Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 842/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6045 Ochrona osób i mienia
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1, art. 5 ust. 2 pkt 3, art. 5 ust. 3, art. 5 ust. 5, art. 5 ust. 6
journal: Dz.U. 2005 nr 145 poz 1221
law: Ustawa z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Justyna Mazur /sprawozdawca/, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2014 r. sprawy ze skargi Burmistrza Miasta P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie umieszczenia w ewidencji obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie przez specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne lub odpowiednie zabezpieczenie techniczne 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2013 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych na rzecz skarżącego Burmistrza Miasta P. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych (dalej także: "organ odwoławczy", "Minister") decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267) (dalej: "k.p.a.") w związku z art. 5 ust. 2 pkt 3 lit. a i art. 5 ust. 5 i 6 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia (Dz. U. z 2005 r. Nr 145, poz. 1221, ze zm.) (dalej: "ustawa o ochronie osób i mienia") po rozpatrzeniu odwołania Prokuratora Okręgowego w R. i Burmistrza Miasta P. (dalej także: "Burmistrz" "skarżący") od Decyzji Nr [...] Wojewody [...] (dalej także: "Wojewoda", "organ I instancji") z dnia [...] maja 2013 r., znak: [...], w sprawie umieszczenia byłych Zakładów [...] "[...]" w P. w prowadzonej przez Wojewodę [...] ewidencji obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie przez specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne lub odpowiednie zabezpieczenie techniczne – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzje zapadły w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i stan prawny:

Wojewoda [...] wszczął na wniosek Prokuratora Okręgowego w R. z dnia [...] października 2012 r. postępowanie w sprawie umieszczenia obszaru byłych Zakładów [...] "[...]" w P. w prowadzonej przez Wojewodę [...], zgodnie z art. 5 ust. 5 ustawy o ochronie osób i mienia, ewidencji obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie przez specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne lub odpowiednie zabezpieczenie techniczne, znajdujących się na terenie województwa [...] oraz wezwał do wskazania i sprecyzowania obszarów (obiektów

i urządzeń), które należałoby objąć obowiązkową ochroną ze względu na zagrożenie bezpieczeństwa publicznego w szczególności urządzenia mające istotne znaczenie dla funkcjonowania aglomeracji miejskich, których zniszczenie lub uszkodzenie mogą stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi oraz środowiska, w szczególności elektrownie i ciepłownie, ujęcia wody, wodociągi i oczyszczalnie ścieków, urządzenia znajdujące się w otwartym terenie, których zniszczenie lub uszkodzenie może stanowić zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, środowiska albo spowodować poważne straty materialne. Burmistrz Miasta P. w odpowiedzi na powyższe wezwanie poinformował Wojewodę [...], że oczyszczalnia ścieków i ujęcia wody wraz ze studniami znajdują się poza terenem dawnych ZTS "[...]" w miejscowości J., w odległości około 6 km, zaś jedna z ciepłowni miejskich znajduje się na terenie dawnych ZTS "[...]", jednakże na działce nie związanej w przeszłości z produkcją materiałów wysokoenergetycznych. Burmistrz wskazał jednocześnie, że w oparciu o wiedzę uzyskaną od byłych pracowników ZTS "[...]", jako miejsca, gdzie przed 2000 rokiem mogła się odbywać produkcja materiałów niebezpiecznych, zostały wskazane: dawny Wydział PA, gdzie produkowano [...], dawny Wydział PZ, gdzie produkowano materiały górnicze oraz dawny Wydział [...]. Burmistrz poinformował także, że w celu wyeliminowania zagrożeń z tytułu pozostałości poprodukcyjnych budynki zlokalizowane na gruncie będącym w użytkowaniu wieczystym Fabryki [...] "[...]" P., zostały zutylizowane poprzez wyburzenie oraz, że miasto P. zleciło specjalistycznej firmie [...] Sp. z o.o., dokonanie likwidacji metodą mikrowybuchów przy pomocy lontu detonacyjnego pozostałości poprodukcyjnych w obiektach i ciągach technologicznych, w których odbywała się produkcja [...] dla produkcji cywilnej i zbrojeniowej, na terenie Wydziału PA dawnych ZTS "[...]". Podniósł także, iż na terenie byłych ZTS "[...]" swoją siedzibę mają 53 podmioty gospodarcze, w tym 26 właścicieli i 27 dzierżawców. Niektórzy przedsiębiorcy działają od 2000 r. w ramach umów zawartych z Syndykiem, a inni od 2005 r. w ramach umów zawartych z Gminą Miasta P. Podniesiona została również kwestia jak najszybszego wykonania ekspertyzy określającej, które obiekty budowlane jak i działki poprzemysłowe stanowią zagrożenie. Wydział Postępowań Administracyjnych Komendy Wojewódzkiej Policji z siedzibą w R. w odpowiedzi na wezwanie Wojewody o zajęcie stanowiska w sprawie podniósł, iż rozwiązanie polegające na wpisaniu całego obszaru byłych ZTS "[...]" do przedmiotowej ewidencji spowodowałoby konieczność zorganizowania na nim ochrony zgodnej z zapisem art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia. Zaliczenie powyższego obszaru do kategorii obszarów chronionych pozwoliłoby [...] Komendantowi Wojewódzkiemu Policji ocenić efektywność proponowanych rozwiązań w zakresie zabezpieczenia technicznego i fizycznej ochrony, a także dałoby możliwość kontrolowania jego stanu bezpieczeństwa.

Wojewoda w dniu [...] listopada 2012 r. wydał decyzję Nr [...], na mocy której umieszczono w ewidencji obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie przez specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne lub odpowiednie zabezpieczenie techniczne wskazane w decyzji obszary. Po rozpoznaniu odwołania Burmistrza Miasta P. Minister Spraw Wewnętrznych decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, podnosząc między innymi, iż obowiązkiem organu jest ustalenie kręgu osób, którym przysługuje status strony i zawiadomienie ich

o toczącym się postępowaniu administracyjnym. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda wykonał wytyczne organu odwoławczego, ustalił, iż postępowanie dotyczy 27 stron, które zostały zawiadomione o toczącym się postępowaniu i część z nich zajęła stanowisko w sprawie. Wojewoda wskazał, iż Naczelnik Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy Wojewódzkiej Policji z siedzibą w R. odnosząc się do treści zawartych w stanowiskach przedsiębiorców działających na terenach byłych ZTS "[...]", stwierdził, że istnieją podstawy do ujęcia tego obszaru we wskazanej ewidencji, gdyż zgodnie z zapisem art. 5 ust. 2 pkt. 3, obowiązkowej ochronie podlegają obszary, obiekty i urządzenia ważne ze względu na bezpieczeństwo publiczne, które ustawodawca wymienia jedynie przykładowo, co pozwala twierdzić, że inne nie wymienione w ustawie obszary również można uznać za podlegające obowiązkowej ochronie, jeśli ich działanie może mieć negatywny wpływ na zagrożenie bezpieczeństwa publicznego. Wobec tego, iż na terenie byłych ZTS "[...]" w ostatnim czasie śmierć poniosły trzy osoby, bezsprzecznym jest, że ewentualna obecność na tym terenie pozostałości poprodukcyjnych lub odpadów chemicznych stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego i bez znaczenia jest fakt, że zakłady, które były wytwórcą materiałów niebezpiecznych przestały funkcjonować. Komendant Wojewódzki Policji w R. wskazał ponadto, iż do czasu utylizacji tych terenów, której rozpoczęcie z braków środków finansowych przedłuża się, warto je zabezpieczyć w stopniu zdecydowanie lepszym od obecnego. Organ I instancji podniósł także, iż pismem z dnia [...] marca 2013 r., Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w W. poinformował, że Zarząd negatywnie rozpatrzył wniosek w sprawie dofinansowania zadania pn.: "Rekultywacja terenów poprzemysłowych P. Parku Przemysłowego "[...]" z uwagi na nieprzygotowanie formalno-prawne dokumentacji. Wskazano także, iż brak dotacji na oczyszczenie byłych terenów ZTS "[...]" z pozostałości poprodukcyjnych i odpadów chemicznych powoduje, że teren ten w najbliższym czasie nie zostanie zrekultywowany, a Gmina Miasta P. samodzielnie nie podoła sfinansowaniu i wykonaniu rekultywacji tego terenu, który nadal stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa nieokreślonej liczby osób, zatem dla bezpieczeństwa publicznego, o czym świadczą zaistniałe na nim wypadki. W tych okolicznościach należy podjąć czynności, aby teren ten właściwie zabezpieczyć i wyeliminować zagrożenie. W związku z tym umieszczenie dawnych wydziałów, gdzie odbywała się produkcja nitrocelulozy, materiałów górniczych oraz czarnego prochu w ewidencji obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie poprawi stan bezpieczeństwa na danym terenie i pozwoli w przyszłości uniknąć negatywnych zdarzeń. Wojewoda podniósł także, iż z uwagi na fakt, że tereny po byłych Zakładach [...] "[...]" Spółka Akcyjna z siedzibą w P., mają istotne znaczenie dla bezpieczeństwa publicznego i innych ważnych interesów państwa, w pełni kwalifikują się do objęcia obowiązkową ochroną w myśl ustawy o ochronie osób i mienia, tj. przez specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne lub odpowiednie zabezpieczenie techniczne oraz umieszczenia w ewidencji obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie, znajdujących się na terenie województwa m. Wobec powyższych ustaleń, Wojewoda decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2013 r. znak [...] na podstawie art. 5 ust. 2 pkt 3, ust 5 i 6 ustawy o ochronie osób i mienia oraz art. 104 i 107 k.p.a. umieścił w ewidencji obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie przez specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne lub odpowiednie zabezpieczenie techniczne, znajdujących się na terenie województwa [...] w rozdziale XI (inne podmioty gospodarcze z terenu województwa [...]) pod pozycją 38 obszary o następującej treści: "Obszary, obiekty i urządzenia znajdujące się przy ul. Z [...] w P., [....] P., (teren po byłych Zakładach [...] "[...]" S.A. w P.), zlokalizowane na działkach o numerach: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...],[...]".

Odwołania od tej decyzji złożyli Prokurator Okręgowy w R. oraz Burmistrz Miasta P.

Prokurator Okręgowy w R. w złożonym odwołaniu wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Decyzji zarzucił naruszenie art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., podnosząc, iż organ I instancji przedwcześnie odstąpił od umieszczenia w ewidencji obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie przez specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne lub odpowiednie zabezpieczenie techniczne części obszaru po byłych Zakładach [...] "[...]" S.A. w P. nie podejmując kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i niewątpliwego ustalenia, czy w odniesieniu do tej części obszaru nie zachodzi przewidziana w art. 5 ust. 2 pkt. 3 ustawy o ochronie osób i mienia przesłanka do umieszczenia w przytoczonej wyżej ewidencji.

W uzasadnieniu odwołania Prokurator podniósł między innymi, iż organ ograniczył w decyzji wielkość obszaru podlegającego ochronie przez specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne lub odpowiednie zabezpieczenie techniczne i obecnie obszar ten nie obejmuje całego terenu po byłych Zakładach [...] "[...]" w P., odstąpiono bowiem od objęcia ochroną terenu, na którym działalność prowadzą podmioty gospodarcze. W ocenie Prokuratora organ I instancji nie wyjaśnił z dostateczną skrupulatnością, czy względy bezpieczeństwa publicznego ograniczają się wyłącznie do obszaru umieszczonego w ewidencji na podstawie zaskarżonej decyzji.

Burmistrz Miasta P. w odwołaniu od decyzji Wojewody, wskazując na naruszenie w wydanej decyzji prawa materialnego w postaci art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie osób i mienia poprzez niewłaściwe zastosowanie wniósł o jej uchylenie

i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu swojego stanowiska Burmistrz podniósł między innymi, iż art. 5 ust. 2 pkt 3 lit. a ustawy o ochronie osób i mienia nakazuje zapewnienie ochrony obiektów mających istotne znaczenie dla funkcjonowania aglomeracji miejskich

w szczególności: elektrownie, ciepłownie, ujęcia wody, wodociągi i oczyszczalnie ścieków, które na tym terenie nie występują. Art. 5 ust. 2 pkt 3 lit. b nakazuje zapewnienie ochrony zakładom stosującym, produkującym lub magazynującym

w znacznych ilościach materiały, niebezpieczne wskazane w tym przepisie, które także na terenach objętych decyzją nie występują. Art. 5 ust. 2 pkt 3 lit. c nakazuje ochronę rurociągów paliwowych energetycznych i telekomunikacyjnych oraz urządzeń infrastruktury wodnej, których uszkodzenie może stanowić zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi oraz środowiska - takich obiektów na tym terenie nie ma. Oczyszczalnia ścieków i ujęcia wody wraz ze studniami głębinowymi, które służą zaspakajaniu potrzeb mieszkańców P. w tym zakresie znajdują się poza terenem "[...]" w miejscowości J. w odległości około 6 km. Jedna z ciepłowni miejskich znajduje się na terenie miasta P. Przeważająca część infrastruktury, zabezpieczająca interesy mieszkańców P. tj. sieci przesyłowe wodociągowe i energetyczne znajdują się poza terenem "[...]". Tym samym infrastruktura, która ma istotne znaczenie dla bezpieczeństwa publicznego miasta P. nie jest zlokalizowana na terenach objętych zaskarżoną decyzją. Druga z ciepłowni miejskich znajduje się na terenie dawnego "[...]", jednakże nie na działce objętej tą decyzją i jest samodzielnym podmiotem prawnym. Sieci przesyłowe wodno - kanalizacyjne i energetyczne znajdujące się na terenie dawnego "[...]" służą tylko do zasilania zakładów produkcyjnych działających na terenie dawnego "[...]", ale żaden z tych zakładów nie jest podmiotem wykonującym działalność w zakresie bezpieczeństwa publicznego.

Minister Spraw Wewnętrznych decyzją z dnia [...] maja 2013 r. znak [...] wskazaną na wstępie i zaskarżoną w niniejszej sprawie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy po przypomnieniu ustaleń organu I instancji

i dotychczasowego przebiegu postępowania przytoczył wynikające z art. 7 k.p.a. obowiązki ciążące na organach administracji publicznej. Powołując się na powyższe organ odwoławczy podniósł, iż wobec zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art.

7 k.p.a. uzyskał od Wojewody dodatkowe wyjaśnienia, które zostały zawarte

w piśmie z dnia [...] lipca 2013 r. Minister podniósł, iż w przedstawionych wyjaśnieniach Wojewoda [...] wskazał, że tereny po byłych Zakładach [...] "[...]" S.A. z siedzibą w P., mają istotne znaczenie dla bezpieczeństwa publicznego i innych ważnych interesów państwa. Wojewoda uznał zatem, że kwalifikują się do objęcia obowiązkową ochroną w myśl ustawy o ochronie osób i mienia. Wskazano jednocześnie, iż z uwagi na powyższe należy uznać, że objęcie obowiązkową ochroną części terenów byłych Zakładów [...] "[...]", na których odbywała się produkcja materiałów niebezpiecznych, czyli dawnego wydziału PA, gdzie była produkowana [...], dawnego wydziału PZ, gdzie produkowano materiały górnicze oraz dawnego wydziału [...] znajduje swoje uzasadnienie ze względu na zagrożenia dla bezpieczeństwa publicznego. Odnosząc się do zarzutów odwołania Prokuratora organ odwoławczy podniósł, iż należy zgodzić się z argumentem zawartym w tym odwołaniu, iż założenie, że na części terenu ZTS "[...]" nie ma niebezpiecznych substancji chemicznych jest jedynie przypuszczeniem nie mającym dostatecznego potwierdzenia w materiałach sprawy. Wskazał jednocześnie, iż w aktualnym stanie rzeczy brak jest podstaw do przesądzenia, że na części terenu byłych Zakładów [...] z uwagi na poprodukcyjny charakter tych terenów mogą znajdować się niebezpieczne dla bezpieczeństwa publicznego substancje chemiczne, a na pozostałej części owych substancji jest brak. Nie ulega jednak wątpliwości, że objęte decyzją Wojewody obszary stanowiły teren produkcji i składowania materiałów niebezpiecznych oraz do dnia jej wydania nie zostały poddane rekultywacji stanowiąc tym samym realne zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi. W odniesieniu do odwołania Burmistrza Miasta P. organ odwoławczy przytaczając definicję bezpieczeństwa publicznego zaczerpniętą ze wskazanej w zaskarżonej decyzji literatury przedmiotu wskazał, że argumentacja przyjęta przez Burmistrza nie znajduje merytorycznego uzasadnienia. Wskazano jednocześnie, że organ administracji publicznej wydający decyzję nie jest zobowiązany do wskazania obiektów położonych na działkach wymienionych w decyzji, służących zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego i w związku z tym wymagających obowiązkowej ochrony. Minister dodał także, iż określony w art. 5 ust. 2 ustawy o ochronie osób i mienia, katalog obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie stanowi katalog otwarty, ponieważ każdy z punktów tego przepisu wymienia w szczególności obszary, obiekty i urządzenia podlegające obowiązkowej ochronie, które powinny następnie na mocy decyzji Wojewody zostać wpisane do prowadzonej przez niego ewidencji. Tym samym ustawodawca dopuszcza możliwość rozszerzenia listy konkretnych obszarów, obiektów i urządzeń nakładając obowiązek ochrony tych, które zostały wymienione w ustawie. Organ odwoławczy podniósł także, iż w jego ocenie odwołania Prokuratora Okręgowego w R. oraz Burmistrza Miasta P., nie zasługują na uwzględnienie ponieważ nie przyczyniają się do zapewnienia bezpieczeństwa na zagrożonym terenie lub proces zabezpieczenia oddalają w czasie, co powoduje w dalszym ciągu, że teren ten nie zostaje zabezpieczony w sposób adekwatny do stopnia niebezpieczeństwa jakie stwarza. Podkreślono także, iż w roku 2010 i 2012 na terenie tym miały miejsca zdarzenia w następstwie, których śmierć poniosły 3 osoby. W tych okolicznościach utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji pozwoli na podjęcie działań zmierzających do uniemożliwienia wstępu osób nieuprawnionych na teren chroniony oraz wpłynie na ochronę obszarów nie objętych decyzją, znajdujących się w sąsiedztwie terenu chronionego. Organ odwoławczy zauważył także, że działanie Ministra nie przesądza o możliwości ujęcia w przyszłości przez Wojewodę [...], w prowadzonej przez niego ewidencji, także innych działek, o ile przeprowadzona ekspertyza i rekultywacja wykażą taką konieczność.

Pismem z dnia [...] września 2013 r. skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lipca 2013 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Burmistrz Miasta P.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego w postaci art. 5 ust. 2 pkt. 3 litera a ustawy z dnia 22 sierpnia 1997r. o ochronie osób i mienia (t.j. Dz. U z 2005r., nr 145, poz.1221, z późń. zm.) poprzez niewłaściwe zastosowanie.

Wskazując na powyższy zarzut wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] maja 2013r. znak: [...] w sprawie umieszczenia byłych Zakładów [...] "[...]" w P. w prowadzonej przez Wojewodę [...] ewidencji obszarów, obiektów i urządzeń podlegających ochronie przez specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne lub odpowiednie zabezpieczenie techniczne oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej.

W uzasadnieniu skargi podniósł, iż zaskarżona decyzja Ministra

i poprzedzająca ją decyzja Wojewody jako materialną podstawę rozstrzygnięć w nich zawartych podają art. 5 ust. 2 pkt. 3 litera a ustawy o ochronie osób i mienia. Wskazał, iż dyspozycja art. 5 ust. 2 pkt. 3 litera a ustawy o ochronie osób i mienia, choć jest w niej zawarty katalog otwarty zakładów, obiektów i urządzeń ważnych dla bezpieczeństwa publicznego, nakazuje wskazanie w indywidualnej decyzji, o której mowa w art. 5 ust. 6 przedmiotowej ustawy zakładów, obiektów i urządzeń mających istotne znaczenie dla funkcjonowania aglomeracji miejskich, których zniszczenie lub uszkodzenia może stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi oraz środowiska,

w szczególności elektrownie, ciepłownie, ujęcia wody, wodociągi i oczyszczalnie ścieków. Katalog tych zakładów, obiektów i urządzeń jest otwarty, ale tylko na tyle, że mogą to być inne zakłady, obiekty i urządzenia nie wymienione w tym przepisie, ale muszą być one w decyzji indywidualnej wskazane. Skarżący podniósł ponadto, iż w przepisie art. 5 ust. 2 pkt. 3 litera a przedmiotowej ustawy chodzi o ochronę zakładów, obiektów i urządzeń w przepisie tym wymienionych, a nie terenów

z przypuszczalnie znajdującymi się na nich tego rodzaju zakładami, obiektami

i urządzeniami. Za istotne skarżący uznał także, iż w sprawie niniejszej, co zostało przez Ministra w świetle treści przepisu art. 5 ust. 2 pkt. 3 litera a pominięte, na terenach objętych zaskarżoną decyzją i poprzedzającą ją decyzją Wojewody, nie znajdują się żadne z zakładów, obiektów i urządzeń wymienionych w dyspozycji art. 5 ust. 2 pkt. 3 litera a przedmiotowej ustawy o ochronie osób i mienia. Tym samym wydanie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji Wojewody było zbędne.

Minister Spraw Wewnętrznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy naruszyły prawo w sposób przewidziany w przepisach art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zdaniem Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie.

Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji wskazano art. 5 ust. 2 pkt 3 lit. a oraz art. 5 ust. 5 i 6 ustawy o ochronie osób i mienia. Jednocześnie, jak wynika

z treści uzasadnienia tej decyzji, organ odwoławczy podzielił stanowisko organu

I instancji, iż tereny po byłych Zakładach [...] "[...]" S.A. z siedzibą w P. mają istotne znaczenie dla bezpieczeństwa publicznego i innych ważnych interesów państwa. Powyższe sprawia, że część terenów byłych Zakładów [...], na których odbywała się produkcja materiałów niebezpiecznych, to jest wydziału PA, gdzie była produkowana [...], dawnego wydziału PZ, gdzie produkowano materiały górnicze oraz dawnego wydziału [...] kwalifikują się do objęcia obowiązkową ochroną na podstawie ustawy o ochronie osób i mienia ze względu na zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o ochronie osób i mienia obszary, obiekty, urządzenia i transporty ważne dla obronności, interesu gospodarczego państwa, bezpieczeństwa publicznego i innych ważnych interesów państwa podlegają obowiązkowej ochronie przez specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne lub odpowiednie zabezpieczenie techniczne. W myśl art. 5 ust. 2 pkt 3 do obszarów, obiektów i urządzeń, o których mowa w ust. 1 w zakresie bezpieczeństwa publicznego należą w szczególności:

a) zakłady, obiekty i urządzenia mające istotne znaczenie dla funkcjonowania aglomeracji miejskich, których zniszczenie lub uszkodzenie może stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi oraz środowiska, w szczególności elektrownie

i ciepłownie, ujęcia wody, wodociągi i oczyszczalnie ścieków,

b) zakłady stosujące, produkujące lub magazynujące w znacznych ilościach materiały jądrowe, źródła i odpady promieniotwórcze, materiały toksyczne, odurzające, wybuchowe bądź chemiczne o dużej podatności pożarowej lub wybuchowej,

c) rurociągi paliwowe, linie energetyczne i telekomunikacyjne, zapory wodne

i śluzy oraz inne urządzenia znajdujące się w otwartym terenie, których zniszczenie lub uszkodzenie może stanowić zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, środowiska albo spowodować poważne straty materialne.

Jak wynika z art. 5 ust. 3 ustawy o ochronie osób i mienia szczegółowe wykazy obszarów, obiektów i urządzeń, o których mowa w ust. 2, sporządzają: Prezes Narodowego Banku Polskiego, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji, ministrowie, kierownicy urzędów centralnych i wojewodowie w stosunku do podległych, podporządkowanych lub nadzorowanych jednostek organizacyjnych,

a umieszczenie w wykazie określonego obszaru, obiektu lub urządzenia następuje

w drodze decyzji administracyjnej.

Zgodnie z art. 5 ust. 5 ustawy o ochronie osób i mienia wojewodowie prowadzą ewidencję obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie, znajdujących się na terenie województwa, a ewidencja ta ma charakter poufny. Jednocześnie wojewoda, w drodze decyzji administracyjnej, może umieścić w ewidencji, o której mowa w ust. 5, znajdujące się na terenie województwa obszary, obiekty i urządzenia innych podmiotów niż określone w ust. 3 (art. 5 ust. 6 ustawy

o ochronie osób i mienia).

Treść art. 5 ust. 1 ustawy o ochronie osób i mienia wskazuje, iż obszary, obiekty, urządzenia i transporty wymienione w tym ustępie, podlegające obowiązkowej ochronie, w zakresie obronności państwa, ochrony interesu gospodarczego państwa, bezpieczeństwa publicznego, ochrony innych ważnych interesów państwa, wobec enumeratywnego wyliczenia stanowią zamknięty katalog. Użycie w art. 5 ust. 2 pkt 1 – 4 terminu "w szczególności" wskazuje, iż wyliczenie konkretnych rodzajów obiektów w ramach kategorii obszarów, obiektów, urządzeń,

o których mowa w ust. 1, jest przykładowe. Tym samym wykaz obszarów, obiektów

i urządzeń wymienionych w art. 5 ust. 2 pkt 1-4 stanowi otwarty katalog podmiotów podlegających obowiązkowej ochronie przez specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne lub odpowiednie zabezpieczenie techniczne. Systematyka art. 5 ust.

2 ustawy o ochronie osób i mienia wyznacza kierunki tworzenia tego katalogu i tak art. 5 ust. 2 pkt 3 lit. a ustawy o ochronie osób i mienia, podany jako podstawa prawna zaskarżonej decyzji, wskazuje na zakłady, obiekty i urządzenia, mające istotne znaczenie dla funkcjonowania aglomeracji miejskich, to jest takie, które są aktualnie czynne, a których zniszczenie lub uszkodzenie może stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi oraz środowiska. Przepis ten daje podstawę stwierdzenia istnienia obowiązkowej ochrony wobec zakładów, obiektów i urządzeń wymienionych tym przepisie oraz nie wymienionych, a spełniających kryteria w nim wskazane, to jest z uwagi na konieczność chronienia ich przed zniszczeniem lub uszkodzeniem z powodu ich istotności dla funkcjonowania aglomeracji miejskiej oraz możliwość powstania zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz środowiska wskutek zniszczenia lub uszkodzenia, o którym mowa. Zauważyć jednocześnie należy, iż przesłanki istotności zakładów, obiektów i urządzeń dla funkcjonowania aglomeracji miejskiej oraz możliwości powstania zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz środowiska wskutek ich zniszczenia lub uszkodzenia muszą być spełnione łącznie. Tym samym przepis ten nie daje podstaw do objęcia ochroną, o której mowa w art.

5 ust. 1 ustawy o ochronie osób i mienia obszarów, obiektów i urządzeń, w sytuacji gdy wyłącznym kryterium jest to, że stanowią lub też mogą stanowić niebezpieczeństwo dla osób jakie znajdą się w jego obrębie lub wskutek działania tych osób. Nie ulega wątpliwości, że właściciel terenu jest zobowiązany do zabezpieczenia terenu, co do którego istnieją informacje o możliwości znajdowania się środków mogących sprowadzić niebezpieczeństwo. Brak takiego działania może bowiem powodować jego odpowiedzialność cywilną i karną. Nie można jednak uznać, że stwierdzenie pozostałości niebezpiecznych materiałów na terenie, na którym w przeszłości prowadzona była działalność związana z produkcją czy magazynowaniem tych środków, który obecnie jest terenem nie uprzątniętym, na którym taka działalność nie jest prowadzona, daje podstawy do uznania, iż podlega on obowiązkowej ochronie na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy o ochronie osób

i mienia. Z tych względów Sąd na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. oddalił wnioski dowodowe Prokuratora Okręgowego w R.: postanowienia o wszczęciu śledztwa

z dnia [...] listopada 2013 r. w sprawie [...] oraz postanowienia o umorzeniu śledztwa z dnia [...] stycznia 2013 r. w sprawie [...], jako pozostające bez wpływu na wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 5 ust. 2 pkt 3 lit. a ustawy o ochronie osób i mienia. Organ I instancji jako podstawę prawną decyzji z dnia [...] maja 2013 r. wskazał art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie osób i mienia, bez wskazania oznaczenia szczegółowego zawartej w tym punkcie jednostki redakcyjnej. Istnienia obowiązku ochrony przez specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne lub odpowiednie zabezpieczenie techniczne nie można jednak, dopatrzeć się także po analizie pozostałych jednostek redakcyjnych art. 5 ust. 2 pkt 3 to jest: lit. b i c. W art. 5 ust. 2 pkt 3 lit. b wskazano bowiem także czynne zakłady, zaś w art.

5 ust. 2 pkt 3 lit. c rurociągi paliwowe, linie energetyczne i telekomunikacyjne, zapory wodne i śluzy oraz inne urządzenia znajdujące się w otwartym terenie, których zniszczenie lub uszkodzenie może stanowić zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, środowiska albo spowodować poważne straty materialne, których decyzje organu obu instancji jako przyczyny objęcia ochroną nie wymieniają. Organy obu instancji

w podstawie prawnej wydawanych decyzji wskazują także art. 5 ust. 5 i 6 ustawy

o ochronie osób i mienia, podnosząc jednocześnie, iż wobec otwartego katalogu,

o którym mowa w art. 5 ust. 2 lista konkretnych obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie może zostać rozszerzona. Należy jednak zauważyć, iż art. 5 ust. 6 ustawy o ochronie osób i mienia wskazuje, iż wojewoda,

w drodze decyzji administracyjnej, może umieścić w ewidencji, o której mowa w ust. 5, znajdujące się na terenie województwa obszary, obiekty i urządzenia innych podmiotów, niż określone w ust. 3. Odniesienie się do ust. 3 art. 5 ustawy, o której mowa sprawia, że przepis art. 5 ust. 6 daje podstawę do objęcia ewidencją obszarów, obiektów i urządzeń innych niż podległe, podporządkowane lub nadzorowane przez wojewodę jednostki organizacyjne. Takich bowiem jednostek dotyczy art. 5 ust. 3 ustawy o ochronie osób i mienia. Nie ulega jednak wątpliwości, iż obszary, obiekty i urządzenia, które wykraczają poza wskazane w art. 5 ust. 3 muszą spełniać przesłanki podlegania obowiązkowej ochronie wyznaczone kierunkiem tworzenia katalogów w oparciu o treść art. 5 ust. 2 ustawy o ochronie osób i mienia. Tym samym Wojewoda mając możliwość umieszczenia w prowadzonej przez siebie, zgodnie z art. 5 ust. 5 ustawy o ochronie osób i mienia, ewidencji, podmiotu innego niż określony w art. 5 ust. 3 nie działa w sposób niczym nie ograniczony. Wobec odmiennej wykładni art. 5 ust. 6 ustawy o ochronie osób i mienia w ocenie Sądu orzekające w sprawie organy naruszyły także i ten przepis prawa materialnego.

Powyższe czyni zasadnym uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji, jak

i decyzji organu I instancji. Organy bowiem umieściły w ewidencji prowadzonej na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy o ochronie osób i mienia obszary, obiekty i urządzenia z naruszeniem art. 5 ust. 3 i art. 5 ust. 6 ustawy o ochronie osób i mienia. Nie wykazały bowiem, iż zaistniały w stosunku do tych obszarów, obiektów i urządzeń, przesłanki konieczne do stwierdzenia podlegania obowiązkowej ochrony

w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy, o której mowa.

Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł jak punkcie 1 wyroku.

Orzeczenie z punktu 2 wyroku Sąd oparł o treść art. 152 p.p.s.a.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 1, art. 209 p.p.s.a. Kwota [...] zł stanowi uiszczony przez skarżącego wpis sądowy.