Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 396/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2020-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7
journal: Dz.U. 2019 poz 1186
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder,, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 listopada 2020 r. sprawy ze skargi A. M., A. W. i H. D. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. solidarnie na rzecz skarżących A. M., A. W. i H. D. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: PWINB), decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. (dalej: PINB) z dnia [...] stycznia 2020 r., znak:[...], sprostowanej postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2020 r., nakazującej współwłaścicielom nieruchomości nr ew. gr. [...], przy ul. Ś. w B.: A. M., G, R., A. W., H. D. i Zarządowi Mienia Komunalnego w B., rozbiórkę wybudowanego ogrodzenia nieruchomości nr ew. gr. [...]: (1) od strony dz. nr ew. gr. [...] (dwa odcinki: o długości 3,75 m i 5,35 m), (2) od strony dz. nr ew. gr. [...] obr. (droga wewnętrzna - o długości 29,20 m), (3) dwóch fragmentów ogrodzenia usytuowanego na dz. nr ew. g.[...] : o długości ok. 3,80 m, wybudowanego między budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym nr [...] przy ul. Ś., a działką nr ew. gr. [...] oraz o długości ok. 6 m wybudowanego między ww. budynkiem, a dz. nr ew. gr. [...]obr..

Decyzja PWINB wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

W wyniku interwencji E. G,i J. G. z dnia 18 listopada 2019 r., PINB podjął w dniu 9 grudnia 2019 r. postępowanie administracyjne w sprawie budowy ogrodzenia nieruchomości nr ew. gr. [...] przy ul. Ś. w B.. W dniu 18 grudnia 2019 r. organ dokonał oględzin przedmiotu postępowania, w wyniku którego stwierdził, iż na działce nr ew. gr. [...] zostało wykonane ogrodzenie w następującej lokalizacji i długości: (-) od strony ul. Ś., w połowie wysokości dz. nr ew. gr.[...] , dwa odcinki: o długości 3,80 m i 6,0 m. Odcinek o długości 6,0 m z bramą wjazdową i furtką, (-) od strony dz. nr ew. gr. [...] odcinek o długości 29,20 m z furtką, (-) od strony dz.nr ew. gr.[...] , dwa odcinki ogrodzenia: o długości 3,75 m i 5,35 m. Konstrukcja ogrodzenia: systemowe przęsła stalowe o wysokości 160 cm i szerokości 308 cm, słupki stalowe o przekroju 6 x 4 cm, podmurówka systemowa o wymiarach 35 x 6 x 100 cm. Całkowita wysokość ogrodzenia od poziomu gruntu ok. 165 cm. Fragmenty ogrodzenia przy budynku nr [...] posiadają wysokość 1,74 m. Według oświadczenia właścicieli nieruchomości ogrodzenie zostało wykonane w listopadzie 2019 r.

Dalej organ wyjaśnił, że nieruchomość, na której zostało wybudowane ogrodzenie, objęta jest ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedli C. w B. (rejon ul. Ś. R. i S.) - etap I, uchwalonego uchwałą nr XXIV/373/16 Rady Miasta Białystok z dnia 30 czerwca 2016 r., na terenie oznaczonym symbolem 2.1.1U.MW. Zgodnie z § 43 ust. 1 planu teren oznaczony symbolem 2.1.1U,MW przeznaczony jest pod zabudowę mieszkaniową i wielorodzinną wraz z obiektami i urządzeniami towarzyszącymi oraz zielenią urządzoną. Przez teren ten - dz. nr ew. gr. 286/2 - przebiega również ciąg pieszy oznaczony w planie symbolem 19KP. Wykonanie ogrodzenia spowodowało zamknięcie wyznaczonego ciągu pieszego.

Zdaniem organu, zgodnie z § 8 ww. planu, na jego terenie ustala się maksymalną wysokość ogrodzeń na 1,60 m od poziomu terenu. Zakazuje się grodzenia terenów z wyjątkiem: terenów usług z zakresu oświaty i kultu religijnego, zapleczy budynków usługowych, istniejącej zabudowy jednorodzinnej oraz przejść bramowych w parterach budynków. Zakazuje się również stosowania ogrodzeń pełnych, prefabrykowanych przęseł żelbetowych oraz ogrodzeń z blachy. Nadto, zgodnie z § 14 ww. planu dom M. B. przy ul. Ś. objęty jest ochroną konserwatorską. Także zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 ww. planu, ciąg pieszy przebiegający przez dz. nr ew. gr.[...], oznaczony symbolem 19KP wchodzi w skład przestrzeni publicznych.

