Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 976/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej
Powołane przepisy: article: art. 156 par 1 pkt 2, akt 156 par 1 pkt 5, art 28
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Bożena Marciniak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 września 2020 r. sprawy ze skarg M. M. i B. Z., Miasta [...] oraz A. K. z udziałem Prokuratora Prokuratury Rejonowej del. do Prokuratury Regionalnej we [...] na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] września 2012 r., nr [...]; 2. oddala skargę A. K.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2018 r., nr [...], Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich (dalej: "Komisja reprywatyzacyjna" lub "Komisja") w punkcie pierwszym stwierdziła w części nieważność decyzji Prezydenta [...] z [...] września 2012 r., nr [...] (dalej: "decyzja z [...] września 2012 r." lub "decyzja reprywatyzacyjna"); w punkcie drugim uchyliła decyzję z [...] września 2012 r. w części obejmującej punkty 1 i 2 i odmówiła ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w powyższym zakresie; w punkcie trzecim utrzymała decyzję z [...] września 2012 r. w pozostałym zakresie tj. w części obejmującej punkt 3 rozstrzygnięcia; w punkcie czwartym nakazała Miastu [...] przejęcie zarządu nieruchomością stanowiącą dz. ew. nr [...] w ob. [...] o pow. [...] m2, położoną w [...] przy ul. [...] oraz w punkcie piątym nadała decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Jako podstawę prawną powyższej decyzji Komisja wskazała art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy z 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2017 r. poz. 718 ze zm., dalej jako "ustawa z 9 marca 2017 r."), w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, ze zm., dalej jako "k.p.a.") w zw. z art. 38 ust. 1 oraz 29 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 1, pkt 3, pkt 4, pkt 4a, pkt 4b, pkt 5, pkt 6, art. 40e ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r. oraz art. 7 ust. 1 w związku z art. 5 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. poz. 279 oraz z 1985 r. poz. 99, dalej jako "dekret") oraz art. 108 § 1 k.p.a.

Decyzja Komisji została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym;

Wnioskiem z [...] marca 1948 r. adwokat B. B. pełnomocnik K B. i Z. M., dawnych właścicieli hipotecznych nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], wystąpił o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] hip. nr [...] i [...], położonej przy ul. [...], zawierającej grunt o powierzchni [...] sążni kwadratowych.

Orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] sierpnia 1950 r., nr [...], powyższy wniosek rozpatrzono odmownie.

Decyzją z [...] lipca 1991 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Gminę Dzielnicę [...] z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatne własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej w jednostce ewidencyjnej gruntów obręb [...] nr działki ewidencyjnej [...] o powierzchni [...] m2 z zabudową - budynkiem mieszkalnym z wyłączeniem [...] lokali sprzedanych

Decyzją z [...] grudnia 1999 r., nr [...], po rozpoznaniu wniosku K. B., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] sierpnia 1950 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej.

Umową sprzedaży z [...] września 1999 r. (akt notarialny Rep. A numer nr [...]) K. B., z przysługującego jej udziału wynoszącego [...] części praw i roszczeń do o powierzchni [...] sążni kwadratowych, znajdującej się przy ul. [...] w [...], oznaczonej numerami hipotecznymi [...] i [...], sprzedała M. M. udział wynoszący [...] za cenę [...] zł. W treści § 6 umowy M. M. zobowiązał się, że w przypadku uzyskania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, zapłaci K. B. w terminie 1 miesiąca od otrzymania odszkodowania kwoty równej połowie wysokości otrzymanego odszkodowania.

Umową sprzedaży z [...] sierpnia 2012 r. (akt notarialny Rep. [...] nr [...]) A. K. (spadkobierczyni K. B.) sprzedała B. Z. całość pozostałego jej udziału w prawach i roszczeniach do przedmiotowej nieruchomości, wynikających z art. 7 dekretu z 26 października 1945 r., za łączną cenę w kwocie [...] zł.

Decyzją z [...] września 2012 r., nr [...], po rozpoznaniu wniosku dekretowego z [...] marca 1948 r., Prezydent [...] ustanowił na 99 lat prawo użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego [...] części gruntu o powierzchni [...] m2, oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] w obrębie [...], położonego w [...] przy ul. [...] na rzecz: B. Z. w udziale wynoszącym [...] części oraz M. M. w udziale wynoszącym [...] części (pkt 1), ustalił czynsz symboliczny z tytułu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu w wysokości [...] zł netto (pkt 2) oraz odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego [...] części przedmiotowego gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste właścicielom lokali mieszkalnych nr [...], znajdujących się w budynku przy ul. [...] (pkt 3).

Odwołania od powyższej decyzji wnieśli właściciele i najemcy lokali mieszkalnych w budynku położonym przy ul. [...].

Decyzją z [...] stycznia 2013 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] umorzyło postępowanie odwoławcze.

Wyrokiem z 6 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 682/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi na powyższą decyzję.

Pismem z [...] czerwca 2014 r. Prokurator Okręgowy w [...] złożył sprzeciw od decyzji z [...] września 2012 r. wnosząc o wznowienie postępowania wobec ujawnienia dowodów wskazujących na możliwość ustanowienia kwestionowaną decyzją użytkowania wieczystego w odniesieniu do działki o większym obszarze niż należało ustanowić na rzecz spadkobierców dawnych właścicieli hipotecznych spornej nieruchomości.

Postanowieniem z [...] lipca 2014 r. Prezydent [...] wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją z [...] września 2012 r. wskazując na zaistnienie przesłanek wznowienia postępowania.

Postanowieniem z [...] sierpnia 2014 r. Prezydent [...] orzekł o zawieszeniu postępowania wznowieniowego do czasu zakończenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] września 2012 r. prowadzonego przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...].

Wyrokiem 9 października 2015 r., sygn. akt I OSK 1904/14, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA w Warszawie z 6 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 682/13, i przekazał temu sądowi sprawę do ponownego rozpoznania.

Wyrokiem z 26 sierpnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 2199/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] stycznia 2013 r. w części w jakiej orzekała ona o umorzeniu postępowań odwoławczych z odwołań właścicieli lokali mieszkalnych w budynku posadowionym na spornej nieruchomości oraz oddalił skargi najemców lokali mieszkalnych w budynku przy ul. [...].

Postanowieniem z [...] sierpnia 2017 r., działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z 9 marca 2017 r., Komisja wszczęła z urzędu postępowanie rozpoznawcze w sprawie o sygn. akt [...] dotyczące decyzji Prezydenta z [...] września 2012 r.

Decyzją z [...] marca 2018 r. Komisja stwierdziła nieważność decyzji z [...] września 2012 r. w części (pkt 1), uchyliła decyzję z [...] września 2012 r. w części obejmującej punkty 1 i 2 rozstrzygnięcia i odmówiła ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w powyższym zakresie (pkt 2); utrzymała decyzję z [...] września 2012 r., w pozostałym zakresie tj. w części obejmującej punkt 3 ww. decyzji (pkt 3), nakazała Miastu [...] przejęcie zarządu nieruchomością (pkt 4) oraz nadała decyzji rygor natychmiastowej wykonalności (pkt 5).

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wskazał, że w sprawie zaistniała podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji reprywatyzacyjnej w części dotyczącej nieżyjącej M. P, właścicielki wyodrębnionego lokalu nr [...], która zmarła [...] września 2010 r. oraz nieżyjącego J. S., właściciela wyodrębnionego lokalu nr [...], który zmarł [...] stycznia 2003 r. Decyzja z [...] września 2012 r. została skierowana do osób, które nie żyły w dacie jej wydania, co wyczerpuje przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Mając jednak na uwadze wielość stron postępowania dekretowego oraz istnienie przesłanki rażącego naruszenia prawa jedynie w części dotyczącej osób nieżyjących Komisja stwierdziła nieważność decyzji z [...] września 2012 r., na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy z 9 marca 2017 r., jedynie w części, co dopuszcza orzecznictwo sądów administracyjnych.

Następnie, na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1, pkt 3, pkt 4, pkt 4a, pkt 4b, pkt 5, pkt 6 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. oraz art. 7 ust. 1 dekretu, Komisja uchyliła decyzję z [...] września 2020 r. w części obejmującej pkt 1 i 2 rozstrzygnięcia i odmówiła w tym zakresie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego. O odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego Komisja orzekła na podstawie art. 7 ust. 1 w związku z art. 5 dekretu z 26 października 1945 r. oraz art. 214a pkt 4 i pkt 5 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

W ocenie Komisji, przy wydaniu decyzji z [...] września 2012 r. doszło do rażącego naruszenia prawa, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu. Prezydent nie zbadał bowiem przesłanki posiadania nieruchomości na chwilę złożenia wniosku przez dawnych współwłaścicieli, a mianowicie w żaden sposób nie odniósł się do problemu posiadania gruntu przez K. B. oraz Z. M., dla którego ustanowiono kuratora dla majątku - jego żonę Z. M.

