Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1239/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2016 nr 119 poz 1 art. 6 ust. 1 lit. c i e
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z  przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE
article: art. 90 N ust. 2-4, art. 90F
journal: Dz.U. 1991 nr 95 poz 425
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Asesor WSA Karolina Kisielewicz (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi Wojewody [...] na uchwałę Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie uchwalenia regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów oddala skargę


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] działając na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2020 r. poz. 730) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę nr [...] Rady Miejskiej w [...] z [...] września 2019 r. w sprawie uchwalenia regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy [...] (publ. Dz. Urz. Woj. Mazow. z 2019 r. poz. 10492), domagając się orzeczenia nieważności:

a) § 8 ust. 1 załącznika do uchwały - regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy [...], w którym postanowiono, że "świadczenie pomocy materialnej o charakterze socjalnym przyznaje Burmistrz [...] w drodze decyzji administracyjnej, na żądanie strony"’

b) § 9 ust. 2 regulaminu ("wzór wniosku stanowi załącznik do niniejszego regulaminu") i załącznika do regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy [...] tj. wzoru wniosku o przyznanie pomocy materialnej.

Organ nadzoru w uzasadnieniu skargi podniósł, że Rada Miejska w [...] w § 8 ust. 1 załącznika do uchwały - regulaminie udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy [...] dokonała nieuprawnionej modyfikacji przepisu art. 90n ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2019 r. poz. 1481), w zakresie ustalenia kręgu podmiotów uprawionych do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie pomocy materialnej, a jednocześnie posłużyła się regulacjami w sposób niespójny wewnętrznie tj. w ramach tego samego aktu prawnego (§ 9 ust. 1 uchwały).

Z powołanego przepisu ustawy Prawo o systemie oświaty wynika, że świadczenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym są przyznane na: 1) wniosek rodziców albo pełnoletniego ucznia, 2) wniosek odpowiednio dyrektora szkoły, kolegium pracowników służb społecznych lub ośrodka, o którym mowa w art. 90b ust. 3 pkt 2. Świadczenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym mogą być przyznawane z urzędu (art. 90n ust. 3 ustawy o systemie oświaty). Zdaniem organu nadzoru, zarówno modyfikacja ustawowych regulacji jak i "niespójności wobec treści ustawy (o systemie oświaty) stanowią bezsprzecznie istotne naruszenie prawa".

Dalej organ podał, że według art. 90f ustawy o systemie oświaty, rada gminy uchwala regulamin udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy, w którym określa w szczególności: 1) sposób ustalania wysokości stypendium szkolnego w zależności od sytuacji materialnej uczniów i ich rodzin oraz innych okoliczności, o których mowa w art. 90d ust. 1; 2) formy, w jakich udziela się stypendium szkolnego w zależności od potrzeb uczniów zamieszkałych na terenie gminy; 3) tryb i sposób udzielania stypendium szkolnego; 4) tryb i sposób udzielania zasiłku szkolnego w zależności od zdarzenia losowego.

Wojewoda podniósł, że przez "tryb i sposób" udzielenia (stypendium szkolnego, zasiłku szkolnego) należy rozumieć określenie niezbędnych czynności i pewnych wymogów, koniecznych do wykazania i podjęcia w celu uzyskania prawa do świadczenia pomocowego. "Tryb" to określone działanie, procedury, natomiast "sposób" oznacza metodę lub formę tego działania (wyrok NSA z 6 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 338/14).

Z przepisu art. 90n ust. 4 i ust. 5 i 5a ustawy o systemie oświaty wynika, że wniosek o przyznanie świadczenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym (stypendium szkolnego, zasiłku szkolnego) zawiera w szczególności: 1) imię i nazwisko ucznia i jego rodziców; 2) miejsce zamieszkania ucznia; 3) dane uzasadniające przyznanie świadczenia pomocy materialnej, w tym zaświadczenie albo oświadczenie o wysokości dochodów (korzystaniu ze świadczeń z pomocy społecznej) - pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, 4) pożądaną formę świadczenia pomocy materialnej inną niż forma pieniężna.

