Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1749/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2, ust. 3a
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par. 3 ust. 1 pkt 1, pkt 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1749/10 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 grudnia 2010r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Maja Chodacka (spr.), Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek, WSA Urszula Zięba, Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2010r., sprawy ze skargi M. T. i T. T., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 30 września 2008r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. określa, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżących koszty postępowania w kwocie 240 zł ( dwieście czterdzieści złotych).


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 13 listopada 2007r. skarżący M. T. i T. T., jako wspólnicy spółki cywilnej "L" zwrócili się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) o umorzenie należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, składek na Fundusz Pracy oraz odsetek za zwłokę. Wniosek o umorzenie uzasadnili brakiem możliwości spłaty zaległych należności. Skarżący wskazał także, od 2002r. terminowo opłaca składki na ZUS, a nadto żaden z jego 8 pracowników przez cały czas prowadzenia przez niego działalności gospodarczej nie przebywał na zwolnieniu lekarskim ani nie korzystał z żadnych świadczeń ZUS.

ZUS decyzją z dnia 22 lutego 2008r. odmówił skarżącym umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz odsetek za zwłokę.

W uzasadnieniu decyzji organ przywołując okoliczności faktyczne i podstawy prawne, na których oparł rozstrzygnięcie, stwierdził, iż skarżący są wspólnikami spółki cywilnej i prowadzą działalność gospodarczą od 1999r., są właścicielami samochodów. Na nieruchomości należącej do T.T., objętej księgą wieczystą [...] ustanowiono rzecz ZUS hipotekę przymusową kaucyjną do kwoty 69.000 zł oraz hipotekę zwykłą w kwocie 37.431,62 zł.

Zgodnie z dyspozycją art. 24 ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2007r. Nr 11, poz. 74 ze zm. – dalej jako "u.s.u.s.") wierzytelności zabezpieczone hipoteką nie ulegają przedawnieniu, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. W związku z powyższym Zakład ma możliwość egzekwowania należności z tytułu składek na ubezpieczenia.

W ocenie organu nie zachodzą także przesłanki umorzenia należności z tytułu składek w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s., kiedy to należności z tytułu składek mogłyby zostać umorzone pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zdaniem organu, ciężar wykazania przesłanek spoczywa na skarżących, a dokumentacja zebrana w sprawie nie wykazuje, że uregulowanie zadłużenia mogłoby pozbawić skarżących i ich rodzinę możliwości zaspakajania podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący posiadają źródło dochodów, bowiem nadal prowadzą przedmiotową spółkę cywilną. Oboje posiadają majątek ruchomy i nie deklarują korzystania z pomocy społecznej.

Organ równocześnie poinformował w treści decyzji, że istnieje możliwość spłaty zadłużenia z wykorzystaniem ulgi wskazanej w art. 29 ust. 2 u.s.u.s., tj. umowy ratalnej.

W złożonym przez skarżących do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (nazwanym odwołaniem), skarżący zwrócili się o umorzenie odsetek od nieopłaconych należności z tytułu składek, podnosząc, że w dniu 19 stycznia 2007r. zawarli umowę z ZUS o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i do dnia 26 września 2007r. dokonali spłat w łącznej kwocie 41.191,02 zł.

Decyzją z dnia 30 września 2008r. ZUS utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący prowadząc działalność gospodarczą od 1999r. nie dopełnili należycie ustawowego obowiązku opłacania przewidzianych prawem składek na ubezpieczenie społeczne, przez co doprowadzili do powstania zadłużenia.

Organ podkreślił, iż zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Dodatkowo w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. dopuszczono w uzasadnionych przypadkach umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikiem składek na te ubezpieczenia, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Do przesłanek uzasadniających umorzenie należności określonych w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 – dalej jako rozporządzenie) należą sytuacje:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego

rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego

nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu

składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia

działalności,

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad

przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego

możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż w stosunku do zaległości skarżących nie stwierdzono braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. W związku z tym istnieje możliwość dochodzenia roszczeń z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaległych odsetek, a co za tym idzie nie zostały spełnione przesłanki do umorzenia zadłużenia określone w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Jednocześnie stwierdzono, iż opłacenie składek na ubezpieczenie nie pozbawi skarżących możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych, bowiem nadal prowadzą firmę i nadal zatrudniają pracowników.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając:

- naruszenie przepisów prawa materialnego, a to § 3 ust. 1 rozporządzenia w związku z przepisem art. 28 ust. 3a u.s.u.s., poprzez błędne przyjęcie, że kontynuowanie prowadzenia działalności gospodarczej i dalsze zatrudnianie pracowników przez podmiot zobowiązany do zapłaty należności składkowych, stanowi negatywną przesłankę umorzenia zaległości z tego tytułu i co do zasady świadczy o tym, ze zapłata zaległej należności nie pozbawia zobowiązanych i ich rodzin możliwości zaspakajania niezbędnych potrzeb życiowych,

- naruszenie przepisów postępowania, a to w szczególności przepisów art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niedostateczne i nieadekwatne dla prawidłowego stosowania przepisów prawa materialnego zebranie, ustalenie i rozważenie okoliczności sprawy, a także niedostateczne przedstawienie motywów rozstrzygnięcia w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ w całości podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2009r. sygn. akt I SA/Kr 1592/08 oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd, jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał na przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s., oparty został na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., może, ale nie musi umorzyć zaległości. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie zaistniał żaden z ustawowych przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec skarżących. Zaległości te mogą być dochodzone w trybie postępowania egzekucyjnego, bowiem wierzytelności Zakładu zostały zabezpieczone hipoteką i nie ulegają przedawnieniu (po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia). Nie było zatem pozbawione podstaw twierdzenie organu, iż w takim stanie rzeczy nie sposób przyjąć, że istnieje stan całkowitej nieściągalności, zwłaszcza, gdy organ może prowadzić postępowanie egzekucyjne.

Oceniając sprawę pod kątem możliwości umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.) Sąd stwierdził, iż skarżący nie wykazali zaistnienia okoliczności, o których mowa w powołanych w tym zakresie przepisach rozporządzenia, albowiem uzyskują dochody i nadal prowadzą działalność gospodarczą. Nie wykazali przy tym by koszty utrzymania przewyższały ich możliwości zarobkowe. Dodatkowo, jak zostało wykazane, skarżący jest właścicielem nieruchomości zabezpieczonej hipoteką i ruchomości (samochodów), w związku z czym istnieje możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Sąd wskazał, iż w przedmiotowej sprawie organy skrupulatnie wyszczególniły i uzasadniły wszystkie okoliczności faktyczne, które ich zdaniem wykluczają możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a zatem w ramach swego uznania nie naruszyły zasady swobodnej oceny dowodów.

Skargą kasacyjną skarżący zaskarżyli powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wyrokiem z dnia 3 września 2010r. sygn. akt II GSK 745/09 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnymi w Krakowie oraz zasądził od ZUS rzecz skarżących kwotę 120 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na mocy przepisu § 1 pkt 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2008r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. Nr 163, poz. 1016).

Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) i rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, Sąd dopatrzył się naruszenia przepisów art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia oraz art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, skutkujących taką wadliwością zaskarżonej decyzji, która wymagała jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Działając zaś na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł o wyeliminowaniu z obrotu prawnego także decyzji poprzedzającej zaskarżoną decyzję, gdyż było to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy, której dotyczyła skarga.

Naczelny Sąd Administracyjny uchylając zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 kwietnia 2009r. sygn. akt I SA/Kr 1592/08 wyraził pogląd, iż Sąd I instancji nie dostrzegł, że wniosek o umorzenie skarżący oparli przede wszystkim na art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, nie podnosząc żadnej z okoliczności wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. jako podstawy dochodzenia umorzenia składek. Powyższe wynika ze skargi kasacyjnej oraz wprost z wniosku o umorzenie i wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a także ze skargi do sądu administracyjnego, gdy tymczasem zarówno organy, jak też Sąd I instancji koncentrowały się na podstawie umorzenia z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak też w postępowaniu sądowym skarżący, manifestując wolę kontynuowania prowadzonej działalności gospodarczej jako jedynego źródła utrzymania rodziny, powoływali trudną sytuację materialną. Jak podnosili w skardze, organy nie dokonały żadnych ustaleń faktycznych w zakresie dochodów wspólników, w szczególności nie ustaliły jak wygląda dochód w przeliczeniu na poszczególnych członków rodziny każdego ze skarżących, nie ustaliły też niezbędnych kosztów utrzymania skarżących i ich rodzin.

