Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2888/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 302 ust. 1 pkt 1, art. 303 ust. 1, art. 348, art. 351
journal: Dz.U. 2017 poz 2206
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Groński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Szymańska, asesor WSA Anna Sidorowska-Ciesielska, Protokolant spec. Iwona Hoga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2019 r. ze skargi V.B. i R.F. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. znak : [...]; 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz V.B. i R.F. solidarnie kwotę 831 (ośmiuset trzydziestu jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Komendant Placówki Straży Granicznej w [...]decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. znak: [...] zobowiązał do powrotu V.B. oraz jej małoletniego syna R.F. w terminie 30 dni, od dnia doręczenia decyzji oraz zakazał ponownego wjazdu na: - terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 1 roku od dnia wykonania decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu określonego w decyzji, w przypadku braku informacji o wykonaniu decyzji; - terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 3 lat od dnia wykonania decyzji, na wypadek, jeżeli w terminie określonym w decyzji cudzoziemcy nie opuszczą terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przekroczą lub będą usiłowali przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa.

Organ administracji stwierdził, że wobec stron nie zachodzą okoliczności z art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, gdy decyzji o zobowiązaniu do powrotu nie wydaje się, w szczególności nie zachodzą przesłanki do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany.

Strona złożyła odwołanie od powołanej decyzji do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...]sierpnia 2018 r. znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy ustalił, że V.B. po raz ostatni przyjechała do Polski 24 października 2015 r. przez przejście graniczne [...] na podstawie wizy nr [...] wydanej w celu odwiedzin u rodziny lub przyjaciół (C/02 ważnej od 16 października 2015 r. do 11 grudnia 2015 r.). W dniu 28 września 2017 r. podczas przesłuchania cudzoziemka oświadczyła, że podstawą przyjazdu i wydania wizy była uroczystość chrztu jej siostrzeńca, jednakże do chrztu nie doszło.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców ustalił również, że V.B. przebywała w Polsce już wcześniej, tj. w latach 1998-2001, na podstawie zezwoleń na zamieszkanie na czas oznaczony. Na terytorium Polski urodziły się dzieci cudzoziemki: R.F. (ur. [...]) oraz I.F. (ur. [...].). Kolejny raz o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w Polsce V.B. ubiegała się w 2006 r. Wówczas decyzją z dnia [...]czerwca 2006 r. Wojewoda [...] udzielił cudzoziemce zezwolenia na pobyt czasowy do dnia 28 czerwca 2008 r. z uwagi na pozostawanie w związku małżeńskim z obywatelem polskim (ww. osoba obecnie nie żyje).

Jak wskazał organ odwoławczy, z zeznań strony złożonych 28 września 2017 r. wynika, że w 2003 r. wraz z dziećmi powróciła do [...], ponieważ partner stosował wobec niej przemoc. W kraju pochodzenia przebywała do zimy 2005 r., kiedy to ponownie przyjechała wraz z dziećmi do Polski i ponownie zamieszkała z partnerem. W 2007 r. po raz kolejny wróciła wraz z dziećmi do [...]. Od tego czasu do 24 października 2015 r. V.B. wraz dziećmi przebywała w kraju pochodzenia. W dniu 8 grudnia 2015 r. wystąpiła do Wojewody [...] o udzielenie jej zezwolenia na pobyt czasowy w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 187 pkt 6 i 7 ustawy o cudzoziemcach. Wskazując przyczyny opuszczenia kraju pochodzenia podniosła, że do Polski przyjechała wraz z dwójką małoletnich dzieci: R.F. oraz I.F. , a jej przyjazd motywowany był chęcią zapewnienia dzieciom bezpiecznego środowiska domowego. Podniosła, że w [...] mieszkali z ojcem jej dzieci, który stosował wobec niej przemoc domową, co bardzo negatywnie odbijało się na dzieciach. Syn i córka bali się ojca, dlatego nie chcą wracać do [...]. W Polsce zaś cudzoziemka ma zapewnioną pomoc i wsparcie emocjonalne najbliższej rodziny, bowiem mieszkają tutaj: jej siostra z synem, matka i ojciec. V.B. oświadczyła, że jej dzieci bardzo szybko odnalazły się w polskich realiach. Oboje urodzili się na terytorium Polski, gdzie przebywała w latach 1997 - 2001. Kolejny ich pobyt w Polsce miał miejsce w 2006 roku, co pozwoliło córce na ukończenie pierwszej klasy w polskiej szkole, a synowi zerówki. Obecnie dzieci uczęszczają do polskiej szkoły i na co dzień posługują się biegle językiem polskim. Nawiązały tu przyjaźnie, polubiły swoją szkołę i osiągają bardzo dobre wyniki w nauce. Strona dołączyła do akt opinię o uczniu, z której wynika, że jej syn bardzo szybko zaadaptował się w nowej klasie. Uczęszcza regularnie na lekcje, chętnie bierze udział w zajęciach nieobowiązkowych, systematycznie korzysta ze szkolnej biblioteki i bierze czynny udział w życiu klasy i szkoły. Podała, że także córka poczyniła ogromne postępy od czasu przyjazdu do Polski i bardzo dobrze zintegrowała się w środowisku szkolnym. Stwierdziła, że przebywając w bezpiecznym środowisku domowym, z dala od przemocy, dzieci radzą sobie zdecydowanie lepiej w Polsce niż w [...].

Jak dalej wskazał organ odwoławczy, Wojewoda [...]decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. znak: [...] odmówił udzielenia cudzoziemce zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z kolei Szef urzędu do Spraw Cudzoziemców, po rozpatrzeniu odwołania V.B., decyzją z dnia [...]lipca 2017 r. znak: [...]utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Następnie, odwoławszy się do przepisów ustawy o cudzoziemcach, organ drugiej instancji stwierdził, że V.B. przebywa wraz z małoletnim synem R.F. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisom, tj., nie posiada dokumentów uprawniających do pobytu na tym terytorium. Skonstatował też, że z ustaleń faktycznych wynika, iż wobec strony nie zachodzą okoliczności z art. 302 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, czy z art. 303 ust. 2 tej ustawy wyłączające stosowanie art. 302 ust. 1 pkt 1.

