Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 962/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2011-12-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 130a ust. 1, 2, 5c, 10
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: par. 7 ust. 1, par. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 191 poz 1377
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów.
article: art. 102 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3, art. 126
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200 , art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie Sędzia NSA Janina Kosowska (spr.) Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Protokolant Sekretarz sądowy Grzegorz Knop po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi T. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...] "[...]" w przedmiocie przyznania zwrotu wydatków związanych z usunięciem pojazdów oraz wynagrodzenia za dozór tych pojazdów 1/uchyla zaskarżone postanowienie, 2/zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz T. R. kwotę 340 zł ( trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3/orzeka że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 15 kwietnia 2011 r., uzupełnionym następnie pismem z dnia 28 kwietnia 2011 r., T.R., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą "[...]", zwany dalej skarżącym, wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. o przyznanie wynagrodzenia, według stawek ustalonych przez Radę Powiatu w O. i Radę Miasta w O., za usunięcie z drogi i parkowanie, przejętych na rzecz Skarbu Państwa, pojazdów marki Suzuki "[...]" i Fiat "[...]", na podstawie art. 130a ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym w związku z art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Uzasadniając wniosek, skarżący powołał się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I OPS 1/10, w której Sąd dopuścił możliwość przyznania wynagrodzenia za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem oraz zwrotu kosztów związanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi, a nie tylko za okres następujący po upływie 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu, kiedy to na mocy art. 130a ust. 10 ustawy – Prawo o ruchu drogowym staje się on własnością Skarbu Państwa.

Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2011 r., "[...]", Naczelnik Urzędu Skarbowego w O., na podstawie art. 102 § 2 w związku z art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ustawą egzekucyjna, odmówił skarżącemu zwrotu koniecznych wydatków związanych z usunięciem pojazdów, wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór od dnia usunięcia z drogi przez okres 6 miesięcy:

1/ pojazdu marki Suzuki "[...]" za okres od dnia 18 października 2008 r. do dnia 18 kwietnia 2009 r. w kwocie 3.720,75 zł brutto;

2/ pojazdu marki Fiat "[...]" za okres od dnia 16 października 2008 r. do dnia 16 kwietnia 2009 r. w kwocie 3.679,55 zł brutto.

W uzasadnieniu stwierdził, iż z treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2010 r. nie wynika bezwzględny obowiązek przyznania wynagrodzenia, jakiego domaga się skarżący, lecz jedynie możliwość jego przyznania, uzależniona każdorazowo od oceny okoliczności określonej sprawy. Zauważył, iż z dotychczasowego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż terminem początkowym do naliczania wynagrodzenia za przechowywanie pojazdów oraz innych ewentualnych kosztów jest dzień przejścia własności tych pojazdów na rzecz Skarbu Państwa (sygn. akt I OSK 1141/08, I OSK 1765/06, I OSK 1399/08, I OSK 924/07, I OSK 1767/06). Skarb Państwa nabywa bowiem ich własność w sposób pierwotny, czyli bez żadnych obciążeń i dlatego też bezpodstawnym byłoby przyjęcie, że ponosi koszty i wydatki, które ewidentnie obciążają jego poprzednika prawnego – właściciela pojazdu. Odwołując się do aktualnego stanu prawnego wskazał ponadto, iż obecne sformułowanie art. 130a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.), zwanej dalej ustawą o ruchu drogowym nie budzi wątpliwości, iż intencją i wolą ustawodawcy było, aby koszty związane z holowaniem i parkowaniem pojazdu do dnia zakończenia postępowania związanego z jego przejęciem na własność Skarbu Państwa (obecnie powiatu), ponosił dotychczasowy właściciel pojazdu. Potwierdzeniem tego stanowiska jest również brzmienie art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustawy (Dz. U. z 2010 r., Nr 152, poz. 1018).

Na zakończenie, organ I instancji wskazał, iż w niniejszej sprawie kluczowa jest również kwestia umowy nr x, zawartej w dniu 10 kwietnia 2008 r., pomiędzy skarżącym, a organem, której treść nie pozostawia wątpliwości, iż skarżący, akceptując sposób naliczenia wynagrodzenia i zwrotu kosztów dozoru, zrzekł się w stosunku do organu dochodzenia zwrotu kosztów powstałych przed dniem przejęcia pojazdów na własność Skarbu Państwa (§ 7 ust. 4 umowy).

W zażaleniu na przedmiotowe postanowienie, skarżący, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, zarzucił organowi I instancji naruszenie szeregu przepisów prawa i powołując się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 2008 r., sygn. akt II CSK 284/08, podniósł, iż stosunek prawny, którego przedmiotem jest parkowanie usuniętego z drogi pojazdu jest - także w okresie poprzedzającym przejście pojazdu z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa - typowym stosunkiem administracyjnym powstałym na skutek władczych działań organów administracyjnych. W konsekwencji, pomimo tego, że co do zasady, należne wynagrodzenie i zwrot kosztów obciąża właściciela pojazdu, to jednak w sytuacji gdy właściciel nie odbierze pojazdu i nie uiści tych należności, nie można pozbawić jednostki wykonującej zlecone jej zadanie publiczne należnego wynagrodzenia i zwrotu poniesionych kosztów za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem usuniętym z drogi w przypadkach, o których mowa w art. 130a ust. 1 ustawy o ruchu drogowym oraz zwrotu kosztów związanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi, na podstawie art. 102 § 2 ustawy egzekucyjnej w związku z § 3 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449), zwanego dalej rozporządzeniem z dnia 23 kwietnia 2002 r.

W wyniku rozpoznania zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej w Olsztynie, postanowieniem z dnia 5 października 2011 r., Nr "[...]", utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu podniósł, iż w niniejszej sprawie bezspornym jest, że w dniu 10 kwietnia 2008 r. pomiędzy Urzędem Skarbowym w O., reprezentowanym przez Naczelnika tego Urzędu, a firmą "[...]", reprezentowaną przez skarżącego jako właściciela, zawarta została na okres 24 miesięcy umowa nr x o świadczenie usług całodobowego przechowywania ruchomości, w tym m.in. samochodów osobowych. Zgodnie z § 7 tej umowy, w przypadku pozostawienia ruchomości u wykonawcy przez inne organy (Sąd, Policję, Prokuraturę) do dyspozycji zamawiającego (Urzędu Skarbowego), koszt przechowywania przedmiotu umowy ponosi zamawiający od daty wpływu pełnej dokumentacji dotyczącej przedmiotu umowy od tychże organów do Urzędu Skarbowego. Przyjmuje się, że za datę wpływu do Urzędu Skarbowego uznana zostaje data widniejąca na pieczęci kancelaryjnej. W ocenie organu odwoławczego, z przytoczonego zapisu wynika wprost, że koszty przechowywania przedmiotu umowy przed datą wpływu pełnej dokumentacji do Urzędu Skarbowego ponoszą ci, którzy pozostawili przedmiot umowy (usunięte pojazdy) u wykonawcy. Organ dodał, iż wskazaną umowę zastąpiła następnie umowa nr xx, podpisana w dniu 16 kwietnia 2010 r., również na okres 24 miesięcy, i kwestia ponoszenia kosztów dozoru przez Urząd Skarbowy została uregulowana w niej w sposób tożsamy. Żądanie skarżącego dotyczące zapłaty wynagrodzenia z tytułu dozoru oraz zwrotu związanych z nim koniecznych wydatków wpłynęło zatem do organu I instancji w dniu, w którym przedmiotowa umowa obowiązywała i była dla stron wiążąca.

Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy stwierdził, iż w tych okolicznościach faktycznych, nie można uznać za zasadne powoływanych w treści zażalenia argumentów dotyczących obowiązującej linii orzecznictwa sądów administracyjnych w kwestii dotyczącej przyznania wynagrodzenia w sytuacji, gdy właściciel pojazdu nie odbierze i nie uiści należności pieniężnych za jego przechowywanie. Zauważył, iż zaprezentowany w tym zakresie pogląd, który znajduje swój wyraz również w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I OPS 1/10, niewątpliwie nie jest pozbawiony podstaw, tym niemniej nie może znaleźć zastosowania w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy z uwagi na pierwszeństwo woli stron umowy nr x, wyrażone w jej postanowieniach. Organ zauważył, iż umowa ta ogranicza czasokres, za który finansową odpowiedzialność ponosi Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. Tym samym, stosownie do przytoczonych uregulowań umowy, odmowa ze strony organu I instancji przyznania skarżącemu żądanego wynagrodzenia za dozór oraz zwrotu koniecznych wydatków związanych z jego wykonywaniem jest uzasadniona. Organ odwoławczy wskazał jednocześnie, iż należności za okresy wiążące Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. jako podmiot odpowiedzialny w świetle umowy łączącej strony zostały przez niego w całości uiszczone na rzecz skarżącego, czemu ten nie zaprzecza.

Organ odwoławczy podniósł ponadto, iż skarżący nie przedstawił żadnych, konkretnych argumentów, do których mógłby się odnieść, oceniając kwestię odmowy przyznania wynagrodzenia za przechowywanie pojazdów. Nie ulega wątpliwości, iż sformułowanie treści § 7 umowy, a w szczególności ust. 3 i 4, wskazuje, iż skarżący wyraźnie zrzekł się roszczeń finansowych związanych z przechowywaniem pojazdów za wcześniejszy okres od Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. Tym samym nie można uznać za zasadne argumentów, że został on pozbawiony należnego wynagrodzenia i zwrotu poniesionych kosztów. Kwestia przyznania takiego wynagrodzenia została bowiem skrupulatnie uregulowana w dwóch kolejnych umowach z dnia 10 kwietnia 2008 r. i z dnia 16 kwietnia 2010 r., zawieranych pomiędzy Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w O a skarżącym. W takim zatem wypadku priorytet stanowi zdecydowanie wola stron, natomiast chęć zawarcia umowy na wypadek ewentualnych roszczeń oraz zawarcie kolejno po sobie dwóch jednobrzmiących umów w kwestii przyznania zwrotu kosztów dozoru za przechowywanie pojazdów świadczy o tym, iż strony uczyniły to w sposób świadomy, doprecyzowany i jednoznaczny, celem wyraźnego określenia tej kwestii i uniknięcia niedomówień, również na wypadek wystąpienia późniejszych roszczeń.

W skardze na postanowienie organu odwoławczego, skarżący, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, wnosząc o uchylenie postanowień obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, zarzucił zaskarżonemu postanowieniu:

1/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik postępowania, tj. art. 130a ustawy o ruchu drogowym w związku z art. 180 i art. 181 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r.– Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), zwanej dalej w skrócie kc, poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że skarżący nie miał prawa dochodzić roszczeń od strony przeciwnej z tytułu usunięcia i parkowania pojazdu od momentu jego usunięcia z drogi do upływu 6 miesięcy od dnia zatrzymania oraz

2/ naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

– § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia z dnia 23 kwietnia 2002 r. w związku z art. 102 § 2 ustawy egzekucyjnej poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji przyjęcie, że nie mają one zastosowania w sprawie,

– art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej w skrócie kpa w związku z art. 180 i 181 kc poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, takich jak moment wyzbycia się przez poprzednich właścicieli pojazdów ich własności poprzez porzucenie, co było niezbędne dla prawidłowej oceny żądań skarżącego.

W uzasadnieniu skarżący, powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I OPS 1/10, i przytaczając prawie w całości jej uzasadnienie prawne dowodził trafności tezy, zgodnie z którą jeżeli właściciel pojazdu usuniętego z drogi w przypadkach, o których mowa w art. 130a ust. 1 ustawy o ruchu drogowym, nie odebrał pojazdu w określonym terminie, to jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego (jednostce wyznaczonej do usuwania pojazdów) może być przyznane wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi, na podstawie art. 102 § 2 ustawy egzekucyjnej w związku z § 3 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r.

