Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 717/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-08-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art 7 , 77 , 80 , 84
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda (spr.) Sędziowie: WSA Krystyna Daniel WSA Beata Łomnicka Protokolant: Maksymilian Krzanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 lipca 2017 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 15 marca 2017 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego oraz wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom I. uchyla zaskarżoną decyzję: II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego S. S. kwotę 797 zł ( słownie: siedemset dziewięćdziesiąt siedem złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 15 marca 2017 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jednol. Dz. U. z 2015 r. poz. 469 ze zm. – dalej Pw.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednol. Dz.U. z 2016, poz. 23 ze zm. – dalej k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania S. S., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza M. J. z dnia 9 czerwca 2015 r., znak: [...] [...], odmawiającą nakazania J. Ż. przywrócenia stanu poprzedniego oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, wobec nie stwierdzenia wystąpienia zmian stosunków wodnych na działce nr [...] szkodliwie oddziałujących na działkę nr [...] stanowiącą.

Orzekając w powyższy sposób, Kolegium wskazało , że sprawa została zainicjowana pismem z dnia 22 marca 2011 r., w którym S. S. zwrócił się do Urzędu M. J. w sprawie odprowadzania nieczystości ciekłych z działek sąsiednich na działkę stanowiącą jego własność. Nadto podniósł, iż na granicy działek nr [...] oraz nr [...] posadowiony był kanał, który został zniszczony przez D. Ż. podczas budowy betonowego muru oraz wskazał, że jego część ogrodu jest zalana i tworzy się bagno. Wniosek S. S. był przedmiotem wielokrotnego orzekania przez Burmistrza M. J. oraz Samorządowe Kolegium Odwoławczego, przy czym Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 3 października 2014 r., znak: [...] uchyliło decyzję Burmistrza M. J. z dnia 30 lipca 2014 r., znak: [...] odmawiającą nakazania J. Ż. przywrócenia stanu poprzedniego oraz wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom wobec nie wystąpienia zmian stosunków wodnych na działce nr [...] szkodliwie oddziałujących na działkę nr [...] i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ pierwszej instancji przeprowadził w dniu 8 stycznia 2015 r. oględziny w czasie których pomimo pokrywy śnieżnej nie stwierdzono namoknięć przy ogrodzeniu z działką J. Ż.. Otwory w ogrodzeniu (murze) zostały zaślepione. W najniższym punkcie działki S. S. teren grząski, namoknięty. Na końcu działki J. Ż. odnaleziono rurę, jednak nie stwierdzono żadnego wycieku z niej. Nie stwierdzono wycieku z żadnej części działki J. Ż.. W dniu 13 stycznia 2015 r. J. Ż. poinformowała, że rura wystająca z brzegu jej działki została usunięta. Nie miała ona świadomości jej istnienia. S. S. podtrzymał wszystkie wnioski dowodowe oraz zarzuty wskazane w piśmie z dnia 23 czerwca 2014 r. J. Ż. oświadczyła, iż podczas wykonywania praż ziemnych związanych z budową budynku nie stwierdzono żadnych instalacji służących do odwodnienia terenu i drenażu działki.

Po raz ostatni w przedmiotowej sprawie Burmistrz M. J. orzekł decyzją z dnia 9 czerwca 2015 r., znak: [...] odmawiającą nakazania J. Ż. przywrócenia stanu poprzedniego oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom wobec nie stwierdzenia wystąpienia zmian stosunków wodnych na działce nr [...] szkodliwie oddziałujących na działkę nr [...]. Organ pierwszej instancji dokonał analizy posadowienie działek na podstawie mapy zasadniczej. Działka nr [...] o szerokości ok. 6,4 m i długości ok. 100m zabudowana jest budynkiem mieszkalnym na całej szerokości działki przy granicy z drogą gminną. Poniżej budynku mieszkalnego znajduje się budynek gospodarczy (nie zaznaczony na mapie). Działka nr [...] charakteryzuje się spadkiem terenu, na co wskazują wartości warstwie. Na długości od ok. 11m od końca budynku mieszkalnego do 75 m działki spadek wynosi ok. 8 m. Na końcu działki teren ulega wypłaszczeniu, a po przeciwnej stronie znajduje się stroma skarpa stanowiąca inną działkę, tworzy się "dolina". Działka nr [...] stanowiąca własność J. Ż. jest szeroka na ok. 19,4 m, a długa na ok. 98 m. Na szerokości ok. 14 m działka zabudowana jest budynkiem usługowo - mieszkalnym. Za budynkiem dokonano nasypu ziemi, jednak zachowano kierunek spadku i spływu wód. Budynki S. S. i J. Ż. stykają się ze sobą. Między działkami wybudowano ogrodzenie (betonowy mur). Podczas pierwszych oględzin nasyp stykał się z ogrodzeniem. W murze były nawiercone otwory, którym sączyła się ciecz. Jak ustalono były to prawdopodobnie wody gruntowe i opadowe. W miarę upływu czasu sytuacja gruntowo - wodna uległa znacznej zmianie. Otwory w murze zostały zaślepione, widoczne jest to w dokumentacji wykonanej podczas oględzin w dniu 8 stycznia 2015 r. Ponadto nasyp został odsunięty od ogrodzenia a jego brzeg obłożony jest kamieniami. W miarę upływu czasu nasyp się ustabilizował, teren porośnięty jest roślinnością (trawnik), co ma znaczący wpływ na wsiąkanie wody opadowej i gruntowej, a tym samym poprawę warunków gruntowo wodnych na działce nr [...]. Strony nie posiadają żadnych dokumentów potwierdzających istnienie "kanału" pomiędzy działkami nr [...] Organ pierwszej instancji uznał, że nie miał podstaw do tego, aby dać wiarę informacjom przedstawionym przez S. S..

