Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 465/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-08-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 153,art. 145 par 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 145 par 1 pkt 5, art. 77, 80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 73 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji w sprawie rejestracji pojazdu oraz odmowy rejestracji pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżącej K. C. kwotę [...] ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. ( SKO, Kolegium) decyzją z dnia [...] r. nr [...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23), zwanej dalej "k.p.a." oraz art. 72 ust. 1 pkt 1 i art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), zwanej dalej "ustawa P.r.d." w zw. z § 4 ust. 1 pkt 1 i 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów (Dz.U. z 2014 r., poz. 1522), zwanego dalej "rozporządzenie", po rozpatrzeniu odwołania K. C. od decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r., nr [...] uchylającej decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r., nr [...] w sprawie rejestracji pojazdu marki [...] o numerze nadwozia (VIN):[...] , oznaczonego tablicami rejestracyjnymi o wyróżniku [...] oraz odmawiającej rejestracji przedmiotowego pojazdu na podstawie załączonych do wniosku z dnia [...] r. dokumentów, orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

Jak wynika z uzasadnienia decyzji SKO w S. , decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta S. orzekł, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. oraz art. 72 ust. 1 pkt 1 i art. 73 ust. 1 ustawy P.r.d i § 4 ust. 2 rozporządzenia, po wznowieniu postanowieniem z dnia 21 lutego 2014 r. postępowania administracyjnego w sprawie rejestracji pojazdu marki [...] o numerze nadwozia:[...] , oznaczonego tablicami rejestracyjnymi [...] , o uchyleniu decyzji Prezydenta Miasta S z dnia [...] r., nr [...] w sprawie rejestracji ww. pojazdu marki [...] oraz odmówił rejestracji przedmiotowego pojazdu na podstawie załączonych do wniosku z dnia [...] r. dokumentów. Uzasadniając decyzję organ I instancji wskazał, że w dniu [...] r. strona złożyła wniosek o rejestrację przedmiotowego pojazdu, załączając umowę sprzedaży z dnia [...] r. zawartą pomiędzy [...] (kupujący), a Y. i K.H (sprzedający) oraz fakturę VAT- marża nr [...] z dnia [...] r. wystawioną przez [...] , w której wskazano jako nabywców przedmiotowego pojazdu strony postępowania. W dniu [...] r. wydana została decyzja o rejestracji stałej pojazdu. W dniu [...] r. Y. H. złożyła oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, że przedmiotowy pojazd został sprzedany bez jej wiedzy, a umowa sprzedaży z dnia [...] r. nie została przez nią podpisana. W związku z powyższym przekazano sprawę do wyjaśnienia do Komisariatu Policji [...] . Prawomocnym postanowieniem z dnia [...] r. Prokurator Rejonowy [...] orzekł o umorzeniu dochodzenia w sprawie podrobienia umowy sprzedaży przedmiotowego pojazdu (sygn. akt L.dz[...] ) wobec niewykrycia sprawcy przestępstwa, jednakże wskazał, że umowa z dnia [...] r. została podrobiona w nieustalonym miejscu i czasie. W oparciu o taki stan faktyczny, zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 ust. 1 i 5 Kpa, organ I instancji uznał, że spełnione zostały przesłanki do wznowienia postępowania, tj. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe oraz wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (o fakcie sfałszowania umowy z dnia [...] r. organ dowiedział się już po wydaniu decyzji o rejestracji przedmiotowego pojazdu). Zdaniem Prezydenta Miasta S. , fakt sfałszowania umowy sprzedaży z dnia [...] r. powoduje, iż strona nie spełniła wymogów formalnych zawartych w art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy P.r.d. Ponadto § 4 ust. 2 rozporządzenia: "W przypadku gdy dane odnoszące się do zbywcy pojazdu zawarte w dowodzie własności pojazdu dołączonym do wniosku o rejestrację są niezgodne z danymi właściciela zawartymi w dowodzie rejestracyjnym i karcie pojazdu, jeżeli była wydana, jako dowód własności wymagany do rejestracji rozumie się wszystkie dokumenty potwierdzające fakt przeniesienia prawa własności pojazdu. Skoro umowa sprzedaży przedmiotowego pojazdu została uznana za sfałszowaną, więc tym samym nie mogła przenieść prawa własności na rzecz firmy [...] . Z uwagi na to, że firma [...] nigdy nie była właścicielem przedmiotowego pojazdu, firma ta nie mogła skutecznie przenieść prawa własności pojazdu na rzecz K. C. i M. C.. W związku z powyższym umowa ta nie może być uznana za dowód własności, o którym mówi § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Organ I instancji wskazał również, iż zbiór dokumentów niezbędnych do rejestracji został wskazany w art. 72 ust. 1 ustawy P.r.d., przy czym zawarty w tym unormowaniu katalog jest wyczerpujący i nie może być poszerzony przez organy prowadzące postępowanie rejestracyjne. Dokumenty te muszą być prawdziwe nie tylko w znaczeniu formalnym, czyli sporządzone przez powołane do tego organy lub osoby, ale też zgodne ze stanem faktycznym. Reasumując, Prezydent Miasta S. uznał, że decyzja z dnia [...] r. została oparta na podstawie fałszywych dowodów, ponadto już po wydaniu decyzji o rejestracji przedmiotowego pojazdu wyszły na jaw nowe okoliczności istotne dla sprawy. Organ uznał, iż prawomocne postanowienie Prokuratury Rejonowej [...] o umorzeniu dochodzenia na skutek niewykrycia sprawcy, ma moc orzeczenia stwierdzającego fałsz dowodu.

Odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta S. złożyła K. C., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

- art. 72 ust. 1 pkt 5 ustawy P.r.d w zw. z art. 36 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (k.r.o.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż umowa sprzedaży pojazdu będącego przedmiotem rejestracji zawarta pomiędzy [...] a [...] była nieważna w całości, z uwagi na fałszerstwo podpisu [...] , podczas gdy zgodnie z art. 36 § 2 k.r.o., czynność rozporządzająca składnikiem wchodzącym do majątku wspólnego jaką jest sprzedaż samochodu nie wymaga zgody drugiego małżonka, co oznacza że podpis K. H. czynił umowę ważną i skuteczną, co z kolei skutkowało koniecznością traktowania jej przez organ administracji jako dowód własności pojazdu,

- art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy P.r.d. w. z art. 169 k.c. i art. 7 k.c., poprzez uznanie, że nie został przedstawiony celem rejestracji dowód własności pojazdu, podczas gdy zawarta przez z [...] umowa była ważna, podpisy na niej złożone mają charakter autentycznych, a przedmiot sprzedaży został wydany w posiadanie skutkiem czego, będąc w dobrej wierze, nabyli prawo własności pojazdu z chwilą objęcia go w posiadanie,

- art 72 ust. 1 pkt 1 ustawy P.r.d. w zw. z § 4 ust. 1 rozporządzenia w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów w zw. z art. 7 i 77 i art. 75 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie na okoliczności istotne dla wyniku postępowania, tj. przesłuchania stron.

W uzasadnieniu odwołania, skarżąca wskazała, że wbrew poglądom wyrażonym przez organ w zaskarżonej decyzji umowa sprzedaży rzeczy ruchomej stanowiącej przedmiot wspólności majątkowej małżeńskiej może być skutecznie zrealizowana przez jednego z małżonków, a to na podstawie art. 56 ust. 2 k.r.o. Ograniczenia w zakresie zarządu majątkiem wspólnym zawarte są natomiast w art. 37 k.r.o., który w § 1 zawiera zamknięty katalog czynności, które wymagają zgody współdziałania małżonków. Katalog ten nie wskazuje, aby przenoszenie prawa własności rzeczy ruchomej wymagało zgody obu małżonków. Konsekwencją powyższego stwierdzenia musi być odrzucenie stanowiska organu, jakoby umowa podpisana w sposób oryginalny wyłącznie przez K.H. nie posiadała przymiotu ważnej. W ocenie odwołującej się, prowadzone przez organ postępowanie administracyjne nie dostarczyło dowodów wskazujących na to, że zawierając umowę sprzedaży samochodu z P. T. nabywcy pozostawali w złej wierze, co oznacza, że zgodnie z art. 7 k.c. Prezydent Miasta S. związany jest domniemaniem istnienia po stronie nabywców dobrej wiary. W konsekwencji powyższego, działanie organu administracji nie odpowiada prawu. O ile bowiem zgodnie z cytowanym przez organ I instancji orzecznictwem podjął się on próby przeprowadzenia cywilnoprawnej analizy konsekwencji sfałszowania podpisu Y.H. , powinien był w sposób identyczny ocenić cywilnoprawne skutki umowy zawartej z P.T.. Strona podkreśliła, że ustawa P.r.d. definiując podstawy rejestracji pojazdu mówi o dowodzie własności pojazdu, natomiast § 4 ust. 1 rozporządzenia operuje otwartym katalogiem dowodów własności pojazdu. Przepisy prawa cywilnego nie przewidują dla umowy sprzedaży samochodu formy pisemnej, jako zastrzeżonej pod rygorem nieważności stąd nie było przeszkód, aby w ramach wznowionego postępowania organ je prowadzący w sposób odpowiadający wymogom art. 7 i 77 k.p.a. przeprowadził postępowanie dowodowe. Tymczasem Prezydent Miasta S. pominął całkowicie postępowanie dowodowe, które ograniczył do zebrania dokumentów i nie przeprowadził dowodów z przesłuchania stron, jako dozwolonego w świetle kryteriów art. 75 § 2 k.p.a.

