Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2406/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 61 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 133, art. 188
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 18 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 155
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) Protokolant st. asystent sędziego P.K. po rozpoznaniu w dniu 11 września 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskiego z dnia 23 czerwca 2016 r. sygn. akt II SA/Go 408/16 w sprawie ze skargi D.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, wyrokiem z dnia 23 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Go 408/16, po rozpoznaniu sprawy ze skargi D.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, uchylił zaskarżoną decyzję.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało podjęte na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy.

D.P. uzyskał w 2003 r. uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B, stwierdzone dokumentem prawa jazdy nr [...] wydanym przez Starostę [...]. W dniu [...] grudnia 2011 r. wspomniany Starosta otrzymał z Sądu Rejonowego w [...] - Wydziału II Karnego odpis wyroku z dnia [...] listopada 2011 r., sygn. akt [...], w którym orzeczono wobec D.P. zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których uprawnienia stwierdza prawo jazdy kat. B, na okres 2 (dwóch) lat, jednocześnie nakładając na niego obowiązek zwrotu dokumentu uprawniającego do kierowania pojazdami właściwemu starostwu w terminie 7 dni od uprawomocnienia się wyroku. Jednocześnie pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w [...] zobowiązał D.P. do niezwłocznego zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdów do właściwego Wydziału Komunikacji. Nadto pismem z dnia 25 stycznia 2012 r. organ I instancji wezwał stronę do złożenia posiadanego blankietu prawa jazdy bądź do złożenia stosownego oświadczenia. Kolejny raz pismem z dnia 19 marca 2012 r., Sąd Rejonowy w [...] wezwał D.P. do zwrotu blankietu prawa jazdy uprawniającego do prowadzenia pojazdów mechanicznych ewentualnie w razie jego zagubienia do zgłoszenia tego faktu do Wydziału Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w K. Równocześnie Sąd pouczył także stronę, że do chwili zwrotu blankietu prawa jazdy lub zgłoszenia zagubienia skazany nie może prowadzić pojazdów, a okres, na który orzeczono zakaz nie biegnie do chwili zwrotu blankietu prawa jazdy do właściwego Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego. Późniejszy zwrot dokumentu uprawniającego do kierowania pojazdami powoduje przedłużenie obowiązywania zakazu zgodnie z art. 43 § 3 k.k.

Dopiero w dniu 30 sierpnia 2015 r. D.P. przybył do Starostwa Powiatowego w K. oświadczając, że prawo jazdy kat. B zgubił.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Starosta wydał decyzję z dnia [...] października 2015 r. o cofnięciu D.P. uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kategorii B prawa jazdy na okres 2 (dwóch) lat od dnia 30 sierpnia 2015 r. do dnia 30 sierpnia 2017 r., przywołując jako podstawę prawną art. 104 k.p.a., art. 182 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U nr 90, poz. 557 ze zm.), dalej jako "k.k.w." i art. 43 § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny ( Dz. U nr 88, poz. 553 ze zm.), dalej jako "k.k." W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż w przypadku oświadczenia o zagubieniu prawa jazdy okres wykonywania zakazu prowadzenia pojazdów należy liczyć od dnia powiadomienia starosty o jego utracie. Starosta przywołał treść art. 182 k.k.w. oraz art. 43 § 3 k.k. Wprawdzie przedłożony organowi wyrok Sądu Rejonowego w [...] stał się prawomocny w dniu [...] grudnia 2011 r., jednakże wobec niezrealizowania nałożonego orzeczeniem obowiązku zwrotu dokumentu przez D.P., zgodnie z art. 43 § 3 k.k. okres, na który orzeczono zakaz nie biegł, a za termin początkowy w przedmiotowej sprawie uznać należy 30 sierpnia 2015 r.

