Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 1120/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2007-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 170
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wierchowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Sędzia WSA Dariusz Skupień Protokolant Asystent sędziego Anna Hatys po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2007 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2002 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 24 listopada 2004 r. skarżący wystąpił do organu podatkowego z wnioskiem o zwrot wyegzekwowanych kwot na poczet zaległości podatkowej w podatku dochodowym za rok 1993. Zaległość ta wynikała z decyzji z dnia [...] listopada 1999 r. nr [...], którą to Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego określił [...] wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1993 r. na kwot 209 561,50 zł, ustalając jednocześnie, że zaległość podatkowa za ten rok wynosi

172 640,50 zł natomiast odsetki za zwłokę na dzień wydania decyzji stanowią kwotę 496 106,10 zł.

Po uzyskaniu szczegółowego wykazu wpłat oraz przerachowań dotyczących zaległości, z których wynikało, że brak jest podstaw do stwierdzenia nadpłaty za 1993 r., skarżący zażądał wydania decyzji administracyjnej w tym zakresie. Począwszy od dnia 19 maja 2005 r. skarżący podnosił zarzut przedawnienia należności podatkowej za 1993 r.

Decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Nr [...] odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1993r.

Na skutek odwołania wniesionego przez skarżącego decyzją z dnia [...] grudnia 2005r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części oraz naruszenie art. 210 § l pkt 6 ustawy Ordynacja podatkowa.

Po przeprowadzeniu ponownego postępowania w sprawie Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. Nr [...] odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1993 rok. W uzasadnieniu wskazał, że wszystkie zaliczenia wpłat zostały przedstawione podatnikowi w 2000 roku w trybie określonym przepisami prawa wydając stosowne postanowienie określające sposób zarachowania na poczet zaległości budżetowych, nadpłaty za 1999 rok. Postanowienie to stało się prawomocne z uwagi, że było przedmiotem rozstrzygania przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Organ I instancji wskazał, że stosownie do treści art. 70 § l Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku natomiast § 3 ww. regulacji wskazuje, że bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek pierwszej czynności egzekucyjnej, o której podatnik został powiadomiony. Postępowanie egzekucyjne w stosunku do skarżącego zostało wszczęte w dniu [...] grudnia 1999 r. na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...], w tym samym dniu zajęta została wierzytelność na rachunku bankowym skarżącego, a organ podatkowy przesłał za pośrednictwem Poczty Polskiej zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem zajęcia oraz tytułu wykonawczego na adres zamieszkania skarżącego. Korespondencję tę Skarżący odebrał osobiście w dniu 03.01.2000r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru.

Jednocześnie organ I instancji zaznaczył, że nie podziela stanowiska podatnika w kwestii przedawnienia zobowiązania, albowiem prawidłowość postępowania w zakresie wyegzekwowania zaległości podatkowej za 1993 rok została potwierdzona orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W dniu 17 marca 2006 r. wpłynęło odwołanie skarżącego od powyższej decyzji. Skarżący wniósł o jej uchylenie z powodu naruszenia art. 70 § 1 oraz art. 75 ustawy Ordynacja podatkowa. Podniósł, że doręczenie decyzji wymierzającej zobowiązanie podatkowe za 1993r. było nieskuteczne, co skutkuje przedawnieniem przedmiotowego zobowiązania podatkowego. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art. 70 § 3 ww. ustawy poprzez niespełnienie przesłanek skutkujących przerwaniem biegu terminu przedawnienia.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2006r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej , po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z dnia [...] lutego 2006 r.

nr [...]. Organ odwoławczy stwierdził, że według interpretacji przyjętej w doktrynie oraz przez sąd administracyjny w orzecznictwie, świadczenie podatkowe będzie nadpłacone przez podatnika wtedy, gdy był on zobowiązany do zapłacenia podatku, a wpłacona przez niego suma była wyższa niż należna kwota podatku. Nienależnie uiszczone świadczenie podatkowe ma miejsce wówczas, gdy podatnik zapłacił określony podatek, a nie był do tego zobowiązany. Świadczenie będzie nienależne również w sytuacji, gdy w chwili jego spełnienia istniał wprawdzie tytuł prawny, lecz został on uchylony. Sytuacja taka może mieć miejsce m.in. w przypadku uchylenia decyzji podatkowej lub stwierdzenia jej nieważności, a także utraty mocy obowiązującej przez akt normatywny, wskutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. W przedmiotowej sprawie nie zachodzi natomiast żadna z wymienionych wyżej sytuacji, bowiem suma kwot wyegzekwowanych w wyniku zajęcia w postępowaniu egzekucyjnym, kwot zaliczonych z tytułu nadpłat i zwrotów w podatku VAT nie przekraczają kwoty podatku wynikającej z ostatecznej decyzji Drugiego Urzędu Skarbowego z dnia [...] listopada 1999r. nr [...]. Wskazał, przytaczając wyrok NSA w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 19 lutego 2001 r., sygn. Akt I SA/Wr 327/98, że nadpłatę mogłaby stanowić tylko różnica pomiędzy podatkiem wpłaconym, a podatkiem należnym - określonym ostateczną decyzją. Ustosunkowując się natomiast do zarzutu braku skutecznego doręczenia decyzji wymiarowej, dotyczącej zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1993r., Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż przy doręczeniu spełnione zostały przesłanki zawarte w Rozdziale 5 działu IV ustawy Ordynacja podatkowa. Odnosząc się do zarzutu, dotyczącego przedawnienia przedmiotowego zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1993r., organ podtrzymał argumentację organu I instancji oraz powołał stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu wyrażone w wyroku dnia 25 kwietnia 2002 r. sygn. akt I SA/Po 2803/00, którym skarga [...] została oddalona z uwagi, że nie nastąpiło przedawnienie zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1993r.

Decyzja Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] czerwca 2006 r. została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w części odmawiającej stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1993r. z powodu nie uznania zobowiązania za przedawnione. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 70 § 1 i 3, art. 75 § 1 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym w 1999 r. i 2000 r. oraz art. 76 § 1, art., 121 i art. 127 Ordynacji podatkowej.

Skarżący podniósł argumenty tożsame z wniesionymi w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Wskazał, że postępowanie w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1993 r. zakończyło się we wrześniu 1996 r., zaś decyzję określającą zaległość podatkową organ pierwszej instancji wydał 17 listopada 1999 r., doręczając ją osobie, która nie była do tej czynności upoważniona. Ponadto podniósł, iż w trakcie postępowania podatkowego zakończonego decyzją z dnia 17 listopada 1999r. pełnomocnik skarżącego nie został powiadomiony o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. W ocenie skarżącego sporna pozostaje data skutecznego powiadomienia o pierwszej czynności egzekucyjnej, warunkująca przerwanie biegu terminu przedawnienia (art. 70 § 3 Ordynacji podatkowej). Jego zdaniem termin przedawnienia zobowiązania za 1993rok upłynął - bez przerywania biegu - w dniu 31 grudnia 1999 r. (art. 70 § l Ordynacji podatkowej). Do przerwania biegu niezbędne było dokonanie pierwszej czynności egzekucyjnej i powiadomienie podatnika o jej dokonaniu. Zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie bieg terminu przedawnienia nie mógł być przerwany wskutek niezawiadomienia skarżącego o dokonaniu zajęcia przed upływem terminu przedawnienia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w decyzji z dnia [...] czerwca 2006 r. i wniósł o jej oddalenie. Ustosunkowując się do podnoszonego przez skarżącego zarzutu naruszenia przepisów dotyczących postępowania, a w szczególności art. 121 i art. 127 ustawy Ordynacja podatkowa, Strona Przeciwna zaznaczył, iż zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Ocenie zostały poddane wszystkie dowody związane ze sprawą, które są w posiadaniu Urzędu Skarbowego (deklaracje, decyzje, protokoły, wyroki i inne) oraz zebrane przez ten organ w trakcie postępowania, jak i dokumenty, które zostały dostarczone bezpośrednio przez skarżącego. Jednocześnie organy obu instancji, w sposób wyczerpujący! i nie budzący wątpliwości, wyjaśniły przesłanki stanowiące o odmowie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1993r. Odnosząc się do stwierdzenia, iż pełnomocnik skarżącego nie został powiadomiony o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją organu pierwszej instancji z dnia [...] listopada 1999 r. Nr [...] organ odwoławczy zauważył, iż wątek ten nie jest przedmiotem toczącego się postępowania podatkowego i nie może być podnoszony na etapie przedmiotowej skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Po myśli art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a." sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Oznacza to, że sąd rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu, a podstawą orzekania przez sąd jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed tymi organami.

