Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 531/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2009-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par 1, art. 81 art. 107 par 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: ART. 3, art.. 18, art. 7 ust. 2
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 1 pkt 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 123 art. 20
law: Rozporządzenie Rady (WE) Nr 1788/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające opłatę wyrównawczą w sektorze mleka i przetworów   mlecznych.
article: art. 145 par 1 pkt 1 lit . c w zw. art. 135 w zw. 152 art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Sędziowie WSA Halina Chitrosz,, WSA Wojciech Kręcisz (sprawozdawca), Protokolant Stażysta Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 listopada 2009 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2008 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz J. S. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu odwołania J.S. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnianiu zaskarżonej decyzji Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR przedstawiając stan faktyczny sprawy wyjaśniał, że: 1) wnioskiem z dnia 6 maja 2008 r. J.S. wystąpił o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2008, w którym ubiegał się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (JPO) do działek rolnych oznaczonych identyfikatorami A, B, C, D, E, F, G, H, l, K, L, L, M, N, O, P, R, S, T, U, V, W, Z, Ź o łącznej powierzchni 67,65 ha oraz do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) do działek rolnych A1, B1, C1, D1, E1, F1, G1, H1, K1, L1, L1I, M1, N1, P1, T1, V1, W1, Z1 o łącznej powierzchni 65,30 ha; 2) w trakcie kontroli administracyjnej przedmiotowego wniosku stwierdzono m.in. że działki rolne W, D, E (działki ewidencyjne o numerach 70, 71, 183/21, 183/20, 183/19, 183/37) położone są na terenach nieuprawnionych do płatności; w związku z tym wezwano wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień na powyższą okoliczność. W odpowiedzi J. S. podtrzymał swoje oświadczenie o użytkowaniu rolniczym przedmiotowych działek ewidencyjnych i poinformował, że działki te nabył w roku 2005 i 2006, dołączając kserokopie aktów notarialnych nr Rep. [...] z dnia 9 lutego 2006 r., nr Rep. [...] z dnia 2 lutego 2006 r. i nr Rep. [...] z dnia 7 lipca 2005 r.; 3) w wyniku przeprowadzonego postępowania, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z [...] przyznał J.S. płatności na rok 2008 w łącznej wysokości 35.361,47 zł, w tym z tytułu: jednolitej płatności obszarowej (JPO) 20.066,79 zł (59,14 ha x stawka JPO 339,31 zł) oraz uzupełniającej płatności obszarowej (UPO) 15.294,68 zł (56,79 ha x stawka UPO 269,32 zł).

J. S. nie zgadzając się z tą decyzją złożył od niej odwołanie.

Rozpatrując sprawę i odnosząc się do zarzutów odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR argumentował, że kwestia materialno - prawnych przesłanek przyznania płatności na rok 2008 została uregulowana w ustawie z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Podnosił w tym kontekście, że płatności obszarowe są przyznawane na wniosek rolnika (art. 18 ust. 1 ustawy), co oznacza, że wnioskodawca sam określa treść swojego żądania, a organ wydaje decyzję w oparciu o dane podmiotowe i przedmiotowe podane we wniosku.

Organ odwoławczy uzasadniał, że zgodnie art. 7 ust. 1 tej ustawy rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli: 1) na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia nr 1973/2004 (tj. nie mniej niż 1 ha); 2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Zgodnie zaś z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw: chmielu; roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych; innych roślin - położonych na działkach rolnych objętych wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej.

