Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2981/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2014 r. sprawy ze skargi M. P. i T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2013 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej SKO) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.W. Nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. wymierzającą skarżącym M.P. i T.P. (ówczesnym) współwłaścicielom nieruchomości stanowiącej działki ewidencyjne nr [...] z obrębu [...] położonej w W. przy ul. [...], dwie kary administracyjne: jedną - w wysokości 55935,78 zł za zniszczenie w wyniku niewłaściwie prowadzonych prac ziemnych 1 szt. świerka kłującego oraz drugą - w wysokości 67006,38 zł za zniszczenie w wyniku niewłaściwie prowadzonych prac ziemnych 2 szt. drzew: daglezji zielonej i świerka pospolitego przy czym płatność tej drugiej kary odroczono na okres 3 lat. W podstawie prawnej decyzji I instancji powołano art. 104 kpa, art. 88 ust. 1 pkt.1, ust. 2, 3, art. 89 ust.1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody; rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew i krzewów (Dz. U. Nr 219, poz. 2229 z 2004r.) oraz rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. Nr 228, poz. 2306 z 2004r. i M.P. 09.69.894). Natomiast podstawę prawną decyzji II instancji stanowiły przepisy art. 127 § 2 i art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. Dz. U. 2013 r. poz. 267 zwanej dalej kpa) oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych w związku z art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.

Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco:

Skarżący M.P. i T.P. jako wspólnicy Spółki cywilnej [...] w W. złożyli w dniu 24.09.2008r. wniosek o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego na działkach nr [...] z obrębu [...] położonych przy ul. [...] w W. (dzielnica [...]). W dniu [...].05.2009r. Prezydent m.W. wydał decyzję nr [...] o warunkach zabudowy. Zastrzeżono w niej, że "w projekcie zagospodarowania terenu należy dążyć do ochrony istniejącego drzewostanu, przed przystąpieniem do prac projektowych należy wykonać inwentaryzację zieleni wraz z waloryzacją i uzyskać wstępną zgodę Prezydenta m.W. na wycinkę lub przesadzenie drzew. Usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić za zezwoleniem Prezydenta m.W. wydanym na wniosek posiadacza nieruchomości, z tym że organ może uzależnić udzielenie zezwolenia od przeniesienia drzew lub krzewów we wskazane przez siebie miejsce albo zastąpienie drzew lub krzewów przewidzianych do usunięcia innymi drzewami lub krzewami zgodnie z art. 83 ustawy o ochronie przyrody." Decyzja o warunkach zabudowy stała się ostateczna z dniem 15.06.2009r. Wcześniej, w dniu 28.04.2009 r. inwestor zwrócił się do Prezydenta m.W. (Wydział Ochrony Środowiska dla dzielnicy [...]) z wnioskiem o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew kolidujących z planowaną inwestycją, dołączając ich inwentaryzację. Prezydent m.W. pismem z 12.05.2009 r., stwierdził, że ww. wniosek będzie rozpoznany po przedłożeniu przez inwestora prawomocnego pozwolenia na budowę i wyznaczył inwestorowi 7 dni na jego złożenie - pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wskazał jednocześnie, że "daje się zauważyć kolizję planowanej inwestycji z istniejącą zielenią" oraz że decyzja o usunięciu drzew jest uznaniowa, dlatego inwestor powinien "w sposób nie budzący wątpliwości przedłożyć takie rozwiązanie architektoniczne", które będzie spełniało wymogi art. 75 ustawy Prawo ochrony środowiska. Pismem z 14.05.2009 r. inwestor zwrócił się do Prezydenta m.W. o wydanie opinii dotyczącej usunięcia drzewa na przedmiotowej posesji a w odpowiedzi z dnia 13.06.2009 r. uzyskał opinię negatywną gdyż w ocenie organu "przedłożony przez stronę projekt zagospodarowania nieruchomości (...) zakłada zmianę sposobu zabudowy na budynek wielorodzinny, który swoją powierzchnią powoduje konieczność usunięcia wartościowych drzew (....)". Chcąc kontynuować proces inwestycyjny, inwestor zmuszony był zmienić pierwotne założenia inwestycji i sporządził nowy projekt, który [...].08.2009r. uzyskał pozytywne uzgodnienie w zakresie ochrony zieleni. W dniu [...].11.2009r. Prezydent m.W. decyzją nr [...] zatwierdził projekt budowlany – opracowany na bazie decyzji o warunkach zabudowy - i pozwolił na rozpoczęcie robót budowanych na przedmiotowej nieruchomości.

