Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 2612/00
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2004-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 maja 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec Sędziowie NSA: Izabela Dobosz Stanisław Biernat ( spr.) Protokolant Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2004r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Kierownika Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] 2000r., Nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję tego samego organu z dnia [...] 2000r. II. zasądza od Kierownika Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego T. P. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] .01.2000 r. nr [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.jedn. Dz.U., 1997, Nr 142, poz. 950 z późn. zmianami), pozbawił uprawnień kombatanckich T.P., , ur. [...] przyznanych mu przez ZW ZBoWiD w K. w 1980 r. z tytułu walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej za okres od [...].07.1947 r. do [...].12.1947 r. W uzasadnieniu organ podał, że T.P. otrzymał uprawnienia kombatanckie w związku z walką z bandami i reakcyjnym podziemiem podczas służby w szeregach Milicji Obywatelskiej. Organ stwierdził, że jakakolwiek działalność w MO nie jest działalnością kombatancką, ani działalnością z nią równorzędną w rozumieniu art. 1 ust. 2 i art. 2 ustawy o kombatantach... . Organa MO nie były bowiem nigdy częścią Wojska Polskiego ani zmilitaryzowaną służbą państwową. Od chwili powołania podlegały Ministerstwu Bezpieczeństwa Publicznego, a do ich zadań należała ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego. Organ powołał następnie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach..., stanowiący, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które uzyskały takie uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy T.P. opisał swoją służbę w MO na posterunku ochronnym w O. koło D. w grupie 10 milicjantów. Posterunek był w chacie, w okolicznych lasach trwały walki z bandami.

W dniu [.,..] .07.2000 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych . wydał decyzję Nr [...] , w której utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. i art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach... . W uzasadnieniu organ powtórzył motywy swojej wcześniejszej decyzji i szerzej przedstawił charakter Milicji Obywatelskiej, podkreślając, że nie była to zmilitaryzowana służba państwowa. Charakter służby zmilitaryzowanej miały natomiast Polskie Koleje Państwowe podstawie dekretu PKWN z 1944

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego T.P. nie zgodził się ze stanowiskiem organu, że Milicja Obywatelska nie była służbą zmilitaryzowaną.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej, oddalenie powtarzając motywy zawarte w uzasadnieniach swoich decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 97 § l ustawy z 30.08.2002 r., Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., Nr 153, poz. 1270).

Stosownie do § 1 rozporządzenia Prezydenta RP z 25.04.2003 r., w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (Dz.U., Nr 72, poz. 653) rozpoznawanie spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w których stroną skarżącą są osoby zamieszkałe poza obszarem właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości osoby te zamieszkują.

Uprawnienia kombatanckie przysługują osobie, która spełnia jedno lub więcej wymagań określonych w art. l ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy o kombatantach... . W przypadku skarżącego, ewentualny tytuł dla przyznania lub zachowania uprawnień kombatanckich mógłby wynikać z art. l ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach..., czyli z racji uczestniczenia w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu.

Należy zauważyć, że w postępowaniu przed ZBoWiD (k. [...] na odwrocie) T.P. podał, że w czasie swojej służby w MO od [...].07.1947 r. brał udział, w grupie 10 milicjantów, w walkach z oddziałem ("bandą") UPA pod dowództwem "F. " na posterunku ochronnym w O. , Zarówno miejsce tej działalności (okolice D. ), jak i jej czas (druga połowa 1947 r., okres przeprowadzania akcji "W. ") czynią prawdopodobnym to, że skarżący brał udział w walkach z oddziałami UPA.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych oparł swoje decyzje na stanowisku zdecydowanie dominującym w orzecznictwie sądowym a mianowicie, że Milicja Obywatelska nie była służbą zmilitaryzowaną i jakakolwiek działalność w niej nie może stanowić o przyznaniu lub zachowaniu uprawnień kombatanckich (por. np. (por. np. uchwałę 7 sędziów NSA z 12.06.2000, OPS 5/00, ONSA 2001/1/3).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w obecnym składzie podziela przedstawiony wyżej pogląd, jeśli chodzi o typowe sytuacje, w jakich pełniona była służba w Milicji Obywatelskiej. Nie można jednak wykluczyć sytuacji nietypowych, polegających na tym że, funkcjonariusz MO odbywał służbę w oddziale zorganizowanym i działającym na wzór wojskowy. Taki oddział należałoby uznać za należący do zmilitaryzowanych służb państwowych, zorganizowanych poza strukturami Wojska Polskiego. Służba w takich oddziałach mogłaby być potraktowana, po spełnieniu dalszych przesłanek, jako tytuł do przyznania lub zachowania uprawnień kombatanckich, na podstawie art. l ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach... . W świetle przyjętej tu interpretacji art. l ust. 2 pkt 6 decydującym czynnikiem dla uznania charakteru danej służy państwowej jako zmilitaryzowanej miałby nie formalny status, jak w przypadku PKP, ale sposób działania, podobny do sposobu działania wojska. Pogląd taki został już wyrażony w kilku orzeczeniach NSA OZ w Krakowie, np. w orzeczeniu II SA/Kr 1131/00.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważa, że T.P. , już w postępowaniu przed ZBoWiD opisywał swoja służbę, w oddziale 10 osobowym, który brał udział w walkach z UPA w odludnym terenie. Podobną relację zawarł skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym T.P{. podał, że oprócz 10 milicjantów na posterunku w O. przebywało 30 żołnierzy KBW.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych powinien zbadać, czy wobec skarżącego mógłby znaleźć zastosowania przepis art. l ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach... . W tym celu organ powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe zmierzające do ustalenia sposobu pełnienia służby w MO przez T.P. , potwierdzenia faktu uczestnictwa w walkach z UPA i pełnienia służby w sposób zbliżony do działalności charakterystycznej dla wojska. Wykazanie faktów świadczących o posiadaniu tytułu do uprawnień kombatanckich należy do strony, ale organ powinien prowadzić postępowanie w sposób zgodny z wymaganiami art. 7 i 77 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, wskutek uznania, że służba w Milicji Obywatelskiej nigdy nie może dawać tytułu do uprawnień kombatanckich na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach..., naruszył prawo materialne. Natomiast, wskutek nie przeprowadzenia postępowania zmierzającego do zbadania, czy działalność T.P . w MO mogła spełniać warunki przynależności do zmilitaryzowanej służby państwowej, naruszył przepisy postępowania, a mianowicie art. 7 i 77 k.p.a.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz.U,., Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 97 § 2 ustawy z 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) w związku z art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz.U,., Nr 153, poz. 1270).