W związku z tym Dyrektor Oddziału ARiMR argumentował, że zgodnie z art. 143 b ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) Nr 2019/93, (WE) Nr 1452/2001, (WE) Nr 1453/2001, (WE) Nr 1454/2001, (WE) Nr 1868/94, (WE) Nr 1251/1999, (WE) Nr 1254/1999, (WE) Nr 1673/2000, (EWG) Nr 2358171 i (WE) Nr 2529/2001, obszar użytków rolnych nowego Państwa Członkowskiego objęty systemem jednolitej płatności obszarowej stanowi część wykorzystywanych użytków rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., niezależnie od tego czy w tym dniu była na nich prowadzona produkcja czy też nie oraz, jeśli jest to właściwe, jest dostosowany zgodnie z obiektywnymi kryteriami określonymi przez to nowe Państwo Członkowskie po zatwierdzeniu przez Komisję. Wykorzystywane użytki rolne oznaczają całkowity obszar obejmujący grunty orne, trwałe użytki zielone, trwałe plantacje, ogródki przydomowe tak, jak zostały ustalone przez Komisję (EUROSTAT) dla jej celów statystycznych, a do przyznania pomocy w ramach systemu jednolitych płatności obszarowych (ust. 5) kwalifikują się wszystkie działki rolne spełniające kryteria określone w ust. 4 oraz działki rolne obsadzone zagajnikami o krótkiej rotacji (kod CN ex 0602 90 41), które były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003 r. i do których zastosowanie ma pomoc przyznawana z tytułu upraw roślin energetycznych przewidziana w art. 88.

Odwołując się w tym zakresie do art. 23 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/20 09 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu (WE) nr 479/2008 podnosił, że aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności przeprowadza się kontrole administracyjne i kontrole na miejscu, a jednym z instrumentów wykorzystywanych podczas przeprowadzanej kontroli administracyjnej złożonego wniosku jest wizualizacja działek rolnych zadeklarowanych do płatności, oparta na danych GIS (m. in. ortofotomapach). Podkreślał również w tym względzie, że obowiązek wykorzystania danych GIS wynika między innymi z rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. Postanowienie jego art. 6 stanowi, że "system identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w art. 20 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 będzie stosowany na poziomie działek referencyjnych takich jak działka katastralna lub na poziomie bloku produkcyjnego co zapewni jednolitą identyfikację każdej działki referencyjnej. Ponadto Państwa Członkowskie zapewnią wiarygodny sposób identyfikacji działek rolnych, a w szczególności będą wymagały złożenia pojedynczego szczegółowego wniosku lub dostarczenia dokumentów określonych przez właściwe władze, które umożliwią zlokalizowanie oraz zmierzenie każdej działki rolnej. GIS będzie działał na podstawie krajowego systemu geodezji".

Zgodnie z tymi przepisami, a także wydanymi do nich wytycznymi technicznymi JRC – w ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR - wykorzystanie technologii GIS jest integralną częścią procedury wyjaśnienia wniosku na równorzędnych prawach z danymi alfanumerycznymi i jest obowiązkowe.

Organ odwoławczy podnosił również, że w trakcie kontroli administracyjnej wniosku z wykorzystaniem technologii GIS stwierdzono, że działki rolne oznaczone jako: W - zlokalizowana na działkach ewidencyjnych nr 70 i 71 w województwie l., powiat b., gmina Z., obręb ewidencyjny K.; D - zlokalizowana na działkach ewidencyjnych nr 183/21, 183/20, 183/19 w województwie l., powiat b., gmina P., obręb ewidencyjny C.; E zlokalizowana na działce ewidencyjnej nr 183/37 w województwie l. , powiat b., gmina P., obręb ewidencyjny C., położone są na terenach, na których po 2003 roku znajdowały się wieloletnie zadrzewienia, że w/w działki nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. Dyrektor [...] Oddziału ARiMR podkreślał w tym względzie, że w trakcie postępowania odwoławczego, na podstawie danych wynikających z dokumentacji organu ustalono, że ortofotomapy działek ewidencyjnych nr 70, 71, 183/21, 183/20, 183/19, 183/37 z widocznymi zadrzewieniami zostały wykonane w dniu 3 sierpnia 2005 r., a zatem – zdaniem organu odwoławczego – należało uznać, że działki rolne położone na tych działkach ewidencyjnych nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r.

W tych okolicznościach Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR argumentował, że w świetle przytoczonej regulacji art. 143 b ust. 4 i 5 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. stwierdzenie, iż działka nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. skutkuje trwałym wykluczeniem danej działki z systemu jednolitych płatności obszarowych.