W styczniu 2010r. do Wydziału Ochrony Środowiska Dzielnicy [...] m.W. wpłynęły liczne sygnały i zgłoszenia od mieszkańców osiedla [...] dot. niszczenia drzewostanu na terenie nieruchomości przy ul. [...] w W. w wyniku prowadzenia prac ziemnych związanych z realizacją inwestycji budowlanej. W trakcie przeprowadzonych 08.02.2010r. oględzin na terenie ww nieruchomości stwierdzono, że inwestor realizuje przedsięwzięcie polegające na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego oraz że dokonał sprzętem mechanicznym wykopów pod fundamenty budynku w bezpośrednim rzucie koron drzew. Znajdujące się w sąsiedztwie prac drzewa w początkowej fazie prac ziemnych były zabezpieczone jedynie poprzez ofoliowanie pni a systemy korzeniowe drzew nie były zabezpieczone. Na etapie późniejszych prac drzewa zostały dodatkowo zabezpieczone słomianymi matami i odeskowane. Oględziny nieruchomości wykazały, iż w bliskim sąsiedztwie 11 szt drzew inwestor wykonał znacznych rozmiarów wykop (ok. 3-4m głębokości), w wyniku czego doszło do uszkodzenia drzew poprzez usunięcie części ich sytemu korzeniowego. Wykonany wykop znajdował się w stosunku do poszczególnych drzew w odległości od min. 1 m do max. 2,5 m i nie był w żaden sposób zabezpieczony przed osuwaniem oraz wymywaniem gruntu. Prace ziemne prowadzone były zimą przy temperaturach powietrza oscylujących w granicach -20°C, co miało negatywny wpływ na odsłonięte częściowo systemy korzeniowe. Drzewa w bezpośrednim sąsiedztwie prowadzonej inwestycji były zabezpieczone przed uszkodzeniami mechanicznymi pni poprzez obłożenie ich plastikową folią, wydeskowanie i posiadały ułożone maty słomiane w części odziomkowej pnia, co jest charakterystyczne i stosowane na placach budowy.

Dnia [...].02.2010r wszczęto z urzędu postępowanie administracyjne w trybie art. 88 ust.1 pkt.1 ustawy o ochronie przyrody znak:[...]. Ponowne oględziny przeprowadzono w dniu 15.03.2010r. i ustalono, że inwestor dokonał miejscami poszerzenia wykopu a część systemu korzeniowego drzew uległa dalszemu usunięciu – widoczne cięcia nosiły ślady zabezpieczenia w postaci zamalowanych ran. Stwierdzono ponadto, że inwestor zainicjował działania zmierzające do zabezpieczenia skarp przed ich osuwaniem i dalszym odsłanianiem systemu korzeniowego drzew, rozpoczął stawianie drewnianych ścianek oporowych. Dokonana w czasie dwukrotnych oględzin ocena stanu zdrowotnego drzew oraz ich obmiar obwodu pni na wysokości 1,3 m zgodne były z inwentaryzacją zielni z maja 2009r. złożoną w Wydziale Ochrony Środowiska przez inwestora przy ubieganiu się o opinię dot. możliwości usunięcia drzew.

W związku z zawiadomieniem od mieszkańców osiedla [...], że na działce przy ul. [...] w W. doszło do zniszczenia drzewa w wyniku prowadzonych prac ziemnych organ dokonał ponownych oględzin nieruchomości w dniu 10.06.2010r. i stwierdził, że drzewo o nr inw. 14A (świerk kłujący) znajduje się w wykopie pod fundamenty budynku. Wg oświadczenia inwestora do osunięcia drzewa doszło w trakcie burzy na skutek wiejącego silnego wiatru i padającego intensywnie deszczu. Natomiast w ocenie organu do osunięcia skarpy wraz z drzewem doszło na skutek niewystarczającego zabezpieczenia drzewa przed tego rodzaju zdarzeniami - słabo wykonany mur oporowy doprowadził do wypłukania i podmycia części skarpy wraz z elementami konstrukcji muru oporowego, co w powiązaniu z niedostatecznym olinowaniem drzewa doprowadziło do jego osunięcia. Miało na to wpływ zlokalizowanie wykopu w bezpośrednim sąsiedztwie pnia drzewa i usunięcie znacznej części sytemu korzeniowego od strony wykopu odpowiadającego m.in. za stabilizację i utrzymanie drzewa w gruncie. Według organu na ww nieruchomości inwestor, dokonując w bezpośrednim sąsiedztwie drzew głębokiego wykopu, spowodował zmianę poziomu rodzimego gruntu, co miało niekorzystny wpływ na dalszą egzystencję drzew. Jeśli zmiany w poziomie gruntu w stosunku do stanu pierwotnego są większe niż 15 cm, spodziewać się można niekorzystnej reakcji drzew a w przypadku drastycznego obniżenia poziomu gruntu w sąsiedztwie drzew, następuje szybsza utrata wilgotności wokół korzeni, co w skrajnych wypadkach doprowadzić może do ich obumarcia. Najkorzystniejsze dla drzewa jest pozostawienie bryły korzeniowej o średnicy nie mniejszej niż rzut jego korony. Każdorazowe zmniejszenie bryły korzeniowej wiąże się z koniecznością redukcji systemu korzeniowego, co powoduje, iż drzewo samoistnie dąży do zrównoważenia masy korony (zamiera część konarów, gałęzi). W czasie tego typu prac ziemnych należy stosować konstrukcję w postaci muru oporowego, oddzielającą bryłę korzeniową od otoczenia. Powinna ona być pomyślana w taki sposób, aby nie dopuścić do erozji gleby znajdującej się wokół korzeni, i zahamować odpływ wód opadowych z górnej powierzchni bryły a ponadto winna uniemożliwiać osypywanie się, podmywanie skarpy, gdyż doprowadzić to może do wykrotu drzewa. Zdaniem organu przeprowadzone przez inwestora roboty ziemne w żaden sposób nie odpowiadały ww wymogom, a dodatkowo wbrew zaleceniom zawartym w opinii Wydziału Ochrony Środowiska dla Dzielnicy [...] (znak [...] z dnia [...].08.2009r.) oraz wbrew wcześniejszym pisemnym zapewnieniom co do realizacji inwestycji w sąsiedztwie drzew bez odpowiedniego zabezpieczenia rozpoczął on działania zmierzające do zmiany rzędnych terenu (realizacja wykopu) i wzniesienia obiektu kubaturowego w bezpośrednim rzucie koron drzew przewidzianych do zachowania. Organ zwrócił też uwagę, że opiniowany projekt zagospodarowania nie obrazował i nie zakładał realizacji podziemnej części budynku wykraczającej poza jego zarys – a ujawnienie tego faktu przez inwestora na etapie ubiegania się o opinie wiązałoby się z uzyskaniem kolejnej negatywnej opinii Wydziału Ochrony Środowiska w sprawie dostosowania projektu do istniejącej cennej zieleni wysokiej.

Inwestor poprzez realizację wykopu w sąsiedztwie drzew w odległości mniejszej niż rzut ich koron, a sięgającym w przypadku niektórych drzew niemalże do samego ich pnia, pozbawił drzewa znacznej części korzeni, elementów bardzo istotnych dla drzewa. Pozbawienie drzewa korzeni odpowiedzialnych za pobieranie z gruntu substancji odżywczych oraz wody prowadzi do zamierania części korony, by zrównoważyć jej masę, co przy dużych stratach (zniszczeniach) w systemie korzeniowym doprowadzić może do obumarcia drzewa.

Prowadzonym postępowaniem administracyjnym dotyczącym zniszczenia drzew objęto 9 szt. drzew, tzn. wyłącznie te drzewa, których stan zdrowotny był dobry, a prowadzone prace ziemne mogły przyczynić się do ich obumarcia lub całkowitego zniszczenia. W stosunku do 2 szt. drzew organ planował odstąpić od wymierzania kary, gdyż ich nienajlepszy stan zachowania (zdrowotny), nie był związany z pracami ziemnymi prowadzonymi przez inwestora i uwzględniała to inwentaryzacja, a potwierdziły oględziny dokonane na etapie ubiegania się inwestora o stosowną opinię Wydziału Ochrony Środowiska niezbędną do otrzymania pozwolenia na budowę.

Na skutek kolejnego doniesienia mieszkańców i interwencji straży miejskiej w dniu 12.07.2010r. pracownicy Wydziału Ochrony Środowiska dokonali ponownych oględzin przedmiotowej nieruchomości. Stwierdzono, że bez stosownego zezwolenia doszło do usunięcia 8 szt. drzew, w tym drzew objętych postępowaniem administracyjnym wszczętym z urzędu w dniu [...].02.2010r. znak [...]. Z nieruchomości przy ul. [...] w W. inwestor usunął drzewa o nr inwentaryzacyjnych: [...]. Wszystkie usunięte drzewa były w wieku powyżej 5 lat.

W tym stanie rzeczy decyzją nr [...] z dnia [...].08.201r. znak [...] Prezydent m.W. umorzył w części postępowanie administracyjne wszczęte w dniu [...].02.2010r. dot. zniszczenia drzew w wyniku niewłaściwie prowadzonych prac ziemnych w stosunku do drzew nr inw. [...] usuniętych bez stosownego zezwolenia organ I instancji wszczął odrębne postępowanie administracyjne a co do 3 szt. drzew objętych postępowaniem wszczętym z urzędu w dniu [...].02.2010r. za ich zniszczenie spowodowane prowadzeniem prac zimnych – wymierzył skarżącym kary administracyjne w wysokości wyżej wskazanej. Uwzględniając działania posiadacza nieruchomości zmierzające do zachowania drzew, skorzystał z dyspozycji art. 88 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody i odroczył jej wykonie na okres 3 lat. Natomiast w stosunku do świerka kłującego z uwagi na fakt, iż drzewo to osunęło się do wykopu została naliczona kara, która nie podlega odroczeniu.

W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucili naruszenie:

1) art. 88 ust. 1 pkt. 1 ustawy o ochronie przyrody oraz art. 84 § 1 kpa w związku z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 78 Konstytucji RP oraz art. 15 kpa - poprzez bezpodstawne i gołosłowne uznanie za organem I instancji, że: przedmiotowe drzewa zostały zniszczone wskutek niewłaściwego prowadzenia robót ziemnych, oraz że usunięcie przedmiotowych drzew w ogóle podlega zezwoleniu oraz wymierzenie kary bez przeprowadzenia miarodajnych dowodów w tym zakresie, w szczególności bez potwierdzenia tego stanu rzeczy przez opinie specjalistów zarówno z zakresu budownictwa, jak też z zakresu dendrologii;

2) art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 140 kpa - poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu decyzji do zarzutów podniesionych w odwołaniu. W ocenie skarżących działania organu są sprzeczne z prawem gdyż wdrażają tryb sankcyjny w sprawie, która wedle decyzji tego samego organu I instancji z [...].05.2009 r. (nr [...]) powinna była być załatwiona w trybie zgody na przesunięcie lub wycięcie drzew.

Skarżący wskazali, że organ I instancji nie respektował swojej własnej decyzji, którą był związany, zaskarżona decyzja narusza zatem art. 110 kpa a ponadto została wydana bez podstaw prawnych. Według skarżących decyzja narusza art. 1, 8 , 9 kpa oraz art. 104 § 1 kpa i art. 105 § 1 kpa w zw.z art. 61 § 1 i § 3 kpa oraz art 35 kpa i art 36 poprzez przyjęcie, że organ administracji ma prawo uchylić się od załatwienia sprawy wszczętej na żądanie strony, jeśli strona nie składa skarg i zażaleń na niezałatwienie sprawy w terminie. Podnieśli, że wymierzenie w trybie administracyjnym przez urzędnika, w okolicznościach tej sprawy tak wysokiej kary pieniężnej, stanowi działanie absolutnie niewspółmierne do zagrożeń, jakie państwo nakłada na obywatela w postępowaniu karnym. W postępowaniu karnym nałożenie takiej kary musi być poprzedzone skazującym prawomocnym wyrokiem sądu, po przeprowadzeniu żmudnego procesu dowodowego. Skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji ostatecznej oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta M.W. Nr [...] z dnia [...].11.2010 r. [...] i umorzenie postępowania w sprawie. Wskazali, że po naniesieniu w terenie granic budynku okazało się, że prowadzenie prac budowlanych wymaga podjęcia szeregu czynności zabezpieczających drzewa [wygrodzono powierzchnie zajmowane przez korzenie, wykonano osłony korzeni przez leskowanie czasowe, wypełnione kwaśną ziemią przykryto korzenie słomianymi matami). W trakcie prac okazało się też, że ukorzenienie drzew jest bardziej rozległe niż rzut korony, kilka drzew okazało się słabych, jedno uległo zniszczeniu w trakcie wichury, niektóre drzewa musiały zostać usunięte. W ocenie skarżących dokonali oni wszelkich niezbędnych formalności a organ uchylił się od wydania decyzji w sprawie zgody na wycinkę drzew na wniosek inwestora z dnia 28.04.2009r. (pozytywnej lub negatywnej) i wprowadził strony w nieznany prawu tryb opiniowania planowanej zabudowy przez ten sam organ, który wydał decyzję o warunkach zabudowy, i który miał wydać następnie decyzję w sprawie wycinki drzew oraz pozwolenia na budowę, czym decyzja narusza art. 104 kpa, art. 105 kpa oraz art. 106 kpa. Skarżący twierdzili, że zostali ukarani za wykonanie ostatecznej decyzji, na mocy której nabyli prawo do ulokowania planowanej inwestycji na przedmiotowej działce z ustaleniem warunków zgodnego z prawem, interesem strony i interesem publicznym usunięcia zieleni kolidującej z planowaną zabudową czym decyzja narusza art. 2 Konstytucji RP - stanowiący, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawa.