Od powyższej decyzji D.P.z złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyjęcie, że okres 2 lat, na jaki został pozbawiony prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych już upłynął, co najmniej 29 września 2013 r., licząc od daty wydania mu nowego dowodu osobistego w miejsce utraconego, co nastąpiło z dniem 29 września 2011 r. Ponadto podkreślił, iż w Urzędzie Miejskim w D. powiadomił o zgubieniu portfela, a w nim dowodu osobistego, prawa jazdy i niecałych 100 złotych gotówki. Wskazał, że nikt nie pouczył go, iż zgubienie prawa jazdy ma zgłosić w starostwie. Podniósł także, że data decyzji [...] października 2014 r. jest dla niego niezrozumiała, ponieważ przyjmując, że Starostwo już w dniu [...] października 2014 r. miało wiadomość o zgubieniu przez niego prawa jazdy to okres cofnięcia prowadzenia pojazdów powinien dotyczyć okresu od dnia 30 sierpnia 2014 r. do 30 sierpnia 2016 r., a nie okresu podanego w decyzji.

W tym miejscu należy zauważyć, iż postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. znak: [...] organ I instancji - na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. - sprostował zaskarżoną decyzję poprzez zastąpienie daty wydania decyzji "[...] października 2014 r. datą "[...] października 2015 r."

Decyzją z dnia [...] marca 2016 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], dalej jako "SKO" lub "Kolegium", działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23), dalej jako "k.p.a.", oraz art. 103 ust 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. 2015 r. poz. 155 ze zm.), dalej jako "u.k.p." - utrzymało w mocy decyzję Starosty [...], dalej jako "Starosta", z dnia [...] października 2015 r. znak: [...] o cofnięciu D.P. uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kategorii B prawa jazdy na okres 2 (dwóch) lat od dnia 30 sierpnia 2015 r. do dnia 30 sierpnia 2017 r.

W ocenie organu II instancji zarzut skarżącego, iż nikt nie poinformował go o konieczności zgłoszenia zagubienia dokumentu prawa jazdy nie jest trafiony. Podobnie nie jest słuszny zarzut skarżącego, co do czasu zakazu orzeczonego przez Sąd Rejonowy w [...] w zakresie określenia początku biegu zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Data początkowa biegu terminu zakazu ustalona została przez organ I instancji na dzień zgłoszenia zagubienia dokumentu prawa jazdy tj. na dzień 30 sierpnia 2015 r. Organ odwoławczy wskazał na pogląd wyrażony w orzecznictwie zgodnie z którym gdy osoba, wobec której orzeczono zakaz nie odda dokumentu prawa jazdy, wydłuża się w stosunku do niej faktyczny okres niemożności prowadzenia pojazdów, gdyż bieg okresu takiego zakazu zostaje wstrzymany, dopóki nie zdeponuje ona dokumentu, co nie zmienia faktu, że zakaz obowiązuje od uprawomocnienia się orzeczenia. Powołane przepisy nie przewidują możliwości zaliczenia na poczet orzeczonego zakazu okresu, w którym skazany nie posiadał prawa jazdy, z uwagi na zagubienie tego dokumentu lub zniszczenie w stopniu powodującym nieczytelność i nie uzyskał wtórnika tego dokumentu. Organ wskazał na treść art. 16 ust. 1 u.k.p., art. 63 § 3 k.k., art. 42 k.k., art. 182 § 1 zd. 1 k.k.w., art. 182 § 2 k.k.w. oraz art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p., na który organ I instancji wydając zaskarżoną decyzję nie powołał się, jednak pozostawało to bez wpływu na podjęte rozstrzygnięcie.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim wniósł D.P., podkreślając, iż z zaskarżoną decyzją, podobnie jak z poprzedzającą ją decyzją Starosty nie może się pogodzić. W jego ocenie faktycznie byłby pozbawiony prawa jazdy przez okres blisko 6 lat tj. od wyroku sądu, który stał się prawomocny dnia [...] grudnia 2011 r., do 30 sierpnia 2017 r. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyjęcie, że okres 2 lat, na jaki został pozbawiony prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych upłynął co najmniej 29 września 2013 r., powielając przy tym argumentację i okoliczności wskazane w odwołaniu.

