Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 827/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 1,
journal: Dz.U. 2011 nr 287 poz 1687
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.
article: art. 6 pkt 2 i pkt 1
journal: Dz.U. 2008 nr 50 poz 291
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a; 152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras Sędziowie WSA Adam Lipiński Andrzej Kołodziej (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2014 r. sprawy ze skargi J. S. na rozkaz personalny Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat pracy w gospodarstwie rolnym 1. uchyla zaskarżony rozkaz personalny i utrzymany nim w mocy rozkaz personalny Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżony rozkaz personalny nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

J.S. w dniu [...] listopada 2013 r. zwrócił się do Komendanta Rejonowego Policji W. z wnioskiem o zaliczenie do wysługi lat od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] czerwca 2003 r.

Do raportu załączył: oświadczenie rodziców E. i H. S. o pracy wnioskodawcy w ich gospodarstwie rolnym, zaświadczenie Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego dotyczące okresów podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, okresów podlegających zaliczeniu oraz wysokości opłacanych składek E. S. i H. S., oświadczenie wnioskodawcy w sprawie braku dokumentów potwierdzających okresy pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, decyzję Wójta Gminy Z. z dnia [...] stycznia 2013 r. w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego oraz zeznania świadków G. J. i K. J.

Komendant Rejonowy Policji W. rozkazem personalnym z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] wydanym na podstawie art. 101 ust.1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.) oraz § 3 ust.1, § 4 i § 5 ust. 1 i 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732 ze zm.) – odmówił ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] czerwca 2003 r.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że w okresie objętym wnioskiem od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] czerwca 2003 r. w aktach osobowych policjanta brak jest dokumentów potwierdzających zatrudnienie J. S. przed podjęciem służby w Policji. Potwierdzeniem tego faktu jest rozkaz personalny Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] października 2005 r., którym ustalono wzrost uposażenia zasadniczego policjanta z tytułu wysługi lat na dzień przyjęcia do służby, tj. na dzień [...] października 2005 r. na poziomie 0%. Natomiast dalsza analiza zgromadzonego materiału dowodowego zdaniem organu wykazała brak jakichkolwiek informacji, które mogłyby potwierdzić fakt pracy policjanta w charakterze domownika w gospodarstwie rolnym rodziców.

Organ zaznaczył, że praca w gospodarstwie rolnym nie stanowiła jedynego źródła dochodu rodziców J. S. Ze zgromadzonych dokumentów oraz zeznań świadków bezspornie wynika, że ojciec policjanta najpóźniej od 2001 r. pracował w firmie [...] Sp. z o.o. na stanowisku agenta ochrony.

Stwierdzono, iż funkcjonariusz w latach 1998 - 2003 uczęszczał do Technikum Zawodowego w N. Dojazdy z miejsca zamieszkania do szkoły zabierały około 30 minut w jedną stronę.

Zajęcia lekcyjne w szkole średniej zajmowały od 5 do 6 godzin, czas poświęcony na przygotowanie do nich około 30 minut dziennie. Zatem czas poświęcany na dojazdy do szkoły, na zajęcia szkolne i przygotowanie się do lekcji zajmował J. S. około 6-8 godzin dziennie.

Zdaniem organu nauka w szkole ponadpodstawowej oraz związane z nią obowiązki wymagane od uczniów, takie jak lektury, przygotowanie do zajęć szkolnych, wykluczają stałą pracę w gospodarstwie rolnym. Oprócz czasu potrzebnego na naukę, funkcjonariusz potrzebował także czasu na odpoczynek, zatem nie sposób, uznać, że mając tyle obowiązków tak młody człowiek mógłby jeszcze świadczyć pracę o charakterze stałym w wymiarze ponad 8 godzin dziennie.

W decyzji Komendanta Rejonowego Policji zawarte zostało również stwierdzenie, że zakwalifikowanie pomocy świadczonej przez młodocianego – J. S. ucznia szkoły ponadpodstawowej, jako świadczenia pracy w charakterze domownika na stałe, doprowadziłoby do odmiennej kwalifikacji pracy osoby młodocianej, świadczonej w ramach stosunku pracy i młodocianego domownika świadczącego prace w indywidualnym gospodarstwie rolnym.