Odwołując się do regulacji art. 68 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., zgodnie z którym obniżki i wyłączenia przewidziane w rozdziale 1, nie mają zastosowania w przypadku gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub, gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości uznał, iż w związku z tym, iż J. S.nie posiadał wiedzy, że zakwestionowane działki rolne nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień złożenia wniosku i nie kwalifikują się do płatności bezpośrednich z powodu nie spełniania kryterium o jakim mowa w art. 143b ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003, powierzchnia deklarowana działki rolnej D uległa zmniejszeniu o 4,47 ha (z 6,54 ha na 2,07 ha), działki rolnej E uległa zmniejszeniu o 3,12 ha (z 11,00. ha na 7,88 ha) oraz działki rolnej W uległa zmniejszeniu o 0,92 ha (2,46 ha na 1,54 ha), jako położone na terenach nieuprawnionych. Ze względu zatem na zastosowanie art. 68 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 została stronie odmówiona płatność do części działek położonych na terenach, na których po 2003 roku znajdują się wieloletnie zadrzewienia, a więc które nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 roku. Konsekwencją stwierdzonych nieprawidłowości było więc zmniejszenie powierzchni kwalifikującej do uzyskania jednolitej płatności obszarowej (JPO) o 8,51 ha (z 67,65 ha do 59,14 ha), a także uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) o 8,51 ha (z 65,30 ha do 56,79 ha) – wykluczenie działek rolnych D1, E1 oraz W1, w myśl art. 7 ust. 2 i 4 ustawy.

Dyrektor Oddziału ARiMR podnosił, że w przypadku jednolitej płatności obszarowej (JPO) stawka do 1 ha uprawy w 2008 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 5 listopada 2008 r. w sprawie stawki jednolitej płatności obszarowej i wynosi 339,31 zł, tym samym płatność, jaką uzyskała strona z tytułu jednolitej płatności obszarowej (JPO) wyniosła 20.066,79 zł (59,14 ha x stawka JPO 339,31 zł). Zwrócił uwagę, że mając na uwadze art. 68 ust. 1 rozporządzenia 796/2004, stronie nie naliczono sankcji wynikających z przedeklarowania powierzchni a płatność naliczono do powierzchni stwierdzonej.

Odnośnie uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy podstawowej (UPO) wyjaśniał, że stawka płatności uzupełniającej za 2008 r. do 1 ha powierzchni uprawy roślin określonych w § 2 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 5 listopada 2008 r. w sprawie stawek płatności uzupełniających za rok 2008, wynosi 269,32 zł. Tym samym płatność, jaką uzyskała strona z uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) wyniosła 15.294,68 zł (56,79 ha x stawka JPO 269,32 zł).

W skardze na ostateczną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, J. S. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...], zaskarżonej decyzji zarzucał naruszenie przepisów prawa materialnego tj. rozporządzenia Rady (WE) numer 1782/2003 z 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej, w szczególności art.143 b ust.4 i art. 20 tego aktu oraz naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 8, art. 75, art. 77 i art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu skargi J. S. argumentował, że stanowisko organu odwoławczego nie znajduje uzasadnienia w powołanych przez ten organ przepisach prawa i wyjaśnał, że w dacie zakupu działek o numerach: 70 i 71 zadeklarowanych, jako działka rolna W (w dniu 5 lipca 2005 r.), 183/37 zadeklarowanej jako działka rolna E (w dniu 7 lipca 2005 r.), 183/19, 183/20 i 183/21 (w dniu 2 lutego i 9 lutego 2006 roku) – stan tych działek pozwalał na stwierdzenie, iż są one i były wcześniej utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, co potwierdziły również oświadczenia ich poprzednich właścicieli.

Podkreślał przy tym, że płatności za te lata – tj. za lata 2006 i 2007 - zostały w odniesieniu do tych działek przyznane, co utwierdziło go w przekonaniu, iż jego ocena stanu działek na 30 czerwca 2003 roku - jako działek utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej - była prawidłowa. Skarżący zwracał przy tym uwagę, iż sam organ przyznał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że - ortofotomapy działek zostały wykonane 3 sierpnia 2005 r., czyli przed złożeniem wniosków za lata 2006 i 2007r. Zarzucał, że materiał dowodowy w postaci zdjęć satelitarnych pozwala jedynie na stwierdzenie, iż na działkach występują widoczne zakrzaczenia w momencie wykonania zdjęć, że zdjęcia satelitarne nie były wykonane 30 czerwca 2003 roku, ale kilka lat po tej dacie i nie można na ich podstawie jednoznacznie stwierdzić, jaki był stan działek na ten dzień. Ponadto – jego zdaniem - zdjęcia wykazują jedynie istnienie zakrzaczenia, nie wykazują ich rodzaju. Wskazywał, że na podstawie stanu działek w momencie ich zakupu oraz oświadczeń zbywców ustalił, iż działki były użytkowane w roku 2004 częściowo na uprawy rolne, a częściowo na uprawy roślin energetycznych, a uprawa roślin energetycznych mogła występować na obrazie satelitarnym jako zakrzewienia.

Skarżący podnosił w tym kontekście, że organ administracji publicznej powinien ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy okoliczność braku dobrej kultury rolnej na kwestionowanych działkach została udowodniona, jak również że powinien podjąć wszelkie niezbędne kroki w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, np. dokonać kontroli na miejscu poprzez dokonanie pomiarów działek i sprawdzenie sposobu ich rzeczywistego użytkowania, czego jednak nie uczynił. W przekonaniu skarżącego, w przedmiotowym postępowaniu organ administracji oparł swoje ustalenia jedynie na uzyskanych zdjęciach satelitarnych i wyciągnął z tego dowodu daleko idące i nie poparte żadnymi innymi dowodami wnioski.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR odwołując się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wnosił o oddalenie skargi.

Sąd zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji przeprowadzona zgodnie z zasadami wyrażonymi na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, prowadzi do wniosku, iż wydane one zostały z naruszeniem przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy.

Przedmiotem sporu w sprawie jest kwestia zasadności, tym samym prawidłowości, przyjęcia przez organy administracji publicznej w zakresie odnoszącym się do zakwalifikowania działek rolnych uprawniających do przyznania jednolitej płatności obszarowej (JPO) oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw podstawowych (UPO) o powierzchni innej, mniejszej, niż deklarowana przez skarżącego we wniosku o przyznanie płatności. W tym zakresie, organy administracji publicznej argumentowały, że działki rolne oznaczone jako: W - zlokalizowana na działkach ewidencyjnych nr 70 i 71 w województwie l., powiat b., gmina Z., obręb ewidencyjny K.; D - zlokalizowana na działkach ewidencyjnych nr 183/21, 183/20, 183/19 w województwie l., powiat b., gmina P., obręb ewidencyjny C.; E zlokalizowana na działce ewidencyjnej nr 183/37 w województwie l. powiat b., gmina P., obręb ewidencyjny C., położone są na terenach, na których po 2003 roku znajdowały się wieloletnie zadrzewienia, a w konsekwencji, że działki te nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. - na podstawie danych wynikających z dokumentacji znajdującej się w posiadaniu organów ustalono, że z ortofotomap działek ewidencyjnych nr 70, 71, 183/21, 183/20, 183/19, 183/37, wykonanych w dniu 3 sierpnia 2005 r. wynika, że na działkach tych widoczne są zadrzewienia, co uzasadniało stanowisko, że działki rolne położone na tychże działkach ewidencyjnych nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. W związku z tym, powierzchnia deklarowana działki rolnej D uległa zmniejszeniu o 4,47 ha (z 6,54 ha na 2,07 ha), działki rolnej E uległa zmniejszeniu o 3,12 ha (z 11,00. ha na 7,88 ha) oraz działki rolnej W uległa zmniejszeniu o 0,92 ha (2,46 ha na 1,54 ha). Konsekwencją powyższego było więc zmniejszenie powierzchni kwalifikującej do uzyskania jednolitej płatności obszarowej (JPO) o 8,51 ha (z 67,65 ha do 59,14 ha), a także uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) o 8,51 ha (z 65,30 ha do 56,79 ha) – wykluczenie działek rolnych D1, E1 oraz W1.