Sąd I instancji uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na naruszenie przez organ odwoławczy przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

WSA wskazał, że podstawą materialną cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami jest przepis art. 182 § 2 k.k.w., który stanowi, iż organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. Powyższy przepis koreluje z dyspozycją art. 103 ust.1 pkt 4 u.k.p., który stanowi, iż starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. Nadto powołując się na treść art. 43 § 2 k.k. oraz art. 43 § 3 k.k. zaznaczy, że chociaż orzeczony przez sąd zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obowiązuje od uprawomocnienia się orzeczenia, to bieg okresu, na który orzeczony został zakaz rozpoczyna się z chwilą wykonania obowiązku zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu. Jeżeli więc osoba, wobec której orzeczono zakaz nie odda dokumentu, to automatycznie wydłuża się w stosunku do niej faktyczny okres niemożności prowadzenia pojazdów poprzez wstrzymanie biegu okresu takiego zakazu, dopóki nie zdeponuje ona owego dokumentu, co nie zmienia przy tym faktu, że obowiązuje on od uprawomocnienia się orzeczenia. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym w sytuacji, gdy skazany nie może zwrócić dokumentu prawa jazdy, gdyż go utracił, jedynym logicznym i zgodnym z istotą i celem regulacji prawnej dotyczącej zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych wnioskiem jest przyjęcie, że bieg okresu, na który został orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów rozpoczyna się z dniem zgłoszenia właściwemu organowi faktu zaginięcia tego dokumentu. Wniosek taki wzmacnia treść art. 18 ust. 1 u.k.p., a odmienne interpretacje prowadziłyby do nadużyć, bowiem osoba skazana mogłaby uchylać się od wykonania środka karnego poprzez odmowę zwrotu dokumentu z powołaniem się na fakt zagubienia lub też okres zakazu prowadzenia pojazdów nie rozpoczynałby biegu w przypadku braku fizycznej możliwości zwrotu dokumentu prawa jazdy.

WSA zauważył, że w niniejszej sprawie skarżący zawiadomienie, o którym mowa w art. 18 ust. 1 u.k.p. złożył w dniu 30 sierpnia 2015 r. Jednakże na etapie postępowania odwoławczego skarżący wskazywał, iż takie zawiadomienie złożył już w 2011 r., w Urzędzie Miejskim w D. informując nie tylko o zagubieniu dowodu osobistego, ale również prawa jazdy. Tymczasem organ odwoławczy nie zbadał tej okoliczności mimo, iż ma ona istotne znaczenie dla sprawy. W orzecznictwie wyrażany jest pogląd, iż zawiadomienie o zmianie danych (ich aktualizacja), które podlegają rejestracji przez organy administracji, czy też zgłoszenie podjęcia określonych czynności istotnych z punktu widzenia prawa administracyjnego, nie uruchamiają wprawdzie odrębnego postępowania jurysdykcyjnego zmierzającego do wydania decyzji, jednak zastosowania mają odpowiednio przepisy art. 63 i nast. k.p.a. W konsekwencji również tego rodzaju zawiadomienie organ niewłaściwy do jego przyjęcia powinien przekazać właściwemu organowi zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a. Jeśli więc organ niewłaściwy nie uczynił tego, to obywatel nie może ponosić negatywnych konsekwencji.

W ocenie WSA na etapie postępowania odwoławczego nie zbadano, czy istotnie skarżący złożył zawiadomienie określone w art. 18 ust. 1 u.k.p. do niewłaściwego organu wobec czego organ odwoławczy przedwcześnie wydał decyzję, nie zbadawszy wszelkich niezbędnych okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie, z naruszeniem art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a.