Organ podkreślił, że powyższe nie oznacza, że J. S. nie pomagał rodzicom w prowadzeniu gospodarstwa. Pomoc ta jednak nie mogła mieć charakteru stałego z uwagi na inne absorbujące zajęcie jakim była nauka w szkole ponadpodstawowej.

W ocenie organu takie stwierdzenie znajduje odzwierciedlenie w zeznaniach świadków, z których wynika, że wymieniony pomagał w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, a nie pracował w nim. Nie była to bowiem stała praca, a jedynie wykonywanie prac zwyczajowo wymaganych od członków rodziny, w tym dzieci.

Znaczący pozostaje również fakt, że ojciec strony pracował zawodowo, a więc praca w gospodarstwie rolnym nie stanowiła jedynego źródła utrzymania rodziny.

Pojęcie "pracy w charakterze domownika" obowiązuje do postawienia akcentu na stałość pracy, wykonywanej poza stosunkiem pracy. Używane w przepisach sformułowania "stała praca", "staż pracy", "uprawnienia pracownicze" wskazują, że przy zaliczeniu do stażu pracy w rachubę mogą wchodzić tylko okresy wykonywania zajęć o charakterze i systemie przybliżonym do pracowniczego.

Ponadto skoro w przypadku funkcjonariuszy Policji do wysługi lat zalicza się okresy innego zatrudnienia, jeżeli było ono wykonywane w pełnym wymiarze czasu pracy wymaganym w danym zawodzie, to nie ma przesłanek do liberalnego traktowania byłych domowników rolnika i przyjęcia, że prace wykonywane przez nich w gospodarstwie rolnym w czasie przerw między innymi zajęciami, mogą być traktowane jako praca o charakterze stałym w stosunku do pracowników.

Organ wskazał też, że J. S. w postępowaniu kwalifikacyjnym do służby w Policji, złożył dokumenty, które nie potwierdzały pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Zdaniem organu świadczy to albo o nie wykonywaniu takiej pracy, albo nietraktowaniu jej jako stałej pracy w gospodarstwie rolnym.

J. S. skierował do Komendanta [...] Policji w W. odwołanie od powyższej decyzji.

Zaskarżonemu rozkazowi zarzucił naruszenie § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. zw. z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, poprzez uznanie, że okres pracy w gospodarstwie rolnym nie może zostać wliczony do okresu wysługi lat.

W odwołaniu podniósł także naruszenie art. 7 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa, art. 107 § 3 kpa, w związku z nieustaleniem, że wykonywana praca w gospodarstwie rolnym w okresie od [...] stycznia 1999 r. do [...] czerwca 2003 r. miała charakter stały.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa J. S. wniósł o uchylenie zaskarżonego rozkazu, ewentualnie na podstawie art. 138 § 2 kpa o uchylenie zaskarżonego rozkazu w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Komendant [...] Policji działając na podstawie art. 127 § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267) a także art. 101 ust.1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.) oraz § 3 ust. 1, § 4 i § 5 ust. 1 i 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732 ze zm.) - w dniu [...] marca 2014 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...].

W uzasadnieniu ww. decyzji Komendant [...] Policji nadmienił, że aby stronie można było zaliczyć do wysługi lat, okres pracy w gospodarstwie rolnym, należy ustalić na podstawie złożonych dokumentów czy w podanym okresie wnioskodawca miał ukończone 16 lat, pozostawał z rolnikiem w gospodarstwie domowym lub zamieszkiwał na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracował w tym gospodarstwie, nie będąc związanym z rolnikiem stosunkiem pracy.

Zdaniem organu, nauka w szkole ponadpodstawowej oraz związane z nią obowiązki wymagane od uczniów takie jak lektury, lekcje, przygotowanie do zajęć szkolnych, wykluczają stałą pracę w gospodarstwie rolnym. Oprócz czasu potrzebnego na naukę, funkcjonariusz potrzebował także czasu na odpoczynek, nie można zatem uznać, że mając tyle obowiązków J. S. mógłby jeszcze świadczyć pracę o charakterze stałym. Z nauką wiązało się także odbycie miesięcznych praktyk w firmie [...] w W., a następnie miesięcznych praktyk w "[...] " w M.

Organ podkreślił, że nie oznacza to, że funkcjonariusz nie pomagał rodzicom w prowadzeniu gospodarstwa. Pomoc ta jednak nie mogła mieć charakteru stałej pracy z uwagi na inne absorbujące zajęcie takie jak nauka w szkole ponadpodstawowej.

Stwierdził również, iż w aktach osobowych J. S., w dokumentacji związanej z przyjęciem do służby obejmującej podanie, życiorys i kwestionariusz osobowy z dnia [...] lutego 2006 r. brak jest jakiejkolwiek wzmianki na temat pracy w gospodarstwie rolnym rodziców.

Oświadczenie J. S. o wykonywaniu stałej pracy w gospodarstwie rolnym, wobec faktu że przedmiotowe gospodarstwo rolne nie było jedynym, ani głównym źródłem utrzymania rodziny ocenione zostało jako mało wiarygodne. Nie jest prawdopodobne aby to właśnie na stronie, pomimo, uczęszczania do szkoły, spoczywała większość codziennych obowiązków, związanych z funkcjonowaniem gospodarstwa rolnego. Tym bardziej, iż głównym zajęciem i źródłem utrzymania ojca strony była praca zawodowa. Natomiast sam funkcjonariusz po ukończeniu szkoły średniej niezwłocznie podjął pracę zarobkową na umowę zlecenie w firmie [...] Sp. z o.o. w miejscowości N., w charakterze montera serwisu.

Wobec powyższego, funkcjonariusz nie identyfikował się ze stałą pracą na roli i pracy takiej nie świadczył.

J. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Komendanta [...] Policji z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] żądając jej uchylenia w całości oraz uchylenia decyzji organu pierwszej instancji.

Zaskarżonej decyzji funkcjonariusz zarzucił: naruszenie przepisów: art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa przez nieustalenie, iż pracował on "stale" w gospodarstwie rolnym swoich rodziców w okresie od [...] stycznia 1999 r. do [...] czerwca 2003 r.; art. 7 kpa w zw. z art. 80 kpa polegający na odmowie wiarygodności zeznaniom świadków i oświadczeniu wnioskodawcy w przedmiocie charakteru wykonywanej pracy w gospodarstwie rolnym i czasu jej wykonywania; naruszeniu art. 7 kpa i art. 107 § 3 kpa wobec odmowy wiarygodności zeznaniom świadków w przedmiocie charakteru wykonywanej pracy w gospodarstwie rolnym i czasu jej trwania.

W swojej skardze J. S. zarzucił także naruszenie w decyzji Komendanta [...] Policji: art. 7 kpa w zw. z art. 80 kpa przez uznanie, że podjęcie zatrudnienia po ukończeniu szkoły średniej poza gospodarstwem rolnym, wykonywanie praktyki zawodowej oraz nieujęcie w dokumentach kwalifikacyjnych do Policji informacji o wykonywaniu pracy w gospodarstwie rolnym stanowią dowody na niewykonywanie pracy w gospodarstwie w sposób stały; art. 80 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa przez uznanie, że ilości źródeł dochodu rodziców stanowi podstawę faktyczną czy też prawną przedmiotowej sprawy; art. 7 kpa w zw. z art. 80 kpa, art. 81 kpa i art. 107 § 3 kpa, przez uznanie, że gospodarstwo rolne nie było głównym źródłem utrzymania rodziny, czego ustalenie nie jest przedmiotem postępowania.

Funkcjonariusz nadmienił również, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy: art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy w zw. z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników poprzez uznanie, że nie pracował w gospodarstwie rolnym jako domownik, gdyż nie wykonywał pracy stałej; art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy - o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy w zw. z art. 6 pkt 1, 2 i 3 ustawy - o ubezpieczeniu społecznym rolników poprzez uznanie, że gospodarstwo rolne musi być jedynym i głównym źródłem utrzymania rodziny, aby pracę w gospodarstwie zaliczyć do wysługi lat; § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy dnia 20 lipca 1990 r., poprzez uznanie, że okres pracy skarżącego w gospodarstwie rolnym nie może zostać wliczony do okresu wysługi lat;

Skarżący zarzucił ponadto zaskarżonej decyzji naruszenia przepisów art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji poprzez nie uznanie, że do wysługi lat powinien zostać wliczony okres pracy w gospodarstwie rolnym, co ma wpływ na wysokość uposażenia zasadniczego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując twierdzenia zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.: Dz. U. z 2011 r. nr 287, poz. 1687 ze zm.), wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat. Zgodnie zaś z § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 15, poz. 1732 ze zm.), do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne (niż wymienione w § 4 ust. 1 pkt 1-4) okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego.

Takimi odrębnymi przepisami w rozumieniu ww. § 4 ust. 1 pkt 5, są przepisy ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. z 1990 r. Nr 54, poz. 310). W myśl art. 1 ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy, ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.

Zgodnie z definicją zawartą w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t. j.: Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.), przez domownika rozumie się osobę bliską rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy (art. 6 pkt 2).

To na policjancie wnioskującym o zaliczenie danych okresów do wysługi lat, jak stanowi § 5 ust. 1 rozporządzenia, spoczywa obowiązek udokumentowania tych okresów. Sposoby tego dokumentowania określone zostały w przepisie art. 3 ustawy o zaliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, który stanowi, że na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić, zgodnie z art. 1, okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy (ust. 1). Jeżeli organ, o którym mowa w ust. 1, nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie (ust. 2). W wypadku, o którym mowa w ust. 2. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne.

W rozpoznawanej sprawie J. S. zwrócił się do organu Policji o przyznanie prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat w związku z jego pracą w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie od [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] czerwca 2003 r.

W powołanym okresie skarżący zamieszkiwał w gospodarstwie rolnym rodziców i nie był związany z nimi stosunkiem pracy. Natomiast mieszkający w pobliżu gospodarstwa świadkowie zeznali, że w okresie wskazanym we wniosku widzieli osobiście jak skarżący codziennie wykonywał prace polowe. Wskazali, również że widzieli jak funkcjonariusz pracował około 5-7 godzin dziennie łącznie z sobotami i niedzielami. Rytm wykonywanych w gospodarstwie prac wyznaczał profil prowadzonej produkcji na którą składała się uprawa truskawek, warzyw, zbóż, ziemniaków i hodowla zwierząt. Zatem z zebranych w sprawie materiałów dowodowych wynika, że w okresie letnim J. S. pomagał rodzicom przy zbiorze zboża, ziemniaków czy zwożeniu słomy natomiast jesienią i zimą pomagał w obejściu oraz przy pracach związanych z konserwacją maszyn rolniczych.

Bezsporna jest w sprawie okoliczność, że we wnioskowanym okresie skarżący miał ukończone 16 lat oraz był uczniem Technikum Zawodowego im. W.J. w N., położonym w odległości około 17 km od miejsca zamieszkania. W okresie pobierania nauki w odbywał miesięczną praktykę zawodową w firmie "[...]", a następnie w "[...]" w M.

W niniejszej sprawie kwestią sporu pozostaje zatem rozumienie pojęcia "stałej pracy" w gospodarstwie rolnym rodziców.

Organ, badając zagadnienie łączenia przez skarżącego obowiązków ucznia technikum zawodowego z pracą w gospodarstwie rolnym o niewyspecjalizowanej produkcji roślinno-zwierzęcej wykluczył, by mogła to być praca stała, w pełnym wymiarze czasu. Za powyższym twierdzeniem – zdaniem organu – przemawia również charakter gospodarstwa oraz fakt, że dochód z jego prowadzenia nie był wyłączną podstawą utrzymania rodziny. Wykonywana przez skarżącego praca, miała według Komendanta [...] Policji charakter pracy doraźnej. O "stałości pracy" nie dowodzą też, zdaniem organu zebrane w sprawie zeznania świadków i wyjaśnienia skarżącego.

Podkreślenia wymaga jednak, że w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, charakter pracy domownika w gospodarstwie rolnym nie może być utożsamiany z charakterem pracy rolnika w takim gospodarstwie. Domownik nie prowadzi zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, lecz jedynie pomaga rolnikowi w prowadzeniu takiej działalności, a zatem nie musi pracować w takim samym wymiarze czasu, jak rolnik i w związku z tym może się jednocześnie kształcić. Na takie właśnie rozumienie charakteru pracy domownika wskazuje już sam fakt rozróżnienia przez ustawodawcę w przepisie art. 6 pkt 1 i pkt 2 ww. ustawy definicji rolnika i domownika. Gdyby zamiarem ustawodawcy było jednakowe traktowanie nakładu pracy domownika i rolnika oraz ich wkładu w rozwój gospodarstwa rolnego, to niewątpliwie przedmiotowego rozróżnienia by nie wprowadził. Nie można zatem przyjmować, że skoro osoba, która faktycznie pomaga rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, jednocześnie pobiera naukę w szkole, nie posiada statusu domownika, gdyż jego praca w gospodarstwie nie ma charakteru stałego.

Badanie charakteru pracy takiej osoby musi być każdorazowo dokonywane w odniesieniu do konkretnych okoliczności faktycznych. W wyroku z 29 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 321/11 (publ https://cbois.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż obecnie w orzecznictwie bardziej liberalnie podchodzi się do przesłanki "stałej pracy" i przyjmuje się, że nie należy utożsamiać jej z koniecznością nieustannego, przez cały czas, wykonywania prac w gospodarstwie rolnym. W związku z tym ocena "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" musi być dokonywana na tle okoliczności konkretnej sprawy. Powyższy pogląd Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.

Należy również zauważyć, że wykładni pojęcia "wykonywanie pracy o charakterze stałym w gospodarstwie rolnym" wielokrotnie podejmował się Sąd Najwyższy. W wyroku z 4 października 2006 r., sygn. akt II UK 42/06 (publ. OSNP 2007/9-20/292), wskazał na potrzebę odstąpienia od rozumienia "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" jako nieustannego, przez cały czas ciągłego wykonywania prac w gospodarstwie. Podkreślił też, iż mając na względzie cel i funkcje omawianej ustawy, ustanowienie obowiązku ubezpieczenia społecznego domownika dotyczy osób niebędących posiadaczami gospodarstwa rolnego, a powiązanych z gospodarstwem tylko szczególnym stosunkiem, cechującym domownika.

Nieodzowne jest zatem sięgnięcie do specjalnego znaczenia jego roli w społeczno-gospodarczych stosunkach wiejskich, których specyfikę uwypukla porównanie określenia domownika w art. 6 pkt 2 i definicji rolnika sformułowanej w art. 6 pkt 1 ustawy. Zestawienie tych przepisów pokazuje, że istota działań domownika, który nie prowadzi zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, sprowadza się do pomocy rolnikowi w powadzeniu gospodarstwa, czyli do wykonywania prac wskazanych mu przez prowadzącego gospodarstwo, leżących w zakresie jego decyzji gospodarczych. Mając to na względzie należy zaaprobować stanowisko, że wystarczające dla uznania pracy domownika w gospodarstwie rolnym za stałą, jest wykonywanie w jej przebiegu wszystkich zabiegów agrotechnicznych związanych z prowadzoną produkcją w rozmiarze dyktowanym potrzebami i terminami tych prac oraz używaniem ułatwiającego te prace sprzętu.

Stanowisko powyższe nawiązuje do wyroku Sądu Najwyższego z 21 kwietnia 1998 r., sygn. akt II UKN 3/98 (niepubl.), w którym przyjął on, że praca domownika w gospodarstwie rolnym, wykonywana w wymiarze czasu stosownym do prawidłowego jego funkcjonowania, zgodnie z jego strukturą, przy uwzględnieniu jego obszaru oraz ilości przebywających w nim osób, jest pracą stałą.

Podobnie wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z 8 marca 2011 r., sygn. akt II UK 305/10 (publ. Lex nr 852557), stwierdzając, iż o stałości pracy domownika w gospodarstwie rolnym w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy z 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, decyduje zachowanie – mimo prowadzenia działalności pozarolniczej – gotowości do świadczenia jej na rzecz gospodarstwa osoby bliskiej w wymiarze czasu stosownym do zakładanego przez rolnika prawidłowego jego funkcjonowania z uzupełnieniem, że wymiar tego czasu powinien sięgać co najmniej połowy pełnego wymiaru czasu pracy.

W świetle powyższych rozważań, jako błędne należy uznać twierdzenie organu, iż praca J. S. w gospodarstwie rolnym rodziców nie miała charakteru stałego, a stanowiła jedynie doraźną pomoc świadczoną tradycyjnie w wykonywaniu typowych obowiązków domowych, zwyczajowo wymaganych od dzieci, jako członków rodziny rolnika.

Komendant [...] Policji uznając, że skarżący nie może być domownikiem rolnika niewątpliwie naruszył art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Organ badając niniejszą sprawę dokonał zawężającej wykładni pojęcia "domownika", akcentując przede wszystkim fakt, iż dochody z gospodarstwa rolnego nie były jedynym ani głównym źródłem utrzymania rodziny, a skarżący w przedmiotowym okresie był uczniem technikum zawodowego, czy też odbywał praktyki uczniowskie. Podkreślił również fakt braku wskazania przez skarżącego, w dokumentach składanych w momencie przyjęcia do służby w Policji, że pracował w gospodarstwie rolnym.

Tymczasem zarówno z oświadczenia skarżącego, jak i zeznań świadków wynika, że pracował on w gospodarstwie rodziców po zajęciach lekcyjnych, w czasie wolnym od nauki w soboty, święta, ferie i wakacje. Orzekający w niniejszej sprawie Sąd jednoznacznie stwierdza, że należy zgodzić się ze skarżącym bowiem pracę w gospodarstwie rolnym można pogodzić z nauką w szkole ponadpodstawowej czy też z odbywaniem praktyk zawodowych.

Należy mieć na uwadze, że praca w gospodarstwie rolnym nie polega na świadczeniu pracy osiem godzin dziennie, pięć dni w tygodniu, ale zależy w dużej mierze od pory dnia, pory roku czy też warunków atmosferycznych. Dlatego w ocenie Sądu wykonywanie pracy w gospodarstwie po powrocie ze szkoły i w czasie wolnym od zajęć w soboty, święta, ferie i wakacje, nie jest incydentalne, ale podyktowane rytmem i charakterem prac rolniczych. O ile bowiem prace przy obrządku zwierząt gospodarskich są cykliczne i w zasadzie nie można ich przenieść w czasie, o tyle prace polowe, należą do zajęć, które można przynajmniej w ograniczonym zakresie zaplanować, np. na czas wakacji, ferii lub innych dni wolnych od nauki.

W świetle zebranego przez organ stanu faktycznego J. S. spełnia przesłanki do uznania go za domownika, w rozumieniu art. 6 pkt 2 ww. ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.

W konsekwencji okres pracy skarżącego w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] czerwca 2003 r. winien zostać przez Komendanta [...] Policji zaliczony do stażu służby, celem ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat.

Na wynik rozpoznawanej sprawy nie wpływa fakt, że skarżący przy przyjęciu do służby nie poinformował organu o wykonywaniu pracy w gospodarstwie rolnym, lecz uczynił to dopiero we wniosku o zaliczenie przedmiotowego okresu do wysługi lat. W niniejszej sprawie nie ma również istotnego znaczenia dochodowość przedmiotowego gospodarstwa rolnego, ponieważ powyższych wymagań nie zawierają przepisy regulujące materię zaliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym do wysługi lat.

Rozpoznając sprawę ponownie organ winien dokonać oceny pracy J. S. w gospodarstwie rolnym rodziców we wskazanym okresie z uwzględnieniem przedstawionej przez Sąd wykładni pojęcia "stałej pracy w gospodarstwie rolnym".

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonego rozkazu orzeczono w oparciu o art. 152 powołanej ustawy.