W kontekście wskazanych okoliczności faktycznych stanowiących główną oś sporu w sprawie, odnoszącą się do podstaw faktycznych wydanych w sprawie rozstrzygnięć, w sprawie nie ma jednocześnie sporu, co do adekwatności i treści przepisów regulujących zasady i tryb przyznawania płatności bezpośrednich, w tym przypadku płatności na rok 2008. Są nimi, przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego odsyłające do odpowiednich aktów wtórnego prawa wspólnotowego, w tym przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników. Przepisami tymi są również, jak wynika z art. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2007 r. przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, stosowane do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1 tej ustawy, jeżeli sama ustawa nie stanowi inaczej.

W związku z powyższym, w kontekście istoty sporu w sprawie, jej przedmiotu oraz mających w niej zastosowanie przepisów prawa stwierdzić należy, że zasadnicze zastrzeżenia odnoszą się do zasad i trybu stosowania przez organy administracji publicznej przepisów postępowania, co według Sądu, nie pozostawało bez wpływu na wynik postępowania w sprawie z wniosku J. S. o przyznanie płatności bezpośrednich.

Rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło bowiem z ich naruszeniem – w tym zakresie odnosi się to zwłaszcza do przepisu art. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. oraz przepisów k.p.a, do których on odsyła – w rezultacie którego strona doświadczyła negatywnych konsekwencji wyrażających się w nieuwzględnieniu w całości jej wniosku o przyznania płatności na rok 2008, a to poprzez przyjęcie przez organy administracji publicznej, że nie wszystkie spośród działek zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności spełniały kryterium do ich przyznania określone w art. 143b ust. 4 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003.

Wyżej już wskazano, że z ust. 1 art. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wynika, że w regulowanych tą ustawą postępowaniach w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1 tej ustawy oraz ile sama ustawa nie stanowi inaczej, mają zastosowanie przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Z przepisu art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. wynika, że w postępowaniach w sprawach dotyczących między innymi płatności bezpośredniej organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, 3) ma obowiązek udzielać stronom na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich prawa i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) ma obowiązek zapewnić stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 81 k.p.a. nie stosuje się).

Z normatywnej treści przepisu art. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (w tym konwencji językowej którą ustawodawca operuje na jego gruncie) w płaszczyźnie odnoszącej się do konsekwencji jego obowiązywania, a tym samym zakresu i głębokości stosowania ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, gdy skonfrontować ją z aktami wtórnego prawa wspólnotowego, do których ustawa odsyła w art. 1 pkt 1 (Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r.; Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003) oraz ze szczegółowymi przepisami samej ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nie wynika jednak, aby intencją i wolą prawodawcy było wyłączenie stosowania w przedmiotowych postępowaniach zasad wyrażonych w art. 7, art. 77 § 1 i w art. 80 k.p.a., tj. zasad prawdy obiektywnej, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz swobodnej oceny dowodów. Skoro tak, to stanowczo stwierdzić należy, że ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji może i powinna być dokonywana z perspektywy realizacji standardu postępowania determinowanego wskazanymi zasadami ogólnymi. Według Sądu standard ten został naruszony.