Przy czym Sąd zaznaczył, iż nie ma racji skarżący domagając się, aby bieg terminu zakazu prowadzenia pojazdu mógł zacząć biec już od 29 września 2011 r., bowiem wyrok wobec skarżącego uprawomocnił się w dniu [...] grudnia 2011 r.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyło SKO, zaskarżając go w całości. Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych, poprzez zarzucenie:

1) naruszenia przepisów postępowania art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", w związku z art. 133 polegającym na wadliwej ocenie materiału dowodowego niniejszej sprawy poprzez pominięcie zawiadomienia z dnia 24 stycznia 2012 r. o konieczności zwrotu prawa jazdy, wezwania z dnia 5 stycznia 2012 r. o zwrocie prawa jazdy bądź złożenia stosownego oświadczenia o zagubieniu dokumentu potwierdzającego posiadanie uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi oraz pisma z dnia 19 marca 2012 r. z wezwaniem zwrotu prawa jazdy bądź złożenia stosownego oświadczenia o jego zagubieniu. Pominięcie zawiadomienia z dnia 16 września 2015 r. o uprawnieniu do przeglądnięcia akt i zgłoszenia dowodów, wysłanego w trybie art. 10 § 1 k.p.a.;

2) naruszenia prawa materialnego art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przez dokonanie wykładni art. 18 ust. 1 u.k.p., iż D.P. złożył zawiadomienie o zagubieniu już w 2008 r. w Urzędzie Miejskim w D. przy fakcie zgłoszenia zawiadomienia o utracie dowodu osobistego.

Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi D.P. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przytoczono argumentację mającą przemawiać za zasadnością podniesionych względem wyroku Sądu I instancji zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie (art. 176 p.p.s.a.). Przytoczenie podstaw kasacyjnych to wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w ocenie skarżącego zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało niewłaściwe zastosowanie lub błędna wykładnia prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd pierwszej instancji.

Skarga kasacyjna w przedmiotowej sprawie zarzuca zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W pierwszej kolejności należy rozpoznać zarzut naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego.

Przechodząc do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, należy wskazać, że zarzut naruszenia art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 133 p.p.s.a. nie może odnieść zamierzonego skutku.

Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy chyba, że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Nadto sąd może zamkniętą rozprawę otworzyć na nowo, a rozprawa powinna być otwarta na nowo, jeżeli istotne okoliczności ujawniły się dopiero po jej zamknięciu. Przepis ten nie może służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny przyjętego w sprawie stanu faktycznego. Obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy oznacza jedynie zakaz wyjścia poza materiał znajdujący się w tych aktach oraz powinność uwzględnienia przez sąd stanu faktycznego istniejącego w momencie wydania kontrolowanych decyzji. Podany przepis mógłby zostać naruszony w przypadku, gdyby przykładowo sąd przesłuchał świadków lub oparł rozstrzygnięcie na materiale innym niż ten, który jest zawarty w aktach sprawy. Należy odróżnić poddanie sądowej kontroli działalności administracji publicznej na podstawie innego materiału niż akta sprawy, od wydania wyroku na podstawie akt sprawy, z przyjęciem odmiennej oceny materiału dowodowego zawartego w tych aktach. W rozpoznawanej sprawie zaskarżony wyrok został wydany na podstawie kompletnych akt administracyjnych, w oparciu o stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie, w której zapadła zaskarżona decyzja. Bezsprzecznie podstawą orzekania przez Sąd I instancji w niniejszej sprawie był materiał dowodowy zgromadzony i przedstawiony przez organy administracyjne w ramach przedmiotowego postępowania. Okoliczność, że ocena materiału dowodowego przedstawiona przez Sąd I instancji nie odpowiada oczekiwaniom skarżącego kasacyjnie, nie daje podstawy do uwzględnienia zarzutu naruszenia w/w przepisu. Nie można zarzucić WSA, że orzekł w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy i ustaleń dokonanych w zaskarżonym akcie administracyjnym.