Odnosząc się natomiast do argumentu podnoszonego przez organ odwoławczy, a dotyczącego tego, że sposób oraz zasady rozliczeń z tytułu przechowywania pojazdów ustalone zostały pomiędzy stronami w umowie nr x oraz że niezasadnym jest obecnie wybieganie poza te ustalenia wskazał, iż zgodnie z art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 kpa, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Wskazana umowa zawierana była w trybie zamówienia publicznego (przetarg nieograniczony), co wykluczało możliwość jakiejkolwiek negocjacji ze strony skarżącego, dotyczących treści poszczególnych zapisów umowy. Co istotniejsze jednak, sposób interpretacji zapisów wskazanej umowy (w szczególności § 7 ust. 3 i 4), przedstawiony przez organ odwoławczy jest, w ocenie skarżącego, niewłaściwy. Określony w tych zapisach sposób postępowania może bowiem dotyczyć wyłącznie roszczeń objętych zakresem umowy, podczas gdy żądania skarżącego co do zapłaty wynagrodzenia zgłaszane obecnie oparte są na przepisach rangi ustawy. W związku z powyższym, skarżący nie podzielił stanowiska organu odwoławczego, że strony umowy mogły swobodnie uregulować zakres odpowiedzialności Skarbu Państwa (zastępowanego w tym przypadku przez Naczelnika Urzędu Skarbowego) wynikający z ustawy i ograniczyć go do precyzyjnie wyliczonych przesłanek, niezależnie od tego, jaki przepis prawa legł u podstaw powstania tegoż stosunku. Stwierdził jednocześnie, iż takie zachowanie organu, tj. działanie wbrew przepisom ustawy, z ograniczeniem słusznych praw strony do otrzymania należnego wynagrodzenia nie może zostać uznane za wykonywanie władzy publicznej w sposób zgodny z prawem i zasługujący na jego ochronę.

Skarżący dodał również, iż treść umowy nie pozwala na jej zastosowanie do niniejszej sytuacji. § 7 ust. 3 umowy ma bowiem zastosowanie do przypadku pozostawienia ruchomości u zleceniobiorcy (skarżącego) przez inne organy (Sąd, Policję, Prokuraturę) do dyspozycji zleceniodawcy. Tymczasem, według przepisów prawa, obowiązujących w okresie przechowywania przedmiotowych pojazdów, organ I instancji nie był władny do dysponowania tymi przedmiotami do momentu upływu terminu, wskazanego w art. 130a ustawy o ruchu drogowym. Skoro zatem przez okres, za który skarżący żąda wynagrodzenia organ I instancji nie mógł dysponować przedmiotowymi pojazdami, to nie można uznać, że sytuacja ta podlega dyspozycji § 7 ust. 3 umowy.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Odnosząc się do jej zarzutów dodał, iż wynagrodzenie za dozór zostało skarżącemu wypłacone zgodnie z wystawionymi przez niego fakturami VAT dotyczącymi wskazanych we wniosku pojazdów. Faktury te obejmowały okresy przechowywania odpowiadające zapisom wskazanym w treści umowy nr x. W konsekwencji, wydając zaskarżone rozstrzygnięcie, uznał, że w zakresie wykraczającym poza ramy zawartej umowy, skarżący nie ma podstaw do wysuwania roszczeń o zapłatę względem Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. Podniósł ponadto, iż niezrozumiałe są argumenty sugerujące, że skarżący nie miał wpływu na treść postanowień zawieranej umowy jako, że podpisywano ją w trybie zamówienia publicznego (przetarg nieograniczony). Zauważył, iż w przetargu takim może wziąć udział nieograniczony krąg podmiotów. Zamawiający określa specyfikację istotnych warunków zamówienia, a w odpowiedzi wykonawcy mogą składać oferty, spośród których jest wybierana oferta najkorzystniejsza. Z powyższego wynika, że wybrana oferta w swoim kształcie, była ofertą przygotowaną oraz zgłoszoną przez skarżącego.

Organ odwoławczy, zwrócił uwagę na sprzeczność powoływanych w treści skargi argumentów, a ponadto stwierdził, iż wbrew twierdzeniom skargi postępowanie w niniejszej sprawie wszczęte zostało na podstawie art. 102 § 2 ustawy egzekucyjnej. Wskazał, iż regulacja ta traktuje wyłącznie o przyznaniu, na żądanie dozorcy, zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór i nie wskazuje w żadnym razie kryteriów, w oparciu o które powinno to następować. W niniejszej sprawie, kryteria takie określone zostały szczegółowo w umowie nr x zarówno w zakresie stawek dobowych za dozór przechowywanych pojazdów, jak również okresu, w którym odpowiedzialność finansową ponosi organ likwidacyjny. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 7 kpa w związku z art. 180 i 181 kc poprzez brak ustalenia momentu wyzbycia się własności przez poprzednich właścicieli pojazdów, organ odwoławczy stwierdził, iż ustawa o ruchu drogowym w art. 130a ust. 10 określała wprost, iż pojazd usunięty i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie sześciu miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd taki przechodzi z mocy ustawy na rzecz Skarbu Państwa. W tym stanie prawnym nie ma zatem wątpliwości co do określenia tego momentu. Dodał jednocześnie, iż Trybunał Konstytucyjny zakwestionował jedynie formę, w jakiej przejście to następowało.

