Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1940/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 10 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska - Kyć, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2013 r. przy udziale – sprawy ze skargi B. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. , po rozpatrzeniu odwołania B. P., utrzymał w mocy decyzję wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011.

Decyzja niniejsza została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.- dalej "Kpa"), art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r., Nr 98, poz. 634 oraz Nr 227, poz. 1505) i art. 7 ust. 1 oraz art. 19 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tj. Dz. U. z 2008 Nr 170 poz. 1051 ze zm.-dalej określanej jako "ustawa o płatnościach").

Organ ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu [...] r. B. P. – dalej także Wnioskodawczyni -złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2011, w którym zadeklarowała do płatności pięć działek rolnych oznaczonych symbolem A, B, C, D/D1, E zlokalizowanych w obrębie działek ewidencyjnych nr: [...] (obręb: S., gmina: S., powiat: [...] , woj. [...]), nr: [...], [...](obręb: P., gmina: S., powiat: [...] (woj. [...] ), nr [...], [...] (obręb: [...], gmina: T. , powiat: T. , woj. [...] ).

W ramach wniosku do Jednolitej płatności obszarowej (JPO) zgłoszona została powierzchnia 41,90 ha użytków rolnych, do Uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) zgłoszona została powierzchnia 14,58 ha użytków rolnych.

Dane wniosku poddane zostały kontroli zgodności, kompletności oraz kontroli administracyjnej z wykorzystaniem systemu informatycznego ZSZiK (Zintegrowany System Zarządzania i Kontroli), które nie stwierdziły nieprawidłowości skutkujących wezwaniem do złożenia wyjaśnień. Nadto w dniach [...] r., [...] r. oraz [...] r. w gospodarstwie Wnioskodawczyni przeprowadzone zostały kontrole na miejscu w zakresie wzajemnej zgodności, w wyniku których nie stwierdzono nieprawidłowości. W dniach [...] r., [...] r. oraz [...] r. przeprowadzone zostały kontrole na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Wyniki kontroli zostały ujęte w raportach. Kontrole przeprowadzone w dniach [...] r. i [...] r. nie stwierdziły nieprawidłowości. Natomiast kontrola przeprowadzona w dniu [...] r. przez Regionalne Biuro Kontroli na Miejscu w K. wykazała rozbieżności pomiędzy deklarowaną we wniosku powierzchnią kwalifikującą się do płatności, a powierzchnią stwierdzoną podczas kontroli na miejscu, w stosunku do działki rolnej E. Wnioskodawczyni deklarowała do JPO działkę rolną E o powierzchni 25,16 ha, stwierdzono 15,23 ha. Zastosowano kod błędu DR13+. W uwagach zapisano: "Obwód z pomiaru 2830 m. Pozostała część (5 wcięć) działki zabudowania, nieużytek i regularne posadzenia wierzby." , Wyniki kontroli udokumentowane zostały w protokole z czynności kontrolnych nr [...].

Pismem z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. zawiadomił Wnioskodawczynię o prawie strony do wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów.

W dniu [...] r. B. P. zapoznała się z aktami sprawy. Nie zgodziła się z wyznaczonym szkicem z kontroli na miejscu dla działki nr [...] (działka E) w miejscowości P. i stwierdziła, że powierzchnia wierzby energetycznej na tej działce jest mniejsza. Nadto Wnioskodawczyni nie zgodziła się z wynikami kontroli na miejscu i poprosiła o ponowne jej przeprowadzenie w obecności rolnika,

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. skierował do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. prośbę B. P. o przeprowadzenie ponownej kontroli na miejscu w obecności rolnika.

W odpowiedzi na powyższą prośbę Biuro Kontroli na Miejscu Oddziału Regionalnego ARiMR w C. poinformowało, iż brak jest proceduralnych podstaw do przeprowadzenia ponownej kontroli na miejscu, wobec czego ponowna kontrola nie zostanie zrealizowana.

W dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wydał decyzję nr [...] , w której odmówił B.P. przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W uzasadnieniu wskazał, iż w odniesieniu do JPO odmówił przyznania płatności ze względu na stwierdzone różnice między powierzchnią stwierdzoną, a powierzchnią zadeklarowaną do objęcia JPO. Wskazał jednocześnie, iż powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2011 do JPO wynosiła 41,90 ha. Powierzchnia deklarowana działek rolnych, kwalifikowana do płatności wynosiła 41,90 ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w trakcie kontroli administracyjnej oraz kontroli na miejscu wynosiła 31,97 ha, a to na skutek wykluczenia części działki rolnej E. W stosunku do powierzchni deklarowanej kwalifikowanej do JPO we wniosku tj. 41,90 ha przedeklarowanie powierzchni nastąpiło o 9,93 ha, co stanowi 31,0604 % powierzchni stwierdzonej. Organ stwierdził, iż zgodnie z art. 58 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U.UE.L. z 2009 r., Nr 316, poz. 65), jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną do JPO a powierzchnią stwierdzoną przekracza 20% lecz nie więcej niż 50% powierzchni stwierdzonej, nie przyznaje się pomocy w danym roku. Dalej organ wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tj. Dz. U. z 2008 Nr 170 poz. 1051 ze zm.- dalej "ustawa o płatnościach") uzupełniająca płatność obszarowa przysługuje rolnikowi do powierzchni, do której została przyznana JPO i wobec powyższego odmówił przyznania UPO.

Od niniejszej decyzji Wnioskodawczyni złożyła w dniu [...] r. odwołanie. W uzasadnieniu nie zgodziła się ze stwierdzoną przez kontrolę na miejscu powierzchnią działki rolnej E dla której kontrola stwierdziła powierzchnię 15,23 ha przy deklarowanej 25,16 ha. Nadto wyjaśniła, iż na powierzchni około 5 ha istnieje ugór raz w roku koszony, na którym znajdują się pojedyncze pozostałości po nieudanej próbie nasadzenia wierzby energetycznej. Wnosiła o uchylenie decyzji organu I instancji.

Organ II instancji utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż dane zadeklarowane we wniosku przez rolnika podlegają weryfikacji przez ARiMR.

Organ odwoławczy rozpatrując zarzuty zawarte w piśmie odwoławczym odnośnie ustalenia niewłaściwej powierzchni działki rolnej E leżącej na działce nr [...], obręb P., zwrócił się do Biura Kontroli na Miejscu celem zweryfikowania wyników przeprowadzonej kontroli w gospodarstwie Wnioskodawczyni i wskazał, że Biuro Kontroli na miejscu [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. po analizie dokumentacji pokontrolnej w zakresie powierzchni z dnia [...] r. oraz treści odwołania B. P. podjął następujące działania i ustalono:

1. od Inspektorów terenowych realizujących powyższą kontrolę zażądano odniesienia się do wniesionych uwag B. P.. Inspektorzy określili swoje stanowisko, podtrzymujące ustalenia z kontroli dla działki E. Z notatki służbowej sporządzonej przez inspektorów dnia [...] r. wynikało, iż w trakcie kontroli kwalifikowalności powierzchni przeprowadzonej w dniu [...] r. na działce rolnej E stwierdzono 15,23 ha powierzchni kwalifikującej się do płatności JPO tzn. ugór. Na pozostałej powierzchni stwierdzono nieużytek oraz kilkuletnią uprawę wierzby energetycznej oraz młode, w ocenie inspektorów ubiegłoroczne, regularne (w rzędach) nasadzenie wierzby energetycznej - widoczne na wykonanych zdjęciach, co przeczy stwierdzeniu Wnioskodawczyni o "pojedynczych pozostałościach po nieudanej próbie nasadzenia wierzby energetycznej ". Ponadto, jak wskazano, na zdjęciach widoczne są zalegające na ziemi chwasty, które nie były skoszone w ubiegłym roku jak twierdzi B. P. w piśmie z dnia [...] r. natomiast na fotografiach widoczne są ślady po zabiegu spulchniania ziemi w międzyrzędziach uprawy młodej wierzby energetycznej.

2. ponieważ kontrolę przeprowadzono w dniu [...] r. mając na względzie jednoznaczność ustalenia gatunku wierzby (w celu zakwalifikowania lub wykluczenia z możliwości zaliczenia jej do płatności JPO) podjęto decyzję o sporządzenie na miejscu przez innego Inspektora terenowego, dokumentacji fotograficznej- wykonanie fotografii z tych samych miejsc co kontrola w marcu 2012 r.

3. w dniu [...] r. Inspektor terenowy BKM wizytował działkę rolną E. Wykonał 30 fotografii oraz sporządził szkic na załączniku graficznym dla działki ewidencynej nr [...]

Reasumując powyższe czynności i zgromadzony materiał dowodowy organ odwoławczy wskazał, że potwierdzają one prawidłowość przeprowadzonej kontroli oraz sporządzonej dokumentacji pokontrolnej, a organ pierwszej instancji zasadnie wykluczył z przyznania płatności powierzchnię gruntów rolnych położonych na działce rolnej E. Skutkowało to odmową przyznania płatności z uwagi na to, iż procentowa różnicą pomiędzy powierzchnią gruntów zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w trakcie kontroli administracyjnej wyniosła 31.0604 %, co uzasadniało odmowę w świetle postanowień art. 58 akapit 1 i 3 przywołanego już rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009.

Konkludując swoje wywody organ drugiej instancji uznał, że organ pierwszej instancji prawidłowo przyjął, iż Wnioskodawczyni nie należą się płatności bezpośrednie za rok 2011.

Od niniejszej decyzji skarżąca w dniu [...] r. złożyła skargę zarzucając w niej naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 7 ust 1, ust. 2) i ust. 2a) ustawy o płatnościach wskutek oparcia poprzez oparcie decyzji w przedmiocie przyznania płatności na rok 2011 bazując o wyniki kontroli określające stan gruntów rolnych w roku 2012 oraz naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 6 Kpa poprzez wydanie decyzji z naruszeniem przepisów prawa,

- art. 7 Kpa poprzez niepodjęcie z urzędu, a także na wniosek skarżącej czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. ,

- art. 8 Kpa poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie skarżącej do władzy publicznej,

- art. 9 k\Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez naruszenie obowiązku należytego i wyczerpującego informowania skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego,

- art. 10 Kpa poprzez niezapewnienie skarżącej czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji nieumożliwienie realnego i skutecznego wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań,

- art. 11 Kpa poprzez nie wyjaśnienie skarżącej zasadności wszelkich przesłanek, którymi kierował się przy wydaniu zaskarżonej decyzji,

- art. 15 Kpa w związku z art. 17 Kpa w zakresie naruszenia zasady dwuinstancyjności poprzez wydanie decyzji przez organ administracji publicznej pierwszego stopnia opierającej się na raporcie kontrolnym BKM ARiMR, które w polskim prawie konstytucyjnym nie są źródłem prawa powszechnie obowiązującego; - art. 75 § 1 Kpa poprzez dopuszczenie dowodu, który zgodnie z obowiązującym prawem nie mógł być dowodem w sprawie,

- art. 77 § 1 Kpa poprzez wydanie decyzji bez obligatoryjnego wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie,

- art. 79 § 1 Kpa poprzez nie zawiadomienie skarżącej o miejscu i terminie

przeprowadzenia dowodu z oględzin - kontroli nieruchomości położonej w P. u, powiat staszowski, gmina S. - numer działki [...]

- art. 81 Kpa poprzez uznanie za udowodnione okoliczności powołane w decyzji

organu I instancji, podczas gdy skarżąca nie miała możności wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów,

- art. 107 § 3 Kpa poprzez jego niezastosowanie.

Wskazując na powyższe wniosła uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, wydanie decyzji przyznającej płatności na rok 2011, dopuszczenie dowodów określonych w uzasadnieniu skargi na okoliczności tam wskazane oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że zgodnie z art. 7 Kpa to na organie administracji publicznej ciąży obowiązek podejmowania czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Natomiast zgodnie z art. 8 Kpa organ administracji publicznej powinien prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie skarżącej do władzy publicznej.

