Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2415/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-04-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 64c par. 7, art. 17 par.1
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz, Sędziowie sędzia WSA Jarosław Trelka, sędzia WSA Jacek Kaute (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi A.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości kosztów egzekucyjnych 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] maja 2019 r. nr [...], 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz A.K. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. (dalej "Naczelnik", "Organ egzekucyjny") wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku A. K. (dalej: "Strona", "Skarżący"), na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. (dalej: "Wierzyciel") od nr [...] do nr [...] z dnia [...] lutego 2018r., obejmujących zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za lata 2009-2010 oraz o nr: [...], [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. i nr [...] i nr [...] z dnia [...] maja 2018 r. obejmujących zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych również za lata 2009-2010.

W celu realizacji zaległości objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi, Naczelnik działając jako organ egzekucyjny, na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] lutego 2018r. od nr [...] do nr [...] zawiadomieniem z dnia [...] marca 2018r. nr [...] dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego u dłużnika zajętej wierzytelności tj. w G. S.A. oraz zawiadomieniem nr [...] dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w M. S.A. Przedmiotowe zawiadomienia o zajęciu wraz z ww. tytułami wykonawczymi Skarżący odebrał w dniu 12 marca 2018 r.

W dniu 29 sierpnia 2018 r. Wierzyciel wystąpił o wycofanie z postępowania egzekucyjnego tytułu wykonawczego nr [...], zaś pismem z dnia 6 września 2018 r. wystąpił o wycofanie z postępowania egzekucyjnego tytułu wykonawczego nr [...] z uwagi na zapłatę dochodzonych należności.

Następnie pismami z dnia 15 października 2018 r. Wierzyciel wystąpił

o wycofanie z postępowania egzekucyjnego kolejnych tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] i od nr [...] do nr [...] w związku z wyegzekwowaniem dochodzonych należności.

W dniu [...] grudnia 2018 r. Organ egzekucyjny zgodnie z wnioskiem Wierzyciela postanowieniem nr [...] umorzył postępowanie egzekucyjne wobec majątku zobowiązanego prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r.

Następnie organ egzekucyjny po rozpatrzeniu wniosku Pełnomocnika Strony z dnia 31 stycznia 2019 r. zawiadomieniem nr [...] z dnia [...] marca 2019 r. poinformował Pełnomocnika Skarżącego o wysokości obciążających go kosztów postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od nr [...] do nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r. i nr [...], nr [...] z dnia [...] maja 2018 r.

Pełnomocnik Strony pismem z dnia 2 kwietnia 2019 r., wystąpił do Organu egzekucyjnego z wnioskiem o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Wierzyciela od nr [...] do nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r. oraz nr [...], nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. i nr [...], nr [...] z dnia [...] maja 2018 r.,

Mając powyższe na uwadze Naczelnik w dniu [...] maja 2019 r. wydał postanowienie nr [...], którym określił wysokość kosztów egzekucyjnych powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r., w łącznej kwocie kosztów egzekucyjnych 6 950,34 zł. Natomiast postanowieniem nr [...] z dnia [...] maja 2019 r. Naczelnik odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wydanie postanowienia określającego wysokość kosztów egzekucyjnych powstałych w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych o nr: [...], [...].

Pismem z dnia 18 czerwca 2019 r. Pełnomocnik strony wniósł zażalenie na postanowienie Organu egzekucyjnego nr [...] z dnia [...] maja 2019 r., zarzucając naruszenie:

1. art. 190 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

(Dz. U. z 2019r., poz. 1438, dalej: "u.p.e.a.") poprzez niezastosowanie wytycznych Trybunału Konstytucyjnego zawartych w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 (Dz. U. z 2016 r., poz. 1244) i pobranie od Skarżącego opłat za zajęcie rachunków bankowych oraz opłaty manipulacyjnej w pełnej wysokości (w sytuacji gdy wykonane przez Organ czynności egzekucyjne nie wiązały się z istotnym nakładem pracy ani wysokim stopniem skomplikowania, a ponadto były wykonywane wadliwie), podczas gdy prawidłowe i zgodne z Konstytucją RP zastosowanie art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. winno prowadzić do rezygnacji z pobierania ww. opłat;

2. art. 7 oraz art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący stanu faktycznego poprzez pominięcie następujących okoliczności mających znaczenie dla sprawy:

a) okoliczności prowadzenia egzekucji na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i [...] roku przez 5 miesięcy po ich wycofaniu przez wierzyciela;

b) okoliczności błędnego naliczania odsetek za zwłokę wbrew wyraźnym dyspozycjom wierzyciela wynikającym z pisma z dnia 18 maja 2018 r., nr [...]

W uzasadnieniu zażalenia Pełnomocnik Skarżącego podniósł, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r. w sprawie oznacz, sygn. akt SK 31/14 stwierdził, że brak określenia górnej granicy opłaty, o której mowa w art. 64 §1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w przypadku znacznej wartości) następuje całkowite wręcz zerwanie związku miedzy świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. W ocenie Pełnomocnika Strony ustalona w skarżonym postanowieniu opłata manipulacyjna, jak również opłata za zajęcie rachunku bankowego odpowiada sytuacji, kiedy Trybunał Konstytucyjny wskazał jako przejaw oderwania tychże wartości od rzeczywistego nakładu pracy organu egzekucyjnego

i podjętych przez niego czynności.

W dalszej części zażalenia Pełnomocnik Strony zarzucił organowi egzekucyjnemu, wadliwe sporządzenie zawiadomień o zajęciu rachunku bankowego, wskazując na brak uwzględnienia przerwy w naliczaniu odsetek za zwłokę na podstawie art. 54 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2018 r., poz. 800, ze zm., dalej: "O.p.")

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "Dyrektor", "Organ odwoławczy") postanowieniem z dnia [...] września 2019 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika z dnia [...] maja 2019 r.

W uzasadnieniu Organ odwoławczy podkreślił, że na mocy art. 64c § 1 u.p.e.a. koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego. Zasadą jest zatem, że to zobowiązany ponosi odpowiedzialność za powstałe koszty egzekucji, albowiem całe postępowanie egzekucyjne i wynikające z niego koszty są następstwem uchylania się zobowiązanego od wykonania nałożonych na niego obowiązków. Na koszty egzekucyjne, stosownie do art. 64c § 1, składają się opłaty za dokonane czynności egzekucyjne wymienione w art. 64 § 1 i 6 i w art. 64a w wysokości określonej w tych przepisach, a także wydatki poniesione przez organ egzekucyjny. Wysokość obciążających zobowiązanego wydatków w myśl art. 64b ustawy zależy od rzeczywistych kosztów poniesionych przez organ egzekucyjny w związku z prowadzeniem egzekucji.

Organ odwoławczy wskazał również, że postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Strony na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r., zostało zakończone przez zapłatę, postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. zostało umorzone na wniosek Wierzyciela, postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. Natomiast postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] z dnia [...] maja 2018r. nie zostało zakończone i nadal jest prowadzone przez Naczelnika. Wobec powyższego Dyrektor podzielił stanowisko organu egzekucyjnego, iż w tych okolicznościach kosztami postępowania egzekucyjnego należało obciążyć Stronę na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] z dnia [...] lutego 2018r.

Organ odwoławczy podkreślił, że w obowiązującym brzmieniu u.p.e.a., przepis art. 64, nakłada na organ egzekucyjny obowiązek pobierania opłat za dokonane czynności egzekucyjne. Treść przepisu art. 64 § 1 nie wskazuje, że organ egzekucyjny w egzekucji należności pieniężnych ,,może pobierać opłaty'" tylko "pobiera opłaty" za dokonane czynności egzekucyjne, a w dalszej części enumeratywnie wymieniono poszczególne czynności egzekucyjne wraz z wysokością opłat.

Dyrektor podkreślił również, że jak dotąd ustawodawca nie określił w u.p.e.a. maksymalnej wysokości opłat wskazanych wart. 64 §1 pkt 1-5, 7, 11 i 12. Ustawa jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego o charakterze normatywnym i z tego względu ukształtowane jest w niej działanie organu oraz upoważnienie do stosowania przepisów. W związku z czym, z uwagi na brak zmian w tym zakresie, Naczelnik ustalając wysokość kosztów egzekucyjnych w zaskarżonym postanowieniu zobowiązany był oprzeć się na ww. przepisach ustawy u.p.e.a. w aktualnym brzmieniu.

Dyrektor zaznaczył, że opłata za dokonane czynności egzekucyjne przysługuje organowi egzekucyjnemu w sytuacji, gdy zajęcie okazało się skuteczne. Organ zauważył, że opłaty za czynności egzekucyjne i opłaty manipulacyjne są należnościami, które nie pozostają w związku z żadnymi nakładami czy też kosztami poniesionymi przez organ egzekucyjny, co wynika wprost z treści art. 64. Pobiera się je w jednej wysokości określonej kwotowo lub procentowo w ustawie - za całość postępowania, bez względu na ilość zastosowanych środków egzekucyjnych. Stanowią one swoiste wynagrodzenie dla organu egzekucyjnego za zastosowanie konkretnych środków egzekucyjnych bądź też za dokonanie czynności egzekucyjnych. Według art. 80 § 2 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Zajęcie rachunku bankowego, tj. zajęcie prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego, a w praktyce egzekucja z rachunków bankowych sprowadza się do egzekucji wierzytelności wynikającej z umowy rachunku bankowego zawieranej pomiędzy bankiem, a posiadaczem rachunku. Zatem w ocenie Dyrektora jak najbardziej zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego spełnia wymagania art. 64 § 1 pkt 4 ustawy egzekucyjnej, gdyż jest to zajęcie praw majątkowych innych niż świadczenie z ubezpieczenia społecznego czy wynagrodzenie za pracę.

W tych okolicznościach wg Organu odwoławczego brak jest podstaw do stwierdzenia zaistnienia wskazanych w zażaleniu naruszeń przepisów prawa, które uzasadniałyby uwzględnienie zarzutów Strony. W jego ocenie nie daje podstaw ku temu także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14, wskazywany przez Pełnomocnika Skarżącego.

Dyrektor wskazał, że Trybunał Konstytucyjny nie podważył zasadności naliczania kosztów egzekucyjnych za dokonane przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjne, a jedynie wskazał na konieczność określenia ich granicy stosownie do ich pracochłonności i kosztowności. Dyrektor zaznaczył, że w realiach rozpoznawanej sprawy, ustawodawca zaniechał również uzupełnienia analizowanej regulacji zgodnie z wyrokiem TK - do dnia dzisiejszego nie określił górnej granicy opłat za dokonanie czynności egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej. Trybunał Konstytucyjny wyraźnie wskazał bowiem, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych), jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat. Podstawa do takiego postępowania organu egzekucyjnego pozostała, natomiast stosowanie tych przepisów nie może prowadzić do przekroczenia maksymalnego rozsądnego pułapu, który w pierwszej kolejności powinien być wyznaczony przez ustawodawcę.

W ocenie Dyrektora dopóki ustawodawca nie określi maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej oraz opłaty manipulacyjnej, organy stosujące prawo muszą tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było zarzucić im naruszenia standardów określonych w wyroku TK z dnia 28 czerwca 2016 r., SK 31/14. W razie braku interwencji ustawodawcy do czasu ponownego orzekania w sprawie zadaniem Organu będzie określenie, czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach u.p.e.a. przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji, a jeśli nie, to w jakim zakresie należy dokonać ich miarkowania.

Organ odwoławczy zaznaczył, że górną granicę opłaty egzekucyjnej ustawodawca określił jedynie w wypadku opłaty za zajęcie nieruchomości (art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a.), wskazując, że nie może być ona wyższa niż 34 200 zł. Zaakcentował również, że Trybunał Konstytucyjny nie zakwestionował zgodności z Konstytucją art. 64 §1 pkt 6 u.p.e.a. Trybunał nie podważył również zasadności naliczania kosztów egzekucyjnych za dokonane przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjne, a jedynie wskazał na konieczność określenia ich granicy stosownie do ich pracochłonności i kosztowności.

W ocenie Dyrektora, na gruncie wytycznych wyroku Trybunału Konstytucyjnego, za punkt odniesienia przy szacowaniu kosztów egzekucyjnych uznać należy przepis art. 64 § 1 u.p.e.a. wyszczególniający wysokość stawek za poszczególne czynności egzekucyjne, którego pkt 6 przewiduje opłatę za zajęcie nieruchomości wynosząca 8% od dochodzonej należności, maksymalnie jednak

34 200 zł. Ustawodawca biorąc pod uwagę stopień skomplikowania czynności określił odmiennie wysokość opłat na 5% za zajęcie innej wierzytelności i 8% za zajęcie nieruchomości. Przyjmując zatem, że dla stawki 8% przyjętej w art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. maksymalną kwotą jest 34 200 zł, to 5% za zajęcie innej wierzytelności pieniężnej z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. kwota maksymalna wyniesie 21 375 zł. Górna granica natomiast opłaty manipulacyjnej z art. 64 § 6 u.p.e.a. wg 1% stopy daje kwotę 4 275 zł od każdego tytułu wykonawczego. Skoro przy skomplikowanej czynności zajęcia nieruchomości opłata wynosi 8%, nie więcej niż 34 200 zł, to przy czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego należy uwzględnić mniejszy nakład pracy przy zajęciu tych wierzytelności.

Uwzględniając tak przyjętą kalkulację w ocenie Dyrektora ustalenie przez organ egzekucyjny kosztów egzekucyjnych obciążających Skarżącego w łącznej wysokości 6 950,34 zł nie stanowi naruszenia przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a.

Odnosząc się zaś do zarzutów zażalenia kwestionujących skuteczność dokonanych czynności egzekucyjnych, Dyrektor wskazał, że nie mogą odnieść zamierzonego celu w postępowaniu wszczętym wnioskiem o wydanie postanowienia w przedmiocie kosztów egzekucyjnych. Organ egzekucyjny w postępowaniu wszczętym takim wnioskiem nie jest uprawniony do dokonywania oceny skuteczności czynności egzekucyjnych dokonywanych w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżącemu w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym przysługiwało prawo złożenia skargi na czynność egzekucyjną (art. 54 u.p.e.a.), o ile skarżący uznałby takie działanie za zasadne, czy też prawo zgłoszenia zarzutu egzekucyjnego (art. 33 u.p.e.a.).

Odnosząc się zaś do zarzutu podniesionego przez Pełnomocnika Strony, co do błędnego naliczenia odsetek za zwłokę w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego wbrew wyraźnym dyspozycjom Wierzyciela, co w ocenie Pełnomocnika Strony negatywnie wpłynęło na kwotę kosztów postępowania egzekucyjnego, Dyrektor wskazał, że dopiero po zakończeniu egzekucji, gdy zostanie zamknięta możliwość dokonywania czynności egzekucyjnych, można ustalić ostateczną wysokość kosztów egzekucyjnych.

Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że w związku ze złożonym przez Pełnomocnika Strony wnioskiem o wydanie postanowienia w sprawie kosztów, Naczelnik pismem nr [...] z dnia 15 kwietnia 2019 r., zwrócił się do Wierzyciela z wnioskiem o przedstawienie dokładnego zestawienia przerw w naliczaniu odsetek za zwłokę wobec zaległości objętych tytułami wykonawczymi na podstawie których prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku Strony. Wierzyciel przy piśmie z dnia 8 maja 2019r., poinformował organ egzekucyjny, iż zaistniały przesłanki do wyłączenia okresu naliczania odsetek za zwłokę wynikające z art. 54 § 1 pkt 3 O.p. w terminie od dnia 6 lipca 2016r. do dnia 2 lutego 2018 r. Wobec powyższego, organ egzekucyjny skorygował wysokość odsetek za zwłokę, jak i koszty postępowania egzekucyjnego wskazane w treści zaskarżonego postanowienia zgodnie z dyspozycją Wierzyciela. Zatem wysokość kosztów egzekucyjnych za dokonane czynności egzekucyjne, określonych dopiero w ostatecznym postanowieniu wydanym w sprawie, wiąże zarówno organ egzekucyjny, jak i Skarżącego.