Wojewoda [...]uzasadniając wniosek o stwierdzenie nieważności § 9 ust. 2 regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy [...] ("wzór wniosku stanowi załącznik do niniejszego regulaminu") oraz załącznika do tego regulaminu - tj. wzoru wniosku o przyznanie pomocy materialnej, stwierdził, że "brak jest delegacji dla Rady do określenia w skarżonej uchwale wzoru wniosku o przyznanie pomocy materialnej (...)" oraz że żaden przepis prawa nie przyznaje Radzie Miejskiej kompetencji do ustalenia wzoru wniosku o przyznanie pomocy, natomiast faktyczne posługiwanie się wzorami wniosków może służyć wyłącznie ułatwieniu złożenia poprawnego wniosku.

Wzór wniosku zamieszczony w uchwale w sprawie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy, może spełniać rolę pomocniczą bądź informacyjną z wykluczeniem roli obowiązującej (wyrok WSA w Łodzi z 11 marca 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 1056/19). Wystąpienie o przyznanie pomocy nie na "opracowanym wniosku" nie może dyskwalifikować wnioskodawcy.

Ponadto stwierdził, że ustawowy katalog żądanych informacji i dokumentów ma charakter otwarty, jednak zakres żądanych danych i dokumentów oraz forma pouczenia o odpowiedzialności za składanie fałszywych zeznań, "muszą odpowiadać ustawie".

Wojewoda powołał się na art. 6 ust. 1 lit. c) i e) rozporządzenia RODO, zasadę niezbędności przetwarzania danych osobowych i stwierdził, że zakres żądanych danych (np. dotyczących członków rodziny, stopnia pokrewieństwa, daty urodzenia, miejsca pracy i nauki), które mają być zawarte we wniosku (załącznik do regulaminu) narusza zasadę niezbędności oraz że żaden przepis prawa nie daje podstaw do przetwarzania wskazanych we wniosku danych.

Dalej stwierdził, że z w art. 90n ust. 4 pkt 3 ustawy o systemie oświaty nie ma mowy o konieczności przedłożenia innych dokumentów (oświadczeń) niż w nim wymienione, w związku z tym Rada Gminy nie może żądać jako załączniki do wniosku o przyznanie świadczenia (formularza) przedłożenia (w formie załączników do tego wniosku): odcinka renty, emerytury, decyzji o przyznaniu dodatku mieszkaniowego, dokumentu potwierdzającego otrzymywanie świadczeń alimentacyjnych, nakazu płatniczego, innych dokumentów potwierdzających uzyskanie dochodów przez członków rodziny (pkt 4, 5, 7, 8, 10 załączników do wniosku).

Z tych wszystkich powodów Wojewoda [...] wniósł o stwierdzenie nieważności powołanych na wstępie przepisów uchwały oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Burmistrz [...] w odpowiedzi na skargę zgodził się z organem nadzoru, że użyte w § 8 ust. 1 regulaminu sformułowanie: "na żądanie strony lub z Urzędu" stanowi nieuprawnioną modyfikację art. 90n ust. 2 i ust. 3 ustawy o systemie oświaty oraz że kwestionowany przepis regulaminu jest niespójny z § 9 ust. 1 tegoż regulaminu. Ustosunkowując się do pozostałych zarzutów, Burmistrz stwierdził, że są one nieuzasadnione.

W ocenie organu, przepis art. 90n ust. 4 ustawy o systemie oświaty nie reguluje w sposób kompleksowy wszystkich elementów wniosku o przyznanie uczniom pomocy materialnej o charakterze socjalnym (stypendium szkolnego i zasiłku szkolnego).

Według art. 90 ust. 4 pkt 3, wniosek o przyznanie świadczenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym zawiera (w szczególności) dane uzasadniające przyznanie świadczenia pomocy materialnej, w tym zaświadczenie (oświadczenie) o wysokości dochodów. Oznacza to, że organ stanowiący j.s.t. jest uprawniony do samodzielnego określenia, jakie dane uważa za istotne dla oceny wniosku o przyznanie uczniowi pomocy materialnej o charakterze socjalnym, mając na uwadze przesłanki ustawowe przyznania poszczególnych świadczeń; tj. określone w art. 90d ust. 1 ustawy (w przypadku stypendium szkolnego) oraz art. 90e ust. 1 (w przypadku zasiłku szkolnego). Z powołanych przepisów wynika, że stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w tej rodzinie występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe. Zasiłek szkolny może natomiast być przyznany uczniowi znajdującemu się przejściowo w trudnej sytuacji materialnej z powodu zdarzenia losowego.