Skarżąca wskazała, iż nie dopuszczono jej wniosku dowodowego i nie podano podstaw prawnych takiego rozstrzygnięcia. W opinii skarżącej było to działanie naruszające art. 78 § 1 Kpa, bowiem z uwagi na wątpliwości co do rzetelności kontroli z 12 marca 2012 roku jej wniosek powinien być przez organ władzy publicznej uwzględniony. Dalej skarżąca stwierdziła, że decyzja odmawiająca przyznania płatności ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2011 została wydana przez organy obu instancji w oparciu o kontrolę przeprowadzoną [...] roku czyli z naruszeniem art. 7 ust. 1, ust. 2) i ust. 2a ustawy o płatnościach. Powołując się na orzeczenia sądów administracyjnych stwierdziła także,że protokół sporządzony na potrzeby związane z rozpoznaniem wniosku o przyznanie płatności obszarowych powinien wskazywać dobrą kulturę rolną gruntów objętych wnioskiem w danym roku, w którym beneficjent ubiega się o przyznanie płatności. Nadto zarzuciła naruszenie przez organy administracji art. 75 § 1 Kpa przez dopuszczenie dowodu z raportu z kontroli z dnia [...] roku bowiem, zdaniem skarżącej, nie mógł być on dowodem w sprawie rozpoznawania wniosku o przyznanie płatności na rok 2011.

Wniosła również o przesłuchanie w charakterze świadka B.C. na okoliczność, że grunt rolny był utrzymany zgodnie z normami obowiązującymi dla terenów podlegających JPO oraz zasadami dobrej kultury rolnej, a także na okoliczność, iż płatność za rok 2010 dla powierzchni 25,16 ha działki [...] została przyznana, a organ wydający decyzję nie miał żadnych zastrzeżeń zarówno faktycznych jak i prawnych do składanego wniosku. W opinii skarżącej ustalenia poczynione w raporcie kontrolnym z dnia marca 2012 roku są "niezgodne z prawdą".

Skarżąca stwierdziła, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem wynikających z Kpa zasad praworządności oraz prawdy obiektywnej, a także z zasadą uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu strony. Dalej skarżąca stwierdziła, że nie miała możliwości realnie i skutecznie wypowiedzieć się co do dowodów zarówno przy wydawaniu decyzji przez organ I instancji jak i II instancji. Dalej podkreśliła, że zgodnie art. 15 Kpa postępowanie administracyjne powinno być dwuinstancyjne, "dlatego też organ I instancji, a tym bardziej organ II instancji nie powinien opierać się na raporcie sporządzonym Biuro Kontroli na Miejscu ARiMR w K. , który w polskim systemie prawa nie stanowi organu władzy publicznej, a akty przez niego sporządzane nie są źródłem prawa powszechnie obowiązującego."

Zdaniem skarżącej, w świetle podniesionych wątpliwości skarga jest w pełni uzasadniona.

W odpowiedzi, organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu [...] r. pełnomocnik skarżącej wnosił i wywodził jak w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; jednolity tekst: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego każdej decyzji administracyjnej w razie stwierdzenia co najmniej jednego z naruszeń prawa materialnego lub procesowego, wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Jeśli jednak skontrolowana przez ten sąd decyzja okaże się zgodna z prawem, skarga podlega oddaleniu, stosownie do dyspozycji art. 151 tej samej ustawy. W tym miejscu należy podkreślić, iż wojewódzkie sądy administracyjne nie zastępują organów administracji publicznej i nie prowadzą postępowania dowodowego we własnym zakresie, sąd administracyjny kompetentny jest jedynie do oceny legalności zaskarżonego aktu czy czynności.

W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji należycie przeprowadziły postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącej z dnia [...] r. w oparciu o przepisy ustawy z dnia [...] r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm. - dalej jako "ustawa o płatnościach"). Ustawa o płatnościach określa zasady i tryb przyznawania producentom rolnym jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej, o których mowa w art. 122 ust. 1 i art. 132 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009, str. 16, z późn. zm.). Organy prawidłowo korzystały również z regulacji zawartych w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1783/2003, nr 1973/2004, nr 1234/2007, nr 1120/2009, nr 1121/2009, nr 1122/2009 i nr 73/2009.

Wymogi stawiane rolnikowi ubiegającemu się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej wynikają z przepisu art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach oraz art. 124 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009. Ponadto rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające, w przypadku spełnienia warunków przewidzianych dla tej uzupełniającej płatności.

W zakresie spełnienia przez rolnika warunków przyznania płatności, na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach Agencja przeprowadza kontrole administracyjne i kontrole na miejscu, określone w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, w tym kontrole w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, z zastrzeżeniem art. 31a i 32. Zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy o płatnościach, Prezes Agencji może powierzyć przeprowadzanie kontroli, o których mowa w ust. 1, jednostkom organizacyjnym dysponującym odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi, określonymi na podstawie art. 34 ust. 1 pkt 1.

