Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 864/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka As. sąd. Szymon Widłak ( spr.) Protokolant : sekr. sąd. Damian Wojtkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 marca 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa "A" M.S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego o d d a l a s k a r g ę /-/ Sz. Widłak /-/ M. Kwiecińska /-/ K. Wolna-Kubicka


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. sygn. [...] działając na podstawie art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623), art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w związku z art. 13 § 1, art. 15 § 1 pkt 1, art. 19 § 1 i § 3, art. 83, art. 85 § 1, art. 222 § 4, art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (tekst jednolity: Dz.U. Nr 75 z 2001 r., poz. 802 ze zm.), § 11 ust. 1 i 2, § 20a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz.U. Nr 130, poz. 851 ze zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20.12.2000 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 119, poz. 1253 ze zm.), § 3, § 4 ust. 2, ust. 3 pkt 2 i ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych (Dz.U. Nr 155, poz. 1515), Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...] r.

W uzasadnieniu wskazał, iż w dniu [...] r., na podstawie Jednolitego Dokumentu Administracyjnego SAD nr [...] firma "A" zgłosiła tkaninę do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym, klasyfikując ją do kodu PCN Taryfy celnej 5512 19 90 0, ze stawką celną konwencyjną w wysokości 9% ad walorem. Wraz ze zgłoszeniem celnym przedłożono świadectwo pochodzenia nr [...] z dnia [...] r. W wyniku kontroli ww. zgłoszenia celnego - przeprowadzonej zgodnie z art. 83 Kodeksu celnego - oraz w wyniku weryfikacji świadectwa pochodzenia - przeprowadzonej na mocy przepisu § 20 a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia - organy celne uznały, że zastosowana konwencyjna stawka celna wobec przedmiotowej tkaniny jest nieprawidłowa. W wyniku tego w dniu [...]r. wszczęto z urzędu postępowanie celne a następnie wydano decyzję nr [...] z dnia [...] r., w której uznał za nieprawidłowe ww. zgłoszenie celne w części dotyczącej zastosowanej stawki celnej i obliczenia kwoty wynikającej z długu celnego oraz wezwano Firmę "A" do uiszczenia niedoboru cła wraz z odsetkami wyrównawczymi. Rozpoznając odwołanie firmy "A" organ II - ej instancji argumentował, iż zgodnie z art. 3 § 1 pkt 24 Kodeksu celnego (tekst jednolity: Dz. U. nr 75 z

2001 r., poz. 802 ze zm.) w treści obowiązującej na dzień wydania zaskarżonej decyzji, zgłoszenie celne było czynnością poprzez którą osoba wyrażała, w wymaganej formie i określony sposób, zamiar objęcia towaru określoną procedurą celną. Miało ono charakter deklaracji, w której strona sama określała kwotę długu celnego oraz przedstawiała organowi celnemu towar i wszystkie dokumenty niezbędne do objęcia tego towaru procedurą celną do której był zgłaszany. Nakładało to na zgłaszającego odpowiedzialność za prawidłowe sporządzenie zgłoszenia celnego SAD. Natomiast art. 83 Kodeksu celnego upoważniał organ celny do dokonania kontroli zgłoszenia celnego po zwolnieniu towarów. Kontrola ta mogła odnosić się do cła, którego określenie stosownie do art. 13 § 1 Kodeksu celnego następowało w taryfie celnej. Taryfa celna zaś, zgodnie z art. 13 § 3 pkt 2 Kodeksu celnego obejmowała m.in.: stawki celne, sposób, warunki i zakres ich stosowania. W Taryfie celnej przewidziano stawki celne: obniżone, preferencyjne, konwencyjne, autonomiczne. W niniejszej sprawie właściwość stawki uzależniona była od tego, czy do towaru miały zastosowanie zasady dotyczące handlu preferencyjnego, czy też handlu niepreferencyjnego, z czym związane też były zasady dokumentowania pochodzenia.

Organ II- ej instancji argumentował, iż w handlu niepreferencyjnym, odbywającym się między Polską a innymi krajami były stosowane stawki celne autonomiczne i konwencyjne. Handel ten prowadzony był w oparciu o Klauzulę Najwyższego Uprzywilejowania (KNU). Zasady tego handlu wypracowane zostały przez Układ Ogólny w Sprawie Taryf Celnych i Handlu (GATT), a następnie przyjęte przez Światową Organizację Handlu (WTO). Podstawę prawną w tym zakresie stanowiły przepisy Kodeksu celnego w art. 16 do 19, a także wydane na podstawie delegacji ustawowej wynikającej z treści przepisu art. 19 § 3 Kodeksu celnego, przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.10.1997 r. "w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia" (Dz. U. nr 130 z 1997 r. poz. 851 ze zm.).