W świetle tego nie można zgodzić się z Wojewodą, że § 9 ust. 2 Regulaminu, który stanowi, że "Wzór wniosku stanowi Załącznik do niniejszego Regulaminu" istotnie narusza prawo z uwagi na treść załącznika. Informacje dotyczące członków rodziny wnioskodawcy (stopień pokrewieństwa, data urodzenia, miejsce pracy czy nauki) pozwolą bowiem na zweryfikowanie, czy dany uczeń spełnia przesłanki do przyznania pomocy. Rada Miejska w [...] nie przekroczyła więc delegacji ustawowej z art. 90f oraz art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty. Kwestionowane postanowienia stanowią wyłącznie rozwiniecie i uszczegółowienie przepisu ustawy. Nie naruszyła również w ten sposób zasady niezbędności przetwarzania danych osobowych.

Gmina [...] dodała, że wprowadzając wzór wniosku o przyznanie pomocy materialnej kierowała się przede wszystkim tym, aby ułatwić potencjalnym wnioskodawcom złożenie takiego wniosku w sposób poprawny i należyty. Istotne jest to, że z zaskarżonej uchwały nie wynika, że złożenie wniosku nie na urzędowym formularzu powoduje, że wniosek ten jest dotknięty brakiem formalnym.

W ocenie Gminy, taka sytuacja mogłaby mieć miejsce tylko wówczas, gdyby wniosek (niezależnie od formy jego złożenia) nie zawierał obligatoryjnych elementów, o których mowa w art. 90n ust. 4 ustawy o systemie oświaty (imienia i nazwiska ucznia i jego rodziców, miejsca zamieszkania ucznia, danych uzasadniających przyznanie świadczenia pomocy materialnej, w tym zaświadczenie lub oświadczenie o wysokości dochodów, pożądaną formę wypłaty świadczenia, inną niż forma pieniężna).

Zdaniem Gminy nie jest także prawidłowe stanowisko organu nadzoru, że Rada Miejska w [...] w sposób nieuprawniony zobowiązała wnioskodawców do przedłożenia (w formie załączników do wniosku) takich dokumentów jak: odcinek renty, emerytury, decyzji o przyznaniu dodatku mieszkaniowego, dokumentu potwierdzającego otrzymywanie świadczeń alimentacyjnych, nakazu płatniczego, czy też innych dokumentów potwierdzających uzyskanie dochodów przez członków rodziny (pkt 4, 5, 7, 8, 10 załączników do wniosku).

Z przepisu art. 90n ust. 4 pkt 3 i pkt 5a ustawy o systemie oświaty wynika, że wniosek o przyznanie świadczenia zawiera zaświadczenie albo oświadczenie o wysokości dochodów (pod groźbą odpowiedzialności karnej). Zgodnie z § 9 ust. 5 regulaminu (niezakwestionowanego przez organ nadzoru), do wniosku o przyznanie stypendium szkolnego należy dołączyć stosowne zaświadczenia lub oświadczenia złożone pod groźbą odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, umożliwiające określenie miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie zgodnie z ustawą o pomoc społecznej. Brak jest natomiast przepisu w Regulaminie, z którego wynikałoby, że w przypadku niezałączenia do wniosku innych dokumentów, aniżeli zaświadczeń i oświadczeń umożliwiających określenie miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie zgodnie z ustawą o pomocy społecznej (a więc np. tych, o których mowa w załącznikach do wzoru wniosku), wnioskodawca zostanie wezwany do ich przedłożenia, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. Dokumenty wymienione we wzorze wniosku (w załącznikach) mają wyłącznie charakter przykładowy, fakultatywny, mają ułatwić potencjalnemu wnioskodawcy zorientowanie się, jakie dokumenty mogą być pomocne do pozytywnego rozpatrzenia jego wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zaskarżona przez organ nadzoru (Wojewodę [...]) uchwała Rady Miejskiej w [...] z [...] września 2019 r. stanowi akt prawa miejscowego w sprawie ustalenia zasad udzielania stypendiów dla uczniów i studentów, wydany na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 14a ustawy o samorządzie gminnym i na podstawie upoważnienia zawartego w art. 90f ustawy o systemie oświaty. Ten ostatni przepis stanowi, że rada gminy uchwala regulamin udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy, kierując się celami pomocy materialnej o charakterze socjalnym, w którym określa w szczególności:

1) sposób ustalania wysokości stypendium szkolnego w zależności od sytuacji materialnej uczniów i ich rodzin oraz innych okoliczności, o których mowa w art. 90d ust. 1;

2) formy, w jakich udziela się stypendium szkolnego w zależności od potrzeb uczniów zamieszkałych na terenie gminy;

3 ) tryb i sposób udzielania stypendium szkolnego;

4) tryb i sposób udzielania zasiłku szkolnego w zależności od zdarzenia losowego.

Upoważnienie to ma szeroki zakres, albowiem nie ogranicza się wyłącznie do elementów treści regulaminu wyraźnie w nim wymienionych, o czym świadczy użycie określenia "w szczególności". Zawiera natomiast ogólną wytyczną dla gminnego prawodawcy w postaci obowiązku kierowania się celami tej pomocy materialnej o charakterze socjalnym.

Można zauważyć, że ten "nieszczegółowy" sposób określenia upoważnienia dla stanowienia prawa miejscowego wpisuje się w konstytucyjną zasadę stanowienia prawa miejscowego, według której organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego, obowiązujące na obszarze działania tych organów. Zasady i tryb wydawania tych aktów określa ustawa. Z treści tego przepisu jednoznacznie wynika, iż zakres swobody lokalnego prawodawcy jest szerszy niż przy typowym akcie wykonawczym - rozporządzeniu. Konstytucja nie wymaga, by były to akty wymagające "szczegółowego" upoważnienia, a jedynie wydawane "na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie".

W uzupełnieniu tych uwag określających podstawy i granice kompetencji organów sprawujących nadzór nad działalnością jednostek samorządowych należy przypomnieć, że przesłanką stwierdzenia nieważności aktu organu gminy w tym (uchwały rady gminy) jest istotne naruszenie prawa (art. 91 ust. 4 i art. 94 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym). Za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie, prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym.

W zaskarżonej uchwale - regulaminie Wojewoda zakwestionował dwa postanowienia :

1) § 8 ust. 1 załącznika do uchwały - regulaminu, zarzucając dokonanie nieuprawnionej modyfikacji przepisu art. 90n ust. 2 i 3 ustawy o systemie oświaty, w zakresie ustalenia kręgu podmiotów uprawionych do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie pomocy materialnej i jednocześnie posłużenie się regulacjami w sposób niespójny wewnętrznie tj. w ramach tego samego aktu prawnego (§ 9 ust. 1 uchwały), 2) § 9 ust. 2 regulaminu udzielania pomocy materialnej, zarzucając "brak delegacji dla rady do określenia w zaskarżonej uchwale wzoru wniosku o przyznanie pomocy materialnej oraz brak podstawy prawnej, przyznającej radzie miejskiej kompetencje do ustalenia treści tego wzoru.

Zdaniem Sądu zarzut dotyczący § 8 ust. 1 regulaminu nie jest uzasadniony. Nie można przypisać temu postanowieniu naruszenia prawa (art. 90 n ust. 2 i 3 ustawy), w szczególności zaś istotne naruszenie tego przepisu. Z zestawienia § 8 ust. 1 i § 9 ust. 1 regulaminu wynika, że określając podmioty legitymowane do złożenia wniosku o pomoc w § 8 ust. 1 posłużono się ogólnym, zbiorczym określeniem "strony", natomiast w § 9 ust. 1 pkt a i b niejako wyjaśniono to pojęcie, wskazując "imiennie" podmioty uprawnione do złożenia takiego wniosku. Oba te postanowienia traktowane łącznie są całkowicie zgodne z art. 90n ust. 2 i 3 ustawy.

