Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 274/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.42 a
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak, Sędzia NSA Beata Cieloch, Protokolant Janusz Bielski, po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej V. [...] S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 września 2011 r. sygn. akt I SA/Po 471/11 w sprawie ze skargi V. [...] S.A. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 14 kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wykreślenia z rejestru zastawów skarbowych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od V. [...] S.A. z siedzibą w W. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 29 września 2011 r., sygn. akt I SA/Po 471/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę V. S.A. w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 14 kwietnia 2011 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wykreślenia z rejestru zastawów skarbowych.

Rozstrzygnięcie powyższe zapadło w następującym stanie faktycznym.

W dniu 9 sierpnia 2007 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. ustanowił zastaw skarbowy na pojeździe marki RENAULT MASTER, nr rejestracyjny [...], rok produkcji 2005, nr nadwozia [...], w celu zabezpieczenia zobowiązań podatkowych I.Z. Następne wpisy o ustanowieniu zastawów na tym samym pojeździe dokonywane były w dniach 10 sierpnia 2007r. oraz 12 czerwca 2008 r. odpowiednio na wniosek Prezydenta Miasta O. oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O.

W dniu 31 grudnia 2009r. do organu pierwszej instancji wpłynął (nadany dnia 28 grudnia 2009 r.) wniosek V. S.A. (dalej: skarżący, bank) o wykreślenie z rejestru zastawów skarbowych wpisu o ustanowieniu zastawu na ww. ruchomości. Bank poinformował, iż użytkownikiem samochodu jest I. Z., natomiast pojazd stanowi w całości własność Banku. Wskazano, że zgodnie z § 8 pkt 2a umowy kredytu udzielonego przez bank na zakup przedmiotowego samochodu warunek przewłaszczenia ziścił się w dniu 16 kwietnia 2006r., ponadto ruchomość ta stała się własnością banku na mocy § 8 pkt 2b umowy kredytu w momencie wydania prawomocnego orzeczenia uprawniającego do wszczęcia egzekucji. W załączeniu przekazano kopię umowy kredytu nr [...] z 25.01.2006r. udzielonego I. Z. oraz wyciąg z ksiąg bankowych.

Decyzją z 26 lutego 2010 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O, odmówił wykreślenia wpisu.

W wyniku odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w P., decyzją z dnia 2 czerwca 2010 r., uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 26 lutego 2010r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W treści uzasadnienia wskazał na konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego w celu zbadania, w jakim dniu Bank powziął wiadomość o ustanowieniu zastawów skarbowych. Istotą sprawy było ustalenie faktu - czy miało to miejsce w dniu 8 czerwca 2009 r. - jak wskazuje pismo Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy, czy 18 grudnia 2009 r., jak wskazuje Bank.

W celu uzupełnienia materiału dowodowego sprawy oraz dokonania ostatecznych ustaleń co do zachowania spornego terminu określonego w art. 42a ustawy z dnia 29 sierpnia 2009 r. Ordynacja podatkowa ( t.j. Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60, ze zm.; zwana dalej: O.p.). Organ podatkowy pierwszej instancji zastosował procedurę przesłuchania świadków powołanych spośród pracowników strony oraz organu samorządu terytorialnego. Zwrócił się także do Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy Delegatura Śródmieście - Ewidencja Pojazdów o przekazanie imiennych danych pracownika odpowiedzialnego za poinformowanie przedstawiciela Banku o przedmiotowym zastawie skarbowym.

W związku z powyższym do organu pierwszej instancji wpłynęło z Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy Delegatura Śródmieście pismo wraz z uwierzytelnioną za zgodność kopią potwierdzenia danych z naniesioną notatką "poin. o zastawie 08.06.09 podinspektor D.C." sporządzoną wg nadawcy w dniu 8 czerwca 2009 r. Następnie przesłuchano ww. świadka – D.C. oraz pracownika Banku – J. B.

Zeznania pracownika Banku nie potwierdziły twierdzeń skarżącego o powzięciu przez niego wiadomości o istnieniu zastawu dopiero 18 grudnia 2009 r., a wobec braku złożonych przeciwdowodów nie została obalona moc dowodowa dokumentu urzędowego. Wobec powyższego Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku o wykreślenie wpisu zastawu skarbowego na przedmiotowym pojeździe i wydał w dniu 10 stycznia 2011r. decyzję odmawiającą wykreślenia wpisu z rejestru zastawów skarbowych.

Dyrektor Izby Skarbowej w P., po zapoznaniu się z odwołaniem oraz aktami przedmiotowej sprawy wydał w dniu 14 kwietnia 2011 r. decyzję, którą utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Na powyższe rozstrzygnięcie strona złożyła w dniu 20 maja 2011 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu:

1) błąd w ustaleniach stanu faktycznego, mający wpływ na wydanie zaskarżonych decyzji, poprzez zaniechanie ustalenia, że powzięcie wiadomości przez skarżącą o ustanowieniu zastawu skarbowego miało miejsce w dniu 18 grudnia 2009 r., tymczasem okoliczność ta wynika z przedłożonego przez skarżącą materiału dowodowego,

2) naruszenie art. 41 § 1 O.p., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i ustanowienie zastawu skarbowego na ruchomości należącej do skarżącej, tymczasem zastaw skarbowy mógł być ustanowiony na wszystkich będących własnością I. Z. oraz stanowiących współwłasność łączną I. Z. i jego małżonki rzeczach ruchomych oraz zbywalnych prawach majątkowych,

3) naruszenie art. 42a § 1 O. p., poprzez jego niezastosowanie, polegające na braku wykreślenia z rejestru zastawów skarbowych wpisów dotyczących przedmiotowej ruchomości, mimo udowodnienia okoliczności, że obciążony zastawem skarbowym pojazd w dniu jego ustanowienia nie stanowił własności I. Z.,

4) naruszenie art. 122 w związku z art. 187 § 1 i art. 191 O. p., mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niewyjaśnienie w sprawie zaistniałych okoliczności faktycznych i przyjęcie, że powzięcie wiadomości przez skarżącą o ustanowieniu zastawu skarbowego miało miejsce w dniu 8 czerwca 2009r. mimo, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie dowodzi tego twierdzenia,

5) naruszenie art. 64 Konstytucji RP - poprzez uniemożliwienie ochrony prawa podmiotowego jakim jest własność, mimo ustalenia stanu niezgodnego z prawem swobodnego, w granicach przepisami prawa, dysponowania ruchomością przez skarżącą.

Sąd pierwszej instancji uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zdaniem Sądu wykładnia art. 42 a § 1 i 2 O. p. prowadzi do wniosku, iż ustawodawca przewidział szczególną procedurę prowadzącą do wykreślenia zastawu skarbowego, w przypadku gdy rzecz lub prawo obciążona takim zastawem nie stanowiła własności osoby zobowiązanej do zapłaty lub odpowiadającej za zaległości podatkowe. W przypadku gdy wniosek o wykreślenie zastawu został złożony po upływie 7 dni od dnia, w którym osoba powołująca się na swoje prawo własności powzięła wiadomość o ustanowieniu zastawu, wykreślenie go nie jest możliwe (por. m.in. wyrok WSA w Lublinie I SA/Lu 618/06, wyrok WSA w Krakowie I SA/Kr 811/10).

W ocenie Sądu organ podatkowy trafnie ustalił, iż Bank powziął wiadomość o obciążeniu przedmiotowego samochodu zastawem już w dniu 8 czerwca 2009 r. Potwierdzają to zeznania przesłuchanych w sprawie świadków – D.C., a także pracownika Banku – J.B., który wskazał na okres wakacyjny 2009r. Wskazuje na to także treść pisma z Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy Delegatura Śródmieście wraz z uwierzytelnioną za zgodność kopią potwierdzenia danych z naniesioną notatką "poin. o zastawie 08.06.09 r.". Jeśli zatem skarżący o ustanowieniu zastawu dowiedział się dnia 8 czerwca 2009 r., natomiast z wnioskiem o wykreślenie wpisu z rejestru zastawów skarbowych zwrócił się w dniu 28 grudnia 2009 r., rację ma organ odwoławczy, iż nastąpiło to z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 42a O.p. Skarżący nie twierdził, aby kiedykolwiek występował o jego przywrócenie.

Sąd uznał także, że organ podjął wszystkie niezbędne starania celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz właściwie rozpatrzył zgromadzony materiał dowodowy, który ocenił - w ocenie Sądu w sposób uzasadniony, co czyni bezzasadnym zarzut naruszenia art. 122, 187 § 1, 191 O. p.

W skardze kasacyjnej skarżący na podstawie na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), zaskarżonemu wyrokowi zarzucam naruszenie:

1. art. 141 § 4 p.p.s.a., polegającego na przedstawieniu stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i oddalenie skargi poprzez zaniechanie ustalenia - mimo treści art. 122 O. p.- że powzięcie wiadomości przez skarżącego o ustanowieniu zastawu skarbowego miało miejsce w dniu 18 grudnia 2009 r., tymczasem okoliczność ta wynika wprost z przedłożonego przez skarżącego materiału dowodowego,

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i oddalenie skargi mimo naruszenia przez organ w toku postępowania art. 41 § 1 O.p., polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu i ustanowieniu zastawu skarbowego na ruchomości należącej do skarżącego tymczasem, zastaw skarbowy mógł być ustanowiony na wszystkich będących własnością I. Z. oraz stanowiących współwłasność łączną I. Z. i jego małżonki rzeczach ruchomych oraz zbywalnych prawach majątkowych,

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i oddalenie skargi mimo naruszenia przez organ w toku postępowania art. 42a § 1 O.p., poprzez jego niezastosowanie, polegające na-braku wykreślenia z rejestru zastawów skarbowych wpisów dotyczących przedmiotowej ruchomości, mimo udowodnienia okoliczności, że obciążony zastawem skarbowym pojazd marki Renault Master nr rej. [...] o nr nadwozia [...] w dniu jego ustanowienia nie stanowił własności I. Z.,

4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i oddalenie skargi mimo naruszenia przez organ w toku postępowania art. 122 w związku z art. 187 § 1, art. 191 O. p. mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niewyjaśnienie w sprawie zaistniałych okoliczności faktycznych i przyjęcie, że powzięcie wiadomości przez skarżącą o ustanowieniu zastawu skarbowego miało miejsce w dniu 8 czerwca 2009 r. mimo, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie dowodzi tego twierdzenia.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest niezasadna.

Na wstępie przypomnieć należy, że przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej przeprowadzonej przez Sąd pierwszej instancji nie było postępowanie w przedmiocie ustanowienia – wpisania zastawu do rejestru zastawów skarbowych. Do Sądu pierwszej instancji zaskarżona została, wydana na podstawie art. 42a § 2 O.p., ostateczna decyzja administracyjna o odmowie wykreślenia wpisu zastawu z rejestru zastawów skarbowych.

Na podstawie art. 42a § 1 O.p.: Wykreślenie wpisu z rejestru zastawów skarbowych następuje, jeżeli rzecz lub prawo obciążone zastawem skarbowym w dniu jego ustanowienia nie stanowiły własności podatnika, płatnika, inkasenta, następcy prawnego lub osoby trzeciej odpowiadającej za zaległości podatkowe. Wniosek o wykreślenie wpisu składa się w terminie 7 dni od dnia, w którym osoba powołująca się na swoje prawo własności powzięła wiadomość o ustanowieniu zastawu. Zgodnie z art. 42a § 2 O.p. w sprawie wykreślenia wpisu z rejestru zastawów skarbowych w przypadku określonym w § 1 wydaje się decyzje.

Pismem nadanym w dniu 28 grudnia 2009 r. skarżący wszczął tryb prawny wykreślenia wpisu z rejestru zastawów skarbowych określony w art. 42a O.p. Przywołana regulacja prawna przewiduje dwie przesłanki wykreślenia wpisu zastawu z rejestru zastawów skarbowych. Pierwszą z nich jest własność prawa lub rzeczy obciążonej zastawem przysługująca w dniu jego ustanowienia. Drugą przesłanką jest złożenie wniosku o wykreślnie wpisu w terminie 7 dni od dnia, w którym osoba powołująca się na swoje prawo własności powzięła wiadomość o ustanowieniu zastawu. Podkreślić należy, że z treści przytoczonego powyżej zdania drugiego art. 42a § 1 O.p. nie wynika wymóg, aby wiadomość o ustanowieniu zastawu powołujący się na swoje prawo do przedmiotu zastawu uzyskał od organu podatkowego.

Z ustaleń i ocen skontrolowanego przez Sąd pierwszej instancji postępowania administracyjnego wynika, że skarżący po raz pierwszy powziął wiadomość o ustanowieniu zastawu, wokół wykreślenia którego toczony jest spór w sprawie, w dniu 8 czerwca 2009 r., na podstawie pisma Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy – Delegatura Śródmieście. Niezbędny zakres przeprowadzonych w tym przedmiocie dowodów oraz ich rozważenie w granicach i bez przekroczenia swobodnej ich oceny zostały zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku spełniającym w analizowanym przedmiocie dostatecznie przesłanki i standardy art. 141 § 4 p.p.s.a. Przedstawione w tym zakresie zarzuty naruszenia art. 122, art. 187 § 1, art. 191 O.p. i związany z nimi zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. są zasadniczo tylko ogólnikowe, tym bardziej że skarga kasacyjna nie wskazuje żadnych nie rozważonych przez organy podatkowe i Sąd pierwszej instancji dowodów, na podstawie których ustalić by można zasadnie inną prawnie znaczącą datę powzięcia przez skarżącego widomości o ustanowieniu zastawu. W sytuacji, w której skarżący w dniu 8 czerwca 2009 r. został powiadomiony o ustanowieniu zastawu, kolejna informacja w tym przedmiocie udzielona przez organ podatkowy pismem z dnia 9 grudnia 2009 r. nie miała już znaczenia prawnego. Jak bowiem powyżej wskazano - przepis art. 42a § 1 O.p. nie zawiera w swej treści wymogu, że wiadomość o ustanowieniu zastawu pochodzić może wyłącznie od organu podatkowego. W tym stanie rzeczy wniosek skarżącego złożony został po upływie terminu, zachowanie którego konstytuuje przesłankę dopuszczalności jego uwzględnienia.

Z tych powodów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.