Dalej Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców przywołał treść art. 303 ust. 1

pkt 1-13 ustawy o cudzoziemcach. Następnie zaś, w kontekście przesłanki niedopuszczalności zobowiązania cudzoziemca do powrotu określonej w art. 303 ust. 1 pkt 2 tej ustawy (cudzoziemiec przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany lub zachodzą przesłanki do ich udzielenia), przywołał treść art. 348, art. 349 i art. 351, określające warunki udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych i zgody na pobyt tolerowany.

Organ drugiej instancji stwierdził, że V.B. nie legitymuje się wizami, czy innymi tytułami pobytowymi uwzględnionymi w art. 303 ust. 1 pkt 1-3 i 5-7 ustawy o cudzoziemcach. W sprawie nie zachodzą także okoliczności, o którym mowa w art. 303 ust. 1 pkt 4, 8-13 ustawy o cudzoziemcach. Ponadto cudzoziemce nie udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany.

Następnie, odnosząc się do przesłanki określonej w art. 303 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 348 ustawy, mając na uwadze warunki udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, a dotyczące praw gwarantowanych w Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, organ odwoławczy wyjaśnił, że art. 2-8 Konwencji nie nakładają na państwo ogólnego obowiązku poszanowania dokonanego przez cudzoziemców wyboru kraju, w którym chcieliby oni mieszkać, pracować, leczyć się, uczyć itd. Konwencja nie gwarantuje prawa do wjazdu i pobytu cudzoziemca w kraju goszczącymi i jest to stanowisko ugruntowane w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ponadto w odniesieniu do przesłanki określonej w art. 348 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wskazał, że uznanie, iż decyzja o zobowiązaniu do powrotu może naruszać art. 2 do 7 (czy ewentualnie inne) Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności jest uwarunkowane stwierdzeniem zindywidualizowanego, skonkretyzowanego zagrożenia naruszeniem określonych praw.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wywiódł, że w trakcie przesłuchania w dniu 28 września 2017 r. V.B. nie przedstawiła wiarygodnych informacji, czy dowodów mogących stanowić o zagrożeniu jej zdrowia lub życia w przypadku powrotu do kraju. Co więcej, wskazała, że nie obawia się, iż po powrocie do kraju pochodzenia zagrożone może być jej prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, mogłaby zostać poddana torturom, nieludzkiemu, poniżającemu traktowaniu albo karaniu. Pouczona o możliwości złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej strona odpowiedziała, że nie chce składać takiego wniosku. W odwołaniu strona nie dostarczyła dowodów mogących stanowić o zmianie tego stanu rzeczy i zaistnieniu zagrożenia praw, o których mowa w art. 348 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Wskazała co prawda, że po powrocie do [...] i ukończeniu przez jej syna R.F. 18 lat, zostanie on powołany do wojska i może być wysłany w niebezpieczne regiony kraju, jednakże w ocenie organu odwoławczego, kwestia ewentualnego powołania jej syna do wojska, czy też związanej z tym możliwości wysłania w rejon [...], gdzie dochodzi do incydentalnych potyczek pomiędzy armia ormiańską, a azerską, nie stanowi podstawy do objęcia go ochroną humanitarną.

W ocenie organu odwoławczego, w przypadku syna cudzoziemki – R.F. można mówić jedynie o niepotwierdzonym w żaden sposób domniemaniu zagrożenia. Obawy V.B. związane z powrotem syna do [...] i powołaniem go do wojska są bowiem czysto hipotetyczne, nie poparte żadnymi obiektywnymi zdarzeniami. Organ zaznaczył, że sama ogólna obawa przed powołaniem do służby wojskowej, czy też udziałem w działaniach o charakterze militarnym, nie są przesłankami skutkującymi udzieleniem zgody na pobyt humanitarny na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Dalej Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców przypomniał, że zainteresowana wyjechała z [...] do Polski ostatni raz 24 października 2015 r., na podstawie ważnego armeńskiego dokumentu podróży oraz polskiej wizy wydanej w celu odwiedzin rodziny lub przyjaciół, typ C/02. Cudzoziemka przyjechała więc do Polski w celu odwiedzin, które zrealizowała. W kraju pochodzenia znajdowało się przed przyjazdem centrum życiowe zarówno strony, jak też jej dzieci. Zainteresowana oświadczyła, że w przypadku otrzymania decyzji o zobowiązaniu do powrotu wróci do [...] gdyż, nie czuje się tam prześladowana, nie obawia się o swoje życie, zdrowie i bezpieczeństwo.

W ocenie organu odwoławczego postępowanie dowodowe nie wykazało, aby w sprawie zachodziła okoliczność z art. 348 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Brak jest podstaw do stwierdzenia, aby w kraju pochodzenia cudzoziemki zagrożone było w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności jej lub jej dzieci prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, mogliby oni zostać poddani torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, mogliby być zmuszeni do pracy, lub być pozbawieni prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarani bez podstawy prawnej.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców zauważył, że wprawdzie cudzoziemka podczas przesłuchania stwierdziła, iż w Polsce widzi lepszą przyszłość dla swoich dzieci, a także że łatwiej jest tutaj o pracę, jednakże gorsza sytuacja ekonomiczna w kraju pochodzenia nie jest równoznaczna z naruszeniem praw chronionych w Konwencji.

Zdaniem organu drugiej instancji materiał dowodowy nie wskazuje, aby w przypadku powrotu przez cudzoziemkę i jej dzieci do kraju pochodzenia istniało zindywidualizowane ryzyko naruszenia ich praw gwarantowanych art. 2-7 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Powyższe ustalenia uzasadniają stwierdzenie, iż strona nie spełnia przesłanki udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych określonej przez art. 348 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach.

Z kolei dokonując oceny, czy zobowiązanie do powrotu naruszyłoby prawo cudzoziemca do życia rodzinnego, czy prywatnego, organ wskazał, że należy wziąć pod uwagę skutki, jakie wiążą się z wydaniem decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Zauważył również, że zaskarżona decyzja rozstrzyga wprawdzie o zobowiązaniu do powrotu, jednak orzeczony zakaz ponownego wjazdu do Polski nie jest bezterminowy - wynosi bowiem jeden rok. Ewentualna ingerencja w prawo, o którym mowa w art. 8 Konwencji nie ma zatem charakteru bezterminowego.

W ocenie organu odwoławczego zobowiązanie do powrotu V.B. nie naruszy jej prawa do życia rodzinnego, a także prywatnego w rozumieniu przepisów powołanej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wywiódł, że z zeznań cudzoziemki wynika, iż posiada w Polsce rodzinę, tj. matkę, siostrę oraz siostrzeńca, z kolei w [...] przebywa jej ojciec, nie jest w związku nieformalnym z obywatelem RP, posiada w Polsce dwoje dzieci (których ojcem jest obywatel [...]) - małoletniego syna R. i pełnoletnią córkę I.. Cudzoziemka wraz z dziećmi uzyskała prawo wjazdu na terytorium Polski i pobytu tu wyłącznie na skutek uzyskanej wizy wydanej w celu odwiedzin rodziny, lub przyjaciół. Strona przyjechała do Polski z [...] w październiku 2015 r. Przed przyjazdem do Polski w kraju pochodzenia zamieszkiwali i prowadzili życie rodzinne i prywatne przez okres ośmiu lat, tam też znajdowało się ich centrum życiowe, cudzoziemka wykonywała pracę zarobkową, a dzieci kontynuowały naukę w ormiańskiej szkole.

W ocenie organu odwoławczego V.B., wjeżdżając do Polski nie miała realnych podstaw, aby spodziewać się legalizacji pobytu. W momencie wyjazdu strona, a także jej dzieci, nie byli w istotny sposób związani z Polską. Jedyna kwestia, jaka ich łączyła z naszym krajem, to fakt, że zamieszkiwali tutaj rodzice cudzoziemki i jej siostra z synem. Reszta rodziny strony mieszka natomiast w [...].

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wskazał, że właśnie ze względu na obecność matki i siostry w Polsce otrzymali wizę typu C w celu odwiedzin i musieli zdawać sobie sprawę, że próba rozpoczęcia przez nich tutaj życia rodzinnego, a także prywatnego, w tym podjęcie i kontynuowanie tu nauki przez dzieci, jest od samego początku zagrożona, niepewna i w związku z tym nie mogli spodziewać się, że będzie mogło one w zgodzie z prawem być kontynuowane. Dodatkowo z okoliczności faktycznych dotyczących wjazdu i pobytu cudzoziemki i jej dzieci na terytorium Polski wynika, iż strona od początku nie była zainteresowana jedynie odwiedzinami przebywającej tu rodziny, a uzyskanie przez nią wizy miało na celu umożliwienie wjazdu do Polski z zamiarem stałego pobytu tutaj. Dlatego też w ocenie organu odwoławczego, dzieci cudzoziemki zostały zapisane do szkoły, a strona podjęła tu nielegalną pracę. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców podniósł przy tym, że V.B. nie jest osobą, która wymaga pomocy, czy też opieki innych osób, gdyż jest osobą zdrową. Jej matka wraz z jej siostrą prowadzą w Polsce samodzielne gospodarstwo domowe, a cudzoziemka, jak wynika z zeznań, wraz z dziećmi, samodzielne prowadzi gospodarstwo domowe, zasilane głównie z dochodów osiąganych przez stronę z nielegalnej pracy.

Powyższe okoliczności uzasadniały zdaniem organu drugiej instancji stwierdzenie, że V.B. i małoletni syn R.F. oraz pełnoletnia córka I.F. nie posiadają z Polską więzi, które byłyby na tyle silne, czy trwałe, aby uznać ich zobowiązanie do powrotu za nieuzasadnioną ingerencję w prawa do życia prywatnego chronione powołaną Konwencją. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców nadmienił, że formułując powyższe stanowisko uwzględnił również dołączone do sprawy kopie dokumentów dotyczących nauki dzieci na terytorium Polski.

Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu V.B. i małoletniego syna nie prowadzi do rozdzielenia rodziny. Cudzoziemcom nie został nadany status uchodźcy, czy udzielona ochrona uzupełniająca. Córka strony z racji osiągnięcia pełnoletności jest objęta osobnym postępowaniem, jednakże bez względu na jego rozstrzygnięcie cała rodzina może powrócić do kraju pochodzenia.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców doszedł też do wniosku, że brak jest podstaw do stwierdzenia, iż konieczność wyjazdu przez cudzoziemkę oraz małoletniego syna do kraju pochodzenia naruszyłaby prawa dziecka, określone w Konwencji o prawach dziecka, w stopniu istotnie zagrażającym rozwojowi psychofizycznemu. Przypomniał, że cała rodzina została zobowiązana do powrotu, a zatem nie istnieje ryzyko pozbawienia małoletniego syna strony kontaktu z matką i jej opieką, co mogłoby wpłynąć niekorzystnie na ich rozwój psychofizyczny. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wskazał, że dla najlepszego zabezpieczenia interesów dziecka organy musiały mieć przede wszystkim na uwadze, aby nie doszło do rozdzielenia matki od dzieci, które wiązałoby się z najdalej idącymi skutkami w sferze rozwoju psychofizycznego dzieci. Odwołując się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2010 r. sygn. akt. V SA/Wa 1252/2010, organ zaznaczył również, że wykonywanie praw zagwarantowanych w Konwencji o prawach dziecka powinno być zgodne z prawem obowiązującym na terytorium państwa. Z praw zagwarantowanych dzieciom nie mogą więc wywodzić swoich praw legalizacji pobytu na terytorium RP ci rodzice dzieci, którzy naruszają obowiązujący ład prawny, gdyż w pierwszej kolejności rodzice powinni zalegalizować swój pobyt w Polsce, a dopiero później powoływać się na fakt pobierania przez dzieci nauki na terytorium RP, czy też na to, że ich dzieci urodziły się w Polsce.

Odwołując się z kolei do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 stycznia 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 1355/09, organ stwierdził, że deklaracji intencji (zawartej w art. 3 Konwencji) nie można rozumieć w ten sposób, że podjęcie przez dzieci nauki w polskiej szkole, wrośnięcie w polską kulturę i środowisko, mogą doprowadzić do legalizacji pobytu ich rodziców. Ani Konwencja o ochronie praw człowieka, ani Konwencja praw dziecka, nie gwarantują swobodnego wyboru kraju osiedlenia się. W pierwszej kolejności zastosowanie mają regulacje krajowe. Umowy międzynarodowe dają ochronę wtedy, gdy przestrzeganie prawa krajowego może doprowadzić do naruszenia praw podstawowych.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców dostrzegł, że w toku postępowania odwoławczego strona dostarczyła dowody stanowiące o uzdolnieniach, chęci zdobywania wiedzy, poznawania świata i szybkiej adaptacji swoich dzieci do nowych warunków, biorąc pod uwagę fakt, że dzieci kontynuowały przez osiem lat edukację w [...], a następnie realizują ją w Polsce. Stwierdził, że udzielenie zgody na pobyt ze względów humanitarnych na terytorium Polski nie może opierać się na indywidualnym odczuciu strony, lecz musi być podparte dowodami o zaistniałym stanie faktycznym, do którego udowodnienia strona, która wprowadziła skutek prawny w postaci zainicjowania sprawy w kwestii udzielenia odpowiedniej zgody, jest zobowiązana dostarczyć. Zaznaczył, że dzieci przez osiem lat kontynuowały naukę w [...], osiągając bardzo dobre wyniki, na co może wskazywać chociażby świadectwo ukończenia z roku szkolnego 2017/2018 syna strony. Jak wynika z materiału dowodowego, zdecydowana większość lat poświęconych na edukację dzieci spędziły w [...]. Tam też przebywa rodzina strony, między innymi jej ojciec. W chwili zatrzymania w dniu 28 września 2017 r. cudzoziemka oświadczyła, że jej życie po powrocie do [...] nie zostałoby w żaden sposób zagrożone, nie posiada także zezwolenia na pobyt ze względów humanitarnych, pobyt tolerowany, ochronę międzynarodową, nie chciała złożyć wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, co więcej do odwołania nie dołączyła żadnej dokumentacji wskazującej na pojawienie się nowych okoliczności w tej sprawie.

Organ drugiej instancji skonstatował, że materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia, iż zobowiązanie cudzoziemców do powrotu mogłoby naruszyć ich prawo do życia rodzinnego, czy prywatnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności lub mogłoby naruszyć prawa dziecka, określone w Konwencji oprawach dziecka. Tym samym nie stwierdzono w sprawie okoliczności z art. 348 pkt 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach.

Dodatkowo organ wskazał, że w przypadku zastosowania się przez cudzoziemkę do decyzji o zobowiązaniu do powrotu i opuszczenia przez nią terytorium Polski w terminie w niej określonym istnieje możliwość cofnięcia zakazu wjazdu, zgodnie z art. 320 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Strona po wyjeździe z Polski w terminie określonym w decyzji i upływie (lub cofnięciu) okresu zakazu ponownego wjazdu ma możliwość aplikowania o zezwolenie na wjazd i pobyt tu w zwykłym trybie ustawy o cudzoziemcach (wiza, zezwolenie na pobyt czasowy, zezwolenie na pobyt czasowy i pracę).

W kontekście instytucji udzielenia zgody na pobyt tolerowany Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców nie stwierdził, aby wobec V.B. zachodziły okoliczności z art. 349 ustawy o cudzoziemcach, a zatem nie ma wobec niej zastosowania przesłanka z art. 351 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, która jest stosowana w przypadku, gdy zachodzą okoliczności do odmowy udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, o których mowa w art. 349 ustawy. Organ nie stwierdził również, aby w sprawie zachodziła przesłanka z art. 351 pkt 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach.

Organ odwoławczy skonstatował, że stwierdzenie, iż w sprawie zachodzi przesłanka z art. 302 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach i nie zachodzą okoliczności z art. 302 ust. 2 pkt 1 i art. 303 ust. 1 i 2 ustawy obliguje do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców stwierdził też, że stronie określono maksymalny dopuszczalny termin dobrowolnego powrotu, którego zresztą nie zakwestionowano z włożonym odwołaniu. Orzekając natomiast o zakazie wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a w przypadku określonym w pkt 2 rozstrzygnięcia decyzji organu pierwszej instancji - na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen, zastosowano art. 318 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach.

V.B., działając w imieniu własnym oraz małoletniego syna (R.F.) zaskarżyła decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...]sierpnia 2018 r. znak: [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

W uzupełnieniu skargi, radca prawny działający w imieniu obojga skarżących, zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci naruszenia art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i dowolną interpretację materiału dowodowego oraz przez wydanie zaskarżonej decyzji, mimo niedokonania wszystkich czynności mających na celu zebranie całości materiału dowodowego w sprawie, podczas gdy organ powinien wyjaśnić wszystkie okoliczności i dokonać prawidłowej interpretacji materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do:

1) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 303 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 187 pkt 6 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach poprzez nieuwzględnienie i nieuznanie, iż pobyt skarżących na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niezbędny z uwagi na konieczność poszanowania prawa do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., podczas gdy okoliczności sprawy prowadzą do wniosku, że organ powinien zastosować wskazany przepis;

2) naruszenia prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 303 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 187 pkt 7 ustawy o cudzoziemcach poprzez nieuwzględnienie i nieuznanie, iż wyjazd skarżącego R.F. z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej naruszałby prawa dziecka, określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu, podczas gdy okoliczności sprawy prowadzą do wniosków odmiennych;

3) naruszenia prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 303 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 348 pkt 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach poprzez nieuwzględnienie, że zobowiązanie skarżącego do wyjazdu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest możliwe pomimo istnienia warunków do udzielenia zgody na pobyt w Polsce ze względów humanitarnych, w szczególności z uwagi na konieczność ochrony życia prywatnego skarżących oraz praw dziecka określonych w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1999 r.

Podnosząc powyższe zarzuty, pełnomocnik skarżących wniósł o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji;

2) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Ponowił także zawarty w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w odpowiedzi na skargę stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 29 października 2018 r. odniósł się natomiast do uzupełnienia skargi, podtrzymując wnioski i argumentację zawartą w odpowiedzi na skargę.

W dniu 19 listopada 2018 r. skarżący (R.F.) osiągnął pełnoletność. W dniu 23 listopada 2018 r. osobiście udzielił pełnomocnictwa reprezentującemu skarżących radcy prawnemu.

Na rozprawie w dniu 21 marca 2019 r. strony podtrzymały stanowiska w sprawie. Ponadto, Sąd postanowił dopuścić, na wniosek skarżących, dowody uzupełniające z dokumentów w postaci kopii paszportu R.F. oraz pisma [...] wraz z tłumaczeniem przysięgłym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 stycznia 2019 r. wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ Sąd stwierdził naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił m.in. art. 302 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2017 r., poz. 2206 ze zm. – dalej powoływana również jako "uoc"; stan prawny mający zastosowanie w sprawie zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 24 listopada 2017 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw – Dz. U. z 2018 r., poz. 107

– postępowanie w sprawie wszczęto 28 września 2017 r., powołana ustawa weszła w życie 12 lutego 2018 r.). Zgodnie z tym przepisem decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy przebywa lub przebywał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego go do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim, jeżeli wiza lub inny dokument są lub były wymagane.

Z akt sprawy wynika (i nie są to okoliczności sporne w sprawie), że V.B. po raz ostatni przyjechała do Polski w dniu 24 października 2015 r., razem z dwojgiem małoletnich wtedy dzieci (R..F. – ur. [...] oraz I.F. – ur. [...]) na podstawie wiz udzielonych w celu odwiedzin u rodziny lub przyjaciół, ważnych od 16 października 2015 r. do 11 grudnia 2015 r. W dniu 8 grudnia 2015 r. cudzoziemka złożyła do Wojewody [...] wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, powołując się na okoliczności przewidziane w art. 187 pkt 6 i 7 uoc (konieczność poszanowania prawa do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności; naruszenie praw dziecka, określonych w Konwencji o prawach dziecka, w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu). Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. ([...]) odmówił udzielania cudzoziemce zezwolenia na pobyt czasowy, a Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. ([...] ) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Z akt sprawy nie wynika, aby wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy został złożony również w umieniu małoletniego R.F..

W świetle powyższego nie ma wątpliwości, co do tego, że V.B. i R. F. przebywali na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim, chociaż są to dokumenty wymagane w przypadku obywateli [...]. Uzasadnione więc wyło wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie zobowiązania cudzoziemców do powrotu, co (jak nadmieniono), nastąpiło 28 września 2017 r.

Zagadnieniem kluczowym dla oceny legalności zaskarżonej decyzji było zatem ustalenie, czy w sprawie zachodziły tzw. negatywne przesłanki zobowiązania do powrotu, określone w art. 303 ust. 1 i 2 uoc.

Zgodnie z art. 303 ust. 1 uoc w przypadkach, o których mowa w art. 302 ust. 1, decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu nie wydaje się cudzoziemcowi, gdy:

1) posiada status uchodźcy, korzysta z ochrony uzupełniającej lub

2) udzielono mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany lub zachodzą przesłanki do ich udzielenia, lub

3) udzielono mu zezwolenia, o którym mowa w art. 187 pkt 6 lub 7, lub

4) jest małżonkiem obywatela polskiego albo cudzoziemca posiadającego zezwolenie na pobyt stały lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i nie sprzeciwiają się temu względy obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, chyba że celem zawarcia związku małżeńskiego lub jego istnienia jest obejście niniejszej ustawy, lub

5) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy Schengen wydanej w celu, o którym mowa w art. 60 ust. 1 pkt 23, upoważniającej tylko do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i pobytu na tym terytorium, zezwolenia, o którym mowa w art. 181 ust. 1, albo zezwolenia, o którym mowa w art. 176, lub

6) udzielono mu zezwolenia na pobyt stały lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, lub

7) posiada zezwolenie pobytowe lub inne zezwolenie uprawniające do pobytu, udzielone przez inne państwo obszaru Schengen, i nie sprzeciwiają się temu względy obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, chyba że cudzoziemiec nie udał się niezwłocznie na terytorium tego państwa obszaru Schengen po pouczeniu go o obowiązku wyjazdu na terytorium tego państwa, o którym mowa w art. 314, lub

8) jest czasowo oddelegowany w celu świadczenia usług na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez pracodawcę mającego siedzibę na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej oraz jest uprawniony do przebywania i zatrudnienia na terytorium tego państwa, jeżeli decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu miałaby zostać wydana z uwagi na przebywanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim lub ze względu na przekroczenie lub usiłowanie przekroczenia granicy wbrew przepisom prawa, lub

9) może zostać niezwłocznie przekazany do państwa trzeciego na podstawie umowy międzynarodowej o przekazywaniu i przyjmowaniu osób po uprzednim zatrzymaniu go w związku z przekroczeniem granicy wbrew przepisom prawa, lub

10) może być niezwłocznie doprowadzony do granicy, jeżeli został zatrzymany w strefie nadgranicznej bezpośrednio po nieumyślnym przekroczeniu granicy wbrew przepisom prawa, lub

11) może zostać niezwłocznie przekazany do innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej na podstawie obowiązującej w dniu 13 stycznia 2009 r. umowy międzynarodowej o przekazywaniu i przyjmowaniu osób, lub

12) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zaświadczenia, o którym mowa w art. 170, lub

13) może zostać przekazany do innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej na podstawie przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca (wersja przekształcona) (Dz. Urz. UE L 180 z 29.06.2013), zwanego dalej "rozporządzeniem 604/2013".

Stan faktyczny sprawy nie pozostawia wątpliwości co do tego, że V.B. i jej małoletni – w dniu wydania zaskarżonej decyzji – syn R.F. nie posiadali (i nie posiadają) statusu uchodźcy, ani nie korzystali z ochrony uzupełniającej. W ich przypadku nie zachodzi więc przeszkoda wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu, określona w art. 303 ust. 1 pkt 1 uoc. Poza sporem pozostaje także, że nie zachodzi w stosunku do nich żadna z przesłanek negatywnych, opisanych w art. 303 ust. 1 - w punktach od 3 do 13 uoc.

Kluczową kwestią, która wymagała oceny Sądu podczas kontroli legalności zaskarżonej decyzji, była zatem prawidłowość dokonania przez organy administracji: wykładni art. 303 ust. 1 pkt 2 uop, ustalenia stanu faktycznego sprawy w zakresie hipotezy normy prawnej zawartej w tym przepisie oraz "konfrontacji" ustalonego stanu faktycznego z opisaną w nim sytuacją. Należy przy tym podkreślić, że wedle akt sprawy skarżącym nie udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany. Trzeba więc było ustalić, czy w stosunku do nich zachodzą przesłanki do udzielenia którejś z tych zgód (art. 303 ust. 1 pkt 2 in fine uoc).

Przesłanki udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych zostały określone w art. 348 uoc, zgodnie z którym cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt ze względów humanitarnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli zobowiązanie go do powrotu:

1) może nastąpić jedynie do państwa, w którym, w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.:

a) zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego lub

b) mógłby on zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, lub

c) mógłby być zmuszony do pracy, lub

d) mógłby być pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej, lub

2) naruszałoby jego prawo do życia rodzinnego lub prywatnego, w rozumieniu przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., lub

3) naruszałoby prawa dziecka, określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu.

Z kolei podstawy udzielenia zgody na pobyt tolerowany zostały określone w art. 351 uoc, który stanowi, że zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej udziela się cudzoziemcowi, jeżeli zobowiązanie go do powrotu:

1) może nastąpić jedynie do państwa, w którym, w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.:

a) zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego lub

b) mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, lub

c) mógłby on być zmuszony do pracy, lub

d) mógłby być pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej

– w przypadku gdy zachodzą okoliczności do odmowy udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, o których mowa w art. 349, lub

2) jest niewykonalne z przyczyn niezależnych od organu właściwego do przymusowego wykonania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu i od cudzoziemca, lub

3) może nastąpić jedynie do państwa, do którego wydanie go jest niedopuszczalne na mocy orzeczenia sądu albo z uwagi na rozstrzygnięcie Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie odmowy wydania cudzoziemca.

Jak trafnie zauważył organ odwoławczy (str. 7 uzasadnienia zaskarżonej decyzji), udzielenie zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany na podstawie art. 348 pkt 1 uoc uwarunkowane jest stwierdzeniem zindywidualizowanego i skonkretyzowanego zagrożenia naruszeniem praw chronionych w tym przepisie. Utrwalone w tym zakresie orzecznictwo sądów administracyjnych, odnoszące się do przesłanek udzielenia zgody na pobyt tolerowany, określonych w art. 97 ust. 1 pkt 1 i 1a ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 kwietnia 2014 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 680 – delej uouco), pozostaje aktualne. Warunki udzielenia zgody na pobyt, określone w art. 97 ust. 1 pkt 1 i pkt 1a uouco, który został uchylony z dniem 1 maja 2014 r., odpowiadały bowiem warunkom udzielenia "dzisiejszej" zgody na pobyt ze względów humanitarnych (art. 348 uoc) lub zgody na pobyt tolerowany wydanej na podstawie art. 351 pkt 1 uoc (w przypadku gdy zachodzą okoliczności do odmowy udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych).

Skoro zatem ryzyko naruszenia praw chronionych przez art. 348 i art. 351 pkt 1 uoc musi być indywidualne i skonkretyzowane, to dla uznania istnienia przesłanek udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, muszą istnieć poważne podstawy do stwierdzenia, że osoba będąca w tzw. procedurze powrotowej, znajduje się w sytuacji rzeczywistego ryzyka wystąpienia wskazanych w tych przepisach zagrożeń. Do uzyskania zgody na pobyt na podstawie art. 348 lub art. 351 pkt 1 uoc uprawnione są zatem te osoby, które wykażą, że powrót do kraju pochodzenia spowoduje dla nich indywidualne i realne zagrożenie wolności lub praw chronionych tymi przepisami (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 30 listopada 2016 r. sygn. akt II OSK 414/15; z dnia 28 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 1285/14; z dnia 7 listopada 2014 r. sygn. akt II OSK 993/13; z dnia 16 września 2014 r. sygn. akt II OSK 618/13).

Uregulowana w uoc tzw. procedura powrotowa jest wynikiem implementacji do krajowego porządku prawnego przepisów, przyjętej w ramach wspólnej polityki migracyjnej, dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie wspólnych norm i procedur stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich (Dz. Urz. UE L Nr 348, s. 98). W motywie 22 tej dyrektywy stwierdzono, że zgodnie z Konwencją Organizacji Narodów Zjednoczonych o prawach dziecka z 1989 r., dobro dziecka powinno być kwestią nadrzędną dla państw członkowskich przy wprowadzaniu w życie niniejszej dyrektywy. Ponadto, zgodnie z Europejską Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, prawo do poszanowania życia rodzinnego powinno być kwestią nadrzędną dla państw członkowskich przy wprowadzaniu w życie niniejszej dyrektywy. W art. 5 dyrektywy zobowiązano natomiast państwa członkowskie, aby wprowadzając ją życie, uwzględniały m.in. dobro dziecka (lit. a) i życie rodzinne (lit. b).

W związku z tym, z przywołanych wyżej art. 303 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 348 pkt 2 i pkt 3 uoc wynika zakaz zobowiązania cudzoziemca do powrotu, w sytuacji gdy naruszałoby ono jego prawo do życia rodzinnego lub prywatnego, w rozumieniu przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. lub naruszałoby prawa dziecka, określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu.

W ocenie Sądu, jakkolwiek organy administracji odniosły się w uzasadnieniach wydanych w sprawie decyzji do przesłanek udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, ze względu na ochronę życia rodzinnego lub prywatnego oraz ochronę praw dziecka, to dokonana przez nie ocena stanu faktycznego jest wybiórcza i jednostronna, a co za tym idzie niewłaściwa. W konsekwencji w sprawie doszło do tzw. błędu subsumcji poprzez niezastosowanie art. 303 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 348 pkt 3 uoc, chociaż w stanie faktycznym sprawy zachodziły przesłanki do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych.

Organy administracji trafnie dostrzegły, że ojciec małoletniego w dniu wydania zaskarżonej decyzji R.F. przebywa w [...], a przed przyjazdem do Polski, V.B. oraz jej małoletnie dzieci (R.F. i objęta osobnym postępowaniem córka – I.F.) również przebywali w [...], gdzie cudzoziemka wykonywała pracę zarobkową, a dzieci kontynuowały naukę.

Odnosząc się do sytuacji R.F. należy jednak zauważyć, że urodził się on na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Uczęszczał tu do przedszkola i zerówki, a obecnie od roku szkolnego 2016/2017, uczęszcza do technikum informatycznego w Zespole Szkół Rolniczo-Technicznych w [...]. Chociaż organy administracji podkreśliły, że małoletnie dzieci skarżącej przez osiem lat kontynuowały edukację w [...] oraz zaznaczyły, że większość lat poświęconych na edukację spędziły one w [...], to w niewystarczającym stopniu uwzględniły indywidualną sytuację małoletniego syna V.B.. Dokumenty przedstawione przez stronę na dowód zaangażowania dzieci w proces edukacji, osiągnięcia w nauce oraz znacznego stopnia asymilacji ze społeczeństwem Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców zinterpretował jednostronnie, stwierdzając, że świadczą one o uzdolnieniach dzieci, chęci zdobywania wiedzy i "szybkiej adaptacji (...) do nowych warunków" (str. 11 uzasadnienia zaskarżonej decyzji).

Z akt sprawy, w szczególności z opinii, zaświadczeń i świadectw szkolnych, przedłożonych przez V.B. wynika tymczasem, że R.F. wykracza wiedzą i umiejętnościami poza program nauczenia. Bierze udział w konkursach i olimpiadach (z języka [...] i informatyki), zajmując w nich czołowe lokaty. Podczas zajęć z zawodowych przedmiotów informatycznych wychodzi z inicjatywą wykonywania zadań dodatkowych. Uzyskuje bardzo wysoką średnią ocen. Z pomocą nauczycieli poszerza swoje zainteresowania w zakresie programowania i projektowania stron internetowych. Rozwija zainteresowania i uzdolnienia, samodzielnie, regularnie wzbogaca swoją wiedzę. Aktywnie uczestniczy także w programie "Inwestuj w przyszłość", w którym ma możliwość poszerzenia wiedzy z dzieciny informatyki, będącej jego pasją, z którą wiąże swoją przyszłość zawodową. Aktywnie uczestniczy w życiu klasy, zarówno w szkole, jak i poza nią. Jest osobą wrażliwą.

Wobec przywołanych i niekwestionowanych przez organy administracji okoliczności, zasadne było zdaniem Sądu uwzględnienie nie tyle ilościowych (porównanie ilości lat edukacji w [...] i w Polsce), co jakościowych aspektów edukacji małoletniego R.F., zwłaszcza w kontekście etapu nauki, na którym znajdował się w toku postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, tj. po dwóch latach nauki w technikum. Należało więc uwzględnić wynikający ze złożonych do akt sprawy dokumentów jego wyjątkowy stopień zaangażowania w proces kształcenia, jasno sprecyzowane oraz konsekwentnie i z dużym poświęceniem realizowane plany dotyczące dalszej nauki i przeszłego zawodu, a także stopień zintegrowania z rówieśnikami, zarówno w szkole, jak i poza nią, w połączeniu z dostrzeganą przez nauczycieli wrażliwością małoletniego.

Trzeba też zaznaczyć, że już w toku postępowania o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy V.B. podnosiła, że podczas pobytu w Armenii R.F.(ojciec R.F.) stosował wobec niej i dzieci przemoc, co bardzo negatywnie odbiło się na dzieciach, które bały się ojca i nie chcą wracać do [...]. Argumentację tę skarżąca powoływała także w toku postępowania w sprawie zobowiązania do powrotu, wskazując m.in. w trakcie przesłuchania, że R.F. stosował wobec niej i dzieci przemoc psychiczną i fizyczną, nadużywał alkoholu i często dochodziło do kłótni między nimi. Z drugiej strony V.B. podnosiła, że w Polsce ma razem z dziećmi zapewnioną pomoc i wsparcie emocjonalne najbliższej rodziny, w tym matki, ojca i siostry.

Chociaż Konwencja o prawach dziecka nie gwarantuje dzieciom bezwarunkowego prawa do nauki w miejscu wybranym przez rodziców (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2006 r. sygn. akt II OSK 297/06, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 1252/10), to przywołane wyżej okoliczności, dotyczące procesu edukacji R.F., stopnia jego zaangażowania w naukę, zintegrowania z rówieśnikami i jego wrażliwości, dawały zdaniem Sądu wystarczającą podstawę do konkluzji, że zobowiązanie do powrotu - małoletniego w dacie wydania obu zapadłych w sprawie decyzji - skarżącego, naruszałoby jego prawa określone w Konwencji o prawach dziecka, w tym określone w art. 28 tej Konwencji prawo do nauki, w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu.

W dodatku, chociaż nie było podstaw, by zakładać, że władze kraju pochodzenia nie są w stanie zagwarantować ochrony małoletniego przez przemocą fizyczną lub psychiczną (art. 19 ust. 1 Konwencji o prawach dziecka) ze strony nadużywającego alkoholu ojca, to trzeba mieć na uwadze, że dla R.F., który zdążył zaaklimatyzować się w bezpiecznych warunkach, wśród rówieśników, pod opieką matki, już tylko ewentualność doznania takiej przemocy lub jej usiłowanie groziłoby traumą, która w nieodwracalny sposób wpłynie na jego rozwój psychofizyczny.

Zobowiązanie do powrotu małoletniego w dniu wydania zaskarżonej decyzji R.F., pociągałaby za sobą przynamniej czasowe przerwanie nauki, pilnie i konsekwentnie realizowanej przez niego w Polsce, a także skutkowałoby całkowitą zmianą miejsca funkcjonowania dziecka, co spowodowałaby łącznie daleko idące zaburzenie względnej stabilizacji sytuacji życiowej skarżącego, osiągniętej obecnie w Polsce. Nie może natomiast ulegać wątpliwości, że stabilizacja sytuacji życiowej oraz poczucie bezpieczeństwa ma decydujący wpływ na psychofizyczny rozwój małoletniego dziecka.

Należy także przypomnieć, że V.B. 8 grudnia 2015 r. wystąpiła o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Wniosek ten został złożony w okresie ważności wizy, na podstawie której przekroczyła granicę (do 11 grudnia 2015 r.). W związku z wydaniem ostatecznej decyzji w sprawie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, jej pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stał się nielegalny od 21 lipca 2017 r. (art. 105 ust. 1 oraz art. 108 ust. 1 pkt 2 uoc). Z akt sprawy nie wynika jednakże, aby V.B. złożyła wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy również w imieniu małoletnich dzieci (art. 105 ust. 3 pkt 1 uoc). Dlatego z chwilą upływu ważności wizy (11 grudnia 2015 r.) pobyt R.F. w Polsce stał się nielegalny. Niemniej, należy zaznaczyć, że skarżący przyjechał do Polski, jako małoletni pozostający pod opieką matki (V.B.), a pełnoletność uzyskał dopiero w toku postępowania przed Sądem. Nie ma więc podstaw, aby uznać, że nielegalny charakter pobytu w Polsce był przez niego zawiniony.

Rekapitulując powyższe spostrzeżenia, Sąd stwierdza, że w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją, zachodziły przesłanki do udzielenia małoletniemu wówczas skarżącemu zgody na pobyt ze względów humanitarnych, na podstawie art. 348 pkt 3 uoc, co w świetle art. 303 ust. 1 pkt 2 uoc wykluczało wydanie decyzji o zobowiązaniu go do powrotu.

Jak już nadmieniono, R.F. uzyskał pełnoletność (19 listopada 2018 r.) w toku postępowania sądowoadministracyjnego wszczętego skargą na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...]sierpnia 2018 r. W związku z tym, nie jest obecnie dzieckiem w rozumieniu art. 1 Konwencji o prawach dziecka.

Niemiej jednak, nie może pozostawać bez znaczenia to, że skarżący jest osobą uczącą się i niesamodzielną ekonomicznie. Co więcej, uwzględniając, że R.F. jest obecnie pełnoletnim obywatelem [...], należy mieć na uwadze, że spoczywa na nim konstytucyjny obowiązek odbycia służby wojskowej. Nawet przy założeniu, że mógłby skorzystać z odroczenia odbycia obowiązkowej służby wojskowej w celu kontynuowania edukacji, nie ulega wątpliwości, że tok nauki zostanie istotnie zaburzony. Wyłączona też zostanie możliwość kontynuowania uczestnictwa w programach szkolnych, jak "Inwestuj w przyszłość", pozwalających na podniesienie wiedzy i umiejętności z zakresu wybranych kompetencji, kreowania własnej kariery edukacyjno-zawodowej, nabycie nowych kwalifikacji zawodowych, podniesienie poziomu wiedzy i umiejętności z zakresu praktycznej nauki zawodu.

Z akt sprawy wynika również niekwestionowana więź między skarżącym i V.B. Nie ulega też wątpliwości, że pozostaje on osobą niesamodzielną i kontynuując naukę w Polsce, znajduje się pod opieką maki, która aktywnie uczestniczy w procesie edukacji syna.

W związku z tym, przedstawione powyżej okoliczności, z jednej strony dotyczące procesu edukacji R.F., stopnia jego zaangażowania w naukę, zintegrowania z rówieśnikami, z poświęceniem realizowanych planów związanych z dalszą nauką i przyszłym zawodem oraz jego cech osobowych, a z drugiej strony odnoszące się do więzi łączącej skarżącego z matką oraz relacji obojga skarżących z członkami rodziny przebywającymi w Polsce i pozostałymi w [...], uzasadniają twierdzenie, że zobowiązanie V.B. i R.F. do powrotu skutkować będzie naruszeniem prawa do życia prywatnego, rozumianego jako prawo skarżącego do ustanowienia i rozwoju relacji z innymi istotami ludzkimi i światem zewnętrznym oraz decydowania o swoim życiu osobistym, a także prawa do życia rodzinnego.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu, organy administracji uwzględnią zatem, że ze względu na sytuację osobistą i rodzinną V.B. oraz R.F. zachodzą w ich przypadku tzw. negatywne przesłanki zobowiązania do powrotu, określone w art. 303 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 348 pkt 2 uoc.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 209 w zw. z art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy.