Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1010/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak (spr.), Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska - Jóźków, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant - ref. staż. Małgorzata Skomiał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2014 r. sprawy ze skargi T. Oddział Regionalny w L. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania ze środków unijnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi T. w L. (dalej strona skarżąca) jest decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lutego 2014r. znak [...] uchylająca decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] października 2013 r. znak: [...] w części dotyczącej zwrotu kwoty 20 601,41 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych i w tym zakresie umarzająca postępowanie przed organem pierwszej instancji, a w pozostałej części utrzymująca decyzję tego organu w mocy.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

W dniu [...] maja 2011 r. strona skarżąca zawarła umowę o dofinansowanie projektu pn. "[...]" złożonego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007-2013 (umowa nr [...]). Pierwotnie projekt realizowany był od 1 marca 2011 r. do 30 września 2012 r. Z uwagi na terminy egzaminów w Ministerstwie Finansów, których sfinansowanie założono w projekcie, za zgodą Instytucji Pośredniczącej (IP) dokonano zmiany terminu zakończenia realizacji projektu na koniec lutego 2013 r., z zastrzeżeniem, iż w okresie od października 2012 r. do lutego 2013 r. beneficjent mógł ponieść tylko wydatki dotyczące egzaminu państwowego oraz zwrotu kosztów dojazdu uczestników na egzamin.

Pismem z dnia [...] maja 2013 r. (nr [...]) beneficjent został wezwany do zwrotu wydatków niekwalifikowalnych w związku z zastosowaniem reguły proporcjonalności. Ponieważ nie dokonał zwrotu środków w ustalonym terminie, WUP w R. pismem z dnia [...] sierpnia 2013 roku (nr [...]) wszczął postępowanie administracyjne w tej sprawie.

W wyniku przeprowadzonego w sprawie postępowania wyjaśniającego, Zarząd Województwa P. decyzją z dnia [...] października 2013r. znak [...] zobowiązał beneficjenta projektu do zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, wykorzystanych z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2013r. , poz.885 i 938, dalej "u.f.p."), w kwocie 130 441,35 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, tj.

dla kwoty 110 875,14 zł od dnia 25 października 2012 r. do dnia zapłaty,

dla kwoty 19 566,21 zł od dnia 19 lutego 2013 r. do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia organ wskazał, iż na etapie rozliczenia końcowego projektu, w wyniku weryfikacji końcowego wniosku beneficjenta o płatność (za okres od stycznia do lutego 2013 r.) ustalono, iż cel ogólny projektu nie został osiągnięty, w tym nie zrealizowano jednego z czterech rezultatów projektu. W efekcie zastosowano regułę proporcjonalności do wydatków poniesionych na wynagrodzenie koordynatora projektu, jako osoby odpowiedzialnej za osiągnięcie celu projektu, oraz w odniesieniu do rozliczonego dofinansowania projektu, proporcjonalnie do osiągniętych rezultatów.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, beneficjent pismem z dnia [...] listopada 2013 r. wniósł odwołanie, wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji w całości i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy na skutek wniesionego odwołania, Minister Infrastruktury i Rozwoju zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. znak [...] uchylił decyzję organu I instancji z dnia [...] października 2013 r. znak: [...] w części dotyczącej zwrotu kwoty 20 601,41 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych i w tym zakresie umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji, a w pozostałej części utrzymał decyzję tego organu w mocy.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Minister wskazał, iż jak wynika z wniosku o dofinansowanie celem głównym projektu było zaopatrzenie w okresie 21 miesięcy uczestników projektu w specjalistyczne kwalifikacje dające szansę na polepszenie ich sytuacji zawodowej, wzrost efektywności i zadowolenia z pracy. Grupę docelową w projekcie stanowiły osoby pracujące, zamieszkujące województwo podkarpackie, zainteresowane nabyciem nowych kwalifikacji. Początkowo zakładano, iż będzie to 120 uczestników, niemniej w toku realizacji projektu beneficjent za zgodą WUP w R. zwiększył liczbę uczestników do 165. Jednocześnie minimum 60% stanowić miały kobiety, zaś minimum 30% osoby po 45 roku życia.

Cel główny projektu miał zostać osiągnięty, m.in. poprzez objęcie wszystkich uczestników projektu usługą szkoleniową w zakresie przygotowującym do egzaminu państwowego na doradcę podatkowego lub na usługowe prowadzenie ksiąg rachunkowych. Co do określonych rezultatów twardych projektu beneficjent założył:

podwyższenie/uzupełnienie/nabycie nowych kwalifikacji i kompetencji w okresie trwania projektu przez min. 145 uczestników, w tym min. 100 kobiet

zakończenie udziału w projekcie przez 145 uczestników, min. 100 kobiet,

ukończenie szkoleń z wynikiem pozytywnym przez 135 uczestników, min. 50 kobiet,

uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu państwowego przez min. 50% osób, które podeszły do egzaminu państwowego.

Jako narzędzia pomiaru wskaźników beneficjent wskazał m.in. na wyniki egzaminów państwowych, zaświadczenia o ukończeniu szkolenia, oświadczenia uczestników o zmianie sytuacji zawodowej, do których będą zobowiązani w umowie szkoleniowej zawieranej z beneficjentem.

Dotyczy wydatków niekwalifikowalnych za niepełne zrealizowanie celu głównego projektu

Na etapie rozliczenia końcowego wniosku o płatność ustalono, iż w ramach projektu wsparciem objęto 33 osoby po 45 roku życia, tj. 20% uczestników projektu w stosunku do 30% założonych we wniosku o dofinansowanie. Tym samym, cel projektu odnoszący się do zakresu wsparcia w projekcie osób po 45 roku życia, zrealizowany został w 66% (20/30). Z uwagi na powyższe, WUP w R. podjął decyzję o zastosowaniu reguły proporcjonalności w odniesieniu do rozliczonych wydatków dotyczących wynagrodzenia koordynatora projektu, jako osoby odpowiedzialnej za osiągnięcie celu projektu. Łączna kwota wydatków rozliczonych w projekcie z tytułu wynagrodzenia koordynatora to 75 845,43 zł. Ponieważ w ramach celu głównego projektu określono trzy wskaźniki, a tylko jeden z nich nie został w pełni zrealizowany, WUP w R., przyjął następujący sposób oszacowania wydatków niekwalifikowalnych dot. reguły proporcjonalności:

34% (stopień niezrealizowania wskaźnika) I 3 (liczba wskaźników odpowiadających za realizację celu głównego projektu) x 75 845,43 zł (kwota wydatków rozliczonych w projekcie z tytułu wynagrodzenia koordynatora) = 8 593,29 zł (kwota wydatków niekwalifikowalnych w związku z zastosowana regułą proporcjonalności)

Dotyczy wydatków niekwalifikowalnych za niezrealizowanie rezultatu twardego

Jednocześnie, w odniesieniu do rezultatu twardego dotyczącego liczby osób, które spośród przystępujących do egzaminu państwowego, finansowanego w ramach projektu, uzyskają wynik pozytywny, stwierdzono, iż nie został on w pełni zrealizowany. Z końcowego wniosku o płatność wynika, iż deklarację przystąpienia do egzaminu państwowego złożyło 112 uczestników. Natomiast pozytywny wynik egzaminu uzyskało 17 uczestników. Stanowi to 15,2% uczestników projektu w stosunku do założonego rezultatu - 50%. Tym samym, rezultat ten został zrealizowany w 30,36%. Pozostałe trzy rezultaty twarde projektu zostały zrealizowane. Analogicznie do metodologii przedstawionej powyżej, WUP w R. przyjął następujący sposób wyliczenia wydatków niekwalifikowalnych z tytułu niespełnienia założonego rezultatu twardego projektu:

69,64% (stopień niezrealizowania wskaźnika) I 4 (liczba zdefiniowanych rezultatów twardych założonych w projekcie) x 699 874 zł (kwota wszystkich wydatków rozliczonych w projekcie, tj. kosztów zarządzania personelem - 236 952,34 zł, kosztów doradztwa zawodowego - 41 570,43 zł, kosztów szkoleń - 417 767,54 zł i kosztów pośrednich - 65 833,69 zł, pomniejszonych o wkład własny beneficjenta - 62 250,00 zł) = 121 848,06 zł (kwota wydatków niekwalifikowalnych w związku z zastosowana regułą proporcjonalności).

W trakcie prowadzonego postępowania przez organ I instancji, beneficjent w pismach z dnia 23 sierpnia 2013 r. oraz 9 września 2013 r. przekazał, iż z informacji potwierdzonych przez Ministerstwo Finansów wynika, iż do egzaminu państwowego na doradcę podatkowego przystąpiło 23 uczestników projektu, z czego 6 uzyskało pozytywny wynik. Natomiast do egzaminu państwowego na usługowe prowadzenie ksiąg rachunkowych przystąpiło 60 uczestników projektu, spośród których pozytywny wynik uzyskało 15. Łącznie 83 uczestników projektu przystąpiło do egzaminu państwowego, w stosunku do 112, którzy złożyli takie deklaracje, zaś pozytywny wynik z egzaminu łącznie uzyskało 21 osób, tj. 25% zdających. W piśmie z dnia 27 września 2013 r. beneficjent wskazał, iż powyższe informacje uzyskał na podstawie ustnych oświadczań uczestników projektu. Jednocześnie, Ministerstwo Finansów przeprowadzające egzaminy państwowe, odmówiło beneficjentowi potwierdzenia tej informacji. Co do pisemnych oświadczeń uczestników projektu, złożyło je tylko 18 osób.

Beneficjent nie zapewnił sobie informacji zwrotnej od uczestników projektu dotyczącej wyników egzaminu państwowego. Nie zobowiązał ich do udokumentowania zdobytych uprawnień, aby w ten sposób dysponować informacją nt. rzeczywistych osiągniętych rezultatów projektu. Ponieważ wraz z wnioskiem końcowym o płatność beneficjent przedstawił deklaracje przystąpienia do projektu założone przez 112 uczestników i wszystkim tym osobom pokrył koszty egzaminu, taki stan faktyczny został uwzględniony przez WUP w R. przy wyliczeniu wydatków niekwalifikowalnych wynikających z zastosowania reguły proporcjonalności w związku z niezrealizowaniem rezultatu twardego w projekcie.

Minister wyjaśnił, iż jak wynika z Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach PO KL reguła proporcjonalności dotyczy rozliczenia projektu pod względem finansowym w zależności od stopnia osiągnięcia założeń merytorycznych określonych we wniosku o dofinansowanie (rozdz. 3.1.5 pkt 1). Reguła proporcjonalności ma zastosowanie w przypadku niespełnienia kryterium dostępu/kryterium strategicznego w ramach projektu oraz w przypadku nieosiągnięcia celu projektu wyrażonego wskaźnikami produktu lub rezultatu w zależności od założeń wskazanych w zatwierdzonym wniosku o dofinansowanie.

W rozpoznawanej sprawie, o ile w treści wniosku o dofinansowanie projektu zapisano, iż celem głównym projektu jest zaopatrzenie, w przeciągu 21 miesięcy, 165 osób pracujących, w tym min. 60% kobiet i min. 30% osób po 45 roku życia w specjalistyczne kwalifikacje dające szanse na polepszenie sytuacji zawodowej i wzrost efektywności i zadowolenia z pracy, to nie znalazło to odzwierciedlenia w zaplanowanych rezultatach projektu, które określały w 3 z 4 zdefiniowanych wskaźników minimalną oczekiwaną liczbę kobiet objętych wsparciem, niemniej w żadnym z 4 wskaźników nie odnosiły się do osób po 45 roku życia. Organ podkreślił, iż z treści wniosku o dofinansowanie przedmiotowego projektu nie wynikało, aby był on dedykowany osobom po 45 roku życia, co korespondowałoby z celem głównym projektu. Nacisk wsparcia realizowanego w projekcie położony został na podniesienie/uzupełnienie lub nabycie nowych kwalifikacji zawodowych dających szansę na polepszenie sytuacji zawodowej i zwiększenie efektywności i zadowolenia z pracy.

