki), nie pokryte przez zobowiązanego.

Tym samym na organie egzekucyjnym, z mocy art. 64c § 8 ustawy egzekucyjnej w sytuacji zakończenia postępowania egzekucyjnego wskutek wyegzekwowania wykonania obowiązku, ciąży powinność powiadomienia zobowiązanego o wysokości pobranych, a więc należnych organowi egzekucyjnemu kosztów egzekucyjnych. Od tej daty biegnie dla zobowiązanego termin do żądania wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych (art. 64c § 7 ustawy egzekucyjnej).

Powyższe prowadzi do wniosku, że w przypadku kosztów innych niż powstałych w egzekucji należności pieniężnych (egzekucja świadczeń niepieniężnych), ich egzekucję prowadzi się w trybie przepisów ustawy egzekucyjnej, a więc na wniosek wierzyciela będącego organem egzekucyjnym uprawnionym do prowadzenia egzekucji innych niż pieniężne obowiązków (art. 20 ustawy egzekucyjnej) i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego (art. 26 ustawy egzekucyjnej), przy czym organ ten zobligowany jest, przed dniem wystawienia takiego tytułu, do doręczenia zobowiązanemu zawiadomienia o wysokości pobranych (należnych) temu organowi egzekucyjnemu kosztów egzekucyjnych (art. 64c § 8 ustawy egzekucyjnej), a więc kwot będących przedmiotem kolejnej egzekucji prowadzonej już w trybie egzekucji należności pieniężnej, przez inny organ egzekucyjny do tego uprawniony (art. 19 ustawy egzekucyjnej).

Jak wynika z okoliczności sprawy egzekucja świadczenia o charakterze niepieniężnym (wydanie nieruchomości) zakończona została poprzez wyegzekwowanie tego obowiązku w dniach 18-24 maja 2011 r., zaś pismami z dnia 13 lipca 2011 r. powiadomiono zobowiązanego o wysokości pobranych (należnych) kosztów egzekucyjnych. Z chwilą doręczenia tego pisma rozpoczął bieg 14 dniowy termin przewidziany do zgłoszenia żądania wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Rozpoczęcie biegu tego terminu musi być niewątpliwe co oznacza, że organ egzekucyjny (wierzyciel), który koszty te określił (wskazał ich wysokość) musi dysponować niepodważalnym dowodem doręczenia zobowiązanemu pisma informującego o wysokości pobranych (należnych) kosztów egzekucyjnych. Brak takiego dowodu powoduje w istocie, że bieg terminu, o którym mowa w art. 64c § 8 ustawy egzekucyjnej nie rozpoczyna się, zaś zobowiązany w każdym czasie może domagać się wydania postanowienia z art. 64c § 7 tej ustawy, skoro w takim przypadku należałoby uznać, że wskazany termin nie zaistniał wobec braku powiadomienia o wysokości pobranych (należnych) kosztów egzekucyjnych.

Należy tu ponownie podkreślić, że "postanowienie z art. 64c § 7 u.p.e.a. może być wydane dopiero po zakończeniu postępowania egzekucyjnego (także poprzez umorzenie egzekucji), którą to zasadę statuuje § 8 wskazanego przepisu. Uzasadnia to fakt, że kosztów egzekucyjnych nie da się oznaczyć z góry i przewidzieć zdarzeń faktycznych i prawnych mających wpływ na zasadę ich ponoszenia lub wysokość. Do wydania takiego postanowienia nie jest przeszkodą, że część lub nawet całość kosztów została już pobrana od zobowiązanego przy egzekucji należności głównej wynikającej z tytułu wykonawczego (tak wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2013 r. sygn. akt II FSK 2103/11). Warto przy tym ponownie zauważyć, że koszty egzekucyjne wynikają z przepisu prawa i nie są ustalane w formie aktu administracyjnego do czasu zaistnienia okoliczności opisanych art. 64c § 7 i § 8 ustawy egzekucyjnej, przy czym koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnej są co do zasady dochodzone na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na tę należność, zaś egzekucja kosztów egzekucyjnych innych niż określone w art. 64c § 6 ustawy egzekucyjnej odbywa się w trybie tej ustawy z wszelkimi przewidzianymi tam rygorami (art. 64c § 5 ustawy egzekucyjnej). Egzekucja kosztów egzekucyjnych nie wymaga uprzedniego doręczenia upomnienia z art. 15 ustawy egzekucyjnej.

W przypadku kosztów egzekucyjnych powstałych w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym podstawa prawna obowiązku i termin ich poniesienia wynika bezpośrednio z przepisów prawa, zaś ich wysokość może wynikać z pisma o którym mowa w art. 64c § 8 ustawy egzekucyjnej. Przepis ten nie stanowi o obowiązku pouczenia zobowiązanego o przysługującym mu prawie z art. 64c § 7 ustawy egzekucyjnej i terminie do jego zrealizowania. Obowiązek taki wynika jednak z art. 9 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy egzekucyjnej, zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W sytuacji, gdy termin do żądania wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych jest terminem prawa materialnego, a więc terminem, do którego nie stosuje się przepisów o jego przywróceniu, a jednocześnie rozstrzygnięcie w tym przedmiocie ma decydujący wpływ na prawa i obowiązki zobowiązanego w sferze kosztów egzekucyjnych i ich wysokości, to tym samym brak takiego pouczenia w sposób oczywisty narusza przepis art. 9 k.p.a., skoro kwota kosztów egzekucyjnych może stanowić przedmiot kolejnego postępowania egzekucyjnego zmierzającego do ich egzekucji. Dlatego też mimo braku obowiązku, wynikającego wprost z przepisów ustawy egzekucyjnej, do pouczenia o możliwości i terminie wniesienia żądania wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych obowiązek taki ciąży na organie egzekucyjnym, którego działanie takie koszty wygenerowały.

