Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 164/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 207 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 572
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędzia NSA Julia Szczygielska Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Leśniowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 28 lipca 2016 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy reaktywacji studenta na stacjonarne studia II stopnia oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] Dziekan Wydziału [...] na podstawie art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.) , art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 – Kodeks Postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) i § 44 ust. 4 Regulaminu studiów w Uniwersytecie [...] – Uchwały nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] z dnia [...] marca 2015 r. oraz Uchwały Rady [...] Uniwersytetu [...] odmówił G. M. (dalej: skarżący) reaktywacji na stacjonarne studia [...] stopnia na kierunek [...] w [...] w roku akademickim 2015/2016.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że skarżący decyzją Dyrektora [...] z dnia [...] marca 2012 r. został skreślony z listy studentów studiów stacjonarnych [...] stopnia na kierunku [...], z powodu niezaliczenia w terminie egzaminu dyplomowego. Poinformowano go o zachowaniu prawa do złożenia pracy i zdania egzaminu dyplomowego do 30 września 2014 r. Skarżący nie składał odwołania od decyzji.

Pismem z dnia 1 października 2014 r. skarżący wystąpił z prośbą o wskazanie trybu w jakim mógłby ukończyć studia magisterskie na kierunku, na tej samej lub innej specjalności. Studentowi udzielono żądanej informacji podając, że z uwagi na duże różnice programowe, formalna reaktywacja byłaby faktycznie realizacją całego programu studiów, tym samym byłoby to studiowanie wynikające z ponownej rekrutacji.

Skarżący, pismem, przekazanym organowi w dniu 23 października 2014 r. zatytułowanym "odwołanie", wniósł o reaktywację na kierunku [...] i jednocześnie odwołał się od decyzji dziekana Wydziału. Kolejnym pismem z dnia 31 sierpnia 2015 r. wystąpił o reaktywację na specjalności [...]. W odpowiedzi udzielono mu informacji o braku możliwości reaktywacji na wybranej specjalności i konieczności wskazania na jaką, istniejącą, specjalność będzie się reaktywował, zgodnie z wpisem dziekana z dnia 2 września 2015 r. na piśmie skarżącego. Skarżący przekazał, że prawdopodobnie zaniecha ubiegania się o reaktywację, na obecnie istniejącą specjalność.

Pismem z dnia 18 września 2015 r. skarżący odwołał się od "decyzji" dziekana z dnia [...] września 2015 r. Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. dziekan nie wyraził zgody na reaktywację. W uzasadnieniu podał, iż taką decyzję wydano z uwagi na istotne zmiany w programie kształcenia.

Skarżący pismem z dnia 4 grudnia 2015 r. złożył oświadczenie, że wycofuje złożoną skargę z dnia 17 listopada 2015 r. oraz odwołanie z dnia 18 września 2015 r. od decyzji dziekana w sprawie odmowy na reaktywację i wniósł o nierozpoznanie sprawy i o wycofanie pism z akt.

Skarżący odwołał się od decyzji dziekana z dnia [...] listopada 2015 r. pismem z dnia 14 grudnia 2015 r.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...], Rektor Uniwersytetu [...] na podstawie art. 138 §1 pkt. 1 kpa w zw. z art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym, oraz § 44 ust. 4 Uchwały Nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] w sprawie Regulaminu studiów w Uniwersytecie [...] z dnia [...] marca 2015 r. utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r. odmawiającą reaktywacji skarżącego na stacjonarne studia [...] stopnia na kierunek [...] w [...] w roku akademickim 2015/2016.

W uzasadnieniu organ II instancji stwierdził, że zgodnie z przebiegiem studiów regulaminowo skarżący powinien skończyć studia [...] stopnia w 2010 roku, dwukrotnie powtarzając pracownię magisterską (2010/2011 i 2012/2013). Następnie po zaliczeniu pracowni magisterskiej, ale ze względu na niezłożenie pracy dyplomowej i egzaminu magisterskiego, został skreślony z listy studentów z przysługującym prawem do złożenia pracy i egzaminu dyplomowego do 30 września 2014 r., o czym został poinformowany. Po upływie tego terminu skarżący mógł ukończyć studia składając wniosek o reaktywację z jednoczesną realizacją różnic programowych wskazanych przez Dziekana Wydziału.

W związku z wprowadzeniem Krajowych Ram Kwalifikacji (KRK) oraz uatrakcyjnianiem oferty [...] ([...]) początkowo zawieszono specjalność [...], na której skarżący studiował, a następnie z dniem 1 października 2014 r. nastąpiła jej likwidacja zgodnie z Zarządzeniem Rektora U[...] Nr [...]. W związku z tym zaproponowano skarżącemu reaktywację na aktualnie istniejące i prowadzone specjalności z koniecznością realizacji różnic ze względu na wystąpienie znaczących zmian programów, które zaistniały wraz z wprowadzeniem KRK.

Skarżący nie skorzystawszy z propozycji Dziekana Wydziału [...] dotyczącej reaktywacji na aktualnie istniejące i prowadzone specjalności odwołał się do Rektora Uniwersytetu [...], który podtrzymał rozstrzygnięcie Dziekana i nie wyraził zgody na reaktywację na studia (specjalność), która nie jest prowadzona przez Wydział.

W ocenie organu odwoławczego ustalonej w rezultacie zbadania stanu faktycznego sprawy, w tym także okoliczności podnoszonych przez skarżącego w toku prowadzonego postępowania, decyzja Dziekana była zasadna.

Skargę na powyższą decyzję wniósł skarżący. Jego zdaniem, zgodnie z art. 70 ust. 4 Prawa o Szkolnictwie Wyższym, Rektor winien uchylić decyzję niezgodną z Ustawą i Regulaminem Studiów. Skarżący podkreślił, że decyzja podjęta przez Organ I instancji narusza Regulamin Studiów Uniwersytetu [...] oraz ustawę Prawo o Szkolnictwie Wyższym, gdyż według Regulaminu Studiów, prawo do wznowienia nie jest kwestią uznaniową, a odmowa wznowienia jest możliwa tylko w szczególnych przypadkach. Zdaniem skarżącego w danej sytuacji, Regulamin Studiów Uniwersytetu praktycznie nie dopuszcza możliwości odmowy wznowienia w prawach studenta. Aby decyzja odmowna mogła zostać podjęta, zgodnie z § 44 ust. 4 Regulaminu Studiów, potrzebne jest wystąpienie sytuacji, określonej uchwałą rady wydziałowej. Tymczasem Rada Studium [...] nie określiła, w drodze uchwały, takiego katalogu, ponadto organ ten nie jest Radą Wydziału (lecz jednostki międzywydziałowej), a ponieważ Regulamin Studiów nie wspomina o tym, by prawo do podjęcia takiej uchwały przysługiwało również radom jednostek międzywydziałowych, więc organ ten nawet nie miał prawa takiej uchwały podjąć.

Ponadto, zdaniem skarżącego, wyznaczenie daty złożenia pracy magisterskiej na 30 września 2014 r. odbyło się ze złamaniem postanowień Regulaminu Studiów. Ostatni semestr studiów magisterskich został zaliczony przezeń w lutym 2012. Zgodnie z § 44 ust.6 Regulaminu Studiów termin złożenia pracy dyplomowej powinien zostać wyznaczony na dwa lata od uzyskania ostatniego zaliczenia, a więc na ostatni dzień lutego 2014. Tym samym powinien uzyskać możliwość uzupełnienia różnic programowych przed uchwaleniem likwidacji jego kierunku kształcenia, oraz otrzymania nowego terminu złożenia pracy dyplomowej. Oznacza to, iż dyrektor [...] (dalej A) dopuścił się złamania obowiązujących zapisów Regulaminu Studiów, a tym samym jest winien utraty możliwości ukończenia studiów. Stąd już niedaleko do roszczeń odszkodowawczych studenta wobec uczelni (por. M. Chałupka, "Studenci: skreślenie czy przeoczenie", "Rzeczpospolita" z 31 maja 2008 roku), a podjęcie przez Rektora decyzji, która uniemożliwia naprawienie szkody przez powstałe uchybienia, oznacza działanie na szkodę uczelni, a tym samym złamanie art. 64 ust. 3 Prawa o Szkolnictwie Wyższym, obligującej Rektora do uchylenia decyzji Dziekana, jako niezgodnej z ważnym interesem uczelni.

Zdaniem skarżącego, obydwa organy prowadzące postępowanie, konsekwentnie uchylają się od udzielenia informacji na temat przyczyn podejmowanych przez siebie decyzji, obowiązującego stanu prawnego, formułując uzasadnienia nie odpowiadają na tezy i pytania strony, posługują się ogólnikowymi i lakonicznymi stwierdzeniami. Taki stan, jego zdaniem, poważnie narusza zasady postępowania administracyjnego, w szczególności art. 6 i 11, oraz 140 kpa, wymagające pogłębiania wiedzy prawnej i odniesienia się do wszystkich zarzutów i tez strony.