W dniu 29 grudnia 2011 r., na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie skarżący, popierając wniesioną skargę w całości, podtrzymał twierdzenie, iż umowa nr x nie ma w niniejszej sprawie zastosowania, gdyż dotyczy wyłącznie samochodów pozostających w dyspozycji Urzędu Skarbowego, a nie samochodów zatrzymanych przed przejęciem przez Urząd Skarbowy w trybie art. 130a ustawy o ruchu drogowym. Skarżący dodał, iż pomimo zawartej umowy, nie było żadnych zleceń dotyczących przechowywania pojazdów w trybie tego przepisu, ani żadnego protokołu zdawczo-odbiorczego dotyczącego przejęcia samochodów przez Naczelnika Urzędu.

Pełnomocnik organu odwoławczego, wnosząc o oddalenie skargi, podniósł, iż organ stoi na stanowisku, że umowa nr x ma zastosowanie w niniejszej sprawie i dotyczy samochodów przechowywanych w trybie art. 130a ustawy o ruchu drogowym. Wskazał, iż umowa ta stanowi integralną część wydanego postanowienia, dlatego więc jeśli koszty zostały w niej określone, to należy takie koszty stosować. Dodał, że można posiłkować się w tym zakresie art. 836 kc.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Dokonując kontroli zgodności zaskarżonego orzeczenia z prawem, Sąd bada, czy organ administracyjny ustalił stan faktyczny zgodnie z obowiązującymi przepisami, a następnie, czy do tak ustalonego stanu faktycznego zastosował właściwe przepisy oraz, czy przepisy te prawidłowo zinterpretował.

W niniejszej sprawie, skarga została uwzględniona, gdyż w toku kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd dostrzegł naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na jej wynik.

Zauważyć należy, iż w niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest kwestia zasadności żądania skarżącego dotyczącego wynagrodzenia za dozór pojazdów marki Suzuki "[...} i Fiat "[...]" oraz zwrotu kosztów związanych z jego wykonywaniem, w tym kosztów usunięcia tych pojazdów z drogi, za okres poprzedzający ich przejście na rzecz Skarbu Państwa.

Mając to na uwadze, na wstępie wskazać należy, iż stosownie do art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.), w brzmieniu sprzed utraty mocy z dniem 11 czerwca 2009 r., pojazd jest usuwany z drogi lub może być usunięty z drogi na koszt właściciela w przypadkach określonych w ust. 1 i 2 tego artykułu. Pojazd usunięty z drogi w tym trybie umieszcza się na wyznaczonym parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie (art. 130a ust. 5c). Nieodebranie tego pojazdu przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucenie pojazdu z zamiarem wyzbycia się go. W takiej sytuacji pojazd przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy (art. 130a ust. 10). W świetle § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 191, poz. 1377 ze zm.), w przypadku nieodebrania pojazdu z parkingu w terminie, określonym w art. 130a ust. 10, jednostka prowadząca parking strzeżony powiadamia o tym, nie później niż trzeciego dnia od dnia upływu tego terminu, właściwy miejscowo urząd skarbowy oraz podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu. Następnie naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego orzeka o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, po uprzednim jednak powiadomieniu właściciela pojazdu o wszczęciu postępowania w tej sprawie (§ 8 ust. 1).

W warunkach niniejszej sprawy, we wskazanym wyżej trybie, Naczelnik Urzędu Skarbowego w O., decyzjami z dnia 7 maja 2009 r., orzekł o przejściu na rzecz Skarbu Państwa pojazdów marki Suzuki "[...]" i Fiat "[...]" usuniętych uprzednio i dozorowanych przez skarżącego.

Wbrew twierdzeniom skargi, w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości to, że w przedstawionych okolicznościach, skarżącemu jako dozorcy tych pojazdów przysługuje od organu egzekucyjnego prawo dochodzenia zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór, na podstawie art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 ze zm.). Zauważyć jednak należy, iż w warunkach niniejszej sprawy przywołany przepis ma zastosowanie jak przyjąć należy na podstawie § 3 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 46, poz. 237), a nie jak wskazano w skardze § 3 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449), które utraciło moc z dniem 3 marca 2011 r., a zatem przed dniem złożenia przez skarżącego wniosku z dnia 15 kwietnia 2011 r.

Jak słusznie zauważył organ I instancji, w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, poprzedzającym podjęcie uchwały z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I OPS 1/10, utrwalił się pogląd, zgodnie z którym terminem początkowym ponoszenia przez Skarb Państwa wymienionych wyżej należności jest dzień, w którym upłynął 6-miesięczny okres liczony od dnia usunięcia pojazdu z drogi. Od tej bowiem daty Skarb Państwa staje się właścicielem pojazdu i wchodzi w prawa i obowiązki dotychczasowego właściciela. Mając to na uwadze, podkreślić należy, iż w powołanej uchwale z dnia 29 listopada 2010 r., na której opiera swoje żądanie skarżący, Naczelny Sąd Administracyjny dopuścił wprawdzie możliwość przyznania wynagrodzenia za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem oraz zwrotu kosztów związanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi, jednakże wskazał, iż przyznanie tego wynagrodzenia i zwrotu kosztów zależne jest każdorazowo od okoliczności określonej sprawy i wykazania konkretnych koniecznych wydatków poniesionych na dozór danego pojazdu.

W warunkach niniejszej sprawy, nie jest sporne to, że skarżący otrzymał już od Naczelnika Urzędu Skarbowego w O określone wynagrodzenie za dozór pojazdów marki Suzuki i Fiat. Wynagrodzenie to wypłacone zostało, jak stwierdził organ odwoławczy, a czego skarżący nie kwestionuje, zgodnie z wystawionymi przez niego fakturami VAT na podstawie umowy nr x z dnia 10 kwietnia 2008 r. za okres po przejściu tych pojazdów na rzecz Skarbu Państwa. Do tej pory przedmiot i zakres obowiązywania tej umowy nie był przez skarżącego kwestionowany.

Wbrew stanowisku skarżącego, w warunkach niniejszej sprawy fakt zawarcia przez niego umowy z Urzędem Skarbowym w O., która regulowała kwestie wynagrodzenia za dozór i zwrotu kosztów związanych z jego wykonywaniem ma istotne znaczenie. Skoro bowiem w umowie tej strony ustaliły w sposób dla siebie wiążący kwestie związane ze zwrotem kosztów przechowywania pojazdów, w tym momentu, od którego zobowiązanie w tym zakresie przejmuje Urząd Skarbowy, to oceniając zasadność obecnego żądania skarżącego nie można tego faktu pominąć. Określenie warunków przyznawania wynagrodzenia za dozór i zwrotu kosztów związanych z jego wykonywaniem w formie umowy, która jest wiążąca dla obu jej stron, nie stoi bowiem w sprzeczności z postanowieniami powołanej przez skarżącego uchwały z dnia 29 listopada 2010 r., w której jak podkreślono już wyżej Naczelny Sąd Administracyjny jedynie dopuścił możliwość przyznania wynagrodzenia za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem oraz zwrotu kosztów związanych z jego wykonywaniem. Nie jest zatem niedopuszczalne, aby strony umowy uregulowały tą kwestię w graniach prawa, lecz w sposób zależny od swojej woli, zależnie od okoliczności określonej sprawy. W niniejszej sprawie, zgodnie z § 7 umowy nr x, przekazanie ruchomości przez Zleceniodawcę na przechowywanie następuje na podstawie protokółu zdawczo-odbiorczego, którego kopię otrzymuje Zleceniobiorca (ust. 1). Data podpisania protokołu przez obie Strony jest datą wiążącą, od której Zleceniodawca ponosi koszty przechowywania ruchomości (ust. 2). W przypadku postawienia ruchomości u Zleceniobiorcy przez inne organy (Sąd, Policję, Prokuraturę) do dyspozycji Zleceniodawcy, koszty przechowywania ruchomości ponosi Zleceniodawca od daty wpływu pełnej dokumentacji dotyczącej ruchomości od tychże organów do Urzędu Skarbowego w O., stanowiącej podstawę przekazania ruchomości do dyspozycji Zleceniodawcy. Celem orzeczenia o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa za datę wpływu pełnej dokumentacji przekazanej przez organy wymienione w niniejszej umowie uważa się datę przyjęcia do Urzędu Skarbowego w O. (pieczęć kancelaryjna) (ust. 3). Koszty przechowywania przedmiotów przed datą wpływu pełnej dokumentacji do Zleceniodawcy ponoszą ci, którzy postawili u Zleceniobiorcy ruchomości (ust. 4). Postanowienia umowy w przytoczonym zakresie są dla jej stron wiążące.

Podzielając zatem stanowisko organu odwoławczego co do mocy wiążącej umowy nr x, w szczególności zaś jej § 7, oraz konieczności uwzględnienia jej postanowień, przy ocenie zasadności zgłaszanego obecnie żądania skarżącego, stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie, przyczyną dla której należało wyeliminować postanowienie organu odwoławczego z obrotu prawnego jest uchybienie przepisom postępowania w zakresie ustalenia stanu faktycznego, które nie pozwala na ustalenie w sposób pełny, czy i w jakim zakresie umowa nr x ma w niej zastosowanie i czy skarżący jest z tytułu tej umowy w pełni zaspokojony.

Zauważyć należy, iż w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej w skrócie kpa, w tym art. 7 i 77 § 1 kpa, obligujące organ do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a tym samym przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności rozpoznawanej sprawy, a także art. 80 kpa, zobowiązujący organ do oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona oraz art. 107 § 3 w związku z art. 126 kpa, nakładający na organ obowiązek przedstawienia pełnych rozważań w tym zakresie w uzasadnieniu podjętego postanowienia.

W niniejszej sprawie, w oparciu o akta sprawy, nie można stwierdzić natomiast, na jakiej podstawie i w jakim zakresie koszty przechowywania pojazdów marki Suzuki i Fiat poniósł Urząd Skarbowy w O. Jak bowiem podniósł skarżący na rozprawie pomimo zawartej umowy, która w jego ocenie nie ma zastosowania do trybu z art. 130a ustawy o ruchu drogowym, nie było żadnych zleceń dotyczących przechowywania pojazdów w trybie tego przepisu, ani żadnego protokołu zdawczo-odbiorczego dotyczącego przejęcia samochodów przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. W aktach sprawy brak jest również dokumentacji, w oparciu o którą można byłoby stwierdzić datę, od której Urząd Skarbowy w O. ponosił koszty przechowywania pojazdów, na podstawie § 7 ust. 3 umowy nr x. W sprawie, zaniechano ponadto ustaleń w zakresie ewentualnego dochodzenia zwrotu przedmiotowych kosztów od dotychczasowych właścicieli tych pojazdów. Nie wynika też, czy stosownie do art. 130a ustawy prawo o ruchu drogowym właściciele przedmiotowych pojazdów nie uiścili należnej opłaty czyli kosztu, którego domaga się skarżący. Istotne jest również rozważenie prawidłowości zastosowanej w tej sprawie procedury administracyjnej wobec zmian wprowadzonych w ustawie o ruchu drogowym. Nadto rozważeniom należy poddać też argumenty organu podniesione dopiero w odpowiedzi na skargę i podczas rozprawy przed WSA, a w tym także analizy w kwestii odnoszącej się do normy z art. 836 kc.

W konsekwencji, w świetle powyższego, nie uznając zarzutów skargi w pełni za słuszne, należało uchylić zaskarżone postanowienie organu odwoławczego w celu ponownego rozpoznania przez ten organ niniejszej sprawy z uwzględnieniem przytoczonych powyżej wskazań Sądu co do konieczności poczynienia dodatkowych ustaleń i uzupełnienia materiału dowodowego we wskazanym wyżej zakresie. Dopiero ustalenia w tym zakresie pozwolą na ocenę zasadności obecnego żądania skarżącego.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, należało uchylić zaskarżone postanowienie. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono stosownie do art. 200 w związku z art. 205 § 2 ppsa. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji podjęte zostało stosownie do art. 152 ppsa.