W kontekście wskazanych okoliczności sprawy odnoszących się do przyjętych przez organy administracji zasad, metod i przesłanek kwalifikowania deklarowanych przez skarżącego działek, jako spełniających kryterium utrzymywania ich w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. stwierdzić należy, że ustalenia te noszą wszelkie cechy dowolności

Uzasadnia to stanowisko o poczynieniu w sprawie dowolnych ustaleń faktycznych oraz przeprowadzeniu dowolnej oceny dowodów zebranych w prowadzonym postępowaniu. Za dowolne bowiem uznać należy ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy też nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut ich dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący, a więc przy podjęcie wszystkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania prawidłowej decyzji o przekonującej treści ustalającej konsekwencje prawne stwierdzonych i dowiedzionych faktów na podstawie adekwatnych przepisów obowiązującego prawa. W tym też kontekście, podkreślić należy znaczenie, pozostających ze sobą w ścisłym i bezpośrednim związku zasad prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a) i swobodnej oceny dowodów (art. 81 k.p.a.). Z punktu widzenia oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, dokonywanej z perspektywy analizy akt sprawy, przywołać należy chociażby stanowisko NSA wyrażone w wyroku z dnia 14 stycznia 1994 r., w sprawie sygn. akt III SA 491/94, z którego wynika, iż o przekroczeniu granic prawa do oceny dowodów świadczy to, że organ administracji pozostawia poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę i pomija istotne dla sprawy dowody lub dokonuje ich oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Z kolei, z art. 81 k.p.a. wynika, że na organie prowadzącym postępowanie ciąży obowiązek oceny na podstawie całokształtu okoliczności sprawy, czy dana okoliczność została udowodniona. Ocena ta powinna być odzwierciedlona w treści uzasadnienia wydawanego rozstrzygnięcia spełniającego warunki, o których stanowi art. 107 § 3 k.p.a. Zważywszy na funkcje uzasadnienia, jako elementu decyzji (funkcja realizacji obowiązku wykazania podstawy rozstrzygnięcia; funkcja kontroli trafności decyzji; funkcja perswazyjna) powinno ono, w warstwie faktycznej zawierać wskazanie faktów uznanych przez organ za wiarygodne, tym samym dowodów, na których organ w tym zakresie się oparł oraz przyczyn, dla których odmówił innym dowodom przymiotu wiarygodności i mocy dowodowej, w warstwie prawnej zaś umotywowaną ocenę ustalonych faktów w kontekście konkretnego, adekwatnego przepisu prawa oraz wykazanie związku między tą oceną, a treścią rozstrzygnięcia.

We wskazanym kontekście stwierdzić należy, że standardu postępowania determinowanego przepisem art. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zwłaszcza zaś przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, istotnego z punktu widzenia oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, organy administracji publicznej jednak nie zrealizowały.

W tym względzie podkreślenia wymaga, że Sąd w żadnym razie nie kwestionuje tego, że jak wynika z art. 6 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. "system identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w art. 20 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 będzie stosowany na poziomie działek referencyjnych takich jak działka katastralna lub na poziomie bloku produkcyjnego co zapewni jednolitą identyfikację każdej działki referencyjnej. Ponadto Państwa Członkowskie zapewnią wiarygodny sposób identyfikacji działek rolnych, a w szczególności będą wymagały złożenia pojedynczego szczegółowego wniosku lub dostarczenia dokumentów określonych przez właściwe władze, które umożliwią zlokalizowanie oraz zmierzenie każdej działki rolnej. GIS będzie działał na podstawie krajowego systemu geodezji", co uzasadnia stanowisko, że jest to procedura obligatoryjna, jak również, że wykorzystywanie wskazanej technologii GIS jest integralną częścią procedury wyjaśnienia wniosku.

Brak jest jednak równocześnie podstaw, aby w kontekście wyżej przywoływanych przepisów argumentować, że jest to procedura wyłączająca i wykluczająca dopuszczalność wykorzystywania w przedmiotowych sprawach innych środków dowodowych. Stanowisku temu sprzeciwia się bowiem normatywna treść art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. Z powyższego wynika więc, zwłaszcza w kontekście zasad praworządności i prawdy obiektywnej, że organy administracji publicznej w sprawach z zakresu ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nie są zwolnione z obowiązku wyjaśniania wszystkich okoliczności sprawy istotnych dla jej prawidłowego rozstrzygnięcia.

