Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 2624/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej~Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 170
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Anna Dumas (sprawozdawca), Sędzia NSA Grażyna Nasierowska, Sędzia WSA (del.) Cezary Koziński, Protokolant Piotr Stępień, po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej H. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 maja 2017 r. sygn. akt I SA/Gl 1394/16 w sprawie ze skargi H. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 5 września 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od H. B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 8100 (słownie: osiem tysięcy sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 11 maja 2017 r. o sygn. akt I SA/Gl 1394/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę H. B. złożoną na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 5 września 2016 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 rok.

W skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie w całości powyższego wyroku, rozpoznanie skargi i uchylenie zaskarżonego aktu organu podatkowego, a także o uchylenie wyroki w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych.

Powołując art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") zarzucono wyrokowi naruszenie:

- art. 170 p.p.s.a. poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji, że rozpoznając skargę związany był rozstrzygnięciem zawartym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2017 r., sygn. akt II FSK 280/15, którym oddalona została skarga kasacyjna D. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt I SA/G1 217/14, a nie prawomocnym orzeczeniem Sądu Okręgowego w K. Wydział [...] Cywilny z dnia 10 lutego 2010 r., sygn. akt [...], co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 ze zm.), dalej: "kpc", poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji, że rozpoznając skargę nie był związany prawomocnym rozstrzygnięciem zawartym w nakazie zapłaty Sądu Okręgowego w K. Wydział [...] Cywilny z dnia 10 lutego 2010 r., sygn. akt [...], co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm. – dalej: "O.p."), poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji, która stanowi efekt dowolnej oceny materiału dowodowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na wniesioną skargę kasacyjną pełnomocnik Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach wniósł o jej oddalenie, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne.

Słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, że kwestia firmowania przez D. K. działalności gospodarczej wspólników spółki cywilnej "A.", tj. H. B., M. B. i G. S., została już prawomocnie rozstrzygnięta w wyroku NSA z 28 lutego 2017 r. o sygn. akt II FSK 280/15.

W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził – po wcześniejszym wskazaniu jakie dowody były analizowane przez organy podatkowe – że "w rozpatrywanej sprawie przesłuchano 24 świadków. Całe akta zaś liczą 9 segregatorów. Słusznie zatem Sąd pierwszej instancji zaaprobował ustalenia organów podatkowych, zgodnie z którymi dochody z działalności handlowej prowadzonej przez stronę w 2007 r. pod firmą "M." (założonej 10 listopada 2006 r.) należy przypisać wspólnikom spółki cywilnej "A.": H. B., M. B. i G. S., według ich udziałów w zyskach i stratach spółki. Wykazane zaś przez stronę w zeznaniu PIT-28 za 2007 r. przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 22.501.982,82 zł, w rzeczywistości są przychodami wspólników spółki cywilnej "A.", a podatniczka jedynie firmowała działalność tych osób".

W powyższym wyroku przesądzono zatem kwestie materialnoprawne w zakresie opodatkowania dochodów określonych podmiotów – D. K. i wspólników spółki cywilnej "A.": H. B., M. B. i G. S. W związku z tym Sąd pierwszej instancji był zobligowany do uwzględnienia w swoim rozstrzygnięciu powyższego wyroku NSA z 28 lutego 2017 r., gdyż zgodnie z dyspozycją art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że także inne sądy i inne organy państwowe muszą brać pod uwagę fakt istnienia oraz treść prawomocnego orzeczenia. Moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 p.p.s.a. w odniesieniu do sądów oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być ona ponownie badana (zob. wyrok NSA z 15 maja 2019 r. o sygn. akt I OSK 892/18, LEX nr 2664548).

W doktrynie wskazuje się, że skutkiem zasady mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia jest to, że przesądzenie we wcześniejszym wyroku kwestii o charakterze prejudycjalnym oznacza, że w postępowaniu późniejszym ta kwestia nie może być już w ogóle badana. Zachodzi tu zatem ograniczenie dowodzenia faktów, objętych prejudycjalnym orzeczeniem, a nie tylko ograniczenie poszczególnego środka dowodowego (zob. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III.).

Z tych względów Sąd pierwszej instancji był związany prawomocnym wyrokiem NSA z 28 lutego 2017 r. o sygn. akt II FSK 280/15, a nie wyrokiem Sądu Okręgowego w K. Wydział [...] Cywilny z dnia 10 lutego 2010 r., sygn. akt [...] – nakazem zapłaty przez pozwaną D. K. na rzecz agenta kwoty 136.640,- zł.

Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia przez organy podatkowe, jak i Sąd pierwszej instancji, faktu istnienia w obrocie prawnym nakazu zapłaty z dnia 10 lutego 2010 r. o sygn. akt [...], stwierdzić należy, iż sąd powszechny w postępowaniu nakazowym nie badał rzeczywistego istnienia stosunku prawnego zawarcie umowy agencyjnej przez D. K. z H. B., M. B.i G. S., a zwłaszcza tego czy umowa ta miała charakter realny, czy pozorny, a tym samym czy D. K. firmowała działalność gospodarczą prowadzoną przez skarżącą. Powyższy wyrok Sądu Okręgowego w K. Wydział [...] Cywilny nie miał zatem żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy i nie był wiążący dla organów podatkowych, jak i Sądu pierwszej instancji.

Wyjaśnić należy, iż kognicja sądu w pierwszej fazie postępowania nakazowego jest ograniczona. Sprowadza się do stwierdzenia istnienia podstaw do wydania nakazu zapłaty, określonych w art. 485 k.p.c. Istnienie tych podstaw, związanych z dołączonymi do pozwu dokumentami, na tyle uprawdopodabnia jednak zasadność powództwa, że z woli ustawodawcy nakłada na sąd obowiązek wydania nakazu zapłaty, bez dalszego merytorycznego badania zasadności powództwa (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 2005 r., III CZP 97/04 [OSNC 2006, nr 2, poz. 24] oraz H. Dolecki [red.], T. Wiśniewski [red.], Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz do art. 485. Tom II, wyd. II, eLEX).

Końcowo nadmienić należy, że motywy niniejszego uzasadnienia zostały powtórzone za wyrokiem NSA z dnia 3 lipca 2019 r., sygn. akt II FSK 2625/17, w którym Sąd wypowiadał się w tożsamej sprawie.

Z tych względów niezasadne okazały się zarzuty skargi kasacyjnej, co obligowało Naczelny Sąd Administracyjny do oddalenia skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a.