Odwołanie od powyższej decyzji złożył S. S., który zarzucił naruszenie prawa art. 29 ustawy P.w., polegające na błędnym jego zastosowaniu poprzez odmowę nakazania J. Ż. przywrócenia stanu poprzedniego oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, chociaż organ winien był nakazać właścicielce działki nr [...] przywrócenie stanu poprzedniego. Przedmiotem zarzutów był także błąd w ustaleniach faktycznych mających znaczenie dla sprawy poprzez przyjęcie, że właścicielka działki nr [...] wybudowała ogrodzenie oraz, że zmiany dokonane na działce nr [...] nie powodują szkód na działce nr [...], chociaż zdaniem skarżącego prawidłowa ocena stanu faktycznego jednoznacznie wskazuje, iż jest to mur oporowy oraz, że zmiany na działce nr [...] powodują poważne szkody na działce nr [...] poprzez jej zalewanie wodami gruntowymi i deszczowymi. Skarżący zarzucał również naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 10 k.p.a. oraz art. 77, 78, 79, 80 i 84 k.p.a. poprzez odmowę przeprowadzenia zawnioskowanych dowodów oraz wyznaczenie zbyt krótkiego terminu do zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji. Nadto zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia prawnego i faktycznego, oraz oparcie decyzji w całości na opinii biegłego, bez odniesienia się do innych dowodów. Powołując się na art. 136 k.p.a. wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów: z opinii innego biegłego na okoliczność wykazania szkód na działce nr [...] wywołanych przez nawiezienie ziemi i wybudowania muru oporowego przez właścicielkę działki nr [...]; z opinii biegłego z zakresu geodezji; z dodatkowej opinii biegłego dr inż. B. R.; z przesłuchania stron postępowania; z dodatkowych oględzin działek nr [...] w okresie wiosennym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 3 września 2015 r.,znak: [...], uchyliło decyzję z dnia 9 czerwca 2015 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Na rozstrzygnięcie organu odwoławczego S. S. złożył skargę. Wyrokiem z dnia 12 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 1457/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 września 2015 r., znak: [...] W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Kolegium musi ustalić, czy między działkami nr [...] istniał rów odwodniający, czy powstały mur/ogrodzenie wybudowany został w granicy między tymi działkami (czy też tylko na działce uczestniczki J. Ż.), a w konsekwencji czy jego budowa zniszczyła ów rów odwadniający (studzienkę itp.). Na tym bowiem od początku przedmiotowej sprawy opierały się zarzuty S. S., a nie fakcie samym w sobie wybudowania przez sąsiadów muru/ogrodzenia. Jeżeli natomiast nastąpiło zniszczenie tego rowu (zagłębienia w gruncie, studzienki itp., które odprowadzały wody w dół działki nr [...]), to czy doprowadziło to zmiany stanu wody na gruncie, tj. na działce nr [...] (w zakresie jej ilości, szybkości spływu) oraz czy prowadzi to do negatywnych skutków dla tej działki (np. ze względu na wolniejsze, lecz w dłuższym okresie czasu przesiąkanie wody na działkę nr [...] - co powoduje, że działka ta w dolnym odcinku przez dłuższy okres czasu jest zawilgocona, czy też jest to stan naturalny związany z ukształtowaniem terenu i spływem wód także z innych działek. Mając na względzie powyższe Kolegium zwróciło się do Burmistrza M. J. o przeprowadzenie, na podstawie art. 136 k.p.a., uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, polegającego na przesłuchaniu świadków i stron w kontekście odpowiedzi na wskazane w wyroku pytania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło następnie, że zapoznało się z protokołami przesłuchań i dało wiarę zeznaniom złożonym przez świadków, czyli osoby nie związane bezpośrednio ze sprawą i nie mające interesu prawnego w toczącej się sprawie. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przytoczyło fragmenty zeznań M. Ł., Z. O., T. K., M. Ż., D. Ż., G. J. i K. K.. Zdaniem organu odwoławczego z zeznań tych osób wynika, że rowu odwadniającego pomiędzy działkami [...] nie było. Kolegium wyliczyło też uwzględnione w postępowaniu wnioski dowodowe oraz złożone w sprawie pisma, w tym pismo S. S. z dnia 1 grudnia 2016 r., w którym wycofał swoje zeznania złożone w dniu 28 listopada 2016 r. i potwierdził, że w miejscu gdzie teraz stoi mur znajdował się kanał odprowadzający ścieki przez rury betonowe oraz zbiornik na ścieki, który zasypano ziemią.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze zacytowało treść art. 29 P.w. podając , że przepis ten odnosi się do sytuacji, gdy na skutek pewnych zdarzeń doszło do naruszenia naturalnych stosunków wodnych, przy czym musi być to naruszenie tego rodzaju, iż powoduje szkodę dla gruntów sąsiednich. W sytuacji gdy doszło do naruszenia stosunków wodnych, organ ma dwie możliwości. Po pierwsze może nakazać naruszającemu wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, po drugie może nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego. Przeprowadzone postępowanie ( w szczególności złożone przez świadków zeznania) doprowadziło do ustaleń, iż rowu odwadniającego pomiędzy działkami [...] nie było, natomiast w tym miejscu gdzie stoi mur znajdował się kanał odprowadzający ścieki, co potwierdza także mapa sytuacyjno-wysokościowa dla celów projektowych projektu budowlanego domu na działce nr [...] (załączona do projektu architektoniczno-budowlanego), gdzie zaznaczono odprowadzanie ścieków. Wobec tego, zdaniem Kolegium, przedmiotowej sprawie nie doszło do zmiany stosunków wodnych na działce nr [...], której właścicielem jest J. Ż. ze szkodą dla działki nr [...], której właścicielem jest S. S.. Ewentualne wydanie przez właściwy organ decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom bezwzględnie wymaga uprzedniego wykazania, iż właściciel gruntu istotnie zmienił stan wód na gruncie a nadto, że zmiana ta szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie. Przepis art. 29 P.w. nie nakłada na organ prowadzący postępowanie obowiązku ustalenia wszelkich przyczyn danego stanu wody na gruncie zgłaszającego roszczenie, lecz nakazuje wyjaśnienie, czy powstałe szkody mogą być następstwem zmiany stanu wody na gruncie sąsiednim, co do którego zgłoszono roszczenie. Innymi słowy rzecz ujmując, postępowanie administracyjne, prowadzone na podstawie art. 29 P.w. ma wykazać zasadność nakazania właścicielowi danego gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom, o których mowa w tym przepisie. Szkoda w rozumieniu tego przepisu musi być realna, objawiać się negatywnym uszczerbkiem majątkowym w aktywach strony, albo powodować sytuację, w której niemożliwym byłoby użytkowanie nieruchomości w sposób dotychczasowy. Organ odwoławczy uznał za zasadną odmowę nakazania przywrócenia stanu poprzedniego oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, wobec nie stwierdzenia wystąpienia zmian stosunków wodnych na działce nr [...] szkodliwie oddziałujących na działkę nr [...].

W piśmie z dnia 10 czerwca 2016 r. S. S. podtrzymał wnioski dowodowe wskazane w odwołaniu z dnia 24 czerwca 2015 r. Jak wynika z wiążącego w sprawie wyroku, znaczna część wniosków dowodowych stron postępowania, a zwłaszcza S. S. jest nieuzasadniona. Mając na względzie, że wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, Kolegium uwzględniło przeprowadzenie dowodu z zeznań stron. Zlecone przez Kolegium organowi pierwszej instancji (na podstawie art. 136 k.p.a.) przesłuchanie stron oraz świadków miało na celu ustalenie, czy między działkami nr [...] istniał rów odwadniający, a czego ustalenie przez Kolegium nakazał Sąd w wyroku.

W piśmie z dnia 14 listopada 2016 r. S. S. wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu ze zdjęć działki nr [...] oraz muru oporowego wykonanych we wrześniu 2016 r. na okoliczność: wykazania szkód istniejących na działce nr [...], a wywołanych przez nawiezienie ziemi i wybudowanie muru oporowego przez właścicielkę działki nr [...]; zmian dokonanych na działce nr [...]; związku przyczynowego pomiędzy działaniami właścicielki działki nr [...], a szkodą jaka ma miejsce na działce nr [...]. Kolegium nie uwzględniło tego wniosku, ponieważ w wiążącym w przedmiotowej sprawie wyroku Sąd wyraźnie wskazał, iż należy ustalić, czy między działkami nr [...] istniał rów odwadniający i czy powstały mur/ogrodzenie wybudowany został w granicy między tymi działkami (czy też tylko na działce uczestniczki J. Ż.), a w konsekwencji, czy budowa tego muru/ogrodzenia zniszczyła ów rów odwadniający (studzienkę itp.). Ponadto Sąd zaznaczył, że na tym właśnie od początku przedmiotowej sprawy opierały się zarzuty S. S., a nie na fakcie samym w sobie wybudowania przez sąsiadów muru/ogrodzenia. Wobec tego Kolegium zleciło organowi pierwszej instancji przesłuchanie świadków i stron na okoliczność dokonania ustaleń, które nakazał Sąd.

Skarżący złożył też wniosek o wyłączenie Burmistrza M. J. od przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, tj. przesłuchania stron i świadków w sprawie z odwołania S. S. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza M. J. z dnia 9 czerwca 2015 r., znak: [...]. [...] W jego uzasadnieniu wskazał, iż osoby, które mają być słuchane są pracownikami tegoż organu, a co więcej osoby te zostały wyłączone z niniejszego postępowania, co uniemożliwia prawidłowe przeprowadzenie niniejszej czynności, gdyż organ nie dysponuje odpowiednim zasobem osobowym mającym merytoryczną wiedzę z zakresu stanowiącego przedmiot niniejszego postępowania. Zdaniem wnioskodawcy, w przedmiotowej sprawie zaszły przesłanki z art. 25 k.p.a., bowiem wyłączenie poszczególnych osób (pracowników organu pierwszej instancji) pozbawiło tenże organ możliwości wykonania zleconego mu zadania. Kolegium rozpatrzyło ten wniosek i postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2016 r., znak; [...], odmówiło wyłączenia Burmistrza M. J. od przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Wskazało, że niektóre z osób, które mają zostać przesłuchane są pracownikami Urzędu M. J. i osoby te zostały wyłączone od udziału w postępowaniu uzupełniającym. Wyłączenie tych pracowników nie oznacza, iż organ - tj. Burmistrz M. J., przestał być władny do przeprowadzenia zleconego mu przez Kolegium uzupełniającego postępowania dowodowego. Podstawą odmowy wyłączenia Burmistrza M. J. od przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego jest brak wystąpienia przesłanek wyłączenia z art. 25 k.p.a.

Kolegium pismem z dnia 10 lutego 2017 r., działając na podstawie art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a., poinformowało o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W odpowiedzi wpłynęło pismo S. S., w którym wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z konfrontacji zeznań świadka T. K. z zeznaniami świadków K. K. i G. J., a także przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka P. P. na okoliczność tego, iż T. K. pracował dorywczo w należącej do niego firmie budowlanej, wykonującej mur oporowy na zlecenie J. Ż.. Kolegium nie uwzględniło powyższych wniosków. Co do złożonych dnia 2 września 2016 r. zeznań świadka T. K. uwzględniono, iż w uzasadnieniu postanowienia o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie składania fałszywych oświadczeń (postanowienie z dnia 5 listopada 2016 r., znak sprawy: [...]) wskazano, że Komisariat Policji w [...] prowadził postępowanie przygotowawcze w sprawie składania fałszywych oświadczeń w dniu 2 września 2016 r. w [...] przez T. K.. W toku podjętych czynności w sprawie ustalono, że w dniu 2 września 2016 r. pracownicy Urzędu M. J. na zlecenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w ramach toczącego się postępowania o sygn. akt [...] przeprowadzili czynności przesłuchania T. K. na okoliczność zniszczenia rowu odwadniającego, który miał się znajdować między działkami nr [...] położonymi w [...] przy ul. [...]. W trakcie przesłuchania T. K. miał zeznać, że uczestniczył w pracach polegających na budowie przedmiotowego muru na zlecenie właścicielki jednej z działek, tj. J. Ż.. J. Ż. kategorycznie zaprzeczyła, aby T. Ż. miał uczestniczyć w budowie przedmiotowego muru i w związku z tym postanowiła złożyć zawiadomienie o popełnionym przez niego przestępstwie. W toku czynności ustalono, że T. K. w tym okresie wykonywał również prace budowlane na zlecenie właściciela drugiej działki, tj. S. S.. T. K. oświadczył, że podczas przesłuchania po prostu się pomylił z uwagi na znaczny upływ czasu i dlatego zeznał, że pracował przy budowie muru. Stwierdził, że faktycznie nie pracował przy budowie przedmiotowego muru ogrodzeniowego. S. T. K. oświadczył, że nie pracował przy budowie przedmiotowego muru ogrodzeniowego, a zatem ta okoliczność została ustalona i nie ma potrzeby prowadzenia dalszych wyjaśnień.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł w terminie S. S., zarzucając:

- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 29 ust. 1, ust. 3 ustawy Prawo wodne, polegające na błędnym jego zastosowaniu poprzez odmowę nakazania J. Ż. przywrócenia stanu poprzedniego oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom wobec niewystąpienia zdaniem organu zmian stosunków wodnych na działce nr ewid.[...] szkodliwie oddziałujących na działkę nr ewid.[...] stanowiącą własność skarżącego, choć organ pierwszej instancji zgodnie z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego winien nakazać właścicielce działki nr [...] przywrócić stan poprzedni;

- błąd w ustaleniach faktycznych mających znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a to przez przyjęcie, iż właścicielka działki nr [...] wybudowała ogrodzenie oraz że zmiany dokonane na działce nr [...] nie powodują szkód na działce nr [...], choć prawidłowa ocena stanu faktycznego jednoznacznie wskazuje, iż jest to mur oporowy oraz że zmiany na działce nr [...] powodują poważne szkody na działce nr [...] poprzez jej zalewanie wodami gruntowymi oraz deszczowymi, tj. że zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w art. 29 ustawy Prawo wodne;

- błąd w ustaleniach faktycznych mających znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a to przez przyjęcie, iż pomiędzy działką nr [...] nie istniał rów, zagłębienie w terenie oraz studnie i kanał, którym spływała woda z przedmiotowych działek, choć zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w szczególności z zeznań T. K., T. S., J. S., E. W. oraz zdjęć przedmiotowych działek wskazują, iż przed wybudowaniem przez właścicielkę działki nr [...] muru pomiędzy w/w działkami istniał w/w urządzenia, którymi woda spływała w dół w/w działek, a które to zostały zniszczone w wyniku wybudowania przedmiotowego muru oporowego,

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 77, 78, 79, 80, 84 k.p.a. poprzez odmowę przeprowadzenia zawnioskowanych przez stronę odwołującą dowodów, w szczególności dodatkowej opinii innego biegłego z zakresu hydrogeologii oraz geodezji, dodatkowych wyjaśnień biegłego na rozprawie, którego opinia znajduje się w aktach sprawy, zeznań świadka P. P., oględzin w okresie wiosennym (tj. w okresie opadów deszczu a nie zimowym, kiedy grunt przykryty jest pokrywą śnieżną), jak również odmowę rozpatrzenia zarzutów i zastrzeżeń do opinii biegłego z dnia 24 września 2013 r. oraz opinii uzupełniającej z dnia 13 maja 2014 r. wskazanych m. in. w pismach z dnia 10 października 2013 r. oraz z dnia 23 czerwca 2014 r., dokonanie oceny materiału dowodowego z naruszeniem zasady swobodnej oceny materiału dowodowego, bowiem organ oparł swoją decyzję na niewielkiej części materiału dowodowego zgromadzonego w ostatnim etapie sprawy pomijając jednocześnie pozostałe dowody zgromadzone w aktach sprawy w szczególności dokumentację zdjęciową, protokoły oględzin nieruchomości (w tym protokół oględzin z dnia 20.04.2011 r.), oświadczenia stron, zeznań świadków w tym T. K. oraz zeznań stron;

- naruszenie przepisu postępowania tj. art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami ustawy, bowiem brak jest uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, organ nie wskazał dowodów, którym odmówił wiarygodności i nie uzasadnił swojego stanowiska w tym względzie, jak również nie wskazał dowodów, na których oparł swoje rozstrzygnięcie, ponadto nie uzasadnił przesłanek dla których odrzucił wszelkie zarzuty i zastrzeżenia do opinii biegłego wskazanych przez pełnomocnika odwołującego zawartych w piśmie z dnia 10 października 2013 r. oraz w piśmie z dnia 23 czerwca 2014 r., nie uzasadnił również przesłanek odrzucenia wniosku o powołanie dowodów w postaci min. Dodatkowej opinii innego biegłego z zakresu hydrogeologii oraz geodezji, dodatkowych wyjaśnień biegłego, którego opinia znajduje się w aktach sprawy, zeznań świadka P. P., oględzin w okresie wiosennym (tj. w okresie opadów deszczu a nie zimowym, kiedy grunt przykryty jest pokrywą śnieżną);

- art. 136 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez jego niezastosowanie, pomimo wystąpienia ustawowych przesłanek w niniejszej sprawie do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego przez organ drugiej instancji w zakresie zawnioskowanym przez skarżącego w odwołaniu;

- art. 78 § w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na nieuwzględnieniu wniosku skarżącego o przesłuchanie świadka P. P. na okoliczność, iż świadek T. K. pracował dorywczo w należącej do niego firmie budowlanej, wykonującej mur oporowy na zlecenie J. Ż., a w konsekwencji niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;

- art. 78 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na przeprowadzeniu dowodu z zeznań świadków G. J. - pracownika w sklepie należącym do J. Ż. oraz K. K. - pracującego przy wznoszeniu muru oporowego na prośbę państwa Żądło, tj. świadków, których zeznaniom nie sposób przypisać znacznej wartości dowodowej, a tym samym uznać, iż dotyczą okoliczności mających istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy;

- art. 77 k.p.a. poprzez przyznanie mocy dowodowej zeznaniom świadków M. Ł., T. K. oraz Z. O., podczas gdy zeznania ww. świadków jako pracowników Urzędu M. J. uprzednio prowadzących czynności w ramach postępowania dowodowego w niniejszej sprawie, winny zostać uznane za niewiarygodne;

- art. 77 k.p.a. poprzez przyznanie mocy dowodowej zeznaniom świadków M. Ż. oraz D. Ż., podczas gdy zeznania ww. świadków jako członkowie rodziny J. Ż. nie mają waloru dowodów obiektywnych, a tym samym winny zostać uznane za niewiarygodne;

- art. 25 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji uznanie, iż wyłączenie wskazanych pracowników Urzędu M. J. nie uniemożliwi przeprowadzenia postępowania w niniejszej sprawie w sposób prawidłowy, podczas gdy w konsekwencji ich wyłączenia, czynności w ramach postępowania nie zostały przeprowadzone przez pracowników posiadających merytoryczne przygotowanie w przedmiocie niniejszej sprawy.

W oparciu o powyższe zarzuty, rozwijane w uzasadnieniu skargi, S. S. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

O oddalenie skargi wnosiła również uczestniczka J. Ż., która przedstawiała przemawiające z tym argumenty w piśmie z 24 lipca 2017 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednol. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednol. Dz.U. z 2017, poz. 1369, oznaczana dalej jako p.p.s.a. ), odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. Z uwagi na treść art. 17 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. z 2017 r., poz. 935), którą znowelizowano między innymi przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednol. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.), stan faktyczny niniejszej sprawy należy oceniać na podstawie przepisów dotychczasowych, tj. obowiązujących w dacie wniesienia skargi. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a., sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, stwierdzeniem ich nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu, stosownie do art. 151 p.p.s.a.

Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (tekst jednol. Dz. U. z 2017 r., poz. 1121 ze zm.).

Stosownie do art. 29 ust. 1 P.w. właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.

Zgodnie z art. 29 ust. 2 p.w. na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jak wynika natomiast z art. 29 ust. 3 p.w., jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

W niniejszej sprawie spór dotyczył tego, czy doszło do zmiany stosunków wodnych na działce nr [...] i czy takie zmiany – o ile zaszły – oddziałują szkodliwie na działkę nr [...], stanowiącą własność S. S.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że zasadna jest odmowa nakazania przywrócenia stanu poprzedniego oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, a to wobec nie stwierdzenia wystąpienia zmian stosunków wodnych na działce nr [...] szkodliwie oddziałujących na działkę nr [...]. W ocenie Sądu ta konkluzja została oparta na obszernym, ale jednak niepełnym materiale dowodowym i musi być oceniona, jako przedwczesna.

Okoliczności istotne w sprawie należało ustalić w toku postępowania wyjaśniającego, które powinno być prowadzone zgodnie z wymogami przepisów procedury administracyjnej. W szczególności, zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania, jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą na podstawie wszelkich dostępnych dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie z urzędu jakie dowody są konieczne do wyjaśnienie stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji. Stosownie do art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny, a w myśl art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zakres postępowania dowodowego zależy jednakże od przedmiotu sprawy administracyjnej. Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 k.p.a., ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Właściwe sporządzenie uzasadnienia decyzji ma znaczenie również z uwagi na art. 8 k.p.a., stosownie do którego organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Chociaż ustawodawca nie posłużył się pojęciem "swobodnej oceny dowodów" ani nie wskazał kryteriów takiej oceny, to zarówno orzecznictwo, jak i nauka prawa uznaje ten przepis za wyrażający zasadę swobodnej oceny dowodów. W doktrynie rozumie się ją jako ocenę materiału dowodowego na podstawie całokształtu zgromadzonych dowodów, następująca zgodnie z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego (zob. między innymi: A. Wróbel- komentarz do art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II.; C. Martysz- komentarz do art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego, [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom l i II, Zakamycze, 2005; J. Borkowski: Glosa do wyroku NSA z dnia 6 października 1993 r., l SA 1270/93, OSP 1994/7-8/131). Podobne kryteria wskazuje orzecznictwo. Podnosi się w nim, że artykuł 80 k.p.a. statuuje zasadę swobodnej oceny dowodów, a zatem nie wyznacza on organowi merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. Oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodność i moc dowodów), organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, wskazując w uzasadnieniu decyzji fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z dnia 9 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 541/17, Lex Omega nr 2314074; z dnia 9 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 484/15, Lex Omega nr 2118772 oraz z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 1940/11, Lex Omega nr 1331838).

Na mocy art. 153 p.p.s.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze związane było oceną prawną i wytycznymi, wynikającymi z wydanego w niniejszej sprawie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 1457/15. Sąd zalecił między innymi ustalenie, czy między działkami nr [...] istniał rów odwodniający oraz czy budowa muru/ogrodzenia zniszczyła ów rów odwadniający (studzienkę itp.). W celu realizacji tych zaleceń organ administracji publicznej przesłuchał szereg osób w charakterze świadków lub stron. Zeznawały one, że w terenie nie było pogłębionego rowu odwadniającego, żadnych betonowych korytek, włazów kanalizacyjnych itd. (M. Ł., 151 t. 4 z 5 akt administracyjnych, M. Ż., k. 148 t. 4 z 5 akt administracyjnych, D. Ż., k. 147 t. 4 z 5 akt administracyjnych, G. J., k. 72 t. 5 z 5 akt administracyjnych, K. K., k. 71 t. 5 z 5 akt administracyjnych, Z. O., k. 150 t. 4 z 5 akt administracyjnych), względnie nie miały wiedzy na ten temat (T. K. , k. 149 t. 4 z 5 akt administracyjnych). Ustalono, że na działce S. S. istniał kanał ściekowy (zeznania świadka T. K., k. 146 t. 4 z 5 akt administracyjnych, zeznania strony T. S., k. 145 t. 4 z 5 akt administracyjnych). S. S. potwierdził w piśmie z dnia 1 grudnia 2016 r., że w miejscu, gdzie obecnie znajduje się mur, istniał kanał odprowadzający ścieki, przez rury betonowe oraz zbiornik na ścieki, które zasypano ziemią. Podobnej treści zeznania złożył w dniu 16 września 2016 r., dodając, że oprócz kanału nie było na działce żadnego rowu (k. 155, t. 4 z 5 akt administracyjnych). W zeznaniach wskazywano także na istnienie pomiędzy działkami nr [...] zagłębienia odprowadzającego wodę, które nie było jednak utwardzone, czy zabetonowane (E. W., k. 154 t. 4 z 5 akt administracyjnych). Jedynie J. S., będący jedną ze stron postępowania, zeznał że pomiędzy obiema działkami istniał "niegłęboki rów odwadniający", który był przekopany (k. 143 k. t. 4 z 5 akt administracyjnych).

