Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, sygn. akt Uw 6/88
Trybunał Konstytucyjny
Data orzeczenia: 1988-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Hasła tematyczne: Transport
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 2
journal: Dz.U. 1985 nr 22 poz. 98
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym.
article: art. 41 pkt 8, art. 42 ust. 2
journal: Dz.U. 1976 nr 7 poz. 36
law: Obwieszczenie Przewodniczącego Rady Państwa z dnia 16 lutego 1976 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej uchwalonej przez Sejm Ustawodawczy w dniu 22 lipca 1952 r.
article: art. 140
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 9 ust. 3
journal: Dz.U. 1961 nr 53 poz. 297
law: Ustawa z dnia 27 listopada 1961 r. o transporcie drogowym i spedycji krajowej.
article: par. 16 ust. 1 pkt 2 lit. "b" i "d"
journal: Dz.U. 1972 nr 34 poz. 234
law: Rozporządzenie Ministrów Komunikacji i Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 31 lipca 1972 r. w sprawie krajowego transportu drogowego.
Teza: 1. Przepisy par. 16 ust. 1 pkt 2 lit. "b" i "d" rozporządzenia Ministrów Komunikacji oraz Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 31 lipca 1972 r. w sprawie krajowego transportu drogowego /Dz.U. nr 34 poz. 234; zm. Dz.U. 1973 nr 2 poz. 20, Dz.U. 1974 nr 23 poz. 139 i nr 40 poz. 238, Dz.U. 1975 nr 31 poz. 168, Dz.U. 1977 nr 30 poz. 124, Dz.U. 1981 nr 11 poz. 56, Dz.U. 1982 nr 25 poz. 185, Dz.U. 1986 nr 3 poz. 21 i nr 13 poz. 75, Dz.U. 1987 nr 27 poz. 153, Dz.U. 1988 nr 18 poz. 126/ są niezgodne z art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 listopada 1961 r. o transporcie drogowym i spedycji krajowej /Dz.U. nr 53 poz. 297; zm. Dz.U. 1984 nr 53 poz. 272/;

2. Ustala trzymiesięczny termin, licząc od dnia doręczenia niniejszego orzeczenia, w którym powinna zostać usunięta niezgodność przepisów par. 16 ust. 1 pkt 2 lit. "b" i "d" wymienionego rozporządzenia Ministrów Komunikacji oraz Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 31 lipca 1972 r. z art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 listopada 1961 r. o transporcie drogowym i spedycji krajowej; w wypadku nieusunięcia tej niezgodności przepisy par. 16 ust. 1 pkt 2 lit. "b" i "d" tracą moc z upływem tego terminu.

TEZY

1. Przepisy par. 16 ust. 1 pkt 2 lit. "b" i "d" rozporządzenia Ministrów Komunikacji oraz Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 31 lipca 1972 r. w sprawie krajowego transportu drogowego /Dz.U. nr 34 poz. 234; zm. Dz.U. 1973 nr 2 poz. 20, Dz.U. 1974 nr 23 poz. 139 i nr 40 poz. 238, Dz.U. 1975 nr 31 poz. 168, Dz.U. 1977 nr 30 poz. 124, Dz.U. 1981 nr 11 poz. 56, Dz.U. 1982 nr 25 poz. 185, Dz.U. 1986 nr 3 poz. 21 i nr 13 poz. 75, Dz.U. 1987 nr 27 poz. 153, Dz.U. 1988 nr 18 poz. 126/ są niezgodne z art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 listopada 1961 r. o transporcie drogowym i spedycji krajowej /Dz.U. nr 53 poz. 297; zm. Dz.U. 1984 nr 53 poz. 272/;

2. Ustala trzymiesięczny termin, licząc od dnia doręczenia niniejszego orzeczenia, w którym powinna zostać usunięta niezgodność przepisów par. 16 ust. 1 pkt 2 lit. "b" i "d" wymienionego rozporządzenia Ministrów Komunikacji oraz Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 31 lipca 1972 r. z art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 listopada 1961 r. o transporcie drogowym i spedycji krajowej; w wypadku nieusunięcia tej niezgodności przepisy par. 16 ust. 1 pkt 2 lit. "b" i "d" tracą moc z upływem tego terminu.


UZASADNIENIE

Utrata mocy obowiązującej aktu normatywnego następuje wskutek uchylenia tego aktu albo upływu czasu, na który został ustanowiony. Uchylenie może obejmować cały akt normatywny lub jego część, a więc niektóre przepisy lub nawet tylko ich fragmenty.

Utrata mocy obowiązującej całego aktu normatywnego przed wydaniem orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny powoduje zawsze umorzenie postępowania na podstawie art. 4 ust. 2 powołanej ustawy o Trybunale Konstytucyjnym.

Natomiast utrata mocy obowiązującej aktu normatywnego w części spowoduje taki skutek tylko wtedy, jeżeli uchylenie obejmuje te przepisy tego aktu, które stanowiły przedmiot zarzutów podniesionych przez organ lub podmiot inicjujący postępowanie przed Trybunałem. Zmiany aktu normatywnego polegające na uzupełnieniu jego treści lub wprowadzeniu innych zwrotów, które nie dokonują usunięcia kwestionowanej niezgodności aktu prawnego, nie stanowią przeszkody do rozpoznania sprawy i wydania orzeczenia.

Obowiązkiem Trybunału Konstytucyjnego jest w takim wypadku zbadanie, czy podniesione zarzuty są zasadne i czy dokonana zmiana kwestionowanego aktu normatywnego doprowadziła do jego legalności. Celem postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym jest bowiem ustalenie istnienia lub nieistnienia zgodności prawa, a w tym drugim wypadku - doprowadzenia do zgodności prawa.

Zgodnie z konstytucyjną konstrukcją rozporządzenia, wynikającą z art. 41 pkt 8 i art. 42 pkt 2 Konstytucji PRL, warunkiem dopuszczalności rozporządzenia jest, aby zawarta w nim regulacja wynikała z upoważnienia ustawy i ustanowiona została w celu jej wykonania.

Warunkiem konstytucyjności rozporządzenia jest także stwierdzenie, że wydane ono zostało nie tylko zgodnie z przepisami ustawy, w której ma podstawę, lecz także z wszystkimi innymi aktami ustawodawczymi regulującymi bezpośrednio lub pośrednio zawartą w nim materię.

Ustawa z dnia 27 listopada 1961 r. o transporcie drogowym i spedycji krajowej w art. 9 ust. 1 ogranicza prawo osób fizycznych - właścicieli środków transportu do korzystania z tych rzeczy zgodnie z ich społeczno-gospodarczym przeznaczeniem i pobierania z nich dochodów, gdyż dopuszcza podjęcie przez te osoby zarobkowego transportu drogowego tylko wtedy, gdy państwowe przedsiębiorstwa transportu publicznego nie mogą w pełni zaspokoić istniejących na danym obszarze lokalnych potrzeb transportowych, przy czym w wypadku takim pierwszeństwo w tym względzie przysługuje przedsiębiorstwom transportowym spółdzielczym i branżowym.

Powyższe unormowanie, nawiązujące do przewidzianego w art. 140 Kc określenia przez ustawę granic korzystania z rzeczy i pobierania z niej dochodów, ma charakter wyczerpujący. Wymieniona ustawa nie zawiera bowiem innych przepisów ograniczających prawo osób fizycznych - właścicieli środków transportu - do korzystania z tych rzeczy i pobierania z nich dochodów. Nie upoważnia również innych organów do wprowadzania podobnych ograniczeń w drodze aktów wykonawczych.