Organ odwoławczy wskazał, że czynności które wygenerowały koszty egzekucyjne w oparciu o tytuły wykonawcze od nr [...] do nr [...], zostały skorygowane, zaś wskazane przez Naczelnika w postanowieniu nr [...] z dnia [...] maja 2019 r. czynności dokonane przez organ egzekucyjny, odzwierciedlają dokumenty zgromadzone w niniejszej sprawie.

Odnosząc się końcowo do zastrzeżeń dot. prawidłowości wyliczenia kosztów egzekucyjnych obciążających Zobowiązanego, Dyrektor stwierdził, że brakuje podstaw do tego, by podzielić wątpliwości Pełnomocnika Strony, co do wysokości wskazanych przez organ kosztów egzekucyjnych. W jego ocenie wyliczenie kwot kosztów egzekucyjnych jest prawidłowe.

Organ odwoławczy nie zgodził się również z zarzutem Pełnomocnika Strony, że w przedmiotowej sprawie nastąpiło naruszenie zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a. Organ zaznaczył, że w świetle okoliczności niniejszej sprawy nie sposób przyjąć, że organ egzekucyjny rozpoznając niniejszą sprawę nie dopełnił obowiązków przewidzianych w art. 7 i art. 77 k.p.a., nie wykazując niezbędnej dbałości o dokładne wyjaśnienie sprawy. Wszystkie istotne w sprawie fakty i zdarzenia zostały ustalone oraz w dostateczny sposób rozważone, a motywy podjętego rozstrzygnięcia należycie przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 października 2019 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora z [...] września 2019 r. i poprzedzającego go postanowienia Organu egzekucyjnego z [...] maja 2019 r. zarzucając naruszenie:

1. art. 190 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie wytycznych Trybunału Konstytucyjnego zawartych w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 , co skutkowało obciążeniem Skarżącego opłatą za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego oraz opłatą manipulacyjną w pełnej wysokości w sytuacji, gdy wykonane przez Organ egzekucyjny czynności egzekucyjne nie wiązały się z istotnym nakładem pracy ani wysokim stopniem skomplikowania, a ponadto były wykonane wadliwie, podczas gdy prawidłowe i zgodne z Konstytucją RP zastosowanie art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. winno polegać na wykazaniu konkretnych kosztów i wydatków poniesionych przez Organ egzekucyjny w związku z konkretnymi czynnościami egzekucyjnymi, względnie winno prowadzić do rezygnacji z pobierania opłat egzekucyjnych bądź obciążenia Skarżącego wyłącznie stawkami minimalnymi przewidzianymi w u.p.e.a.;

2. art. 190 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie wytycznych Trybunału Konstytucyjnego zawartych w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14, polegające na arbitralnym i nieznajdującym oparcia w przepisach prawa ustaleniu górnej granicy opłaty z tytułu zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego na poziomie 21 375 zl oraz opłaty manipulacyjnej na poziomie 4 275 zł;

3. art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący znajdującego się w aktach sprawy materiału dowodowego i pominięcie m.in. następujących okoliczności i dokumentów mających wpływ na wynik sprawy:

• okoliczności braku uzyskania jakichkolwiek środków pieniężnych na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od 357.2018 do [...], podnoszonej w piśmie Skarżącego z dnia 30 lipca 2019 r.;

• pisma Wierzyciela z dnia 18 maja 2018 r., znak: [...] doręczonego Organowi egzekucyjnemu drogą elektroniczną tego samego dnia oraz załączonego przez Skarżącego do pisma z dnia 30 lipca 2019 r. i wynikających z niego okoliczności błędnego naliczania odsetek za zwłokę wbrew wyraźnym dyspozycjom Wierzyciela, tj. bez uwzględnienia przerw, o których mowa w art. 54 § 1 pkt 3 O.p.;

