Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 1832/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
658
Hasła tematyczne: Uzasadnienie
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 141 par 4, art. 174, art. 176 par 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 240 par 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Teza: Jeżeli Sąd w ramach wymogów przewidzianych w art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; dalej: P.p.s.a.) nie podaje w uzasadnieniu wyroku kompletnego otoczenia normatywnego właściwego dla przyjętego sposobu wyrokowania, to Skarżący w takiej sytuacji, dążąc do uchwycenia istoty sprawy, może jedynie we właściwy sobie (subiektywny) sposób je zrekonstruować, co musi oddziaływać na mniejszy rygoryzm w formalnej ocenie dochowania wymagań skargi kasacyjnej wynikających z art. 174 w związku z art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a.

TEZY

Jeżeli Sąd w ramach wymogów przewidzianych w art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; dalej: P.p.s.a.) nie podaje w uzasadnieniu wyroku kompletnego otoczenia normatywnego właściwego dla przyjętego sposobu wyrokowania, to Skarżący w takiej sytuacji, dążąc do uchwycenia istoty sprawy, może jedynie we właściwy sobie (subiektywny) sposób je zrekonstruować, co musi oddziaływać na mniejszy rygoryzm w formalnej ocenie dochowania wymagań skargi kasacyjnej wynikających z art. 174 w związku z art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Hieronim Sęk (sprawozdawca), Sędzia NSA Roman Wiatrowski, Sędzia WSA del. Dominik Mączyński, Protokolant Katarzyna Łysiak, po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2020 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M.O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 maja 2019 r. sygn. akt I SAB/Łd 19/18 w sprawie ze skargi M.O. na bezczynność Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w X. w przedmiocie wniosku o wznowienie postępowania w sprawie podatku od towarów i usług za miesiące od czerwca do sierpnia 2007 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi, 2) zasądza od Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w X. na rzecz M.O. kwotę 460 (słownie: czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Przedmiot skargi kasacyjnej i podmiot ją wnoszący

1.1. M.O. (dalej: Strona lub Skarżący) wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 maja 2019 r., sygn. akt I SAB/Łd 19/18.

1.2. Powołanym wyrokiem Sąd oddalił skargę Strony na bezczynność Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w L. (dalej: Naczelnik UC-S) w przedmiocie "wniosku o wznowienie postępowań kontrolnych, na podstawie których wydano decyzje dotyczące określenia zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiące od czerwca do sierpnia 2007 roku".

2. Stan sprawy i odpowiedź na skargę w relacji Sądu pierwszej instancji

2.1. W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że skarga na bezczynność została wniesiona w sprawie wszczętej wnioskiem z dnia 20 marca 2017 r. o wznowienie postępowań kontrolnych w trybie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, z późn. zm.; dalej: O.p.) w związku z ujawnieniem nowych faktów i nowych dowodów, z których wynikają istotne ustalenia w odniesieniu do prowadzonych przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Łodzi (dalej: Dyrektor UKS):

- postępowania zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora UKS z dnia 28 grudnia 2012 r., nr [...], którą określono Stronie zobowiązanie w podatku od towarów i usług za czerwiec, lipiec i sierpień 2007 r.;

- postępowania zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora UKS z dnia 28 grudnia 2012 r., nr [...], którą określono Stronie zobowiązanie w podatku akcyzowym za czerwiec, lipiec i sierpień 2007 r.

2.2. W odpowiedzi na skargę Naczelnik UC-S wniósł o oddalenie skargi, podnosząc, że: - złożone przez Stronę ponaglenie na niezałatwienie sprawy przez Naczelnika UC-S, zostało uznane za bezprzedmiotowe postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 14 sierpnia 2018 r.; - skarga na bezczynność dotyczy zagadnienia rozstrzygniętego już w decyzjach z dnia 7 września 2017 r., gdyż Strona złożyła pismo procesowe z dnia 20 marca 2017 r. powołujące art. 240 § 1 pkt 5 O.p. wraz z (dwoma innymi do każdego ze wspomnianych postępowań - przyp. NSA) pismami z dnia 20 marca 2017 r., którymi wniosła o przyjęcie nowych dowodów, a organ zbadał wszystkie przesłanki wznowienia postępowania z art. 240 O.p.; - zagadnienie objęte skargą na bezczynność znalazło się także w skargach Strony z dnia 26 października 2017 r., a organ odniósł się do nich w odpowiedziach na skargi z dnia 28 listopada 2017 r., przy czym Sąd skargi oddalił wyrokami o sygn. akt: I SA/Łd 1074/17 i III SA/Łd 1122/17 (odpowiednio z dnia 13 i 22 lutego 2018 r.), zaś Strona wniosła na nie skargi kasacyjne odpowiednio z dnia: 4 i 9 maja 2018 r.

3. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji

3.1. Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie i oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; dalej: P.p.s.a.)

3.2. Według Sądu pierwszej instancji:

1) sprawa dotyczyła bezczynności organu w zakresie braku rozpoznania wniosku Skarżącego z dnia 20 marca 2017 r. złożonego na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. o wznowienie postępowań zakończonych decyzjami ostatecznymi Dyrektora UKS z dnia 28 grudnia 2012 r. w przedmiocie zobowiązań w podatku od towarów i usług (dalej: podatek VAT) za czerwiec, lipiec, sierpień 2007 r. oraz w podatku akcyzowym za te same okresy;

2) w decyzjach Naczelnika UC-S z dnia 7 września 2017 r., które dotyczyły wznowienia postępowań zakończonych decyzjami ostatecznymi, organ zasadniczo skoncentrował się na podstawie wznowienia z art. 240 § 1 pkt 11 O.p.;

3) decyzje z dnia 7 września 2017 r. rozstrzygały jednak również żądanie Skarżącego z wniosku z dnia 20 marca 2017 r., o czym świadczy wskazanie organu, że w trakcie postępowania wznowionego Strona złożyła pismo procesowe z dnia 20 marca 2017 r., powołując się na art. 240 § 1 pkt 5 O.p. wraz z pismem wnoszącym o przyjęcie nowych dowodów; w dalszej części decyzji organ stwierdził, że wszystkie przesłanki wznowienia z art. 240 O.p. zostały zbadane, zaś pisma Strony nie spowodowały konieczności zmiany rozstrzygnięcia;

4) uzasadnienie w tej kwestii sporządzono bardzo lakoniczne, ale nie oznacza to, że wniosek Skarżącego z dnia 20 marca 2017 r. w ogóle nie został rozpoznany; brak zgody na takie rozstrzygnięcie Skarżący winien wyartykułować w skargach na decyzje z dnia 7 września 2017 r. i ewentualnie w skargach kasacyjnych od wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w sprawach o sygn. akt: I SA/Łd 1074/17 i III SA/Łd 1122/17;

5) skoro wniosek Skarżącego z dnia 20 marca 2017 r. został rozpoznany w decyzjach Naczelnika UC-S z dnia 7 września 2017 r., to oznacza, że w dniu wniesienia skargi organ nie pozostawał w bezczynności w tym zakresie.

4. Skarga kasacyjna i odpowiedź na skargę kasacyjną

4.1. Skarżący zaskarżył wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, wniósł o jego uchylenie w całości i uchylenie postanowienia Dyrektora IAS z dnia 14 sierpnia 2018 r., nakazanie Naczelnikowi UC-S podjęcia w wyznaczonym terminie działań w sprawie wniosku z dnia 20 marca 2017 r. o wznowienie postępowania, przyznanie na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. od organu na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej w wysokości nie wyższej niż przewidziana w art. 154 § 6 P.p.s.a., a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przypisanych i rozpoznanie sprawy ze skargi kasacyjnej na rozprawie.

4.2. Sądowi pierwszej instancji zarzucił naruszenie:

1) art. 149 § 1 pkt 3 w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a.:

- przez odmowę stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności w wyniku naruszenia art. 241 § 1, art. 243 § 1-3 i art. 245 § 1 pkt 1-3 O.p., co nastąpiło na skutek błędnego ustalenia przez Sąd stanu faktycznego niniejszej sprawy i zaakceptowanie braku działań przez organ, który powinien rozpatrzeć wniosek Strony z dnia 20 marca 2017 r., nr [...] o wznowienie postępowania, czego dotychczas nie uczynił,

- przez pominięcie, że skarga na bezczynność organu dotyczyła żądania wznowienia postępowania w podatku VAT oraz w podatku akcyzowym, a Sąd w sentencji zaskarżonego wyroku napisał wyłącznie o podatku VAT;