Mając na uwadze powyższe, pismem z dnia 18 grudnia 2019 r. PINB wystąpił do Departamentu Urbanistyki Urzędu Miejskiego w B. z zapytaniem, czy ogrodzenie części nieruchomości nr ew. gr. [...] przy ul. Ś. w B. zgodne jest z ustaleniami przedmiotowego planu miejscowego. W odpowiedzi na zapytanie, Departament Urbanistyki Urzędu Miejskiego w B. poinformował, iż jak wynika z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, obwiązującego na terenie nieruchomości objętej postępowaniem, niedopuszczalne jest grodzenie terenów z zabudową mieszkalną wielorodzinną. Zatem ogrodzenie na dz. nr ew. gr. [...] jest niezgodne z planem miejscowym.

Również pismem z dnia 18 grudnia 2019 r. organ przekazał do Biura Miejskiego Konserwatora Zabytków pismo E. i J.G. inicjujące prowadzone postępowanie administracyjne dotyczące ogrodzenia części dz. nr ew. gr. [...] przy ul. Ś.. W odpowiedzi pismem z dnia 27 stycznia 2020 r. Miejski Konserwator Zabytków wskazał, iż nieruchomość dz. nr ew. gr. [...] nie jest wpisana do rejestru zabytków, nie jest położona na obszarze wpisanym do rejestru zabytków oraz nie jest ujęta w wojewódzkiej lub w gminnej ewidencji zabytków. Jednocześnie wyjaśnił, iż budynek położony przy ul. Ś., użytkowany obecnie jako mieszkalny, posiada kartę ewidencyjną włączoną do gminnej ewidencji zabytków i jest w niej określony jako budynek mieszkalny.

Po przeprowadzeniu postępowania, PINB decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., znak:[...] , nakazał całkowitą rozbiórkę wybudowanego ogrodzenia, kierując nakaz do A. M., G. R., H. D., A. W. i Zarządu Mienia Komunalnego w B.. Natomiast postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2020 r., znak:[...], organ ten sprostował swoją decyzję w następujący sposób: (1) w sentencji decyzji w punkcie a) "od strony działki nr ewid. [...] obr. (dwa odcinki o długości 3,75 m i 5,35 m)" = zapisano błędnie nr ewid. [...], poprawny nr ewid. To[...], (2) w uzasadnieniu decyzji, w wierszu czwartym uzasadnienia: "na nieruchomości nr ewid. [...] obr. wybudowane zostało ogrodzenie o długości" – zapisano błędnie nr ewid. [...], poprawny nr ewid. to [...].

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli A., A. W. i H. D.

Po rozpoznaniu odwołania, PWINB decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r., nr[...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję PINB z dnia [...] stycznia 2020 r., znak:[...] , sprostowaną postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2020 r..

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz wskazał i omówił przepisy regulujące omawianą materię. Wyjaśnił, że zgodnie z przepisem art. 29 ust.1 pkt 23, w związku z art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane, budowa ogrodzeń o wysokości do 2,20 m nie wymaga ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia. W przypadku jednak, gdy ogrodzenie powstaje na terenie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, jego lokalizacja i forma musi być zgodna z ustaleniami planu stanowiącym prawo miejscowe.

Dalej wskazał, że działka nr ew. gr.[...], znajduje się na obszarze miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedli C. i P. w B. (rejon ul. Św. R. i S.) - etap I, uchwalonego uchwałą nr XXIV/373/16 Rady Miasta B. z dnia 30 czerwca 2016 r. Treść planu jednoznacznie wskazuje, gdzie i w jakiej formie na obszarze objętym planem może powstać ogrodzenie. Ogólną zasadą jest, iż zgodnie z § 8 ust. 1 pkt 2 i 3 zakazuje się grodzenia terenów objętych ww. planem. Wyjątek stanowią tereny usług z zakresu oświaty i kultu religijnego, zapleczy budynków usługowych, istniejącej zabudowy jednorodzinnej oraz przejść bramowych w parterach budynków. Budynek usytuowany przy ul. Ś., do którego ewidentnie przynależy wybudowane ogrodzenie, nie zalicza się niestety do żadnej z ww. grup obiektów zwolnionych z zakazu grodzenia. Nie jest bowiem ani budynkiem usługowym, ani budynkiem w zabudowie jednorodzinnej, ani budynkiem kultu religijnego. Ogólnej jego funkcji mieszkalnej nie zmienia również fakt, iż jeden z wyodrębnionych lokali pełni rolę magazynu, przynależnego do działalności prowadzonej w budynku przy ul. Ś. (Kościół C. B. RP w B.). Zatem wygrodzenie tego budynku, jako mieszkalnego wielorodzinnego, oznaczonego nr ewidencyjnym [...], zgodnie z treścią planu jest zakazane.