• okoliczności związanych z prowadzeniem egzekucji na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i [...] przez 5 miesięcy po ich wycofaniu przez Wierzyciela, a w szczególności niewyjaśnienie podnoszonych przez Skarżącego w zażaleniu okoliczności niedołączenia do akt sprawy pism Wierzyciela z dnia 18 maja 2018 r. nr [...] oraz [...];

• okoliczności wynikających z pisma Wierzyciela z dnia 16 października 2018 r. znak: [...] znajdującego się w aktach sprawy, a dotyczących błędnego wystawienia tytułów wykonawczych obejmujących zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych na zawyżone kwoty, co skutkowało nienależnym wyegzekwowaniem przez Wierzyciela od Skarżącego kwoty 148 796,50 zł tytułem należności głównych oraz odsetek za zwłokę, a także kwoty 8 935,98 zł tytułem nienależnie pobranych kosztów egzekucyjnych;

• okoliczności wynikających z wniosku Skarżącego z dnia 5 października 2018 r. o umorzenie egzekucji, załączników do tego wniosku oraz pisma uzupełniającego ww. wniosek z dnia 29 października 2018 r. wraz z załącznikami, a w szczególności podnoszonej przez Skarżącego okoliczności nieistnienia obowiązku podlegającego egzekucji (wygaśnięcie przez zapłatę);

• faktu, iż wykonane przez Organ egzekucyjny czynności egzekucyjne nie wiązały się z istotnym nakładem pracy ani wysokim stopniem skomplikowania, a ponadto były wykonywane wadliwie (np. podanie błędnego numeru PESEL).

4. art. 124 § 2 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez nieprawidłowe uzasadnienie faktyczne zaskarżonego Postanowienia, tj. błędne zreferowanie stanu faktycznego z pominięciem istotnych faktów mających znaczenie dla sprawy, a także poprzez nieprzedstawienie jakiejkolwiek kalkulacji dotyczącej wyliczenia przyjętych przez Organ maksymalnych stawek opłat za zajęcie rachunku bankowego oraz opłaty manipulacyjnej;

5. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Organu egzekucyjnego, podczas gdy w stanie faktycznym niniejszej sprawy zaistniały przesłanki do uchylenia tego postanowienia i orzeczenia co do istoty na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie.

W piśmie z 14 listopada 2019 r. Pełnomocnik skarżącego wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 października 2019 r., w sprawie o sygn. I FSK 1972/18 uwzględnił skargę kasacyjną Strony w zakresie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe w latach 2009-2010 i w konsekwencji uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 13 czerwca 2018 roku, sygn. I SA/Ke 105/18; uchylił decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] stycznia 2018 roku o numerach: [...] oraz [...]; uchylił decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...] marca 2016 roku o numerach [...] oraz [...]; umorzył postępowanie podatkowe w ww. sprawach; zasądził na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania za obie instancje sądowe.

W związku z powyższym Pełnomocnik strony wskazał, że podstawą do wszczęcia egzekucji wobec Skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] były ww. decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., które zostały uchylone prawomocnym wyrokiem NSA. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, wskazał, że skoro odpadła podstawa prawna do prowadzenia egzekucji, wszystkie kwoty otrzymane przez organ egzekucyjny w toku postępowania egzekucyjnego (a w szczególności pobrane koszty egzekucyjne) podlegają zwrotowi na rzecz Skarżącego. Dodatkowo wskazał, że zgodnie z art. 64c § 3 u.p.e.a., jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela.

Pełnomocnik strony podkreślił, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie decyzji wymiarowej, która została następnie uznana za niezgodną z prawem i wyeliminowana z obrotu prawnego, było niezgodne z prawem, mimo że w momencie wszczęcia postępowania egzekucyjnego istniała formalnoprawna podstawa jego wszczęcia w postaci decyzji wymiarowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna.

Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy prawidłowości określenia wysokości kosztów egzekucyjnych obciążających Skarżącego (jako zobowiązanego) w postanowieniu wydanym na podstawie art. 64c §7 w zw. art. 17 §1 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 64c §1 zd. 2 u.p.e.a koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem §2-4, obciążają zobowiązanego. Na koszty egzekucyjne, stosownie do art. 64 §1 u.p.e.a., składają się opłaty za dokonane czynności egzekucyjne wymienione w art. 64 §1 i 6 i art. 64a w wysokości określonych w tym przepisach, a także wydatki poniesione przez organ egzekucyjny. W niniejszej sprawie Organy określiły koszty egzekucyjne w łącznej wysokości 6.950,34 zł co wynikało z zastosowania art. 64 §1 pkt 4 u.p.e.a. przewidującego pobranie opłaty egzekucyjnej od zajęcia innych niż wymienione w art. 64 §1 pkt 2 (zajęcie świadczeń z ubezpieczenia społecznego) oraz innych niż wymienione w art. 64 §1 pkt 3 (zajęcie wynagrodzenia za pracę) wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych, tj. w niniejszej sprawie rachunków bankowych, w wysokości 5% ( nie mniej niż 4,20 zł) oraz z zastosowania art. 64 §6 u.p.e.a. przewidującego pobranie opłaty manipulacyjnej z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych wynoszącej 1% kwoty egzekwowanych należności pieniężnych objętych każdym tytułem wykonawczym (nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr).

Ocena prawidłowości wysokości określonych kosztów egzekucyjnych wymaga przesądzenia w pierwszej kolejności kwestii tego, czy koszty w ogóle są należne od Skarżącego. W tym względzie kluczowe znaczenie ma to, że jak podniósł Skarżący w piśmie z dnia 14 listopada 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 października 2019 r., sygn. akt I FSK 1972/18 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 13 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Ke 105/18, uchylił również decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] stycznia 2018 roku o numerach: [...] oraz [...]; uchylił decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...] marca 2016 roku o numerach [...] oraz [...] oraz umorzył postępowanie podatkowe w ww. sprawach. Przedmiotowe decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] stycznia 2018, które zostały uchylone ww. wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowiły podstawę wystawienia tytułów wykonawczych nr [...] do nr [...] (k. 2-44 akt administracyjnych), prowadzenia postępowania egzekucyjnego, dokonanych czynności egzekucyjnych i w konsekwencji określenia wysokości kosztów egzekucyjnych obciążających Skarżącego jako zobowiązanego.

Jak orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 października 2019 r., sygn. akt II FSK 3574/17 "Zasadą postępowania egzekucyjnego w administracji jest, że to zobowiązany ponosi odpowiedzialność za powstałe koszty egzekucji (art. 64c § 1 pkt 1 zdanie drugie u.p.e.a.). Jest to konsekwencja uchylania się zobowiązanego od wykonywania nałożonych na niego obowiązków, co powoduje konieczność podjęcia działań przez organ egzekucyjny. Zasada ta jednak doznaje ograniczeń, które wynikają wprost z przepisów cytowanej ustawy. Na gruncie niniejszej sprawy zasadnicze znaczenie ma treść art. 64c § 3 u.p.e.a., stanowiącego, że jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela, z zastrzeżeniem § 3a. Z powyższego przepisu wynika, że koszty egzekucyjne obciążają bądź wierzyciela, bądź organ egzekucyjny, w zależności od tego, który z tych podmiotów spowodował niezgodne z prawem wszczęcie lub prowadzenie egzekucji.

Powielając stanowisko wyrażone w wyżej wymienionych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślić należy, że zgodność z prawem decyzji podatkowej, na podstawie której wierzyciel wystawił i doręczył zobowiązanemu tytuł wykonawczy, nie stanowi kryterium oceny zgodności z prawem wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, o której mowa w art. 64c § 3 u.p.e.a. Przywołany przepis dotyczy wadliwości samej egzekucji, nie zaś decyzji, w wykonaniu której ją prowadzono. W analizowanym przypadku, egzekucję wobec Skarżącego przeprowadzono w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione na podstawie nieostatecznej decyzji podatkowej, którym nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Formalnie rzecz biorąc, organ egzekucyjny w stanie prawnym obowiązującym w dacie wszczęcia egzekucji miał zatem prawo wszcząć i prowadzić egzekucję na podstawie decyzji nieostatecznej, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, jednakże to on ponosi ryzyko następczej wadliwości tej decyzji, jeżeli podmiot zobowiązany nie ponosi winy w zakresie doprowadzenia do tych działań organu. Stwierdzona w niniejszym przypadku wadliwość decyzji, stanowiącej podstawę wszczęcia postępowania egzekucyjnego, skutkowała wyeliminowaniem jej z obrotu prawnego co jednak, jak wskazuje judykatura, nie może prowadzić do obciążenia zobowiązanego negatywnymi skutkami takiej sytuacji. W konsekwencji przeprowadzona egzekucja okazała się niezgodna z prawem, a koszty egzekucyjne zostały pobrane nienależnie.

Za przedstawionym kierunkiem rozumowania przemawia również uchwała NSA z dnia 28 kwietnia 2014 r., sygn. akt I FPS 8/13 (dostępna na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wprawdzie Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu nie umyka fakt, że uchwała ta dotyczyła nieco innego problemu prawnego (między innymi wpływu uchylenia postanowienia nadającego decyzji nieostatecznej rygor natychmiastowej wykonalności; uchylenia przez organ odwoławczy decyzji, której nadano taki rygor; wadliwości tytułu wykonawczego). Należy jednak zauważyć, że u podstaw legło analogiczne rozumowanie, aktualne na gruncie tej sprawy, tj. okolicznością, że skutkami wadliwego, niezgodnego z prawem aktu administracyjnego (decyzji, postanowienia o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, tytułu wykonawczego) nie może być obciążany podatnik (zobowiązany). Innymi słowy taki wadliwy, niezgodny z prawem akt administracyjny nie może powodować negatywnych dla podatnika (zobowiązanego) konsekwencji prawnych.".

Mając na uwadze powyższe należy uznać analogicznie, że skutkami wadliwego, niezgodnego z prawem aktu administracyjnego (w tym przypadku uchylonych przez Naczelny Sąd Administracyjny ww. wyrokiem z dnia 23 października 2019 r. decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] stycznia 2018 roku o numerach: [...] oraz [...] stanowiących podstawę prowadzenia egzekucji), nie może być obciążany podatnik (zobowiązany) - w niniejszej sprawie Skarżący. Takie wadliwe, niezgodne z prawem akty administracyjne (ww. decyzje) nie mogą powodować negatywnych dla Skarżącego konsekwencji prawnych – w tym przypadku w zakresie ponoszenia przez Niego kosztów egzekucyjnych. Powyższe powoduje, że nie jest zasadne obciążanie Skarżącego jako zobowiązanego kosztami egzekucyjnymi na podstawie art. 64c §1 u.p.e.a., co powoduje konieczność uchylenia postanowienia określającego wysokość kosztów egzekucyjnych obciążających Skarżącego na kwotę 6.950,34 zł (i je poprzedzającego).

Z uwagi na uznanie braku podstaw do obciążania Skarżącego kosztami egzekucyjnymi na podstawie art. 64c §1 u.p.e.a. w związku z uchyleniem ww. decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., brak jest potrzeby rozważania zarzutów wskazanych w skardze, które opierają się na założeniu, że istnieje podstawa obciążenia Skarżącego kosztami.

Ponownie rozpoznając sprawę Organy przyjmą, że w związku z uchyleniem wskazanych decyzji brak jest podstaw do obciążania Skarżącego kosztami egzekucyjnymi na podstawie art. 64c §1 u.p.e.a.

Mając na uwadze powyższe Sąd zgodnie z art. 145 §1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) – zwana dalej "p.p.s.a.", uchylił zaskarżone postanowienie i postanowienie je poprzedzające.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 i 205 §2 i §4 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego składał się wpis od skargi w wysokości 100 zł, pobrany od Skarżącego na podstawie § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), koszty zastępstwa procesowego przez doradcę podatkowego w kwocie 480 zł, ustalone zgodnie z §2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 1687) i równowartość opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.