Z treści przepisu § 11 ust. 2 punktu 1 i 2 tegoż rozporządzenia zdaniem Dyrektora Izby Celnej wynikało, iż dowodami niepreferencyjnego pochodzenia towarów mogły być: świadectwo pochodzenia, faktura, specyfikacja towarów, kontrakt, świadectwo jakości lub inny dokument urzędowy, o ile w dokumentach tych umieszczony był zapis o kraju pochodzenia towaru. Dalej z punktu 3. omawianego paragrafu wynikało, iż dowodem niepreferencyjnego pochodzenia towarów było także trwałe oznaczenie kraju pochodzenia na towarze. Zatem przedstawienie poprawnego formalnie dowodu niepreferencyjnego pochodzenia towarów przy jednoczesnym spełnieniu pozostałych warunków wskazanych w przepisach tegoż rozporządzenia, uprawniało do zastosowania odpowiednio stawki celnej konwencyjnej (w przypadkach wskazanych w szczególności w ust. 2 części A Postanowień Wstępnych do Taryfy celnej), albo stawki celnej autonomicznej (w przypadkach wskazanych w szczególności w ust. 3 części A Postanowień Wstępnych do Taryfy celnej).

Jednakże tkanina będąca przedmiotem obrotu towarowego z zagranicą (sekcja XI Taryfy celnej) została wymieniona w wykazie 3 do ww. rozporządzenia i zgodnie z przepisem § 11 ust. 1 jej pochodzenie musiało być udokumentowane świadectwem pochodzenia w celu stosowania stawki konwencyjnej. Miało to zdaniem Dyrektora Izby Celnej swoje uzasadnienie w treści ust. 10 Części pierwszej powołanej w sentencji Taryfy celnej -Postanowienia Wstępne A. Stawki celne, z którego wynikało, iż do towarów wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik nr 3 do ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.10.1997 r., dla których pochodzenie nie zostało udokumentowane świadectwem pochodzenia, ale jeżeli można było ustalić kraj lub region pochodzenia tego towaru stosowało się stawkę celną autonomiczną lub stawkę celną konwencyjną, jeżeli jest wyższa od stawki celnej autonomicznej.

Organ celny podkreślił, że przepis ust. 7 Części pierwszej Postanowień wstępnych do Taryfy celnej - A. Stawki celne, przewidywał, iż do towarów dla których nie można było ustalić kraju pochodzenia lub regionu pochodzenia towaru, stosowało się stawkę celną autonomiczną, podwyższoną o 100% lub stawkę celną konwencyjną podwyższoną o 100%, jeżeli była wyższa od stawki celnej autonomicznej. Z kolei art. 19 § 1 Kodeksu celnego stanowił, że ustalenie pochodzenia towarów, o których mowa w art. 16 i art. 17 dokonywane było przez organ celny na podstawie dowodu pochodzenia towarów. Tak więc możliwość zastosowania właściwej stawki celnej w handlu niepreferencyjnym uzależniona była od rodzaju przedstawionego przez zgłaszającego dowodu pochodzenia, a także od jego formalnej i materialnej poprawności. Świadectwo pochodzenia prawidłowo wystawione w kraju, z którego dokonano wywozu było uznane przez organ celny za dowód pochodzenia towaru. Posługując się zatem tym świadectwem zgłaszający mógł - co do zasady - określać kwotę długu celnego z zastosowaniem konwencyjnej stawki celnej.

Jednakże świadectwo pochodzenia mogło podlegać czynnościom weryfikacyjnym polegającym na sprawdzeniu jego autentyczności oraz prawidłowości danych w nim zawartych. Procedura ta - określona w § 20 a ww. rozporządzenia - zakładała także, że jeżeli organ celny, do którego skierowano świadectwo w celu weryfikacji nie udzielił odpowiedzi w terminie 10 miesięcy od dnia wysłania wniosku o weryfikację lub udzielona odpowiedź nie zawierała informacji pozwalających na stwierdzenie, że weryfikowany dokument jest autentyczny i zawiera prawidłowe dane, dokument uznawało się za nieprawidłowy do potwierdzenia pochodzenia towaru. Z treści powyższego przepisu wynikało, że za nieprawidłowy dowód pochodzenia należało uznać nawet taki dokument, co do którego brak było precyzyjnej odpowiedzi w terminie 10 miesięcy. Tym samym należało stwierdzić, że wyraźna odpowiedź informująca o nieautentyczności dokumentu czyniła go nieprawidłowym do potwierdzenia pochodzenia. W tej sytuacji przedstawiony dowód pochodzenia nie mógł być wykorzystany dla celów ustalenia pochodzenia towarów, a więc pochodzenie, o ile to możliwe, należało ustalić w oparciu o inne dowody, których katalog zawiera § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.10.1997r.

