Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 322/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Przyznano pełnomocnikowi od Skarbu Państwa zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
Powołane przepisy: article: par. 2
journal: Dz.U. 2007 nr 68 poz 448
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013
article: art. 21 ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 3
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: art. 7, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 2 lit. a, art. 2 pkt c
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 74 art. 16 ust. 2 i ust. 6
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE)  nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów  wiejskich.

SENTENCJA

Dnia 6 września 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska -Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2012 roku przy udziale sprawy ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 18 listopada 2011 roku nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2010 rok I. oddala skargę, II. przyznaje adwokatowi J. G. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę [...],- ([...]) złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 15 lipca 2011 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - działając na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. Nr 64, poz. 427 ze zm.), w związku z § 3 ust. 1, ust. 2, ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 40, poz. 329 ze zm.), art. 16 ust. 2 akapit 3 oraz ust. 6, art. 24 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE L 368 z 23.12.2006 r., str. 74 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego - odmówił M. G. przyznania płatności w ramach działania wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania - ONW na 2009 r. i nałożył sankcje w wysokości [...] zł., które będą potrącane z przyznanej płatności w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.

Po rozpoznaniu odwołania M. G., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją nr [...] z dnia 18 listopada 2011 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Organy obu instancji rozstrzygały w następującym stanie faktycznym.

W dniu 15 maja 2010 r. M. G., zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarstwa na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.) złożyła wniosek w ramach pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na 2010 rok.

W przedmiotowym wniosku producent rolny zadeklarował do dopłaty działki ewidencyjne o numerach 93, 215, 332, 346, 368, 370, 381, 408, 414, 448, 449, 90/1, 90/2 położone w województwie [...], powiat [...], gmina P., obręb W. M. oraz działki ewidencyjne o numerach 1323, 1251/2 położone w województwie [...], powiat [...], gmina P., obręb P. Łączna powierzchnia zadeklarowanych do udzielenia płatności działek rolnych wyniosła 16,77 ha w ramach I strefy nizinnej ONW.

Podczas weryfikacji wniosku M. G. pod kątem jego kompletności, zgodności z komputerową referencyjną bazą danych działek ewidencyjnych oraz po kontroli administracyjnej ujawniły się błędy dotyczące działek ewidencyjnych nr 90/1, 93, 215, 368, 408, 414, 448, 449, 1323 polegające na wystąpieniu konfliktu krzyżowego. Wskazane działki zostały bowiem zadeklarowane również we wniosku brata M. G. – P. G. o płatności bezpośrednie na 2010 r. Podczas kontroli prawidłowości wniosku M. G. stwierdzono również błędy dotyczące działek ewidencyjnych o nr 332, 346, 370, 381, 90/2, 1251/2, które nie były przedmiotem konfliktu krzyżowego.

W odpowiedzi na wezwanie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, obaj wnioskodawcy podtrzymali deklaracje co do działek wskazanych w złożonych przez nich wnioskach.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organy wskazały, że płatności ONW przysługują producentowi rolnemu, na będące w jego posiadaniu grunty rolne, z uwagi na mający zastosowanie w sprawie przepis § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 z późn. zm.). Ponadto w § 5 ust. 3 powołanego rozporządzenia stwierdzono, że we wniosku o przyznanie płatności ONW rolnik wskazuje wszystkie działki ewidencyjne, na których znajdują się grunty rolne będące w jego posiadaniu, także te do których nie ubiega się o przyznanie płatności ONW.

Organy podkreśliły, że z powołanych przepisów wynika, iż w zakresie uprawnień do otrzymania dopłat unijnych decydujące znaczenie ma wyłącznie okoliczność faktycznego posiadania oraz użytkowania deklarowanych działek. Może przy tym chodzić nawet o bezumowne posiadanie danego gruntu. Wnioskodawca powinien zatem skutecznie udowodnić nie tytuł prawny do danej nieruchomości, a fakt władania nią nawet w przypadku tzw. bezumownego korzystania z gruntu. Jednak w celu stania się beneficjentem pomocy w ramach płatności ONW nie wystarczy być jedynie posiadaczem działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je także rolniczo użytkować – rzeczywiście uprawiać tzn. decydować jakie rośliny uprawiać i dokonywać swobodnie odpowiednich zabiegów agrotechnicznych oraz zbierać plony. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność oraz czy są one utrzymywane zgodnie z normami i czy są użytkowane.

W świetle powyższego organy obu instancji ustaliły, że M. G. nie była w dniu 31 maja 2010 r. użytkownikiem i posiadaczem działek ewidencyjnych o numerach 368, 215, 93, 90/1, 414, 449, 448, 408, 1323 ani też działek ewidencyjnych o numerach 332, 346, 370, 381, 90/2, 1251/2, które nie były przedmiotem konfliktu krzyżowego.

Jak wskazały organy z zeznań złożonych w dniach 10 maja 2011 r., 26 maja 2011 r. oraz 27 czerwca 2011 r. w Biurze Powiatowym. przez R. S., A. G., P. G., A. N., M. G. wynika, iż odwołująca nie użytkowała spornych działek w 2010 roku. Takiego wniosku nie można bowiem wysnuć z bardzo bogatego materiału dowodowego w postaci zeznań ww. świadków, które znajdują się w aktach sprawy. Natomiast wzajemne ustalenia lub też raczej brak takich ustaleń pomiędzy P. G. oraz M. G., nie mają żadnego wpływu na ustalony fakt. Zdaniem organów w niniejszej sprawie, bez względu na zeznania świadków, sama odwołująca w swoich wyjaśnieniach jest mało przekonująca i niekonsekwentna, jak też rozmija się znacznie z zeznaniami przesłuchanych świadków.

Przywołane wyżej zeznania świadków, organ odwoławczy uznał za wiarygodne i kompletne, również z uwagi na fakt, że są one potwierdzone także wyjaśnieniami złożonymi przez obie strony konfliktu krzyżowego. Okoliczności podniesione przez świadków zostały potwierdzone niemal w całości przez P. G. Jednocześnie, zdaniem organu odwoławczego, na uwagę zasługuje fragment zeznań M. G., w którym strona wskazał, że było ustalone, iż osoby trzecie użytkują sporną nieruchomość, natomiast oni występują o dopłaty. Natomiast co równie istotne - na pytanie, kto decydował o rodzaju upraw, M. G. odpowiedziała, że to osoby użytkujące dokonały takiego wyboru. Organ II instancji stwierdził zatem, że powyższe potwierdza, iż M. G. nie tylko nie uprawiała przedmiotowych działek, ale przede wszystkich, że osoby trzecie, które wykonywały prace na spornych gruntach, nie robiły tego ani na jej rzecz, ani w jej imieniu, co z kolei sprawia, że nie można uznać odwołującej za posiadacza tych gruntów.

Organ odwoławczy zwrócił również uwagę na fakt, że wnioskodawczyni swoimi zeznaniami potwierdziła także zeznania swojego brata – P. G. w kwestii użytkowania działek nr 368, 448 i 449, 408, 90/1, 93. Z zeznań tych wynika jednoznacznie, że osoby trzecie użytkowały wymienione nieruchomości na polecenie P. G., na co odwołująca wyrażała jedynie milczącą zgodę. Ponadto organ zaznaczył, że w odniesieniu do działek ewidencyjnych, co do których istniały niejasności dotyczące użytkowania, tj. działki 215 oraz 1323 nie przyznano płatności żadnej ze stron.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego wskazał, że organ I instancji w toku prowadzonego postępowania przesłuchał wielu świadków, jednakże fakt, iż to M. G. użytkowała sporne działki w roku 2010 nie znalazł odzwierciedlenia w ich zeznaniach. Z całego materiału dowodowego wynika, że wnioskodawczyni mogła wykonywać na spornych działkach pojedyncze, niewielkie czynności agrotechniczne, jednakże w żadnej mierze tych sporadycznych działań nie można uznać za prowadzenie gospodarstwa rolnego, rozumianego jako posiadanie i użytkowanie gruntów na własny rachunek.

W opinii organów obu instancji również informacje przekazane przez matkę wnioskodawczyni S. G., nie wniosły do sprawy żadnych istotnych wiadomości, a ponadto odbiegały od ustalonego spójnego stanu faktycznego.

Mając na względzie powyższe organy obu instancji uznały, że producent rolny zadeklarował we wniosku o przyznanie płatności ONW działki rolne niezgodnie ze stanem faktycznym, co uznane zostało za nieprawidłowość. Łączna powierzchnia deklarowana wyniosła 16,77 ha, czyli tyle ile wyniosła łączna powierzchnia wykluczona z płatności. W związku z tym, w oparciu o art. 16 ust. 2 akapit 3 oraz ust. 6 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE L 368 z 23.12.2006 r., str. 74 ze zm.) nałożono na wnioskodawczynię sankcje w wysokości [...] zł. potrącane z przyznanej płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. G. wniosła o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, jako wysoce dla niej krzywdzących i naruszających powołane w nich przepisy, w szczególności art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz rozwoju obszarów wiejskich.

Skarżąca zarzuciła nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego, a w szczególności oparcie ustaleń na zeznaniach jej brata, który jest wrogo w stosunku do niej nastawiony i w ogóle nie interesuje się przedmiotowym gospodarstwem. Podniosła, że w postępowaniu przed organami oświadczyła, iż to ona zajmowała się administrowaniem i zarządzaniem gospodarstwem, pilnowała prac wykonywanych na polu, zwoziła siano do zagrody, zajmowała się tzw. obejściem domostwa i czuła się użytkownikiem tego gospodarstwa. Ponadto kupowała materiały konieczne do prowadzenia gospodarstwa. W tym m.in. celu zaciągnęła kredyt, który stanowi dla niej istotne obciążenie finansowe. Strona zaznaczyła, że powyższe prace wykonywała pomimo ciężkiej choroby matki i konieczności stałej nad nią opieki. W końcowej części skargi podkreśliła, że jej brat P. G. nie zajmował się i nie zajmuje się przedmiotowym gospodarstwem.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 6 września 2012 r. pełnomocnik skarżącej ustanowiony z urzędu podtrzymał zarzuty i wnioski skargi oraz wniósł o przyznanie kosztów udzielonej pomocy prawnej, które nie zostały nawet w części uiszczone.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone w szczególności przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa. Tym samym sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy, a jedynie poddaje ocenie prawidłowość ustaleń faktycznych poczynionych przez organ administracji w wyniku postępowania wyjaśniającego oraz prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa.

W przedmiotowej sprawie odmowa przyznania wnioskowanej płatności za 2010 r. dotyczyła pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" zwanej płatnością ONW.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji.

Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadzała się do rozstrzygnięcia, czy M. G. faktycznie użytkowała w 2010 r. działki 93, 90/1, 215, 368, 408, 414, 448, 449, 1323 zadeklarowane przez nią we wniosku o płatność ONW na 2010 r.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowi § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 68, poz. 448) płatność ONW przyznaje się rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem":

1) który podjął zobowiązanie, o którym mowa w:

a) art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1257/1999", albo

b) art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005";

2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65)4), zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;

4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

5) jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.).

Istotny dla rozstrzygnięcia kwestii spornej w niniejszej sprawie jest warunek przyznania płatności sformułowany w § 2 pkt 2 powołanego rozporządzenia z dnia 11 kwietnia 2007 r. Z treści tego przepisu wynika, że płatność ONW przyznawana jest temu rolnikowi, który spełnia trzy warunki: jest w posiadaniu gruntów rolnych, grunty te utrzymuje w dobrej kulturze rolnej, a ich minimalny obszar wynosi 1 ha.

Pojęcie "posiadania" nie zostało zdefiniowane ustawowo w ramach analizowanej regulacji. Wymaga podkreślenia, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko o cywilistycznym rozumieniu posiadania gruntów jako przesłanki do przyznania płatności (np. wyrok NSA z dnia 15.03.2007 r., sygn. akt II GSK 342/06; wyrok NSA z dnia 16.02.2011 r., sygn. akt II GSK 207/10, CBOSA). Zgodnie z art. 336 k.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad rzeczą (posiadacz zależny). Dokonując wykładni posiadania przez wnioskującego o przyznanie płatności rolnika gruntów rolnych istotne znaczenie ma przypomnienie, że rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a) rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.U. UE.L. 2009. 30.16) jest osoba fizyczna lub prawna lub grupa osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą. Z kolei stosownie do art. 2 pkt c) powołanego rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. "działalność rolnicza" oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska, zgodnie z art. 6.

W świetle zatem przywołanych unormowań wspólnotowych oraz przepisu prawa krajowego płatność ONW przysługuje wyłącznie tej osobie, która ma możliwość zarządzania swoim gospodarstwem – wywierania realnego wpływu na kształt gospodarstwa i decydowania o charakterze prowadzonej działalności. Mowa więc o osobie, która znajduje się, niezależnie od tytułu prawnego, w posiadaniu działek rolnych, faktycznie na nich gospodaruje, prowadząc wybraną przez siebie produkcyjną lub hodowlaną działalność, względnie utrzymując je w dobrej kulturze rolnej zgodnie z normami środowiskowymi, przy czym grunt ten dla potrzeb płatności musi mieć minimalny obszar 1 ha (wyrok NSA z dnia 02.02.2011 r., sygn. akt II GSK 164/10, CBOSA). Za takim rozumieniem posiadania przemawia również wykładnia celowościowa. W wyroku z dnia 13.12.2007 r., sygn. akt II GSK 260/07 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, iż idea płatności obszarowej wynika ze Wspólnotowej polityki wspierania dochodów rolników i dotyczy pomocy finansowej udzielanej jedynie tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów.

Za trafne zatem Sąd uznał stanowisko organów obu instancji, iż prawo do dopłat do gruntów rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania przysługuje posiadaczowi działek w rozumieniu ich faktycznego użytkownika.

Odnosząc się do przedmiotu postępowania w niniejszej sprawie wyjaśnić należy, że do postępowania administracyjnego w sprawie przyznania płatności ONW stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, o ile przepisy ustawy z dnia z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r. Nr 64 poz. 427 ze zm.), nie stanowią inaczej (art. 21 ust. 1 ustawy). Jednocześnie powołana ustawa wprowadziła istotne modyfikacje w zakresie regulacji postępowania jurysdykcyjnego wynikającego z ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Wprawdzie nakłada na organ obowiązek "wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego" (art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy), jednakże zmodyfikowała obowiązki w zakresie informowania stron oraz umożliwienia im udziału w czynnościach, warunkując to żądaniem strony, a także ograniczyła obowiązki organu w zakresie postępowania dowodowego, przenosząc ciężar dowodu na stronę. Zgodnie bowiem z powołanym wyżej art. 21 ust. 3 ustawy, strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy - zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ustawodawca w tym zakresie podkreślił, iż ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Analiza uzasadnień obu decyzji, wbrew zarzutom skargi, prowadzi do wniosku, że organy zebrały obszerny materiał dowodowy i dokonały jego wnikliwej i wszechstronne oceny, czym uczyniły zadość art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a.

W ocenie Sądu organy obu instancji opierając się na wynikach kontroli administracyjnej oraz zeznaniach świadków: R. S., A. G., P. G. i A. N., zasadnie przyjęły, że skarżąca nie użytkowała spornych działek w 2010 r. Organy prawidłowo oceniły zeznania wskazanych świadków stwierdzając, że są ze sobą spójne i wzajemnie się potwierdzają. Słusznie również stwierdziły, że o wiarygodności tych zeznań przesądza fakt, iż zostały one potwierdzone wyjaśnieniami złożonymi przez obie strony konfliktu krzyżowego – skarżącą i jej brata P. G. Jak trafnie zwrócił uwagę organ odwoławczy skarżąca w swoich wyjaśnieniach przyznała, że tak było ustalone, iż to osoby trzecie użytkują sporne nieruchomości, natomiast oni występują o dopłaty. Przyznała także, że problemy rodzinne i zdrowotne spowodowały, iż grunty – działka nr 368 i 370 oraz pozostałe działki zadeklarowane we wniosku nie będące przedmiotem konfliktu krzyżowego – były użytkowane przez osoby trzecie. Z kolei w odpowiedzi na zapytanie organu, kto decydował o rodzaju upraw stwierdziła, że osoby użytkujące dokonały takiego wyboru.

W świetle powyższego zasadnie organy uznały, że skarżąca nie uprawiała przedmiotowych działek, a osoby trzecie, które wykonywały prace na spornych gruntach nie robiły tego ani na jej rzecz, ani w jej imieniu, w konsekwencji nie można uznać wnioskodawczyni za posiadacza tych gruntów.

Zdaniem Sądu organy obu instancji prawidłowo oceniły również zeznania i wyjaśnienia samej wnioskodawczyni uznając je za mało wiarygodne i niekonsekwentne oraz rozmijające się znacznie z zeznaniami świadków. Organ odwoławczy zauważył bowiem, że A. G. zeznał na niekorzyść strony, natomiast W. W. został odwołany jako świadek przez samą skarżącą. Z kolei R. S., wskazany jako osoba, wykonująca niektóre prace na polecenie M. G., nie posiadał wiedzy na temat użytkowania wskazanych działek. Z kolei wyjaśnienia P. G. i A. N. w odniesieniu do większości spornych działek (nr 368, 448, 449, 408, 90/1, 93) wnioskodawczyni potwierdziła swoimi wyjaśnieniami złożonymi w dniu 10 maja 2011 r. Prawidłowo organy wywiodły, że z wyjaśnień tych wynika jednoznacznie, iż osoby trzecie użytkowały wymienione nieruchomości na polecenie P. G., (na co M. G. wyrażała jedynie milczącą zgodę). Natomiast wszelkich rozliczeń finansowych dokonywał brat skarżącej z osobami, którym zlecał prace, natomiast wnioskodawczyni nie ponosiła żadnych kosztów związanych z uprawami.

Analiza akt administracyjnych sprawy potwierdza również wnioski organów, że skarżąca podczas składania zeznań w sprawie wielokrotnie zmieniała zdanie w odniesieniu do prac wykonywanych przez wskazane przez siebie osoby, jak i do upraw znajdujących się na spornych działkach. Strona wezwana do wyjaśnienia niezgodności w swoich zeznaniach, nie potrafiła przekonująco i wiarygodnie wytłumaczyć tych rozbieżności. Rację mają zatem organy, że trudno przyjąć, aby skarżąca decydowała o zasiewach i zlecała wykonywanie prac na spornych działkach, skoro nie posiadała konkretnej wiedzy na temat ich użytkowania, o czym świadczy zmiana deklaracji upraw w trakcie toczącego się postępowania odnośnie działek o nr 93, 332, 346, 381.

Za właściwą Sąd uznał również dokonaną przez organy obu instancji ocenę informacji złożonych w sprawie przez S. G. Trafnie organy stwierdziły, że informacje te nie wniosły do sprawy żadnych istotnych wiadomości, a ponadto odbiegały od spójnego stanu faktycznego ustalonego na podstawie zeznań przesłuchanych świadków.

W konsekwencji analiza akt administracyjnych sprawy potwierdza prawidłowość ustaleń faktycznych organów, które przyjęły, że przedstawione przez skarżącą wyjaśnienia oraz zeznania przesłuchanych świadków nie stanowią dowodu, iż w 2010 r. skarżąca była faktycznym użytkownikiem spornych gruntów zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich na 2010 r. Słusznie przy tym organy stwierdziły, że strona mogła wykonywać na spornych działkach pojedyncze czynności agrotechniczne, jednakże w żadnej mierze tych sporadycznych działań nie można uznać za prowadzenie gospodarstwa rolnego, rozumianego jako posiadanie i użytkowanie gruntów na własny rachunek.

Wobec niespełnienia przez skarżącą przesłanek z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 68, poz. 448) należało odmówić stronie przyznania płatności obszarowych na 2010 r. Tym samym strona deklarując we wniosku o płatności ONW na 2010 r. działki, które nie użytkowała rolniczo, dopuściła się zawyżenia sankcjonowanego potrąceniami. Z uwagi bowiem na okoliczność, że różnica pomiędzy działkami zadeklarowanymi we wniosku, a faktycznie kwalifikowanymi w tym postępowaniu do dopłat przekroczyła 50%, zastosowano wobec producenta sankcje w postaci zmniejszenia, stosownie do art. 16 ust. 2 i 6 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE L 368 z 23.12.2006 r., str. 74 ze zm.).

Z uwagi na powyższe, Sąd uznał skargę za bezzasadną i orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270).