Wyrok NSA, sygn. akt V SA 3718/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 627  Cudzoziemcy, repatrianci, nabycie nieruchomości przez cudzoziemca
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Pomoc społeczna
Powołane przepisy: article: art. 111 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 114 poz. 739
law: Ustawa z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach.
article: art. 13 ust. 1
journal: Dz.U. 1992 nr 7 poz. 30
law: Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 31 grudnia 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 29 marca 1963 r. o cudzoziemcach.
article: art. 18
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 7
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: W państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznej i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu społecznego nad interesem indywidualnym /art. 7 Kpa/.

Organ orzekający w każdym wypadku ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny chodzi, i udowodnić, że jest on tak ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywatela. Zarówno wykazanie takiego interesu, jak i jego znaczenie, a także przesłanki powodujące konieczność przedłożenia w konkretnym wypadku interesu społecznego nad indywidualnym, podlegać muszą wnikliwej kontroli instancyjnej i sądowej, szczególnie wówczas, gdy w ocenie organu w interesie społecznym leży ograniczenie praw obywatela określonych w Konstytucji RP.

TEZY

W państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznej i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu społecznego nad interesem indywidualnym /art. 7 Kpa/.

Organ orzekający w każdym wypadku ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny chodzi, i udowodnić, że jest on tak ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywatela. Zarówno wykazanie takiego interesu, jak i jego znaczenie, a także przesłanki powodujące konieczność przedłożenia w konkretnym wypadku interesu społecznego nad indywidualnym, podlegać muszą wnikliwej kontroli instancyjnej i sądowej, szczególnie wówczas, gdy w ocenie organu w interesie społecznym leży ograniczenie praw obywatela określonych w Konstytucji RP.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Tatiany S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. z dnia 8 listopada 2000 r. (...) w przedmiocie odmowy zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - Uchyla zaskarżoną decyzję; (...).


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 8 listopada 2000 r. (...), wydaną na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 29 marca 1963 r. o cudzoziemcach /Dz.U. 1992 nr 7 poz. 30 ze zm./ w zw. z art. 111 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach /Dz.U. nr 114 poz. 739 ze zm./ oraz art. 127 par. 2 i art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji po rozpoznaniu odwołania Tatiany S. - obywatelki Ukrainy utrzymał w mocy decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 8 czerwca 2000 r. (...) odmawiającą udzielenia Tatianie S. oraz jej małoletnim córkom Olenie i Walerii zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że argumenty przytoczone przez Tatianę S. nie uzasadniają uwzględnienia złożonego przez nią w dniu 1 września 1997 r. wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały.

Organ odwoławczy uznał jako oczywisty fakt istnienia więzów rodzinnych Tatiany S. z Polską w związku z zawarciem przez nią w dniu 16 sierpnia 1997 r. związku małżeńskiego z obywatelem polskim Bogdanem N. Stwierdził jednakże, że nie jest to wystarczająca przesłanka do udzielenia zezwolenia na pobyt stały, ponieważ w ocenie organu odwoławczego uzasadnione jest przypuszczenie, że Tatiana S. nie prowadzi wraz z mężem wspólnego gospodarstwa domowego, o czym zdaniem organu odwoławczego świadczy fakt zameldowania małżonków pod różnymi adresami oraz zawarcie umowy użyczenia lokalu tylko przez Tatianę S.

Organ odwoławczy podkreślił ponadto, że Tatiana S. prowadziła na terytorium Polski działalność gospodarczą w formie handlu obwoźnego bez wymaganego zezwolenia na zatrudnienie, co w ocenie organu świadczy o lekceważeniu przez nią obowiązującego w Polsce porządku prawnego.

Nadto organ odwoławczy stwierdził, że Tatiana S. nie posiada środków finansowych na pokrycie kosztów pobytu w Polsce oraz wskazał, że odmowa udzielenia zezwolenia na pobyt stały nie pozbawia jej możliwości podjęcia pracy oraz kontynuowania nauki przez córki, gdyż może ona ubiegać się o przedłużenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Tatiana S. wniosła o uchylenie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody P. zarzucając, że wbrew odmiennym ustaleniom organów obydwu instancji spełnia ona warunki udzielenia zezwolenia na pobyt stały określone w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach z 1963 r. Skarżąca powołała się na swoje związki rodzinne z Polską i podniosła, że ma zapewnione w Polsce mieszkanie, użyczone jej rodzinie przez kuzyna Józefa Sz. Stwierdziła, że prowadzi z mężem wspólne gospodarstwo domowe, a także, że posiada w Banku PKO S.A. w Cz. środki pieniężne w kwocie ponad 96 tys. zł oraz dochody uzyskiwane z plantacji truskawek i porzeczek w kwocie ok. 10.000 zł, które wraz z dochodami męża z tytułu umowy o pracę w wysokości ok. 650 zł miesięcznie wystarczają na pokrycie kosztów utrzymania rodziny.

Nadto skarżąca podniosła, że otrzymała pozytywną opinię Komendanta Wojewódzkiego Policji w sprawie ubiegania się o kartę stałego pobytu oraz wyjaśniła, że jej córki uczęszczają do Liceum Ogólnokształcącego w B.-B. i czują się Polkami.