Ocenie sądu pod kątem legalności działania organu podlega postępowanie zakończone zaskarżonym aktem. Z tego też względu Sąd nie jest uprawniony do oceny innego postępowania które zostało zakończone decyzją ostateczną. Z tego też względu Sąd w niniejszej sprawie nie ma podstaw by odnieść się do zarzutu podnoszonego w skardze, że w postępowaniu dotyczącym zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1993r. zakończonym decyzją z dnia 17 listopada 1999r. - pełnomocnik skarżącego nie został zawiadomiony o możliwości wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego. Niniejsze postępowanie dotyczy decyzji w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1993r.

W niniejszej sprawie strona skarżąca wywodzi, że w stosunku do jego osoby istnieje nadpłata w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1993r. Zdaniem skarżącego zobowiązanie za wskazany rok przedawniło się z dniem 31 grudnia 1999r., a mimo to organ podatkowy po tej dacie wyegzekwował kwotę 172.641 zł na zaległość podatkową w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1993r.

W niniejszej sprawie, kwestią którą w pierwszej kolejności należy wyjaśnić jest ustalenie czy i jaki wpływ na postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1993r. ma prawomocne orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2002r. w sprawie sygn. akt I SA/Po 2803/00.

Z treści art. 170 p.p.s.a. wynika, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd który je wydał lecz również inne sądy i inne organy państwowe (...). Moc wiążąca w czasie prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego wywiera skutek pozytywny, który oznacza związanie strony postępowania sądowoadministracyjnego, sądu administracyjnego i innych podmiotów stanem prawnym utworzonym prawomocnym orzeczeniem. Tym stanem prawnym, który zawiera się w pozytywnym skutku prawomocności, jest wynikająca z orzeczenia sądu administracyjnego ocena zgodności z prawem skontrolowanego aktu lub czynności organu administracyjnego. Orzeczenie sądu, którego rezultatem jest utrzymanie w mocy aktu lub czynności oznacza nieuwzględnienie wniosków skarżącego i niestwierdzeniem przez sąd podstaw do stwierdzenia nieważności.

Wyrokiem z 25 kwietnia 2002r. wydanym w sprawie sygn. akt I SA/Po 2803/00 oddalona została skarga [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] września 2000r. w przedmiocie zaliczenia nadpłaty na poczet zobowiązań podatkowych. W skardze na to postanowienie [...] zakwestionował zasadność postanowienia dotyczącego sposobu zarachowania nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999r. z uwagi na przedawnienie zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1993r. Z uzasadnienia wskazanego wyroku wynika, że podstawą tego orzeczenia było uznanie przez Sąd, że zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1993r. nie uległo przedawnieniu z uwagi, że postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego zostało wszczęte w dniu 30 grudnia 1999r. na podstawie tytułu wykonawczego, zaś organ egzekucyjny zajął w tym dniu rachunek bankowy skarżącego o czym poinformował go stosownym pismem, które skarżący odebrał 03 stycznia 2000r.

Skutkiem zasady mocy wiążącej prawomocnego wyroku jest to, że przesądzenie we wcześniejszym wyroku kwestii o charakterze prejudycjalnym oznacza, że w procesie późniejszym ta kwestia nie może być badana. We wskazanym orzeczeniu sąd uznał, że zobowiązanie podatkowe [...] w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1993r. nie uległo przedawnieniu z dniem 31.12.1999r. Związanie prawomocnym wyrokiem odnosi się do innych postępowań w zakresie, w jakim rozstrzyga określoną kwestię prawną, która ma znaczenie dla rozstrzygnięcia w innej sprawie - podobnie wyrok NSA z dnia 20 lipca 2005r. II GSK 104/05 lex nr 183637. Kwestia przedawnienia zobowiązania podatkowego [...] w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1993r. była już oceniana przez sąd administracyjny. Z uwagi, iż we wskazanym postępowaniu sąd wyrokiem z 25 kwietnia 2002r. rozstrzygnął wprost, że przedmiotowe zobowiązanie nie uległo przedawnieniu i z uwagi na przywołany na wstępie art. 170 p.p.s.a. (poprzednio art. 365 k.p.c. w zw. z art. 59 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym) należy w niniejszej sprawie przyjąć, że tym rozstrzygnięciem sąd jest związany w niniejszym postępowaniu. Związanie prawomocnym wyrokiem odnosi się do innych postępowań w zakresie w jakim rozstrzyga określoną kwestię prawną, która ma znaczenie dla rozstrzygnięcia w innej sprawie. W niniejszej sprawie rozstrzygnięcie dotyczące przedawnienia zobowiązania podatkowego [...] w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1993r. jest kwestią która ma znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie dotyczącej nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1993 rok, a tym samym organ administracyjny jak i sąd jest związany prawomocnym wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2002r. Z tych też względów wskazane orzeczenie ma wpływ na niniejsze postępowanie w tym zakresie w jakim przesądza o przedawnieniu przedmiotowego zobowiązania, a tym samym nie mógł odnieść skutku zarzut naruszenia przepisu art. 70 § 1 i § 3 jak i art. 75 § 1 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym w 1999r. i 2000r. .

Zgodnie z treścią art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku.

Podatek zapłacony nienależnie to kwota uiszczona przez podatnika w sytuacji, gdy nie było ustawowego obowiązku jej zapłacenia albo obowiązek ten istniał, ale wygasł. Ogólnie nadpłatę można scharakteryzować jako nienależne świadczenie podatkowe - chodzi o każdą sytuację świadczenia przez podatnika bez podstawy prawnej [A. Huchla [w:] C. Kosikowski, H. Dzwonkowski, A. Huchla, Ustawa ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2000, s. 233]. W niniejszej sprawie żadna ze wskazanych okoliczności nie wystąpiła. Zobowiązanie skarżącego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1993r. nie uległo przedawnieniu, a wyegzekwowane kwoty na poczet tego zobowiązania nie można uznać za nienależne. Z dokonanych przez organ wyliczeń wynika również, iż nie nastąpiło nadpłacenie kwoty tego zobowiązania. Z tych też względów nie można uznać za zasadne twierdzenie skarżącego o istnieniu nadpłaty.

Nie znajduje również uzasadnienia zarzut naruszenia przepisu art. 127 Ordynacji podatkowej. Postępowanie zostało przeprowadzone z zachowaniem zasady dwuinstancyjności. Skarżący nie wskazał w jaki sposób przepis ten zaskarżoną decyzją został naruszony.

Postępowaniu z wniosku skarżącego z dnia 24 listopada 2004r. o zwrot nadpłaty można zarzucić, iż było prowadzone z naruszeniem przepisu art. 125 § 1 Ordynacji podatkowej - tj. z naruszeniem zasady szybkości postępowania. Jednakże naruszenie to nie miało wpływu na rozstrzygnięcie, a tym samym nie stanowi podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji.

Postępowaniu zakończonemu zaskarżoną decyzją nie można zarzucić, iż prowadzone było z naruszeniem zasady zaufania i zasady udzielania niezbędnych informacji, a tym samym zdaniem Sądu nie jest trafny zarzut naruszenia przepisu art. 121 Ordynacji podatkowej.

Z tych powodów uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., na zasadzie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę [...]. Wobec oddalenia skargi, skarżącemu nie przysługuje zwrot kosztów postępowania sądowego (art. 200 a contrario P.p.s.a.).

( - ) Anna Juszczyk-Wiśniewska ( - ) Dariusz Skupień ( - ) Krystyna Skowrońska-Pastuszko