Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2151/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 28
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant starszy specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... lipca 2011 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia ... marca 2011 r. J. W. (zwana dalej: skarżącą) zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział ... w W. o całkowite umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych, uzasadniając go utratą płynności finansowej z dniem ... stycznia 2011 r. i zakończeniem prowadzenia działalności gospodarczej.

Rozpatrując powyższy wniosek, Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia ... czerwca 2011 r., wydaną m.in. na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 ze zm.), dalej również: u.s.u.s. odmówił skarżącej umorzenia zadłużenia w kwocie ... zł obejmującego należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy.

W pierwszej części uzasadnienia Zakład Ubezpieczeń Społecznych przytoczył treść przepisu art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym Zakład może umorzyć należności z tytułu składek tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie natomiast z art. 28 ust. 3a wskazanej ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności na zasadach określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. (Dz.U. Nr 141, poz. 1365).

Oceniając sytuację majątkową skarżącej Zakład Ubezpieczeń stwierdził, iż wnioskodawczyni prowadziła działalność gospodarczą, o czym świadczy wpis do ewidencji działalności gospodarczej z dnia ...02.2010 r. Na podstawie aktu notarialnego z dnia ....02.2000 r., repertorium A nr ... zawarła umowę majątkową małżeńską o wyłączeniu wspólności ustawowej, wobec czego z chwilą zawarcia związku małżeńskiego zachowała swój majątek odrębny oraz powstała całkowita rozdzielność majątkowa. Jest osobą bezrobotną i bez prawa do zasiłku. Posiada wraz z mężem na utrzymaniu dwójkę małoletnich dzieci. Nie posiada majątku rzeczowego. W lipcu 2010 r. została przyznania skarżącej pomoc finansowa w wysokości ... tys zł z przeznaczeniem na pokrycie wydatków związanych z usunięciem skutków powodzi i na dofinansowanie do zakupu hydroforu i termy. Oprócz zadłużenia wobec Zakładu posiada zobowiązania z tytułu posiadania karty kredytowej w wysokości ... zł oraz zobowiązania na rachunku depozytowym w wysokości ... zł. Cierpi na gruźlicę naciekową w prawej okolicy podobojczykowej, leczy się na tarczycę.

Dalej analizując miesięczne wydatki skarżącej, związane z zakupem leków, spłatą rat wobec urzędu skarbowego i opłatami związanymi z utrzymaniem mieszkania oraz uzasadniając odmowę umorzenia wnioskowanych składek, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wyjaśnił, iż w przypadku skarżącej można mówić o pewnym utrudnieniu w zaspokajaniu potrzeb rodziny, jednakże norma art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych uprawnia ZUS do uznaniowego wyrażania zgody na umorzenie należności składek. Nie oznacza to jednak pełnej dowolności przy rozstrzyganiu wniosku, bowiem wydając decyzję w przedmiocie umorzenia Zakład powinien kierować się nie tylko nadzwyczajną formą wygaśnięcia wymagalnych należności z tytułu składek, będącą odstępstwem od zasady równego traktowania wszystkich ubezpieczonych wynikającej z art. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Po przeprowadzeniu postępowania zainicjowanego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia ... lipca 2011 r. nr ... wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... czerwca 2011 r.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz w pełni podzielił argumentację wyrażoną w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Dodatkowo zwrócił uwagę, iż mąż skarżącej jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę w Banku ... S.A. i z tego tytułu w okresie od 03.2011 r. do ....2011 r. otrzymał średnie miesięczne wynagrodzenie w wysokości ok. ... zł. Skarżąca, według deklaracji podatkowych, w roku 2008 uzyskała dochód w wysokości ... zł, a w roku 2009 – ... zł. Skarżąca nie posiada żadnych nieruchomości ale jest właścicielem samochodu osobowego marki N., rok prod. 2003, o szacunkowej wartości ok. ... zł, na którym dnia ....03.2011 r. ustanowiony został zastaw skarbowy na rzecz ZUS.

Dalej organ odwoławczy podniósł, iż miesięczny budżet gospodarstwa domowego zasilany jest kwotą w wysokości ok. ... zł, zaś udokumentowane wydatki kształtują się na poziome ok. ... zł miesięcznie. Skarżąca nie dostarczyła również żadnego zaświadczenia lekarskiego czy orzeczenia stwierdzającego, iż schorzenia na które cierpi utrudniają, bądź uniemożliwiają podjecie przez nią zatrudnienia.

Dalej ZUS uzasadniając zawarte w sprawie stanowisko wyjaśnił, że wydając rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia składek należy mieć na uwadze również dbałość o ważny interes strony oraz fakt, że umorzenie jest nadzwyczajną formą wygaśnięcia wymagalnych należności z tytułu składek będącą odstępstwem od zasady równego traktowania wszystkich ubezpieczonych wynikającej z art. 2a u.s.u.s.

W skardze na powyższą decyzję skarżąca wniosła o jej uchylenie zarzucając zaskarżonej decyzji:

- naruszenie przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego z zakresu rozdzielności majątkowej poprzez niezgodne z przepisami prawa oraz nieuprawnione posłużenie się danymi o miejscu pracy, formie zatrudnienia oraz wysokości osiąganych dochodów przez męża skarżącej, pomimo posiadania przez ZUS informacji oraz wiedzy o istniejącej rozdzielności majątkowej;

- brak dokonania przez ZUS wyczerpujących ustaleń w zakresie rzeczywistego braku zdolności płatniczych skarżącej oraz możliwości uregulowania jakichkolwiek zobowiązań;

- brak uzasadnienia w sposób pełny i logiczny przesłanek umorzenia § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. W dalszej części uzasadnienia skargi skarżąca opisała dotychczasowy przebieg postępowania przed organami administracji i przedstawiła dowody zgromadzone w toku tego postępowania. Ponownie zwróciła uwagę na zawartą umowę o małżeńskiej całkowitej rozdzielności majątkowej, zaś analizując przepis art. 28 ust. 1-3a u.s.u.s. zwróciła uwagę, iż przy umarzaniu nieopłaconych składek ubezpieczeniowych nie stosuje się wymogu zaistnienia precyzyjnie określonych przesłanek całkowitej nieściągalności, lecz zawsze ocenia niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny po ewentualnym opłaceniu należności z uwzględnieniem jego stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Prezesa ZUS (działającego w imieniu Zakładu) wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w wydanych w sprawie decyzjach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W ocenie sądu skarga ta nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd Administracyjny zgodnie ze swoimi ustawowymi kompetencjami bada, czy treść zaskarżonej decyzji jest zgodna z prawem i czy postępowanie prowadzące do jej wydania było niewadliwe i rzetelne.

Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Rozstrzygając w powyższym zakresie sprawę, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (działającego w imieniu Zakładu) z dnia ... lipca 2011 r., zawiera ustalenia co do sytuacji materialnej i życiowej skarżącej. Stan finansowy skarżącej wskazuje, że w odniesieniu do niej, nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności składek o jakiej jest mowa w art. 28 ust. 2 i 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

W tym kontekście Sąd miał na uwadze osiągnięty przez skarżącą w latach 2008 – 2009 dochód w łącznej wysokości ok. ... tys zł (zeznania podatkowe, PIT- ...) oraz okoliczność o otrzymaniu zasiłku celowego w miesiącu lipcu 2010 r. w kwocie ... zł (decyzja z ...07.2010 r., k-... akt adm.), przeznaczonego na dofinansowanie do zakupu hydroforu (silnika zasilającego hydrofor), termy, oraz naprawy budynku mieszkalnego uszkodzonego podczas powodzi. Nie bez znaczenia jest również przyznana, na mocy decyzji z dnia ... stycznia 2011 r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. (k-... akt adm.), pomoc skarżącej w postaci rozłożenia na ... rat powstałej zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, co w dużym stopniu wpłynie na zwiększenie stabilności sytuacji finansowej skarżącej.

Również oświadczenie skarżącej zawarte w "Oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej" (k-... akt adm.) o nieskorzystaniu przez nią z innych, poza dotacją celową, form pomocy społecznej, świadczyć może o braku konieczności udzielenia skarżącej takiej pomocy.

Sąd zwraca nadto uwagę, co zasadnie podniósł organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, iż małżonek skarżącej jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę w banku B. S.A. i z tego tytułu w okresie od ....2011 r. do ....2011 r. otrzymał średnie miesięczne wynagrodzenie w wysokości ... zł brutto. Pomimo zatem zawarcia pomiędzy małżonkami umowy o całkowitej rozdzielności majątkowej, zauważyć należy, że w myśl art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r., Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59) oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Dodatkowo zauważyć należy, iż mąż skarżącej jest również na mocy art.133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązany do świadczeń alimentacyjnych względem małoletnich dzieci, co czyni postawiony w tym zakresie zarzut nieuwzględnienia przez organ postanowień umowy o rozdzielności majątkowej, niezasadnym.

Nadto z akt sprawy wynika, iż skarżąca cierpi na [...], leczy się na ... i zgodnie z jej oświadczeniem ponosi koszty leczenia w wysokości ok. ... zł miesięcznie jednak, co zostało podniesione w zaskarżonej decyzji z dnia ... lipca 2011 r. skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów na potwierdzenie tego faktu. Skarżąca nie wystąpiła także do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o rozłożenie powstałego zadłużenia na raty, dzięki czemu regulowanie jej zaległości byłoby mniej dotkliwe bowiem wysokość rat byłyby ustalona stosownie do sytuacji płatniczej dłużnika.

Powyższe okoliczności nie potwierdzają, tym samy, aby w niniejszej sprawie zachodziła całkowita nieściągalność, o której mowa w w/w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Należy ponadto zgodzić się ze stanowiskiem organu, że w sprawie nie zostały również spełnione przesłanki określone w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W aktach sprawy brak jest bowiem dowodów, z których wynikałoby, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną wnioskodawcy nie jest w stanie opłacić należności wobec Zakładu, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jej rodziny. Zwrócić bowiem należy uwagę, że skarżąca wraz z małżonkiem prowadzi wspólne gospodarstwo domowe i jest właścicielem samochodu osobowego marki N. o wartości rynkowej ok. ... tys zł. Sąd zwraca również uwagę, iż w aktach sprawy brak jest dokumentacji medycznej skarżącej potwierdzającej, aby była ona osobą niezdolną do pracy, czy mającą dolegliwości zdrowotne ograniczające jej możliwości zarobkowe i podjęcie pracy.

Sąd stwierdza ponadto, że w toku postępowania administracyjnego skarżąca, pismem z dnia ....03.2011 r. (k-... akt adm.) została poinformowana o możliwości nadesłania dokumentów umożliwiających ocenę spełnienia warunków przy ubieganiu się dłużnika o umorzenie składek, jednak szczegółowo dokonana przez organ analiza nadesłanych dokumentów prawidłowo dowiodła, iż w przedmiotowej sprawie nie została wykazana możliwość zastosowanie w/w rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003r.

O zasadności umorzenia zaległości składkowych nie mogą również świadczyć dodatkowe zobowiązania prywatnoprawne skarżącej, takie jak, zadłużenie na rachunku bieżącym w wysokości ... zł, czy karcie kredytowej w wysokości ...zł bowiem zadłużenia te nie korzystają z pierwszeństwa w stosunku do zobowiązań publicznoprawnych, jakimi m.in. jest obowiązek opłacania składek ubezpieczeniowych.

Dokonując oceny postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, Sąd jest zdania, że zarówno organ I jak i II instancji prawidłowo zgromadził i poddał ocenie materiał dowodowy sprawy. Zaskarżona decyzja zawierała uzasadnienie faktyczne oraz posiadała prawidłową podstawę prawną. W związku z powyższym należy przyjąć, że w toku postępowania nie doszło do naruszenia przepisów i zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności tych zasad, które nakazują organom administracji publicznej uwzględniać interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa).

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (działającego w imieniu Zakładu) z dnia ... lipca 2011r. jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.