Wobec powyższego, zdaniem organu odwoławczego, nie można stwierdzić, iż w projekcie nie zrealizowano w pełni celu ogólnego projektu odnoszącego się do zakresu wsparcia, jakie zostanie udzielone osobom po 45 roku życia. Choć informacja o udziale w projekcie osób po 45 roku życia została nadmieniona w ogólnym sformułowaniu dotyczącym celu ogólnego projektu, nie wynika to z pozostałej treści wniosku o dofinansowanie, jak również nie zostały określone wskaźniki mierzące rezultaty projektu w odniesieniu do osób po 45 roku życia. Jak wskazano w Wytycznych - cel projektu wyrażony jest wskaźnikami produktu lub rezultatu. Zatem, dokonując oceny stopnia realizacji celu głównego projektu, projekt należy oceniać w całości, nie interpretując pojedynczych zapisów, które w kontekście wszystkich działań założonych i zrealizowanych w projekcie, zmieniają swe znaczenie. Tym samym, w opinii organu odwoławczego, niezasadnym jest naliczanie w ramach projektu wydatków niekwalifikowalnych w kwocie 8 593,29 zł w związku z zastosowaniem reguły proporcjonalności z tytułu niezrealizowania w pełni celu ogólnego projektu dot. wsparcia osób po 45 roku życia.

Natomiast, odnosząc się do stwierdzonych - w zaskarżonej decyzji - wydatków niekwalifikowalnych w związku z zastosowaniem reguły proporcjonalności z tytułu niezrealizowania rezultatu twardego projektu, organ odwoławczy w części podzielił opinię organu I instancji. Wskazał, że to na beneficjencie spoczywa obowiązek zarządzania projektem w taki sposób, aby zapewnić źródło danych poświadczających zakres wsparcia zrealizowanego w projekcie, w szczególności poświadczających zrealizowanie założonych celów projektu. We wniosku o dofinansowanie beneficjent zobowiązany był do określenia narzędzi pomiaru zdefiniowanych wskaźników. Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, założone przez stronę skarżącą narzędzia pomiaru nie w pełni spełniły swój cel, gdyż nie zdołano uzyskać pisemnych oświadczeń dot. przystąpienia do egzaminu państwowego i uzyskanego wyniku od wszystkich uczestników, którzy złożyli pisemną deklarację przystąpienia do egzaminu i którym beneficjent opłacił koszty przedmiotowego egzaminu państwowego. W efekcie liczba osób, które uzyskały pozytywny wynik egzaminu państwowego, przedstawiona w końcowym wniosku o płatność, była niższa niż wynikało to z założonego rezultatu twardego - 50% osób, które podeszły do egzaminu państwowego, tj. [1]/2 ze 112 osób zadeklarowanych. Tym samym, spełnione zostały przesłanki wynikające z Wytycznych, dotyczące zastosowania reguły proporcjonalności z tytułu niezrealizowania wskaźnika rezultatu, stanowiące, iż "zastosowanie reguły proporcjonalności ma miejsce pod warunkiem, że nieosiągnięcie założeń merytorycznych projektu wynika z przyczyn leżących po stronie beneficjenta. Podczas ustalania stopnia winy lub niedochowania należytej staranności przez beneficjenta strona umowy bierze pod uwagę m.in.: stopień winy lub niedochowania należytej staranności przez beneficjenta skutkujące nieosiągnięciem ww. założeń, (..) okoliczności zewnętrzne mające na to wpływ". Powyższe dowodzi winy beneficjenta co do nienależytej staranności w pozyskaniu informacji źródłowych poświadczających osiągnięte rezultaty.

Jednocześnie, w myśl zapisów Wytycznych, "zmniejszenie dofinansowania (przyp. z tytułu reguły proporcjonalności) dotyczy wydatków związanych z tym zadaniem merytorycznym (zadaniami merytorycznymi), którego założenia nie zostały osiągnięte lub kosztów zarządzania projektem i kosztów pośrednich". Wobec powyższego, w opinii organu odwoławczego, do wyliczenia wydatków niekwalifikowalnych w związku z zastosowaniem reguły proporcjonalności z tytułu niezrealizowania jednego z czterech rezultatów twardych, nie należy wliczać, wydatków poniesionych na doradztwo zawodowe. Zgodnie z zapisami wniosku o dofinansowanie, doradztwo zawodowe służyło identyfikacji potrzeb uczestników, rozpoznania ich predyspozycji zawodowych i zainteresowań, weryfikacji potrzeb szkoleniowych i wyznaczeniu celów zawodowych. Natomiast do egzaminów państwowych na doradcę podatkowego i na usługowe prowadzenie ksiąg rachunkowych uczestnicy projektu przygotowywani byli w zadaniu Szkolenia. Jak słusznie zauważył organ I instancji - egzamin zewnętrzny obiektywnie weryfikuje wiedzę przekazaną w trakcie szkoleń zawodowych, jak i ewentualne braki merytoryczne w przygotowaniu do egzaminu.

W wyliczeniu kwoty wydatków niekwalifikowalnych organ odwoławczy uwzględnił wszystkie 4 wskaźniki rezultatu, tj.

Podwyższenie/uzupełnienie /nabycie nowych kwalifikacji i kompetencji w okresie trwania projektu poprzez min. 145 BO, w tym min. 100 kobiet,

ukończenie projektu przez 145 BO, min. 100 kobiet,

Uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu państwowego przez min. 50% osób, które podeszły do egzaminu,

Ukończenie szkoleń z wynikiem pozytywnym przez min. 135 BO (min. 50 kobiet).

Następnie organ odwoławczy szczegółowo przedstawił wysokość wydatków niekwalifikowalnych w związku z zastosowaniem reguły proporcjonalności z tytułu niezrealizowania rezultatu projektu, z uwzględnieniem stosownych założeń. Wskazał, iż łączna kwota wydatków niekwalifikowalnych w związku z zastosowaniem reguły proporcjonalności z tytułu niezrealizowania jednego z czterech rezultatów projektu wynosi 109 839,94 zł. W podstawie do wyliczenia niniejszej kwoty nie uwzględniono wydatków poniesionych na realizację doradztwa zawodowego. Stąd kwota jest niższa, niż określił w decyzji organ I instancji.

Tym samym organ odwoławczy podtrzymał opinię organu I instancji co do słuszności zastosowania reguły proporcjonalności z tytułu niezrealizowania rezultatu twardego projektu, co z kolei jest działaniem niezgodnym z zapisami umowy o dofinansowanie projektu, określonymi we wniosku o dofinansowanie. Powyższe stanowi naruszenie procedur, o których mowa w art. 184 pkt 1 u.f.p. i tym samym naruszenie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zarzuciła naruszenie art.7, 8 , 9 , 11, 77 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r. poz. 267, dalej "k.p.a.") poprzez ich niezastosowanie wyrażające się w nieprzeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i niewskazaniu przyczyn, dla których zastosowana została zasada proporcjonalności oraz polegające na braku wszechstronnego i dokładnego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych skutkujące błędnym określeniem stosunku procentowego kwoty dotacji przeznaczonej do zwrotu na skutek zastosowania zasady proporcjonalności.

W uzasadnieniu skargi skarżąca powyższe zarzuty rozwinęła, podając szczegółowe motywy.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 29 sierpnia 2014 r. skarżąca dodatkowo zarzuciła naruszenie art.387 § 1 Kodeksu cywilnego poprzez niezastosowanie w sprawie, przejawiające się w próbach wyegzekwowania nieważnych z mocy prawa postanowień umowy o dofinansowanie z dnia [...] maja 2011r.

W odpowiedzi na powyższe pismo procesowe organ pismem procesowym z dnia 27 października 2014r. przedstawił uzupełniające stanowisko w sprawie oraz podtrzymał swój wniosek o oddalenie skargi w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z dyspozycją art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

W piśmie procesowym pełnomocnik strony skarżącej sformułował dalej idące zarzuty niż te zawarte w skardze. Zarzuca, że zobowiązanie się strony skarżącej do osiągnięcia tzw. twardego rezultatu projektu poprzez zdanie egzaminu państwowego przez co najmniej 50% uczestników kursu, którzy zdecydują się na jego zdawanie, było umową o świadczenie niemożliwe i wobec tego należy traktować ten warunek jako niezastrzeżony.

Na poparcie swojego stanowiska wywodzi także, że umowa o świadczenie usług szkoleniowych jest umową starannego działania a nie rezultatu, w szczególności w kontekście ostatecznego efektu jakim jest zdobycie przez uczestnika konkretnej wiedzy i umiejętności.

Z tym ostatnim stwierdzeniem oczywiście należy się zgodzić. Jednak wywody te mają dla sprawy niniejszej niewielki walor, gdyż stron nie łączyła umowa o przeprowadzenie usług szkoleniowych, ale umowa o dofinansowanie realizacji projektu. Zgodnie z zasadą swobody umów strony mogą ich treść kształtować zgodnie z własną wolą. Odnosi się to również do możliwości zawarcia w umowie różnych warunków i zobowiązań stron i ukształtowania jej treści jako umowy starannego działania, umowy rezultatu lub umowy zawierającej oba te elementy. W tym przypadku beneficjent zobowiązał się do realizacji projektu na podstawie wniosku o dofinansowanie, w którym były określone zakładane cele projektu. Co jest istotne w tej sprawie, nie tylko zresztą w kontekście zasady swobody kształtowania warunków umowy, umowa o dofinansowanie została zawarta w wyniku postępowania konkursowego. Jednym z warunków tego postępowania było określenie celów projektu. Strona mogła je wskazać w sposób dowolny, organ ich nie narzucał. To sam wnioskodawca tak zakreślił tzw. rezultaty twarde projektu i wpisał kwestionowane zobowiązanie . Instytucja pośrednicząca wymagała tylko, aby rezultaty zostały wskazane m.in. po to aby ocenić na etapie konkursu czy sensowne jest wydawanie publicznych pieniędzy na ich realizację. Następnie także po to, aby móc skontrolować czy umowa o dofinansowanie została poprawnie zrealizowana. Wskazanie przez beneficjenta rezultatów projektu były jednym z kluczowych instrumentów umożliwiających tę kontrolę.

Jak trafnie podnosi organ w piśmie z [...].10.2014 r. zobowiązanie strony do osiągnięcia konkretnego rezultatu projektu dotyczyło nie konkretnego uczestnika kursu, ale rezultatu kursu.

Zgodnie z art. 387 § 1 k.c. umowa o świadczenie niemożliwe jest nieważna. W świetle powyższego przepisu , gdyby przyjąć, że zobowiązanie się do osiągnięcia rezultatu projektu w postaci osiągnięcia poziomu pozytywnego zaliczenia egzaminu zawodowego przez co najmniej 50% uczestników szkolenia , którzy zdecydują się na zdawanie , było świadczeniem niemożliwym , brak jest podstaw do przyjęcia, że należy ten warunek umowy uznać za niezastrzeżony. Zdaniem Sądu przyjęcie , że było to zobowiązanie niemożliwe pociągałoby za sobą nieważność całej umowy i zwrot w całości tego, co strony sobie wzajemnie świadczyły. W przypadku skarżącego byłby to zwrot dofinansowania w całości, stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Inny pogląd jest nie do przyjęcia w świetle konkursowych warunków na jakich projekt ten został złożony, a także wymogów konkursu, że określenie rezultatów projektu jest obligatoryjne. Strona określiła tak rezultaty projektu, aby w tym konkursie zwiększyć swoje szanse na otrzymanie dofinansowania ( za rezultaty można otrzymać aż 25 punktów na 100 przyznawanych w trakcie oceny merytorycznej). To również powoduje, że przyjęcie skutku niemożności świadczenia ograniczonego jedynie do uznania, że należy ten warunek uznać za niezastrzeżony, nie jest możliwe.

Jak wyżej wspomniano to sama strona tak określiła rezultaty projektu. Sama we wniosku o dofinansowanie wskazywała, że jest profesjonalistą na rynku szkoleniowym, opisywała swoje doświadczenie, także w realizacji podobnych projektów. Nie sposób jest w tej sytuacji przyjąć, że skutek niemożności świadczenia byłby ograniczony jedynie do uznania tego zobowiązania jako niezastrzeżonego w umowie. Od profesjonalisty bowiem wymaga się staranności podwyższonej w stosunki do przeciętnej. Skoro profesjonalna strona tak postrzegała swoje możliwości skutecznego nauczania musi odpowiadać za niezrealizowanie zadeklarowanych celów projektu. Informacje o tzw. wskaźniku zdawalności egzaminów na certyfikowanego księgowego i doradcę podatkowego są dostępne i strona jako profesjonalista miała obowiązek przed złożeniem konkretnych deklaracji je poznać i zastanowić się czy i jakie rezultaty jest w stanie osiągnąć. Nie może skutecznie bronić się w chwili obecnej, że podany przez nią rezultat projektu był niemożliwy do osiągnięcia.

Na koniec należy stwierdzić, że sam fakt, iż poziom tzw. zdawalności egzaminów na doradcę podatkowego i księgowego z certyfikatem jest znacznie niższy od zadeklarowanego przez stronę wskaźnika nie czyni jeszcze spornego świadczenia niemożliwym w rozumieniu art. 387 § 1 k.c. Aby świadczenie mogło być uznane za niemożliwe w rozumieniu powyższego przepisu niemożność świadczenia musi być : pierwotna, obiektywna i trwała. W ocenie Sądu powołanie się na przeciętny wskaźnik zdawalności egzaminów nie wykazuje, że osiągnięcie poziomu zadeklarowanego przez stronę skarżącą było obiektywnie niemożliwe. Należy przypomnieć, że wskaźnik ten dotyczył tylko osób, które miały przystąpić do egzaminu , a nie wszystkich uczestników kursu. Wystarczyło tylko tak ustalić zasady przystępowania do egzaminu, a także zapłaty za egzamin uczestnika szkolenia, aby zagwarantować sobie sytuację, że do egzaminu przystąpiłyby tylko osoby bardzo dobrze przygotowane. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że strona skarżąca opłaciła koszty egzaminu wszystkim osobom, które zadeklarowały chęć przystąpienia do niego. Nie zapewniła sobie nawet skutecznej formy wyegzekwowania od tych osób informacji o wyniku egzaminu czy też zobowiązania do zwrotu poniesionych wydatków w przypadku nieprzystąpienia do egzaminu. W ocenie Sądu zastrzeżenie w warunkach uczestnictwa w kursie , że koszty zostaną opłacone tylko osobom, które osiągnęły wysoki wynik zaliczający na egzaminie wewnętrznym , pozwoliłoby stronie na osiągnięcie zakładanego w umowie o dofinansowanie rezultatu. Z całą pewnością nie można mówić w tej sytuacji o obiektywnej niemożności świadczenia.

Wobec tego, że bezsporne między stronami jest, że rezultat projektu w postaci osiągnięcia wyniku pozytywnego egzaminów zawodowych przez co najmniej 50% uczestników szkolenia , którzy do nich przystąpią nie został osiągnięty, Instytucja Pośrednicząca miała obowiązek wszcząć postępowanie w przedmiocie zwrotu części dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur o jakich mowa w art. 184 ustawy o finansach publicznych ( art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.) .

W świetle powyższego należy stwierdzić, że skarga nie znajduje uzasadnionych podstaw i na zasadzie art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.

-----------------------