Uzasadniając opisaną na wstępie decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wskazało, że zaskarżona decyzja, podjęta w trybie postępowania nadzwyczajnego, wznowionego postanowieniem Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. za podstawę swą przyjęła przepis art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. Wedle pierwszego z powołanych przepisów w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, zgodnie zaś z tym ostatnim w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Według Kolegium, uwzględniając załączone do sprawy dokumenty za oczywiste uznać należało, iż to przepis art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. stanowić może wyłącznie przesłankę wznowieniową. Błędne jej wskazanie przez organ I instancji pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia, albowiem zgromadzone w sprawie dowody uwzględniają kryteria przepisu art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Nie znajduje uzasadnienia wskazanie w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wobec braku jakiegokolwiek prawnego i faktycznego odniesienia się organu I instancji do tego przepisu, ani też dokonania ustaleń faktycznych w tym względzie. Zdaniem Kolegium, jeżeli podstawą faktyczną wznowienia postępowania jest fałsz dowodu stanowiącego podstawę istotnych ustaleń faktycznych w sprawie, to jednym przepisem uprawniającym do wznowienia postępowania z tej przyczyny jest art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Ustawodawca nie upoważnia do dowolności w wyborze przesłanki wznowieniowej, ani też do uzupełniania jednej przez drugą, wedle uznania organu, ale wymaga ścisłego podporządkowania konkretnego stanu faktycznego sprawy do kryteriów przepisu, którego konstrukcja zakłada niemożność jednoczesnego zakwalifikowania tego samego stanu faktycznego wedle innego przepisu. Tymczasem organ I instancji ten sam fakt zakwalifikował w sposób nieuprawniony wedle dwóch różnych podstaw wznowieniowych. Niezależnie jednak od powyższego, brak uznania dla oparcia decyzji na przepisie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. uzasadniony jest dodatkowo przedawnieniem orzekania. Zgodnie z przepisem art. 146 § 1 k.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Objęta koniecznością uchylenia decyzja Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. doręczona została jej adresatowi w dniu jej wydania, a zatem w chwili orzekania przez organ wyższej instancji, wypełniła się negatywna przesłanka, o jakiej mowa w art. 146 § 1 k.p.a. Kolegium wyjaśniło następnie, że korzystając zatem z uprawnień w ramach dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, usunęło powyższe naruszenie powołując właściwą podstawę prawną rozstrzygnięcia, odpowiadającą rzeczywistej podstawie wzruszenia decyzji ostatecznej o rejestracji.

Zdaniem organu II instancji, poddana ocenie okoliczność sfałszowania umowy sprzedaży pojazdu z dnia [...] r. poprzez podrobienie podpisu Y.H. na wskazanej umowie przez nieustaloną osobę dowiedziona została prawomocnym postanowieniem Prokuratora Rejonowego z dnia [...] r. o umorzeniu dochodzenia w sprawie. W tym miejscu Kolegium odwołało się do tezy Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartej w wyroku z dnia 2 lutego 2007 r., sygn. akt OSK 418/06 wedle której: "1. Fakt umorzenia śledztwa, nie może decydować o odmówieniu postanowieniu prokuratora cech orzeczenia stwierdzającego popełnienie przestępstwa. 2. Przez oczywistość fałszu dowodu, należy pry tym rozumieć przypadki, gdy przy prostym zestawieniu dowodu ze stanem faktycznym wynika, bez potrzeby prowadzenia postępowania wyjaśniającego, że jest on np. podrobiony.".

Kolegium wskazało dalej, że nie jest rzeczą postępowania administracyjnego dowodzenie skuteczności umowy cywilnoprawnej uznanej za sfałszowaną. Ta cecha bowiem jest wystarczająca i konieczna zarazem dla wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznej decyzji administracyjnej opartej na takim dowodzie, bez prawa oceny skuteczności nabycia prawa własności rzeczy w znaczeniu materialnym przez jednego z małżonków pozostających we wspólności majątkowej małżeńskiej, bez zgody czy wiedzy drugiego współmałżonka. Dopuszczalność i legalność takiego nabycia w świetle powoływanych przez skarżącą reguł pozostaje okolicznością obojętną dla niniejszego rozstrzygnięcia, uwzględniającego oparcie decyzji na dowodzie uznanym prawomocnie za fałszywy, a zatem całkowicie zdyskwalifikowanym w procesie ustalenia istotnej w sprawie okoliczności. Ta okoliczność nie może być też, wbrew oczekiwaniom skarżącej, dowiedziona w postępowaniu administracyjnym w drodze przeprowadzenia innych dowodów potwierdzających skuteczność nabycia przez wnioskodawców prawa własności pojazdu, albowiem fakt ten został obalony prawomocnym postanowieniem Prokuratora Rejonowego, dla którego wyłącznym przeciwdowodem może być orzeczenie sądu cywilnego ustalające prawo własności wnioskodawców do przedmiotu rejestracji. Skoro zatem w analizowanej sprawie dowodem, na podstawie którego ustalono prawo własności pojazdu poprzednika prawnego wnioskodawców pozostawała umowa sprzedaży z dnia [...] r. uznana za sfałszowaną, to nie może być mowy o poważaniu wiarygodności tego dowodu ustaleniem dokonanym w postępowaniu administracyjnym opartym na innym dowodzie. Okoliczności niezbędnej dla zarejestrowania przedmiotowego pojazdu mogą skarżący dowodzić wyłącznie prawomocnym ustaleniem sądu powszechnego.

Kolegium stwierdziło, że wobec powyżej wskazanych ustaleń faktycznych nie zostały spełnione warunki rejestracji pojazdu, ponieważ wnioskodawcy nie mogą skutecznie wykazać się prawem własności pojazdu, które wobec sfałszowania dowodu nabycia pojazdu przez poprzednika prawnego nie zostało na nich skutecznie przeniesione. Podstawą rejestracji pojazdu, wedle art. 72 ust. 1 powołanej ustawy, są wymienione w kolejnych jednostkach redakcyjnych przepisu dokumenty, wśród tychże, istotny z punktu widzenia analizowanego w niniejszej sprawie stanu faktycznego art. 72 ust. 1 pkt 1, wymieniający dowód własności pojazdu lub dokument potwierdzający powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5. Na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy P.r.d., rejestracji pojazdu dokonuje na wniosek właściciela starosta właściwy ze względu na miejsce jego zamieszkania, wydając dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice rejestracyjne oraz nalepkę kontrolną, jeżeli jest wymagana. Powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący zakreślając zakres niezbędnego dowodzenia przy rejestracji pojazdu. W pierwotnym w procesie rejestracji jest wykazanie prawa własności pojazdu, zawnioskowanego do rejestracji, a zatem w razie jego nabycia wtórnego, koniecznym jest udokumentowanie tego prawa po stronie zbywcy pojazdu. Przedłożony w sprawie dowód w postaci prawomocnego orzeczenia innego organu dowodzący sfałszowania dowodu własności pojazdu nie pozwala na wykazanie ciągłości legalnej sukcesji praw do przedmiotowego pojazdu, skutkując brakiem możliwości wiarygodnego uznania za ustalony status właściciela pojazdu po stronie K.C. i M.C.. W konsekwencji powyższego orzec należało o odmowie rejestracji pojazdu.

K. C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. zarzucając jej naruszenie:

1) art. 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez:

a) dowolne i nieuzasadnione przepisami prawa pominięcie dowodu w postaci umowy sprzedaży pojazdu zawartej pomiędzy C.H. i K.H. a [...] , podczas gdy dokument ten nie był sfałszowany w całości, a jedynie w zakresie podpisu [...] , co oznacza, że organ nie mógł odstąpić od badania skuteczności tego dokumentu w pozostałej części,

b) dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego i uznanie, że skarżąca nie wykazała tytułu do pojazdu, podczas gdy w aktach sprawy znajduje się ważna umowa na podstawie której skutecznie nabyła prawo własności pojazdu, a prawo to nie jest kwestionowane;

c) dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego i uznanie, że stan własności skarżącej jest sporny, podczas gdy ze zgromadzonego w aktach sprawy oświadczenia Y.H. nie wynika, aby kwestionowała ona przejście prawa własności,

2) art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez dowolne uznanie, że prawomocne postanowienie prokuratora o umorzeniu śledztwa stanowi podstawę do uznania za sfałszowaną całej umowy sprzedaży pojazdu i daje podstawę do wznowienia postępowania podczas gdy Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 lutego 2010 II OSK 353/09 odstąpił od poglądu przywołanego w zaskarżonej decyzji (wrócił do wcześniejszej, mogącej być uznaną za utrwaloną linii orzeczniczej prezentowanej w wyrokach NSA z 26.08.1998r. II SA 892/98 oraz WSA w Bydgoszczy z dnia 24.02.2009 r. II SA/Bd 64/09 oraz NSA w wyroku z 11.05.2009r. I OSK 904/08 oraz WSA w Warszawie z dnia 30.05.2007r. VII SA/Wa 439/07) i wskazał, że postanowienie prokuratora nie jest orzeczeniem sądu uzasadniającym wznowienie postępowania, a dodatkowo ewentualne fałszerstwo umowy pomiędzy Y.H. i K.H nie jest okolicznością istotną dla sprawy bowiem Y.H nie kwestionuje przejścia prawa własności pojazdu na, a dodatkowo podstawą rejestracji pojazdu jest jej umowa zawarta z [...] , na podstawie której skutecznie nabyła własność pojazdu, a która to umowa nie została sfałszowana.

3) art. 146 § 2 k.p.a. poprzez dowolne uznanie, że organ administracji nie jest uprawniony do badania skutków prawnych umów cywilnoprawnych przedkładanych przez stronę celem wydania decyzji administracyjnej podczas gdy:

a) organy obu instancji oceniają skutki prawne sfałszowania podpisu Y.H. i negują w całości ważność i skuteczność umowy

b) ewentualny fałsz dowodu stanowi jedynie podstawę do wznowienia postępowania i w żadnym razie nie zwalnia organów od zbadania wszystkich aspektów sprawy, w tym skuteczności wszystkich dokumentów dołączonych do wniosku, a co za tym idzie zbadania skutków prawnych tych dokumentów i ustalenia tytułu prawnego do pojazdu po jej stronie

4) art. 72 ust. 1 pkt. 1 ustawy P.r.d. poprzez:

a) jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że umowa sprzedaży pojazdu będącego przedmiotem rejestracji była nieważna w całości,

b) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że nie przedstawiono celem rejestracji dowodu własności pojazdu podczas gdy zawarta umowa była ważna, podpisy na niej złożone mają charakter autentycznych, a stan własności nie jest kwestionowany.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła identyczne argumenty jak w odwołaniu, wskazując nadto, że organ II instancji nie zebrał całości istotnego materiału dowodowego w sprawie, bowiem nie przesłuchał stron postępowania, pomimo wniosków zawartych w odwołaniu i nie dokonał oceny skutków prawnych dokumentów przez nią złożonych. Poza tym organ II instancji dowolnie uznał, że cała umowa została sfałszowana, chociaż fałsz dotyczy tylko podpisu Y.H. oraz, że istnieje spór co do stanu własności pojazdu, podczas gdy Y.H nie kwestionuje prawa własności po jej stronie. Ponadto organ II instancji dokonał wadliwej oceny skutków prawnych umowy sprzedaży i tym samym niezasadnie odmówił rejestracji pojazdu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje:

Kontrolowana w sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. dnia [...] r. jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. wydane zostały po wznowieniu przez Prezydenta Miasta, postanowieniem z dnia [...] r., postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] r. w sprawie rejestracji pojazdu R. T. o numerze nadwozia (VIN):[..] , oznaczonego tablicami rejestracyjnymi o wyróżniku[...] .

Przystępując do rozpoznania niniejszej sprawy wskazać należy, że jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji administracyjnej, wyrażona w art. 16 § 1 k.p.a., zgodnie z którym, decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności lub wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Przyjęte rozwiązanie wyznacza granice pojęcia decyzji ostatecznej oraz stanowi, że wydanie takiej decyzji jest ostatecznym załatwieniem sprawy administracyjnej. Zasada trwałości decyzji ostatecznych ma podstawowe znaczenie dla stabilizacji opartych na decyzji skutków prawnych, dlatego uchodzi za jedno z kardynalnych założeń całego systemu postępowania administracyjnego. Jest to tzw. domniemanie mocy obowiązującej decyzji.

Ustawodawca dopuszcza możliwość zaistnienia sytuacji wyjątkowych, w których będzie można dokonać wyeliminowania rozstrzygnięć wadliwych. Celowi temu służą tzw. nadzwyczajne środki wzruszenia decyzji ostatecznych. Jednym z nich jest uchylenie w całości lub w części decyzji ostatecznej w trybie wznowienia postępowania (art. 145 w związku z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Podkreślić trzeba, że postępowanie wznowieniowe ze względu na nadzwyczajny charakter toczy się w zawężonych ramach. Jego przedmiotem nie jest ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności wymienione w art. 145 § 1 k.p.a. Jak stanowi bowiem przepis art. 149 § 2 k.p.a., postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. jako przesłankę wznowieniową wskazało przepis art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. albowiem, zdaniem organu odwoławczego, zgromadzone w sprawie dowody pozwalają na ustalenie zaistnienia faktu sfałszowania dowodu stanowiącego podstawę faktyczną rejestracji pojazdu. Okoliczność sfałszowania umowy sprzedaży pojazdu z dnia [...] r., zawartej pomiędzy [...] oraz Y.H. i K.H dowiedziona została prawomocnym postanowieniem Prokuratora Rejonowego w S. z dnia [...] r. o umorzeniu dochodzenia w sprawie podrobienia umowy poprzez podrobienie podpisu Y. H. przez nieustaloną osobę. Zdaniem organu odwoławczego, dotknięcie fałszem dowodu stanowiącego podstawę rejestracji pojazdu eliminuje ten dowód- istotny dla ustaleń w sprawie - w całości. Kolegium stwierdziło również, że nie jest rzeczą postępowania administracyjnego dowodzenie skuteczności umowy cywilnoprawnej uznanej za sfałszowaną, jednakże skarżący mogą przedłużyć przeciwdowód w postaci orzeczenia sądu cywilnego ustalającego prawo walności pojazdu będącego przedmiotem postępowania w sprawie o zarejestrowanie pojazdu.

Reasumując, w rozpoznawanej sprawie organy odmawiają skarżącej zarejestrowania pojazdu ze względu na to, że stwierdzenie sfałszowania dowodu własności pojazdu nie pozwala na wykazanie ciągłości legalnej sukcesji praw do przedmiotowego pojazdu, a tym samym brak jest możliwości wiarygodnego uznania za ustalony status właściciela pojazdu po stronie K.C. i M.C..

W ocenie Sądu, stanowisko organu zawarte w zaskarżonej decyzji nie jest prawidłowe.

Zgodnie z art. 72 ust.1. pkt 1 ustawy P.r.d., rejestracji dokonuje się na podstawie dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5.

Dopiero przepis § 4 rozporządzenia uszczegółowił, że dowodem własności pojazdu lub jego pojedynczych zespołów jest w szczególności jeden z następujących dokumentów:

1) umowa sprzedaży;

2) umowa zamiany;

3) umowa darowizny;

4) umowa o dożywocie;

5) faktura VAT potwierdzająca nabycie pojazdu;

6) prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności (ust. 1), natomiast w przypadku, gdy dane odnoszące się do zbywcy pojazdu zawarte w dowodzie własności pojazdu dołączonym do wniosku o rejestrację są niezgodne z danymi właściciela zawartymi w dowodzie rejestracyjnym i karcie pojazdu, jeżeli była wydana, jako dowód własności wymagany do rejestracji rozumie się wszystkie dokumenty potwierdzające fakt przeniesienia prawa własności pojazdu.

Skarżąca, co już wyżej Sąd podkreślił, nabyła wraz z mężem pojazd będący przedmiotem postępowania od P.T., prowadzącego działalność gospodarczą [...] , który legitymował się prawem własności samochodu R.T na podstawie umowy zawartej z K. i Y.H. Dochodzenie w sprawie podrobienia podpisu [...] na umowie, zakończone postanowieniem prokuratora o umorzeniu postępowania, nie dotyczyło jednak umowy zawartej z małżonkami C. lecz umowy, którą A.T. zawarł z poprzednimi właścicielami pojazdu.

Podrobienie podpisu współwłaścicielki pojazdu a następnie umorzenie dochodzenia w tej sprawie z powodu niewykrycia sprawcy oznacza zatem, że fałszem nie jest dotknięta umowa, którą skarżący zawarli z P.T., lecz umowa poprzednia.

Organy orzekające rozpoznając sprawę w trybie wznowienia postępowania przesądziły jednak, że umowa małżonków C. zawarta z P.T. nie może stanowić podstaw do zarejestrowania pojazdu, albowiem sprzedający po zawarciu z małżonkami H. umowy, co do której stwierdzono, że jest dotknięta fałszem, w istocie nie legitymował się prawem własności pojazdu R.T.

Zdaniem Sądu, twierdzenia te są przedwczesne albowiem legalność umowy z dnia [...] r., którą P.T. zawarł ze skarżącą i jej mężem nie została na żadnym etapie postępowania skutecznie podważona. To jedynie organy autorytatywnie twierdziły, że nie doszło przeniesienia prawa własności z P.T. na K. i M. C..

Kolegium w swojej decyzji z jednej strony wskazało na podrobienie podpisu [...] i konsekwencje z tym związane, w tym zdyskwalifikowanie umowy jako dowodu w sprawie, z drugiej zaś odmówiło skarżącej uznania legalności nabycia pojazdu wskazując na obojętne dla sprawy skutki cywilnoprawne zawartej umowy. W dalszej części rozważań Kolegium podkreśliło, na co już wyżej Sąd zwrócił uwagę, że orzeczenie sądu cywilnego może być jedynie przeciwdowodem dla prawomocnego postanowienia prokuratora o umorzeniu dochodzenia w sprawie sfałszowania umowy.

Wskazać należy, że prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności, w świetle § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia, stanowi dowód własności pojazdu, jednakże skarżącej nie dane było wykazać w postępowaniu administracyjnym, że takim dowodem się legitymuje.

Wbrew twierdzeniom organu, w postępowaniu wznowieniowym, w którym organ powołuje się na sfałszowanie jednego z dokumentów i który w istocie stanowi podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., nie można odmówić stronie – przy tak daleko idącej ocenie dokumentu ( umowy ), który nie jest dotknięty fałszem- możliwości wykazania skutków wynikających z tego dokumentu w sferze cywilnoprawnej.

Nie jest właściwe interpretowanie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym, rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy oraz przepisów dotyczących wznowienia postępowania niezgodnie z zasadami ogólnymi k.p.a., tj. zasadą praworządności i zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, z której również wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej.

Jeżeli w toku postępowania wznowieniowego zajdzie konieczność uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, a takim zagadnieniem jest niewątpliwie orzeczenie sądu rozstrzygające w przedmiocie prawa własności pojazdu R.T, to organ nie może dokonywać samodzielnej oceny tej kwestii, lecz winien umożliwić rozpatrzenie sprawy przez sąd powszechny. Organ sam stwierdził, że orzeczenie sądu może stanowić przeciwdowód dla postanowienia prokuratora, jednakże nie podjął w tej materii żadnych czynności procesowych odsyłając skarżących do odrębnego postępowania.

Tymczasem rzeczą organu było zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego. Takie działanie organu jest o tyle uzasadnione, że najdalej idącym skutkiem wznowienia postępowania w sprawie rejestracji pojazdu jest uchylenie decyzji o jego rejestracji a następnie odmowa zarejestrowania.

Małżonkowie C. winni mieć zatem możliwość wykazania, że umowa, którą zawarli przenosi na nich własność pojazdu oraz, że działali w dobrej wierze. Takich możliwości w postępowanie administracyjne im nie stwarza. Organ winien zatem zakreślić skarżącej i jej mężowi jako współwłaścicielowi pojazdu termin do wystąpienia do sądu powszechnego w celu wydania orzeczenia rozstrzygającego o prawie własności kupionego od P.T. samochodu a dopiero w razie zaniechania wykazania tego prawa orzeczeniem sądu, kontynuować postępowanie w oparciu o zebrane w sprawie dowody i ustalony na ich podstawie stan faktyczny sprawy.

W tym stanie rzeczy, wobec uznania zasadności skargi, chociaż nie tylko ze względu na zarzuty w niej podniesione, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718), uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. .

O kosztach Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy.

Organy ponownie rozpatrując sprawę, na podstawie art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uwzględnią ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w uzasadnieniu niniejszego orzeczenia.