Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1831/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 156
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura, Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant ref. staż. - Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi S. w K. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o pomocy de minimis. 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...], 2. zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz S. w K. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r., znak [...] Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych odmówił Spółdzielni Inwalidów "[...]" w K. (zwanej dalej: skarżącej) wydania zaświadczenia o pomocy de minimis na wydatek dokonany w dniu 30 września 2010 r. w kwocie 27.879,55 zł.

Po rozpatrzeniu zażalenia na powyższe postanowienie, Minister Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] marca 2011 r.

Wyrokiem z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 1493/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2011 r.

Pismem z dnia 8 lutego 2012 r. skarżąca wystąpiła do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych o stwierdzenie nieważności postanowienia Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] marca 2011 r. podnosząc zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie skarżącej zakup [...] do produkcji [...] w ramach indywidualnego programu rehabilitacji osób niepełnosprawnych był celowy, zasady i w interesie osoby niepełnosprawnej.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] Minister Pracy i Polityki Społecznej odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] marca 2011 r. W uzasadnieniu postanowienia Minister opisał dotychczasowy przebieg postępowania a przytaczając uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., I OPS 6/09, ONSA WSA 2010, nr 2, poz. 18 wyjaśnił, iż istnienie prawomocnego wyroku sądu administracyjnego oddalającego skargę na decyzję skutkuje wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tylko wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W ocenie organu w Kodeksie postępowania administracyjnego brak jest przepisu wyłączającego całkowicie lub tylko w odniesieniu do niektórych przesłanek możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy o stwierdzeniu nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego i ograniczenia w tym zakresie mogą wynikać jedynie z przepisów prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Dalej rozpoznając wniosek skarżącej Minister Pracy i Polityki Społecznej za bezzasadne uznał zarzuty dotyczące naruszenia przepisów rozporządzenia z 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych oraz art. 33 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatruidnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Z 2008 r., Nr 14, poz. 92 ze zm.) – zwanej dalej: ustawą o rehabilitacji. W pozostałej części uzasadnienia postanowienia organ analizował wniosek skarżącej pod kątem zaistnienia przesłanek warunkujących stwierdzenie nieważności postanowienia w oparciu o art. 156 § 1 k.p.a.

Rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sparwy Minister Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instanjci z dnia [...] kwietnia 2012 r.

W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji w pełni podzielił stanowisko Prezesa Zarządu PFRON zawarte w postanowieniu podzielając jednocześnie poglądy zawarte w powoływanym przez organ I instancji orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Zdaniem organu z dokumantacji przedłożonej w sprawie nie wynika by w przedmiotowej sprawie zaistniała którakolwiek z przesłanek stanowiących podstawę stwierdzenia nieważności postanowienia Prezesa Zarządu PFRON, w tym przesłanka określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółdzielnia Inwalidów “[...]" w K. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lipca 2012 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie § 2 pkt 12 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r., w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych oraz art. 33 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej.

Zdaniem skarżącej jeżeli wyposażenie miejsca pracy, które ma mieć na celu ułatwienie osobie niepełnosprawnej utrzymania miejsca pracy i aktywności zawodowej to taka wykładnia, która sprowadza się do uznania, że wydatki były wydatkami wyłącznie inwestycyjnymi mija się z celem ustawy o tehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych.

Skarżąca ponownie podniosła, iż spełnia warunki do wydania zaświadczenia o pomocy de minimis.

Minister Pracy i Polityki Społecznej w odpowiedzi na skargę wniósł

o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). W oparciu o art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270 j.t.) sądy stosują środki określone w ustawie.

W myśl natomiast art. 134 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie wraz z poprzedzającym je postanowieniem będącym przedmiotem kontroli narusza przepisy prawa, a to powoduje konieczność uchylenia wydanych w sprawie rozstrzygnięć, niezależnie od powołanych w skardze zarzutów, które zdaniem Sądu okazały się niezasadne.

Na wstępie jednak przypomnieć należy, że postępowanie prowadzone w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienia) stanowi jeden z elementów systemu nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, obejmujących przypadki weryfikacji decyzji objętych wadliwościami. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji będące swoistą formą nadzoru przewiduje bezwzględną dewolucję kompetencji, tj właściwość organu wyższego stopnia, od której istnieją jedynie dwa wyjątki - gdy w sprawie orzekał minister lub samorządowe kolegium odwoławcze( art. 157 § 1 k.p.a.)

Wszczęcie postępowania w tym przedmiocie wymaga natomiast uprzedniej kontroli ze strony organu administracji czy zachodzą przesłanki formalnoprawne warunkujące dopuszczalność postępowania nadzorczego. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienia) - stosownie do art. 157 § 2 k.p.a. - wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Organ administracji może odmówić wszczęcia postępowania nadzorczego z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych. Postępowanie wyjaśniające poprzedzające odmowę wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji może dotyczyć jedynie kwestii formalnych. Nie może ono natomiast sprowadzać się do badania przyczyn nieważności decyzji (postanowienia), o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a., tj. stwierdzenia istnienia bądź nieistnienia przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienia).

Sąd zauważa, iż w niniejszej sprawie skarżąca wnioskiem z dnia 8 lutego 2012 r. wniosła o stwierdzenie nieważności postanowienia Prezesa Zarządu PFRON, wydanego w postępowaniu zakończonym ostatecznym postanowieniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2011 r. utrzymującym w mocy postanowienie Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] marca 2011 r. Postanowienie to było zatem weryfikowane w postępowaniu zażaleniowym. Postanowienie to było także przedmiotem analizy co do zgodności z prawem, przeprowadzonej przez Sąd Administracyjny w Warszawie, w którym to postępowaniu WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 1493/11 oddalił skargę potwierdzając tym samym prawidłowość wydanych w sprawie rozstrzygnięć organów administracji publicznej.

Jednakże o ile skarżąca zarzuca obecnie, że w toku postępowania przed organem I instancji zaistniały przesłanki stwierdzenia nieważności postanowienia, to w sytuacji rozpoznania sprawy w toku instancji i utrzymania go w mocy przez organ odwoławczy, skarżąca winna skierować wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia organu odwoławczego, a nie postanowienia Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] marca 2011 r., o co wnioskowała pismem z dnia 8 lutego 2012 r.

Wszczęcie i prowadzenie przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Prezesa Zarządu PFRON byłoby możliwe tylko w sytuacji, gdyby ww. postanowienie kończyło postępowanie w sprawie. W analizowanym stanie faktycznym postępowanie zostało zakończone wydaniem postanowienia Ministra Pracy i Polityki Społecznej nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. utrzymującym w mocy postanowienie Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] marca 2011 r.

Przyjęcie natomiast stanowiska skarżącej, prowadziłoby do niedopuszczalnej prawem sytuacji, w której stwierdzenie nieważności postanowienia organu I instancji i wyeliminowanie go z obrotu prawnego pozostawiałoby w obrocie prawnym postanowienie organu odwoławczego orzekającego co do niego.

Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu, Minister Pracy i Polityki Społecznej winien w pierwszej kolejności w ogóle rozważyć dopuszczalność wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności postanowienia Prezesa PFRON z dnia [...] marca 2011 r.,(organu I instancji), a w konsekwencji i odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia tym bardziej, że kwestionowane na obecnym etapie postanowienie Prezesa Zarządu PFRON było przedmiotem kontroli organu odwoławczego oraz Sądu Administracyjnego, czego wyrazem jest wydany w sprawie wyrok z dnia 24 listopada 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 1493/11 oddalający skargę.

Orzekając zatem ponownie w sprawie Minister Pracy i Polityki Społecznej rozważy powyższą kwestię i wyda w tym zakresie stosowne rozstrzygnięcie. Przyjmując natomiast, iż wniosek skarżącej z dnia [...] lutego 2012 r. dotyczy stwierdzenia nieważności postanowienia organu I instancji z dnia [...] marca 2011 r., zakończonego postanowieniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2011 r. a zatem postanowienia ostatecznego, organ odwoławczy procedując w sprawie rozważy nadto kwestię dopuszczalności wszczęcia postępowania nawet w sytuacji gdy dotyczyć ono będzie ostatecznego rozstrzygnięcia organu II instancji. Rozważanie organów w sprawie niniejszej odnośnie przesłanek nieważności, zawartych we wniosku skarżącej, a dotyczących wydania orzeczenia z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) w sytuacji gdy ostateczne postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej było już przedmiotem rozpoznania przez WSA w Warszawie w sprawie zakończonej wyrokiem z 24 listopada 2011 r. oddalającym skargę, a tym samym potwierdzającym legalność wydanych w sprawie postanowień, obecny wniosek o stwierdzenie nieważności rozstrzygnięć w oparciu o przepis art. 156 1 pkt 2 k.p.a., czyni niedopuszczalnym. Wyrok wydany bowiem w sprawie V SA/Wa 1493/11, zdaniem Sądu stanowi obecnie przeszkodę czyniącą rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności postanowień wydanych zdaniem skarżącej z rażącym naruszeniem prawa. Nie zmienia tego faktu brak pisemnego uzasadnienia powyższego wyroku.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. W pkt 2 orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a.