W sprawie stanowiącej przedmiot orzekania Sądu, organy administracji publicznej, wbrew wskazanym wyżej dyrektywom postępowania, postępowanie wyjaśniające w sprawie ograniczyły do wykorzystania tylko i wyłącznie wskazanej technologii GIS. Podstawę faktyczną wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowiły wnioski formułowane w oparciu o analizę danych GIS, tj. materiału graficznego w postaci zdjęć satelitarnych.

Powyższe dowody przeprowadzone zostały na okoliczność spełnienia kryterium utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. w odniesieniu do wskazanych wyżej działek i ich powierzchni organy administracji publicznej doszły do wniosku, że kryterium to nie zostało spełnione.

Według Sądu, w kontekście wyżej wskazanej argumentacji, stanowisko to uznać jednak należy za dowolne. W uzasadnieniach wydanych w sprawie decyzji, wbrew dyrektywom wskazanym w art. 107 § 3 k.p.a., organy administracji nie przedstawiły bowiem żadnej przekonującej argumentacji, w oparciu o którą wniosek tego rodzaju sformułowały.

W tym względzie, w ogóle nie odniesiono się do zarzutów J.S., że przedmiotowe działki były i są działkami rolnymi, że były i są rolniczo wykorzystywane przez poprzednich właścicieli, jak i przez niego, zwłaszcza zaś do zarzutu, że w okresach poprzedzających okres, za który ubiegał się on o przyznanie płatności bezpośrednich, przedmiotowe działki rolne były kwalifikowane do płatności w latach 2006 i 2007. Organy administracji w ogóle do twierdzeń strony się nie odniosły, nie weryfikując ich w żaden sposób.

W tej mierze wskazać również należy, że w kontekście obrazu utrwalonego w materiale graficznym, który jak się okazuje stanowił jedyny dowód, na którym oparły się organy administracji publicznej w przedmiotowej sprawie, brak jest przekonujących podstaw, aby uznać go za miarodajny, albowiem, jak podnosił skarżący, na gruntach tych wcześniej, uprawiane były przez poprzednich właścicieli rośliny energetyczne. Również i w tej kwestii, organy administracji publicznej nie zajęły żadnego stanowiska i nie podjęły żadnych czynności procesowych zmierzających do jej wyjaśnienia.

Wskazane okoliczności są szczególnie istotne, w kontekście faktu, że dokumentacja zdjęciowa, stanowiąca podstawę "ustaleń faktycznych" w sprawie pochodzi z daty 3 sierpnia 2005 r. Stawia to więc kwestię jej przydatności, zwłaszcza zaś adekwatności dla stanowczego formułowania oceny, że przedmiotowe grunty rolne na dzień 30 czerwca 2003 r. nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, zwłaszcza, że jak podnosił skarżący, a co nie było przedmiotem żadnych refleksji, ani ustaleń organów administracjo publicznej, działki te w latach 2006 i 2007 kwalifikowane były do płatności, a poprzedni właściciele prowadzili na nich uprawy roślin energetycznych (w związku z tym, obraz utrwalony na zdjęciach równie dobrze może odtwarzać stan tychże upraw, nie zaś zadrzewienie, czy też zakrzewienie działek).

W związku z powyższym, skargę J. S. należało uwzględnić, a zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, jako wydane z naruszeniem przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy, uchylić.

Ponownie orzekając w sprawie, organy administracji publicznej uwzględnią normatywną treść przywołanych przepisów ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz konsekwencje ich obowiązywania dla prawidłowego ustalenia podstawy faktycznej wydawanego w sprawie rozstrzygnięcia. Dokonując ustaleń faktycznych w sprawie uczynią to w sposób korespondujący z zasadami wyrażonymi na gruncie art. 7, art. 77 § 1 i art. 81 k.p.a., a wydane w sprawie rozstrzygnięcie, uzasadnią, tak w warstwie prawnej, jak i w warstwie faktycznej, w sposób czyniący zadość dyrektywom wskazanym w art. 107 § 3 k.p.a.

W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 w związku z art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak na wstępie. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnia art. 200 tej ustawy.