Z powyższych dowodów wynika wyraźnie, że pomiędzy działkami nr [...] nie istniało urządzenie melioracyjne typu, jakim jest rów, którego zniszczenie w trakcie budowy muru mogło spowodować naruszenie stosunków wodnych. [...] z rur betonowych służył do odprowadzania nieczystości z domów i gospodarstw, a nie ścieków opadowych. Istnienia innego urządzenia nie potwierdziły zeznania świadków i stron. Większość z nich wskazywała, że takiego urządzenia nie było wcale. Sporadycznie podawano, że istniało "zagłębienie" albo "rów odwadniający", ale z zeznań nie wynika, by było to urządzenie wodne, o trwałym charakterze. Chodzi raczej o rowek wyżłobiony przez spływającą wodę. Tego typu odprowadzenie wód opadowych ma charakter efemeryczny, może w łatwy sposób ulec destrukcji, czy zmienić przebieg w czasie większych opadów, a zatem również jego ewentualne zniszczenie nie może być uznane za naruszenie stosunków wodnych.

W sprawie niniejszej nie może natomiast budzić wątpliwości to, że na działce nr [...] doszło do znacznego podniesienia poziomu gruntu, a na wstępie postępowania tak powstały teren dochodził do przedmiotowego muru. W ocenie Sądu organ drugiej instancji przedwcześnie uznał, że podniesienie poziomu terenu na tej działce nie skutkowało naruszeniem stosunków wodnych na nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]. Swoje wnioski w tym zakresie Samorządowe Kolegium Odwoławcze oparło na opinii biegłego hydrogeologa dr inż. B. R., sporządzonej w dniu 24 września 2013 r. (k. 167-176 t. 2 z 5 akt administracyjnych). W opinii biegły wskazał na materiały służące mu do wykonania opinii (analiza dokumentacji, zgromadzonej w toku postępowania, wyniki i ustalenia wizji lokalnej, analiza materiałów kartograficznych na portalu [...]), następnie omówił pierwotną sytuację hydrologiczną badanego obszaru, zmiany na działce [...] dokonane w ostatnim okresie, których wpływ jest przedmiotem opinii, wpływ nasypu na działce [...] na stosunki wodne w otoczeniu, wpływ muru rozdzielającego działki [...] na stosunki wodne w otoczeniu, wpływ otworów wywierconych w murze rozdzielającym działki [...] na stosunki wodne w otoczeniu oraz przyczyny silnego zawilgocenia dolnej części działki [...] Dalej wskazał biegły proponowane działania naprawcze co do działki należącej do S. S.. Biegły wyraził opinię, że zmiany dokonane na działce nr [...], należącej do J. Ż., czyli nasyp na tej działce oraz mur na jej granicy z działką [...] zmieniają w pewnym stopniu stosunki wodne otoczenia. Zmiana ta polega na blokowaniu spływu wód opadowych w dół stoku. Wody te są gromadzone w materiale tworzącym nasyp oraz dodatkowo przed murem na granicy działek, a następnie powoli uwalniane. Z punktu widzenia sytuacji hydrologicznej działki nr [...] zmiany te biegły uznał za raczej korzystne, ponieważ działka ta jest obecnie chroniona przed epizodami spływu powierzchniowego, które mają często bardzo gwałtowny charakter i znaczną siłę erozyjną. Jednocześnie biegły zaznaczył, że wody powoli uwalniające się z obszaru działki nr [...] przyczyniają się niewątpliwie do pewnego stopnia do zawilgocenia dolnej części działki nr [...] w okresach suchych. Zdaniem biegłego nadmierne zawilgocenie dolnej części działki nr [...] ma w przeważającej części charakter naturalny. Podstawowym czynnikiem jest położenie tego obszaru w pobliżu dna doliny, obecnie odwadniającej okolicę, a jednocześnie na dnie dawnego, bocznego obecnie i mało widocznego wąwozu. Obszar dolnej części działki nr [...] jest punktem, do którego w naturalny sposób ciążą wody opadowe, spływające z okolicy. Dlatego dolna część działki nr [...] musi być uznana za lokalny punkt koncentracji odpływu, w którym gromadzenie się wód spływających po powierzchni terenu oraz wód podskórnych jest naturalnym procesem. W dodatku ten głęboko wcięty obszar jest predestynowanym miejscem do występowania ascezji wód podziemnych, co zazwyczaj przejawia się w występowaniu w takich miejscach źródeł lub młak (podmokłości). Reasumując wnioski biegły stwierdził, że w jego przekonaniu bardzo silne zawilgocenie nisko położonej części działki nr [...] jest w przeważającej mierze naturalnym zjawiskiem. Zmiany dokonane na działce nr [...] przyczyniają się do zawilgocenia części działki nr [...], ale ma to znaczenie jedynie w okresach suchych i z pewnością nie wpływa zasadniczo na sytuację hydrologiczną działki nr [...]. Co więcej, wielu specjalistów określiłoby zmiany, dokonane na działce nr [...] jako jednoznacznie korzystne dla hydrologicznej sytuacji działki nr [...].

Biegły przedłożył również uzupełnienie swojej opinii, datowane na dzień 13 maja 2014 r., stanowiące odpowiedź na zarzuty strony (k. 218-221 t. 2 z 5 akt administracyjnych). Podtrzymał swoje dotychczasowe wnioski, wskazał, że zawilgocenie wywołane retencją wody w nasypie lub za murem jest zdecydowanie drugorzędne w stosunku do zawilgocenia, spowodowanego przez położenie dolnej części działki nr [...] w pobliżu dna wąwozu. Wskazał na bezpodstawność zarzutu, że wizję lokalną przeprowadzał w okresie suchym, zwracając przy tym uwagę, że właśnie w okresie suchym stwierdził zawilgocenie działki skarżącego.

Stosownie do art. 84 § 1 k.p.a., gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Opinia biegłego, jak każdy dowód w sprawie, winna być oceniona przez organ administracji publicznej zgodnie z zasadami, wynikającymi z art. 80 k.p.a. Jak słusznie wskazuje się w orzecznictwie, biegły jest pomocnikiem organu administracji w ustaleniu i ocenie stanu faktycznego. Organ nie jest związany opinią biegłego. Organ ocenia swobodnie opinię biegłego na podstawie zasad wiedzy, nie jest więc skrępowany tą opinią. Organ nie może ograniczyć się w swojej decyzji do powołania się na konkluzję zawartą w opinii biegłego, ale ma obowiązek sprawdzić, na jakich przesłankach biegły oparł swoją konkluzję i skontrolować prawidłowość rozumowania biegłego (zob. wyrok Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 1017/15, Lex Omega nr 2206581).

Niewątpliwie wykorzystana w sprawie opinia biegłego hydrogeologa dr inż. B. R. jest opracowaniem spójnym, a jej autor w obszernych wywodach uzasadnił przyjęte przez siebie wnioski. Opis stanu obu działek i terenu, na którym się znajdują z uwzględnieniem jego ukształtowania został dokonany w sposób logiczny, odpowiadający życiowemu doświadczeniu. W tym zakresie, w jakim biegły dokładnie przeanalizował wpływ różnic w wysokości terenu oraz uwzględnił naturalne tendencje działki nr [...] do zbierania wód opadowych opinia jest także rzetelna. Z całą pewnością można było przyjąć ją jako podstawę części ustaleń faktycznych w sprawie, co uczyniły organy orzekające obu instancji.

Należy jednak zwrócić uwagę, że biegły poczynił (s. 6 opinii) pewne istotne zastrzeżenie. Wskazał, że wskutek powstania nasypu na działce nr [...] woda w dużej części zostaje zatrzymana i na pewien czas zmagazynowana w nawiezionym materiale, a następnie jest uwalniana stopniowo. Zauważył przy tym, że jest to woda opadowa, która i tak znalazłaby się na działce nr [...]. Biegły podaje przy tym, że być może na tę działkę spływa w efekcie nieco mniej wody, niż miałoby to miejsce bez nawiezienia materiału na nieruchomość sąsiednią, gdyż woda zatrzymywana na pewien czas w tym materiale ma większą tendencję do infiltrowania, czyli wsiąkania w naturalne podłoże, znajdujące się pod nasypem. W tym miejscu biegły zastrzegł jednakże, że skalę tego zjawiska trudno ocenić bez dokładnych badań.

Powyższe zastrzeżenie świadczy z jednej strony o rzetelności autora ekspertyzy, z drugiej strony wskazuje jednakże, w jakim zakresie przedłożona przez biegłego opinia nie jest kompletna. Zatem omawiana opinia, aczkolwiek spójna, logiczna, obszernie umotywowana i w pewnym zakresie rzetelna nie pozwalała organowi administracji publicznej na poczynienie wyczerpujących ustaleń odnośnie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a w konsekwencji również na jednoznaczne stwierdzenie, czy doszło do naruszenia stosunków wodnych ze szkodą dla skarżącego.

W ocenie Sądu biegły nie wziął pod uwagę, że cały teren działki nr [...] został podniesiony poprzez nadsypanie gruzem, skałami i ziemią, wskutek czego opinia nie zawiera oceny, w jakim stopniu mogło to wpłynąć na zmianę stosunków wodnych. Opinia ogranicza się bowiem tylko do analizy nadsypania terenu w bezpośrednim sąsiedztwie działki nr [...], nie jest zatem wiadomym jaki wpływ na nadwiezienie znacznego terenu określonym materiałem dla działki sąsiedniej.

Biegły nie wyjaśnia kwestii, czy ukształtowanie terenu (z uwzględnieniem całości nadsypanego materiału) może powodować zabagnienie działki skarżącego oraz stagnowanie na niej wody już we wcześniejszym obszarze, znajdującym się w sąsiedztwie muru. W szcególności należałoby odpowiedzieć na pytanie, czy woda, zalegająca w materiale nawiezionym na działce nr [...] może na zasadzie naczyń połączonych powodować podniesienie poziomu wody na znajdującej się poniżej niej (i poniżej nadsypanego materiału) działce nr [...].

Jak wynika z omawianej opinii, wskutek zatrzymywania wody w materiale nawiezionym może dochodzić do infiltrowania, czyli przesiąkania wody z tego materiału w głąb podłoża naturalnego. Być może również ta okoliczność może powodować stagnowanie wody na działce skarżącego, co biegły powinien wyjaśnić.

Biegły sam wskazuje, że ocena skali zjawiska infiltrowania wymaga kolejnych badań. Nie zaproponował ich z własnej inicjatywy, zaś organ administracji, dokonując oceny opinii biegłego i przyjmując ją za podstawę ustaleń faktycznych pominął ten ewidentny sygnał o niekompletności ekspertyzy. W ocenie Sądu aby odpowiedzieć na pytanie, czy oceniane łącznie zjawiska magazynowania wody w nawiezionym materiale oraz infiltrowania przez nią podłoża naturalnego mogą doprowadzić do stagnowania wody na działce nr [...], konieczne jest wykonanie dodatkowych badań. W każdym razie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych w sprawie nie jest możliwe bez dokładnego poznania struktury i obszaru nawiezionego materiału. Nie jest widomym, czy poza zmianami infiltracji wód, podwyższenie terenu na działce J. Ż. może mieć wpływ na podwyższenie poziomu wód gruntowych na działce S. S..

Dodatkowo zauważyć należy, że do opinii biegłego nie zostały dołączone dokumenty w postaci map sytuacyjno-wysokościowych, obrazujących sytuację przed nawiezieniem materiału na działkę nr [...] oraz sytuację obecną, które pozwalałyby na wszechstronną weryfikację wartości dowodowej przedłożonej ekspertyzy.

Powyższa niekompletność opinii oraz przedwczesność niektórych jej wniosków w ocenie Sądu nie dyskwalifikuje omawianego opracowania jako dowodu. To organ administracji, a nie biegły, dokonuje oceny prawnej ustalonego stanu faktycznego, nadto to rzeczą organu jest stwierdzenie, czy wszystkie okoliczności faktyczne, istotne dla sprawy zostały należycie, wyczerpująco ustalone. Biegły wyraził pogląd, że podniesienie poziomu działki nr [...] w marginalny sposób wpływa na zawilgocenie nieruchomości skarżącego, a w ogólnym bilansie może być wręcz uznane za korzystne dla niego. Jednakże w świetle art. 29 p.w. nawet taki wpływ może być uznany za niedopuszczalne naruszenie stosunków wodnych. Powinny to uwzględnić organy administracji publicznej, tym bardziej że stagnowanie wody na nieruchomości jest realną szkodą dla jej właściciela, ogranicza bowiem możliwość zagospodarowania działki.

