Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1233/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-07-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Chustecka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędzia WSA Joanna Tarno, Protokolant Urszula Hoduń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2006 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia emerytalnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę 120 zł (słownie: sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

III SA/Wa 1233/06

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją, po rozpatrzeniu wniosku J. L. o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego /Dz. U. z 2000r. Nr 98, DOZ. 1071 z późn. zm., dalej k.p.a./, Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...].12.2005 r.

W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że we wniosku o ponowne umorzenie nadpłaty świadczenia Skarżąca nie przedstawiła nowych okoliczności mających wpływ na ewentualną zmianę decyzji.

W skardze na tą decyzję Skarżąca wskazała okoliczności powoływane już uprzednio, a w szczególności, iż choruje i jest niezdolna do pracy. Utrzymuję się z renty inwalidzkiej, która wynosi niepełne 600zł. Nie posiada żadnego majątku. Wyjaśnia przy tym okoliczności w jakich doszło do nadpłaty świadczenia.

W odpowiedzi na skargę Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniósł o oddalenie skargi w całości. W uzasadnieniu wskazał, iż decyzją z dnia [...] sierpnia 2005r. określono wysokość świadczenia emerytalnego nienależnie pobranego przez skarżącą w okresie od l.09.2001 r. do 30.06.2003r. i jednocześnie zobowiązano skarżącą do zwrotu tego świadczenia w łącznej kwocie 13.567, 77 zł, ustalając wartość miesięcznych potrąceń z przysługującej jej emerytury rolniczej. Prawidłowość postępowania organu administracji w tym zakresie potwierdzona została wyrokami sądowymi. Wyjaśnił też, że Skarżąca pismem z dnia 25.08.2005r. wniosła o rozłożenie na dogodne dla niej raty dochodzonej należności, a w dniu 23 .11.2005r. złożyła wniosek o całkowite umorzenie nadpłaty lub ustalenie miesięcznych rat maksymalnie w kwocie 100 zł. Po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania i uzyskaniu wywiadu majątkowego organ administracji odstąpił od żądania części nadpłaty w wysokości 5.000,00 zł, pozostała zaś część należności w kwocie 7.346,83 zł została rozłożona na 73 raty po 100,00 zł miesięcznie.

Wniosek Skarżącej nie zawierał nowych istotnych dla sprawy okoliczności, które mogłyby być podstawą zmiany podjętej w tej sprawie decyzji i umorzenia pozostałej kwoty nadpłaty, dlatego też organ administracji wydał decyzję ostateczną utrzymującą w mocy tę decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Tak określony zakres właściwości Sądu uniemożliwia uwzględnienie wniosku Skarżącej o umorzenie nadpłaconych świadczeń. Podstawę prawną do uchylenia decyzji stanowiło naruszenie art. 107 § 3k.p.a., który stanowi, iż uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Art. 107 K.p.a. określa podstawowe części składowe, jakie powinna decyzja zawierać. Do tych części ustawodawca zalicza między innymi uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie zatem stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2000 r., sygn. akt I SA/Kr 856/98, LEX nr 43041). Tak więc uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Uzasadnienie decyzji ma szczególne znaczenie przy ocenie prawidłowości decyzji przez organ wyższego stopnia, zwłaszcza decyzji o charakterze uznaniowym. Brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia bowiem - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego, gdyż to swobodne uznanie nie może być wszakże tożsame z dowolnością. Prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia decyzji administracyjnej ma kardynalne znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 K.p.a., a realizowanej na mocy art. 107 § 3 tego aktu prawnego. Organ administracyjny jest zobowiązany tą zasadą do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Elementem decydującym o przekonaniu strony, co do trafności rozstrzygnięcia, jest uzasadnienie decyzji. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ podatkowy pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. W świetle art. 107 § 3 K.p.a. w uzasadnieniu faktycznym należy przytoczyć wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonać na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny, czy dana okoliczność została udowodniona.

Obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę - w ramach motywowania podjętej decyzji - jest ustosunkowanie się do wszystkich okoliczności podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania. Odzwierciedlenie tego winno znaleźć się w uzasadnieniu decyzji. Brak odniesienia się przez organ rozstrzygający sprawę do podnoszonych przez stronę okoliczności stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje uchyleniem zaskarżonych decyzji. Postawiona powyżej teza znajduje oparcie w utrwalonym - w tym zakresie - orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przykładem takiego sposobu rozstrzygania może być wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 1611/00, LEX nr 80635, w którym to stwierdzono, że pominięcie w uzasadnieniu decyzji oceny okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast w wyroku z dnia 20 grudnia 1999 r., sygn. akt IV SA 274/97, LEX nr 48234, NSA skonstatował, że organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpoznać wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji. Wspomniane żądania, wnioski i zarzuty mogą być rzecz jasna zawarte także w złożonym przez stronę odwołaniu. Stąd obowiązkiem organu odwoławczego o podstawowym znaczeniu jest również przytoczenie w tym względzie treści odwołania oraz ustosunkowanie się do niego w uzasadnieniu wydanej decyzji.

Stosownie do art. 41a. pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników ( Dz. U. 1 1998r., Nr 7, poz. 25 z późn. zm. ) Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może umorzyć należności Kasy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub części.

Zważywszy, że motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej, wydanie przez organ na podstawie tego przepisu rozstrzygnięcia zobowiązuje ten organ do odniesienia się do kwestii istnienia bądź nieistnienia tych przesłanek w rozpoznawanej. Decyzja wydana przez organ podlega kontroli w drodze sądowej pod kątem jej prawidłowości. W rozpoznawanej sprawie jest to niemożliwe z uwagi na to, iż uzasadnienie decyzji zawiera jedynie stwierdzenie, iż Skarżąca we wniosku o ponowne rozpatrzenie nie przedstawiła nowych okoliczności.

Ze względu na powyższe naruszenie prawa postępowania Sąd na podstawie art. 145 §1pkt 1 lit. c p.p.s .a . orzekł jak na wstępie.