Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1783/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska (spr.) Sędzia NSA Lidia Ciechomska-Florek Sędzia del. WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 21 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 października 2017 r.; sygn. akt II SA/Łd 462/17 w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty planistycznej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 10 października 2017 r. sygn. akt II SA/Łd 462/17 oddalił skargę [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty planistycznej.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Burmistrz P. decyzją z dnia 11 sierpnia 2016 r., ustalił [...] – dalej: skarżąca - jednorazową opłatę w kwocie [...] zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w związku ze zbyciem nieruchomości przez skarżącą.

Skarżąca wystąpiła o rozłożenie ustalonej powyższą decyzją opłaty planistycznej na raty. W uzasadnieniu wniosku powołała się na brak świadomości istnienia tego typu opłaty, fakt rozdysponowania otrzymanej ze sprzedaży kwoty pomiędzy dzieci oraz na b. niskie dochody, trudną sytuację życiową.

[...] złożyła również wniosek o częściowe umorzenie należności do wysokości 80% jej aktualnego wymiaru oraz o zawieszenie postępowania w sprawie rozłożenia należności na raty do czasu rozpoznania wniosku o częściowe umorzenie należności.

Organ I instancji połączył do łącznego rozstrzygnięcia obydwa wnioski. Następnie Burmistrz P. decyzją z dnia 15 lutego 2017 r. odmówił skarżącej częściowego umorzenia opłaty planistycznej oraz rozłożył jej spłatę na [...] raty miesięczne po [...] zł. Jako podstawę prawną decyzji organ powołał art.64 ust.1, art. 60 pkt 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2016, poz. 1870 dalej: u.f.p.).

W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżąca jest właścicielką [...] ha ziemi, ukończyła [...] lat, jest osobą schorowaną, o znacznym stopniu niepełnosprawności, cierpi na przewlekłą niewydolność serca, utrwalone migotanie przedsionków, kamicę pęcherzyka żółciowego i nerek, nadciśnienie tętnicze, otyłość, chorobę P. [...] otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł miesięcznie, zamieszkuje z córką [...] oraz zięciem [...] Nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego, sporadycznie korzysta z ich pomocy finansowej. Córka od ponad pół roku ma problemy zdrowotne, które uniemożliwiają jej prowadzenie działalności gospodarczej, obowiązki w tym zakresie przejął zięć. Z działalności gospodarczej córka i zięć osiągają dochody w wysokości około [...] zł miesięcznie. Córka korzysta ze świadczenia rehabilitacyjnego. Kwotę uzyskaną ze sprzedaży nieruchomości skarżąca rozdysponowała między dzieci.

Orzekając na skutek odwołania skarżącej SKO w S. decyzja z dnia 6 kwietnia 2017 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że stan zdrowia oraz sytuacja materialna skarżącej została należycie rozpoznane. Ustalone zostały wszystkie kwestie wymagane do podjęcia rozstrzygnięcia. Z treści odwołania wynika, że skarżąca nie podważa dokonanych przez organ I instancji ustaleń faktycznych, choć zarzuca pewne zaniechania w zakresie postępowania dowodowego oraz zbyt szeroki zakres badanych przez organ I instancji okoliczności.

Zdaniem organu II instancji zasadnicze znaczenie dla oceny sytuacji materialnej skarżącej ma ustalenie, że jest ona właścicielką nieruchomości składającej się z dwóch działek (o nr ewidencyjnych [...]), położonych w P. o łącznej powierzchni [...] ha. W świetle tego ustalenia, nie można w rozważaniach na temat materialnego położenia skarżącej odwoływać się tylko do jej bieżących dochodów i wydatków. Gdyby skarżąca dysponowała jedynie emeryturą w wysokości [...] zł miesięcznie oraz zasiłkiem opiekuńczym, to biorąc pod uwagę jej wiek, stan zdrowia i wydatki ponoszone na pokrycie niezbędnych potrzeb, występowałyby poważne wątpliwości, czy jest ona w stanie sprostać obowiązkowi zapłaty renty planistycznej. Jednak okoliczność posiadania wskazanego wyżej majątku, zwłaszcza, jeżeli weźmie się pod uwagę przeznaczenie terenów, na których leżą nieruchomości według zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zmienia ocenę w tym zakresie.

W ocenie SKO w S. brak jest podstaw do zawieszania postępowania o rozłożenie na raty należności do czasu rozpatrzenia wniosku skarżącej o jej częściowe umorzenie. W takich przypadkach prowadzone jest jedno postępowanie w sprawie wszystkich ulg w spłacie zobowiązania o charakterze publicznoprawnym. Rozdzielanie tych postępowań byłoby niezasadne z punktu widzenia przedmiotowej więzi obu rodzajów ulg oraz zasad ekonomii postępowania.

Organ odwoławczy podkreślił, że organ I instancji rozpatrzył wniosek skarżącej pod kątem wymienionych w art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017r., poz. 201 ze zm. dalej: O.p.) przesłanek i przedstawił swoją ocenę ich spełnienia. W swych rozważaniach brał, bowiem pod uwagę przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Umorzenie zaległości podatkowych jest instytucją nadzwyczajną. Rozpatrywanie ważnego interesu podatnika, będącego jedną z przesłanek udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności podatkowej, nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem podatnika o potrzebie umorzenia tej należności. Przeciwnie, przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika i że umorzenie należności podatkowych uzasadnione będzie jedynie w takich wypadkach, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które podatnik nie może mieć wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania. O istnieniu ważnego interesu podatnika świadczy m.in. utrata możliwości zarobkowania lub utrata majątku. W każdej sprawie wszczętej na wniosek podatnika w trybie art. 67a o.p., przesłanka ważnego interesu podatnika wymaga od organu ustalenia sytuacji majątkowej podatnika oraz skutków ekonomicznych, jakie wystąpiłyby w wyniku realizacji zobowiązania przez podatnika. Przepis art. 64 u.f.p. wskazuje, że rozstrzygnięcie w tym zakresie podejmowane jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. Świadczy o tym użyte w nim sformułowanie "właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może udzielać". Oznacza to, że nawet, gdy w sprawie występują okoliczności świadczące o spełnieniu określonych przepisami przesłanek, umożliwiających umorzenie kosztów egzekucyjnych, organ egzekucyjny może należność umorzyć albo odmówić jej umorzenia. Uznanie administracyjne nie wyraża się, bowiem w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy, ale w możliwości negatywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia, nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia. W sprawie Kolegium nie zaistniały przesłanki umorzenia należności, tj. za zastosowaniem ulgi nie przemawia ani ważny interes strony ani interes publiczny.

Uzasadniając oddalenie skargi [...] od powyższą decyzję WSA w Łodzi podkreśli, że okoliczności faktyczne, ustalone zostały przez organy zgodnie z wymogami art. 7, 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) i ocenione stosownie do dyspozycji art. 80 k.p.a. Organ, odmawiając skarżącej częściowego umorzenia należności z tytułu renty planistycznej nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Nie narusza ona również zasad uznania administracyjnego rozłożenie płatności renty na dwa lata na raty. Wysokość rat została zdeterminowana okresem spłaty. W tym przypadku również organ powołały się na ogólną sytuację majątkową skarżącej.

Sąd I instancji podniósł, że zarówno umorzenie należności, jak i rozłożenie ich na raty mieści się w ramach uznania administracyjnego. Organ może ale nie musi uwzględnić żądania strony. Organ ma jedynie obowiązek wszechstronnie prowadzić postępowanie i w sposób wyczerpujący ustalić okoliczności faktyczne sprawy, a następnie uzasadnić, czy dać prymat indywidualnemu interesowi strony, czy może uwzględniać interes społeczny. Organ powinien dokonać wyważenia tych interesów i zdecydować, który z nich zasługuje na większą ochronę. Badając słuszny interes strony przy rozważaniu obowiązków finansowych należy ustalić sytuację materialną strony.

Zdaniem WSA, organy prawidłowo rozpoznały łącznie wniosek skarżącej o rozłożenie należności na raty i o jej umorzenie. Takie procedowanie jest zgodne z zasadą ekonomiki procesowej, nie narusza przepisów prawa materialnego. Wniosek o zastosowanie każdej z tych ulg rozpoznaje ten sam organ, obydwa wnioski oparte są na tych samych przesłankach, organ musi poczynić tożsame ustalenia faktyczne, a wiec zmuszony byłby do prowadzenia zdublowanego postępowania wyjaśniającego. Tym samym brak jest podstaw do zawieszenia postępowania w sprawie wniosku o rozłożenie spłaty renty planistycznej na raty do czasu rozpoznania wniosku o jej umorzenie.

Sąd podał, że organ wystarczająco ustalił stan zdrowia skarżącej. Wyjaśnił też, że utrzymuje się ona z bardzo niskich dochodów, że jej bieżąca sytuacja materialna jest trudna. Skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W tej sytuacji, wobec odmowy udzielenia informacji przez zamieszkujących z [...] córkę i zięcia informacji o ich sytuacji dochodowej zaniechanie dalszego postępowania dowodowego w tym zakresie nie było uchybieniem, które mogło skutkować uchyleniem zaskarżonych rozstrzygnięć. Organy, bowiem nie zanegowały twierdzeń skarżącej o trudnej sytuacji materialnej.

W ocenie WSA, dla oceny możliwości zastosowania ulgi w spłacie opłaty planistycznej istotna jest ocena pełnego stanu majątkowego skarżącej, a nie tylko bieżących dowodów i wydatków. Trafnie organy wzięły pod uwagę, że skarżąca jest właścicielką kolejnych (nie objętych sprzedażą) nieruchomości w P., przeznaczonych pod zabudowę magazynową i produkcyjną. Chodzi tu o działki o nr ewidencyjnych [...] , ich powierzchnia wynosi [...] ha. W związku z powyższym skarżąca dysponuje majątkiem, z którego może uiścić zobowiązania wobec państwa, co prowadzi do wniosku, że jej stan finansowy pozwala na zapłatę renty planistycznej. Zasoby materialne w postaci jeszcze dwóch nieruchomości przeznaczonych pod zabudowę produkcyjną przesądzają o możliwości poniesienia kolejnych wydatków. Również fakt rozdysponowania pomiędzy dzieci kwoty uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości nie stanowi okoliczności usprawiedliwiającej zaniechanie pobrania opłaty planistycznej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła [...] wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie.

Zaskarzonemu orzeczeniu zarzucono

1. mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie art. 1 § 2 ustawy z dnia 30 września 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r. poz. 270 dalej: p.u.s.a.) oraz art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a., art. 6 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 67a o.p. poprzez brak kontroli legalności zaskarżonej decyzji administracyjnej w zakresie: ustalenia i rozważenia w sprawie okoliczności istotnych z punktu widzenia normy z art. 67a o.p. w połączeniu z całkowitym pominięciem rozpoznania przez Sąd orzekający zarzutu skarżącej podniesionego w tym przedmiocie w skardze na decyzję administracyjną, a w konsekwencji niepełne rozpoznanie sprawy i wydanie rozstrzygnięcia z pominięciem przesłanek określonych przywołanym przepisem (art. 67a o.p.) oraz wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku poprzez całkowity brak odniesienia się do zarzutu skarżącej, co w konsekwencji uniemożliwia dokonanie weryfikacji prawidłowości rozstrzygnięcia poczynionego przez Sąd rozpoznający sprawę;

2. mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie art. 1 § 2 p.u.s.a. oraz art. 134 p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a i art 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 62 k.p.a. wykładanym a contrario poprzez nieprawidłowo przeprowadzoną kontrolę legalności zaskarżonej decyzji administracyjnej polegającą na błędnym przyjęciu, że łączne rozpoznanie w jednym postępowaniu dwóch spraw tej samej strony - pierwszej z wniosku o rozłożenie należności na raty oraz drugiej z wniosku o częściowe umorzenie należności, odbyło się w sposób zgodny z art. 62 k.p.a., podczas gdy po myśli przywołanej regulacji brak jest możliwości łącznego rozpoznania kliku spraw tej samej strony w jednym postępowaniu. W omawianym zakresie sąd orzekający nie odniósł się również do argumentów popierających przedstawiony w skardze zarzut i nie wyjaśnił, na czym polegał błąd w rozumowaniu skarżącego, co stanowi istotny brak w treści uzasadnienia uniemożliwiający przeprowadzenie weryfikacji poprawności rozstrzygnięcia;

3. mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie art. 1 § 2 p. u. s. a. oraz art.134 p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 128 § 1 k.p.a. w zw. z art. 125 § 1 k.p.a. i art. 98 § 1 k.p.a., a także art. 15 k.p.a. poprzez nieprawidłowo przeprowadzoną kontrolę legalności zaskarżonej decyzji administracyjnej polegającą na błędnym uznaniu, za prawidłowe postępowanie przez organ administracji, całkowite zignorowanie wniosku strony o zawieszenie postępowania o rozłożenie opłaty planistycznej na raty, do czasu ostatecznego zakończenia postępowania w przedmiocie rozpoznania przez organ wniosku strony z dnia [...] grudnia 2016 r. o częściowe umorzenie rzeczonej należności, w sytuacji, gdy kwestia częściowego umorzenia należności miała znaczenie pierwotne w stosunku do wniosku o rozłożenie należności na raty oraz miała wpływ na ewentualną treść tej decyzji, a nadto zgodnie z przywołanymi przepisami procesowymi organ był zobligowany do wydania w tym zakresie stosownego postanowienia, czego z niewyjaśnionych przyczyn bezprawnie zaniechał. W omawianym zakresie sąd orzekający nie odniósł się również do argumentów popierających przedstawiony w skardze zarzut i nie wyjaśnił, na czym polegał błąd w rozumowaniu skarżącego, co stanowi istotny brak w treści uzasadnienia uniemożliwiający przeprowadzenie weryfikacji poprawności rozstrzygnięcia;

4. mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie art. 1 § 2 p.u.s.a. oraz art. 134 p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieprawidłowo przeprowadzoną kontrolę legalności zaskarżonej decyzji administracyjnej polegającą na błędnym uznaniu, iż organ administracji w sposób należyty uwzględnił przy wydawaniu rozstrzygnięcia słuszny interes obywatela (strony) i nie przekroczył granic swobody uznania administracyjnego, w sytuacji, gdy przyznana stronie ulga polegająca na rozłożeniu zobowiązania na miesięczne raty płatne przez okres dwóch lat, ma w istocie charakter iluzoryczny/pozorny, albowiem wysokość każdej z rat znacznie przekracza faktyczne możliwości płatnicze zobowiązanej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie powyższych zarzutów.

Skarżąca kasacyjnie zrzekła się przeprowadzenia rozprawy, a organ w przepisanym terminie nie zażądał jej przeprowadzenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a.

Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1536/11, LEX nr 1218336).

Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała.

W skardze kasacyjnej skarżąca podniosła zarzuty sformułowane w ramach obu podstaw kasacyjnych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzuty te są niezasadne.

Z postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów, które z uwagi na ich komplementarny charakter można i należy rozpatrzeć łącznie wynika, że spór w sprawie dotyczy kwestii prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 6 kwietnia 2017 r. w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty planistycznej. stwierdził, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem.

W sprawie zarzuty naruszenia przepisów postępowania sprowadzają się do nieprawidłowej kontroli, przez WSA legalności zaskarżonej decyzji administracyjnej w zakresie ustalenia i rozważenia w sprawie okoliczności istotnych z punktu widzenia normy art. 67a o.p. Natomiast zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. polegał na wytknięciu braku wskazania w uzasadnieniu orzeczenia stanu faktycznego, który został przyjęty przez Sąd I instancji jako podstawa faktyczna rozstrzygnięcia.

Przywołana regulacja art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. stanowi, że Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z przepisu tego jasno wynika, że uchylenie decyzji jest możliwe tylko wówczas, gdy naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Samo stwierdzenie w skardze kasacyjnej, że "naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik" nie jest wystarczające do tego, aby jednoznacznie uznać, że z takim naruszeniem mogliśmy mieć miejsce. Nieodzowne jest, bowiem nie tylko wskazanie, jakie przepisy postępowania podatkowego zostały naruszone, ale i wykazanie, że wytykane naruszenie taki wpływ mogło mieć.

Uzasadnienie tego zarzutu nie wskazuje nam, czego konkretnie zaskarżona decyzja nie wyjaśnia. Nie wskazuje, w jakim zakresie stan faktyczny sprawy został nienależycie wyjaśniony; czy też, dlaczego autor skargi kasacyjnej twierdzi, że w sprawie stan faktyczny został ustalony nieprawidłowo; nie wskazuje, jakie konkretnie dowody - oprócz powołania się na przekroczenie tzw. uznania administracyjnego - mogły wpłynąć na odmienne ustalenia faktyczne. Tym samym naruszenie wskazanego przepisu będzie miało miejsce wówczas, gdy kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie dostrzeże, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy postępowania, bądź odnajdując te błędy prawne niewłaściwie oceni ich wpływ na wynik sprawy administracyjnej, przy czym w obu wypadkach ta wadliwość w rozumowaniu Sądu musi mieć istotny wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej, aby można było na tej podstawie oprzeć skargę kasacyjną. Oznacza to, że gdyby organ nie naruszył przepisów proceduralnych, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja o innej treści. "Inne naruszenie przepisów postępowania", o jakim mowa w przytoczonej regulacji musi, zatem dotyczyć oceny konkretnych przepisów postępowania dokonanej przez sąd pierwszej instancji, nie może natomiast polegać na przekroczeniu granic uznania administracyjnego, czy też orzeczeniu wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego W sprawie brak, zatem skutecznego zarzutu naruszenia przepisów postępowania, obalającego przyjęty przez Sąd I instancji stan faktyczny sprawy. Tym samym zgodzić się należało, że ustalenia faktyczne, poczynione przez organy obydwu instancji, pozwalały na stwierdzenie, iż ustalony stan faktyczny, wobec braku jego skutecznego zakwestionowania, mógł stanowić podstawę rozstrzygnięcia.

W konfrontacji z przedstawionymi zarzutami skargi kasacyjnej oraz mając na uwadze poprawne pod względem konstrukcyjnym uzasadnienie zaskarżonego wyroku, za chybiony trzeba uznać zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Jako samodzielna podstawa kasacyjna zarzut w tym kształcie może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach:

1) gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i

2) gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy WSA nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania.

Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska Sądu, co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie wymogi i standardy prawne wynikające z art. 141 § 4 p.p.s.a. Nie można na jego podstawie natomiast kontrolować konkretnych merytorycznych ocen Sądu pierwszej instancji odnośnie poszczególnych ustaleń stanu faktycznego sprawy, albowiem przepis ten dotyczy składników, zakresu i kompletności uzasadnienia, nie zaś oceny dowodów stany faktycznego ustalonego w postępowaniu administracyjnym i przyjętego przez sąd administracyjny.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego zaznaczyć trzeba, że w niniejszej sprawie żądaniem Skarżącej była objęta zaległość dotycząca opłaty planistycznej. Podstawę prawną umorzenia takiej należności stanowi art. 67a § 1 pkt 3 o.p.., który przewiduje, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Zatem umorzenie zaległości podatkowej leży w zakresie uprawnień organu podatkowego, a nie obowiązku. Z tego względu przyznanie ulgi podatkowej odbywa się w ramach swobodnego uznania organu rozpatrującego stosowny wniosek. Oznacza to, że nawet w przypadku zaistnienia pozytywnych przesłanek umożliwiających umorzenie zaległości podatkowej (ważny interes podatnika lub interes publiczny), organ podatkowy nie ma obowiązku uwzględnienia wniosku podatnika i przyznania ulgi. Nie zwalnia to jednak organu podatkowego z obowiązku zebrania w sposób dokładny i wyczerpujący materiału dowodowego a następnie dokonania na jego podstawie oceny sytuacji skarżącego pod względem spełnienia przesłanek umożliwiających udzielenie ulgi podatkowej. Same zaś przesłanki - ważny interes podatnika i interes publiczny, mają charakter klauzul generalnych, których znaczenie pozostaje niedookreślone. Niemniej jednak z pojęciem ważnego interesu podatnika należy wiązać okoliczności o charakterze nadzwyczajnym, wyjątkowym, losowym, które uniemożliwiły spłatę zaległości podatkowej. Przy interpretacji przesłanki interesu publicznego należy natomiast uwzględnić wartości, które powinny być respektowane ze względu na potrzebę zapewnienia ładu społecznego, tj. sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej (tak L. Etel [w:] J. Brolik, R. Dowgier, L. Etel, C. Kosikowski, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Presnarowicz, W. Stachurski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Lex/el. 2013, komentarz do art. 22, wyrok NSA z 22 94 1999 r., SA/Sz 850/98, POP 2000, z. 6, poz. 168). Z racji przyjęcia przez ustawodawcę takiej konstrukcji przesłanek umorzenia zaległości podatkowej, sąd administracyjny dokonuje zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia z przepisami proceduralnymi, a więc sprawdza, czy materiał dowodowy został prawidłowo zgromadzony, czy wyciągnięte na jego podstawie wnioski są uzasadnione okolicznościami sprawy, czy wydane rozstrzygnięcie mieści się w granicach wyznaczonych przepisami ustawy. Sąd nie ma natomiast możliwości zmiany wyboru, jakiego organ dokonał wydając określone rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego. Autor skargi kasacyjnej postawił zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 67a o.p. (bez wskazania konkretnej jednostki redakcyjnej) również w ramach naruszenia przepisów postępowania, jednak pominął, że z uwagi na treść art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Sąd administracyjny, sprawuje, w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ta zaś została dokonana poprawnie. Nie można kontroli sądowoadministracyjnej postawić skutecznego zarzutu wadliwości, o jakiej mowa w skardze kasacyjnej.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że organy obu instancji rozpatrzyły wniosek skarżącej pod kątem przesłanek wymienionych w art. 67a o.p. i przedstawiły swoją ocenę ich spełnienia. W swych rozważaniach wzięto pod uwagę przesłanki tak ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego. Rozpatrywanie ważnego interesu podatnika, będącego jedną z przesłanek udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności podatkowej, nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem podatnika o potrzebie umorzenia tej należności. Przeciwnie, przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika i że umorzenie należności podatkowych uzasadnione będzie jedynie w takich wypadkach, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które podatnik nie może mieć wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania. O istnieniu ważnego interesu podatnika świadczy m.in. utrata możliwości zarobkowania lub utrata majątku. W każdej sprawie wszczętej na wniosek podatnika w trybie art. 67a o.p. przesłanka ważnego interesu podatnika wymaga od organu ustalenia sytuacji majątkowej podatnika oraz skutków ekonomicznych, jakie wystąpiłyby w wyniku realizacji zobowiązania przez podatnika.

Z kolei regulacja prawna przewidziana w art. 145 § 1 p.p.s.a. przesądza, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Tym samym Sąd administracyjny nie jest władny oceniać takich okoliczności jak zasady logiki i doświadczenia życiowego i w rezultacie pokrzywdzenie strony decyzją, czy też, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie WSA wskazał, że prawidłowo organ rozpoznał łącznie wniosek skarżącej o rozłożenie na raty i o umorzenie należności z tytułu opłaty planistycznej. Takie działanie organu jest zgodne z zasadą ekonomiki procesowej, nie narusza też przepisów prawa materialnego. Uszło uwadze autora skargi kasacyjnej, który zarzuca wadliwość takiego postępowania organu, że wniosek o zastosowanie każdej z tych ulg rozpoznaje ten sam organ, a z kolei oba wnioski oparte są na tych samych przesłankach. W rezultacie organ musi poczynić tożsame ustalenia faktyczne. Przyjmując tok rozumowania autora skargi kasacyjnej organ zmuszony byłby do prowadzenia zdublowanego postępowania wyjaśniającego, co jest sprzeczne z zasada ekonomiki procesowej oraz zasadą szybkości tego ostatniego.

Wbrew twierdzeniom kasatora nie został też naruszony art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a., w ramach, którego autor skargi kasacyjnej odwołał się do art. 7, 77 § 1 k.p.a. Przepis art. 77 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ustawodawca rozwija w ten sposób wskazaną w art. 7 k.p.a. zasadę prawdy materialnej, nakazując organom administracji publicznej z urzędu gromadzić a następnie rozpatrzyć dowody. W ocenie kasatora naruszenie powyższych przepisów polega na nieprawidłowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji polegającej na błędnym uznaniu, iż organ w sposób należyty uwzględnił słuszny interes obywatela (strony) i nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji dokonał kontroli legalności zaskarżonej uchwały przy uwzględnieniu powyższych zasad i kryteriów prawidłowo stosując normy prawa materialnego przez wyważenie słusznego interesu strony. Przy tym w rozstrzygnięciu organów, niewadliwie skontrolowanym przez WSA nie przekroczono granic swobody uznania administracyjnego. W szczególności Sąd I instancji skontrolował prawidłowość postępowania poprzedzającego wydanie uchwały i jej zgodność z art. 7, 77 § 1 k.p.a. W tym celu w szczególności poddał wnikliwej analizie uzasadnienie zaskarżonej decyzji, która pozwoliła na prześledzenie etapu oceny dowodów, toku rozumowania i wreszcie wnioskowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Nie jest też uzasadniony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., w ramach, którego kasator odwołał się do naruszenia art. 15, art. 98 § 1, art. 125 § 1, art. 128 § 1 k.p.a. Autor skargi kasacyjnej zakwestionował naruszenie zasady dwuinstancyjności polegające na błędnym uznaniu, że prawidłowe jest postępowanie polegające na niezawieszeniu postępowania w przedmiocie wniosku strony o rozłożenie należności na raty do czasu zakończenia postępowania w przedmiocie częściowego umorzenie należności. Pogląd ten jest wadliwy. Prawidłowo, bowiem organ rozpoznał łącznie wniosek o rozłożenie na raty oraz o umorzenie należności. Takie działanie jest zgodne z zasadą ekonomiki procesowej, nie narusza też przepisów prawa materialnego. Przyjmując za prawidłową tezę autora skargi kasacyjnej, o czym była już mowa wyżej, w sprawie prowadzone byłoby (zbytecznie0 zbieżne postępowanie administracyjne.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 p.p.s.a. podlegała oddaleniu.