Zdaniem Wojewody zawarte w art. 90f pkt 3 i 4 ustawy upoważnienie do określenia trybu i sposobu udzielania stypendium szkolnego i trybu i sposobu udzielania zasiłku szkolnego w zależności od zdarzenia losowego należy rozumieć określenie niezbędnych czynności i pewnych wymogów, koniecznych do wykazania i podjęcia w celu uzyskania prawa do świadczenia pomocowego. "Tryb" to określone działanie, procedury, natomiast "sposób" oznacza metodę lub formę tego działania.

Sąd nie podziela tej wykładni organu nadzoru, zarówno ze względów językowych, jak i prawnych. W języku polskim określenia "tryb" i "sposób" nie mają wyraźnie wyodrębnionych zakresów znaczeniowych i dlatego używane są często jako synonimy (w myśl "Słownika języka polskiego PWN", "tryb" to inaczej "procedura", natomiast "sposób" to "określony tryb postępowania, forma wykonania czegoś"). Świadczy o tym także wypowiedź organu, która nie zawiera wyjaśnienia, na czym w ramach omawianego upoważnienia ustawowego miałaby polegać "metoda" udzielania stypendium szkolnego czy zasiłku szkolnego, dająca się jednoznacznie odróżnić od "trybu" udzielania tych świadczeń. Dlatego też zdaniem Sądu, sposób i tryb udzielania pomocy to według reguł znaczeniowych języka polskiego, także procedura postępowania, zmierzającego do osiągnięcia określonego celu - przyznania świadczeń materialnych Ten tryb, sposób albo procedura postępowania może regulować zarówno określone czynności, jak i rozwiązania organizacyjne ("ustrojowe"), w ramach których te czynności są podejmowane. Powinna również uwzględniać wartości i zasady obowiązujące w działaniu władzy publicznej, a więc m. in. transparentność, obiektywizm i równe traktowanie podmiotów ubiegających się o świadczenia.

Względy prawne, przemawiające przeciwko stanowisku organu w tej kwestii to brak ustawowego określenia znaczenia tych pojęć i zarazem brak upoważnienia dla organu nadzoru do ich autorytatywnej interpretacji.

Trzeba jeszcze raz podkreślić, że przepis art. 90f ustawy o systemie oświaty zawiera jedynie przykładowe określenie elementów treści regulaminu udzielania stypendium szkolnego i zasiłku szkolnego. Nie ma zatem prawnych przeszkód wprowadzenia do tego trybu wzoru wniosku o udzielenie pomocy, jeżeli tylko wniosek służy celom tej pomocy (ułatwia udzielanie pomocy).

Zdaniem Sądu nie ma również istotnych powodów do zakwestionowania elementów treści tego wzoru wniosku. Pomoc materialna dla uczniów ma charakter socjalny. Jest udzielana uczniom w celu zmniejszenia różnic w dostępie do edukacji, umożliwienia pokonywania barier dostępu do edukacji wynikających z trudnej sytuacji materialnej ucznia, a także wspierania edukacji uczniów zdolnych. Takiej pomocy udziela się z reguły według potrzeb. Jest zatem oczywiste, że decydent w sprawie przyznania pomocy powinien dysponować informacjami i danymi, niezbędnymi i zarazem pozwalającymi na rzetelną ocenę zasadności wniosku. Według Sądu informacje objęte treścią wzoru wniosku służą tym celom, są odpowiednie dla oceny sytuacji materialnej ucznia, o której nie decyduje (z oczywistych względów) jego osobista sytuacja materialna, lecz sytuacja rodzinna (osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym) determinowana ich wiekiem, statusem zawodowym i zarobkowym.

Należy zatem przyznać rację radzie miejskiej, że wymagane we wniosku informacje dotyczące członków rodziny wnioskodawcy (stopień pokrewieństwa, data urodzenia, miejsce pracy czy nauki) pozwolą na zweryfikowanie, czy dany uczeń spełnia przesłanki do przyznania pomocy. Tym samym nie można uznać zasadności zarzutu organu, że zakres żądanych we wniosku danych (np. dotyczących członków rodziny, stopnia pokrewieństwa, daty urodzenia, miejsca pracy i nauki), narusza zasadę niezbędności danych (art. 6 ust. 1 lit. c) i e) rozporządzenia RODO).

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zarzuty skargi są nieuzasadnione i dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji.