Postanowienie WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 907/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2017-01-19 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Przyznano prawo pomocy w zakresie częściowym
Powołane przepisy: article: art. 246 §1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora "[...]" Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]"., Nr "[...]" w przedmiocie: przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2015 postanawia: 1) zwolnić skarżącego od kosztów sądowych 2) odmówić ustanowienia adwokata WSA/post.1 - sentencja postanowienia


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 8 stycznia 2017r. skarżący M. P. zwrócił się

o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego w wysokości 200 zł oraz

o ustanowienie adwokata. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Skarżący otrzymuje rentę w wysokości 637,10 zł, jego żona uzyskuje dochód z tytułu emerytury w wysokości 597,35 zł. Łączny dochód rodziny wynosi 1234,45 zł. Skarżący jest właścicielem domu o powierzchni 60 m2

o szacunkowej wartości 50.000 zł oraz gospodarstwa rolnego o powierzchni 13,46 ha. Nieruchomość od 2000r. dzierżawiona jest przez syna. Czynsz

z dzierżawy został przekazany na spłatę długów. Innego majątku nie posiada. Żona wnioskodawcy jest współwłaścicielką 2,74 ha gruntów, również dzierżawionych. Do stałych miesięcznych wydatków i zobowiązań wnioskodawca zaliczył: energię elektryczną w kwocie 310 zł, leki 200 zł, woda 50 zł, ogrzewanie 600 zł. Wskazał, iż pozostała kwota nie wystarcza na jedzenie.

Argumentując wniosek skarżący wskazał na posiadane zadłużenie, którego nie jest w stanie spłacić, trudności finansowe, stan zdrowia oraz brak umiejętności "poprowadzenia sprawy przed sądem".

Rozpoznając niniejszy wniosek wskazać należy, iż zgodnie z treścią przepisu art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r, poz. 718 ze zm.), zwaną dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Instytucję prawa pomocy należy stosować wyjątkowo, a więc w stosunku do osób ubogich, nie mających jakichkolwiek stałych źródeł dochodów, czy też posiadających je, jednak

w wysokości nie wystarczającej na zaspokojenie nawet podstawowych potrzeb.

W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą Budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie

i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy ponadto zauważyć, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane

w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli.

Mając powyższe na uwadze uznano, że wniosek skarżącego zasługuje na częściowe uwzględnienie tj. w zakresie odnoszącym się do kosztów sądowych. Za powyższym przemawia fakt, iż środki uzyskiwane przez rodzinę wnioskodawcy są

w stanie zaspokoić jedynie podstawowe potrzeby tj. konieczne opłaty związane

z utrzymaniem. Wydatki te zostały określone na kwotę 1.160 zł. Dochody rodziny (ok. 1234 zł netto) są niskie, dlatego stwierdzono, że poniesienie przez skarżącego pełnych kosztów sądowych obejmujących obecnie 200 zł (wpis od skargi), jak również kosztów ustanowienia pełnomocnika mogłoby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu jego rodziny.

Niemniej jednak wzięto pod uwagę, iż dochody rodziny aczkolwiek niskie, przekraczają próg interwencji socjalnej, wynoszący od dnia 1 października 2015 r. - 514 zł dla osób w rodzinie (zob. rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 7 października 2005 r. w sprawie progu interwencji socjalnej - Dz.U. Nr 211, poz. 1762

i art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - Dz. U.z 2015 r., poz. 163 z późn. zm.). Jak wskazano wyżej prawo pomocy znajduje uzasadnienie wyłącznie wobec osób bardzo ubogich, a więc takich które w chwili złożenia wniosku żyją poniżej progu interwencji socjalnej. Z uwagi na powyższe zwolniono skarżącego od kosztów sądowych, natomiast odmówiono ustanowienia dla niego pełnomocnika.

Odnosząc się do sytuacji materialnej skarżącego zauważyć ponadto należy, że pomimo niskich dochodów jest on właścicielem majątku nieruchomego, który może przynosić potencjalne pożytki. Pod pojęciem stanu majątkowego należy bowiem rozumieć nie tylko zasób gotówki, znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym. Z tego też względu posiadanie majątku, w postaci jakichkolwiek aktywów, zawsze rzutuje na ocenę prawa do przyznania prawa pomocy, w tym przypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Sposób w jaki wykorzystywany jest majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy wnioskujący o przyznanie prawa pomocy posiada dostateczne środki na ustanowienie pełnomocnika. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki. Niewykorzystywanie posiadanego majątku, w sytuacji gdy obiektywnie jest to możliwe, należy ocenić jako pozbawianie się środków koniecznych do zaspokajania potrzeb swoich i rodziny, ale i do prowadzenia spraw sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 4 grudnia 2014 r., sygn. akt I OZ 1113/14, publ. CBOSA).

Dodatkowo wskazać należy, iż na obecnym etapie postępowania udział profesjonalnego pełnomocnika nie jest konieczny. Skarżący w sposób prawidłowy wniósł skargę na decyzję organu odwoławczego, zatem zainicjowane zostało postępowanie sądowe, zaś w jego toku Sąd rozpoznający sprawę, stosownie do treści art. 6 p.p.s.a., powinien udzielać stronie występującej bez adwokata lub radcy prawnego (profesjonalnego pełnomocnika) potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ją o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, co w praktyce oznacza, iż nie zostanie naruszone konstytucyjne prawo strony do obrony. Ponadto podkreślić należy, że sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, zatem nie ma potrzeby pilnowania terminów oraz formułowania pism procesowych, poza skargą, która już została w sprawie złożona. Sąd stosownie do art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga sprawę na podstawie akt sprawy, nie będąc związany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną, niezależnie od stawiennictwa strony, czy jej pełnomocnika na rozprawie. Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie nawet od błędnie lub nieumiejętnie formułowanych przez stronę zarzutów czy braku jej zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez sąd zbadany pod względem jego zgodności z prawem Okoliczności te uzasadniają więc pogląd, że przynajmniej na etapie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym skarżący jest w stanie działać samodzielnie bez uszczerbku dla swojego interesu.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. i art. 258§2 pkt 7 p.p.s.a. orzec należało jak w sentencji.