W ocenie organu odwoławczego na zakaz ten nie ma również wpływu rampa znajdująca się na wygrodzonym terenie i obsługująca działalność prowadzoną przez Kościół C. B. Ponadto wykonane ogrodzenie zamyka wytyczony przez ww. plan ciąg pieszy oznaczony symbolem 19KP, który stanowi przestrzeń publiczną. Departament Urbanistyki Urzędu Miejskiego w B., jako autor planu miejscowego, wskazuje wprost, że ogrodzenie wybudowane na dz. nr ew. gr. [...] przy ul. Ś. jest niezgodne z planem miejscowym.

Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnieśli A. M., A. W. oraz H. D., w której zaskarżonej decyzji zarzuciły rażące naruszenie przepisów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a polegające na naruszeniu:

1) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez:

a) brak zebrania przez organy administracji pełnego materiału dowodowego i oparcie się na ograniczonym zakresie materiału dowodowego zebranego jedynie na potrzeby określenia odcinków ogrodzenia którego usunięcia domagano się nie zaś rozpoznania istoty sprawy;

b) niepodjęcie przez organy administracji żadnych czynności niezbędnych do dokładnego zbadania stanu faktycznego sprawy w zakresie nieprawidłowości numeracji budynków zewidencjonowanych jako jeden obiekt o nr [...], względem czego brak podstaw do przyjęcia, iż jest tak, jak określają to organy, iż funkcjonalny zespół, nawet złożony z dwóch budynków, czy lokali niemniej stanowiących gospodarczą całość, tym bardziej, że organy same uznały, iż rampa na której odbywają się dostawy na tyłach budynku do lokalu mieszkalnego pełni rolę zaplecza budynku usługowego dla dostaw do lokalu od frontu ulicy, który jest o funkcji nie tylko usługowej w zakresie gastronomii, ale co istotniejsze usług z zakresu oświaty i kultu religijnego, gdzie np. odbywają się msze oraz spotkania grup studiowania Biblii, a co za tym stanowi element zespołu sakralnego, co więcej wykorzystywany w aktywizacji bezrobotnych, charytatywnej oraz wspieraniu rękodzieł, twórczości artystyczno-rzemieślniczej;

c) ustalenie, iż budynek domu M. B. położony na nieruchomości nr ew. gr. [...] został ujęty w planie zagospodarowania przestrzennego Uchwały Rady Miasta B. nr [...]z dnia 30 czerwca 2016 r. "w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedli C. i P. w B. (rejon ul. Św. R. i S.) - etap I." symbolem jednostki: 2.1.1U.MW (symbol uproszczony: MW) w sytuacji, gdy oznaczenie terenu przeznaczenie którego podlega zmianie zgodnie z §8. uchwały dot. planu zagospodarowania przestrzennego w zakresie lokalizacji ogrodzeń żadną miarą nie odnosi się do ustalonych przedmiotową uchwałą symboli terenu co wskazuje na możliwość grodzenia terenów uwzględniając ich faktyczny sposób wykorzystania jako kryterium dopuszczalności, nie zaś potencjalną po zmianie oznaczenia możliwość wykorzystania w związku z nadawanym symbolem terenu w planie zagospodarowania przestrzennego, albowiem jego wprowadzenie nie zmieniło funkcji budynków istniejących i funkcjonujących uprzednio na nieruchomościach objętych planem;

2) art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie przez organy administracji postępowania w sposób podważający zaufanie uczestników postępowania administracyjnego do władzy publicznej, co więcej bez uwzględnienia faktu, iż zamierzenie architektoniczno-budowlane w postaci ogrodzenia nieruchomości na datę wydania decyzji przez organ administracji II instancji nie było sprzeczne z zasadą proporcjonalności między interesem publicznym, a interesem społecznym i końcowo w dalszym ciągu możliwość zmiany planu w celu ochrony zabytku i pozwala na znalezienie kompromisu albowiem ustanawianie ograniczeń przy wykonywaniu prawa własności względem nieruchomości i stosowanie aktów planistycznych nie może prowadzić do naruszenia istoty wolności i praw, ale chociażby też ochrony zdrowia współwłaścicieli polegającego w tejże sytuacji ograniczeniu na rzecz przestrzeni publicznej w sposób logiczny umożliwiając dostęp do nieruchomości dla nieograniczonej ilości osób w zakresie jakim nie jest to konieczne dla zachowania ciągu komunikacyjnego oznaczonego symbolem: 19KP ustalonego wzdłuż zabudowań zlokalizowanych na nieruchomości, bez uwzględnienia regulacji z §18 ust. 1 uchwały, który stanowi, iż w skład przestrzeni publicznej wchodzą, zgodnie z pkt:

1) drogi publiczne i drogi wewnętrzne oraz ciągi piesze o symbolach 19KP-22KP;

2) teren o symbolu 1.1U,ZP;

3) fragmenty terenów położonych pomiędzy budynkami (z wyjątkiem budynków mieszkalnych jednorodzinnych i usługowych z zakresu oświaty oraz kultu religijnego) a liniami rozgraniczającymi przestrzeni publicznych, o których mowa w pkt 1 i 2; albowiem tereny zlokalizowane zarówno pod domem M. B., w tym łącznikiem prowadzącym do dawnego ambulatorium M. oraz dobudowa frontu budynku od czoła ulicy w postaci tzw. starego "Kina S. " świadcząca usługi gastronomiczne, ale co istotniejsze usługi z zakresu oświaty i kultu religijnego, gdzie np. odbywają się msze oraz spotkania grup studiowania Biblii winny być traktowane jako całość zespołu, służącego nie tylko za architektoniczny pomnik historii, ale w perspektywie czasu będącego uznanym docelowo in abstracto za zespół zabytków, in concreto częściowo już ujęty w gminnej ewidencji zabytków wart ochrony i odpowiedniego wygrodzenia, tym bardziej, że zakaz lokalizacji ogrodzenia na tejże nieruchomości odbiega sposobem zagospodarowania względem nieruchomości sąsiednich i nie uzasadnia objęcia nieruchomości w całości w skład przestrzeni publicznej, poza konkretnie wyznaczonym ciągiem pieszym o symbolu 19KP;

3) art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieprawidłowe ustalenie okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia, brak podjęcia kroków niezbędnych do rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym poprzez pominięcie okoliczności, że:

a) w dokumencie urzędowym w postaci aktu notarialnego sprzedaży z dnia [...] listopada 1996 r. czy też z zaświadczenia przedłożonego do aktu, a wydanego przez Urząd Miejski w B., Wydział Architektury Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska z dnia [...].10.1996 roku /znak: [...]/ uprawnione organy potwierdzają, iż budynek domu M. B. położony przy jest przy ul. Ś.;

b) w rejestrze REGON prowadzonym przez Główny Urząd Statystyczny w ramach ewidencji osób prawnych, jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, w tym jednostek lokalnych ww. podmiotów - figuruje Wspólnota Mieszkaniowa N. nr [...][ przy ul. Ś. w rejestrze nieprzerwanie od dnia 1 stycznia 1995 r., stąd też uznać należy, iż budynek domu M. ma numer [...], nie zaś[...], zaś kolejno orzekające organy żadną miarą nie wyjaśniły wątpliwości co do numeracji poszczególnych budynków co wobec opisania w decyzji odległości od nich powodowało, iż decyzja nie miała przymiotu wykonalnej, a co za tym idzie w tym zakresie jest nieważna;

c) wykonanie ogrodzenia części nieruchomości nie spowodowało faktycznego zamknięcia ciągu pieszego oznaczonego symbolem 19KP z uwagi na pozostawanie wzdłuż nieruchomości w zakresie ww. ciągu pieszego zarówno bramy wjazdowej oraz przejścia dla pieszych przez posesję otwartych w celu swobodnego przemieszczania się ludności, tj. zachowania funkcji komunikacyjnej w uzasadnionym zakresie;

d) nieuwzględnienie zmiany okoliczności - chociażby zaistnienia szczególnej sytuacji a wynikłej z epidemii SRS-CoV-2 (COVID-19), która winna skłaniać aktualnie organy administracji do stosowania w myśl art. 7a § 1 k.p.a. "prawa do dobrej administracji" zarówno wobec administracji unijnej, jak i administracji państw członkowskich, które to prawo zostało wyrażone w art. 41 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej {dalej w skrócie: "k.p.p.u.e.") i odnosi się w większości do postępowania administracyjnego wszystkich państw członkowskich, pamiętając, parafrazując dyspozycję art. 53 k.p.p.u.e., iż: (...) "Żadne z postanowień (...) nie będzie interpretowane jako ograniczające lub naruszające prawa człowieka i podstawowe wolności uznane, we właściwych im obszarach zastosowania, przez prawo Unii i prawo międzynarodowe oraz konwencje międzynarodowe, których Unia lub wszystkie Państwa Członkowskie są stronami, w szczególności przez europejską Konwencję o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz przez konstytucje Państw Członkowskich" — końcowo dopuszczając możliwość wygrodzenia części terenu nieruchomości poza ciągiem pieszym 19KP, jako nieuzasadnionego obciążenia ponad miarę współwłaścicieli nieruchomości obowiązkiem udostępnienia jej w całości ogółowi społeczeństwa na potrzeby przestrzeni publicznej, gdy nie znajduje to logicznego uzasadnienia, tym bardziej uwzględniając fakt wygrodzenia pobliskich nieruchomości sąsiednich do wyłącznego korzystania przez właścicieli poza frontami budynków od strony drogi publicznej, gdzie zlokalizowane są wejścia do budynków o funkcji usługowo-handlowej, mając na względzie, że są one objęte tożsamym symbolem w planie zagospodarowania przestrzennego, w oparciu o który wykreowany na przestrzeni czasu ład przestrzenny nie byłby zharmonizowany i tym samym dostosowanie nieruchomości poprzez wygrodzenie części służącej wyłącznie współwłaścicielom oraz innym osobom posiadającym prawo do nieruchomości winno zostać końcowo zaaprobowane przez organy administracji wobec zmiany okoliczności;

e) w przedmiotowej sprawie jawią się jako uzasadnione wątpliwości co do kwestii zasadności przedkładania kwestii interesu na rzecz przestrzeni publicznej (interesu publicznego) ponad zdrowie i życie obywatela oraz końcowo prawo współwłaścicieli do wyłącznego dysponowania nieruchomością z wyłączeniem innych osób, tym bardziej, że wątpliwości te winny być rozstrzygane na korzyść współwłaścicieli domagających się udzielenia ochrony nie tylko przed kwestią dalszego niszczenia budynku wpisanego do gminnej ewidencji zabytków, ale przede wszystkim poprzez stosowne wygrodzenie nieruchomości w zakresie w jakim nie stanowi ona pasa komunikacyjnego o symbolu 19KP, przestrzeni publicznej o konkretnej funkcjonalności, tak, aby nie obciążać nieruchomości ponad miarę, w tym pozwoli uzyskać przez współwłaścicieli ochronę wobec braku zaufania do miejsc publicznych, które zwiększają ryzyko m.in. przenoszenia się bakterii i zarazków;

f) należyte wyważenie interesów stron i interesu publicznego musi zawsze znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stąd też innymi słowy w każdym przypadku działające organy miały i dalej mają obowiązek rozważyć i wskazać w sposób prawnie prawidłowy, o jaki interes ogólny (publiczny) chodziło w danej sprawie oraz udowodnić na datę wydania decyzji, iż był on każdorazowo na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymagał ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli, wyłączając w konkretnym przypadku zastosowanie zasady in dubio pro libertate jakkolwiek nie z ograniczeniem się do wskazania symboli planu zagospodarowania przestrzennego lub cytowania przepisów;

g) uzasadnienie decyzji nie może polegać tylko na powołaniu przez organ wydający ową decyzję artykułów, czy też paragrafów przepisów prawa oraz parafrazowaniu ich treści, ale winno w sposób klarowny wskazywać jaki związek zachodzi między powołanymi przepisami, argumentami stron, a treścią rozstrzygnięcia, uwzględniając okoliczności faktyczne sprawy, które in casu podlegać winny ocenie w ramach postępowania z rozważeniem interesów wszystkich zainteresowanych, który in concreto decyzja dotknie, zaś powołana ocena ma być wyrażona przez organy administracji państwowej na tyle jasno, aby tok logiki nie budził wątpliwości w odbiorze stron postępowania, jak też możliwym było dokonanie kontroli instancyjnej weryfikującej prawidłowość na kanwie sprawy ustaleń ległych u całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wobec uwzględnionych aspektów i zestawieniu przesłanek przewidzianych przez przepisy;

h) Miejski Konserwator Zabytków nie stanowi organu administracji państwowej uprawnionego do zaświadczania w treści wydawanych przez siebie dokumentów co do prawidłowości numeracji ewidencjonowanych budynków, jak też stwierdzenia funkcji jaką pełni budynek, zaświadczania w jaki in concreto sposób poszczególne lokale są na datę wykorzystywane - przy czym okoliczności powołane zdają się być istotne dla rozstrzygnięcia w sprawie brak jest chociażby wskazania podstaw i dokumentów źródłowych, na podstawie których miała być rzekomo zmieniona numeracja budynku z nr [...]przy ul. Ś. w B. dla którego zawiązano Wspólnotę Mieszkaniową Nieruchomości nr [...] przy ul. Ś.; co więcej, okoliczność powołana, tak jak informowano, wynikła dopiero na etapie starań i poszukiwań form dofinansowania wykonania termomodernizacji i ogrodzenia budynków na nieruchomości mając na względzie, iż zlokalizowany na niej budynek zabytkowy ujawniony w gminnej ewidencji zabytków, a co za tym idzie jest objęty ochronę konserwatorską skutkiem czego powołana kwestia pozwolenia na realizację inwestycji, czy też jej rozbiórkę wymaga wyjaśnienia jako nie pozostająca bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w przedmiocie lokalizacji ogrodzenia, uwzględniając, iż nie tylko obejmuje on budynek zabytkowy, ale też teren usług z zakresu oświaty i kultu religijnego konkretnie Zboru "D. Z. " Kościoła C. B. w B. jako całość;

i) fakt istnienia w budynku zabytkowym domu M. m.in. lokalu o funkcji magazynowo-użytkowej, tj. lokalu pomocniczego dla budynku usługowego Z. .D.Z. " Kościoła C. B. w B. zlokalizowanego od frontu stanowiących łącznie całość, zważywszy, że od strony wewnętrznego podwórza znajduje się parking z rampą do dostaw, a co za tym dla wspomnianego lokalu teren ten pełnił funkcję zaplecza dla dostaw budynku usługowego oraz co więcej podejmowanie przez Zbór "D. Z. Kościoła C. B. w B. faktycznych starań m.in. o pozyskanie funduszy na zakup budynku ambulatorium w zespole M. B. przy ul. Ś. ma znaczenia dla możliwości realnego potraktowania terenów przyległych do budynków jako terenów usług z zakresu oświaty i kultu religijnego (kwalifikowane jako: budynki sakralne lub zespoły sakralne), w tym swoistej formy zaplecza do dostaw budynku usługowego dopuszczającego w myśl § 8 ust. 1 pkt 3) planu zagospodarowania przestrzennego wygrodzenie nieruchomości, tym bardziej, że mowa bliżej o terenach pełniących stosowną funkcję, nie zaś o terenach wyznaczonych na rysunku planu liniami rozgraniczającymi oznaczonych konkretnymi symbolami cyfrowo-Iiterowymi;

j) organ administracji państwowej II instancji uchylił się w sprawie od oceny kwestii proporcjonalności w zakresie ograniczenia władztwa współwłaścicieli na rzecz przestrzeni publicznej - wobec zmiany okoliczności, pojawienia się wirusa SRS-CoV-2 (COVID-19), a przemawiających za umożliwieniem współwłaścicielom ogrodzenie placu nieruchomości w zakresie w jakim nie stanowi on ciągu pieszego oznaczonego symbolem 19KP - żadną miarą nie dokonując własnej oceny, która wyprowadzona w aktualnym stanie rzeczy w sposób uzasadniony stawia pod znakiem zapytania bezpieczeństwa w przestrzeni publicznej oraz co za tym idzie braku logiki w przedkładaniu przestrzeni publicznej ponad usprawiedliwiony interes, zdrowie i życie współwłaścicieli nieruchomości, które to też kwestie w tejże sytuacji winny zostać ponownie zrewidowane albowiem plan zagospodarowania przestrzennego zmian okoliczności tego typu z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością nie przewidywał, co też obecnie nakazuje organom administracji jego odpowiednie stosowanie uwzględniając, iż urządzenie budowlane w postaci istniejącego ogrodzenia służyć ma ochronie uzasadnionego interesu prywatnego jednostki i powinno się ostać, w zakresie w jakim nie narusza funkcji komunikacyjnej zlokalizowanego na planie ciągu o symbolu 19KP;

4) naruszenie prawa materialnego w postaci art. 2 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane {Dz.U. z 1994 nr 89, poz. 414, z późn. zm., dalej w skrócie: "u.pr.bud") w zw. z art. 36 ust. 1 pkt 1) i 2) ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami {Dz.U. z 2003 nr 162, poz. 1568, z późn. zm., dalej w skrócie: "u.o.z.o.n.z.") w zakresie w jakim zarówno prowadzenie robót budowlanych polegających na wykonaniu ogrodzenia, jak również jego rozbiórkę wymagane jest pozwolenie konserwatora zabytków wobec braku wystąpienia przez organy administracji państwowej o udzielenie takowego na wydanie decyzji umożliwiającej rozbiórkę ogrodzenia otaczającego budynek zabytkowy;

5) naruszenie prawa materialnego w postaci art. 28 k.p.a. oraz art. 52 i art. 53 u.pr.bud. polegające na uznaniu za stronę postępowania: E. G. (sprzedającego płody rolne z samochodu, tzw. "busa") i J. G., którzy jako właściciele nieruchomości sąsiedniej byli niezadowoleni z wykonanego ogrodzenia w sytuacji gdy czynności nakazanej w decyzji, o której mowa w art. 51 u.pr.bud. obowiązany jest dokonać wyłącznie inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego zaś ww. takiego statusu nie posiadają przy czym, stwierdzić należy, iż wydana w sprawie decyzja ma równie istotne, bezpośrednie znaczenie dla Zboru "D. Z. " Kościoła C. B. w B. w tym faktycznego sposobu możliwości użytkowania nieruchomości wobec bezsprzecznie przysługującego ww. podmiotowi interesu prawnego uzasadniającego nawet ewentualne zawezwanie do udziału w przedmiotowym postępowaniu, a mimo wszystko nie została zawezwana przez organy administracji państwowej do udziału w postępowaniu, mimo że faktycznie będzie miała znaczenie dla funkcjonowania Zboru, a co za tym idzie dla interesu prawnego podlegającego ochronie;

6) naruszenie prawa materialnego w postaci art. 51 ust. 1 pkt 1) i ust. 7 u.pr.bud. zważywszy na fakt, iż regulacje powołane mogą być stosowane tylko wtedy, gdy roboty budowlane zostały wykonane bez wymaganego pozwolenia albo zgłoszenia, bądź w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia, zagrożenie środowiska, czy w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu bądź w przepisach - pokrótce, aby zastosować art. 51 ust. 1 pkt 1) u.pr.bud. poprzez art. 51 ust. 7 u.pr.bud., należało wykazać istnienie jednej z okoliczności przewidzianych w treści przepisu art. 50 ust. 1 pkt l)-4) u.pr.bud., tj.:

1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub;

2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub;

3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub;

4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym Iub w przepisach, czego to też w przedmiotowej sprawie nie stwierdzono, skutkiem czego brak było podstaw do ingerencji organów nadzoru budowlanego i stosowania ustawy.

Na podstawie powyższych zrzutów skarżące wniosły o uchylenie obu decyzji.

Na podstawie przepisu art. 196 § 3 p.p.s.a. skarżące wniosły o przeprowadzenie przez Sąd dowodu z:

1) akt postępowania Urzędu Miejskiego w B., Departamentu Geodezji (ul. [...], B.) w sprawie o sygn. akt[...];

2) wypisu z aktu notarialnego z dnia [...].11.1996 roku sporządzonego przed Notariuszem B. M. z Kancelarii Notarialnej w B., repertorium A nr [...];

3) wydruku danych ze strony Głównego Urzędu Statystycznego dotyczących danych rejestrowych Wspólnoty Mieszkaniowej N. nr [...]przy ul. Ś. (REGON:[...], NIP:[...]);

4) wydruku artykułu prasowego z dnia 19.06.2014 roku w postaci artykułu dotyczącego kawiarni W starym kinie, pt: "N. " ze strony: [...]:

5) wydruku treści i danych publikowanych na stronie http://drogazbawienia.pl/ prowadzonej przez Z. "D. Z. " Kościoła C. B. w B. (ul. Ś., B.) wraz ze zdjęciami nieruchomości "z lotu ptaka";

- na okoliczność wykazania uzasadnionych wątpliwości co do oznaczenia budynków znajdujących się na nieruchomości na dz. nr ewid. g. [...] objętej współwłasnością.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie ze względu na okoliczności, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1186; dalej: P.b.), a w szczególności art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7. W okolicznościach niniejszej sprawy miały one zastosowanie, gdyż jak wyjaśniono w uchwale NSA z dnia 3 października 2016 r., sygn. akt II OPS 1/16, do robót budowlanych i obiektów budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia mogą być stosowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290, ze zm.), a także art. 51 ust. 7 tej ustawy, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine.

Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, gdyż naruszono art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. w ten sposób, że nie wyjaśniono stanu faktycznego, które to naruszenie w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie to sprowadza się do kwestii, iż decyzja organu I instancji z dnia [...] stycznia 2020 r. została skierowana (nałożono nią obowiązki) do współwłaścicieli nieruchomości nr ewid. [...] obr. przy ul. Ś. w B., tj. A. M., G. R., H. D., A. W. i Zarządu Mienia Komunalnego w B., pośród których jako współwłaściciel najprawdopodobniej nie powinien występować G. R. A zatem decyzja mogła został skierowana do osoby mogącej nie być stroną w sprawie, co dawałoby podstawę do stwierdzenia, na mocy art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., nieważności zarówno decyzji organu I instancji jak i decyzji organu II instancji.

Zauważenia bowiem wymaga, że strona postępowania A.M. w piśmie złożonym w organie odwoławczym w dniu 18 marca 2020 r. wskazała na rzeczywisty stan odnoszący się do własności działki nr [...]. Do pisma dołączyła wyrok Sądu Okręgowego w B. z dnia [...] lutego 2006 r., sygn. akt [...] (prawomocny w dniu 20 marca 2006 r.), w którym w pkt V dokonano podziału majątku dorobkowego stron (G. A. C. R. i A. M.,) w skład którego wchodził lokal mieszkalny nr [...] o pow. 64,97 m2 znajdujący się w domu wielomieszkaniowym położonym w B. przy ul. Ś., dla którego prowadzona jest przez Sąd Rejonowy w B. księga wieczysta Kw [...]wraz z prawem współużytkowania wieczystego w [...] części działki oznaczonej nr [...] o pow. 1504 m2, na której położony jest przedmiotowy dom wielomieszkaniowy mający założoną księgę wieczystą Kw [...] oraz części budynku i urządzeń służące do wspólnego użytku ogółu mieszkańców w ten sposób, że cały opisany majątek przyznaje na wyłączną własność pozwanej A. M. bez spłat i dopłat na rzecz powoda. Przy czym podkreślenia wymaga, że zarówno pismo jak i wyrok A.M. złożyła w organie na jego zapytanie (pismo z dnia 18 marca 2020 r.) odnośnie potrzeby weryfikacji katalogu stron przedmiotowego postępowania.

Tymczasem organ odwoławczy, posiadając wiedzę na temat wyroku w sprawie[...] , przeszedł nad nim do porządku dziennego i zaskarżoną decyzję organu I instancji, skierowaną przecież również do G. R., utrzymał w mocy. Również w sentencji swojej decyzji organ odwoławczy wymienił G. R., natomiast w uzasadnieniu decyzji brak jest najmniejszego odniesienia do faktu, dlaczego osoba ta jest stroną niniejszego postępowania, skoro od 20 marca 2006 r. nie jest już współwłaścicielem przedmiotowego lokalu i współużytkownikiem wieczystym gruntu, na którym zbudowany jest ten lokal.

Wprawdzie ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, czy wyrok ten pozostaje w obrocie prawnym, czy też ewentualnie został w jakimś postępowaniu wyeliminowany. Nie wiadomo zatem dokładnie, czy ów G. R. jest obecnie współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości i współużytkownikiem gruntu, na którym jest ona zbudowana. Niemniej jednak, jak wynika z akt sprawy, organ odwoławczy wydanej przez siebie decyzji nie doręczał już G. R., co mogłoby wskazywać na to, że nie uznawał go za stronę przedmiotowego postępowania administracyjnego. Skoro tak, to utrzymanie decyzji organu I instancji nakładającej obowiązki również na G. R., w stosunku do tej osoby, może odpowiadać dyspozycji przepisu art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ odwoławczy winien zatem ustalić, czy G. R. jest stroną niniejszego postępowania i czy wobec tego można było na niego nałożyć określone obowiązki rozbiórkowe.

Stwierdzone wyżej naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (wpływ na prawidłowość rozstrzygnięcia), czyni zdaniem Sądu przedwczesną ocenę zaskarżonej decyzji z punktu widzenia prawidłowości zastosowania zarówno przepisów prawa procesowego i materialnego, w tym i zarzutów dotyczących naruszenia tych przepisów podniesionych w skardze. Podkreślenia przy tym wymaga, że ze względu na kontrolne funkcje sądu administracyjnego, nie może on dokonać, wymaganych w stanie faktycznym niniejszej sprawy, ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu załatwieniu sprawy rozstrzygniętej zaskarżonym aktem. Inaczej mówiąc, sąd nie może w tym zakresie wyręczać organu administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 150/11).

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a., art. 202 § 2 p.p.s.a. i art. 205 § 1 p.p.s.a. Na koszty postępowania składa się wpis sądowy w kwocie 500 zł.