Według skarżących organ analizował projekt zagospodarowania nieruchomości przy wydawaniu decyzji o warunkach zabudowy a na spornej nieruchomości rosły wówczas te same drzewa, i wedle decyzji z [...].05.2009 r. powinny być albo przeniesione albo usunięte i zastąpione nasadzeniami w innym miejscu. Skoro następnie organ uznał, że drzew nie wolno usunąć – to w ocenie skarżących winien był podjąć z urzędu działania zmierzające do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o warunkach zabudowy. Do usunięcia drzew doszło gdyż ich pozostawienie groziło katastrofą budowlaną i zagrażało życiu i zdrowiu ludzi pracujących na placu budowy.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Działając w oparciu o art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "ppsa") Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Materialno-prawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jednolity: Dz. U. 2013 r. poz. 627 zwanej dalej ustawą). W art. 88 ust 1 nakładają one na wójta, burmistrza albo prezydenta miasta obowiązek wymierzenia kary administracyjnej za 1) zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów spowodowane niewłaściwym wykonywaniem robót ziemnych lub wykorzystaniem sprzętu mechanicznego albo urządzeń technicznych oraz zastosowaniem środków chemicznych w sposób szkodliwy dla roślinności; 2) usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia; 3) zniszczenie drzew, krzewów lub terenów zieleni spowodowane niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych. Wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia, o którym mowa w art. 88 ust 1 ustawy o ochronie przyrody, jest obowiązkiem organów administracji a decyzja taka nie ma charakteru uznaniowego. Kara jest wymierzana obligatoryjnie a jej wysokość w zależności od gatunku i obwodu drzewa określana jest według norm zawartych w przepisach rangi ustawowej jak i rozporządzenia. Jak stanowi art. 89 ust. 1 ustawy administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1, ustala się w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ustalonej na podstawie stawek, o których mowa w art. 85 ust. 4-6 ustawy. Szczegółowe zasady w tym zakresie określa rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz.U. 2004, Nr 219, poz. 2229). Organy administracji nie są władne do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej, jak również do obniżenia jej wysokości. Jednocześnie termin płatności kar wymierzonych na podstawie art. 88 ust. 1 ustawy odracza się na okres 3 lat, jeżeli stopień uszkodzenia drzew lub krzewów nie wyklucza zachowania ich żywotności oraz możliwości odtworzenia korony drzewa i jeżeli posiadacz nieruchomości podjął działania w celu zachowania żywotności tych drzew lub krzewów (art. 88 ust. 3 ustawy). Kara jest umarzana po upływie 3 lat od dnia wydania decyzji o odroczeniu kary i po stwierdzeniu zachowania żywotności drzewa lub krzewu albo odtworzeniu korony drzewa. W razie stwierdzenia braku żywotności drzewa lub krzewu albo nieodtworzenia korony drzewa karę uiszcza się w pełnej wysokości, chyba że drzewa lub krzewy nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości (art. 88 ust. 4 i 5 ustawy).

Ustawodawca powiązał sankcję administracyjną nie z każdym przypadkiem zniszczenia drzew, krzewów lub terenów zieleni, lecz tylko z takimi przypadkami, w których zniszczenie drzew zostało spowodowane np. niewłaściwym wykonaniem robót ziemnych bądź zabiegów pielęgnacyjnych. Pojęcie robót ziemnych nie zostało zdefiniowane w przepisach ustawy a więc należy nadać mu znaczenie przyjęte w języku potocznym. Jakkolwiek brak jest definicji legalnej tego określenia, to należy zwrócić uwagę, że w art. 88 ust. 3 ustawy wskazano na odraczanie płatności kary wymierzonej m.in. za zniszczenie drzewa, jeżeli stopień uszkodzenia drzew lub krzewów nie wyklucza zachowania ich żywotności. Z zestawienia tego przepisu z pojęciem zniszczenia zawartym w art. 88 ust. 1 pkt. 1 wynika po pierwsze, że pojęcie to nie obejmuje każdego przypadku uszkodzenia drzewa lecz powinno być powiązane z żywotnością drzewa. Zniszczeniem będzie bez wątpienia taka sytuacja, w ramach której żywotność drzewa nie zostanie zachowana. Pojęcie zniszczenia będzie obejmować również sytuację, w której żywotność drzewa w następstwie prac ziemnych zostanie poważne zagrożona, choć nie ma pewności, że drzewo tę żywotność ostatecznie utraci.

Osobą odpowiedzialną za usunięcie bądź zniszczenie drzewa jest posiadacz nieruchomości, jako ten, który ma prawo i obowiązek wystąpić o stosowne zezwolenie w tym zakresie bądź czuwać nad niedopuszczeniem do ziszczenia się którejkolwiek z hipotez przepisu art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Do przyjęcia odpowiedzialności za zniszczenie drzew wystarcza samo wykazanie związku przyczynowego między działaniem określonego podmiotu, a zniszczeniem drzew lub krzewów. W przedmiotowej sprawie doszło do zniszczenia trzech drzew (co do pozostałych zniszczonych a następnie wyciętych drzew toczy się osobne postępowanie) a przyczyną tego stanu rzeczy były prace związane z podjętą przez skarżących inwestycję budowlaną.

Słusznie organ wskazał, że w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 7, 8 i 9 ustawy o ochronie przyrody, ochrona przyrody polega na zachowaniu, równoważnym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody krajobrazu, zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień, a jej celem - stosownie do art. 2 ust. 2 pkt 5 i 7 - jest ochrona walorów krajobrazowych, zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień, nadto kształtowanie właściwych postaw człowieka wobec przyrody przez edukację, informowanie i promocję w dziedzinie ochrony przyrody. Ochrona terenów zieleni i zadrzewień zgodnie z rozdziałem 4 ustawy, obejmującym swoim zakresem art. 83 ust. 1, jest realizowana m. in. przez nałożony na posiadacza danej nieruchomości obowiązek uzyskania zezwolenia wydanego przez organ gminy na usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości.

W ramach prowadzonego w trybie art. 88 ustawy postępowania administracyjnego organy administracji powinny ustalić, czy doszło do zniszczenia chronionych w tym przepisie ustawy elementów środowiska oraz czy doszło do tego na skutek niewłaściwego wykonania robót ziemnych, wykorzystania sprzętu mechanicznego albo urządzeń technicznych oraz środków chemicznych.

W sprawie niniejszej, do osunięcia skarpy wraz z drzewem doszło na skutek niewystarczającego zabezpieczenia drzewa przed tego rodzaju zdarzeniami. Jak słusznie wskazał organ, właściwe zabezpieczenie terenu budowy prawdopodobnie zapobiegłoby powyższemu zdarzeniu. Świerk kłujący został na tyle zniszczony, że naliczona kara nie podlega odroczeniu, natomiast uszkodzenia pozostałych drzew tj. daglezji zielonej (nr inw. 2b) i świerka pospolitego (nr inw. 15b) nie wykluczają zachowania ich żywotności, a zatem, stosownie do dyspozycji art. 88 ust. 3 ustawy płatność kary odroczono na okres 3 lat.

Bez znaczenia dla wyniku sprawy jest argumentacja wskazująca na to, że inwestor od początku procesu ubiegał się o zgodę na wycięcie ww drzew skoro ostatecznie zgody tej nie uzyskał. Istotne jest, że skarżący nie kwestionują tej okoliczności a jedynie podnoszą że wniosek inwestora o wydanie zgody na usuniecie drzew, złożony pierwotnie 28.04.2009r. "nigdy nie został rozpoznany ani rozstrzygnięty - ani zgodnie z art. 104 kpa, czyli przez wydanie decyzji wyrażającej zgodę albo tej zgody odmawiającej, ani też nie wydano postanowienia o umorzeniu postępowania, stosownie do art. 105 kpa". W tym zakresie zarzut naruszenia ww przepisów kpa nie mógł być uwzględniony gdyż w istocie nie dotyczył zaskarżonej decyzji a postępowania w sprawie wydania pozwolenia na wycięcie drzew. Przedmiotem analizy w niniejszej sprawie nie jest kwestia ewentualnej bezczynności organu (jak twierdzą skarżący) czy też oceny czy zgodnie z pouczeniem doszło do pozostawienia wniosku z 28.04.2009r. bez rozpoznania. W okolicznościach niniejszej sprawy kwestia ta jest obojętna dla jej wyniku. Nie budzi bowiem wątpliwości, że skarżący zgody na wycinkę drzew nie otrzymali a przy tym mieli pełną świadomość odnośnie do negatywnej opinii organu gminy w tym zakresie. Świadczy o tym przedstawiony wyżej tok postępowania i dokumentacja złożona w aktach sprawy. Ponadto skarga dotyczy decyzji wymierzającej karę za zniszczenie drzew na nieruchomości w związku z prowadzeniem prac ziemnych a nie w związku z ich wycięciem. Całkowicie niezrozumiały jest przy tym zarzut naruszenia art. 106 kpa.

Odnośnie do zgłoszonego w skardze zarzutu naruszenia art. 88 ust. 1 pkt. 1 ustawy o ochronie przyrody oraz art. 84 § 1 kpa – należy wskazać, że w zasadzie nie został on w skardze uzasadniony. Skarżący podnoszą jedynie, że tak wysokie kary pieniężne np. w procesie karnym muszą być poprzedzone wnikliwym postępowaniem dowodowym i długotrwałym procesem a w sprawie nie przeprowadzono miarodajnych dowodów. Zarzucono też, że w sprawie nie powołano biegłych. W ocenie Sądu zarzuty te nie znajdują uzasadnienia. Gdy chodzi o wysokość omawianych kar administracyjnych, rzeczywiście wysokich w stosunku do średnich miesięcznych zarobków w kraju, to zarzuty skarżących należy traktować jako polemikę z ustawodawcą. Wysokość kar, jak wskazano już wyżej, nie podlega ocenie ani uznaniu administracyjnemu organu a jest precyzyjnie określona przepisami prawa - a treści tych przepisów czy prawidłowego zastosowania w stosunku do owych trzech drzew skarżący nie kwestionowali. Nie mógł być uwzględniony także zarzut dotyczący nieprzeprowadzenia odpowiedniego postępowania dowodowego. W przedmiotowej sprawie realizacja procesu inwestycyjnego była na bieżąco monitorowana przez pracowników organu. W toku trwających na bieżąco prac budowlanych przeprowadzono cztery wizje na gruncie. Oględziny nieruchomości i postępujący proces budowlany a z nim postępowanie w stosunku do drzew - były dokumentowane protokołami jak i zdjęciami. Okoliczności stwierdzone przez organ nie budzą wątpliwości i nie były kwestionowane podczas postępowania a przy tym strony miały zagwarantowany udział w poszczególnych czynnościach organu; nie składały też wniosków dowodowych w toku prowadzonego postępowania. W tym kontekście zarzucając organowi, że nie przeprowadził miarodajnych dowodów z opinii biegłego dendrologa czy specjalisty ds. budownictwa skarżący winni byli wskazać w szczególności na jaką okoliczność, w realiach niniejszej sprawy, dowody te miałyby zostać przeprowadzone skoro z akt sprawy (choćby z dokumentacji zdjęciowej) jednoznacznie wynika co było przyczyną osunięcia się drzewa czy też zniszczenia dwóch pozostałych. Stawiając zarzuty naruszenia art. 84 § 1 kpa w kontekście konieczności zasięgnięcia wiedzy specjalisty w pierwszej kolejności skarżący winni byli wskazać jakie ustalenia faktyczne kwestionują w sprawie – w szczególności czy kwestionują, że doszło do zniszczenia drzew jak również czy doszło do tego zdarzenia podczas prowadzenia prac budowlanych związanych z prowadzonym procesem inwestycyjnym.

W zakresie zarzutu dotyczącego naruszenia art. 107 § 3 kpa Sąd uznał, że jakkolwiek organ II instancji nie wypowiedział się szczegółowo w stosunku do każdej z podniesionych w odwołaniu kwestii, to jednak uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Decyzja powinna zawierać powołanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Organ winien zająć stanowisko wobec całego materiału procesowego oraz podać i wyjaśnić podstawę prawną decyzji. Z zasad ogólnych postępowania administracyjnego (art. 8, 9 i 11 kpa) jak z treści art. 107 § 1 i 3 kpa wynika, że po zapoznaniu się z uzasadnieniem strona nie powinna mieć wątpliwości na jakiej podstawie faktycznej i prawnej wydano decyzję w sprawie. Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja a w szczególności decyzja organu I instancji ją poprzedzająca ww kryteria spełnia. Punkt po punkcie szczegółowo opisuje stan faktyczny sprawy i czynności podjęte w toku postępowania. Nie budzi wątpliwości także przywołanie i przytoczenie podstawy prawnej decyzji. Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji oznacza w szczególności utrzymanie w mocy jej podstawowego, koniecznego elementu, jakim jest rozstrzygnięcie. Stąd, w realiach niniejszej sprawy niezrozumiały jest zatem zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, a w każdym razie nie został on uzasadniony przez skarżących w sposób umożliwiający rzeczowe odniesienie się do niego.

W sprawie nie doszło też do naruszenia art. 110 kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Wbrew twierdzeniom skarżących wydanie decyzji o warunkach zabudowy nie było tożsame z udzieleniem pozwolenia na wycięcie czy zniszczenie drzew. Sami skarżący przyznają w skardze, iż decyzja o warunkach zabudowy zastrzegała konieczność uzyskania przed rozpoczęciem prac osobnej zgody na wycięcie lub przesadzenie drzew. Zarzuty skargi generalnie sprowadzają się do kwestionowania zasadności wydawania jakichkolwiek zezwoleń po wydaniu decyzji o warunkach zabudowy dla planowanej przez skarżących inwestycji. Stanowisko to nie jest zasadne i znacząco odbiega od treści samej decyzji o warunkach zabudowy, która wyraźnie i jednoznacznie zastrzegała konieczność uzyskania stosownych pozwoleń na wycięcie drzew przy realizacji ww zamierzenia budowlanego. Poglądy skarżących niezasadnie sugerują, że z chwilą uzyskania statusu ostateczności decyzji o warunkach zabudowy organy administracji będąc związane ww decyzją obowiązane są do wydania pozwolenia na budowę jak i mają obowiązek wyrazić zgodę na wycięcie drzew. Zdaniem skarżących jest to tym bardziej uzasadnione gdy w tym samym przedmiocie orzeka ten sam organ. Jak się wydaje tak należy oceniać sformułowany na str. 2 skargi zarzut skarżących wskazujący na to, że zostali oni ukarani za to że wykonali ostateczną decyzję, na mocy której nabyli prawo do ulokowania planowanej inwestycji na przedmiotowej działce. Stanowisko skarżących w przedmiotowym zakresie nie znajduje uzasadnienia normatywnego a przepisy zastosowane w kontrolowanej sprawie nie naruszają wyrazonej w art. 2 Konstytucji RP zasady demokratycznego państwa prawnego.

W konsekwencji Sąd uznał, że orzekające w sprawie organy prawidłowo rozważyły zarówno stan faktyczny sprawy jak i jej stan prawny. Sformułowane w skardze zarzuty odnośnie do naruszenia zasad procedury nie znalazły potwierdzenia a Sąd rozstrzygając niniejszą sprawę nie dopatrzył się naruszenia przez organy administracji innych przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy. Przepisy prawa materialnego również zastosowano w sprawie prawidłowo. Zaskarżona decyzja organu II instancji i poprzedzające ją postępowanie nie dają zatem podstaw do zastosowania art. 145 § 1 ppsa. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ppsa.