Wyrok NSA oz. w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 49/96
NSA oz. w Łodzi
Data orzeczenia: 1997-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 29
journal: Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zobowiązaniach podatkowych.
Teza: Obowiązek samoobliczenia i zapłaty bez wezwania prowadzi do tego, iż wykazana przez podatnika nadpłata podatku traktowana jest przez organ podatkowy za taką, dopóki nie określi on należnego zobowiązania podatkowego w prawidłowej wysokości, co skutkuje zwrotem nadpłaty w żądanej wysokości.

Dowód księgowy powiadamiający o realizacji /zwrocie/ wykazanej nadpłaty nie może być uznany za decyzję, gdyż potwierdza dokonanie czynności materialno-technicznej, będącej następstwem wykazanej przez podatnika nadpłaty.

TEZY

Obowiązek samoobliczenia i zapłaty bez wezwania prowadzi do tego, iż wykazana przez podatnika nadpłata podatku traktowana jest przez organ podatkowy za taką, dopóki nie określi on należnego zobowiązania podatkowego w prawidłowej wysokości, co skutkuje zwrotem nadpłaty w żądanej wysokości.

Dowód księgowy powiadamiający o realizacji /zwrocie/ wykazanej nadpłaty nie może być uznany za decyzję, gdyż potwierdza dokonanie czynności materialno-technicznej, będącej następstwem wykazanej przez podatnika nadpłaty.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Nie można wprawdzie podzielić stanowiska prezentowanego przez organy podatkowe, iż podatnik kwestionując pierwotnie wysokość należnego podatku - sam przyczynił się niejako do powstania zaległości podatkowej wraz z odsetkami.

Stanowisko takie bowiem zdaje się zmierzać do kwestionowania praw podatników do sądu, a ponadto do traktowania dążenia do określenia /lub ustalenia należnej kwoty podatku jako rodzaju "ryzyka", gdy tymczasem obowiązek praworządności i działania zgodnie z prawem celem właściwego obliczenia podatku spoczywa na organach także w przypadku jego samoobliczenia przez podatnika. Organ nie może zatem uwolnić się od spoczywających na nim w tym zakresie zadań.

Natomiast podzielić należy stanowisko Izby Skarbowej, iż o istnieniu zobowiązania podatkowego /jego prawidłowej wysokości/ przesądza data jego powstania, tj. indywidualizacji i konkretyzacji obowiązku podatkowego co do wysokości, sposobu i terminu zapłaty. O tym zaś z kolei decydują właściwe ustawy podatkowe z uwzględnieniem wszakże zasad powstawania tych zobowiązań wynikających z art. 1 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 i 2 Ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Użyta w art. 5 ust. 1 i 2 terminologia prawna nie może zostać uznana za prawnie nieznaczącą, zaś zawarty tam dychotomiczny podział, co do zasad powstawania zobowiązań podatkowych - za nie w pełni wyczerpujący. Zasady powstawania zobowiązania podatkowego w przedmiotowej sprawie określił art. 11a ustawy o podatku obrotowym z dnia 16 grudnia 1972 r. /Dz.U. 1983 nr 43 poz. 191 ze zm./, w związku z art. 5 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Obowiązek samoobliczenia i zapłaty bez wezwania - prowadzi zatem do tego, iż wykazana przez podatnika nadpłata podatku, traktowana jest przez organ podatkowy za taką dopóki nie określi on należnego zobowiązania podatkowego w prawidłowej wysokości, co skutkuje zwrotem nadpłaty w żądanej wysokości. Przepisy Ustawy o zobowiązaniach podatkowych nie przesądzają o dacie wszczęcia postępowania podatkowego w przedmiocie prawidłowego określenia wysokości zobowiązania, choć następuje to zawsze po powzięciu wiadomości, iż kwota podatku została określona i w następstwie tego uiszczona w nieprawidłowej wysokości, aż do chwili określonej w art. 30 ust. 1 ustawy.

Data powstania zaległości podatkowej zaś, jest zgodnie z art. 19 ust. 1 związana z datą powstania zobowiązania i od niej uzależniona. Stąd też dowód księgowy powiadamiający o realizacji /zwrocie/ wykazanej nadpłaty nie może być uznany za decyzję, gdyż potwierdza dokonanie czynności materialno-technicznej, będącej następstwem wykazanej przez podatnika nadpłaty.

Mając powyższe na względzie oraz działając na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ - Sąd orzekł jak w sentencji.