Skoro z akt sprawy nie wynika by zobowiązany otrzymał pisma organu egzekucyjnego (obecnie wierzyciela) informujące go o wysokości pobranych (należnych) kosztów egzekucyjnych, a jednocześnie z pisma tego nie wynika, by zobowiązany został powiadomiony o uprawnieniu z art. 64c § 7 i terminie z art. 64c

§ 8 ustawy egzekucyjnej, to tym samym pismo to (z dnia 13 lipca 2011 r.) nie mogło stanowić podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji i określenia wysokości egzekwowanej należności pieniężnej stanowiącej koszty egzekucyjne powstałe w toku egzekucji świadczeń o charakterze niepieniężnym.

W sytuacji, gdy zobowiązany, w zgłoszonych zarzutach, w istocie kwestionował tę okoliczność zarzucając zawyżenie wydatków związanych z egzekucją świadczeń niepieniężnych, a tym samym podniósł zarzut nieistnienia w części dochodzonych spornymi tytułami wykonawczymi obowiązków (art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej), to brak wykazania i oceny przez wierzyciela, wymienionych wyżej okoliczności, naruszało przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy.

Warto przy tym zauważyć, że powiadomienie, o którym mowa w art. 64c § 8 ustawy egzekucyjnej, nie przybiera formy orzeczenia i nie podlega jakiemukolwiek zaskarżeniu w trybie procesowym. Stanowi jedynie informację o wysokości kosztów egzekucyjnych powstałych w toku zakończonego już postępowania egzekucyjnego, a jednocześnie dzień doręczenia takiego powiadomienia, otwiera dla zobowiązanego termin do żądania wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Tym samym dla potrzeb sporządzenia i doręczenia takiej informacji nie prowadzi się (w tym zakresie) żadnego postępowania. Jest to w istocie czynność materialno-techniczna. Postępowanie takie toczy się w sprawie kosztów egzekucyjnych, o ile zaistnieją ku temu stosowne warunki opisane w art. 64c § 7 i § 8 ustawy egzekucyjnej. Dopiero w ramach tego postępowania organ egzekucyjny prowadzący egzekucję wykazuje zasadność pobrania czy też niepobrania kosztów egzekucyjnych, sposób ich wyliczenia, termin płatności czy wymagalności, z uwzględnieniem dokumentów stwierdzających faktycznie poniesione wydatki, określone w art. 64b ustawy egzekucyjnej, uzasadniając ich celowość i zasadność poniesienia, a przede wszystkim ich wysokość. Należy przy tym zauważyć, że skoro przepis ten nie określa daty wymagalności kwot stanowiących wydatki egzekucyjne, należałoby uznać, że datę ich wymagalności wyznacza dzień doręczenia informacji o ich poniesieniu (pobraniu) przez organ egzekucyjny, zaś o sposobie dokumentowania takich wydatków, w dacie wydania zaskarżonego postanowienia i ich poniesienia, stanowił przepis § 15 rozporządzenia z 2001 r. powołanego wyżej, który w ustępie 1 wskazywał m. in. na rachunki i innego rodzaju dowody pochodzące od podmiotów, które świadczyły usługi na rzecz organu egzekucyjnego.

Zgodnie z treścią art. 34 § 1a ustawy egzekucyjnej jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jego wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Oznacza to, że o ile kwestia kosztów egzekucyjnych, ich wysokości i zasad ponoszenia była przedmiotem rozstrzygnięcia zawartego w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, bądź też była przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu m. in. administracyjnym, a więc również egzekucyjnym, to zarzuty w tym zakresie są niedopuszczalne, co znajduje wyraz w stosownym postanowieniu wierzyciela. Jak wynika z akt sprawy sporne tytuły wykonawcze wystawione zostały na podstawie pisma z dnia 13 lipca 2011 r. określającego wysokość i rodzaj poniesionych przez organ egzekucyjny kosztów w toku prowadzonej egzekucji świadczeń niepieniężnych. Tym samym organ ten, występujący jako wierzyciel tak określonych kosztów, uznał że wskazane pismo stanowi orzeczenie, a skoro tak to od takiego "orzeczenia" przysługuje środek zaskarżenia w postaci jaką przewiduje ustawa egzekucyjna, a więc w formie wniosku o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Ma to takie skutki, że po pierwsze o środku tym, sposobie i terminie jego wniesienia należy pouczać osoby, którym środek ten przysługuje, a po drugie, że brak skorzystania z tego środka powoduje konieczność rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 34 § 1a ustawy egzekucyjnej.

Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy wyjaśni opisane wyżej okoliczności dołączając do akt sprawy dokumenty świadczące o ich zaistnieniu lub stwierdzi, że w sprawie nie miały one miejsca i stosownie do tych ustaleń wyda odpowiadające prawu rozstrzygnięcie mające na względzie oceny prawne sformułowane przez Sąd, a w miarę potrzeby i w zależności od dokonanych ustaleń określi sporne koszty egzekucyjne w sposób umożliwiający ich ocenę i weryfikację przez zobowiązanego (a później Sąd), co do zasadności i racjonalności ich określenia (poniesienia) powołując się przy tym na przepisy regulujące tę kwestię i przywołując normy prawne mające wpływ na określenie ich wysokości, o ile dane wydatki nie zostały ujęte w rozporządzeniu regulującym sposób ustalania i dokumentowania wydatków egzekucyjnych.

Z tych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012. 270) orzekł jak w wyroku.