Zważyć należy również, że obowiązek dokonania oceny dowodów już zgromadzonych, w z opinii biegłego, wynika z oceny prawnej i zaleceń zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 1457/15. W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze materiał ten próbowało uzupełnić zgodnie z zaleceniami, ale nie dokonało właściwej oceny już wcześniej zgromadzonych dowodów. Doszło zatem do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w stopniu, mogącym istotnie wpłynąć na kształt rozstrzygnięcia. Z tego względu konieczne było uchylenie zaskarżonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we własnym zakresie rozszerzy materiał dowodowy o uzupełnioną zgodnie z powyższymi wskazaniami opinię biegłego. Z uwagi na spójność i logiczność opinii wykorzystywanej dotychczasowo organ administracji publicznej może się zwrócić o uzupełnienie ekspertyzy do tego samego biegłego.

Znaczna część istotnych zarzutów skargi okazała się zatem zasadna. Sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona, a przyjęcie, że wskutek spornego nadsypania działki nr [...] nie powstały szkody, związane z naruszeniem stosunków wodnych na działce sąsiedniej było co najmniej przedwczesne nawet jeżeli w terenie, gdzie wzniesiono mur nie istniał niegdyś rów.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów wskazać trzeba, że w powyższych rozważaniach została już omówiona kwestia rzekomo istniejącego pomiędzy obiema działkami rowu.

Nie wszystkie zarzuty, dotyczące naruszenia przepisów postępowania są jednakże trafne. Negatywnie należy ocenić należy zarzut dotyczący niewłaściwego czasu przeprowadzania oględzin nieruchomości. W ocenie Sądu do tej kwestii wyczerpująco odniósł się już autor ekspertyzy w piśmie, które ją uzupełniało, a wyjaśnienia z jego strony uznać należy za przekonujące.

Nieuzasadnione są zarzuty dotyczące zaniechania przesłuchania świadków na okoliczność tego, że dana osoba pracowała dorywczo w firmie, budującej ogrodzenie/mur oporowy. W sprawie nie było okolicznością sporną, że konstrukcję wykonała (zleciła wykonanie) J. Ż., co wprost wynika z jej zeznań. Ustalanie dokładnych okoliczności powstania konstrukcji czy też jej charakteru nie jest w niniejszej sprawie istotne, skoro wiadomo, kto ją wykonał, a niezależnie od tego, czy stanowi ona mur oporowy czy ogrodzenie, relewantnym jest, czy wskutek jej wykonania i podniesienia poziomu działki naruszone zostały stosunki wodne.

Nie narusza przepisów postępowania obdarzenie przymiotem wiarygodności zeznań świadków, którzy byli pracownikami organu administracji publicznej (Urzędu M. J.). Sam fakt, że komunikowali spostrzeżenia dokonane w czasie czynności urzędowych nie może tych zeznań dyskwalifikować. Nadto należy mieć na uwadze, że organ administracji nie jest stroną postępowania, więc nie ma interesu w załatwieniu sprawy w konkretny sposób. W skardze nie wskazano dalszych argumentów, które miałyby podważyć wiarygodność zeznań tych świadków, zaś organy obu instancji oceniły ich moc dowodową w zestawieniu z całością zebranego materiału, w tym m. in. z twierdzeniami skarżącego. Podobnie nie sposób a priori odmówić wiarygodności zeznaniom M. Ż. i D. Ż. z tej tylko przyczyny, że są oni członkami rodziny jednej ze stron. Zeznania te oceniono w połączeniu z innymi dowodami, przy czym nie bez znaczenia był fakt, że pierwotnie S. S. nie wspominał o istnieniu rowu odprowadzającego wodę, a nadto składając zeznania wprost podał, że takiego rowu nie było.

Ostatni zarzut skargi dotyczył naruszenia art. 25 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej podlega wyłączeniu od załatwienia sprawy dotyczącej interesów majątkowych: 1) jego kierownika lub osób pozostających z tym kierownikiem w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3; 2) osoby zajmującej stanowisko kierownicze w organie bezpośrednio wyższego stopnia lub osób pozostających z nim w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3.

W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z sytuacji, wskazanych w powyższym przepisie, bowiem z żadnej okoliczności sprawy nie wynika, by postępowanie dotyczyło majątkowych interesów jakiejkolwiek osoby, zatrudnionej w Urzędzie M. J., a tym bardziej osób na stanowiskach kierowniczych. Skarżący wywodził, że skoro wyłączono szereg pracowników organu administracji, to czynności w sprawie przeprowadzały osoby bez merytorycznego przygotowania, pracujące w innym wydziale. Należy zwrócić uwagę, że zasadą w postępowaniu administracyjnym jest rozpatrywanie sprawy przez organ administracji, właściwy miejscowo i rzeczowo, zaś naruszenie tej zasady skutkuje kwalifikowaną wadą decyzji administracyjnej (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.). Odstąpienie od tej zasady możliwe jest jedynie w ściśle przewidzianych prawem przypadkach, w tym w sytuacji, gdy organ administracji zostaje wyłączono od załatwienia sprawy. Zgodnie z art. 26 § 3 k.p.a., jeżeli wskutek wyłączenia pracowników organu administracji publicznej organ ten stał się niezdolny do załatwienia sprawy, stosuje się odpowiednio § 2. Jednak przypadek, o jakim mowa w tym przepisie nie zachodzi wówczas, gdy sprawę prowadzić mogą osoby pracujące w innej jednostce organizacyjnej (wydziale) tego samego organu administracji. Skarżący wskazywał na prowadzenie przez takich pracowników przesłuchań. Jak wynika jednak z protokołów, prowadzącym przesłuchania był radca prawny, a zatem osoba, której nie sposób odmówić merytorycznego przygotowania do dokonywania takiej czynności procesowej.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w punkcie I. sentencji wyroku, za podstawę biorąc art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Podstawę prawną orzeczenia o kosztach postępowania sądowego, zawartego w pkt II. sentencji wyroku, stanowi art. 200 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. W myśl tych przepisów, w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (art. 200 p.p.s.a.). Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony ( art. 205 § 2 p.p.s.a.). W sprawie niniejszej wykazane koszty postępowania obejmują uiszczony wpis od skargi ( 300 zł), wynagrodzenie adwokata ( 480 zł) i opłaty od pełnomocnictwa ( [...] zł).