Zdaniem skarżącego wyjaśnienia udzielone przez Rektora były również niewystarczające. Udzielono mu pewnych informacji na temat stanu faktycznego i prawnego sprawy, jednakże w większości ograniczały się one do przytoczenia powszechnie znanych faktów. Natomiast w żaden sposób nie odniósł się do tezy, iż uchwalenie likwidacji specjalności nie musi być związane z zakazem jej ukończenia, oraz do zakwestionowania ograniczenia lub braku możliwości dokończenia studiów na jego specjalizacji. Rektor, uzasadniając decyzję odmowną, nie przytoczył żadnych aktów prawnych, które stanowiły przesłankę do podjęcia decyzji niekorzystnej dla strony. Z kolei próbował usprawiedliwić Dziekana, twierdząc, iż złożona została "propozycja" przejścia na inną specjalność. Uważa takie tłumaczenie za niedostateczne, gdyż Rektor nie powinien powoływać się, na akt, który nie jest przedmiotem niniejszego postępowania, w dodatku został wydany nieprawidłowo, gdyż poza ramami formalnymi decyzji administracyjnej. W dodatku, dziekan nie podał żadnych przesłanek, którymi kierował się, udzielając wspomnianej "propozycji". Sytuacja taka znamionuje zakomunikowanie jedynie swojej woli, a nie uzasadnienie faktyczne decyzji. Wszystkie te fakty każą przypuszczać, iż obydwa organy nie zapoznały się ze stanem prawnym, by móc ustosunkować się do kwestii, na ile akt likwidacji profilu (specjalności) kształcenia wpływa formalnie, na sytuację osób studiujących, ograniczając lub uniemożliwiając jej ukończenie.

Kolejnym zarzutem sformułowanym przez skarżącego było to, że jego zdaniem obydwie decyzje zostały podjęte wbrew interesowi prywatnemu i społecznemu. Sytuacja taka wymaga podania silnych przesłanek prawnych lub organizacyjnych. Tymczasem ani organ I, ani II instancji nie były w stanie ich podać. Trzeba to zaznaczyć, iż wprawdzie to dziekan Wydziału [...] decyduje o reaktywacji w prawach studenta, ale to dyrektor [...] określa dorobek studenta, oraz wyznacza różnice programowe (por. załącznik do Regulaminu Studiów dla [...]). Tym samym, w przypadku, kiedy Dyrektor [...] zdecyduje, iż dotychczasowy dorobek studenta wystarcza do zaliczenia programu studiów w całości, bez konieczności realizacji zajęć dydaktycznych, fakt braku prowadzenia tych zajęć na danym profilu i poziomie kształcenia pozostaje bez znaczenia. Ponadto Dyrektor może zdecydować o wyznaczeniu przedmiotów zamiennych. Tym samym, zdecydowanie o braku możliwości ukończenia studiów przez Dziekana Wydziału [...] jest zbyt pochopne, i nie znajduje uzasadnienia w stanie faktycznym.

Wszystkie te fakty, zdaniem skarżącego, wskazują, iż mamy do czynienia z decyzją o charakterze arbitralnym i dowolnym. Nie narusza ona wprawdzie ważnego przepisu prawa powszechnego (oprócz art. 70 Prawa o Szkolnictwie Wyższym, które jednakże odnosi się do Regulaminu Studiów), ale nie spełnia ogólnych kryteriów decyzji administracyjnej. Organy Uczelni nie dopełniły wszystkich starań, by określić stan faktyczny i prawny sprawy. Świadczy o tym w szczególności lakoniczność uzasadnienia zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji, a także brak wskazania, jakimi przesłankami kierowały się przy podejmowaniu decyzji, oraz brak ustosunkowania się do twierdzeń wnioskodawcy. Wydana została decyzja wbrew interesowi społecznemu i indywidualnemu, a także wewnętrznym regulacjom Uczelni. Pomimo to, organy nie potrafiły poprzeć jej istotnymi przesłankami o charakterze formalnym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 28 lipca 2016 r. skarżący podtrzymując skargę dodatkowo podał, że skoro Rada Wydziału na podstawie § 44 ust. 4 Regulaminu Studiów nie ustaliła katalogu przypadków, w których Dziekan mógł odmówić reaktywacji to z tego wynika, że prawdopodobnie, w ogóle nie mógł podjąć takiej decyzji. Skarżący zarzucił także naruszenie § 47 ust. 7 Regulaminu przez to, że wznowienie studiów może nastąpić na zasadach określonych w tej części regulaminu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. nr 153) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji ( innego aktu lub czynności ) z przepisami prawa materialnego , które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego , regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia.

Wiążące przy tym są przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. nr 718), dalej: ppsa, tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze wskazane kryterium legalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny, po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych, nie znalazł podstaw do stwierdzenia zasadności zarzutu naruszenia prawa w rozpoznawanej sprawie, mimo rozważenia, że Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa).

Warto w tym miejscu odnotować treść wypowiedzi skarżącego przez Sądem w dniu rozprawy. Stwierdził on, że skoro Rada Wydziału na podstawie § 44 ust. 4 Regulaminu Studiów nie ustaliła katalogu przypadków, w których Dziekan mógł odmówić reaktywacji. To z tego wynika, że prawdopodobnie, w ogóle nie mógł podjąć takiej decyzji. Żadna uchwała nie została podjęta.

W związku z tym stwierdzić należy, że na podstawie art. 161 ust. 1 Prawa o Szkolnictwie Wyższym oraz § 15 ust. 2 pkt 5 Statutu Uniwersytetu [...] Senat Uniwersytetu [...] w dniu [...] marca 2015 podjął uchwałę nr [...] w sprawie Regulaminu Studiów w Uniwersytecie [...]. Uchwała ta, w § 44 ust. 4 postanowiła, że Rada Wydziału może ustanowić katalog przypadków, w których dziekan może odmówić zgody na reaktywację w prawach studenta.

Z tego postanowienia uchwały nie sposób wyprowadzić takiego wniosku jak to uczynił skarżący na rozprawie przed Sądem. Rada Wydziału mogła, a nie musiała ustalić takiego katalogu. Skoro go nie ustaliła nie można z tego powodu czynić zarzutu zwłaszcza organowi orzekającemu. W takim przypadku na nim spoczął obowiązek ustalania każdorazowo, w ustalonych okolicznościach faktycznych, czy zgodzić się na reaktywację w prawach studenta czy tej zgody odmówić, jak to się stało w rozważanym przypadku.

W rozpatrywanej sprawie okolicznością niesporną jest, że skarżący był studentem Uniwersytetu [...] na kierunku [...] w [...]. Skarżący, jako student Wydziału [...], został skreślony z listy studentów studiów stacjonarnych [...] stopnia na kierunku [...] decyzją Dyrektora [...] z dnia [...] marca 2012 r., z powodu niezaliczenia w terminie egzaminu dyplomowego. Studenta poinformowano o zachowaniu prawa do złożenia pracy i zdania egzaminu dyplomowego do dnia 30 września 2014 r. Skarżący nie składał odwołania od tej decyzji.

Niesporne w sprawie jest także to, że Zarządzeniem Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] października 2014 r. nr [...] zlikwidowano określone specjalności na stacjonarnych studiach [...] stopnia na kierunku [...] Wydziału [...] i Wydziału [...] Uniwersytetu [...], w tym [...] na którym to kierunku studiował skarżący.

W odpowiedzi na pismo skarżącego z dnia 1 października 2014 r. zaproponowano skarżącemu reaktywacje na aktualnie istniejących i prowadzonych specjalnościach z koniecznością realizacji różnic ze względu na wystąpienie znacznych zmian programów.

Skarżący jednak nie skorzystał z propozycji Dziekana dotyczącej reaktywacji, ponieważ nie wskazał specjalizacji jaka by mu odpowiadała.

Toteż należy zgodzić się z organem orzekającym, że skoro skarżący nie określił jaką specjalność chciałby reaktywować, a uczelnia nie prowadzi wcześniejszej specjalności, którą skarżący studiował ([...]) to fakty te uniemożliwiły wydanie przez organ zgody na reaktywację albowiem bez określenia się skarżącego co do specjalizacji dziekan nie mógł określić modułów zajęć do uzupełnienia wraz z terminami zaliczenia.

Sąd w całości podzielił stanowisko obu organów orzekających w rozpatrywanej sprawie, jako zgodne z prawem.

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących podjęcia decyzji bez wskazania podstawy prawnej oraz wbrew interesowi prywatnemu i społecznemu ze względu na nie podanie przesłanek prawnych lub organizacyjnych, co zdaniem skarżącego narusza art. 6 i 11 oraz 140 kpa, Sąd w całości podzielił stanowisko organu odwoławczego zawarte w odpowiedzi na skargę. Organy orzekając w sprawie podały taka podstawę i wyjaśniły powody wydania decyzji, o czym była mowa w części wstępnej uzasadnienia.

Skarga nie może być uwzględniona, ponieważ wyniki oceny przeprowadzonego postępowania i stanowisko organów nie dają podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art.145 ppsa – tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego należało orzec jak w sentencji