Zatem w świetle zebranych dowodów, Dyrektor Izby Celnej ocenił, iż organ celny I instancji zasadnie uznał ww. zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej zastosowanej stawki celnej i kwoty długu celnego, określając kwotę długu celnego w oparciu o stawkę celną autonomiczną co wynika z treści wyżej cytowanego ust. 10 Części pierwszej powołanej w sentencji Taryfy celnej - Postanowienia Wstępne A. Stawki celne.

Uzasadniając natomiast stanowisko w zakresie odsetek wyrównawczych, organ II -ej instancji podał, iż przepis art. 222 § 4 Kodeksu celnego stanowił, że w wypadku przesunięcia daty powstania długu celnego lub zarejestrowania kwoty wynikającej z tego długu, organ celny pobiera odsetki wyrównawcze, liczone przy zastosowaniu stawki określonej w przepisach dotyczących pobierania odsetek za zwłokę od należności podatkowych. Zgodnie z § 5 pkt 1 ww. artykułu sposób naliczania tychże odsetek określał minister do spraw finansów publicznych w drodze rozporządzenia.

Z kolei w myśl obowiązującego od dnia 19.09.2003 r. przepisu § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29.08.2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych (Dz.U. Nr 155 z 2003r., poz.1515), w wypadku gdy kwota wynikająca z długu celnego została zarejestrowana na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych danych podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym, odsetki wyrównawcze nalicza się od kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą należną a kwotą pobraną. Z treści § 4 ust. 2 rozporządzenia wynika, że do naliczenia odsetek wyrównawczych przyjmuje się stawkę odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych. Natomiast ust. 3 pkt 2 stanowi, że odsetki te oblicza się od dnia zarejestrowania kwoty wynikającej z długu celnego na podstawie nieprawidłowych danych do dnia zarejestrowania retrospektywnego, o którym mowa w art. 229 Kodeksu celnego, należnej kwoty długu celnego. Kwotę odsetek wyrównawczych pobieranych w wypadku, o którym mowa w § 3, stanowi iloczyn kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą należną a kwotą pobraną, liczby dni okresu, o którym mowa w ust. 3 pkt 2, oraz stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych, podzielonych przez 365 ( § 2 ust. 5 ww. rozporządzenia).

W przedmiotowej sprawie kwota wynikająca z długu celnego została zarejestrowana na podstawie nieprawidłowych danych podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym. Dane te zostały podane przez zgłaszającego na skutek przedłożenia nieprawidłowego świadectwa pochodzenia, które dodatkowo w wyniku przeprowadzonej weryfikacji okazało się nieautentyczne. Dlatego Naczelnik Urzędu Celnego zobowiązany był naliczyć odsetki wyrównawcze.

W myśl § 5 ust. 3 wyżej powołanego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29.08.2003r., nie pobiera się odsetek wyrównawczych, mimo że kwota wynikająca z długu celnego została zarejestrowana na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych danych podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym, w wypadku gdy dłużnik udowodni, że podanie nieprawidłowych lub niekompletnych danych spowodowane było szczególnymi okolicznościami, nie wynikającymi z jego zaniedbania lub świadomego działania.

Tymczasem firma "A" zarówno w odwołaniu jak i w postępowaniu pierwszoinstancyjnym nie przedstawiła żadnych dowodów, że podanie przez nią w zgłoszeniu celnym nieprawidłowych lub niekompletnych danych było spowodowane szczególnymi okolicznościami, nie wynikającymi z jego zaniedbania, ani świadomego działania. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej fakt sfałszowania nie przesądza jeszcze o konieczności pobrania odsetek, tym niemniej okoliczność ta jak i sam mechanizm transakcji nie stanowi wystarczającego dowodu, aby móc na tej podstawie uznać, że odsetki wyrównawcze nie powinny być naliczone. Za takim zaniechaniem nie przemawia też posługiwanie się nieautentycznymi świadectwami, zwłaszcza mając na uwadze mnogość takich świadectw. Ponadto obowiązek udowodnienia co do braku zaniedbania ani świadomego działania spoczywa na zgłaszającym. Konstrukcja tego przepisu wymaga bowiem przedstawienia stosownych dowodów, które w ocenie Dyrektora Izby Celnej nie zostały przez importera przedstawione.

