Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 8/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Mzyk, Sędziowie NSA Barbara Adamiak, Henryk Ożóg (spr.), Protokolant Maria Połowniak, po rozpoznaniu w dniu 9 września 2005 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 września 2004r., sygn. akt 4/II SA/Po 4157/01 w sprawie ze skargi G. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2001 r., Nr[...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień wdowy po kombatancie oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi kasacyjnej pełnomocnika G. S. – radcy pr. M.S. do Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 września 2004r., sygn. akt 4/II SA/Po 4157/01, oddalający skargę G. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie dalej: Kierownik Urzędu, z dnia [...] października 2001r., Nr [...] o pozbawieniu uprawnień wdowy po kombatancie.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji stwierdził:

Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] stycznia 2001 r. nr [...], na podstawie art.25 ust.2 pkt 2 w zw. z art. 20 ust.3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 Nr 142, poz. 950 ze zm. - dalej ustawa) pozbawił G. S. uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie J. S., przyznanych przez ZW ZBoWiD w K. decyzją z dnia [...] stycznia 1985r.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że zainteresowana otrzymała uprawnienia po kombatancie J. S., który posiadał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej od [...] lipca 1947 r. do [...] grudnia 1947 r. Z zaświadczenia WKU w O. z dnia 31 marca 1977 r. wynika, że J. S. w okresie zaliczonym przez b. ZBoWiD jako działalność kombatancką, pełnił służbę w Ludowym Wojsku Polskim, w okresie od [...] lipca 1947 r. do [...] września 1949 r. w jednostce wojskowej, która od [...] lipca 1947 r. do [...] grudnia 1947 r. brała udział w walkach z reakcyjnym podziemiem o utrwalenie władzy ludowej. Uprawnienia przysługujące wdowie po kombatancie mają charakter pochodny w stosunku do współmałżonka. Uzyskany przez męża zainteresowanej tytuł kombatancki jest innym, niż wymienione w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy.

G. S., wnosząc o ponowne rozpoznanie sprawy w szczególności podniosła, że J. S. powołany został do odbycia czynnej służby wojskowej od dnia [...]lipca 1947 r.- w tym dniu został wcielony do [...] Oddziału WOP. Od [...\ lipca 1947 r. odbywał przeszkolenie rekruckie w [...]Pułku Piechoty; od [...] września 1947 r. odbywał czynną służbę wojskową w [...]Batalionie Ochrony Pogranicza, [...] Komenda, w specjalności wojskowej telefonista, jako łącznik a potem nadzorca liniowy. Służba polegała na ochronie pogranicza- podobnie jak obecnie wykonuje to Straż Graniczna; Mąż nie miał wyboru, do jakiej jednostki wojskowej został wcielony. Zaświadczenie z 31 marca 1977 r. WKU w O. nie odpowiada rzeczywistemu przebiegowi służby wojskowej. Pojęcie utrwalania władzy ludowej stosowano powszechnie do wszystkich, którzy w owym czasie odbywali służbę wojskową, choć nie wszyscy brali udział w walkach z reakcyjnym podziemiem. Mąż pełnił służbę w Strażnicy Granicznej przy telefonie, a później sporadycznie nadzorował sprawność napowietrznej linii telefonicznej.

Decyzją z dnia [...] października 2001 r. nr [...] Kierownik Urzędu na podstawie art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 kpa oraz art. 20 ust. 3 i art.25 ust.2 pkt 2 ustawy utrzymał w mocy własną decyzję z 11 stycznia 2001 r. Motywując decyzję Kierownik Urzędu powtórzył argumenty podniesione w decyzji z [...] stycznia 2001 r.; stwierdził, że w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy ustalenia poczynione w decyzji z [...] stycznia 2001r. są prawidłowe.

G. S. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Kierownika Urzędu wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] października 2001r. Skarżąca zarzuciła decyzji naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 25 ust. 2 p. 2 ustawy. Zainteresowana przywołała argumenty, uprzednio podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniosła w szczególności, że J. S. w pierwszych latach po powrocie ze służby wojskowej wspominał, że Strażnica WOP znajdowała się w pobliżu S. i tam dochodziło sporadycznie do zbrojnych starć z grupami UPA, usiłującymi przedostać się na teren Czechosłowacji.

Organ orzekający w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe stanowisko.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny natomiast zważył:

Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust.2, w art.2 i art.4.

Trafnie G. S. wskazywała, że zaświadczenie WKU w O. z 31 marca 1977 r. nr [...] (k. 2 akt administracyjnych) nie odzwierciedla dostatecznie rzeczywistego przebiegu służby J. S. Zostało ono wystawione pod rządem dawnej ustawy kombatanckiej i ogranicza się do wskazania że J. S. "pełnił służbę w Ludowym Wojsku Polskim od [...]lipca 1947r. do [...] września 1949r. w tym w jednostce wojskowej, która prowadziła walki z reakcyjnym podziemiem o utrwalenie władzy ludowej"; zaświadczenie nie wskazuje, czy J. S. "uczestniczył w walkach w jednostkach Wojska Polskiego... z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii" (art. 1 ust. 2 p.6 ustawy). Nowa ustawa wymaga bowiem nie służby w jednostce, która walczyła z oddziałami UPA, lecz by kombatant osobiście uczestniczył w takich walkach (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2001 r.- sygn. V SA 2614/00).

Z wiarygodnych: deklaracji członkowskiej z dnia [...] września 1977 r.; kserokopii i wyciągu z książeczki wojskowej nr [...] J. S. (k. 9v w zw. z k.l, k.27-25 akt administracyjnych) jednoznacznie wynika, że J. S. dnia [...] lipca 1947 r. wcielony został do [...] Oddziału WOP; dnia [...] lipca 1947 r. skierowany został na przeszkolenie rekruckie do [...] pułku piechoty; dnia [...] września 1947 r. rozpoczął służbę w [...] Batalionie OP [...] Komenda, gdzie służył jako łącznik, nadzorca liniowy, z której to jednostki przeniesiony został do rezerwy [...] września 1949 r. w stopniu kaprala. Mimo, że ustaleń tych brakło w uzasadnieniu (art. 107 § 1 i 3 kpa) obu decyzji Kierownika Urzędu, to uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 p. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) dalej upsa. Z niewadliwych ustaleń organu administracji publicznej wynika, że nie zachodziły wobec J. S. jakiekolwiek przesłanki do zachowania uprawnień kombatanckich; nie doszło także do naruszenia prawa materialnego (art. 25 ust. 2 p. 2 w zw. z art. 20 ust. 3 ustawy).

Utrwalonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego jest pogląd, że uprawnienia wdowy po kombatancie mają charakter pochodny i dla ich zachowania (przy uwzględnieniu osobistej sytuacji prawnej wdowy), konieczne jest przesłankowe ustalenie, czy zmarły kombatant sam zachowałby uprawnienia kombatanckie, gdyby żył (odpowiednio- wyrok SN z 22 lutego 2001r. – III RN 72/00- OSNAP 19/01/575; uchwała SN z 25 stycznia 1996r. - III AZP 32/95-OSNAP 15/96/206; wyrok SN z 11 grudnia 2002r. - III RN 57/02- OSNAP 2/04/24). W niniejszej sprawie zmiany stanu prawnego nie różnicowały w sposób istotny osobistej sytuacji prawnej G. S.

Skarżąca podnosiła, że spornym jest, czy Jednostka Wojskowa WOP "[...]" (k.2 in fine akt sądowych) brała udział w walce z reakcyjnym podziemiem, czy też walczyła ze zbrojnymi grupami UPA, usiłującymi się przedostać na teren Czechosłowacji. Istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje zatem zagadnienie, czy J. S. walczył z oddziałami UPA (art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy).

Utrwalonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego jest pogląd, że w razie wszczęcia postępowania w kierunku pozbawienia uprawnień ciężar dowodu spoczywa na organie, a w przypadku dochodzenia uprawnień na zainteresowanym. To na skarżącej ciążył obowiązek wskazania dowodów na zaistnienie okoliczności skutkujących zachowaniem uprawnień wdowy po kombatancie ( art. 25 ust 2 pkt 2 ustawy; odpowiednio-uzasadnienie wyroku SN z dnia: 22 lutego 2001r.- III RN 77/00- OSNAP 15/01/475; 17 września 2001r. – III RN 143/00- OSNAP 7/02/150; uzasadnienie wyroku NSA z dnia 20 marca 2002r. - II SA/Po 2233/00). Wniosek osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczyło postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art.25 ust.2 pkt 2 ustawy, wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w ustawie, winien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich (uchwała 7 S NSA z 4 marca 2002-OPS 13/01-Pr.Pracy 6/02/42). Zachowanie uprawnień dotyczy sytuacji, gdy zainteresowany otrzymał lub mógł otrzymać uprawnienia kombatanckie także z innych tytułów- w szczególności z tytułu walki z UPA.

O walkach z UPA J. S. nie podał w deklaracji członkowskiej ZBoWiD z [...] września 1977 r. ani w życiorysie ( bez daty- złożonym wespół z deklaracją członkowską). W obu tych dokumentach podnosił jedynie służbę w [...] Oddziale WOP w K. -od [...] lipca 1947 r.; od [...] września 1947 r. służbę w [...] Batalionie Ochrony Pogranicza w N. pod dowództwem mjra F.; od listopada 1947 r. oddelegowanie na placówkę przejścia granicznego w N. w powiecie n.- do zakończenia czynnej służby wojskowej dnia [...] września 1949 r. W czasie odbywania przezeń służby wojskowej rejon Podhala był terenem działalności zbrojnej podziemia reakcyjnego; jednostki [...]Oddziału WOP były zaangażowane w walkach zbrojnych z siłami podziemia (k. 9v, 3, 1 akt administracyjnych).

Skarżąca z opóźnieniem- dopiero w skardze- podniosła, że ze wspomnień J. S. w pierwszych latach po powrocie ze służby wojskowej Strażnica WOP znajdowała się w pobliżu S. i tam dochodziło sporadycznie do zbrojnych starć z grupami UPA, usiłującymi przedostać się na teren Czechosłowacji. Owe twierdzenia o faktach, nie poparte żadnymi dowodami, nie zasługują na wiarę. Sam J. S. ani w deklaracji członkowskiej ZBoWiD, ani w życiorysie nie podawał, że walczył z UPA; nie podawał też, że służył w strażnicy w okolicach S.; przeciwnie- podawał jedynie, że służył w placówce w N. pow. N. ( k. 9 v). Z ustaleń nauki, zaprezentowanych w najpoważniejszej monografii o walkach z UPA (Grzegorz Motyka "Tak było w Bieszczadach. Walki polsko- ukraińskie 1943-48" VOLUMEN 1999) wynika, że nie było jakichkolwiek walk z UPA w S. bądź N., a w powiecie n. UPA nigdy nie działała (tamże- w szczególności s. 412-413). W istocie bowiem UPA działała na terenach zamieszkałych przez ludność ukraińską bądź- rzadziej- łemkowską , na terenie Bieszczad, Beskidu Niskiego, Pogórza Przemyskiego, północno- zachodniej Rzeszowszczyzny, Zamojszczyzny, Podlasia Lubelskiego. Najdalej wysunięty na zachód obszar działania UPA ( Kureń "Rena") dochodził do rzeki Poprad ( mapa załączona do monografii Grzegorza Motyki i Rafała Wnuka: "Pany i rezuny. Współpraca AK- WiN i UPA 1945-47" OW VOLUMEN 1997;; "Atlas geograficzny" PPWK 1962- wyd.3 1965 s. 29 Polska- mapa administracyjna). Tymczasem zarówno N. (leżący na Podhalu- w widłach Czarnego i Białego Dunajca), jak i S. (leżąca na pd-zach. skraju Beskidu Sądeckiego) czy N. (w Pieninach Spiskich)- leżące nad Dunajcem (A.Matuszczyk, N. Orliński, J. Zinkow "Małopolska południowo- zachodnia" Wyd. Sport i Turystyka 1991 s.280, 300, 308; "Nowa encyklopedia powszechna PWN": 1997 t.6 s. 169, 1996 t.4 s. 454, 550 )- znajdują się w odległości kilkudziesięciu do stukilkudziesięciu kilometrów od terenów rzeczywistej działalności UPA- i nie były objęte działaniami UPA (także mającymi na celu przebicie się do Czechosłowacji). Do Czechosłowacji oddziały UPA przenikały w szczytowej fazie akcji "Wisła"- wprost z Bieszczadów (np. 12-15 maja 1947 r. w okolicach masywu Chryszczatej; 5-18.6.1947 w okolicach góry Okrąglik i Rabiej Skały, Balnicy bądź Cisnej- G. Motyka "Tak było w Bieszczadach" s.427-430, 433; M. Jaworski "KBW 1945-65" Wyd. MON-WIH 1984 s.160-161).

Z owych faktów nie sposób wyprowadzić wniosku, że J. S. uczestniczył w walkach z oddziałami UPA w [...] Oddziale WOP, [...] Batalionie OP [...] Komendzie, bowiem służył on na innym obszarze i w innym okresie, niż walczyły oddziały UPA. Przesłanki zachowania uprawnień w każdej sprawie badane są indywidualnie i obejmują szerokie spektrum przesłanek zachowania uprawnień (art. 25 ust. 2 pkt 2; art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy). W tej sytuacji na organie administracji publicznej nie spoczywał obowiązek dalszego prowadzenia dowodów z urzędu.

W sprawie nie doszło do naruszenia art. 19 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. 78/97/483, sprost. Dz.U. 28/01/319). To , że Rzeczypospolita Polska specjalną opieką otacza weteranów walk o niepodległość, zwłaszcza inwalidów wojennych, nie stanowi przeszkody dla weryfikacji uprawnień wdów po kombatantach czy uprawnień kombatanckich osób, które w myśl poprzednich przepisów nabyły uprawnienia kombatanckie, a w świetle nowych uregulowań uprawnienia te utraciły. W doktrynie trafnie wskazuje się, że art. 19 Konstytucji RP, z uwagi na generalne, ogólne i nieprecyzyjne uregulowanie, nie określające form opieki i pomocy, nie nadaje się do stosowania wprost- wymaga regulacji ustawowej ( W. Skrzydło "Konstytucja RP- komentarz" Zakamycze 1998 s. 23). Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach...jest jedną z ustaw, regulujących status kombatantów ( w tym weteranów walk o niepodległość). Owa ustawa wprowadza zgodne z Konstytucją RP postępowanie, którego przedmiotem jest badanie, czy w świetle nowej definicji kombatanta, zawartej w ustawie z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach..., osoby, które na mocy uprzednio obowiązujących przepisów uprawnienia kombatanckie posiadały, uprawnienia te utraciły ( A. Świątkowski "Uprawnienia inwalidów wojennych, wojskowych ,kombatantów, osób represjonowanych, inwalidów z wypadków przy pracy i chorób zawodowych oraz ich rodzin" DW ABC 1997 s.73, 81, 92, 95, 97).

Uregulowania owej ustawy były wielokroć przedmiotem badania Trybunału Konstytucyjnego. W szeregu orzeczeniach Trybunał stwierdzał, że owe uregulowania nie naruszają Konstytucji RP- w szczególności art. 2 i art. 32 ust. 1. Jedynie przykładowo należy wskazać, że Trybunał Konstytucyjny wyrokami z dnia: 15 lutego 1994 r.- K 15/93- OTK I/94/4 i 15 września 1999 r.- K 11/99- OTK 6/99/116, stwierdził konstytucyjność owych uregulowań w zakresie istotnym dla rozstrzygania o zachowaniu uprawnień kombatantów. Za takową wykładnią opowiedział się Sąd Najwyższy w: uchwale 7 Sędziów SN z dnia 7 lipca l992 r.- II UZP 7/91- OSNC 10/92/174 i wyroku z dnia 29 marca 1995 r.- III ARN 6/95- OSNAP 16/95/199, a nadto Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 Sędziów NSA z dnia 21 października 2002r. Prok. i Pr. 12/02/53).

W zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy należy podnieść, że wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2003 r.- sygn. SK 4/02 Trybunał wprost stwierdził, że art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 25 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach...Dz. U. 68/97/463), jak i art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy (który miał zastosowanie w niniejszej sprawie) w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 17 lit. a tiret trzecie ustawy z dnia 25 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach...Dz.U. 68/97/463) są zgodne z art. 2, art. 19 i art. 32 Konstytucji (Dz.U. 72/03/658). Stwierdzenie niezgodności art. 22 ust. 3 ustawy z art. 2 i 32 Konstytucji ( przy nie stwierdzeniu niezgodności z art. 19 i 30 Konstytucji) nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, bowiem skarżąca nie doznała ograniczeń w zakresie ochrony swych praw na skutek opóźnienia w złożeniu wniosku o uprawnienia kombatanckie po terminach określonych w niekonstytucyjnym art. 22 ust. 3 ustawy.

Wykładnia zaprezentowana w niniejszej sprawie nie narusza też art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, podpisanej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz.U. 61/93/284 ze zm.) czy art. 1 Protokołu 1 do Konwencji, podpisanego w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. (Dz.U. 36/95/175; decyzja ETPC z: 1 czerwca 1999 r.- nr 39860/98 Skórkiewicz v. Polska; 15 czerwca 1999 r.- nr 34610/97 Domalewski v. Polska).

W skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), a mianowicie:

naruszenie art. 145 § 1 pkt l tej ustawy poprzez oddalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu skargi skarżącej, pomimo, iż w toku postępowania prowadzonego przez organ administracji publicznej (Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych) miało miejsce naruszenie przepisów postępowania, które wywarło istotny wpływ na wynik sprawy, a więc zachodziły podstawy prawne do uwzględnienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu skargi skarżącej, i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi natomiast poniósł, iż okolicznością decydującą o zachowaniu przez skarżącą uprawnień po zmarłym mężu było ustalenie, czy brał on udział w walkach zbrojnych z oddziałami UPA. W opinii skarżącej postępowanie prowadzone przez Kierownika Urzędu nacechowane było brakiem należytej staranności oraz rzetelności w materii ustalania powyższej okoliczności, od której w sposób bezpośredni uzależnione było uwzględnienie, bądź oddalenie wniosków skarżącej. Z uzasadnień decyzji wydanych przez organ w dniu [...]stycznia 2001r. oraz [...] października 2001r. wynika, iż organ ten nie poczynił wszelkich niezbędnych (a przede wszystkim "dostępnych" dla tego organu) kroków, zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego postępowania. Ustalenie przez organ okoliczności niebrania przez J. S. udziału w walkach zbrojnych z oddziałami UPA dokonane zostało z pominięciem przez organ kroków, których podjęcie było jak najbardziej uzasadnione oraz doprowadziłoby do bezspornego ustalania stanu faktycznego w niniejszej sprawie. Z praktyki administracji publicznej w sprawach uprawnień kombatanckich wynika bowiem, iż organy administracji publicznej celem ustalenia podstaw do utrzymania bądź odebrania owych uprawnień (a więc ustalenia stanu faktycznego co do np. brania udziału w walkach), winny zwrócić się w tej materii z odpowiednim zapytaniem do Centralnego Archiwum Wojskowego w Warszawie. Praktyka postępowań administracyjnych w sprawach kombatanckich wskazuje bowiem, iż w zasobach posiadanych przez Archiwum częstokroć znajdują się dokumenty wskazujące na okoliczności, co do których wydające decyzję organy nie posiadają stosownej wiedzy, a które w bezpośredni sposób rzutują na sytuację prawną wnioskodawców (tzn. na utrzymanie bądź odebranie im owych uprawnień).

W opinii skarżącej zaniechanie dokonania przez organ wszelkich kroków niezbędnych dla ustalenia prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w tym przede wszystkim wystąpienia przez Kierownika Urzędu do Centralnego Archiwum Wojskowego w Warszawie, stanowiło naruszenie art. 7 kpa, będącego w istocie jedną z głównych zasad postępowania administracyjnego. Bardzo istotnym jest tu fakt, iż zaniechanie to w sposób bezpośredni przełożyło się na niekorzystną sytuację prawną skarżącej oraz doprowadziło do jej pokrzywdzenia. Skarżąca podnosi tym samym zarzut naruszenia przez rozpoznający jej skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przepisu art. 145 § 1 pkt l Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W opinii skarżącej zaistniałe w prowadzonym przez organ postępowaniu opisane wyżej zaniechanie miało istotny wpływ na jego wynik. Tym samym uznać należy, iż zachodziły podstawy prawne do uwzględnienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny skargi skarżącej, w wyniku czego skarga winna zostać uwzględniona, a sprawa przekazana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny organowi administracji publicznej do ponownego rozpoznania. Należy w tym momencie wyraźnie podkreślić, iż skarżąca w skardze swej zauważyła, iż ze wspomnień jej męża wynikało jasno, iż brał on udział w walkach zbrojnych w oddziałami UPA. Skarżąca uważa, iż w tej sytuacji uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż ustalenie przez Kierownika Urzędu stanu faktycznego w niniejszym postępowaniu było "niewadliwe" oraz automatyczne uznanie przez Sąd, iż twierdzenia skarżącej nie "zasługują tym samym na wiarę" sprzeczne jest z porządkiem prawnym. W takiej bowiem sytuacji powołany wyżej art. 145 § 1 pkt 1) p.p.s.a. dawał Sądowi podstawę (a raczej obligował Sąd) do uwzględnienia skargi i uchylenia tym samym decyzji Kierownika Urzędu. Sprawa ta winna więc automatycznie być zwrócona organowi administracji publicznej do ponownego, rzetelnego rozpoznania.

Powyższe uchybienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego miało istotny wpływ na wynik sprawy. W sytuacji bowiem uwzględnienia skargi skarżącej i uchylenia decyzji Kierownika Urzędu oraz przekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania, organ ten w toku ponownego dokonywania czynności wyjaśniających mógł ustalić okoliczności faktyczne kształtujące całkowicie odmiennie (aniżeli ma to miejsce w chwili obecnej) sytuację prawną skarżącej (...).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Wbrew bowiem jej wywodom Sąd I instancji nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Pełnomocnik skarżącej nie precyzuje którego konkretnie przepisu zawartego w tej normie prawnej naruszenie miałoby dotyczyć.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna zarzuca naruszenie cytowanej normy prawnej przez to, że Sąd I instancji oddalił skargę, mimo, iż w toku postępowania prowadzonego przez Kierownika Urzędu /.../ doszło z kolei do naruszenia przepisu postępowania, które wywarło istotny wpływ na wynik sprawy, a wobec tego zaistniała podstawa prawna do uwzględnienia skargi. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zaś naruszenie to skonkretyzowano zarzucając, iż Kierownik Urzędu nie zażądał od Centralnego Archiwum Wojskowego informacji o zwalczaniu oddziałów UPA przez jednostkę wojskową, w której służył J. S.

Okoliczność ta jednakże została podniesiona dopiero przez G. S. w skardze na decyzję Kierownika Urzędu o pozbawieniu jej uprawnień wdowy po kombatancie. W materiałach sprawy dotyczącej uprawnień kombatanckich J. S., jak trafnie zauważa Sąd I instancji brak natomiast wzmianki, by wspomniana jednostka zwalczała oddziały UPA. Zaświadczenie WKU w O. z dnia [...] marca 1977r. Nr [...] stwierdza jedynie, że J. S. pełnił służbę w Ludowym Wojsku Polskim od dnia [...]lipca 1947r. do dnia [...] września 1949r. i to w jednostce wojskowej walczącej z reakcyjnym podziemiem o utrwalenie władzy ludowej. Nie mówi zaś nic o tym by wchodziła ona w starcia zbrojne z oddziałami UPA. J. S. nie zawarł tych okoliczności ani w deklaracji członkowskiej ZBoWiD z dnia [...] września 1977r., ani w życiorysie. Opisał w nich natomiast służbę w [...] Oddziale WOP w K. od dnia [...] lipca 1947r., w [...] Batalionie Ochrony Pogranicza w N. pod dowództwem majora F., wreszcie oddelegowanie na placówkę przejścia granicznego w N., w powiecie n., gdzie działało zbrojne podziemie i jednostki [...] Oddziału WOP były zaangażowane w walkach z nim – do zakończenia czynnej służby wojskowej dnia [...] września 1949r. W dość dokładnym opisie służby J. S. pominięcie istotnego elementu staje się wręcz niezrozumiałe. Jednakże nie można nie zauważyć, że ze skargi G. S. wynika, iż do walk "wspominanych" przez męża miało dochodzić w okolicach S. chociaż J. S. miał służyć – jak sam wyjaśniał, w N., pow. N. Gdyby więc w postępowaniu weryfikacyjnym, prowadzonym przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów, pojawiła się okoliczność, iż jednostka, w której służył J. S. brała udział w walkach z oddziałami UPA, budząca wątpliwości, a tym samym wymagająca wyjaśnienia, należałoby bez wątpienia rozważyć, czy okoliczności tej organ orzekający nie powinien ustalić w sposób określony w skardze kasacyjnej. Skoro nie zaistniała zarzut w niej postawiony nie mógł się ostać. Bezprzedmiotowe przy tym było szerokie odnoszenie się Sądu I instancji, oparte o literaturę historyczną, do kwestii w jakich rejonach Rzeczypospolitej Polskiej toczyły się walki z oddziałami UPA i przebijania się tych oddziałów do Czechosłowacji. Ustalenia w tym względzie są bowiem domeną organu administracyjnego, a nie Sądu.

W ostatecznym rezultacie zaskarżony wyrok odpowiada jednak prawu toteż na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił.