Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2287/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 145 par. 1 pkt 5, art. 148 par. 1, art. 149 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Przybysz Sędziowie: WSA Gabriela Nowak (spr.) WSA Elżbieta Lenart Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2015 r. sprawy ze skarg D. M. i W. K. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargi.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] odmawiające wznowienia postępowania zakończonego decyzją tego organu z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

Postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Naczelnik Gminy S. decyzją z dnia [...] czerwca 1979 r. nr [...], działając na podstawie art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140), przejął na własność Państwa nieodpłatnie gospodarstwo rolne o pow. [...] ha położone we wsi M. gm. S. bez inwentarza żywego i martwego, z wyłączeniem budynków. Jak wynikało z aktu własności ziemi z dnia [...] listopada 1973 r. nr [...] gospodarstwo to stanowiło własności J. i G. K.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpoznaniu wniosku W. K. i D. M. (następców prawnych byłych właścicieli gospodarstwa), decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności powyższej decyzji. Organ nadzoru wskazał, że wprawdzie w dniu wydania kontrolowanego orzeczenia nie żyła współwłaścicielka nieruchomości – G. K. (zmarła w dniu [...] sierpnia 1978 r.), a organ nie zawiadomił o toczącym się postępowaniu jej następców prawnych (tj. W. K. i D. M.), to jednak w aktach sprawy znajduje się wniosek J. K., w którym informuje on, że przekazuje na własność całe gospodarstwo rolne, które prowadził sam, jednak z powodu złego stanu zdrowia (II grupa inwalidzka) nie może zajmować się nim dalej, natomiast ewentualny następca prawny odmawia jego przejęcia. W ocenie organu, powyższe ustalenia potwierdza materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, z którego wynika, że syn wnioskodawcy – W. K., mimo posiadanych kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa, odmówił jego przejęcia, natomiast pozostali następcy prawni, tj. córka D. M. i drugi syn – Z. K. nie kwalifikowali się do uznania ich za następców prawnych w rozumieniu art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin, z uwagi na brak stosownych kwalifikacji. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo Urzędu Gminy w S. na temat braku kwalifikacji przez Z. K., natomiast D. M., mimo stosownego wezwania, dokumentu dotyczącego powyższego, nie przedłożyła. Wobec tego, w ocenie organu nadzoru, spełnione zostały w sprawie przesłanki do zastosowania przepisu art. 45 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] utrzymał powyższą decyzję w mocy, podzielając stanowisko organu I instancji o spełnieniu przesłanek do przejęcia na rzecz Państwa przedmiotowego gospodarstwa rolnego.

W. K. i D. M. wnioskiem z dnia [...] stycznia 2014 r. wystąpili o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2013 r. W uzasadnieniu wniosku wskazali, że po wydaniu powyższej decyzji wyszły na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, jednak nieznane organowi, który ją wydał, co wyczerpuje przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), powoływanej dalej jako "k.p.a.". Okolicznością taką jest posiadanie przez D. M. praktycznych umiejętności i kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego, bowiem w dniu 22 stycznia 2014 r. przed pracownikami Urzędu Gminy S. oświadczenia na tę okoliczność złożyły dwie osoby, tj. W. W. i R. S., które potwierdziły, że ww. osoba prowadząc wspólnie z mężem gospodarstwo rolne w okresie od 1969 r. do [...] czerwca 1994 r. posiadała praktyczne umiejętności w tym zakresie.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r., działając na podstawie art. 148 § 1 w zw. z art. 149 § 3 k.p.a. odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją tego organu z dnia [...] sierpnia 2013 r. Organ podał, że zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. We wniosku o wznowienie złożonym w niniejszej sprawie strona powołuje się na dowody w postaci protokołów z dnia 22 stycznia 2014 r. z przesłuchania świadków na okoliczność posiadania przez D. M. w dniu wydania decyzji Naczelnika Gminy S., tj. [...] czerwca 1979 r. kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego. W ocenie organu, przedstawione dokumenty potwierdzają jedynie okoliczność samoistnego posiadania przez ww. osobę wspólnie z mężem gospodarstwa rolnego oraz jej pracę i zamieszkiwanie na tym gospodarstwie w okresie od 1969 r. do 1994 r. Organ zauważył ponadto, że w dniu wydania decyzji z dnia [...] czerwca 1979 r. D. M. musiała zdawać sobie sprawę z ww. okoliczności, a zatem termin wskazany w art. 148 § 1 k.p.a. liczyć należy, od daty, w której osoba ta zamieszkiwała pod wskazanym w ww. dokumentach gospodarstwie rolnym i rozpoczęła w nim pacę, a nie od daty 22 stycznia 2014 r., w której zapoznała się z treścią protokołów z zeznań świadków. Wobec powyższego wniosek o wznowienie postępowania, w ocenie organu, złożony został po terminie.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r., po rozpoznaniu wniosku D. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał postanowienie z dnia [...] marca 2014 r. w mocy. Organ podzielił stanowisko organu I instancji co złożenia przez stronę wniosku o wznowienie postępowania z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Organ wskazał jednocześnie, odnosząc się do zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że nie uwzględniono wniosku o wznowienie postępowania złożonego w imieniu W. K., bowiem znajdujące się w aktach sprawy pełnomocnictwo z dnia 5 stycznia 2014 r., jakiego ww. osoba udzieliła r.pr. [...], zostało sformułowane w sposób na tyle nieprecyzyjny, że brak było podstaw do uznania, iż był on uprawniony do wystąpienia w imieniu W. K. z wnioskiem o wznowienie.

Na powyższe postanowienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli W. K. i D. M., wnosząc o uchylenie postanowienia I i II instancji, zarzucając organom naruszenie przepisów:

1) art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez uznanie, że po dniu wydania ostatecznej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2013 r. nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji, a nie znane organowi, który decyzję tę wydał;

2) art. 148 § 1 k.p.a. wskutek uznania przez organ, że upłynął okres miesięczny od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania;

3) niewzięcie pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a, gdyż uzasadnienie zaskarżonego postanowienia odnosi się jedynie dno wniosku D. M., który złożony został również przez W. K.;

4) art. 149 § 1 i 3 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, podczas gdy zaistniały przesłanki do jego wznowienia;

5) art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 33 k.p.a. wskutek nie wezwania pełnomocnika W. K. do przedłożenia pełnomocnictwa niebudzącego wątpliwości, w sytuacji gdy w ocenie organu złożone do akt pełnomocnictwo było nieprawidłowe, a wniosek o wznowienie pochodził także od tej osoby.

W uzasadnieniu skargi przywołano argumentację na poparcie powyższych zarzutów.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wskazał ponadto, że skarżący utrzymują, że okoliczność posiadania przez D. M. kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego została ujawniona dopiero w dniu 22 stycznia 2014 r. w wyniku przesłuchania świadków, w sytuacji gdy osoba ta musiała sobie zdawać dużo wcześniej sprawę, że mieszka i pracuje na gospodarstwie rolnym. Trudno również przyjąć, że W. K. nie posiadał wiedzy z czego utrzymuje się zamieszkała w tej samej gminie siostra. Z powyższego wynika, że skarżący już w dacie wydania decyzji Naczelnika Gminy S. z dnia [...] czerwca 1979 r. wiedziały o okoliczności, która stanowi w ich ocenie podstawę wznowienia postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie je poprzedzające nie naruszają prawa w stopniu skutkującym ich uchyleniem.

Na wstępie wskazać należy, że każda decyzja ostateczna, zgodnie z zasadą ogólną trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a.), podlega szczególnej ochronie w celu zapewnienia stabilności stosunków prawnych, co w konsekwencji stanowi ochronę praw nabytych adresatów tej decyzji. Z tego też względu wzruszenie decyzji ostatecznej może mieć miejsce jedynie w przypadkach ściśle określonych w przepisach prawnych - bez możliwości korzystania z wykładni rozszerzającej przy interpretacji tych przepisów.

Złożenie wniosku o wznowienie postępowania w sprawie obliguje organ do zbadania, czy łącznie zachodzą formalne przesłanki do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.) tj. ustalenia, czy:

1. decyzja, której dotyczy wniosek o wznowienie postępowania, jest ostateczna,

2. wniosek o wznowienie postępowania pochodzi od strony,

3. podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów określonych w art. 148 § 1 i 2 k.p.a.,

4. żądanie wznowienia postępowania oparte jest na jednej z wyliczonych w art. 145 § 1 k.p.a. przyczyn wznowienia.

Wystąpienie łącznie wszystkich wymienionych przesłanek uprawnia organ do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.), natomiast ich brak obliguje organ do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.).

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że tylko gdy w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, wniosek składa podmiot niebędący stroną albo termin do jego złożenia nie został zachowany, organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). Rozstrzygnięcie odmawiające wznowienia postępowania wydaje się wtedy, gdy we wstępnej fazie postępowania wznowieniowego można jednoznacznie stwierdzić, że nie istnieją podstawy wznowienia.

Stosownie do treści art. 148 § 1 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W niniejszej sprawie we wniosku z dnia 29 stycznia 2014 r. o wznowienie postępowania, powołano się na przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym postępowanie wznawia się, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. W ocenie skarżących, okolicznością taką jest posiadanie przez D. M. praktycznych umiejętności i kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego. Na dowód powyższego skarżący przedłożyli zaznania dwóch świadków, tj. W. W. i R. S., złożone w dniu 22 stycznia 2014 r. przed pracownikami Urzędu Gminy S., w których ww. osoby potwierdziły, że D. M. prowadziła wspólnie z mężem gospodarstwo rolne w okresie od 1969 r. do [...] czerwca 1994 r. i posiadała praktyczne umiejętności w tym zakresie. Jak wskazali świadkowie gospodarstwo to objęte zostało w samoistne posiadanie i stanowiło ich jedyne źródło utrzymania. Było ono zadbane, opłacano wszystkie podatki i nie było wydzierżawiane. Przedłożono jedocześnie zaświadczenie o zameldowaniu D. M. na pobyt stały od adresem [...], od dnia [...] czerwca 1969 r.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej spawie, mając na uwadze przedstawione dokumenty, podzielić należy stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że okoliczność, na którą powołano się we wniosku o wznowienie postępowania, a dotycząca umiejętności i kwalifikacji do prowadzenia przez D. M. gospodarstwa rolnego, nie jest okolicznością nową, ale musiała ona istnieć już w dniu wydania decyzji Naczelnika Gminy S. z dnia [...] czerwca 1979 r., tym bardziej, że jak wskazują świadkowie i sami skarżący, na gospodarstwie rolnym w B., D. M. zamieszkiwała i pracowała już od 1969 r. Trudno zatem przyjąć, tak jak chcą tego skarżący, że o powyższej okoliczności dowiedzieli się oni nagle, dopiero z zeznań świadków załączonych do wniosku o wznowienie postępowania. Zwrócić ponadto należy uwagę na fakt, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, prowadząc postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy S. z dnia [...] czerwca 1979 r., wielokrotnie wzywał skarżących (por. pisma z dnia 31 maja 2010 r., 31 stycznia 2012 r., 13 marca 2012 r., 11 maja 2012 r.) do przedłożenia dokumentów potwierdzających ich kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego, informując jednocześnie, jakie mogą być to dokumenty. Dokument taki przedłożył organowi jedynie W. K., który jednak uprzednio złożył oświadczenie o odmowie przejęcia przedmiotowego gospodarstwa. Z kolei D. M. nadesłała jedynie zaświadczenie Starosty [...] informujące, że w roku 1969 wraz z mężem objęła na podstawie nieformalnych umów w posiadanie nieruchomość położoną we wsi B.

W tej sytuacji stwierdzenie organu, że wniosek z dnia 29 stycznia 2014 r. o wznowienie postępowania złożony został z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a. uznać należało za prawidłowe.

Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 64 § 2 w zw. z art. 33 k.p.a., poprzez brak wezwania pełnomocnika W. K. do złożenia prawidłowego pełnomocnictwa uprawniającego do wystąpienia w imieniu strony z wnioskiem o wznowienie postępowania, wskazać należy, że podnosząc zarzut naruszenia praw procesowych, strona musi nie tylko wykazać, że takie naruszenie miało miejsce, ale również, że miało ono istotny wpływ na wynik sprawy. Stawiając zatem ww. zarzut skarżący powinien był wykazać np., jakiej czynności procesowej nie mógł dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mógł przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć tak stwierdzone uchybienie. Tymczasem w niniejszej sprawie, pełnomocnik skarżącego podnosząc powyższy zarzut wskazał ogólnie, że postępowanie organu było niezrozumiałe dla skarżących i naruszyło ogólne zasady postępowania administracyjnego. Pominął on jednak fakt, że W. K. doręczono postanowienia organów obu instancji w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. Skarżący skorzystał również z prawa wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przedstawienia swojego stanowiska w sprawie. W tej sytuacji omawiane uchybienie organu, polegające na pominięciu skarżącego jako wnioskodawcy wznowienia postępowania z uwagi na nieprawidłowe pełnomocnictwo, i brak wezwania o uzupełnienie tego braku formalnego, choć istotnie miało miejsce, zdaniem Sądu, nie miało jednak wpływu na wynik sprawy.

W tej sytuacji uznać należało, że zarówno zaskarżone postanowienie, jak również postanowienie je poprzedzające nie naruszają prawa w stopniu skutkującym ich uchyleniem. Ustalenie bowiem przez organ braku choć jednej z przesłanek formalnych wniosku o wznowienie, w tym przypadku złożenie wniosku z uchybieniem terminu, powinno skutkować odmową wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.