Odnosząc się do zawartego w odwołaniu zarzutu niedoręczenia upoważnionej Agencji Celnej "B" postanowienia o wszczęciu postępowania oraz decyzji wydanych w przedmiotowej sprawie, organ II-ej instancji podniósł, iż postępowanie w niniejszej sprawie zostało formalnie wszczęte postanowieniem z dnia [...] r., a zatem uznanie w sprawie przedstawiciela mogłoby nastąpić dopiero, gdyby w trakcie toczącego się postępowania, a więc po jego wszczęciu, przedstawiciel ten dołączył do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis upoważnienia. Tymczasem Agencja celna "B" nie przedstawiając żadnego upoważnienia w czasie trwania postępowania nie przystąpiła de facto do działania w sprawie. W związku z tym zdaniem Dyrektora Izby Celnej rola Agencji celnej zakończyła się z chwilą dopuszczenia towaru do obrotu w Polsce i uiszczeniu cła. Zatem stroną w niniejszym postępowaniu prowadzonym przed organem I instancji była firma "A" M.S., na którą zresztą była kierowana wszelka korespondencja.

Zdaniem Dyrektora Izby Celnej bezpodstawny jest także zarzut naruszenia norm prawa określonych w art. 210 Ordynacji podatkowej poprzez brak zawarcia w sentencji decyzji niezbędnych elementów w postaci pozycji taryfy celnej i stawki celnej, pozwalających skarżącemu merytorycznie sprawdzić prawidłowość wydanej decyzji, a także brak uzasadnienia faktycznego wymiaru i zasadności poboru odsetek wyrównawczych.

Organ II-ej instancji podkreślił, że w sprawie przedmiotem postępowania celnego było określenie prawidłowej stawki celnej i w konsekwencji także wysokości kwoty długu celnego -w kontekście pochodzenia towaru. Zatem Naczelnik Urzędu Celnego wydając rozstrzygnięcie odniósł się wyłącznie do kwestii pochodzenia zgłoszonego towaru. Zamieszczenie w sentencji decyzji elementu w postaci pozycji taryfy celnej mogło by świadczyć, że organ I instancji rozstrzygał w kwestii nie będącej przedmiotem postępowania tj. określenia prawidłowej stawki celnej i kwoty długu celnego - w kontekście klasyfikacji taryfowej towaru. Z kolei drugi z wymienionych elementów - stawka celna - został w sentencji decyzji określony.

Natomiast uzasadnienie faktyczne w kwestii wymiaru i zasadności poboru odsetek wyrównawczych sprowadzało się do dokonania oceny, iż okoliczności przesunięcia daty powstania długu celnego lub zarejestrowania kwoty wynikającej z tego długu (art. 222 § 4 Kodeksu celnego) oraz podania nieprawidłowych lub niekompletnych danych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym (§ 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29.08.2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych) zostały w przedmiotowej sprawie udowodnione.

W skardze na powyższą decyzję M.S. zarzucił jej, iż w sposób jednostronny przenosi winę na firmę "A" za nieprawidłowo wystawione świadectwo pochodzenia, co w konsekwencji wiązało się z finansowym jej obciążeniem, nadto wydanie rozstrzygnięć w przedmiotowej sprawie pomimo, że postanowienie o wszczęciu postępowania celnego nie zostało nigdy stronie skutecznie doręczone. Skarga zawiera także zarzuty naruszenia art. 120, art. 123 § 1, 145 § 1, art 165 § 1 i §4 ustawy z dnia 29.08.1997r. -Ordynacja podatkowa z uwagi na pominięcie przez organy przy doręczaniu postanowienia o wszczęciu postępowania celnego upoważnionej Agencji celnej, a także naruszenie art. 122, art. 187 § 1, art. 191 Ordynacji podatkowej - z uwagi na błędne przyjęcie, że zagraniczne władze dokonały weryfikacji świadectwa pochodzenia w sposób prawidłowy. Decyzji zarzucono także brak w aktach sprawy oryginału świadectwa pochodzenia oraz nieprawidłowe przeprowadzenie przez organ celny postępowania dowodowego oraz dowolną ocenę dowodów. Skarżący podniósł również zarzut braku w aktach sprawy postanowienia o powołaniu biegłego pomimo, że organ I instancji występował o pozyskanie wiedzy specjalnej, błędne zastosowanie przepisu art. 222 § 4 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny co spowodowało bezpodstawne obciążenie Strony odsetkami wyrównawczymi, naruszenie art. 210 § 1 pkt 4 i 6 Ordynacji podatkowej z uwagi na niewskazanie w sentencji decyzji podstaw prawnych, na podstawie których organ celny domaga się zapłaty spornych odsetek wyrównawczych oraz niewystarczające uzasadnienie faktyczne i prawne wymiaru i poboru tych odsetek.

W uzasadnieniu skargi podano, iż firma "A" nie miała wpływu na ustalenie statusu pochodzenia towaru i prawidłowość dokumentu potwierdzającego tę okoliczność, ponieważ za te czynności odpowiada eksporter towaru. W/w zgłoszeniem celnym strona dokonała importu towaru, a w oparciu o posiadane i przedłożone do odprawy celnej dokumenty, a przede wszystkim świadectwa pochodzenia towaru otrzymane od eksportera towaru oraz faktury zakupu, strona dokonała klasyfikacji taryfowej i określiła wysokość długu celnego.