Skarżący kasacyjnie zarzucił, że Sąd przy wydawaniu wyroku, pomimo obowiązku orzekania na podstawie akt sprawy, pominął szereg dokumentów – zawiadomień i wezwań. Nie sposób się z tym zgodzić, gdyż w ocenie NSA Sąd I instancji dokonał oceny akt sprawy, które doprowadziły go do wyrażonej w wyroku oceny. Stan sprawy przedstawiony przez Sąd I instancji nie jest oderwany od materiału dowodowego. Ponadto przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny przyjętego w sprawie stanu faktycznego, podobnie jak przepis art. 134 § 1 i art. 141 § 1 p.p.s.a. (wyrok NSA w Warszawie z dnia 16 marca 2018 r., sygn. I FSK 1225/16, LEX nr 2495415)

Na uwzględnienie zasługuje natomiast drugi zarzut zawarty w skardze kasacyjnej, zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 18 ust. 1 u.k.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w ten sposób, iż zawiadomienie o zgubieniu prawa jazdy złożone przy składaniu zawiadomienia o utracie dowodu osobistego w Urzędzie Miejskim w D. wywołało skutek w postaci zawiadomienia właściwego starosty o utracie tego dokumentu. Sąd I instancji, w ocenie NSA, w sposób niewłaściwy zastosował powyższy przepis.

Przepis art. 18 ust. 1 u.k.p. stanowi, że osoba posiadająca m.in. prawo jazdy jest obowiązana zawiadomić starostę o utracie tego dokumentu, jego zniszczeniu w stopniu powodującym nieczytelność, a także o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia.

Jak słusznie wskazano sporną kwestią w niniejszej sprawie pozostawała data, od której należy liczyć okres biegu omawianego środka karnego, tj. od momentu wydania nowego dowodu osobistego tj. od dnia 29 września 2011 r., gdyż zainteresowany wcześniej poinformował Urząd Miejski w D. o zagubieniu dowodu osobistego , a także prawa jazdy oraz (czego w żaden sposób nie wykazał, ani nawet nie uprawdopodobnił), czy też od dnia zgłoszenia faktu utraty prawa jazdy Staroście [...], co miało miejsce dopiero w dniu 30 sierpnia 2015 r.

Nie budzi wątpliwości. że okres, na który orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów nie biegnie do chwili zwrotu blankietu prawa jazdy do właściwego wydziału starostwa, o czym w przedmiotowej sprawie kilkakrotnie pouczano stronę. Późniejszy zwrot dokumentu uprawniającego do kierowania pojazdami powoduje przedłużenie obowiązywania zakazu (art. 43 § 3 k.k.). Natomiast w przypadku oświadczenia o zagubieniu prawa jazdy okres wykonywania zakazu prowadzenia pojazdów należy liczyć od dnia powiadomienia starosty o jego utracie. Zatem w stanie faktycznym niniejszej sprawy, słusznie wskazał Sąd I instancji, że w sytuacji, gdy skazany nie może zwrócić dokumentu prawa jazdy, gdyż go utracił, jedynym logicznym i zgodnym z istotą i celem regulacji prawnej dotyczącej zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych wnioskiem jest przyjęcie, że bieg okresu, na który został orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów rozpoczyna się z dniem zgłoszenia właściwemu organowi faktu zaginięcia tego dokumentu. Wniosek taki wzmacnia treść art. 18 ust. 1 u.k.p. WSA nie miał też wątpliwości, że zawiadomienie, o którym mowa w tym przepisie zainteresowany złożył w dniu 30 sierpnia 2015 r. Jednakże dalej Sąd I instancji podniósł, że na etapie postępowania odwoławczego skarżący oświadczył, iż takie zawiadomienie złożył już w 2011 r. w Urzędzie Miejskim w D. informując nie tylko o zagubieniu dowodu osobistego, ale również prawa jazdy. W konsekwencji Sąd I instancji uznał, że zawiadomienie organu niewłaściwego do przyjęcia zgłoszenia zobowiązywało go do przekazania takiego zawiadomienia właściwemu organowi zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a., a obywatel nie może ponosić negatywnych konsekwencji niedopełnienia powyższego.

W ocenie NSA nie sposób zgodzić się z takim wnioskiem. Okoliczność, że przy okazji zawiadomienia o utracie dowodu osobistego zainteresowany rzekomo poinformował niewłaściwy organ także o zgubieniu prawa jazdy, nie zmienia faktu, że starosta został o tej okoliczności zawiadomiony w znacznie późniejszym terminie. W przedmiotowej sprawie znaczenie ma data, od której organ właściwy, jakim jest starosta znalazł się w posiadaniu informacji o zgubieniu prawa jazdy. Obowiązek zawiadomienia właściwego organu o utracie prawa jazdy spoczywał na zainteresowanym. W jego gestii i interesie było zadbać, by starosta jak najszybciej dowiedział się o utracie przez niego prawa jazdy. O powyższym wyraźnie stanowi art. 18 ust. 1 u.k.p. kreujący stosowny obowiązek po stronie osoby, która utraciła prawo jazdy. Nawet przyjmując, w ślad za Sądem I instancji, że organ niewłaściwy powinien był przekazać informację o utracie prawa jazdy właściwemu staroście (art.65 § 1 k.p.a.), to w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 65 § 2 k.p.a. Po pierwsze dlatego, że przepis art. 65 § 2 k.p.a. zapewnia ochronę strony wyłącznie w postępowaniu administracyjnym, a art. 18 ust. 1 u.k.p. takowego nie kreuje. Po drugie wskazany w art. 18 ust. 1 u.k.p. termin zobowiązuje do dokonania czynności zgłoszenia utraty dokumentu, lecz nie wiąże się z ograniczeniem stronie możliwości skutecznego wniesienia żądania. Ma więc on jedynie wymiar dyscyplinujący, choć o charakterze lex imperfecta, a sam obowiązek zgłoszenia utraty dokumentu może być dokonany skutecznie także po upływie wskazanego w powołanym przepisie terminie. Po trzecie wreszcie zawarty w art. 18 ust. 1 u.k.p. termin odnosi się do obowiązku zgłoszenia właściwemu staroście utraty dokumentów, a nie do faktycznego poinformowania starosty o takim zdarzeniu. Tymczasem istotne dla rozpoczęcia biegu okresu wykonywania zakazu prowadzenia pojazdów jest data faktycznego powiadomienia starosty o utracie dokumentu. Dla oceny rozpoczęcia biegu okresu wykonywania zakazu prowadzenia pojazdów, nie można przyjąć daty zawiadomienia organu niewłaściwego o utracie prawa jazdy. W takim przypadku, o rozpoczęciu biegu okresu wykonywania zakazu prowadzenia pojazdów decydować będzie data wpływu do właściwego starosty informacji (pisma, protokołu przyjęcia strony) o utracie dokumentu przekazanej przez organ niewłaściwy.

W niniejszej sprawie właściwemu staroście informacji takiej nie przekazał organ niewłaściwy, lecz dowiedział się on bezpośrednio z pisemnego zawiadomienia D.P złożonego dopiero w dniu 30 sierpnia 2015 r. Tym samym mija się z celem badanie, czy skarżący złożył zawiadomienie określone w art. 18 ust. 1 u.k.p. do niewłaściwego organu i kiedy to uczynił.

Z uwagi na powyższe skargę kasacyjną należy uznać za zasadną. Nie można bowiem przyjąć, że samo w sobie zgłoszenie o zagubieniu prawa jazdy, dokonane przy fakcie zgłoszenia utraty dowodu osobistego jest zgłoszeniem dokonanym w trybie art. 18 ust. 1 u.k.p. Przeciwne rozumowanie mogłoby prowadzić do nadużyć w tej kwestii i osłabić dolegliwość sankcji wynikającej z zatrzymania prawa jazdy. Osoba, której zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych dotyczy, ma obowiązek wywiązać się z nałożonych na nią powinności i nie może ich przerzucać na organy administracyjne.

W tym stanie rzeczy stwierdzając, że skarga kasacyjna jest uzasadniona, Naczelny Sąd Administracyjny miał podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku i do rozpoznania skargi w oparciu o art. 188 p.p.s.a., a w następstwie tego do jej oddalenia na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzekł jak w sentencji.