Zgodnie z art. 190 ustawy p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, tj. orzekający w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w treści uzasadnienia wyroku umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne znajduje podstawę prawną w u.s.u.s. oraz w rozporządzeniu. Jak stanowi art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład z uwzględnieniem ust. 2 – 4. Umorzenie należności z tytułu składek może nastąpić tylko w wypadku ich całkowitej nieściągalności, albo, w odniesieniu wyłącznie do ubezpieczonych będących płatnikami składek, w uzasadnionych przypadkach pomimo braku całkowitej nieściągalności. Przypadki, których stwierdzenie może uzasadniać umorzenie należności z tytułu składek ubezpieczeniowych przez Zakład określa przywołane wyżej rozporządzenie.

Decyzje wydawane na podstawie art. 28 ust. 2 i ust. 3a u.s.u.s. mają uznaniowy charakter, co wynika z treści uchwały Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2004 r. ( sygn. akt III UZP 6/04, OSNP 2004/16/285 ), w której stwierdzono, iż przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. zbudowany jest w oparciu o uznanie administracyjne, co oznacza, że decyzja w sprawie umorzenia należności ubezpieczeniowych przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzących w przypadku określonym w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. może lecz nie musi umorzyć zaległości. Podobnie wypowiadał się też Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z dnia 29 sierpnia 2007 r. sygn. akt II GSK 141/07 ), a także inne sądy administracyjne np. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ( wyrok z dnia 22 grudnia 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 2427/06 ).

Oparcie decyzji na konstrukcji swobodnego aktu administracyjnego tzw. uznania administracyjnego, oznacza, że organ administracji nie jest obowiązany do wydania jednoznacznej w treści decyzji w razie spełnienia czy zaistnienia ściśle określonych warunków (por. J. Boć, T. Kuta - Prawo administracyjne, PWN Warszawa 1984 ). Podjęcie rozstrzygnięcia w oparciu o uznanie administracyjne (dyspozycja przepisu stanowiącego podstawę aktu swobodnego skonstruowania jest m.in. przy użyciu wyrażenia "organ może") stanowi skorzystanie z uprawnienia administracji do ukształtowania w danej sprawie i w danym stanie faktycznym skutków prawnych w ramach pewnej swobody zakreślonej przepisem prawa materialnego oraz w ramach obowiązujących reguł procesowych. Innymi słowy, działając w ramach swobodnego uznania, organ administracji ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia w określonym stanie faktycznym. Powyższe nie oznacza, że organ, korzystając z możliwości działania na zasadzie uznania administracyjnego, może podejmować decyzje w sposób dowolny, tzn. wedle schematu: jeżeli można rozstrzygnąć na korzyść strony, lecz nie ma takiego obowiązku, to żądania nie uwzględnia się przy jednoczesnym braku wyczerpującego wyjaśnienia wszystkich przesłanek takiego działania.

Organ administracji, podejmując decyzję w oparciu o uznanie administracyjne, ma obowiązek zgodnie z art. 7 k.p.a. wyważyć słuszny interes strony i interes publiczny, co prowadzi do wniosku, iż zasadniczo, w przypadku gdy nie sprzeciwia się temu interes publiczny, organ powinien podjąć decyzje na korzyść strony postępowania. Rozważenie obu interesów, tj. słusznego interesu strony postępowania i interesu publicznego, który w sprawach o umorzenie składek ubezpieczeniowych musi być akcentowany szczególnie wyraźnie, znaleźć powinno wyraz w uzasadnieniu decyzji, tak aby umożliwić kontrolę instancyjną, a następnie ewentualną kontrolę sądową rozstrzygnięcia opartego na uznaniu administracyjnym. Podkreślić należy, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia szczególnie wnikliwego przeanalizowania wymagają wskazywane przez wnioskującego o umorzenie okoliczności wskazujące na ciężkie skutki materialne spłaty zadłużenia.

W przedmiotowej sprawie organy ponownie rozstrzygając sprawę powinny dostrzec, iż wniosek o umorzenie skarżący oparli przede wszystkim na art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, nie podnosząc żadnej z okoliczności wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. jako podstawy dochodzenia umorzenia składek. Tymczasem organy, koncentrowały się na podstawie umorzenia z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. W toku postępowania administracyjnego, skarżący, manifestując wolę kontynuowania prowadzonej działalności gospodarczej jako jedynego źródła utrzymania rodziny, powoływali trudną sytuację materialną, tymczasem organy nie dokonały żadnych ustaleń faktycznych w zakresie dochodów wspólników, w szczególności nie ustaliły jak wygląda dochód w przeliczeniu na poszczególnych członków rodziny każdego ze skarżących, nie ustaliły też niezbędnych kosztów utrzymania skarżących i ich rodzin.

Stosownie do przepisu § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zważywszy na treść normatywną tego przepisu, podstawę faktyczną dla odmowy umorzenia należności składkowych stanowi ocena stanu majątkowego i rodzinnego płatnika składek i ustalenie, że dalsza spłata należności z tytułu zaległych składek nie spowoduje ciężkich skutków, o których w tym przepisie mowa, przy czym fakt kontynuowania przez wnioskującego o umorzenie należności z tytułu składek działalności gospodarczej i zatrudniania pracowników nie może stanowić podstawy uznania, iż w sprawie nie zachodzą okoliczności, o których stanowi cytowany przepis.

Organy w prowadzonym postępowaniu w ogóle nie ustaliły średnich miesięcznych dochodów skarżących oraz koniecznych, niezbędnych wydatków na utrzymanie rodziny oraz nie dokonały, w świetle takich ustaleń, decydującego dla możliwości zastosowania § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia oceny, jak ze względu na skutki, do których odnosi się ten przepis, przedstawiałaby się możliwość spłaty zadłużenia przez skarżących. Uwzględniając szczególny charakter postępowania w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek i uznaniowy charakter decyzji w tym przedmiocie, stwierdzić należy, iż właśnie z tych względów postępowanie wyjaśniające w takich sprawach organy powinny prowadzić szczególnie starannie, z wykluczeniem stosowania przez organ zachowań automatycznych, którym sprzyja niewątpliwie specyfika umorzenia należności jako instytucji stosowanej wyjątkowo (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2009 r. sygn. akt II GSK 884/08, wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 10 stycznia 2006 r. sygn. akt III AUa 2617/04 ).

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku, podjęciu decyzji zbudowanej w oparciu o uznanie administracyjne towarzyszy konieczność wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu strony. Powyższe dokonuje się na podstawie stanu faktycznego ustalonego w oparciu o zebrane i ocenione dowody. Brak jest podstaw do stwierdzenia, że przy wydaniu decyzji opartej na zasadzie swobodnego uznania nie doszło do naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów, jeżeli albo części koniecznych dowodów nie przeprowadzono, albo nie poddano analizie z punktu widzenia przesłanek zawartych w przepisie stanowiącym podstawę decyzji, tak jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie.

W przypadku domagania się umorzenia należności z tytułu ubezpieczenia społecznego na podstawie art. 28 a usus. i § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia organ zobowiązany jest dokonać oceny istnienia przesłanek umorzenia na tej podstawie, mając na uwadze wszakże, iż ciężar udowodnienia okoliczności wskazujących na stan majątkowy i sytuację rodzinną obciąża zainteresowanego wnioskodawcę (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2009 r. sygn. akt II GSK 34/07 ). Jak wynika z akt administracyjnych, organ w niniejszej sprawie nie stwierdził niewywiązania się skarżących z obowiązku udowodnienia okoliczności istotnych dla wyniku sprawy.

Organy ponownie rozpoznając sprawę uwzględnią dokonaną wykładnię prawa i na podstawie dokonanych w toku postępowania ustaleń rozważą istnienie okoliczności, o których mowa w przepisie art. 28a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c oraz art. 152 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na koszty te składa się wynagrodzenie adwokata.