Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 3374/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 59 § 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz – Wóltańska, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Protokolant specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi F. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. Inspektorat [...] oraz zażalenia wniesionego przez F. Sp. z. o. o., na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...].06.2014r nr [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku zobowiązanego F. Sp. z. o. o. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] września 2014r nr [...] utrzymał w mocy w/w. rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu własnego postanowienia organ odwoławczy przywołał m.in. następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego [...] prowadził postepowanie egzekucyjne wobec majątku zobowiązanego: F. Sp. z. o. o. z siedzibą w W. ul: [...], na podstawie tytułów wykonawczych;

- z dnia [...] marca 2010r. o numerach: od [...] do [...], od [...] do [...], do [...] do [...];

- z dnia [...] października 2010r. o numerach: od [...] do [...];

- z dnia [...] lutego 2011r. o numerach: od [...] do [...];

- z dnia [...] marca 2011r. o numerach: od [...] do [...], wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. Inspektorat [...], obejmujących należności z tytuły nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Powyższe tytuły wykonawcze zostały przekazane do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego [...], gdyż prowadzona przez ZUS egzekucja administracyjna okazała się bezskuteczna.

W toku czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny na podstawie w/w tytułów wykonawczych, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego [...] zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2013r. nr [...] podjął próbę zajęcia rachunku bankowego w [...] Banku SA. Powyższe zajęcie okazało się nieskuteczne z uwagi na to, iż bank nie prowadzi rachunku na rzecz Spółki.

Pismem z dnia [...] maja 2013r. organ egzekucyjny działając na podstawie art. 36 §1 u.p.e.a. wezwał Spółkę do wskazania na piśmie mienia podlegającego egzekucji, pozwalającego na zaspokojenie istniejących zaległości.

Jak wynika z odpowiedzi Spółki z dnia [...] maja 2013r. posiada ona rachunek bankowy w Banku [...] S.A. oraz w [...] S.A. Na rachunkach tych brak jest obrotów. Ponadto jest właścicielem samochodu [...] rok produkcji. 1992, znajdującego się z powodu uszkodzenia w zakładzie naprawczym. Spółka nie posiada innych ruchomości ani nieruchomości, posiada nieuregulowane wierzytelności, do których prowadzone jest postępowanie komornicze (nieznany stan spraw i skuteczność prowadzonego postępowania). Na dzień złożenia oświadczenia Spółka nie ma obrotu, nie jest wykreślona z KRS.

Biorąc pod uwagę powyższe oświadczenie Spółki, organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia [...] maja 2013r., podjął prośbę zajęcia rachunku bankowego w Banku [...] S.A. i w Banku [...] S.A.

W dniu [...] czerwca 2013r. został sporządzony protokół o stanie majątkowym zobowiązanego, z którego wynika, iż Spółka nie prowadzi działalności od lat, nie generuje żadnych obrotów. Spółka zarejestrowana jest w W. pod adresem ul. [...] (dom jednorodzinny należy do rodziców prezesa). Spółka posiada uszkodzony samochód [...] rok produkcji 1992 i nie uregulowane przez kontrahentów należności, do których postepowanie prowadzi komornik sądowy, jednak Spółce nie jest znany stan spraw i skuteczność prowadzonego postępowania.

Ponadto zawiadomieniami z dnia [...] sierpnia 2013r., nr od [...] do [...] organ egzekucyjny podjął próbę zajęcia wierzytelności wskazanych przez Spółkę pismem z dnia [...] maja 2013r. Powyższe zajęcia okazały się nieskuteczne.

Wnioskiem z dnia [...] maja 2014r., organ egzekucyjny wystąpił o informację do Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców. W odpowiedzi z dnia [...] maja 2014r. poinformowano, iż Spółka jest właścicielem samochodu ciężarowego [...] rok produkcji. 1990r. oraz [...] rok produkcji. 1992.

Organ egzekucyjny wystąpił także do Centralnej Ewidencji Ksiąg Wieczystych o udzielenie informacji czy Spółka figuruje jako właściciel, współwłaściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości. W odpowiedzi otrzymano informację, iż Spółka nie figuruje w Rejestrze Ksiąg Wieczystych.

Wystąpiono także do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z zapytaniem czy Spółka jest płatnikiem składek oraz o ewentualne wskazanie numeru rachunku bankowego z którego opłacane są składki. W odpowiedzi z dnia [...] maja 2014r., ZUS poinformował, iż Spółka figuruje jako płatnik składek oraz wskazał numer rachunku prowadzonego przez [...] Bank. S.A.

Ponadto ze składanych przez Spółkę deklaracji CIT-8 za lata 2008-2013 wynika, iż Spółka wykazuje stratę, odpowiednio: 25.341,43 zł w 2009r., 1061,73 zł w 2010r., 34.564,00 zł w 2011r., 1300,00 zł w 2012r. i 1200,00 zł w 2013r.

W związku z powyższym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014r., nr [...] Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego [...], działając na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone z majątku Spółki. W uzasadnieniu szczegółowo opisał podejmowane w toku postępowania egzekucyjnego działania i wyjaśnił, iż prowadzone postępowania generować będzie dodatkowe wydatki, które zgodnie z art. 64c § 4b u.p.e.a. obciążają bezpośrednio budżet państwa. W ocenie organu egzekucyjnego stan majątkowy zobowiązanego nie rokuje nadziei na poprawę i implikuje stwierdzenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, co z kolei stanowi przesłankę do umorzenia postępowania.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. Inspektorat [...] podniósł, iż organ egzekucyjny przedwcześnie umorzył prowadzone postępowanie egzekucyjne, gdyż nie udowodniono okoliczności wynikających z art. 59 § 2 u.p.e.a. Spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą. Fakt ten pozwala sądzić, że działalność ta może przynieść dochody, a tym samym będzie istniała możliwość egzekwowania należności.

Z kolei w zażaleniu spółki zarzucono naruszenie :

- art. 9, 10 i 81 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez pozbawienie Spółki możliwości wypowiedzenie się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów,

- art. 59 § 2 u.p.e.a., oraz 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., polegające na umorzeniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na bezpodstawne stwierdzenie przez organ egzekucyjny braku możliwości uzyskania w postepowaniu egzekucyjnym należności pieniężnej przewyższającej wydatki egzekucyjne,

- art. 124 § 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., polegające na niepełnym rozpoznaniu sprawy oraz niewyczerpującym uzasadnieniu faktycznym postanowienia,

- art.. 8 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., polegające na naruszeniu zasady prowadzenia postepowania w sposób budzący zaufania do władzy publicznej.

Uznając bezzasadność wniesionych zażaleń organ odwoławczy wskazał, że przyczyny uzasadniające umorzenie zostały enumeratywnie wymienione w art. 59 u.p.e.a. Z w/w artykułu wynika, że umorzenie postępowania egzekucyjnego może być obligatoryjne i fakultatywne.

Przyczyny obligatoryjnego umorzenia postepowania egzekucyjnego wymienia art. 59 § 1 u.p.e.a., natomiast fakultatywny tryb umorzenia postępowania egzekucyjnego przewidziany jest w art. 59 § 2 u.p.e.a.

Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowił art. 59 § 2 u.p.e.a. Zgodnie z jego treścią, postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Umorzenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej, w sytuacji gdy postepowanie to nie doprowadzi do uzyskania kwoty przewyższającej koszty jego prowadzenia, następuje wedle uznania organów egzekucyjnych, które winny kierować się względami celowości.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. podziela stanowisko organu egzekucyjnego, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, .że zobowiązana Spółka nie posiada majątku, z którego możliwie byłoby skuteczne przeprowadzenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego i uzyskania na drodze egzekucji środków które przewyższyłby wydatki egzekucyjne. Za taką oceną przemawiają dowody zgromadzone w sprawie.

Zajęcia rachunków bankowych okazały się nieskuteczne, zaś Spółka nie zgłosiła jakichkolwiek innych aktualnych rachunków bankowych. Spółka nie figuruje ponadto w Rejestrze Ksiąg Wieczystych, zaś posiadany przez Spółkę pojazd [...] z 1992r. nie posiada ważnego ubezpieczenie OC, jest uszkodzony i nie ma wartości licytacyjnej. W odpowiedzi na wezwania organu egzekucyjnego Spółka wskazała, iż posiada rachunek bankowy w Banku [...] S.A. oraz w [...] S.A, jednak zajęcie powyższych rachunków okazało się nieskuteczne. Organ egzekucyjny podjął także próbę zajęcia wierzytelności wskazanych przez Spółkę pismem z dnia [...] maja 2013r. Powyższe zajęcia również okazały się nieskuteczne. Ponadto Spółka nie prowadzi działalności od lat. Zaś ze składanych przez Spółkę deklaracji CIT-8 za lata 2008-2013 wynika, iż wykazuje stratę, odpowiednio: 25.341,43 zł w 2009r., 1061,73 zł w 2010r., 34.564,00 zł w 2011r., 1300,00 zł w 2012r. i 1200,00 zł w 2013r. Nie znajduje zatem uzasadnienia podniesiony przez Skarżących zarzut bezpodstawnego stwierdzenia braku możliwości uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym należności pieniężnej przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Odnosząc się zaś do zarzutu pozbawienia Spółki możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego wyjaśniono, że z uwagi na charakter i cel postepowania egzekucyjnego przyjąć należy, że zasada czynnego udziału strony wynikająca z art. 10 § 1 k.p.a., w postepowaniu tym ma znacznie ograniczone zastosowanie, a w orzecznictwie wskazuje się wręcz ( Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2005r. sygn. akt. III SA 3483/03), że zasada ta w ogóle nie obowiązuje w procedurze egzekucyjnej. Tylko w ściśle określonych przypadkach w ustawie egzekucyjnej organ egzekucyjny został zobowiązany do zawiadomienia uczestników postepowania o określonej czynności. Tymczasem, w zbiorze szczególnych unormowań ustawy egzekucyjnej nie ma przepisu nakładającego na organ egzekucyjny obowiązek zawiadomienia zobowiązanego o zamiarze umorzenia postępowania. Jednocześnie strona w każdym stadium postępowania ma prawo przeglądania akt sprawy stosownie do treści art. 73 § 1 k.p.a. (Spółka nie skorzystała z tego uprawnienia) zatem zarzut Spółki dotyczący braku możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym uznano za bezzasadny. Odnosząc się do zarzutu, iż organ egzekucyjny nie przedstawił stosownej kalkulacji stanowiącej podstawę do stwierdzenia, że w postepowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, podkreślono, iż łączna kwota wierzytelności wskazanych przez Spółkę jest niższa niż kwota zobowiązań Spółki, do których prowadzi postępowanie organ egzekucyjny. Podjęta przez organ egzekucyjny próba zajęcia tych wierzytelności okazała się nieskuteczna. Również zajęcia rachunków bankowych okazały się nieskuteczne. Zaś samochód [...] (jak poinformowała Spółka) jest uszkodzony. Spółka nie figuruje również w Centralnej Ewidencji Ksiąg Wieczystych jako właściciel, współwłaściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości. Łączna kwota wierzytelności wskazanych przez Spółkę oraz postępowanie prowadzone przez Komornika Sądowego pozwalają zatem na stwierdzenie, że ze zgłoszonych przez Spółkę wierzytelności organ egzekucyjny nie uzyska środków pozwalających na pokrycie zobowiązań.

W opinii Dyrektora Izby Skarbowej w W. nietrafny jest zarzut naruszenia art. 124 § 2 k.p.a. polegającego na niepełnym rozpoznaniu sprawy i niewystarczającym uzasadnieniu faktycznym postanowienia. Skarżone postanowienie spełnia bowiem wymogi formalne przewidziane powyższym przepisem.

Postanowienie organu odwoławczego zaskarżyła F. Sp. z.o.o. zarzucając mu naruszenie :

1. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postepowania administracyjnego w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. w postepowaniu egzekucyjnym w administracji polegające na utrzymaniu w mocy postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] czerwca 2014r. (nr. [...]) o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, pomimo niewyczerpującego wyjaśnienia przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego [...] wszystkich okoliczności sprawy, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy,

2. art. 59 § 2 u.p.e.a. polegające na utrzymaniu w mocy Postanowienia NUS, pomimo istnienia majątku Spółki, z którego mogłaby zostać przeprowadzona egzekucja, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy,

3. art. 59 § 2 u.p.e.a. polegające na utrzymaniu w mocy Postanowienia NUS, pomimo braku ku temu podstaw faktycznych, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy,

4. art. 9,10 oraz 81 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., polegające na pozbawieniu Spółki możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o :

1. uchylenie Zaskarżonego Postanowienia oraz nakazanie DIS uchylenia Postanowienia NUS i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Organ I Instancji oraz

2. zasądzenie na rzecz Spółki kosztów postępowania sądowo – administracyjnego wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Sąd zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zgodnie z treścią art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postepowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz.U z 2012r. poz. 1015 z póź.zm) – dalej u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Umorzenie postępowanie pozostaje zatem zależne do uznania organu egzekucyjnego. Organ powinien jednak kierować się dyrektywą celowości postępowania egzekucyjnego. W związku z tym ustalenie, że zobowiązany nie posiada majątku, w stosunku do którego możliwa byłaby egzekucja, powinno skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Rozwiązanie to chroni wierzyciela przed ponoszeniem kosztów egzekucyjnych, jeżeli nie mogą one być ściągnięte od zobowiązanego.

Omawiana regulacja jest przepisem o charakterze uznaniowym co oznacza, że organ egzekucyjny przy zaistnieniu w danym stanie faktycznym przesłanki bezskuteczności egzekucji może umorzyć postępowanie egzekucyjne, ale może też odmówić jego umorzenia. Działanie to leży bowiem w granicach swobody wyboru organu zakreślonego przesłanką ustaloną w art. 59 § 2 u.p.e.a. Możliwość działania organu na podstawie upoważnienia udzielonego mu przez ustawodawcę, nakłada szczególny obowiązek dokładnego zbadania i rozważenia okoliczności sprawy.

Zdaniem sądu organ wypełnił ten obowiązek. Podkreślić również trzeba, że umorzenie postepowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. wiąże się z koniecznością wykazania przez wierzyciela, że dążył wszelkimi metodami do ustalenia majątki zobowiązanego bądź też takie działania podjął organ egzekucyjny.

Przejawem takich dążeń było:

1) zawiadomienie z dnia [...] marca 2010r, o dokonaniu zajęcia prawa majątkowego będącego wierzytelnością pieniężną która znajdowała się u Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S.,

2) pobranie przez poborców podatkowych łącznie kwoty 8220,10 zł,

3) wskazanie przez skarżącą posiadania nieuregulowanych wierzytelności wobec których prowadzone jest postępowanie egzekucyjne,

4) ustalenie staniu majątkowego Spółki z którego wynikało, iż nie ma ona majątku (poza uszkodzonym samochodem) i nie prowadzi jakiejkolwiek działalności,

5) pozyskanie informacji z których wynikało, iż składane przez Spółkę deklaracje CIT-8 na lata 2008-2013 wykazywały straty,

6) podjęcie prób zajęcia rachunku bankowego Spółki w szeregu bankach które okazały się bezskuteczne ze względu na brak środków bądź też ze względu na fakt, iż nie prowadziły one takowych rachunków.

Nie można więc narzucić organom, że w toku postępowania egzekucyjnego nie podejmowały czynności zmierzających do zaspokojenia. Konsekwencją tych czynności było jednak prawidłowe ustalenie że takowe zaspokojenie nie jest możliwe, a dalsze prowadzenie postępowania spowoduje jedynie powstanie dodatkowych kosztów które obciążą Skarb Państwa.

Powyższy wniosek był uprawniony także dlatego, że skarżąca nie była w stanie określić choćby tego jaki jest stan spraw (i skuteczność prowadzonego postępowania), które dotyczyły jej wierzytelności na których istnienie powoływała się w toku postępowania administracyjnego. To niewątpliwie przemawiało za koniecznością uznania, iż de facto nie była ona sprawami tymi zainteresowana, a zatem i nie dbała należycie o własne interesy. Całokształt okoliczności sprawy uprawniał więc do stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne co w istocie stanowiło przesłankę do umorzenia postępowania.

Nie można zatem narzucić organom, iż nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności sprawy w tym zwłaszcza tych które wiązałyby się z istnieniem rzekomego majątku spółki którego skarżąca nie wskazała i którego w toku postępowania egzekucyjnego nie ustalono.

Nie zmienia powyższej oceny fakt złożenia jako załącznika do skargi umowy cesji wierzytelności. Data widniejąca na tej umowie, oraz personalia osób które ją podpisały wskazują iż zawarto ją wyłącznie celem wzmocnienia argumentacji skargi.

Z powyższych względów sąd nie uznał za zasadne zarzuty opisane w pkt 1-3 skargi.

Nie uznano za trafny także zarzut wskazany w pkt. 4 skargi podzielając tym samym stanowisko organu oraz tej części judykatury która podnosi że zasada czynnego udziału strony wynikająca z art. 10 k.p.a nie obowiązuje w postępowaniu egzekucyjnym poza ściśle określonymi w ustawie przypadkami (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2005r. sygn. Akt. IIISA/WA 3483/03)

Otóż w uzasadnieniu tegoż wyroku stwierdzono (z czym należy się zgodzić), że w postępowaniu egzekucyjnym stosuje się odpowiednio następujące zasady:

- praworządności (art. 6 k.p.a)

- prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a)

- zaufania do organów Państwa (art. 9 k.p.a)

- udzielania informacji (art. 11 k.p.a)

- przekonywania (art. 11 k.p.a.)

- szybkości i prostoty postępowania (art. 12 k.p.a)

- pisemego załatwienia spraw (art. 14 § 1 k.p.a)

W postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie znajduje natomiast zastosowania określona w art. 10 k.p.a zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.

Mając powyższe na względzie Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.