Przedmiotowe świadectwa pochodzenia zostały uznane przez organ celny za prawidłowe i przyznany został towarowi preferencyjny status oraz zastosowane zostały preferencyjne stawki celne. Dopiero w wyniku weryfikacji przedmiotowych świadectw pochodzenia organ celny uznał, że przedstawione świadectwa pochodzenia są fałszywe.

Skarżący podkreślił, że strona reprezentowana była przed organem celnym przez upoważnioną agencję celną. Fakt ten jego zdaniem obligował organ celny wszczynający postępowanie z urzędu do doręczenia postanowienia o jego wszczęciu ustanowionemu przez stronę przedstawicielowi, tym bardziej, że był on organowi celnemu znany, a posiadane przez niego pełnomocnictwo do reprezentowania strony zawierało także możliwości reprezentowania strony i zastępowania jej w postępowaniu celnym i podatkowym oraz składania stosownych wniosków, nie wyłączając wnoszenia odwołań, przy czym upoważnienie to nie zostało nigdy cofnięte. Zdaniem skarżącego, Agencja celna jako prawidłowo umocowany przedstawiciel strony staje się reprezentantem strony. W tym stanie rzeczy już od czasu umocowania i do chwili odwołania ustanowionego przedstawiciela strony, tylko i wyłącznie umocowana Agencja celna, a nie strona winna być informowana o przebiegu postępowania. Z art. 165 § 4 Ordynacji podatkowej wynika, że datą wszczęcia postępowania z urzędu jest dzień doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania. Natomiast z treści jednak art. 145 § 1 Ordynacji podatkowej, że pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Z tego skarżący wywodzi, że w tym konkretnym przypadku datą wszczęcia postępowania z urzędu jest dzień doręczenia przedstawicielowi strony, a więc upoważnionej prze stronę Agencji Celnej postanowienia o wszczęciu postępowania z urzędu. Postanowienie to nigdy nie było doręczone tej Agencji Celnej, nawet organ celny nie poczynił żadnych kroków, by postanowienie to doręczyć przedstawicielowi.

W konsekwencji zdaniem skarżącego do chwili obecnej nie można nawet mówić o wszczęciu postępowania celnego, bowiem pismo organu celnego, którym jest postanowienie o wszczęciu postępowania celnego, do tej pory nie zostało doręczone prawidłowo umocowanemu w sprawie przedstawicielowi - Agencji Celnej.

W dalszej części uzasadnienia skarżący zarzuca decyzji naruszenie normy prawej zawartej w art. 191 Ordynacji Podatkowej, bowiem zgłoszenie celne odbyło się w oparciu o dokumenty dostarczone przez eksportera towaru, które zostały przez niego przygotowane i dostarczone wraz z towarem, a zatem nie ma wątpliwości co do tego, że w świetle obowiązujących w Rzeczpospolitej Polskiej norm prawa, podstawy dla wydania decyzji stanowią oryginały dowodów i dokumentów. Tymczasem w aktach sprawy brak jest oryginałów świadectw pochodzenia mimo, że zostały przez stronę przedłożone organowi celnemu, co powoduje, ze strona nie może ustosunkować się do twierdzeń organów polskich i zagranicznych w kwestiach dotyczących wątpliwości co do tego czy świadectwo pochodzenia jest oryginalne czy fałszywe. Organ celny nie wyjaśnił też na czym polega fałszywość tego świadectwa pochodzenia.

Zdaniem M. S. w toku postępowania naruszona została zasada swobodnej oceny materiału dowodowego wyrażona w art. 191 Ordynacji podatkowej, bowiem organ celny uznał, że organy celne zagraniczne dokonały weryfikacji dowodów pochodzenia w sposób prawidłowy, a także naruszył zasadę odnoszącą się do zakresu i sposobu zbierania oraz rozpatrywania materiału dowodowego wyrażoną w art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Powołując się na zawarte jakoby w aktach dokumenty w postaci opinii sporządzonej przez Centrum Badań i Ekspertyz Towaroznawczych Akademii Ekonomicznej, skarżący argumentował, że organ celny pierwszej instancji występował o pozyskanie wiedzy specjalnej, której nie posiadał, a zatem w sprawie należało wydać postanowienie o powołaniu biegłego, tymczasem postanowienie takie jednak do tej pory nie zostało wydane.

Odnosząc się do obciążenia skarżącego odsetkami wyrównawczymi, w skardze wskazano, że brak jest do tego podstaw prawnych, gdyż strona dokonała zgłoszenia celnego zgodnie z otrzymanymi dokumentami, przy czym nie miała ona żadnego wpływu na ich wystawienie oraz dane w nich zawartych. Powyższe wskazuje na okoliczność, w której nie może mieć zastosowania treść art. 222 § 4 Kodeksu celnego, bowiem okoliczności na podstawie których organ celny domaga się odsetek wyrównawczych nie zostały przez niego dostatecznie udowodnione. Skarżący nie dopuścił się żadnych uchybień w przedmiocie zgłoszenia towaru do odprawy celnej, a organ celny nie dowiódł, iż podczas dokonywania odpraw celnych nie zachowano należytej staranność, bowiem zgłoszenia towaru dokonano na podstawie posiadanych danych, kierując się przy tym posiadaną przez skarżącego wiedzą i znajomością przepisów prawa, pozwalająca na właściwe ich zastosowanie. W związku z powyższym kwestia należnych, zdaniem organu celnego, odsetek wyrównawczych jest nie tylko wątpliwa ale równie niezgodna z prawem.

Ponadto w sentencji decyzji organ celny dokonując wymiaru odsetek wyrównawczych nie wskazał sposobu ich naliczenia, a ogólnikowo wskazany czasookres podstawy ich wymiaru nie pozwala na przeprowadzenie przez skarżącą kontroli prawidłowości wymiaru odsetek wyrównawczych.

W konkluzji skargi M. S. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu l-szej instancji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w wydanej decyzji.

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje:

Skarga okazała się niezasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu skutkującym koniecznością jej uchylenia.

Jak wynika z treści art. 13§1 Kodeksu celnego cła określane są na podstawie taryfy celnej lub innych środków taryfowych. W taryfie celnej przewidziano natomiast stawki celne: preferencyjne, obniżone, autonomiczne, konwencyjne oraz autonomiczne podwyższone o 100%. Ich zastosowanie uzależnione jest od kilku czynników, w tym także od kraju pochodzenia towaru, z czym związany jest jednak obowiązek właściwego udokumentowania. Cel ustalenia niepreferencyjnego pochodzenia towaru określa art. 15§1 Kodeksu celnego, a reguły zawarte są w art. 16 - 19 kodeksu. Zgodnie z art. 19 §1 Kodeksu celnego ustalenie pochodzenie towaru dokonywane jest przez organ celny na podstawie dowodu pochodzenia towarów. Szczegółowe natomiast zasady określające ustalanie pochodzenia towarów opisane zostały w wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 19§3 Kodeksu celnego Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15.10.1997r "W sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być dokumentowane świadectwem pochodzenia" (Dz.U.130 poz.851 ze zm.). W §11 ust. 2 tego rozporządzenia postanowiono, iż dowodem pochodzenia towaru może być: świadectwo pochodzenia, faktura, specyfikacja towarów, świadectwo jakości lub inny dokument urzędowy, o ile w dokumentach tych jest zamieszczony zapis o kraju pochodzenia towaru, jak też trwałe oznaczenie kraju pochodzenia na towarze.

Jak wynika z treści ust. 7 Części I Postanowienia wstępne A Stawki celne Taryfy Celnej (Dz. U z 1999 nr 107 poz. 1217.) do towarów, dla których nie można ustalić kraju lub regionu pochodzenia towaru, stosuje się stawkę celną autonomiczną podwyższoną o 100% lub stawkę celną konwencyjną podwyższoną o 100%, jeżeli jest wyższa od stawki celnej autonomicznej. Przy interpretacji i stosowaniu przepisów określających przywileje celne niezbędny jest odpowiedni rygoryzm, gdyż chodzi o granice zasady powszechności podlegania ocleniu przywozu towarów z zagranicy, od którego odstępstwa są wyjątkami określonymi w przepisach prawa. Nie ulega zatem wątpliwości, iż to importer, który chce skorzystać z przywilejów celnych musi wykazać, iż towar przez niego wprowadzony na polski obszar celny objęty jest korzystniejszą stawką celną.

Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy, należy stwierdzić, iż to na firmie "A" ciążył dowód, że towar objęty zgłoszeniem celnym nr [...] z dnia [...]r. spełnia warunki dla zastosowania przywilejów celnych. Spółka winna zatem przedłożyć poświadczający ten fakt dokument o którym mowa w § 11 ust. 2 Rozporządzenia z dnia 15.10.1997r. Importer przedłożył wprawdzie dowód pochodzenia towaru, jednakże dokument ten - jak okazało się w trakcie przeprowadzonej kontroli przez organy celne - nie był autentyczny. Ustaleń tych zdaje się z resztą nie podważać skarżący, skoro zarzuca decyzji, iż w sposób jednostronny winę za ten fakt niesłusznie jego zdaniem przerzuca wyłącznie na firmę "A", gdy tymczasem winę ponosi eksporter towaru.

Należy podzielić stanowisko organów celnych wyrażone w zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, iż zgodnie z § 20a pkt. 2 cyt. rozporządzenia polskie organy celne związane są wynikiem postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez zagraniczne organy administracji w przedmiocie autentyczności dokumentu. Wynik ten stanowi podstawę zatem do uznania bądź odmowy uznania przedłożonego świadectwa pochodzenia. Stanowisko takie zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 kwietnia 2004 roku, GSK 56/04 Wokanda 2004/10/34, w którym stwierdził, że "Weryfikacja dowodów pochodzenia towaru należy do władz celnych kraju eksportu. Władze celne kraju importu nie prowadzą w tym zakresie własnego postępowania sprawdzającego". To na importerze spoczywa obowiązek gromadzenia prawidłowo sporządzonych dokumentów handlowych czy prowadzenia działalności gospodarczej w sposób, który wyklucza ewentualność wyboru nierzetelnego kontrahenta. Tym bardziej importer nie może zasłaniać się niewiedzą czy odpowiedzialność za ewentualne swoje błędy przerzucać na zagraniczny podmiot gospodarczy. W niniejszej sprawie wynikające z art. 83 Kodeksu celnego prawo organów celnych do kontroli po zwolnieniu towarów czy też jakiekolwiek inne przepisy prawne nie nakładały na organy celne obowiązku ustalania okoliczności dotyczących umowy zawartej przez firmę "A" z kontrahentem zagranicznym czy tym bardziej dochodzenia na czym polegało sfałszowanie przedłożonego świadectwa pochodzenia. Należy nawet zauważyć, iż w art. 20 a cyt. wyżej rozporządzenia nie ma mowy o sfałszowaniu dokumentu, a więc sposób sfałszowania dokumentu nie ma znaczenia. W przepisie tym mowa jest jedynie o autentyczności bądź jej braku oraz prawidłowości danych z czym wiąże się określony skutek dla importera. Przy czym weryfikacja dokumentu odbywa się przez zagraniczne organy administracyjne i polskie organy celne zainteresowane są wyłącznie jej ostatecznym wynikiem. Wypływa z tego wniosek, że oryginał dokumenty którego domaga się skarżący nie może wnieść nic do sprawy, skoro przeprowadzona przez organy zagraniczne weryfikacja z uwagi na autentyczność dokumentu wypadła negatywnie. W konsekwencji polskie organy celne nie przerzucają winy na firmę "A" - jak twierdzi skarżący - a jedynie wyprowadzają z informacji uzyskanej w wyniku weryfikacji określone skutki prawne. Za nieuzasadniony należy w konsekwencji uznać także zarzut skargi w kwestii nieprawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przez zagraniczny organ administracji.

Odnosząc się do zarzutu wydania rozstrzygnięć pomimo, iż nie doręczono stronie postanowienia o wszczęciu postępowania w tej sprawie należy stwierdzić, iż zarzut ten nie jest zasadny. Pomimo rzeczywiście trudności w doręczeniu tego pisma, ostatecznie odebrano je w siedzibie firmy w dniu [...]r., na co wskazuje potwierdzenie odbioru. Zarzut ten wiąże się przy tym z podniesionym w skardze zarzutem naruszenia przepisów art. 120, 123, 145 i 165 Ordynacji Podatkowej poprzez niedoręczenie postanowienia Agencji Celnej "B". Na wstępie podkreślenia wymaga, iż Kodeks celny przewidywał dwojakiego rodzaju przedstawicielstwo: bezpośrednie i pośrednie. W niniejszej sprawie jak wynika z akt sprawy agencja celna "B" działała w charakterze przedstawiciela bezpośredniego, zatem nie występowała w postępowaniu celnym w charakterze strony. W rozpoznawanej sprawie Agencja "B" dokonała zgłoszenia celnego w imieniu firmy "A" jako jej przedstawiciel bezpośredni, co wynika z treści znajdującego się w aktach sprawy "upoważnienia" z dnia [...] r. Zgłoszony przez przedstawiciela dokumentem SAD nr [...] z dnia [...] r. towar objęty został procedurą dopuszczenia do obrotu i zwolniony. Natomiast dopiero w toku postępowania prowadzonego na podstawie art. 83 KC postanowieniem z dnia [...]r. wszczęto postępowanie celne w celu ustalenia prawidłowości zastosowanej stawki celnej i obliczenia długu celnego. Agencja "B" nie była z pewnością stroną tego postępowania. Niesłuszny jest przy tym zarzut strony, iż strona nie była w tym postępowaniu reprezentowana, albowiem niezwłocznie po otrzymaniu postanowienia o wszczęciu postępowania w tej sprawie powołała pełnomocnika w osobie J.C., który aktywnie brał udział w postępowaniu, zapoznawał się z aktami i składał w imieniu firmy "A" różnego rodzaju pisma - w tym odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej.

Nie można przy tym uznać za skuteczny zarzut skargi, iż postępowanie nie zostało w ogóle wszczęte, albowiem postanowienia o wszczęciu nie otrzymała agencja celna "B". Należy na wstępie zauważyć, iż zgodnie z art. 145 §1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U nr 153 poz.1270 ze zm) sąd uchyla decyzję jeśli m.in. stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego a także inne naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Spośród wyszczególnionych w art. 240 § 1 OP w związku z art. 262 KC podstaw wznowienia postępowania należy zwrócić uwagę na podstawę z punktu 4 tego artykułu - tj sytuację, w której strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W omawianym postępowaniu sytuacja taka oczywiście nie zachodzi, albowiem strona brała udział w postępowaniu a nadto wyznaczyła pełnomocnika do jej reprezentowania przed organami celnymi we wdrożonej kontroli postimportowej, który realnie uczestniczył w tym postępowaniu. Natomiast wskazana druga ewentualna podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji - "inne naruszenie przepisów postępowania" - może znaleźć zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik tego postępowania. W ocenie sądu nawet jeśli by podzielić stanowisko skarżącego, iż niedoręczenie odpisu postanowienia agencji celnej "B" stanowiło naruszenie przepisów postępowania, to strona nie wykazała, iż miało to jakikolwiek wpływ na wynik tego postępowania. Natomiast przebieg procedury przed organami celnymi, sposób działania strony i jej pełnomocnika nie daje jakichkolwiek podstaw do wywiedzenia takiego wniosku przez sąd. Postanowienie o wszczęciu postępowania doręczono skarżącemu, który ustanowił pełnomocnika do jego reprezentowania i który z kolei brał aktywny w nim udział.

Niesłuszny jest także zarzut naruszenia przez organy art. 210 Ordynacji Podatkowej. W ocenie sądu organy celne należycie przedstawiły uzasadnienie faktyczne i prawne. Należy podzielić przy tym stanowisko organu II- ej instancji wskazujące na fakt, iż przedmiotem postępowania nie była wartość celna towaru a jedynie wynikająca z zakwestionowania dokumentu jego pochodzenia wysokość stawki celnej i kwoty długu celnego. W rezultacie wszelkie żądania strony wykraczające poza przedmiot postępowania prowadzonego przez organy celne należy uznać za nieuzasadnione. Natomiast zaskarżona decyzja w sposób wystarczający podaje podstawy prawne rozstrzygnięcia. Także pozostałe elementy decyzji nie budzą zastrzeżeń sądu. Za odpowiadające przepisowi art. 210 Ordynacji Podatkowej należy uznać w szczególności uzasadnienie i to zarówno w zakresie przyjętej stawki celnej i wynikającej z niej kalkulacji zobowiązania celnego jak też w zakresie odsetek wyrównawczych.

Za nietrafny należało uznać także zarzut naruszenia przez organy celne art. 222 § 4 Kodeksu Celnego. W przedmiotowej sprawie podjęte rozstrzygnięcie w sprawie odsetek wyrównawczych dokonane zostało na podstawie przepisów prawa wyrażonych w art. 222 § 4 Kodeksu celnego oraz przepisów wykonawczych wydanych na podstawie §5 tego artykułu, gdyż spełnione zostały warunki określone w tych przepisach. Natomiast możliwość odstąpienia od pobrania odsetek wyrównawczych wiązałaby się jedynie z sytuacją, w której firma "A" udowodniłaby, że podanie nieprawidłowych lub niekompletnych danych spowodowane było szczególnymi okolicznościami, nie wynikającymi z jego zaniedbania lub świadomego działania. Zauważyć jednak należy, iż ciężar przedstawienia takiego dowodu spoczywa na dłużniku. Tymczasem skarżący nie przedstawił dowodu istnienia okoliczności szczególnych uprawniających organy celne do odstąpienia od pobrania odsetek wyrównawczych.

Sąd za zbędne uznał odnoszenie się do zarzutów skargi nie mających jakiegokolwiek związku z niniejszym postępowaniem - tj. dot. kwestionowania przez skarżącego wyników badania próbek towarów w celu ustalenia wartości oraz wskazujących na konieczność wydania postanowienia w celu powołania biegłego. Zarzuty te powstały zapewne w wyniku błędu albowiem nie znajdują jakiegokolwiek oparcia w aktach sprawy.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie i z tego względu orzekł na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr. 153, poz. 1271 ze zmian. ) o jej oddaleniu.

/-/ Sz. Widłak /-/ M./ Kwiecińska /-/K. Wolna-Kubicka