Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 196/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6369 Inne o symbolu podstawowym 636
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Szef Krajowej Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6, 7, 8  par. 1, 9, 11, 134
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (spr.), Sędziowie sędzia WSA Bogusław Cieśla, sędzia WSA Renata Nawrot, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 października 2018 r. sprawy ze skargi B. J. na postanowienie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia oddala skargę


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] października 2017 r., znak [...], Szef Krajowej Administracji Skarbowej (dalej: "SKAS"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") oraz art. 17 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej "u.p.e.a.") po rozpoznaniu wniosku z dnia [...] września 2017 r. wniesionego przez B. J. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Szefa Krajowej Administracji Skarbowej nr [...]z dnia [...] sierpnia 2017 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia SKAS [...] z dnia [...] maja 2017 r. - utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Uzasadniając ww. postanowienie, SKAS wyjaśnił, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec B. J. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] września 2015 r. wystawionego przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, obejmującego grzywnę w celu przymuszenia. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zawiadomieniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty w Urzędzie Skarbowym w [...].

Pismem z dnia [...] sierpnia 2016 r., uzupełnionym pismem z dnia [...] września 2016 r., B. J. wniosła na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. skargę na czynność organu egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] oddalił skargę, jako nieuzasadnioną. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ egzekucyjny stwierdził, iż czynność egzekucyjna została dokonana prawidłowo oraz była zgodna z obowiązującym prawem.

B. J., pismem z dnia [...] października 2016 r., złożyła do Dyrektora Izby Skarbowej w [...] zażalenie.

Dyrektor Izby Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...]. W uzasadnieniu postanowieniu organ II instancji uznał zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego za prawidłowe i zgodne z prawem oraz poinformował stronę, że wydane rozstrzygnięcie jest ostateczne w administracyjnym toku postępowania oraz że na powyższe rozstrzygnięcie przysługuje skarga do sądu administracyjnego.

Pomimo prawidłowego pouczenia o możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego B. J. pismem z dnia [...] grudnia 2016 r. wniosła zażalenie na to postanowienie za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w [...] do Ministra Rozwoju i Finansów.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] Szef Krajowej Administracji Skarbowej na podstawie art. 134 K.p.a. stwierdził niedopuszczalność zażalenia uznał bowiem, że przepisy prawa nie dopuszczają możliwości wniesienia zażalenia na ww. rozstrzygnięcie.

Pismem z dnia [...] czerwca 2017 r. B. J. wystąpiła do Ministra Rozwoju i Finansów z wnioskiem, w trybie art. 156 K.p.a. o orzeczenie nieważności m.in. postanowienia o nr [...] z dnia [...] maja 2017 r. Jako podstawę prawną swoich żądań wskazała naruszenie art. 231 oraz art. 238 Kodeksu karnego oraz fakt pogwałcenia zasady bezstronności przy wydawaniu zaskarżonych orzeczeń.

W związku z powyższym SKAS, pismem nr [...] z dnia [...] lipca 2017 r., wezwał B.J. do sprecyzowania żądania poprzez wskazanie podstawy prawnej żądania stwierdzenia nieważności. W odpowiedzi na wezwanie B. J. w piśmie z dnia [...] sierpnia 2017 r. wskazała, że podstawą prawną żądania stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia [...] maja 2017 r. jest art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. tj. wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie strony, w postanowieniu organ orzekający rażąco naruszył prawo, ponieważ nie zbadał zasadności prowadzenia postępowania egzekucyjnego. B. J. zarzuciła też naruszenie art. 10 K.p.a. poprzez brak możliwości uczestnictwa w toczącym się postępowaniu i brak powiadomienia o zebraniu materiału dowodowego, co uważa za naruszenie art. 10 K.p.a. Ponadto podniosła zarzuty dotyczące nieprawidłowości w wystawionych tytułach wykonawczych.

SKAS, po rozpoznaniu wniosku, postanowieniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. odmówił stwierdzenia nieważności własnego postanowienia z dnia [...] maja 2017 r.

B. J. [...] września 2017 r. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz stwierdzenie nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, 3, 6 i 7 K.p.a. postanowień SKAS nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. oraz nr [...] z dnia [...] maja 2017 r" postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2016 r., postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] nr [...] z dnia [...] października 2016 r. oraz tytułu wykonawczego wystawionego przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nr [...] z dnia [...] września 2015 r. Wskazała, że wierzyciel tj. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] września 2015 r. jest organem nieuprawnionym do wystawienia tytułu wykonawczego, a dochodzone na jego podstawie należności są niewymagalne. Świadczyć o tym mają dwa orzeczenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] czerwca 2011 r. oraz [...] grudnia 2015 r. Ponadto Strona uważa, że w obrocie prawnym nie istnieje żadna decyzja nakazowa Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, nakładająca na nią obowiązek prac przy zabytku w [...] w pow. [...]. B. J. podkreśliła, że organy administracyjne na żadnym z etapów postępowania nie odnoszą się do podnoszonego przez nią braku wymagalności dochodzonych należności i nielegalności tytułu wykonawczego a ponadto orzekają bez dokumentów merytorycznych sprawy tj. bez dwóch orzeczeń Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2017 r. organ powinien wypowiedzieć się co do wymagalności dochodzonych roszczeń jak również powołać się na decyzję administracyjną [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, która powinna leżeć u podstaw wystawienia każdego tytułu wykonawczego.

Zdaniem B. J., nie została ona poinformowana o zakończeniu postępowania w maju br. i kolejnego w sierpniu br. Rażącym naruszeniem prawa jest również niewykonanie żadnych czynności sprawdzających legalność żądania egzekucji, a także niewykonanie czynności dowodowych wynikających z K.p.a. Strona uważa, że postanowieniami z dnia [...] sierpnia 2017 r. oraz z dnia [...] maja 2017 r. pogwałcono zasady legalizmu, bezstronności, jawności i rzetelności wynikające z K.p.a.

Strona ponadto wymieniła postanowienia nr [...] z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r., w których toczą się postępowania o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z kolei postanowienie nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. wymienione przez Stronę nigdy nie zostało wydane.

W pocenie SKAS, zasadne było stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2017 r., że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności postanowienia SKAS z dnia [...] maja 2017 r. w związku z brakiem przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 pkt 2, 3, 6 i 7 K.p.a.

Organ przytoczył treść art. 156 § 1 K.p.a. i stwierdził, że stwierdzenie nieważności decyzji jest nadzwyczajnym środkiem weryfikacji decyzji administracyjnych, stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych wyrażonej w art. 16 K.p.a. Służy ochronie takich wartości jak ochrona porządku prawnego, ochrona praw nabytych, pewność, stabilność i bezpieczeństwo obrotu prawnego. Z tego też powodu tryb ten może być stosowany tylko w sytuacji niewątpliwego ustalenia wystąpienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 pkt 1-7 K.p.a., które to przesłanki z racji ich enumeratywnego wyliczenia nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej.

Organ administracji publicznej orzekający w tym nadzwyczajnym trybie, posiada jedynie uprawnienia kasacyjne tzn. rozstrzyga tylko i wyłącznie w kwestii istnienia bądź nieistnienia przesłanek z art. 156 § 1 K.p.a. Organ nadzoru, dokonując oceny czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 K.p.a., uwzględnia stan faktyczny i prawny z daty wydania kontrolowanej decyzji. Postępowanie nadzwyczajne nie jest trzecią instancją odwoławczą. W postępowaniu tym organ nie zbiera nowych dowodów i nie rozstrzyga o nowych okolicznościach ponad materiał zgromadzony już w aktach sprawy.

W związku z powyższym, nieuzasadnione były zarzuty B. J., że SKAS bez dowodów z dokumentów i bez analizy stanu prawnego, a także bez udziału strony orzekł o słuszności prowadzonych egzekucji oraz tego, że egzekucja administracyjna jest prowadzona bez podstawy prawnej ze względu na brak w obrocie prawny decyzji nakazowej ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, nakładający na Stronę obowiązek prac przy zabytku w [...].

SKAS wyjaśnił, że w swych postanowieniach nie powinien orzekać co do działań będących w kompetencji wierzyciela w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym. Wykracza to bowiem nie tylko poza jego właściwość, ale również poza granice przedmiotowej sprawy prowadzonej w postępowaniu nadzwyczajnym. Przedmiotowe postępowanie nadzwyczajne jest skutkiem rozstrzygnięcia, które zapadło w toku postępowania egzekucyjnego, które jest postępowaniem wykonawczym mającym na celu doprowadzenie do wykonania obowiązku ustalonego w innym postępowaniu. W związku z tym ani organ egzekucyjny ani organ nadzoru nie są uprawnione do badania zasadności ustalenia grzywny w celu przymuszenia. Zgodnie bowiem z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

W toku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznego postanowienia organ nie ma uprawnień do rozstrzygania w zakresie tego czy decyzja będąca podstawą wystawienia tytułu wykonawczego była zasadna i wymagalna. Natomiast okoliczność, że organy administracji publicznej nie podzielają stanowiska strony i nie orzekły zgodnie z jej oczekiwaniem nie stanowi podstawy stwierdzenia nieważności postanowienia SKAS z dnia [...] maja 2017 r., oraz poprzedzających go postanowień ww. organów.

Odnośnie zarzutu rażącego naruszenia prawa, który stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienia) na podstawie 156 § 1 pkt 2 K.p.a., organ wyjaśnił, że o jego zaistnieniu decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja (odpowiednio postanowienie), niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia obowiązującej zasady praworządności. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną.

Chodzi więc o sytuację, gdy istnienie tej sprzeczności da się ustalić poprzez proste ich zestawienie. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa.

Natomiast skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszająca prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Jednocześnie należy wskazać, iż zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądów administracyjnych została utrwalona teza, iż o fakcie wydania decyzji bez podstawy prawnej, możemy mówić w przypadku gdy nie ma przepisu prawnego, który umocowuje organ administracyjny do działania, bądź też przepis taki istnieje, ale nie spełnia wymagań podstawy prawnej działania organów tej administracji, polegającego na wydaniu decyzji administracyjnych i postanowień, rozumianych jako indywidualne akty administracyjne zewnętrzne.

Podstawą prawną wydania kwestionowanego orzeczenia był art. 134 K.p.a., z którego wynika, że warunkiem koniecznym, który musi zostać spełniony przed przystąpieniem przez organ odwoławczy do merytorycznego rozpoznania sprawy, jest stwierdzenie, że odwołanie jest dopuszczalne i zostało wniesione w terminie. Zatem, jeżeli organ odwoławczy stwierdzi, że zachodzi niedopuszczalność odwołania lub uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, wtedy wydaje postanowienie, stwierdzające niedopuszczalność odwołania albo uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Postanowienie takie jest ostateczne, nie służy na nie zażalenie. W świetle powyższego nie można zgodzić się ze stanowiskiem strony, iż postanowienie SKAS z dnia [...] maja 2017 r. zostało wydane bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ ustawodawca wyraźnie wskazał w art. 134 K.p.a., iż organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność zażalenia, co też organ uczynił.

Odnosząc się do zgłoszonego przez stronę zarzutu opartego na art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. tj. SKAS wyjaśnił, że zastosowanie tego przepisu następuje tylko w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Strona we wniosku z dnia [...] czerwca 2017 r. uzupełnionego pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r. (data wpływu do organu) oraz we wniosku z dnia [...] września 2017 r. o stwierdzenie nieważności ww. postanowienia nie przedstawiła żadnych dowodów świadczących, iż w obiegu prawnym znajduje się inne wcześniejsze prawomocne orzeczenie w tej samej sprawie. Postanowienie SKAS z dnia [...] maja 2017 r. jest jedynym prawomocnym orzeczeniem w sprawie. W związku z powyższym organ nie podzielił tego zarzutu o wystąpieniu przesłanki z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.

SKAS za nieuzasadniony uznał też zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 6 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji (odpowiednio postanowienia), która w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą. Oznacza to, że podstawą stwierdzenia nieważności jest okoliczność, że dokonanie czynności koniecznych do wykonania decyzji stanowiłoby czyn zagrożony karą. Przesłanka ta stanowi szczególny przypadek niewykonalności prawnej decyzji. Oznacza, że już samo podjęcie wykonania decyzji miałoby znamiona czynu zagrożonego sankcją karną. Postanowienie SKAS z dnia [...] maja 2017 r. nie stanowi przypadku określonego w tym przepisie, ponieważ nie nakłada ono żadnego obowiązku na stronę.

Nie zasługiwał też na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 7 K.p.a., że wydane postanowienie zawiera wady powodujące jego nieważność z mocy prawa. Przyjmuje się, że wada nieważności z mocy prawa to wada wynikająca z treści przepisu szczególnego. Tylko wtedy, kiedy istnieje przepis przewidujący "nieważność z mocy prawa" możliwe jest wyeliminowanie wadliwego orzeczenia z obrotu prawnego. Musi zatem istnieć przepis materialny w sposób wyraźny przewidujący sankcję nieważności w przypadku określonej wadliwości decyzji administracyjnej. W ocenie organu w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przesłanka wyeliminowania z obrotu prawnego orzeczenia z dnia [...] maja 2017 r. z uwagi na wady powodujące jego nieważność z mocy prawa. Dodatkowo podkreślić należy, że strona nie wskazała żadnej podstawy prawnomaterialnej, z której wynikałaby nieważność tego postanowienia.

Zobowiązana, czując się poszkodowana, może dochodzić odszkodowania od organu egzekucyjnego lub wierzyciela na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego za szkody wyrządzone wskutek niezgodnego z przepisami prawa wszczęcia lub prowadzenia egzekucji administracyjnej lub postępowania zabezpieczającego, zgodnie z art. 168b § 1 u.p.e.a.

Z tym postanowieniem nie zgodziła się B. J., która pismem datowanym na [...] grudnia 2017 r. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę (określając ją, jako "zażalenie"), jak również "na postanowienie z dnia [...].08.2017 i z dnia [...] maja 2017 oraz wszystkie postanowienia Organu I Instancji wydane w tej sprawie".

Wniosła o "o orzeczenie nieważności zaskarżonych postanowień bądź ich uchylenie i zobowiązanie Organu do rozpatrzenia moich zażaleń z moim udziałem oraz z udziałem urzędowych dokumentów geodezyjnych nieruchomości, a także prawomocnych decyzji i postanowień SKO oraz wyroków WSA w Gdańsku, których Wójt nie wykonuje a Urząd Skarbowy i Minister Finansów pomija".

Postanowieniom zarzuciła "orzekanie bez dokumentów merytorycznych i bez mego udziału", "posługiwanie się fałszywymi oświadczeniami i danymi Woj. Konserwatora Zabytków w [...], Organu nieuprawnionego do orzekania w sprawach zabytków rejonu [...]", "przetwarzanie i powielanie, wbrew moim protestom, fałszywych danych osobowych na mój temat", "pomijanie i ignorowanie prawomocnych decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa narodowego z 2011 i 2015 roku oraz prawomocnego wyroku WSA w Warszawie utrzymującego w mocy decyzje Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego orzekające o braku nakazów wykonywania przeze mnie jakichkolwiek prac", "pomijanie i ignorowanie mojego zarzutu braku podstaw do wymierzenia grzywny i egzekucji wobec posłużenia się przez Woj. Konserwatora Zabytków w [...] decyzją Ministra Kultury i dziedzictwa Narodowego w [...] z 2011 uchylająca w całości nakaz Delegatury WKZ w [...], którą to decyzję Minister Kultury ponownie utrzymał w mocy w 2015 roku co także potwierdza wyrok Woj. Sądu Administracyjnego w Warszawie".

Zdaniem skarżącej, postanowienia są sprzeczne z prawomocnymi orzeczeniami i wyrokiem sądu.

W odpowiedzi na skargę SKAS podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a skarga jest niezasadna.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że prowadzone przez organy postępowanie administracyjne toczyło się w ramach postępowania nadzwyczajnego – w trybie art. 157 § 1 i 2 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a. W takim postepowaniu organ nie dokonuje ponownej, merytorycznej oceny sprawy, zakończonej ostatecznym orzeczeniem administracyjnym, kwestionowanym w postepowaniu nieważnościowym. Organ natomiast bada, czy takie orzeczenie jest obarczone którąkolwiek z wad enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.

Nieuprawnionym jest więc oczekiwanie podmiotu inicjującego postępowanie nadzwyczajne, że organ ponownie będzie w tym trybie rozstrzygał sprawę, zakończoną orzeczeniem, którego ważność podmiot ten kwestionuje.

Zarówno w postanowieniu wydanym w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, jak i w postanowieniu z dnia [...] października 2017 r. SKAS prawidłowo i zgodnie z poglądami doktryny oraz orzecznictwa wyjaśnił, na czym polega i jaki ma zakres postepowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego. Prawidłowo wyjaśnił też organ, jakie są przesłanki stwierdzenia nieważności, ujęte w § 1 art. 156 k.p.a. Odnośnie wyjaśnienia stronie użytego przez ustawodawcę w art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. pojęcia "rażącego naruszenia prawa" organ dołożył należytej staranności i prawidłowość tegoż wyjaśnienia nie budzi wątpliwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Słusznie uznał SKAS, że kwestionowane przez skarżącą postanowienie tego organu z dnia [...] maja 2017 r. nie narusza prawa; w szczególności nie narusza prawa rażąco. Za poprawne należy uznań stanowisko organu, zaprezentowane w uzasadnieniu postanowienia z [...] sierpnia 2017 nr., że zgodnie z art. 134 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., jeżeli zachodzą po temu przesłanki, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania.

Należy wyjaśnić, że w postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. (utrzymującym w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...] dotyczące oddalenia skargi na czynność egzekucyjną) zawarte zostało pouczenie dla strony, że na takie postanowienie służy jej skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Skarżąca została więc przez organ poinformowana o treści przysługującego jej uprawnienia do kwestionowania tego postanowienia, a zarazem o tym, w jaki sposób powinna to uczynić. To, że skarżąca nie wykorzystała możliwości zaskarżenia zapadłego rozstrzygnięcia było więc jej własnym, autonomicznym wyborem.

Pomimo tego, że skarżąca została pouczona przez organ o powyższym, to jednak zamiast złożyć skargę do sądu administracyjnego, dnia [...] grudnia 2016 r. wniosła na ww. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] grudnia 2016 r. zażalenie do Ministra Rozwoju i Finansów. Innymi słowy, skarżąca dokonała wyboru środka zaskarżeni, który jej nie przysługiwał.

Prawidłowo więc i zgodnie z art. 134 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. SKAS orzekł o niedopuszczalności zażalenia; nota bene również i tego postanowienia skarżąca nie zaskarżyła do sądu administracyjnego. W tym wypadku nie można organowi temu nie tylko zarzucić rażącego naruszenia prawa, ale również jakiegokolwiek naruszenia prawa.

Jak już powyżej zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie, SKAS prawidłowo wyjaśnił skarżącej istotę i zakres postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego. Organ ten wyraźnie i zgodnie z prawem wyjaśnił, że objęte jego zakresem kognicyjnym jest dokonywanie oceny, czy kwestionowane przez skarżącą postanowienie SKAS z [...] maja 2017 r. jest obarczone nieważnością z przyczyn wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., czy też nie. Dlatego też poprawnie uznał organ, że postępowanie takie nie może dotyczyć zarzutów skarżącej, odnoszących się do prowadzonych postępowań egzekucyjnych; zwłaszcza będących w toku. Organ dokonał poprawnej analizy wszystkich przyczyn nieważności ujętych w § 1 art. 156 k.p.a. i słusznie doszedł do wniosku, że żadna z przyczyn, wymienionych w pkt. 1 – 7 tego artykułu nie wystąpiła w sprawie niniejszej. Tut. Sad uznaje poczynione w tym zakresie przez organ ustalenia za w pełni wyczerpujące.

Ponadto, jak wynika z akt sprawy (zwłaszcza treści pisma tego organu do skarżącej z dnia [...] lipca 2017 r.), SKAS - zgodnie z art. 9 k.p.a. - wyjaśnił skarżącej, że właściwym adresatem podnoszonych zarzutów odnośnie postępowania egzekucyjnego powinien być organ podatkowy, a więc Wójt Gminy [...] Graniczne lub organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...].

Zgodnie z art. 6 w zw. z art. 9 i 8 § 1 k.p.a. SKAS wyjaśnił też skarżącej, że dopiero wyeliminowanie z obiegu prawnego decyzji stanowiących podstawę prawna wystawienia tytułów wykonawczych spowoduje, że organ egzekucyjny będzie zobowiązany do zakończenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Niezasadnym był zarzut skarżącej, jakoby organ orzekł "bez jej udziału". Udział strony w postępowaniu nadzwyczajnym polega w rzeczywistości na jego zainicjowaniu (złożeniu wniosku o stwierdzenie nieważności aktu) i ewentualnym składaniu wniosków i oświadczeń przed zakończeniem tego postępowania. Analiza akt sprawy nie potwierdza natomiast zarzutu skarżącej. Miała ona zapewnioną możliwość czynnego udziału w każdym etapie postępowania przed SKAS; zarówno w I, jak i w II instancji. Miała również możliwość wypowiedzenia się przed zakończeniem postępowania w sprawie zebranych przez organ dowodów i materiałów lub zgłoszenia dodatkowych żądań. Z lakonicznego zarzutu, zawartego w skardze, nie wynika zaś, na czym owo naruszenie przez SKAS art. 10 § 1 k.p.a. miałoby polegać i jaki miałby być skutek dla uszczerbku praw skarżącej takiego rzekomego naruszenia.

Charakter prawny sprawy (badanie ważności postanowienia o niedopuszczalności odwołania – art. 134 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.) determinuje niezbędne czynności procesowe organu w rozumieniu art. 7 k.p.a. Obowiązkiem SKAS było więc takie ustalenie stanu rzeczy, aby móc ocenić, czy kwestionowane postanowienie obarczone jest wadą z art. 156 § 1 pkt 1 – 7 k.p.a., a nie ewentualne prowadzenie postępowania dowodowego, jak w zwykłym postepowaniu (zwłaszcza w odwoławczym, którego nota bene skarżąca zaniechała z własnej woli).

Wbrew stanowisku skarżącej, ani decyzje Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 2011 i 2015 r., ani nawet wyrok WSA w Warszawie wydany w sprawie dotyczącej tych decyzji nie miały żadnego prawnego i faktycznego znaczenia dla oceny tego, czy SKAS w sposób ważny orzekł o niedopuszczalności odwołania. Podobnie, znaczenia dla rozstrzygnięcia ważności postanowienia o formalnoprawnej niedopuszczalności odwołania nie mają ani "urzędowe dokumenty geodezyjne", ani "prawomocne postanowienia i decyzje SKO", ani bliżej nieopisane "wyroki WSA".

Kwestionowanie zaś wymagalności tytułu wykonawczego lub podnoszenie braku podstaw do zastosowanych wobec skarżącej w postepowaniu egzekucyjnym środków nie mogło być przedmiotem oceny SKAS w postępowaniu dotyczącym zupełnie czego innego – procesowej niedopuszczalności odwołania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdza, że SKAS wydając zarówno postanowienie z dnia [...] sierpnia, jak i [...] października 2017 r. w pełni zastosował się do dyspozycji art. 6, 7 i 8 § 1 oraz art. 9 k.p.a., zaś oba postanowienia są prawnie prawidłowe i uwzględniają granice prawne sprawy, jak również zakres kognicji organu orzekającego. Uzasadnienia obu postanowień spełniają wymogi z art. 124 § 1 i 2 k.p.a.

Z tych też przyczyn, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.