Ponadto, zdaniem organu, Prezydent wydał decyzję z [...] września 2012 r. z rażącym naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 dekretu oraz art. 50 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Nie ustalił bowiem prawidłowego kręgu stron postępowania. Prezydent ustalił nieprawidłowy krąg osób uprawnionych do skutecznego złożenia wniosku dekretowego w odniesieniu do [...] udziału w prawach i roszczeniach do spornej nieruchomości, przysługujących pierwotnie H. M., oraz w odniesieniu do [...] udziału w prawach i roszczeniach do przedmiotowej nieruchomości, przysługujących pierwotnie Z. M. Organ dekretowy nie zbadał okoliczności zastosowania Kodeksu Napoleona i dziedziczenia spadku jako wakującego w niniejszej sprawie, w odniesieniu do nabycia spadku po H. M. Jednocześnie w sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne w postaci zakwestionowania przez biegłego autentyczności testamentu Z. M. Dowód w postaci testamentu Z. M., m.in. na podstawie którego ustalono krąg stron postępowania, okazał się fałszywy.

Komisja uznała również, że Prezydent rażąco naruszył art. 7 ust. 1 dekretu poprzez przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu, który jedynie w części był przedmiotem współwłasności przedwojennych właścicieli nieruchomości. Nie przeprowadził niezbędnych czynności dowodowych w celu ustalenia, czy działka, której dotyczy decyzja z [...] września 2012 r. pokrywa się z granicami dawnej nieruchomości hipotecznej nr [...]. Wykonanie analizy wskazującej jednoznacznie granice dawnej nieruchomości hipotecznej wymagało wiadomości specjalnych biegłego geodety, którego nie powołał Prezydent [...]. Dowód z opinii biegłego geodety został natomiast powołany w postępowaniu przed Komisją. W opinii z [...] listopada 2017 r. biegły geodeta odtworzył granice dawnej nieruchomości [...] hip. nr [...], a następnie rozliczył jej powierzchnię w obecnych działkach ewidencyjnych. Biegły wskazał, że obecna działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] ha pochodzi z dawnej nieruchomości [...] hip. nr [...] (w części o pow. [...] ha) oraz gruntu niehipotekowanego (w części, o pow. [...] ha) - dawnej ul. [...]. Zakwestionowaną decyzją reprywatyzacyjną zwrócono następcom prawnym grunt należący do Miasta [...] o powierzchni [...] ha, który nigdy nie był przedmiotem własności dawnych właścicieli hipotecznych, a stanowił fragment dawnej ul. [...] (obecnie ul. [...]).

Ponadto, zdaniem Komisji, organ dekretowy nieprawidłowo wyliczył wielkość udziałów beneficjentów w decyzji przyznającej prawo użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości. Nieprawidłowe wyliczenie dotyczyło wielkości udziału sprzedanego M. M. i polegało na nieprawidłowej interpretacji aktu notarialnego Rep. [...] z [...] września 1999 r. Organ stwierdzi, że Prezydent powinien był ustalić udział w części gruntu o pow. [...] m2 przysługujący B. Z. w wysokości [...], a M. M. w wysokości [...].

Komisja wskazała również, że przeniesienie roszczeń do nieruchomości [...] przy ul. [...] nastąpiło w zamian za świadczenie rażąco niewspółmierne do wartości nieruchomości [...], co wynika z zebranych w sprawie dokumentów oraz przeprowadzonego dowodu z opinii biegłego. Zgodnie z ww. opinią, łączna wartość udziału M. M. na dzień nabycia od K. B. roszczeń do nieruchomości przy ul. [...] wynosi [...] zł. W dniu [...] września 1999 r. M. M. nabył od K. B. ów udział za cenę [...] zł, czyli za cenę o [...] zł niższą od ówczesnej łącznej wartości rynkowej tego udziału. Przy czym wspomniana cena [...] zł obejmowała łącznie prawa i roszczenia nie tylko do nieruchomości przy ul. [...], ale i do innych nieruchomości - przy ul. [...] i [...]. Opinia biegłego wskazuje również, że łączna wartość udziału B. Z. na dzień nabycia od A. K. roszczeń do nieruchomości przy ul. [...] wynosi [...] zł. W dniu [...] sierpnia 2012 r. nabyła ona od A. K. powyższy udział za cenę [...] zł, czyli za cenę o [...] zł niższą od ówczesnej łącznej wartości rynkowej tego udziału. Cena [...] zł ujęta w umowie sprzedaży z 3 sierpnia 2012 r. obejmowała łącznie prawa i roszczenia nie tylko do nieruchomości przy ul. [...], ale i do innych nieruchomości - przy ul. [...] i [...]. Przeniesienie roszczeń do nieruchomości [...] było zatem rażąco sprzeczne z interesem społecznym.

Ponadto, w ocenie organu, wydanie decyzji z [...] września 2020 r. doprowadziło do skutków rażąco sprzecznych z interesem społecznym, co znalazło odzwierciedlenie przede wszystkim w naruszeniu praw lokatorów. Zdaniem Komisji, sytuacja lokatorów kamienicy przy ul. [...] w [...] w następstwie wydania ww. decyzji radykalnie się pogorszyła w wielu aspektach faktycznych i prawnych. Przejawiało się to m.in. w prowadzeniu przez nabywcę nieruchomości prac remontowych w sposób wykraczający poza normalne standardy tych prac, których celem jednak nie była pożądana naprawa stanu technicznego budynku, a wywieranie nacisku na najemców lokali mieszkalnych czy kierowanie do najemców lokali bezpośrednich gróźb i przemocy innego rodzaju.

Wobec powyższego, Komisja uznała, że decyzja Prezydenta z [...] września 2012 r. powinna zostać uchylona w części obejmującej punkty 1 i 2 rozstrzygnięcia z uwagi na spełnienie przesłanek z art. 30 ust. 1 pkt 1, 3, 4, 4a, 4b, 5 i 6 ustawy z 9 marca 2017 r.

Rozpoznając na nowo wniosek dekretowy Komisja uznała, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego. Nie występuje bowiem pozytywna przesłanka z art. 7 ust. 1 dekretu w postaci posiadania nieruchomości przez dotychczasowych właścicieli. Komisja wskazała, że nie można co prawda wykluczyć posiadania nieruchomości przez A. B. w chwili złożenia wniosku, gdyż zamieszkiwała wówczas w [...] w nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością, o której zwrot się starała. Prezydent nie zbadał jednak w ogóle tej kwestii i nie odniósł się do niej w treści uzasadnienia decyzji. Z kolei posiadanie nieruchomości przez Z. M. było niemożliwe z uwagi na jego śmierć w K. w dniu [...] maja 1940 r. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika także, aby spadkobiercy Z. M. posiadali przedmiotową nieruchomość.

Jednocześnie Komisja ustaliła, że nieruchomość przy ul. [...] została zniszczona w latach 1939-1945 więcej niż w 66%, co wypełnia przesłankę z art. 214a pkt 4 ustawy o gospodarcze nieruchomościami. W miejsce doszczętnie zniszczonego budynku, położonego na gruncie oznaczonym jako działka ewidencyjna nr [...], został odbudowany w 1960 roku nowy budynek ze środków publicznych. Zatem, stopień zniszczenia budynku nie pozwalał na ustanowienie prawa użytkowania wieczystego i zwrot nieruchomości budynkowej, ze względu na dokonaną ze środków publicznych odbudowę w 100 % budynku zniszczonego w latach 1939-1945.

Ponadto, w ocenie Komisji, w sprawie nie jest możliwe dokonanie zgodnego z prawem i ładem przestrzennym podziału nieruchomości, której jedynie część jest przedmiotem roszczenia z art. 7 ust. 1 dekretu.

Jednocześnie Komisja uznała, że w odniesieniu do pozostałej części decyzji z [...] września 2012 r., tj. jej pkt 3, rozstrzygnięcie nie naruszało prawa lub interesu społecznego. Przedmiotowy grunt został bowiem wcześniej oddany w użytkowanie wieczyste właścicielom lokali mieszkalnych nr [...], oraz [...] znajdujących się w budynku przy ul. [...].

Komisja uznała również, że stan nieruchomości przy ul. [...] wymagał nakazania Miastu [...] przejęcie zarządu nieruchomością.

Ponadto, w ocenie organu, ochrona interesu społecznego oraz stan budynku przy ul. [...], ze względu na opisane w decyzji okoliczności, uzasadniały nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Skargę na decyzję Komisji z [...] marca 2018 r. wnieśli M. M. i B. Z., zaskarżając ją w części dotyczącej pkt 1, pkt 2 lit. a) i b), pkt 4 oraz pkt 5.

Zaskarżonej decyzji zarzucili rażące naruszenie prawa, a mianowicie:

1. norm ustrojowych zawartych w Konstytucji RP tj.:

a) art. 2 i art. 8 ust. 1 i 2 oraz art. 9 Konstytucji, poprzez wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem zasad obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej jako demokratycznym państwie prawa oraz z naruszeniem porządku prawnego wynikającego z obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej ustaw i norm prawa międzynarodowego, a mianowicie poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez zagwarantowania skarżącym prawa do rzetelnego postępowania administracyjnego, oraz oparcie rozstrzygnięcia na przepisach ustawy z 9 marca 2017 r., tj. art. 29 ust. 1 pkt 2 i art. 29 ust. 1 pkt 3a w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1, pkt 3, pkt 4 pkt 4a, pkt 4b, pkt 5, pkt 6, art. 40e ust. 1 - stojących w sprzeczności z art. 2, art. 8, art. 7, art. 9, oraz art. 10 ust. 1 i 2 Konstytucji, a także art. 21 i art. 32 ust. 1 Konstytucji, w zakresie w jakim przepisy ustawy z 9 marca 2017 r. naruszają obowiązujące ww. normy konstytucyjne, tj. zasadę trójpodziału władzy oraz zasadę demokratycznego państwa prawa, i wynikającej z nich zasady jednoznaczności prawa, niedziałania prawa wstecz, ochrony praw słusznie nabytych, trwałości decyzji administracyjnych i ochronę nabytej własności;

b) art. 9 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 1 Protokołu nr 1 do konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności Dz.U.95.36.175 1998-11-01, zm. Dz.U.98.147.962 sporządzony w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. oraz sporządzony w Strasburgu dnia 16 września 1963 r. (Dz. U. z dnia 4 kwietnia 1995 r.), w zakresie w jakim zaskarżona decyzja pozbawia skarżących ochrony nabytego mienia i praw majątkowych nabytych;

c) art. 14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawnych Wolności w zw. z art. 9 Konstytucji, w zakresie w jakim z treści ujawnionych w toku rozprawy odbytej w dniu 31 października 2017 r. dowodów, w tym wiadomości sms E. J. do Przewodniczącego Komisji, ujawniono okoliczność świadczącą o dyskryminacji skarżącego M. M. w postępowaniu o wydanie decyzji dotyczącej zwrotu nieruchomości, także w zakresie odnoszącym się do prawowitych spadkobierców dawnej nieruchomości [...];

2. przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, a mianowicie:

a) art. 6 k.p.a., poprzez uchylenie decyzji z [...] września 2012 r. w oparciu o kryteria prawne nieznane obowiązującemu porządkowi prawemu, a mianowicie w oparciu o normy określone w ustawie z 9 marca 2017 r., tj. art. 30 ww. ustawy, obligujące organ do uchylenia decyzji z [...] września 2012 r. bez względu na podstawy prawne jej wydania obowiązujące w dacie wydania tej decyzji;

b) art. 7 k.p.a., poprzez odstąpienie od obowiązującej zasady dążenia do prawdy obiektywnej, arbitralnego doboru świadków w celu udowodnienia z góry założonej tezy oraz ukształtowania postępowania dowodowego w sposób, który w całości odbiegał od dążenia do wyjaśnienia stanu faktycznego dotyczącego podstaw prawnych wydania decyzji z [...] września 2012 r.;

c) art. 7a § 1 k.p.a. i art. 81a § 1 k.p.a., poprzez niezastosowanie ww. norm, w odniesieniu do skarżących, do oceny legalności i ochrony praw słusznie nabytych przez skarżących w wyniku decyzji z [...] września 2012 r. w stanie prawnym jaki obowiązywał w dacie wydania tej decyzji;

d) art. 8 k.p.a., poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w warunkach naruszających zasady wynikające z tej normy poprzez naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej, zasady proporcjonalności, a także bezstronności i równego traktowania poprzez przyjęcie jako jedynego kryterium oceny ochrony praw lokatorów i dążenia do przywrócenia ich praw na warunkach sprzed wydania decyzji z [...] września 2012 r.;

e) art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. i art. 81 k.p.a. w zw. z art. 3 ustawy z 9 marca 2017 r., poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadka A.K. co do okoliczności mających dla sprawy istotne znacznie w kontekście podstaw badania decyzji z [...] września 2012 r. w świetle kryteriów oceny, o których mowa w art. 3 ustawy z 9 marca 2017 r.;

f) art. 76 § 1 k.p.a., poprzez odmowę uznania za dokument urzędowy postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku z [...] kwietnia 2001 r. wydanego przez Sąd Rejonowy dla [...] w [...] w sprawie [...] stwierdzającego, że spadek po H. M. nabyła K. B. zd Ma, podczas gdy dokument ten stanowił podstawę do wykazania następstwa prawnego w postępowaniu dekretowym i korzystał z domniemania zgodności z prawem na podstawie art. 361 k.p.c. w w zw. z art. 365 k.p.c. i art. 366 k.p.c., a także stanowił dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., wiążący Prezydenta w postępowaniu dekretowym po myśli art. 6 k.p.a. w zw. art. 76 § 1 k.p.a., zaś Komisja nie przeprowadziła przeciwko treści tego dokumentu żadnego dowodu kwestionującego jego legalność i urzędowe zaświadczenie stanu prawnego z niego wynikającego;

g) art. 2 ustawy z 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie w zw. z art. 76 § 1 k.p.a. i art. 6 k.p.a., polegające na rażącym naruszeniu tych norm poprzez bezprawne kwestionowanie przez Komisję aktów notarialnych sporządzonych w przepisanej prawem formie jako dokumentów urzędowych, które skarżący przedkładali jako dowody w sprawie w postępowaniu o wydanie decyzji reprywatyzacyjnej, które to dokumenty. W myśl art. 2 Prawa o notariacie, czynności notarialne mają charakter dokumentów urzędowych korzystających z domniemania zgodności z prawem danych w nich zawartych i ta okoliczność wyłączała kognicję Komisji do badania z urzędu wiarygodności danych zawartych w tych dokumentach (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w [...] z [...] września 2015 r., [...]);

h) art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 77, 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r., poprzez nieuwzględnienie wniosku pełnomocnika skarżących z [...] grudnia 2017 r. o zawieszenie postępowania, jako przesłanki obligującej Komisję do zawieszenia postępowania, w warunkach uzyskania w toku postępowania wiedzy, że Prezydent wystąpi z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem z [...] kwietnia 2001 r. wydanym w sprawie o sygn. akt. [...] o nabyciu spadku po H. M., w celu zbadania podstaw nabycia praw do tego spadku przez Skarb Państwa, pomimo istniejących i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wątpliwości, jakie prawo należało zastosować do spadku po Z. M. i H. M., tj. Kodeks Napoleona czy przepisy obowiązujące na obszarze zaboru austriackiego, na co wskazują tezy zawarte w pkt. 3.6 i 3.7 zaskarżonej decyzji;

i) art. 79 § 1 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. oraz w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 75 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie zawiadomienia strony o terminie i miejscu przeprowadzenia dowodu z udziałem biegłego K. G. na okoliczność zakwestionowania podpisu pod testamentem holograficznym Z. M. z [...] grudnia 1966 r., a także poprzez uniemożliwienie skarżącym zapewnienia czynnego udziału w przeprowadzeniu tego dowodu, jak również braku możliwości zadawania biegłemu pytań oraz zaniechanie wezwania na rozprawę i przesłuchanie biegłego K. G. na okoliczność wniosków wynikających z opinii, a także poprzez pozbawienie strony możliwości zadania pytań biegłemu co do sporządzonej opinii, z której wynikają wnioski przeciwne w stosunku do przyjętych przez Komisję w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (pkt. 3.10) co do występowania zbieżności występujących w sposobie określenia pisma pod testamentem holograficznym podpisanym przez Z. M. z treścią materiału porównawczego;

j) art. 79 § 1 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. oraz w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 75 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie zawieszenia postępowania w celu przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego geodety w celu odtworzenia dawnych granic działki hip nr [...], a następnie rozliczenia jej powierzchni w obecnych działkach ewidencyjnych nr [...], [...] i [...], a także poprzez zaniechanie zawiadomienia strony o terminie i miejscu przeprowadzenia dowodu z udziałem biegłego, a także poprzez uniemożliwienie skarżącym zapewnienia czynnego udziału w przeprowadzeniu tego dowodu, jak również braku możliwości zadawania biegłemu pytań oraz zaniechanie wezwania na rozprawę i przesłuchanie biegłego na okoliczność wniosków wynikających z opinii, a także poprzez pozbawienie strony możliwości zadania pytań biegłemu co do sporządzonej opinii, z której wynikają wnioski mające dla sprawy istotne znacznie, zwłaszcza że skarżący nie mieli wpływu na zaistniałą okoliczność, która ujawniła się po wydaniu decyzji z [...] września 2012 r., w stosunku do której postanowieniem z [...] lipca 2014 r. Prezydent [...] wznowił postępowanie zakończone ww. decyzją, które po wznowieniu zostało decyzją z [...] sierpnia 2014 r., nr [...], zawieszone do czasu zakończenia postępowania prowadzonego przez Kolegium w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] września 2012 r. - co obligowało Komisję do zawieszenia postępowania do czasu zakończenia wcześniej wszczętego postępowania przez Kolegium;

k) art. 30 ust. 1 pkt 1, art. 30 ust. 1 pkt 3, art. 30 ust. 1 pkt 5 i 6 oraz art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z 9 marca 2017 r., w zakresie w jakim Komisja błędnie oparła swoje rozstrzygnięcie o dowody, wadliwie przyjmując, że okazały się fałszywe podczas gdy:

- mogły być uznane za fałszywe, gdyż jak wynika z treści i wniosków końcowych opinii biegłej K. G. z [...] listopada 2017 r. nie zakwestionowała ona autentyczności podpisów pod testamentem holograficznym Z. M. z [...] grudnia 1996 r.,

- wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne i dowody istniejące w dniu wydawania decyzji reprywatyzacyjnej, nieznane organowi, który je wydał - podczas gdy dowody takie nie istniały,

- brak było podstaw do przyjęcia, że decyzja reprywatyzacyjna została wydana bez postawy prawnej lub z naruszeniem prawa, podczas gdy decyzja reprywatyzacyjna została wydana na podstawie obowiązującego prawa, zgodnie z przepisami i przesłankami pozwalającymi na jej wydanie,

- stwierdzono inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności jeżeli stroną postępowania o wydanie decyzji reprywatyzacyjnej była osoba, która nie była osobą uprawnioną w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu, osobę uprawnioną reprezentował kurator ustanowiony dla osoby nieznanej z miejsca pobytu, a nie było podstaw do jego ustanowienia, ustanowiono kuratora spadku działającego w imieniu osoby nieżyjącej lub z naruszeniem przepisów o dziedziczeniu, w tym przepisów dotyczących dziedziczenia spadków wakujących lub nieobjętych, lub stwierdzono naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - podczas gdy w świetle istniejących dowodów brak było podstaw do przyjęcia, ze skarżący, jako następcy prawni byłych właścicieli nieruchomości, nie spełniali art. 7 ust. 1 dekretu, bowiem przepis ten uprawniał do złożenia wniosku także osoby ich prawa reprezentujące, a w toku postępowania następstwo to nie zostało w trybie prawem przewidzianym zakwestionowane;

l) art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2 i art. 2 pkt. 3 a ustawy z 9 marca 2017 r., poprzez wydanie zaskarżonej decyzji stwierdzającej nieważność decyzji z [...] września 2012 r. w części (pkt 1), w warunkach wiedzy o toczącym się przed Kolegium postępowaniu w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją z [...] września 2012 r., które zostało wznowione postanowieniem z [...] lipca 2014 r, nr [...], a które to postępowanie po wznowieniu zostało decyzją z [...] sierpnia 2014 r., nr [...], zawieszone do czasu zakończenia postępowania prowadzonego przez Kolegium w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] września 2012 r.;

3. naruszenie norm prawa materialnego, a mianowicie:

a) art. 7 ust. 1 i ust. 5 dekretu w zw. z art. 6, art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 80 oraz art. 81 k.p.a., poprzez wprowadzenie kryterium oceny legalności decyzji reprywatyzacyjnej z [...] września 2012 r., opartej na zarzucie zaniechania zbadania przez Prezydenta [...] przesłanki posiadania przez A. B. i jej prawowitych spadkobierców nieruchomości przy ul. [...] w [...], podczas gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynikało, że A. B. i jej następcy prawni wykazali przesłankę posiadania nieruchomości i prawo własności do przedwojennej nieruchomości poprzez fakt zamieszkiwania, czego nie wyklucza nawet Komisja (pkt. 9.2 uzasadnienia decyzji), co potwierdzało fakt posiadania przedmiotowej nieruchomości a także co do której to przesłanki Komisja zaniechała przeprowadzenia rzetelnego postępowania dowodowego, w szczególności bez przesłuchania na tę okoliczność w charakterze spadkobierców przedwojennych właścicieli tj. A. K., dowód z przesłuchania którego to świadka Komisja postanowieniem z [...] grudnia 2017 r. oddaliła, uniemożliwiając przeprowadzenie rzetelnego postępowania dowodowego co do tej przesłanki;

b) art. 214a pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez błędne przyjęcie, że brak było podstaw do zwrotu nieruchomości i ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz poprzedników prawnych skarżących a tym samym i skarżącego M. M., nieruchomości przy ul. [...], z uwagi na odbudowę lub remont dokonany ze środków publicznych, budynków, o których mowa w art. 5 dekretu z 26 października 1945 r., zniszczonych w latach 1938 - 1945 więcej niż w 66 %, podczas gdy okoliczność ta nie stanowiła przesłanki zwrotu nieruchomości i odmowy oddania gruntu w wieczyste użytkowanie prawowitym właścicielom nieruchomości i ich następcom prawnym, z uwagi na fakt że przepis wprowadza kryterium, "można odmówić" a nie "odmawia się" ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, a ponadto Komisja nie przeprowadziła postępowania dowodowego na wykazanie, że budynek został odbudowany w 100 % ze środków publicznych, zaś skarżący wykazali w toku postępowania dekretowego prawo do przedmiotowej nieruchomości i fakt jej posiadania przez poprzedników prawnych, co spełniało warunek, o którym mowa w art. 7 ust. 1 i ust. 5 dekretu, a także wyłączało przesłankę odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego z mocy art. 214a pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także poprzez całkowite zaniechanie przeprowadzenia przez Komisję jakiegokolwiek postępowania dowodowego w tym zakresie, urzeczywistniającego zasady wynikające z art. 6, 7, 77 § 1, 75 § 1, 80 i 81 k.p.a.;

c) art. 65 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 3531 k.c. w zw. z art. 9 Konstytucji w zw. z art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności w zw. z art. 1 i art. 5 Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz.U.95.36.175,1998-11-01, zm. Dz.U.98.147.962) sporządzony w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. oraz sporządzony w Strasburgu 16 września 1963 r. (Dz. U. z dnia 4 kwietnia 1995 r.) oraz sprzecznie z art. 3 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r. - poprzez nieuprawnioną i pozbawioną podstaw, także ustrojowych, w zakresie wejścia w życie uprawnienia do orzekania przez Komisję jako organu sądowego (at. 10 ust. 2 Konstytucji RP) w przedmiocie oceny stosunków umownych skarżących z osobami, z którymi stosunki umowne zostały zawarte (umowa M. M. z A. K. z [...] sierpnia 2012 r. oraz umowa z [...] września 1999 r. sporządzona w formie aktu notarialnego za Repertorium [...] zawarta między M. M. a K. B.), bez wniosku A. K., występującej także jako następca prawny po K. B., jako strony ww. czynności prawnych, tj. w przedmiocie oceny woli stron tych czynności prawnych związanych z nabyciem przez M. M. praw i roszczeń do przedmiotowej nieruchomości na podstawie zawartych umów i w konsekwencji orzeczenie, jako organ (Komisja) do tego niepowołany w rozumieniu art. 10 ust. 2 Konstytucji RP, o ocenie tych stosunków umownych z wyłączeniem woli stron, a także zaniechanie przeprowadzenia w tej materii jakiegokolwiek postępowania dowodowego z udziałem zainteresowanych stron, w tym w szczególności A. K., w charakterze świadka - który to dowód z przesłuchania w charakterze świadka A. K. został postanowieniem Komisji z [...] grudnia 2017 r. oddalony, co uniemożliwiło ocenę przesłanki uchylenia decyzji reprywatyzacyjnej, w oparciu o ocenę w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r., w kontekście uznania tych czynności za rażąco sprzeczne z interesem społecznym, a tym samym z naruszeniem zasad wynikających z art. 6, art. 7 k.p.a. oraz art. oraz art. 77 § 1 k.p.a. i art. 75 § 1 k.p.a. i art. 80 oraz art. 81 k.p.a.;

d) art. 2 pkt 3 lit. a i lit. b ustawy z 9 marca 2017 r., poprzez orzeczenie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] września 2012 r., w warunkach wiedzy o toczącym się przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym postępowaniu w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją z [...] września 2012 r., które zostało wznowione postanowieniem z [...] lipca 2014 r. nr [...], a które to postępowanie po wznowieniu zostało decyzją z [...] sierpnia 2014 r. nr [...] zawieszone do czasu zakończenia postępowania prowadzonego przez SKO w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] września 2012 r.;

e) art. 29 ust. 1 pkt 2 i art. 29 ust. 1 pkt 3a w zw. z art. 30 ust. 1 pkt. 1, pkt 3, pkt. 4 pkt 4a, pkt 4b, pkt 5, pkt. 6, art. 40e ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r., w zakresie w jakim normy te stanowiły przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji w części (pkt 1) i uchylenia jej w pozostałym zakresie opisanym w pkt 2 decyzji i orzeczeniu o nakazaniu [...] przejęcia w zarząd nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] przy ul. [...] na zasadzie art. 184a-186a ustawy o gospodarce nieruchomościami - podczas gdy normy te stoją w oczywistej sprzeczności z normami art. 16 § 1, § 2 i 3 k.p.a.

W związku z powyższym skarżący M. M. i B. Z. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W obszernym uzasadnieniu skargi rozwinięto argumentację na poparcie zgłoszonych w niej zarzutów.

Skargę na decyzję Komisji z [...] marca 2018 r. wniosła również A. K.

W uzasadnieniu skargi przedstawiła swoje stanowisko w sprawie, w tym aprobujące dla zbadania nieprawidłowości związanych z ustaleniem kręgu spadkobierców dawnych właścicieli przedmiotowej nieruchomości. Wskazała również na brak wezwania do przedłożenia dowodów na okoliczność posiadania nieruchomości hipotecznej przy (obecnie) ul. [...] przez jej dawnych właścicieli. Podniosła, że stwierdzenie w zaskarżonej decyzji niezbadania posiadania nieruchomości powinno prowadzić do uchylenia decyzji reprywatyzacyjnej i przekazania postępowania reprywatyzacyjnego do ponownego rozpoznania, w ramach którego zgodnie z ciężarem dowodu przewidzianym w art. 30 ust. 3 ustawy z 9 marca 2017 r. skarżąca mogłaby przedstawić dowody na okoliczność zaistnienia przesłanki posiadania nieruchomości.

Skargę na decyzję Komisji z [...] marca 2018 r. wniosło również Miasto [...] w zakresie obejmującym wskazane części uzasadnienia tej decyzji. Zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie Miasto zarzuciło naruszenie:

1) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy z 9 marca 2017 r. poprzez niezgodne z prawem zapisy w punkcie 2 (str. 32 tytuł punktu), w punktach 2.1.-2.2. (str. 32-34); 2.6. (str. 36) i 2.8.-2.9. (str. 37) oraz 8.3 (str. 64 akapit 3 od góry) uzasadnienia - obejmujące rzekome uchybienia Prezydenta [...], w tym w szczególności następujące "nie zbadał okoliczności istotnej dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy przesłanki posiadania nieruchomości na chwilę złożenia wniosku przez dawnych współwłaścicieli, (...) zaniechanie pogłębionej analizy w zakresie posiadania nieruchomości przez Z. M. zmarłego w K. [...] maja 1940 r., a więc niemal 8 lat przed złożeniem wniosku dekretowego, stanowi rażące naruszenie prawa" oraz "naruszył w sposób rażący powyżej wskazane standardy prowadzenia postępowania administracyjnego, obowiązujące w demokratycznym państwu prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej." czy też ,,w sposób rażący naruszył przepisy prawa art. 7 w związku z art. 77 § 1 kpa i w konsekwencji art. 7 ust. 1 dekretu, poprzez prowadzenie postępowania z rażącym uchybieniem zasadom: prawdy obiektywnej, rzetelności, bezstronności i czynnego udziału stron w postępowaniu" oraz ochrony interesu społecznego i sprawiedliwości społecznej." - podczas gdy prawidłowa wykładnia art. 7 dekretu, zgodna z jednolitą linią orzeczniczą prezentowaną od początku obowiązywania dekretu aż do czasów współczesnych przez organy dekretowe (w tym w okresie PRL przez Prezydium Rady Narodowej [...]), organy administracji dokonujące oceny legalności decyzji dekretowych w trybie art. 156-158 k.p.a. (w tym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] i właściwych ministrów), jednolitą i utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, znajdująca także pełne oparcie w poglądach przedstawicieli doktryny prawa, wskazuje, że przesłanka posiadania nieruchomości nie dotyczyła przeddekretowych właścicieli nieruchomości, (stąd nie była badana przy rozstrzyganiu wniosków dekretowych), a jedynym kryterium oceny zasadności wniosków było spełnienie przesłanki zgodności korzystania z gruntu z jego przeznaczeniem w planie zabudowy (zagospodarowania przestrzennego), określonej w art. 7 ust. 2 dekretu - w konsekwencji czego Prezydent [...] nie oceniając tej kwestii i nie zamieszczając rozważań w tym zakresie w uzasadnieniu decyzji reprywatyzacyjnej nie dopuścił się żadnych nieprawidłowości; ponadto wniosku dekretowego nie składał Z. M., ale jego żona, jako kurator nad jego majątkiem ustanowiony przez sąd, a zatem stwierdzenie przez Komisję obowiązku Prezydenta [...] badania posiadania przez Z. M. przedmiotowej nieruchomości jest całkowicie chybione; natomiast wskazany przez Komisję art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. nie obowiązywał na dzień wydania decyzji reprywatyzacyjnej, a zatem Prezydent [...] nie mógł go naruszyć;

2) art. 107 § 3 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 i 4a ustawy z 9 marca 2017 r. poprzez niezgodne z prawem i bezpodstawne w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stwierdzenia - zawarte w punktach: 3 (tytuł) oraz 3.1.-3.8. (str. 37-41) a także 3.11-3.12 (str. 43), 3.14 (str. 45) oraz 8.3. (str. 64 akapit 3. od dołu zdania 1-2) uzasadnienia - dotyczące nieprawidłowo prowadzonego przez Prezydenta [...] postępowania administracyjnego, w toku którego rzekomo nieprawidłowo ustalił krąg stron postępowania - w szczególności przez takie stwierdzenia jak: "przebieg spadkobrania nie był w ogóle przedmiotem rozważań Prezydenta [...]", "organ administracji publicznej nie był związany treścią postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku i aktów notarialnych", "Prezydent [...] nie ustalił, czy (...) spadek po H. M. był spadkiem wakującym w rozumieniu art. 811 Kodeksu Napoleona." "Okoliczność ta - której nie ustalił organ wydający decyzję reprywatyzacyjną - miała niewątpliwie istotny wpływ na ustalenie kręgu stron postępowania dekretowego" oraz "Prezydent ustalając stan faktyczny sprawy oparł się bezkrytycznie na przedstawionym przez strony postanowieniu z dnia [...] stycznia 2002r. sygn. akt [...] wydanym przez Sąd Rejonowy dla [...] w [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po Z. M." - podczas gdy materiał dowodowy w sprawie reprywatyzacyjnej w zakresie ustalenia kręgu stron postępowania został zebrany zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a.), a dokumentom urzędowym w postaci zaświadczeń hipotecznych, odpisów orzeczeń sądowych decyzji administracyjnych czy aktów notarialnych, zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a., służy domniemanie prawdziwości (autentyczności) i zgodności z prawdą; ustalanie kręgu spadkobierców z uwzględnieniem przepisów Kodeksu Napoleona należało w okresie 1945-2012 r. i należy obecnie do właściwości sądów powszechnych (cywilnych) oraz, od kilku lat, ponadto do notariuszy, a nie do organów administracji; zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. prawomocne orzeczenie sądu cywilnego wiąże organy administracji publicznej; w sądowym postępowaniu spadkowym po zmarłej w 1968 r. Z. M. interesy majątkowe Skarbu Państwa były reprezentowane przez pełnomocnika Izby Skarbowej w [...], który to fakt został błędnie pominięty milczeniem przez Komisję; ponadto okazało się, że wbrew treści pisma K. B. skierowanego do SKO w [...] z [...] maja 1997 r. jedynym spadkobiercą po Z. M. zmarłej bezpotomnie nie był Skarb Państwa, ale odnaleziona przez Komisję A. K. będąca siostrzenicą ww. osoby. Przedmiotem administracyjnego postępowania dekretowego było rozpoznanie wniosku dekretowego o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości złożonego w imieniu jej współwłaścicieli przez ustanowionego w sprawie adwokata B. B., a nie przejmowanie spadku po H. M. (zmarłej w maju 1944 r. w W.), która była matką Z. M., jednego ze współwłaścicieli nieruchomości (zmarłego w maju 1940 r. w K.) na Skarb Państwa, z powołaniem się na konstrukcję prawną spadków wakujących, unormowaną w Kodeksie Napoleona z 1804 r. i nie stosowaną przez sądy powszechne po 1989 r. Do kompetencji Prezydenta [...] nie należy też kontrola prawomocnych orzeczeń sądów powszechnych;

3) art. 107 § 3 w zw. z art. 19 i art. 20 k.p.a. w zw. z art. 50 ustawy o samorządzie gminnym w zw. z art. 7 ust. 2 dekretu w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 i 4a ustawy z 9 marca 2017 r. poprzez nieuprawnione zastosowanie, w punkcie 3.13. (str. 43-45) uzasadnienia, do oceny postępowania i wydanej w jego wyniku decyzji reprywatyzacyjnej art. 50 ustawy o samorządzie gminnym, który nie ma zastosowania w sprawach dekretowych, zamiast: 1) art. 7 ust. 2 dekretu, który stanowił podstawę działania Prezydenta [...] jako organu administracji w sprawach dekretowych oraz jednocześnie merytoryczną podstawę rozpoznania wniosku dekretowego decyzją z [...] września 2012 r., 2) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 2 dekretu, który stanowił podstawę wydania decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] z [...] grudnia 1999 r., nr [...], stwierdzającej nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] sierpnia 1950 r., nr [...], którego skutkiem była m.in. konieczność ponownego rozpatrzenia wniosku dekretowego z [...] marca 1948 r. co leżało w kompetencji Prezydenta [...];

4) art. 107 § 3 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 30 § 4, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 65 k.c. w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z 9 marca 2017 r., poprzez niezgodne z prawem i bezpodstawne w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stwierdzenia - zawarte w punktach 5.1.-5.3. w całości (str. 48) oraz w punkcie 8.3. (str. 64 akapit 1. od dołu) - dotyczące rzekomo "nieprawidłowego wyliczenia wielkości udziałów beneficjentów w decyzji przyznającej prawo użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości". Zdaniem Komisji, udział w prawach do nieruchomości należny M. M. powinien być dwa razy większy niż ten orzeczony w decyzji reprywatyzacyjnej - tymczasem udział ten jest, w świetle zasad wykładni treści oświadczeń woli określonych w art. 65 Kodeksu cywilnego, wyliczony prawidłowo;

5) przepisów postępowania tj. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 ust. 1-2, art. 19 i art. 20 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2 - 3 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 6 ustawy z 9 marca 2017 r. poprzez zawarcie niejednoznacznych, nieprecyzyjnych i wprowadzających w błąd stwierdzeń w decyzji - tj. w tytule punktu 7. (str. 51): "Wydanie decyzji reprywatyzacyjnej doprowadziło do skutków rażąco sprzecznych z interesem społecznym, w szczególności w postaci utrudniania korzystania z lokalu i celem, dla którego ustanowiono użytkowanie wieczyste."; tytule punktu 7.4. (str. 56): "Zdaniem Komisji sytuacja lokatorów kamienicy przy ul. [...] w [...] w następstwie wydania decyzji reprywatyzacyjnej radykalnie się pogorszyła w wielu aspektach faktycznych i prawnych."; w punkcie 7.10 w całości (str. 61) "W ocenie Komisji decyzja Prezydenta [...] z dnia [...] września 2012r. nr [...] doprowadziła do skutków rażąco sprzecznych z interesem społecznym, w szczególności poprzez zastosowanie przez M. M. zachowań, w tym także przemocy, uporczywie i w sposób istotnie utrudniających korzystanie z lokali w nieruchomości [...], wobec osób zajmujących lokale przy ul. [...]."; w punkcie 8.3. (str. 65 akapit 4 od góry): Prezydent [...] w sposób rażący naruszył przepisy prawa - tzn.: "art. 7 w związku z art. 77 § 1 kpa i w konsekwencji art. 7 ust. 1 dekretu, poprzez prowadzenie postępowania z rażącym uchybieniem zasadom: prawdy obiektywnej, rzetelności oraz ochrony interesu społecznego i sprawiedliwości społecznej" - podczas gdy Komisja ocenia skutki decyzji reprywatyzacyjnej post factum, a Prezydent [...], po pierwsze w chwili wydawania decyzji reprywatyzacyjnej, na podstawie przepisów prawa wówczas obowiązujących, nie miał możliwości uwzględnienia interesu społecznego w rozumieniu przedstawionym przez Komisję (tzn. jako interes faktyczny lokatorów), bowiem okoliczność ta nie stanowiła przesłanki odmowy uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego, a po drugie Prezydentowi [...] nie można przypisywać obecnie rażącego naruszenia prawa i obarczać go odpowiedzialnością za działania, które były podejmowane już po wydaniu decyzji, przez osoby trzecie w stosunku do lokatorów nieruchomości. Komisja bezzasadnie łączy przypadki łamania praw lokatorów z samą kwestią wydawania decyzji reprywatyzacyjnej, podczas gdy nie zachodzi między nimi żadna relacja. Przyczyną łamania praw lokatorów nie jest wydanie decyzji reprywatyzacyjnej, ale działania osób trzecich, w tym M. M., te prawa naruszających a zatem te osoby ponoszą odpowiedzialność za swoje czyny. Brak podstaw do stwierdzenia normalnego związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy wydaniem decyzji reprywatyzacyjnej, a łamaniem praw lokatorów przez beneficjenta decyzji, a w konsekwencji brak podstaw do stwierdzenia, że decyzja ta doprowadziła do skutków rażąco sprzecznych z interesem społecznym;

6) art. 107 § 3 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 40e ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r. poprzez bezpodstawne, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, stwierdzenia - zawarte w punkcie 12.4 (str. 72) - że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że stan nieruchomości wymagał nakazania [...] przejęcia zarządu całą nieruchomością, w szczególności z tego powodu, że stan klatek schodowych oraz mieszkań był niezadawalający a śmieci nie były wywożone - podczas gdy te okoliczności nie usprawiedliwiają nakazania Gminie przejęcia zarządu w sytuacji gdy: zarząd ten wykonuje zarząd wspólnoty mieszkaniowej tworzonej z mocy prawa przez właścicieli odrębnych lokali oraz Gminę, a ponadto Gmina nadal jest w posiadaniu dziewięciu niesprzedanych lokali w przedmiotowym budynku, którymi zarządza.

W związku z powyższymi zarzutami Miasto [...] wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej uzasadnienia w zakresach wskazanych powyżej oraz zasądzenie kosztów postępowania. W obszernym uzasadnieniu skargi rozwinięto argumentację na poparcie zgłoszonych zarzutów.

W odpowiedziach na skargi M. M. i B. Z., A. K. oraz Miasta [...] Komisja wniosła o ich oddalenie z uwagi na oczywistą bezzasadność, szczegółowo odnosząc się do zgłoszonych we wszystkich skargach zarzutów i twierdzeń skarżących.

Postanowieniem z 5 września 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1022/18 oraz 5 września 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1023/18, na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. I SA/Wa 976/18 (ze skargi M. M. i B. Z.), I SA/Wa 1022/18 (ze skargi A. K.) oraz I SA/Wa 1023/18 (ze skargi Miasta [...]) oraz zarządził prowadzenie ich pod wspólną sygnaturą akt I SA/Wa 976/18.

Pismem procesowym z [...] października 2018 r. uczestnicy postępowania W. B., W. W., E. Ł., H. Ł., J. P. i Z. S. wnieśli o oddalenie skarg.

Na rozprawie w dniu 25 września 2019 r. Sąd dopuścił w sprawie wniosek skarżących B. Z. i M. M. o przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do pisma z [...] czerwca 2018 r., a następnie rozprawę odroczył z uwagi na złożenie przez Miasto [...] wniosku o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd Rejonowy dla [...] prowadzonej pod sygn. akt [...].

Pismem z [...] października 2019 r. Prokuratura Regionalna we [...] nadesłała, na wezwanie Sądu, akt oskarżenia w sprawie [...].

Postanowieniem z [...] listopada 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku [...] i zapoznaniu się z ww. aktem oskarżenia, odmówił zawieszenia postępowania sądowego.

Pismem z [...] lutego 2020 r. pełnomocnik organu wniósł o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z protokołu rozprawy, która odbyła się przed Sądem Rejonowym dla [...] w sprawie z aktu oskarżenia wniesionego przez Prokuraturę Regionalną we [...] (sygn. akt [...]).

Pismem z 13 lutego 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wystąpił do Sądu Okręgowego w [...] [...] Wydział Karny (do którego sprawę przekazano z Sądu Rejonowego dla [...]) o nadesłanie odpisów protokołów z posiedzeń tego Sądu, które odbyły się w dniach [...] grudnia 2019 r., [...] stycznia 2020 r. i [...] lutego 2020 r. w sprawie o sygn. akt [...] (dotyczącej aktu oskarżenia wniesionego przez Prokuraturę Regionalną we [...] o sygn. akt [...]). Odpisy powyższych protokołów wpłynęły do Sądu [...] lutego 2020 r.

Pismem z [...] marca 2020 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej del. do Prokuratury Regionalnej we [...] zgłosił swój udział w postępowaniu i przedstawił swoje stanowisko w sprawie.

Zarządzeniem z 8 czerwca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w związku z obowiązywaniem stanu epidemii z powodu COVID-19, mając na uwadze treść art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), dodanego art. 46 pkt 21 ustawy z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875), uznając rozpoznanie sprawy za konieczne, w szczególności z uwagi na datę wpływu skarg do sądu i dotychczasowy okres oczekiwania stron na zakończenie postępowania sądowego, skierował niniejszą sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Z uwagi bowiem na ilość stron postępowania przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Pismem procesowym z [...] lipca 2020 r. [...] Stowarzyszenie [...] wniosło o oddalenie skarg, poparło wniosek organu z [...] lutego 2020 r. o przeprowadzenie dowodu z dokumentów oraz wskazało, że z uwagi na swój charakter niniejsza sprawa powinna być przeprowadzona jawnie.

Zarządzeniem z 29 lipca 2020 r., w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, mając na uwadze treść art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dodanego art. 46 pkt 21 ustawy z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 875), sprawę skierowano na posiedzenie niejawne na dzień 29 września 2020 r.

Postanowieniem z 29 września 2020 r., po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku organu o dopuszczenie dowodów z dokumentów opisanych w piśmie procesowym z [...] lutego 2020 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dopuścił dowód zgodnie z wnioskiem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Po analizie akt sprawy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich (dalej jako "Komisja") z [...] marca 2018 r., jak również poprzedzająca ją decyzja Prezydenta [...] z [...] września 2012 r. (dalej jako "decyzja z [...] września 2012 r." lub "decyzja reprywatyzacyjna") rażąco naruszają prawo, co uzasadniało stwierdzenie ich nieważności.

Zaskarżona decyzja została wydana przez Komisję na podstawie przepisów ustawy z 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2017 r. poz. 718 ze zm., dalej jako "ustawa z 9 marca 2017 r.").

Zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy z 9 marca 2017 r. Komisja jest organem administracji publicznej stojącym na straży interesu publicznego, w zakresie postępowań w przedmiocie wydania decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...]. Art. 3 ust. 2 powołanej ustawy stanowi zaś, że zadaniem Komisji jest wyjaśnianie nieprawidłowości i uchybień w działalności organów i osób prowadzących postępowania w przedmiocie wydawania decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości [...] oraz występowanie do właściwych organów w razie stwierdzenia w toku postępowania przed Komisją istnienia okoliczności sprzyjających wydawaniu decyzji reprywatyzacyjnych z naruszeniem prawa lub popełnianiu przestępstw bądź utrudniających ich ujawnianie.

Komisja jest zatem specjalnym organem powołanym do usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych wydanych z naruszeniem prawa. Dla realizowania tego celu ustawodawca wyposażył ten organ w bardzo szerokie kompetencje. Komisja jest, między innymi, uprawniona do uchylania decyzji reprywatyzacyjnych (przez które zgodnie z art. 2 pkt 3 lit. a ustawy z 9 marca 2017 r. należy rozumieć zarówno decyzje ostateczne, jak i nieostateczne), wydawania w tym zakresie decyzji merytorycznych, czyli rozpoznawania wniosków dekretowych, ale również jest uprawniona do stwierdzenia nieważności decyzji reprywatyzacyjnej, jeżeli zachodzą przesłanki określone w art. 156 k.p.a.

Podsumowując, jeśli Komisja uzna, że przy wydaniu decyzji reprywatyzacyjnej doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 k.p.a., jest obowiązana do stwierdzenia nieważności takiej decyzji.

W rozpoznawanej sprawie jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji Komisja wskazała art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy z 9 marca 2017 r., w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 oraz art. 29 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 1, pkt 3, pkt 4, pkt 4a, pkt 4b, pkt 5, pkt 6, art. 40e ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r. oraz art. 7 ust. 1 w związku z art. 5 dekretu z 26 października 1945 r. oraz art. 108 § 1 k.p.a.

Powołując się na powyższe przepisy Komisja stwierdziła nieważność decyzji reprywatyzacyjnej w części (pkt 1), uchyliła decyzję reprywatyzacyjną w części obejmującej punkty 1 i 2 rozstrzygnięcia i odmówiła ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w powyższym zakresie (pkt 2), utrzymała w mocy decyzję reprywatyzacyjną w pozostałym zakresie tj. w części obejmującej punkt 3 rozstrzygnięcia, nakazała Miastu przejęcie zarządu nieruchomością stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...], położoną przy ul [...] w [...] (pkt 4) oraz nadała decyzji rygor natychmiastowej wykonalności (pkt 5).

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że powodem stwierdzenia nieważności decyzji reprywatyzacyjnej w części było ustalenie przez Komisję, że decyzja z [...] września 2012 r. została skierowana do osób nieżyjących w dacie jej wydania, a tym samym rażąco narusza prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 38 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r. Komisja uznała również, że w sprawie zachodzą przesłanki obligujące organ do uchylenia decyzji reprywatyzacyjnej w części obejmującej punkt 1 i 2 rozstrzygnięcia i jednoczesnego merytorycznego orzeczenia w tym zakresie o zasadności wniosku dekretowego. Jednocześnie Komisja utrzymała w mocy decyzję reprywatyzacyjną w części obejmującej pkt 3 rozstrzygnięcia uznając, że w tej części decyzja reprywatyzacyjna nie narusza prawa lub interesu społecznego.

W ocenie Sądu, opisane rozstrzygnięcie Komisji dotknięte jest wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Choć bowiem w zaskarżonej decyzji Komisja prawidłowo dostrzegła, że decyzja z [...] września 2012 r. rażąco narusza przepis prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 1 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. poz. 279 oraz z 1985 r. poz. 99), dalej zwany "dekretem", to jednak nie wyciągnęła z tego spostrzeżenia stosownych wniosków.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 dekretu, dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, a jeżeli chodzi o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie - użytkownicy gruntu mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną.

Z powyższego wynika, że prawo wieczystej dzierżawy (obecnie prawo użytkowania wieczystego) mogło być przyznane wyłącznie do gruntu stanowiącego uprzednio własność przeddekretowego właściciela. Nie było natomiast możliwe przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości, która nie należała do dawnych właścicieli hipotecznych.

W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że skarżący M. M. i B. Z. nabyli roszczenia dekretowe wyłącznie do dawnej nieruchomości hipotecznej nr [...]. Tymczasem decyzją Prezydenta [...] z [...] września 2012 r. przyznano skarżącym udziały w prawie użytkowania wieczystego części gruntu oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...], położonego w [...] przy ul. [...]. W toku prowadzonego przed Komisją postępowania ustalono natomiast, że przedmiotowy grunt (działka nr [...]) pochodzi nie tylko z dawnej nieruchomości [...] hip. nr [...] (w części o powierzchni [...] ha), ale również z gruntu niehipotekowanego (w części o powierzchni [...] ha) – dawnej ulicy [...]. Ustalenia te wynikają w sposób nie budzący wątpliwości ze znajdującej się w aktach sprawy analizy geodezyjno – prawnej porównania granic dawnej nieruchomości [...] hip. nr [...] z granicami działki ewidencyjnej nr [...] (k. 669 – 684 akt administracyjnych). We wspomnianej analizie wykonanej na zlecenie organu geodeta uprawniony R.P., na podstawie dokumentacji geodezyjnej, odtworzył granice dawnej nieruchomości [...] hip. [...], a następnie rozliczył jej powierzchnię w obecnych działkach geodezyjnych.

Powyższe oznacza, że w wyniku decyzji z [...] września 2012 r. następcy prawni dawnych właścicieli nieruchomości hipotecznej nr [...] nabyli udziały w prawie użytkowania wieczystego gruntu (obecnej działki ewidencyjnej nr [...]), którego część nie była przedmiotem własności przeddekretowych właścicieli nieruchomości i nie była objęta wnioskiem dekretowym.

W ocenie sądu w składzie orzekającym, przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości, której część nie stanowiła własności poprzedników prawnych beneficjentów decyzji reprywatyzacyjnej, i co za tym idzie nie dotyczył jej wniosek dekretowy, rażąco narusza art. 7 ust. 1 dekretu.

W konsekwencji uznać należało, że decyzja Prezydenta [...] z [...] września 2012 r. została wydana z rażącym naruszeniem powołanego przepisu. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że opisaną wadliwość decyzji reprywatyzacyjnej Komisja dostrzegła. Wyciągnęła jednak z niej błędne wnioski uznając, że wskazana wada wypełnia przesłankę uchylenia decyzji reprywatyzacyjnej określoną w art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy z 9 marca 2017 r.

Dostrzeżona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji okoliczność, że decyzja reprywatyzacyjna z [...] września 2012 r. dotknięta jest kwalifikowaną wadą prawną uzasadniała wyeliminowanie tej decyzji z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności. Oznacza to, że rozstrzygnięcie Komisji powinno być inne niż uchylenie decyzji reprywatyzacyjnej i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy z 9 marca 2017 r. Komisja powinna była bowiem, na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3a w związku z art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego i w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., stwierdzić nieważność decyzji reprywatyzacyjnej, gdyż zaistniała ku temu przesłanka określona w art. 156 § 1 k.p.a.

Niedostrzeżenie przez Komisję konieczności stwierdzenia nieważności decyzji reprywatyzacyjnej z podanych wyżej przyczyn oznacza, że Komisja rażąco naruszyła art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy z 9 marca 2017 roku w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego.

W tym miejscu podkreślić trzeba, że uchylając decyzję reprywatyzacyjną w części obejmującej punkty 1 i 2 rozstrzygnięcia Komisja, na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy z 9 marca 2017 r., jednocześnie ponownie rozpoznała wniosek dekretowy. W wyniku ponownego rozpoznania tego wniosku Komisja odmówiła ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w powyższej części. Oznacza to, że (negatywne) rozpoznanie wniosku dekretowego przez Komisję nastąpiło - podobnie jak wcześniej (pozytywne) rozpoznanie wniosku dekretowego przez Prezydenta - również w odniesieniu do nieruchomości (obecnej działki ewidencyjnej nr [...]), której część nie była przedmiotem własności przeddekretowych właścicieli nieruchomości. Orzekając zatem co do istoty (w przedmiocie rozpoznania wniosku dekretowego) Komisja popełniła ten sam błąd co Prezydent. Rozpoznała bowiem wniosek dekretowy w tym samym zakresie (tylko negatywnie), czym rażąco naruszyła art. 29 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 7 ust. 1 i ust. 2 dekretu warszawskiego.

Sąd wskazuje, że przedmiotowa sprawa rozpoznawana była na skutek skargi M. M. i B. Z., którzy wnosili o uchylenie decyzji Komisji uznając ją za wadliwą oraz skargi Miasta [...], które wskazywało, że nie wnosi o uchylenie decyzji Komisji, a kwestionuje jedynie wybrane fragmenty uzasadnienia tej decyzji. W myśl art. 134 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a., Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Jednocześnie Sąd uznał, że z uwagi na treść art. 135 p.p.s.a., w celu usunięcia naruszenia prawa jakim było przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości, której część nie stanowiła własności poprzedników prawnych beneficjentów decyzji reprywatyzacyjnej, konieczne było stwierdzenie również nieważności decyzji reprywatyzacyjnej z [...] września 2012 roku.

Niezależnie od powyższego, w ocenie Sądu, rozstrzygnięcie Komisji dotknięte jest również wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. z powodu trwałej niewykonalności.

Przypomnieć trzeba, że weryfikując decyzję Prezydenta z [...] września 2012 r. Komisja stwierdziła nieważność decyzji reprywatyzacyjnej "w części" (pkt 1 zaskarżonego rozstrzygnięcia). Zdaniem Sądu, zastosowana przez organ forma powyższego rozstrzygnięcia polegająca na stwierdzeniu nieważności decyzji reprywatyzacyjnej "w części" jest wadliwa. Nie pozwala ona bowiem na ustalenie w jakiej części organ derogował decyzję reprywatyzacyjną z obrotu prawnego, co w konsekwencji prowadzi do niewykonalności zaskarżonej decyzji.

Wskazać trzeba, że elementy formalne decyzji administracyjnej zawiera art. 107 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a., elementem każdej decyzji administracyjnej jest, między innymi, jej rozstrzygnięcie. Rozstrzygnięcie (nazywane również sentencją decyzji) wyraża wolę organu administracji publicznej, której załatwienie wymaga formy decyzji. W piśmiennictwie i orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje słuszny pogląd, że decyzja organu administracji publicznej nakładająca na stronę postępowania obowiązek określonego zachowania lub też konkretyzująca określone uprawnienia powinna obowiązek ten lub uprawnienie wyrażać precyzyjnie, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji. Innymi słowy mówiąc, rozstrzygnięcie, jako element decyzji administracyjnej, będący wiążącym ustaleniem konsekwencji stosowanego przepisu prawa materialnego, musi być indywidualne co do adresata decyzji jak i konkretne co do przedmiotu uprawnienia lub obowiązku. Ponadto, przedmiotu rozstrzygnięcia jego adresat nie może domyślać się z analizy uzasadnienia decyzji, gdyż to sentencja (osnowa) decyzji musi zawierać rozstrzygnięcie sprawy.

Z powyższego wynika, że zawarte w decyzji rozstrzygnięcie musi być tak zredagowane, aby wynikało z niego w sposób niebudzący wątpliwości jakie uprawnienia zostały przyznane lub jakie obowiązki zostały na stronę nałożone, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji - w przeciwnym wypadku decyzja może być niewykonalna (por. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, A. Golęba, M. Kamiński, T. Kiełkowski, Postępowanie Administracyjne, Warszawa 2017, s. 389 i powołane tam orzecznictwo). Rozstrzygnięcie musi być więc sformułowane w taki sposób, ażeby możliwe było następnie wykonanie decyzji dobrowolnie lub z zastosowaniem środków egzekucji administracyjnej (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2017, s. 586).

W ocenie Sądu, zawarte w pkt 1 zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcie o stwierdzeniu nieważności decyzji Prezydenta "w części" powyższych wymogów nie spełnia. Nie określa ono bowiem w jakiej części (w jakich granicach przedmiotowych) nastąpiło wyeliminowanie decyzji reprywatyzacyjnej z obrotu prawnego. Powyższe ocenić trzeba jako wadę określoną w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., bowiem prowadzi ona do niewykonalności zaskarżonej decyzji. Nie ulega przy tym wątpliwości, że opisana przeszkoda w wykonaniu zaskarżonej decyzji istniała już w dacie jej wydania i miała charakter trwały.

Stwierdzone kwalifikowane uchybienia, jakich dopuściła się Komisja orzekając w niniejszej sprawie, uczyniły przedwczesną merytoryczną ocenę zarzutów skarg.

Ponadto, z uwagi na fakt, że wyrok jest sprzeczny z żądaniami Miasta [...], jak i skarżących, jak również z uwagi na fakt, że stwierdzenie nieważności decyzji Komisji nie jest następstwem uwzględnienia jakiegokolwiek zarzutu skarżących czy Miasta, na podstawie art. 206 p.p.s.a., Sąd odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania na ich rzecz.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia Sądu (pkt 1 sentencji) stanowił art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 135 p.p.s.a.

Z kolei skarga A. K. podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. z uwagi na brak interesu prawnego w niniejszej sprawie (pkt 2 sentencji).

Zgodnie z art. 28 k.p.a., stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przepis ten nie stanowi jednak samoistnej normy prawnej do uznania danej osoby za stronę postępowania, gdyż ustalenie interesu prawnego lub obowiązku prawnego może nastąpić tylko w związku z normą prawa materialnego. Pojęcie "interes prawny", na którym oparta jest legitymacja procesowa strony w postępowaniu administracyjnym, należy ustalać według norm prawa materialnego, a mieć interes prawny znaczy to samo, co ustalić powszechnie obowiązujący przepis prawa, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot (osoba) jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności.

Na gruncie niniejszej sprawy swoją legitymację procesową A. K. wywodzi z powiązań rodzinnych ze zmarłą Z. M., a mianowicie jest jej siostrzenicą. Interes prawny skarżącej wynikać ma zatem z tego, że jest potencjalną spadkobierczynią po ww. osobie w przypadku, gdyby doszło do stwierdzenia nieważności testamentu Z. M., w którym do spadku zmarła powołała K. B. Przy czym postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z [...] stycznia 2002 r., zgodnie z którym spadek po Z. M. z mocy testamentu nabyła K. B., jest nadal w obrocie prawnym i nie zostało zainicjowane żadne postępowanie mające na celu jego wyeliminowanie.

A. K. nie jest więc stroną niniejszego postępowania, gdyż nie jest spadkobierczynią Z. M. Oznacza to, że nie ma ona i nigdy nie miała żadnych praw do nieruchomości położonej przy ul [...] w [...]. Skarżąca nie wykazała więc, że ma interes prawny na podstawie art. 28 k.p.a., a mianowicie, że decyzja Komisji narusza konkretne przepisy prawa materialnego, które stanowią o posiadaniu przez nią przymiotu strony w postępowaniu, a jedynie przedstawiła argumenty wskazujące na jej interes faktyczny.

Końcowo podnieść trzeba, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym miało miejsce w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dodanego art. 46 pkt 21 ustawy z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem rozpoznanie sprawy stało się konieczne z uwagi na datę wpływu skarg do sądu i dotychczasowy okres oczekiwania stron na zakończenie postępowania sądowego. Z uwagi jednak na znaczny wzrost wykrytych zakażeń w całym kraju (w dacie zarządzenia z 29 lipca 2020 r. liczba aktywnych zakażeń wyniosła w Polsce 9,532, zaś w dniu 29 września 2020 r. liczba ta wzrosła do 18,524 przypadków - dane ze strony: www.worldometers.info/coronavirus/country/poland), w tym na Mazowszu, oraz objęcia Warszawy strefą zagrożenia oraz ze względu na liczbę stron postępowania w niniejszej sprawie przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a nie można było przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.