W myśl art. 31 ustawy, czynności kontrolne w ramach kontroli na miejscu określonej w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, przeprowadzanej przez Agencję, są wykonywane przez osoby posiadające imienne upoważnienie wydane przez Prezesa Agencji (ust. 1). Upoważnienie, o którym mowa w ust. 1, zawiera wskazanie osoby upoważnionej do wykonywania czynności kontrolnych, miejsce i zakres oraz podstawę prawną do ich wykonywania (ust. 2). Przed przystąpieniem do czynności kontrolnych osoba upoważniona do ich wykonywania jest obowiązana okazać imienne upoważnienie rolnikowi, jeżeli jest on obecny podczas kontroli (ust. 3). Czynności kontrolne mogą być wykonywane podczas nieobecności rolnika także wówczas, gdy rolnik został zawiadomiony o kontroli zgodnie z art. 27 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009 (ust. 4). Zgodnie z art. 31 ust. 5 ustawy, osoby upoważnione do wykonywania czynności kontrolnych mają prawo do:

1) wstępu na teren gospodarstwa rolnego;

2) żądania pisemnych lub ustnych informacji związanych z przedmiotem kontroli;

3) wglądu do dokumentów związanych z przedmiotem kontroli, sporządzania z nich odpisów, wyciągów lub kopii oraz zabezpieczania tych dokumentów;

4) pobierania próbek do badań;

5) żądania okazywania i udostępniania danych informatycznych.

Z czynności kontrolnych sporządza się raport zgodnie z art. 32i. 54 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 1122/2009, który w przypadku stwierdzenia drobnej niezgodności, o której mowa w art. 24 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia nr 73/2009, zawiera również informację, o której mowa w art. 54 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, oraz termin, o którym mowa w art. 71 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009 (art. 31 ust. 6 ustawy). W przypadku gdy rolnik nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia na piśmie, co do ustaleń w nim zawartych, dyrektorowi oddziału regionalnego Agencji, w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu, chyba że bezpośrednio po zakończeniu kontroli rolnik, który był obecny podczas kontroli, zgłosił umotywowane zastrzeżenia, co do ustaleń zawartych w raporcie, osobie, która go sporządziła (art. 31 ust. 7 ustawy).

Zgodnie z art. 35 ustawy, przepisy dotyczące kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, stosuje się odpowiednio do kontroli:

1) wielkości powierzchni, o których mowa w art. 7 ust. 2, zadeklarowanej przez rolnika we wniosku o przyznanie płatności uzupełniającej;

2) w zakresie spełniania warunków do przyznania płatności uzupełniającej.

Jak wskazuje się w piśmiennictwie, kontrola ma niezwykle doniosłe znaczenie dla skutecznego funkcjonowania systemu płatności bezpośrednich w całej Unii Europejskiej. Stanowi ona gwarancję rzetelnego wydatkowania wspólnotowych środków budżetowych przeznaczonych na finansowanie tego instrumentu wsparcia dochodowego producentów rolnych. Dopiero po zakończeniu procedury kontrolnej można wydawać decyzje dotyczące płatności (ich przyznania lub odmowy przyznania). Kontrola na miejscu polega przede wszystkim na sprawdzeniu zgodności danych podanych we wniosku o przyznanie płatności ze stanem faktycznym w gospodarstwie i przestrzegania zasad dobrej kultury rolnej. Kontrole na miejscu mają na celu: ustalenie granic i powierzchni działek rolnych, zweryfikowanie zadeklarowanej grupy upraw/uprawy na danej działce rolnej, sprawdzenie przestrzegania minimalnych wymagań (norm) utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Bieluk Jerzy, Lobos-Kotowska Dorota - Komentarz do ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, Wolters Kluwer Polska - Oficyna, komentarz do art. 30 ustawy).

Należy przy tym wskazać, że wystąpienie z wnioskiem o przyznanie płatności obliguje organ do przeprowadzenia kontroli wniosku i zawartych w nim informacji przez wnioskodawcę. Szczególny tryb postępowania w tego rodzaju sprawach wyłącza obowiązek organu powiadamiania wnioskodawcy o czasie i miejscu przeprowadzania czynności kontrolnych. Kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli (art. 27 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009). Wynika stąd, że zasadą są kontrole niezapowiedziane, a wcześniejsze powiadomienie o nich jest wyjątkiem, z którego skorzystanie może być rozważane wyłącznie pod względem celowościowym. Zatem udział strony w czynnościach kontrolnych nie jest obowiązkowy. Dla prawidłowości postępowania ważne jest natomiast, by rolnik został poinformowany o jej wynikach i miał możliwość wypowiedzenia się co do ustaleń poczynionych w trakcie kontroli. W myśl art.32 ust1 rozporządzenia, z każdej kontroli sporządza się sprawozdanie, które umożliwia wgląd w szczegóły przeprowadzonej kontroli. W sprawozdaniu wskazuje się między innymi (pkt.c) sprawdzone działki rolne, zmierzone działki rolne, w stosownych przypadkach wraz z wynikami pomiaru każdej działki rolnej i zastosowanymi metodami pomiaru. Zgodnie z art. 32 ust. 2, w przypadku wykrycia nieprawidłowości rolnik otrzymuje kopię sprawozdania.

Oceniając materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie, Sąd doszedł do przekonania, że również przeprowadzona w dniu [...] r. w gospodarstwie skarżącej kontrola, dokonana została zgodnie z wszelkimi, stawianymi przez przepisy prawa, wymogami. Sąd zauważa, przy tym, że kontrole w zakresie przestrzegania norm i wymogów wzajemnej zgodności są przeprowadzane w tym sam roku kalendarzowym, w którym został złożony wniosek o płatność, natomiast kontrole kwalifikowalności powierzchni mogą być przeprowadzane w każdym czasie, do dnia wydania decyzji. Tak też było w rozpatrywanej sprawie bowiem kontrole na miejscu w gospodarstwie Wnioskodawczyni w zakresie wzajemnej zgodności zostały przeprowadzone w dniach [...] r., [...] r. oraz [...] r., zaś kontrole w zakresie kwalifikowalności powierzchni przeprowadzono w dniach [...] r., [...] r. oraz [...] r. Zaskarżona decyzja została wydana w dniu [...] r.

W związku z zarzutami skargi, głównie o charakterze procesowym, nalezy wyraźnie zaakcentować, że ogólne zasady wynikające przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego zostały w sprawach tego rodzaju, co rozpoznawana, znacznie zmodyfikowane przepisami ustawy o płatnościach. Jeśli chodzi o postępowania dotyczące płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, to należy stosować przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, ale z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej i przepisach ustaw krajowych, jak wynika to z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach obowiązującego na dzień wydania w przedmiotowej sprawie decyzji organu pierwszej i drugiej instancji. Przyjęto tam bez wątpienia zasadę pierwszeństwa proceduralnych rozwiązań ustawowych względem przepisów K.p.a. Przepis art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach wyznacza z kolei standard (normatywny wzorzec) prawidłowego postępowania organów przy rozpatrywaniu wniosków o płatności bezpośrednie i stanowi, że w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, pomocy do rzepaku oraz pomocy do plantacji trwałych organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

W świetle powyżej przywołanych reguł przyznawania płatności stwierdzić trzeba, że organ prowadzący postępowanie z wniosku rolnika o przyznanie płatności, w trakcie postępowania wyjaśniającego ma możliwość weryfikacji deklaracji zawartych we wniosku, jak i ustaleń systemowych, poprzez wykorzystanie wszelkich, zgodnych z prawem narzędzi, w tym kontroli na miejscu, która jest w stanie najpełniej oddać rzeczywisty obraz danych zadeklarowanych we wniosku.

W rozpoznawanej sprawie kontrole na miejscu przeprowadzone zostały z zachowaniem reguł określonych cytowanymi wcześniej przepisami, a skarżąca została pouczona o przysługujących jej uprawnieniach. W dniu [...] r. B. P. zapoznała się z aktami sprawy. Skarżąca nie zgodziła się ze szkicem z kontroli na miejscu dla działki nr [...] a tej działce jest mniejsza niż to zostało stwierdzone, nie zgodziła się z wynikami kontroli na miejscu i wnosiła o ponowne jej przeprowadzenie w obecności rolnika,

Zarówno organ pierwszej instancji jak i organ w zaskarżonej decyzji przedstawił szczegółową interpretację materiału dowodowego sprawy wraz z wyjaśnieniem, dlaczego i z jakich powodów przyjął, że działka E nie potwierdza deklaracji skarżącej co do powierzchni działki uprawniającej do przyznania płatności jak i rodzaju upraw. Kontrola przeprowadzona w dniu [...] r. wykazała rozbieżności pomiędzy deklarowaną we wniosku powierzchnią kwalifikującą się do płatności, a powierzchnią stwierdzoną podczas kontroli na miejscu, w stosunku do działki rolnej E. Wnioskodawczyni deklarowała do JPO działkę rolną E o powierzchni 25,16 ha, stwierdzono 15,23 ha. Zastosowano kod błędu DR13+. W uwagach zapisano: "Obwód z pomiaru 2830 m. Pozostała część (5 wcięć) działki zabudowania, nieużytek i regularne posadzenia wierzby." Wyniki kontroli udokumentowane zostały w protokole z czynności kontrolnych nr [...]. Przeprowadzona przez organ kontrola zgodna była z przepisami art. 30 i 31 w zw. z art. 35 ustawy o płatnościach.

Stan faktyczny upraw, to jest ich rodzaj, powierzchnia oraz sposób ich rolniczego użytkowania w roku 2011 na działce ewidencyjnej oznaczonej numerem [...] (obręb: P., gmina: S. , powiat: [...](woj. [...] ), którą skarżąca zdeklarowała jako działkę rolną E, został stwierdzony za pomocą kontroli na miejscu i zarówno raporty z czynności kontrolnych, jak i uzupełniający materiał dowodowy w postaci materiału fotograficznego potwierdza ustalenia odnoszące się do powierzchni kwalifikującej się do płatności JPO tzn. ugór. Materiał dowodowy pozwolił organom na stwierdzenie, że na pozostałej powierzchni istnieje nieużytek oraz kilkuletnia uprawa wierzby energetycznej oraz młode, regularne (w rzędach) nasadzenia wierzby energetycznej, co zdaniem organu przeczy stwierdzeniu skarżącej o "pojedynczych pozostałościach po nieudanej próbie nasadzenia wierzby energetycznej". To z tej przyczyny zaistniały różnice w powierzchni działek deklarowanych, a rzeczywistym stanem na gruncie. Zebrane dowody uprawniały organ do ustaleń faktycznych, jakie zostały przyjęte przy określaniu skarżącej wysokości poszczególnych płatności. Należy podkreślić, iż w trakcie postępowania przed organami zarówno I jak i II instancji skarżąca nie wnioskowała o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków na okoliczności, które jej zdaniem nie zostały należycie wyjaśnione. Z przywołanych rozwiązań art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach wynika niedwuznacznie, iż to na strony postępowania (uczestników), a nie na organ administracji publicznej legislator nałożył podstawową powinność aktywnego udziału w postępowaniu wyjaśniającym i dowodzenia tych faktów, z których każda z nich wywodzi korzystne dla siebie konsekwencje prawne. Rola organu została ograniczona do przestrzegania tych elementów standardu, które zostały określone w art. 3 ust. 2 ustawy. Nie jest zatem rzeczą organu ustalanie konkretnych okoliczności stanu faktycznego. Obowiązek ich wykazania spoczywa bowiem na samych zainteresowanych. Nie doszło zatem do naruszenia przez organy przepisów postępowania administracyjnego przywołanych w skardze, a organy obu instancji orzekające w sprawie dostosowały się z do normatywnego wzorca zachowania wyznaczonego ramami art. 3 ust. 2 wspomnianej ustawy. Sąd nie dopatrzył się naruszenia zasady praworządności. W ocenie Sądu, w rozpoznawanym przypadku granice swobody nie zostały przekroczone. W każdym razie, nie można w tym zakresie zarzucić organom dowolności oceny.

Chybione są w całości te zarzuty skargi adresowane do organów ARiMR, w których stwierdzono rzekome luki w gromadzeniu przez organy materiału dowodowego i dokonywaniu ustaleń. Uszło bowiem uwagi skarżącej, to że – zgodnie z postanowieniem art. 3 ust. 3 in fine ustawy o płatnościach. – ciężar dowodu, a więc przedstawiania takich środków dowodowych, które potwierdzałyby twierdzenia skarżącej obciążał ja samą. Należy zauważyć, że wniosek o przesłuchanie świadka skarżąca złożyła dopiero w skardze, a nie w trakcie postępowania o przyznanie płatności bezpośrednich za rok 2011. To wtedy (a nie dopiero w skardze) należało zwrócić uwagę organu na konieczność wyjaśnienia dodatkowych kwestii, powstałych w związku ze złożonym wnioskiem. Sąd dokonuje bowiem oceny sprawy na podstawie akt. W standardzie tej oceny nie mieszczą się już natomiast rzekome zaniedbania organu, które – w świetle postanowienia art. 3 ust. 3 in fine ustawy o płatnościach – okazują się po prostu zaniedbaniami samej strony skarżącej, na etapie postępowania administracyjnego.

W ocenie Sądu zarzut skarżącej, że organy nie wskazały podstawy, ani przyczyny odmowy przyznania wnioskowanych płatności jest chybiony. Organy obu instancji odmawiając przyznania skarżącej wnioskowanych płatności szczegółowo opisały stwierdzone nieprawidłowości wykryte w wyniku kontroli, należycie przedstawiły wyliczenie procentowej różnicy pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do płatności a powierzchnią stwierdzoną, wskazały prawidłowo dowody na jakich dokonane zostały niewadliwe ustalenia faktyczne, na których oparte zostało rozstrzygnięcie sprawy.

Podstawowym środkiem dowodowym w niniejszej sprawie była dokumentacja z przeprowadzonej kontroli, w tym protokół z kontroli z [...] r., któremu należy przypisać walor wiarygodności. Skarżąca pomimo zgłaszanych do tego protokołu zastrzeżeń nie podważyła skutecznie wniosków, jakie z niego wypływają.

Bezpodstawny jest zarzut skarżącej o błędnym ustaleniu przez organ stanu gruntu i zasiewu na działce E, bowiem ustalenia w tej materii znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy, w szczególności w postaci zapisów raportu z czynności kontrolnych i fotografii wykonanych w toku czynności sprawdzających.

Tymczasem zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu [...] roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli spełni wszystkie wymienione w przepisie w art. 7 przesłanki ustawowe. Rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych innych roślin i do powierzchni gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin (uzupełniająca płatność podstawowa), do których została przyznana jednolita płatność obszarowa (art. 7 ust. 2 ustawy). Jednocześnie, stosownie do brzmienia art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., jeśli różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a stwierdzoną w wyniku przeprowadzonej kontroli, przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej. Jeśli różnica przekracza 50 %, rolnika wyklucza się również z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym, a zatwierdzonym.

W rozpoznawanej sprawie organy zastosowały – prawidłowo – drugą dyspozycję, skoro wspomniana różnica przekraczała 20 % (Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w stosownych obliczeniach organów). Za w pełni uzasadnioną należało przeto uznać odmowę przyznania skarżącej jakichkolwiek płatności bezpośrednich na rok 2011.

W ocenie Sądu organ nie naruszył wskazanych w skardze przepisów oraz działał w niniejszej sprawie zgodnie z zasadą praworządności i na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Również organ drugiej instancji w sposób prawidłowy zweryfikował ustalenia organu pierwszej instancji, wskazał właściwe przepisy i prawidłowo je zastosował. Należy wskazać ponadto, ze rozstrzygniecie organu to nie tylko sentencja decyzji ale też jego uzasadnienie a w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie organu daje podstawy skarżącemu do pojęcia woli organu w oparciu o obowiązujący porządek prawny. Organ dopełnił powinności tak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego jak i prawidłowej jego oceny, nie naruszając w tym względzie podstawowej zasady postępowania dowodowego, tj. zasady swobodnej oceny dowodów. Ocena zebranych w sprawie dowodów znalazła swój wyraz w szerokim uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i zdaniem Sądu jest ona prawidłowa.

Sąd badając sprawę w pozostałym zakresie, niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze, nie dopatrzył się uchybień mogących stanowić podstawę uchylenia decyzji jako niezgodnej z prawem.

Ponieważ skontrolowana decyzja odpowiada prawu, skargę należało oddalić, uwzględniając dyspozycje art. 151 p.p.s.a.