2) art. 3 § 2 pkt 8 (wskazanie pkt "9" w petitum skargi kasacyjnej, w świetle jej uzasadnienia ze str. 5 stanowiło zapewne oczywistą omyłkę - przyp. NSA) w związku z art. 135 P.p.s.a. oraz art. 243 § 1-3 O.p. przez dokonanie pozornej kontroli działania/bezczynności Naczelnika UC-S i oparcie rozstrzygnięcia na nierzetelnych i błędnych twierdzeniach organu zawartych w piśmie z dnia 19 listopada 2018 r. stanowiącym odpowiedź na skargę;

3) art. 141 § 4 w związku z:

a) art. 149 § 1 pkt 3 i art. 151 P.p.s.a. przez oddalenie skargi i odmowę stwierdzenia bezczynności Naczelnika UC-S, w sytuacji gdy Sąd w ogóle nie analizował przebiegu niniejszej sprawy i nie podjął się chociażby tylko pobieżnej analizy twierdzeń Naczelnika UC-S oraz dowodów stanowiących o istocie żądanego wznowienia postępowania na mocy przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 O.p.;

b) art. 134 § 1 i art. 135 P.p.s.a. przez błędne ustalenie stanu faktycznego tej sprawy i wadliwe przyjęcie, że w dniu wniesienia skargi na bezczynność Naczelnik UC-S nie pozostawał w bezczynności, mimo że w obrocie prawnym brak jest aktów - wymienionych w art. 243 O.p. - którymi powinien zostać rozpatrzony wniosek o wznowienie z dnia 20 marca 2017 r.

4.3. Naczelnik UC-S złożył odpowiedź na skargę kasacyjną wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej w całości, a także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Zdaniem organu zarzuty kasacyjne zostały postawione wadliwie. Skarżący sformułował je bowiem w taki sposób, że nie pozwalają one - w świetle zakresu znaczeniowego wymienionych w nich przepisów regulujących postępowanie przed sądem administracyjnym - na podważenie stanowiska Sądu pierwszej instancji o braku bezczynności Naczelnika UC-S, a to z uwagi na rozstrzygnięcie decyzjami z dnia 7 września 2017 r. także żądań zawartych we wniosku wznowieniowym Strony z dnia 20 marca 2017 r.

5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

5.1. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego, wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takiego rodzaju przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani do umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 P.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 40)

5.2. Natomiast po zbadaniu skargi kasacyjnej według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio P.p.s.a.) uznać należało, że była ona usprawiedliwiona. Mianowicie trafne okazały się - w zakresie i z powodów dalej wyjaśnionych - kluczowe zarzuty dotyczące wadliwego uzasadnienia zaskarżonego wyroku (ale nie na tyle, aby na ocenie tej wadliwości poprzestać), pominięcia w nim przez Sąd szeregu istotnych elementów, które stanowiły stan faktyczny rozpoznanej sprawy ważny z punktu widzenia powołanych w skardze kasacyjnej przepisów Ordynacji podatkowej, a także co do chybionego zapatrywania Sądu, że wniosek o wznowienie z dnia 20 marca 2017 r. został już załatwiony przez Naczelnika UC-S w drodze decyzji z dnia 7 września 2017 r.

5.3. Wyjaśnić trzeba, w kontekście zastrzeżeń Naczelnika UC-S zmierzających do podważenia prawidłowości sformułowania skargi kasacyjnej w płaszczyźnie jej zarzutów, że Sąd pierwszej instancji w rozważaniach własnych mających na celu merytoryczną ocenę zasadności/niezasadności wniesionej skargi na bezczynność, nie przywołał jakichkolwiek przepisów, które miały służyć temu celowi.

Sąd wskazał wyłącznie formalne ramy prawne statuujące dopuszczalność tego rodzaju skargi, a mianowicie art. 3 § 2 pkt 8 i art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a., oraz końcowo podstawę oddalenia skargi jako niezasadnej, czyli art. 151 P.p.s.a.

Pierwsze z wymienionych przepisów wpisywały się przy tym wprost w zapatrywania Strony, która skargę na bezczynność zawartą w piśmie z dnia 18 października 2018 r. wniosła do Sądu pierwszej instancji właśnie na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., wykazując jednocześnie, że wyczerpała wymóg formalny warunkujący jej dopuszczalność przewidziany w art. 53 § 2b P.p.s.a., co koresponduje z art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. (przed wniesieniem skargi na bezczynność złożyła ponaglenie do Dyrektora IAS, którego organ ten nie uwzględnił postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2018 r.) W odniesieniu do tak wyrażonej sądowej oceny o ziszczeniu się warunków formalnych rzeczonej skargi, nie sposób było wymagać podważania jej przez Skarżącego (stanowiska Sądu i Skarżącego były w tej materii zgodne).

Z kolei zastosowanie przez Sąd pierwszej instancji art. 151 P.p.s.a. Skarżący kwestionował jako niewłaściwe, bo nie zgadzał się na oddalenie skargi z powodów przez siebie dokładnie opisanych w całokształcie skargi kasacyjnej, a mających przemawiać za jej zasadnością.

W takim stanie rzeczy oczekiwanie, aby Skarżący niejako domyślił się wszystkich tych przepisów, które Sąd brał pod uwagę w swoich rozważaniach, było oczekiwaniem w warunkach niniejszej sprawy bezpodstawnym. Sposób zredagowania uzasadnienia zaskarżonego wyroku usprawiedliwiał daleko idące trudności w odpowiednim zidentyfikowaniu ram prawnych adekwatnych dla jego podważenia. Jeżeli Sąd w ramach wymogów przewidzianych w art. 141 § 4 P.p.s.a. nie podaje w uzasadnieniu wyroku kompletnego otoczenia normatywnego właściwego dla przyjętego sposobu wyrokowania, to Skarżący w takiej sytuacji, dążąc do uchwycenia istoty sprawy, może jedynie we właściwy sobie (subiektywny) sposób je zrekonstruować, co musi oddziaływać na mniejszy rygoryzm w formalnej ocenie dochowania wymagań skargi kasacyjnej wynikających z art. 174 w związku z art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a.

Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniesiona skarga kasacyjna dawała dostateczne podstawy do zweryfikowania prawidłowości zaskarżonego wyroku w aspektach kluczowych dla wyniku sprawy.

5.4. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego generalnie słuszne było spostrzeżenie Skarżącego, że Sąd pierwszej instancji - mimo iż wniesiona pismem z dnia 18 października 2018 r. skarga na bezczynność Naczelnika UC-S dotyczyła żądania wznowienia postępowania w podatku VAT oraz żądania wznowienia postępowania w podatku akcyzowym - ograniczył sentencję zaskarżonego wyroku wyłącznie do podatku VAT.

Z akt sądowych jednoznacznie wynika, że po wpłynięciu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w jednym piśmie skargi na bezczynność Naczelnika UC-S w sprawie braku rozpatrzenia wniosku z dnia 20 marca 2017 r. o wznowienie dwóch postępowań kontrolnych, a mianowicie w podatku VAT i w podatku akcyzowym, co do których wydane były w trybie zwykłym przez Dyrektora UKS dwie ostateczne decyzje z dnia 28 grudnia 2012 r. (oddzielnie w podatku VAT i oddzielnie w podatku akcyzowym), została ona zarządzeniem Wiceprezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 listopada 2018 r. wpisana do repertorium pod sygn. akt I SAB/Łd 19/18 wyłącznie jako skarga w przedmiocie "bezczynności w sprawie wniosku o wznowienie postępowań kontrolnych, na podstawie których wydano decyzje dotyczące określenia zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiące od czerwca do sierpnia 2007 roku". Zarządzeniem tym określono także jeden wpis sądowy na kwotę 100 zł. Jednocześnie nie zastosowano w tym przypadku art. 57 § 3 P.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli w jednym piśmie zaskarżono więcej niż jeden akt lub czynność albo bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, przewodniczący zarządza rozdzielenie tych skarg. Tym samym nie nadano dalszego biegu skardze na bezczynność Naczelnika UC-S w odniesieniu do sprawy dotyczącej podatku akcyzowego.

Konsekwentnie do treści zarządzenia wstępnego w dalszym postępowaniu sądowym Strona oraz Naczelnik UC-S zostali zawiadomieni o rozprawie w przyjętym przedmiocie odnoszącym się wyłącznie do sprawy dotyczącej podatku VAT, a następnie Sąd - po przeprowadzeniu rozprawy również co do tak tylko zidentyfikowanej skargi (zob. protokół rozprawy z dnia 22 maja 2019 r.) - wyrokiem z dnia 22 maja 2019 r. rozstrzygnął pod wskazaną sygnaturą o oddaleniu skargi na bezczynność Naczelnika UC-S "w przedmiocie wniosku o wznowienie postępowań kontrolnych, na podstawie których wydano decyzje dotyczące określenia zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiące od czerwca do sierpnia 2007 roku".

Skoro zatem Sąd procedował w powyższy sposób, to nie można było uznać, aby pod sygn. akt I SAB/Łd 19/18 rozpoznał sprawę i wyrokował także w odniesieniu do skargi na bezczynność Naczelnika UC-S w sprawie dotyczącej podatku akcyzowego. Wymieniona sprawa sądowa tej kwestii nie rozstrzygała i dlatego wypowiedzi Sądu pierwszej instancji w sporządzonym uzasadnieniu nawiązujące do niejako równoległego rozważania tego aspektu bezczynności organu nie powinny w ogóle mieć miejsca. Stał temu na przeszkodzie brak nadania biegu skardze dotyczącej bezczynności w sprawie związanej z podatkiem akcyzowym i następnie brak rozstrzygnięcia o bezczynności w takiej sprawie, a to oznaczało, że szersze motywy uzasadnienia zaskarżonego wyroku (wykraczające poza bezczynność plasowaną w sprawie związanej z podatkiem VAT) nie korespondowały z przedmiotem rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Pominięcie wskazanego powyżej elementu bezczynności Naczelnika UC-S nie kwalifikowało się przy tym ani do sprostowania w trybie oczywistej omyłki (art. 156 § 1 P.p.s.a.), ani do zastosowania trybu związanego z uzupełnieniem wyroku (art. 157 § 1 P.p.s.a.) Jak już wyjaśniono, od samego początku dokonując wstępnej kwalifikacji sprawy, a następnie w toku postępowania sądowego, aż do etapu wydania wyroku (włącznie), nie nadano biegu skardze w tym pominiętym zakresie. Próba zatem uczynienia tego poprzez dodatkowe wypowiedzi Sądu w sporządzonym uzasadnieniu wyroku nie mogła okazać się skuteczna; wręcz przeciwnie - rozmijała się ona z wynikającymi z art. 134 § 1 P.p.s.a. granicami rozpoznanej sprawy, którą była skarga na bezczynność związana tylko z wnioskiem o wznowienie odnoszącym się do postępowania zakończonego decyzją ostateczną określającą podatek VAT, a także podjętego w tak zidentyfikowanej sprawie rozstrzygnięcia przez Sąd pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny mając na względzie podane argumenty, w sentencji swojego wyroku jednoznacznie zatem wskazał, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 maja 2019 r. o sygn. akt I SAB/Łd 19/18, zapadł "w sprawie ze skargi M.O. na bezczynność Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w L. w przedmiocie wniosku o wznowienie postępowania w sprawie podatku od towarów i usług za miesiące od czerwca do sierpnia 2007 r." Był to jedyny przedmiot, o którym dotychczas orzeczono w ramach sprawy o sygn. akt: I SAB/Łd 19/18 oraz I FSK 1832/19 i do niego odnoszą się dalsze oceny.

5.5. W punkcie 5.2. niniejszego uzasadnienia wspomniano już, że skarga kasacyjna okazała się zasadna w zakresie zarzutu dotyczącego wadliwego uzasadnienia zaskarżonego wyroku (art. 141 § 4 P.p.s.a.) oraz kolejnych z nim się wiążących.

Otóż, oprócz mankamentu wskazanego w poprzednim punkcie (tj. wadliwym nawiązaniem przez Sąd pierwszej instancji do sprawy dotyczącej podatku akcyzowego), zgodzić należało się ze Skarżącym, że Sąd ten w sporządzonym uzasadnieniu:

po pierwsze, nie zawarł wywodów świadczących o dostatecznym przeanalizowaniu stanu sprawy - szeregu istotnych jej elementów - objętej skargą na bezczynność w przedmiocie wniosku o wznowienie postępowania z dnia 20 marca 2017 r. (w sprawie podatku VAT);

po drugie, poprzestał na twierdzeniach Naczelnika UC-S zaczerpniętych z odpowiedzi na skargę bez ich weryfikacji w kontekście właściwych przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących wznowienia postępowania;

po trzecie, uznał brak bezczynności, mimo, że tak ustalony stan faktyczny w sposób stosunkowo oczywisty nie mógł potwierdzać, że doszło do rozpatrzenia rzeczonego wniosku przez Naczelnika UC-S zgodnie z regułami przewidzianymi w art. 243 § 1-3 w związku z art. 241 § 1 O.p., na które Sąd nie zwrócił uwagi;

po czwarte, przedstawił motywy wyrokowania, które pozwalały sformułować zarzut dokonania wadliwej kontroli sprawy leżącej w kognicji sądów administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.), a mianowicie obejmującej bezczynność Naczelnika UC-S w stosunku do wymienionego wcześniej wniosku o wznowienie, przez przyjęcie, że ów wniosek jeszcze przed wniesieniem skargi został rozpatrzony i załatwiony decyzją tego organu z dnia 7 września 2017 r. (wydaną w sprawie odnoszącej się do podatku VAT także wznowionej na wniosek Strony, ale w ramach przesłanki z art. 240 § 1 pkt 11 O.p.), z jednoczesnym nieuprawnionym pominięciem wspomnianych już przepisów art. 243 § 1-3 O.p., co pozwoliło Sądowi finalnie dojść do wadliwego przekonania o zasadności oddalenia skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a. z powołaniem się na takie właśnie motywy.

5.6. Słusznie w argumentacji skargi kasacyjnej wywodzono, że istota uchybienia popełnionego przez Sąd pierwszej instancji sprowadzała się do wadliwego przyjęcia przy wyrokowaniu, że wniosek Strony z dnia 20 marca 2017 r. o wznowienie na podstawie przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. [między innymi postępowania zakończonego wydaniem przez Dyrektora UKS decyzji z dnia 28 grudnia 2012 r. w podatku VAT, który wpłynął w trakcie toczącego się już w drugiej instancji postępowania dotyczącego tej samej decyzji z dnia 28 grudnia 2012 r., ale prowadzonego w trybie wznowienia (postanowieniem z dnia 3 lutego 2016 r.) z wcześniejszego - bo z dnia 12 stycznia 2016 r. - wniosku Strony opartego na przesłance z art. 240 § 1 pkt 11 O.p.] został rozpatrzony i załatwiony drugoinstancyjną decyzją Naczelnika UC-S z dnia 7 września 2017 r. wydaną na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (z dnia 6 lipca 2016 r.), który Strona złożyła w tym wznowionym już uprzednio postępowaniu.

5.7. Rację miał Skarżący podnosząc dalej w skardze kasacyjnej, że pismo z dnia 20 marca 2017 r., nr [...], wbrew stanowisku Naczelnika UC-S i Sądu pierwszej instancji, nie było pismem procesowym do sprawy już wznowionej, lecz złożonym w trybie art. 241 § 1 O.p. kolejnym wnioskiem o wznowienie - tym razem na podstawie przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. - postępowania zakończonego decyzją Dyrektora UKS z dnia 28 grudnia 2012 r., która dotyczyła podatku VAT. Dyrektor IAS przesłał rzeczone pismo według właściwości Naczelnikowi UC-S, ale ten w związku z zawartym w nim wnioskiem o wznowienie nie dokonał żadnych czynności, w tym wymaganych art. 243 O.p. Z kolei pismem procesowym, adresowanym do będącego w toku odwoławczym (z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) postępowania wznowionego w dniu 3 lutego 2016 r. w ramach przesłanki z art. 240 § 1 pkt 11 O.p. i w którym w dniu 6 czerwca 2016 r. organ pierwszej instancji wydał decyzję (utrzymaną później w mocy decyzją Naczelnika UC-S z dnia 7 września 2017 r.), było inne pismo Strony też z dnia 20 marca 2017 r., ale o nr [...]. W takim stanie rzeczy lakoniczne zapisy zawarte w decyzji z dnia 7 września 2017 r. (dotyczącej podatku VAT), sugerujące rozpoznanie także wniosku o wznowienie z dnia 20 marca 2017 r. i to bez jakiejkolwiek analizy merytorycznej dowodów świadczących o zaistnieniu przesłanki wznowienia z art. 240 § 1 pkt 5 O.p., nie mogły potwierdzać braku bezczynności organu, czego nie dostrzegł Sąd pierwszej instancji ulegając narracji zaproponowanej przez Naczelnika UC-S.

Natomiast w kwestii twierdzenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Łodzi co do trybu podważania prawidłowości wyżej wymienionej decyzji z dnia 7 września 2017 r. przed sądami administracyjnymi zauważyć trzeba, że w dacie wyrokowania przez Sąd pierwszej instancji w niniejszej sprawie (22 maja 2019 r.) w obrocie prawnym funkcjonował już nieprawomocny wyrok tegoż Sądu. Mowa tu o wyroku z dnia 13 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Łd 1074/17, którym oddalona została skarga Strony na rzeczoną decyzję. W orzeczeniu tym Sąd - rozpoznając sprawę bez związania zarzutami skargi - oceny prawne sprowadził wyłącznie do przesłanki objętej wnioskiem o wznowienie złożonym w tamtej sprawie, tj. przesłanki z art. 240 § 1 pkt 11 O.p. Zatem sugestia Sądu zawarta w zaskarżonym obecnie wyroku nie mogła uzasadniać zasadniczej oceny o braku bezczynności Naczelnika UC-S w zakresie załatwienia wniosku o wznowienia postępowania, opartego na przesłance wymienionej w art. 240 § 1 pkt 5 O.p.

5.8. Trafnie także Skarżący podnosił, że Sąd pierwszej instancji ograniczył się do przyjęcia twierdzeń Naczelnika UC-S zawartych w odpowiedzi na skargę. Sprowadzały się one do mylnego uznania, że dowody w oparciu o które żądano wznowienia zostały rozpoznane w innym (wznowionym znacznie wcześniej w trybie art. 240 § 1 pkt 11 O.p.) postępowaniu, gdy tymczasem także w decyzji w nim wydanej próżno szukać jakiejkolwiek oceny wspomnianych dokumentów urzędowych na podstawie których został złożony wniosek powołujący się na przesłankę z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Nawet więc abstrahując od konieczności wydania co do tego wniosku aktu przewidzianego w art. 243 O.p., nieuprawnione było założenie o jego załatwieniu decyzją z dnia 7 września 2017 r.

5.9. Zasadne okazało się również zapatrywanie Skarżącego odnośnie do braku należytego ustalenia przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego ważkiego dla oceny bezczynności, na skutek bazowania na stanowisku Naczelnika UC-S oraz pominięciu twierdzeń i wniosków Strony bez podania dostatecznego uzasadnienia dla takiego podejścia.

Zgodzić się też należało z motywem Skarżącego, że podjęte przez Sąd pierwszej instancji rozstrzygnięcie nie miało usprawiedliwienia w decyzji tego organu z dnia 7 września 2017 r. (wydanej w innym postępowaniu - wznowionym postanowieniem w dniu 3 lutego 2016 r. w trybie art. 240 § 1 pkt 11 O.p.) Sąd zaakceptował zupełnie wadliwe zapatrywanie o statusie wniosku o wznowienie jako pisma procesowego do tegoż wznowionego już postępowania (choć taki charakter mogło ewentualnie mieć inne pismo Strony z tej samej daty złożone właśnie do toczącej się sprawy z zakresu podatku VAT też wskazujące na rzeczone dowody), a nie jako odrębnego wniosku o wznowienie z innej podstawy prawnej - art. 240 § 1 pkt 5 O.p., który winien być rozpatrzony i załatwiony w ramach przepisów art. 243 § 1-3 O.p. Temu wymogowi nie czyniła zadość decyzja z dnia 7 września 2017 r., a przyjęcie stanowiska odmiennego stanowiło nieuprawnioną ocenę wyrażoną przez Sąd pierwszej instancji.

5.10. Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej uchyla zaskarżone orzeczenie w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie, o czym stanowi art. 185 § 1 P.p.s.a.

W myśl tego przepisu wyrokowano zatem jak w punkcie pierwszym sentencji.

Przy ponownym rozpoznawaniu skargi na bezczynność objętej granicami tej sprawy Sąd pierwszej instancji odstąpi od opisanych wyżej błędnych zapatrywań, które podważone zostały oceną prawną pomieszczoną w uzasadnieniu niniejszego wyroku.

5.11. O kosztach postępowania kasacyjnego na rzecz Skarżącego od Naczelnika UC-S orzeczono w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 203 pkt 1, art. 205 § 4 w związku z § 2 oraz w związku z art. 207 § 1 i art. 209 P.p.s.a., a także na podstawie § 2 ust. 2 pkt 1 w związku z ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 1687). Złożyły się na nie suma stanowiąca wpis od skargi kasacyjnej (100 zł) oraz wynagrodzenie tego samego doradcy podatkowego, który prowadził sprawę w pierwszej instancji, za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (75% z 480 zł, czyli 360 zł).