Wskazując na powyższe skarżąca powołała się także na zagwarantowaną w Konstytucji RP zasadę ochrony małżeństwa i rodziny.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W wyroku z dnia 26 listopada 1998 r. V SA 580/98 Naczelny Sąd Administracyjny uchylając poprzednią decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 stycznia 1998 r. (...) w przedmiocie odmowy udzielenia Tatianie S. zezwolenia na pobyt stały w RP wyraził ocenę prawną, że zawarcie przez skarżącą związku małżeńskiego z obywatelem polskim ma decydujące znaczenie w sprawie, gdyż skarżąca korzysta z praw zastrzeżonych dla ochrony rodziny i małżeństwa w prawie polskim /art. 18 Konstytucji RP/ oraz z ratyfikowanych przez Polskę konwencji międzynarodowych. Ocena ta wiąże w sprawie Sąd oraz organ odwoławczy /art. 30 ustawy o NSA/. Będąc związany tą oceną organ odwoławczy rozpatrując ponownie odwołanie winien był kierując się zasadą ogólną uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli /art. 7 Kpa/ w sposób wszechstronny ocenić, czy dokonana przez organ pierwszej instancji odmowa udzielenia skarżącej zezwolenia na pobyt stały jest zgodna z tą zasadą Ustalenia wymagała w szczególności kwestia, czy w sprawie ma miejsce zasada nadrzędności interesu społecznego nad interesem indywidualnym strony wyrażającym się w prawie do ochrony małżeństwa i rodziny.

W tym miejscu należy wskazać, że w państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznej i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu społecznego nad interesem indywidualnym. Oznacza to, że w każdym przypadku organ orzekający ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny chodzi i udowodnić, że jest on na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywatela. Zarówno istnienie takiego interesu, jak i jego znaczenie, a także przesłanki powodujące konieczność przedłożenia w konkretnym wypadku interesu społecznego nad indywidualny podlegać muszą zawsze wnikliwej kontroli instancyjnej i sądowej, a już szczególnie wówczas gdy w ocenie organu w interesie społecznym leży ograniczenie praw obywatela określonych w Konstytucji RP. Wymagań tych nie spełnia zaskarżona decyzja organu odwoławczego, gdyż nie zawiera ona przekonywujących argumentów wskazujących na to, że przytoczone w niej przesłanki faktyczne kwestionujące prowadzenie przez skarżącą wraz z mężem wspólnego gospodarstwa domowego, prowadzenie działalności gospodarczej bez zezwolenia na zatrudnienie oraz brak środków na utrzymanie rodziny przemawiają bezwzględnie przeciwko udzieleniu skarżącej zezwolenia na pobyt stały.

Organ odwoławczy przedkładając w konkretnym przypadku interes społeczny w postaci potrzeby ochrony porządku prawnego nad indywidualny interes strony nie wyjaśnił w sposób dokładny stanu faktycznego i w konsekwencji nie ustalił, czy porządek prawny został naruszony w stopniu, który bezwzględnie wymaga wydania w sprawie decyzji negatywnej. Czyniąc stronie zarzut, iż nie prowadzi ona z mężem wspólnego gospodarstwa domowego, czemu skarżąca i jej mąż zaprzeczają, organ odwoławczy nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego i co istotnie nie wykazał na czym polega naruszenie porządku prawnego w tym zakresie. W związku z twierdzeniami organu, iż skarżąca nie jest zameldowana w mieszkaniu męża w Cz., skarżąca przedłożyła w postępowaniu przed NSA pismo Urzędu Miasta i Gminy w D. z dnia 16 stycznia 2001 r. potwierdzające zameldowanie męża skarżącej na pobyt czasowy od 16 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2001 r. w miejscowości M., tj. w miejscu pobytu stałego skarżącej, co czyni wątpliwym poprawność ustalenia, iż małżonkowie nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego.

Organ odwoławczy czyniąc stronie zarzut, iż nie prowadziła działalności gospodarczej w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjnej nie zwrócił uwagi, że o formie w jakiej działalność ta może być prowadzona przez cudzoziemca powinien zadecydować organ samorządowy, który udzielał zezwolenia na podstawie przepisów ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej /Dz.U. nr 41 poz. 324 ze zm./. Organ stwierdzając, że skarżąca prowadziła działalność gospodarczą bez zezwolenia na zatrudnienie winien był ocenić, czy naruszenie przepisów postępowania w tym zakresie bezwzględnie wymaga ograniczenia przedłożenia ochrony porządku prawnego nad ochronę indywidualnych praw skarżącej, w tym szczególnie ochrony małżeństwa i rodziny. Oceny takiej zaskarżona decyzja nie zawiera, a jej dokonanie jest konieczne dodatkowo z tego względu, że skarżąca przedłożyła w postępowaniu przed NSA zezwolenie Starosty Cz. z dnia 25 maja 2001 r. na zatrudnienie na terytorium RP.

Organ odwoławczy nie wyjaśnił również w sposób dokładny jakimi dochodami dysponuje strona na utrzymanie rodziny. W ustaleniach tych nie zostały w szczególności uwzględnione środki zgromadzone przez skarżącą na rachunku bankowym; w konsekwencji, co najmniej przedwcześnie organ orzekł, że skarżąca nie dysponuje środkami potrzebnymi na utrzymanie w Polsce.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy i dlatego też na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji.