Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 19/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję organu II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 234
journal: Dz.U. 2021 poz 2233
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie: WSA Paweł Darmoń WSA Mirosław Bator (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; 2/ zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz K. P. kwotę 780 (siedemset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta B. decyzją z dnia 17 sierpnia 2021 r. nr [...] działając na podstawie art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne oraz art. 1, 10, 77 i art. 104 K.p.a. odmówił nałożenia na N. G. właścicielkę działki nr ewid. [...] obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego gruntu stanowiącego jej własność oraz wykonywania urządzeń zapobiegających szkodom. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z dnia 31 lipca 2020 r. organ l instancji odmówił nałożenia na N. G. obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego gruntu stanowiącego jej własność oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Decyzja ta była przedmiotem postępowania odwoławczego. W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu l instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Powodem uchylenia decyzji organu l instancji była konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w postaci dowodu z opinii biegłego. Po przeprowadzeniu ponownego postępowania, decyzją z dnia 17 sierpnia 2021 r. organ I instancji ponownie odmówił nałożenia na N. G. obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego gruntu stanowiącego jej własność oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Organ stwierdził, że w dniu [...].12.2019 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie zmiany stanu wody na gruncie na wniosek właściciela działki nr ewid. [...] zlokalizowanej przy ul. [...] w B.. W dniu 11.02.2020 r. dokonano oględzin w terenie. Stwierdzono, że na działce nr ewid. [...] wykonano podjazd z kostki brukowej z nachyleniem w kierunku wschodnim (przeciwnym do działki nr ewid. [...]), z którego woda zbierana jest odwodnieniem liniowym i wewnętrzną instalacją odprowadzana do studni chłonnej. Teren działki nr ewid. [...] od strony południowej wykonanego wjazdu zielony, nieutwardzony. Pomiędzy wykonanym podjazdem a działką nr ewid. [...] pozostał pas zieleni, dodatkowo działki oddzielone są pomiędzy sobą podmurówką betonową. Działka nr ewid. [...] zabudowana jest domem jednorodzinnym (rysunek poglądowy stanowi załącznik do protokołu z dnia [...].02.2020r.), od wschodniej strony budynku zlokalizowane jest oczko wodne zasilane woda deszczową od strony południowo - zachodniego narożnika domu zlokalizowana jest studnia, do której, według oświadczenia właściciela, odprowadzana jest woda opadowa z części rynien, od zachodniej strony zlokalizowany jest taras nie posiadający odwodnienia, wokół budynku wykonana opaska z kostki brukowej, miejscami zaniżonej poniżej poziom gruntu (zdjęcia nr 42,50-52); ( opaska w 2-óch miejscach posiada odwodnienie liniowe, jedno zlokalizowane od strony tarasu posiada wpięcie do studni, drugie odwodnienie liniowe zlokalizowane po wschodniej stronie budynku, wg oświadczenia właściciela działki posiada odprowadzenie i wylot na działkę nr ewid. [...] (działka zielona stanowiąca jego własność, zaniżona w stosunku do działki nr ewid. [...] o około 60 cm), wylotu nie stwierdzono na oględzinach, w związku z powyższym odwodnienie liniowe zlokalizowane na opasce z kostki brukowej - w miejscu gdzie strona wskazuje m.in. szkodę, nie posiada właściwego odprowadzenia wody opadowej (nie stwierdzono żadnego wylotu, dodatkowo woda gromadzona w zaniżeniu opaski negatywnie wpływa na samą kostkę i ściany budynku). Strona wnosząca, pomimo wezwania organu, nie przedłożyła kompletnej dokumentacji technicznej dotyczącej odwodnienia budynku mieszkalnego, inwentaryzacji powykonawczej czy kserokopii uzupełnionego dziennika budowy. Wykonany utwardzony plac wjazdowy strony wnoszącej na przedmiotowej działce posiada nachylenie w kierunku budynku jednorodzinnego (zdjęcie nr 37 i 50). Dodatkowo teren działki od strony północnej budynku w całości został utwardzony (kostka brukowa i beton), brak jakiegokolwiek odprowadzenia wody opadowej, która ze względu na wykonaną podmurówkę betonową ogrodzenia, w całości kierowana jest w kierunku budynku mieszkalnego. Z przedłożonej dokumentacji (fragment projektu budowlanego przedłożony przez stronę postępowania - strona 5) wynika, iż budynek posiada izolacje przeciwwilgociowe w postaci lepiku. Biorąc pod uwagę powyższe oraz fakt, że dom budowany był na przełomie lat 80-tych i 90-tych, w niniejszej sprawie zastosowanie mają w ocenie organu przepisy budowlane. Konieczne jest wykonanie właściwej izolacji pionowej fundamentów. Brak lub niewłaściwe wykonanie izolacji przeciwwilgociowych skutkuje najczęściej widocznym zawilgoceniem ścian piwnic oraz pomieszczeń graniczących bezpośrednio z gruntem. W pomieszczeniach z zawilgoconymi ścianami lub podłogą na gruncie jest wyraźnie wilgotno i wyczuwalny jest charakterystyczny zapach stęchlizny. Na mokrych ścianach pojawiają się wykwity, niszczeją tynki. Zawilgocenie spowodowane brakiem lub wadami izolacji (upływ czasu, obecnie stosowane nowe technologie izolacji fundamentów) często sięga także do wyższych partii budynku wskutek tzw. podciągania kapilarnego (zjawiska, które powoduje ruch wody w górę kanalików porowatych materiałów budowlanych takich jak cegły, bloczki i pustaki). W ocenie organu w niniejszym postępowaniu mamy do czynienia właśnie z tym zjawiskiem. Wilgotne mury to doskonałe środowisko dla rozwoju grzybów i pieśni, które potrafią zniszczyć niemal wszystkie materiały używane w budownictwie. Ślady oddziaływania wilgoci można łatwo zauważyć w domu: łuszcząca się farba na ścianie, wybrzuszanie, odpadanie, murszenie i wszelkie ubytki tynków (zdjęcia nr 20-24). Charakterystyczna falista linia na ścianie wskazuje na zasięg podsiąkającej wilgoci, a bierze się z wytrącania zawartych w wodzie związków chemicznych soli. Warunkiem trwałego zabezpieczenia budynku przed wilgocią gruntową i wodą opadową jest właściwe wykonanie izolacji: pionowej, która chroni ściany fundamentowe przed wchłanianiem wilgoci i wody z gruntu, poziomej, której zadaniem jest odcięcie drogi wilgoci kapilarnej. Izolacje te powinny być zaprojektowane odpowiednio do warunków gruntowo-wodnych w rejonie posadowienia budynku, a następnie wykonane dokładnie zgodnie z tym projektem. Dodatkową przyczyną może być brak drenażu opaskowego wokół fundamentów domów podpiwniczonych. Poziom wód gruntowych jest w znacznym stopniu odbiciem warunków pogodowych, charakteryzuje się zatem mniejszą lub większą zmiennością. Po kilku deszczowych miesiącach czy latach może się zdarzyć, że w domu zbudowanym w okresie suchym w piwnicach pojawi się woda. Jeśli powodem tego jest podniesienie się poziomu wód gruntowych, nawet najmniejsze niedokładności czy uszkodzenia w izolacji pionowej mogą uniemożliwić osuszenie piwnic - po odpompowaniu wody przez każdą nieszczelność będzie napływała nowa. (...). Zgodnie z zaleceniami Samorządowego Kolegium Odwoławczego celem wyjaśnienia sprawy postanowieniem z dnia 18 listopada 2020 r. powołano uprawnionego hydrologa w charakterze biegłego w celu wykonania opinii w sprawie zmiany stanu wody na gruncie na działkach nr ewid. [...] i [...] położonych przy ul. [...] w B.. Zakres opinii został określony mając na uwadze wytyczne organu odwoławczego zawarte w decyzji. Przedmiotem opinii było: ocena a czy nastąpiła zmiana stanu wód na gruncie; ustalenie czy nawiezienie ziemi oraz wykonanie podjazdu z kostki brukowej na działce nr [...] spowodowało zmianę stanu wody na gruncie; wskazanie jak wyglądał teren pierwotnie (przedłożenie dokumentów obrazujących ukształtowanie terenu przed wykonaniem podjazdu); na podstawie mapy sytuacyjno - wysokościowej (pozyskanej we własnym zakresie) ustalenie naturalnego kierunku spływu wód przed i po wykonanych pracach wraz z adnotacją czy nastąpiła zmiana kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na gruncie wód opadowych lub roztopowych oraz kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich (wraz ze wskazaniem na mapie); wskazanie kierunku spływu wód z dachów na działkach objętych postępowaniem; ustalenie czy ewentualny negatywny wpływ jest wyłącznie wynikiem nawiezienia ziemi i/lub wykonanego podjazdu z kostki na działce nr [...]; przeprowadzenie oględzin w terenie (po wcześniejszym zawiadomieniu) w celu ustalenia stanu faktycznego naniesienia szczegółowych ustaleń na mapie sytuacyjnej z oznaczonymi kierunkami spływu wód (przed zmianą poziomu gruntu i po ewentualnej zmianie); określenie czy pomiędzy powstałymi zawilgoceniami ścian w budynku mieszkalnym oraz uszkodzeniami w kostce brukowej na działce nr [...] istnieje związek przyczynowo - skutkowy w związku z pracami na działce nr [...]; wpływ drogi wewnętrznej (działka nr [...]) na powstałe zawilgocenie ścian i uszkodzeń kostki brukowej, o których mowa powyżej; w przypadku gdy doszło do naruszenia stanu wody na gruncie ustalenie sposobu zapobiegania szkodom (najskuteczniejszego i najprostszego) tj. określenie odpowiednich "urządzeń", do których organ powinien zobowiązać stronę lub przywrócenia do stanu pierwotnego. Zakres wykonanych prac terenowych i studialnych obejmował: przeprowadzenie wizji lokalnej działek gruntowych objętych zakresem postępowania z udziałem przedstawicieli Urzędu Miasta B. oraz z wywiadami z właścicielami przedmiotowych działek; wykonanie pomiarów geodezyjnych na przedmiotowych działkach ewidencyjnych oraz w ich otoczeniu, odwiertów geologicznych i dokumentacji fotograficznej; wykonanie szczegółowej mapy geodezyjnej terenu objętego postępowaniem i otoczenia wraz z określeniem kierunków spływu wód powierzchniowych; ustalenie czy doszło do zakłócenia stosunków wodnych oraz jaka jest przyczyna zakłócenia. Materiał zgromadzony podczas oględzin terenu został wykorzystany przy sporządzaniu Opinii, a następnie całość została przeanalizowana przez organ orzekający. Oględziny z udziałem biegłego potwierdziły stan faktyczny w terenie z ustaleniami organu l instancji z lipca 2020r. Zgodnie z opinią biegłego wizja lokalna w dniu 19.05.2021 r., poprzedzona była intensywnymi opadami atmosferycznymi w dniu 17.05.2021 r. Nie zaobserwowano zastoisk wodnych, przelewania się wody z murku stanowiącego obramowanie nadsypanej części działki ewid. [...], czy też przelewania się wody przez cokoły ogrodzenia granicznego z działki ewid. nr [...] na działkę ewid.nr [...]. Woda nie stagnowała również w obniżeniu przy południowej ścianie domu mieszkalnego na działce ewid.nr [...]. Brak jest technicznej możliwości przepływu wód przy normalnym, nie nawalnym opadzie, ze względu na cokół betonowy odgradzający teren podniesiony od części działki nr [...] stanowiącej podjazd oraz ze względu na betonowy cokół ogrodzenia granicznego działek nr [...] i [...]. Wody opadowe z połaci dachowych budynku mieszkalnego na działce ewid.nr. [...] wg. Oświadczenia pełnomocnika skarżącego odprowadzane są do studni. W trakcie wizji lokalnej pełnomocnik skarżącego ponownie stwierdził, że działka ewid. nr [...] nie była zalewana dopóki nie został podniesiony teren działki ewid. nr [...], tj. od 2019 r. (czemu przeczy zgromadzony materiał archiwalny). Podczas wizji pełnomocnik przyznał również, że odwodnienie liniowe drogi wewnętrznej po działce ewid. nr [...] zainstalował dopiero w 2020 r. Przed zainstalowaniem odwodnienia liniowego cała woda opadowa spływająca od ul. [...] wpływała pod budynek mieszkalny, teraz jest odbierana odwodnieniem liniowym. Według strony skarżącej podczas opadu deszczu woda spływa z terenu wywyższonego działki ewid. nr [...] na posesję skarżących, przy czym w trakcie wizji wskazywano, że woda zalewa działkę ewid. nr [...], która nie jest objęta przedmiotem niniejszego postępowania. Wody opadowe z połaci dachowych budynku mieszkalnego na działce ewid. nr [...] wg. oświadczenia pełnomocnika skarżącego odprowadzane są do studni. Obserwacja terenu oraz fotografie (załącznik [...] opinii), a także współrzędne geodezyjne pomierzone w dniu wizji lokalnej wskazują że budynek mieszkalny usytuowany na działce ewid.nr [...] posadowiony jest niezgodnie z art. 316 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2019 r., poz. 1065), tzn. ukształtowanie terenu wokół budynku nie zapewnia swobodnego spływu wody opadowej od budynku. Budynek na działce ewid. nr [...] posadowiony jest w zagłębieniu terenu, obudowany krawężnikami które nie pozwalają swobodnie odpływać wodzie opadowej co zostało zobrazowane na fot. 12. Szkody przedstawione przez stronę skarżącą w trakcie wizji lokalnej (fot. 6 w załączniku 4 opinii ) są zbieżne ze szkodami jakie zostały ujawnione w protokole Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego z 18.07.2013 r. kiedy to nie mogło być mowy o zalewaniu działki ewid. nr [...] na skutek wywyższenia powierzchni działki ewid. nr [...], bo została ona wywyższona po 23.05.2019 r. (patrz fot. 13 w załączniku 3). Strona skarżąca w trakcie wizji przyznała, że betonowe cokoły działki ewid. nr [...] w granicy z działkami gruntowymi [...] i [...] istnieją ponad 20 lat. Przed wywyższeniem powierzchni działki ewid. nr [...] działka ta w trakcie opadów deszczu zamieniała się w "basen" ponieważ jest położona na spływie wody ze wzgórza położonego po południowej stronie. Betonowe obramowanie powierzchni działki sprawiało, że woda powierzchniowo nie przepływała na działki sąsiednie. Obecnie woda również nie przypływa na działki sąsiednie, a w wyniku nadsypania powierzchni działki materiałem chłonnym zwiększyła się zdolność retencyjna gruntu i woda nie tworzy na powierzchni działki ewid. nr [...] zastoisk wodnych. Wody opadowe z budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce ewid. nr [...], z odwodnień liniowych są odbierane przez studzienki pokazane na fot. 3 w załączniku 4, skąd przepływają do studni zbiorczej posadowionej w północno-zachodnim narożniku działki, a w przypadku dużego ich nagromadzenia są przepompowywane do zbiornika typu mauzer i wykorzystywane do podlewania ogrodu. Strona skarżąca jako dowód z zalewania posesji przez wody spływające z działek nr [...] złożyła film obrazujący przelewania się wody przez murek graniczny działki nr [...] z działką nr [...], które nie stanowią przedmiotu niniejszego postępowania. Jak wynika z map topograficznych teren ukształtowany jest ze spadkiem z południowego na północ i siłą rzeczy wody opadowe spływają z działek gruntowych położonych na południe od działki ewid. nr [...], przez tą działkę i wpływają następnie na działkę ewid.nr [...]. W trakcie wizji lokalnej wykonano dwa odwierty geologiczne o oznaczeniach B-1 i B-2. Odwiert B-1 został wykonany na działce nr [...] nie stanowiącej przedmiotu niniejszej opinii. Odwiert jednak wykonano dla precyzyjnego określenia wysokości nasypu na działce sąsiedniej o nr ewid. [...] (B-2). Jak wynika z treści opinii biegłego hydrologa, na działce ewid. nr [...] zalega warstwa gleby o miąższości 0,2 m podścielona warstwą gliny zwięzłej, szarej, stanowiącej materiał bardzo słabo przepuszczalny. Z kolei z odwiertu wykonanego na działce ewid. nr [...] (skarżony) wynika, że ponad warstwą gleby pierwotnej nasypano warstwę o miąższości 0,35 m zbudowaną z mieszaniny gleby, gliny, piasku i kamieni. Pod warstwą pierwotnej gleby zalega warstwa gliny zwięzłej, szarej, stanowiącej materiał bardzo słabo przepuszczalny. Jak przedstawia fot. 1, 3 i 4 (w załączniku 4 opinii), na których widać iż warstwa nasypowa obudowana jest cokołami, co zabezpiecza otaczający teren przed spływem wód powierzchniowych z nadsypanego terenu na tereny sąsiednie, w szczególności na teren działki ewid. nr [...]. Warstwa nasypowa jest warstwą przepuszczalną w przeciwieństwie do naturalnej powierzchni opiniowanego terenu i wpływa korzystnie na infiltrację wód opadowych - poprzez fakt infiltracji w głąb górotworu opóźnia proces spływu wód opadowych zgodnie z kierunkiem nachylenia terenu. W trakcie wizji lokalnej dokonano ponadto pomiarów geodezyjnych, które były porównane z mapami archiwalnymi. Pomiarami objęto 83 punkty, na podstawie których ustalono, iż kierunek spływu wód powierzchniowych nie został zmieniony. W rozpoznawanej sprawie organ orzekający przede wszystkim zobowiązany został do ustalenia przyczyny pojawienia się wody na działce nr ewid. [...] i ewentualnie ustalenia osób odpowiedzialnych za niniejszą zmianę (...). W konkluzji swej opinii powołany biegły wskazał, iż właściciel działki [...] nie doprowadził do zmiany kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ze szkodą dla gruntów sąsiednich, w szczególności dla działki ewid. nr [...] obr. [...] w B. przy ul. [...], nie odprowadza wód opadowych i roztopowych na grunty sąsiednie, w tym wypadku na grunt działki ewid. nr [...] obr. [...] w B. przy ul. [...]. Jak wyjaśnił biegły, Miasto B. leży w strefie o bardzo wysokim ryzyku występowania deszczy nawalnych (rys. 3 w opinii), w związku z tym istnieje duże prawdopodobieństwo iż zalewanie działki ewid. n r. [...] przy ul. [...] powiązane jest ze zjawiskami ekstremalnymi, trudnymi do przewidzenia, kiedy to nadmiar wody opadającej na powierzchnię gruntu w krótkim czasie jest niemożliwy do odebrania przez grunt. Strona skarżąca podnosi kwestię zalewania działki ewid.nr. [...] w różnych instytucjach administracji sądowej i samorządowej od roku 2013. Istotnym jest fakt iż, J. P. posiadająca dożywotnią służebność osobistą mieszkania i korzystania z działki nr [...] w B. złożyła w dniu 28.06.2013r (dokumenty w opinii) do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru w B. pismo z prośbą o przeprowadzenie wizji lokalnej budynku w którym mieszka w związku z licznymi podtopieniami występującymi w ostatnim czasie na terenie B.. W piśmie J. P. stwierdziła, iż ze względu na duże opady deszczu dom jednorodzinny ulega trwałemu zniszczeniu i prosi o oszacowanie strat. Pismo nie zawiera informacji o ewentualnym zalewaniu posesji przy ul. [...] b w wyniku działań osób trzecich np. w wyniku podniesienia poziomu terenu działek sąsiednich. W dniu [...].07.2013r. PINB przeprowadził oględziny budynku mieszkalnego na posesji nr [...] przy ul. [...]. Jak stwierdzono w protokole z oględzin (załącznik 3) .ściany przyziemia budynku działowe i nośne wykazują ślady zalania, spowodowane spływającą wodą z okolicznych wzniesień. [..] Stwierdzono zawilgocone ściany przy parkiecie spowodowane przesiąkającą wodą z kostki betonowej. [...] Na zewnątrz budynku stwierdzono uszkodzenia płyt betonowych i kostki uszkodzone przepływającą wodą w trakcie intensywnych opadów. Podsumowując organ stwierdził, iż materiał dowodowy zebrany w trakcie niniejszego postępowania potwierdza iż: właściciel działki [...] przy ul. [...] w B. nie doprowadził do zmiany kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ze szkodą dla gruntów sąsiednich a w szczególności dla działki ewid.nr. [...] znajdującej się przy ul. [...] w B.. Nie odprowadza wód opadowych i roztopowych na grunty sąsiednie, w tym wypadku na działkę ewid. [...] przy ul. [...] w B.. Na właścicielu gruntu działki [...] przy ul. [...] w B. nie ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich a w szczególności na działkę nr ewid. [...] przy ul. [...].

Od tej decyzji odwołanie złożył K. P. zarzucając naruszenie art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne przez niekompletne zgromadzenie i niedogłębne zbadanie materiału dowodowego w sprawie, co skutkowało przyjęciem błędnych wniosków wyrażonych w skarżonym akcie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 20 października 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (art. 234 ust. 2 ustawy). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (art. 234 ust. 3 ustawy). Z przepisu tego wynika, że aby mogło być możliwym wydanie decyzji na podstawie art. 234 ust. 3 ustawy, ustalić należy dwie okoliczności: po pierwsze, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie i po drugie, czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Innymi słowy przesłankami wydania jednego z nakazów, o jakich mowa art. 234 ust. 3 ustawy są: zmiana stanu wody na gruncie i szkodliwe oddziaływanie takiej zmiany na nieruchomości sąsiednie. Tym samym pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem musi istnieć związek przyczynowo- skutkowy (tak przykładowo NSA w wyroku z dnia 4 listopada 2014 r. sygn. akt: II OSK 7/14). Obie te przesłanki muszą wystąpić kumulatywnie. Ocena zmiany stosunków wodnych na gruncie wymaga co do zasady wiadomości specjalnych i odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, melioracji wodnych i postępowań wodnoprawnych oraz ewentualnie przeprowadzenia odpowiednich analiz, badań, pomiarów lub obliczeń, co przekracza możliwości organu prowadzącego postępowanie. Na konieczność dopuszczenia dowodu z opinii biegłego w sprawach uregulowania stosunków wodnych na gruncie zwraca uwagę orzecznictwo sądów administracyjnych podkreślając, że są to sprawy wymagające fachowej wiedzy. Gdy istnieje różnica stanowisk skarżącego i sprawcy zarzucanego zakłócenia stosunków wodnych, opinia biegłego może być jedynym dowodem przesądzającym o istnieniu związku przyczynowego między określonym działaniem a stanem wód na gruntach sąsiednich oraz wskazującym - w razie przesądzenia tego związku - rodzaj koniecznych do wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. W niniejszej sprawie przeprowadzony został dowód z opinii biegłego. Wnioski płynące z tej opinii są jednoznaczne: właściciel działki [...] przy ul. [...] w B. nie doprowadził do zmiany kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ze szkodą dla gruntów sąsiednich a w szczególności dla działki ewid.nr. [...] znajdującej się przy ul. [...] w B.; nie odprowadza wód opadowych i roztopowych na grunty sąsiednie, w tym wypadku na działkę ewid. [...] przy ul. [...] w B.. Na właścicielu gruntu działki [...] przy ul. [...] w B. nie ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich a w szczególności na działkę nr ewid. [...] przy ul. [...]. Te ustalenia zawarte we wnioskach końcowych opinii poprzedzone zostały szczegółową analizą stosunków wodnych na terenie stanowiącym przedmiot sprawy. Zakres wykonanych prac terenowych i studialnych obejmował: przeprowadzenie wizji lokalnej działek gruntowych objętych zakresem postępowania z udziałem przedstawicieli Urzędu Miasta B. oraz z wywiadami z właścicielami przedmiotowych działek; wykonanie pomiarów geodezyjnych na przedmiotowych działkach ewidencyjnych oraz w ich otoczeniu, odwiertów geologicznych i dokumentacji fotograficznej; wykonanie szczegółowej mapy geodezyjnej terenu objętego postępowaniem i otoczenia wraz z określeniem kierunków spływu wód powierzchniowych; ustalenie czy doszło do zakłócenia stosunków wodnych oraz jaka jest przyczyna zakłócenia. Nie zaobserwowano zastoisk wodnych, przelewania się wody z murku stanowiącego obramowanie nadsypanej części działki ewid. [...], czy też przelewania się wody przez cokoły ogrodzenia granicznego z działki ewid. nr [...] na działkę ewid.nr [...]. Woda nie stagnowała również w obniżeniu przy południowej ścianie domu mieszkalnego na działce ewid.nr [...]. Brak jest technicznej możliwości przepływu wód przy normalnym, nie nawalnym opadzie, ze względu na cokół betonowy odgradzający teren podniesiony od części działki ewid. nr [...] stanowiącej podjazd oraz ze względu na betonowy cokół ogrodzenia granicznego działek ewid.nr [...] i [...]. Obserwacja terenu oraz fotografie (załącznik nr. 4 opinii), a także współrzędne geodezyjne pomierzone w dniu wizji lokalnej wskazują że budynek mieszkalny usytuowany na działce ewid.nr [...] posadowiony jest niezgodnie z art. 316 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2019 r., póz. 1065), tzn. ukształtowanie terenu wokół budynku nie zapewnia swobodnego spływu wody opadowej od budynku. Budynek na działce ewid. nr [...] posadowiony jest w zagłębieniu terenu, obudowany krawężnikami które nie pozwalają swobodnie odpływać wodzie opadowej co zostało zobrazowane na fot. 12. Szkody przedstawione przez stronę skarżącą w trakcie wizji lokalnej są zbieżne ze szkodami jakie zostały ujawnione w protokole Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego z 18.07.2013 r. kiedy to nie mogło być mowy o zalewaniu działki ewid. nr [...] na skutek wywyższenia powierzchni działki ewid. nr [...], bo została ona wywyższona po 23.05.2019 r. W trakcie wizji lokalnej dokonano ponadto pomiarów geodezyjnych, które były porównane z mapami archiwalnymi. Pomiarami objęto 83 punkty, na podstawie których ustalono, iż kierunek spływu wód powierzchniowych nie został zmieniony Jak wyjaśnił biegły Miasto B. leży w strefie o bardzo wysokim ryzyku występowania deszczy nawalnych (rys. 3 w opinii), w związku z tym istnieje duże prawdopodobieństwo iż zalewanie działki ewid. nr [...] przy ul. [...] powiązane jest ze zjawiskami ekstremalnymi, trudnymi do przewidzenia, kiedy to nadmiar wody opadającej na powierzchnię gruntu w krótkim czasie jest niemożliwy do odebrania przez grunt. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, iż żądania K. P. nie są uzasadnione. Przeprowadzone postępowanie nie wykazało zmiany stanu wody na gruncie. Przyczyną szkód nie jest zatem zmiana stosunków wodnych. Odnosząc się do zarzutów odwołania należy wskazać, że przedmiotem sprawy jest ustalenie czy doszło do szkodliwej zmiany stanu wody na gruncie. Przedmiotem sprawy nie jest ocena prawidłowości robót budowlanych na działce nr [...], stanu technicznego inwestycji, kwestii dopuszczenia do użytkowania, czy legalności prac. Przedmiotem sprawy jest działka nr [...] i zabudowa oraz inne obiekty budowlane (odwodnienia), które znajdują się na tej działce. Z uwagi na powyższe, argumenty, które mają podważać prawidłowość robót budowlanych wykonanych na działce nr [...] nie mają znaczenia. Wnioski zawarte w opinii biegłego są jednoznaczne. Nie doszło do zmiany stanu wody na gruncie. Przyczyny napływu wody na teren działki nr [...] są inne. Biegły wskazał tutaj na umiejscowienie tej działki w obniżeniu, wykonanie cokołów betonowych, które uniemożliwiają swobodny spływ wody, duże ryzyko wystąpienia deszczy nawalnych. Na uwzględnienie zasługują też uwagi organu l instancji, który w trakcie przeprowadzonych oględzin ustalił m.in., że "Wykonany utwardzony plac wjazdowy strony wnoszącej na przedmiotowej działce posiada nachylenie w kierunku budynku jednorodzinnego (zdjęcie nr 37 i 50). Dodatkowo teren działki od strony północnej budynku w całości został utwardzony (kostka brukowa i beton), brak jakiegokolwiek odprowadzenia wody opadowej, która ze względu na wykonaną podmurówkę betonową ogrodzenia, w całości kierowana jest w kierunku budynku mieszkalnego. Z przedłożonej dokumentacji (fragment projektu budowlanego przedłożony przez stronę postępowania - strona 5) wynika, iż budynek posiada izolacje przeciwwilgociowe w postaci lepiku. (...) Konieczne jest wykonanie właściwej izolacji pionowej fundamentów. Brak lub niewłaściwe wykonanie izolacji przeciwwilgociowych skutkuje najczęściej widocznym zawilgoceniem ścian piwnic oraz pomieszczeń graniczących bezpośrednio z gruntem. (...). Warunkiem trwałego zabezpieczenia budynku przed wilgocią gruntową i wodą opadową jest właściwe wykonanie izolacji: pionowej, która chroni ściany fundamentowe przed wchłanianiem wilgoci i wody z gruntu, poziomej; której zadaniem jest odcięcie drogi wilgoci kapilarnej.(...) Dodatkową przyczyną może być brak drenażu opaskowego wokół fundamentów domów podpiwniczonych. Poziom wód gruntowych jest w znacznym stopniu odbiciem warunków pogodowych, charakteryzuje się zatem mniejszą lub większą zmiennością. Po kilku deszczowych miesiącach czy latach może się zdarzyć, że w domu zbudowanym w okresie suchym w piwnicach pojawi się woda. Jeśli powodem tego jest podniesienie się poziomu wód gruntowych, nawet najmniejsze niedokładności czy uszkodzenia w izolacji pionowej mogą uniemożliwić osuszenie piwnic - po odpompowaniu wody przez każdą nieszczelność będzie napływała nowa. Powyższe ustalenia również dowodzą, że przyczyny szkód w substancji budynku są inne niż zmiana stanu wody na gruncie.

Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł K. P. zarzucając naruszenie:

1/ art. 6, 7, 7a § 1 art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., m.in. poprzez oparcie ustaleń w sprawie o dowolnie rozpatrzony materiał dowodowy, potraktowany instrumentalnie, celem uzyskania wyniku zbieżnego z decyzją I instancji, w tym pominięcie: braku zbadania przez organ I instancji aktualnego stanu faktycznego sprawy obejmującego m. in. sytuację na działce nr [...], na której występuje zalanie terenu ze strony działki nr [...]; braku zgromadzenia wyczerpującego i kompletnego materiału dowodowego przez pominięcie dowodów dotyczących realizacji inwestycji na działce nr [...], w tym też legalności dokonanych prac i ich dopuszczenia przez organy administracji architektoniczno-budowlanej oraz przyjęcia przez organy nadzoru budowlanego i w tym ustalenia jaki wpływ na stosunki wodne miały przeprowadzone tam prace podlegające na zawiezieniu na działkę znacznych mas ziemi celem jej podwyższenia; błędne przyjęcie za biegłym, że sposób usytuowania budynku i infrastruktury towarzyszącej na działce nr [...] oraz ekstremalne zjawiska pogodowe są przyczyną kierowania wód w stronę budynku mieszkalnego i jego zamakania, kiedy przedstawione przez skarżącego dowody jednoznacznie wskazują, że nawet mimo wybudowania odwodnienia liniowego w 2020 roku na działkę [...] nadal przedostają się duże masy wody z działki nr [...] co powoduje zastoiny wodne, uszkodzenia infrastruktury towarzyszącej i samego budynku mieszkalnego. Świadczy to zdaniem skarżącego o braku zrozumienia przez działające w sprawie organy sytuacji; wadliwego ustalenia, że w niniejszej sprawie należy oceniać sposób wybudowania budynku i infrastruktury towarzyszącej na działce nr [...], kiedy organ I i II instancji działające w niniejszej sprawie z uwagi na jej charakter nie ma takich kompetencji, nie są organami nadzoru budowlanego, a inwestycja na działce nr [...] została zakończona i oddana do użytku, co jednoznacznie uniemożliwia badanie i kwestionowanie założeń projektowych; wadliwego przyjęcia, że nie doszło do zmiany stosunków wodnych na skutek podwyższenia poziomu działki nr [...], kiedy naniesione na nią duże masy ziemi powodują zmiany w przepływie wód deszczowych, jak również wpływają na sposób przemieszczania się wód gruntowych, kierując je na grunt niżej położony tj. m. in. działkę nr [...]; pominięcie, że dokonane na działce nr [...] prace budowlane spowodowały z uwagi na umieszczenie tam znacznej ilości ziemi w ramach jej podwyższenia, zintensyfikowanie przepływu wód gruntowych na działkę nr [...] i tym samym zwiększenie przemieszczających się na nią mas wody, co powoduje jej zalewanie i podwyższenie wilgotności gruntu, przez co nawet w razie deszczów nawalnych nie jest on w stanie przyjąć większych ilości wody; wadliwe przyjęcie, z uwagi też na pominięcie tej informacji przez biegłego w opinii z czerwca 2021 roku, że na działce nr [...] zastosowano wiosną 2020 roku płyty ażurowe celem umożliwienia wodzie wsiąkania w grunt, co w żaden sposób nie powoduje kierowania wody w kierunku budynku mieszkalnego na działce nr [...]; braku zbadania przez organ II instancji, w ślad za pominięciem tego przez organ I instancji i uwzględnienia przez niego okoliczności, że opinia sporządzona na potrzeby niniejszej sprawy stronniczo ustala sposób przeprowadzenia prac na działce nr [...], a przez to pominięcie w sprawie potrzeby zlecenia opinii uzupełniającej, ewentualnie kolejnej opinii; sprzeczny ze stanem faktycznym sprawy, brak ustalenia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy przeprowadzonymi na działce nr [...] pracami budowlanymi a zalewaniem działki nr [...]; brak ustalenia korelacji czasowej pomiędzy przeprowadzeniem prac budowlanych na działce nr [...] i wzmożeniem zalewania działki nr [...] i tym samym nieustalenie w istocie związku przyczynowego pomiędzy działaniami strony a sytuacją na nieruchomości skarżącego; brak pozyskania we własnym zakresie dokumentacji dotyczącej wykonania odwodnienia na działce nr [...] i nieuzasadniane przesuwanie tego obowiązku na skarżącego, skoro z uwagi na uwarunkowania ustrojowe, okoliczności te mogłyby być znane organowi I instancji z urzędu; brak uwzględnienia w ocenach, że sytuacja na działce skarżącego tj. zalewanie jej ze strony nieruchomości N. G. nr [...] skarżącego nie zdarzało się wcześniej, co powinno skłaniać do uznania, iż przyczyną tego stanu nie są czynniki niezależne od woli stron, ale właśnie prace budowlane wykonane na działce nr [...]; zupełne pominięcie, że dom skarżącego na działce nr [...] został zbudowany znacznie wcześniej niż przeprowadzono prace na działce nr [...], został on przyjęty do użytkowania, nie wskazywano w żadnym postępowaniu na wady jego usytuowania (w rzekomym obniżeniu terenu), jak również niewłaściwe wykonywane prace izolacje, jak również nie zdarzały się wcześniej sytuacje, aby pomimo podnoszonych przez biegłego okoliczności dotyczących posadowienia domu Skarżącego jak i wykonanej instalacji odwadniającej, był on zalewany wodą deszczową i wodami gruntowymi z sąsiedniej działki; brak wykazania w uzasadnieniu decyzji II instancji sposobu rozumowania SKO w T. w tym w szczególności odniesienia się do zarzutów postawionych decyzji Burmistrza w odwołaniu i praktycznie skopiowaniu z decyzji I instancji oraz opinii biegłego twierdzeń i wniosków w decyzji II instancji bez własnego i samodzielnego zbadania okoliczności sprawy; bezrefleksyjne oparcie się przez SKO w T. na ustaleniach biegłego w opinii, brak dokonania własnych ustaleń i tym samym arbitralne oparcie się wyłącznie o ustalenia organu I instancji, a w konsekwencji wyciągnięcie wniosku stojącego w oderwaniu od zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz logicznych zasad myślenia, iż to sposób usytuowania domu skarżącego, jego wyposażenie w instalacje jest przyczyną dla zaistniałej sytuacji;

2/ art. 15 i 11 K.p.a. przez brak zbadania sprawy w sposób merytoryczny i bezkrytyczne powtórzenie w decyzji SKO ustaleń i twierdzeń organu I instancji, w tym również wniosków płynących z opinii biegłego, przy jednoczesnym zupełnym braku odniesienia się do zarzutów wskazanych w odwołaniu skarżącego i tym samym wyrażenia przez SKO w T. jego stosunku do postawionych decyzji Burmistrza zarzutów;

3/ art. 138 § 2 K.p.a., jak i art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. przez brak uchylenia przez SKO w T. decyzji I instancji, z uwagi na niewyjaśnienie istotnych elementów stanu faktycznego, jak również mimo: podniesionych w odwołaniu zarzutów wskazujących na nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego przez organ I instancji, w tym bezkrytyczne oparcie się na opinii biegłego, która pomija istotne okoliczności w sprawie tym w szczególności, że zalewanie działki [...] rozpoczęło się dopiero z momentem wykonania prac budowlanych na działce [...];

4/ art. § 28 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2004 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz trwałości decyzji administracyjnych, przez: podważanie prawidłowości przeprowadzonej na działce nr [...] i wskazywanie na sprzeczność jej wykonania m. in. z postanowieniami rozporządzenia, gdy inwestycja ta została przyjęta do użytkowania, co powoduje, że kwestie projektowe ustalone w pozwoleniu na budowę i prawidłowość ich realizacji nie mogą już być podważane i poddawane weryfikacji w jakimkolwiek postępowaniu; dokonywanie oceny zgodności z prawem w tym z Rozporządzeniem budynku na działce nr [...], który powstał przed jego wejściem w życie; w tym też zakresie nieuprawnione wkraczanie w kompetencje organów nadzoru budowlanego i dokonywanie ocen w zakresie nienależącym do zakresu właściwości organu I instancji, co powoduje ich nielegalność i niemożność uznania za wiarygodne i udowodnione w niniejszej sprawie;

5/ art 234 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne przez brak uznania, iż doszło przez N. G. do zmiany stosunków wodnych;

6/ art. 32 ust. 1 Konstytucji, a to zasady równości wobec prawa, przez odmienne traktowanie strony i skarżącego w zakresie ustalania materiału dowodowego, w tym w szczególności brak sprawdzenia czy prace budowlane na nieruchomości strony zostały przeprowadzone w sposób legalny i w tym zakresie, czy doszło najpierw do sprawdzenia, czy ich wykonanie nie zmieni stosunków wodnych.

W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia.

Kontroli sądu w niniejszym postępowaniu, poddana jest ocena legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wydanej w postępowaniu w sprawie o naruszenie stosunków wodnych, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, odmawiającą nakazania właścicielowi działki nr [...] przywróceniu stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. W ocenie organów obu instancji zmiany dokonane na tej działce a polegające na podwyższeniu terenu i budowie domu, są bez związku z występującym budynku na działce sąsiedniej nr [...] silnym zawilgoceniem ściany. Zdaniem organów zjawisko to jest skutkiem realizacji przedmiotowego budynku (co nastąpiło na przełomie lat 80-tych i 90-tych XX wieku) niezgodnie z § 316 ust 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1065 z późn. zm.). W ocenie sądu jest decyzje te są w sposób oczywisty wadliwe.

Zgodnie z dyspozycją art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2233 z późn. zm. dalej; ustawa) właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie (ust 1).

Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności (ust 3).

W postępowaniu o naruszenie stosunków wodnych powinnością organu jest ustalenie, czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie. Jeżeli odpowiedź jest pozytywna, organ winien jednoznacznie ustalić, kto i kiedy zmiany tej dokonał, na czym zmiana ta polegała, jaki był stan wód przed dokonaniem zmiany i jaki po jej dokonaniu, oraz jak zmiana wpłynęła na stosunki wodne w terenie, a przede wszystkim czy wpływ ten jest szkodliwy dla terenów sąsiednich tj. czy powoduje lub może powodować powstanie szkody na gruncie lub gruntach, nie należących do sprawcy naruszenia. Dla przypisania odpowiedzialności za zmianę stosunków wodnych niezbędne jest ustalenie związku przyczynowego między działaniem (naruszeniem stosunków wodnych) a szkodą. (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 kwietnia 2012 r. II SA/Sz 1381/11 LEX nr 1138839, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 marca 2012 r. II SA/Gl 890/11 LEX nr 1138468, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 sierpnia 2011 r. II SA/Rz 393/11 LEX nr 1153201. Samo naruszenie stosunków wodnych należy rozumieć, jako ingerencję w teren działki, skutkującą zmianą zastanego stanu gospodarki wodnej na tym gruncie np. ingerencją, na skutek której nastąpiła zmiana kierunku czy też intensywności spływu wód z terenu działki, z której naruszenia dokonano na teren działek sąsiednich. Jak zasadnie wskazuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 8 kwietnia 2019 II SA/Gl 714/18 spowodowanie przez właściciela działki zmiany stanu wody na gruncie, dające organom podstawę do zastosowania sankcji, o jakich mowa w art. 29 ust. 3 ustawy prawo wodne, to takie działanie właściciela lub innych osób na jego gruncie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie, związany przykładowo z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi, czy też hydrologicznymi. Podkreślić też należy, iż naruszenie stosunków wodnych, to świadome czy też nieświadome działanie właściciela terenu, które w jakikolwiek sposób zmienia dotychczasowy stan wód na tym terenie (jej zaleganie czy odprowadzanie) ze szkodą dla terenów do niego nie należących.

W orzecznictwie podkreśla się, iż wydanie decyzji w trybie art. 29 ust 3 ustawy wymaga przeprowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego. Wszędzie tam, gdzie sprawa nie jest oczywista i w drodze logicznego rozumowania nie da się ustalić tych dwóch elementów tj. faktu naruszenia stosunków wodnych i szkody z tym związanej dla nieruchomości sąsiednich, organy administracji z reguły obowiązane są w prowadzonym postępowaniu, do pozyskania stosownej ekspertyzy biegłego z zakresu hydrologii, która okoliczności te ustali (por. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2015 r. II OSK 1621/13, Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2012 r. II OSK 1538/11).

Postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych prowadzone jest z urzędu. Jeżeli nawet wszczęcia tego postępowania inicjuje wniosek podmiotu zainteresowanego (w zasadzie jest to reguła), dalsze postępowanie organ prowadzi z urzędu dążąc do wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W postępowaniu o naruszenie stosunków wodnych mają pełne zastosowanie ogólne reguły rządzące postępowaniem przed organami administracji. Mowa tu o wyrażonej w art. 7 K.p.a zasadzie, iż w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (zasada prawdy obiektywnej]) a także zasada oficjalności, zgodnie z którą organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1). W postępowaniu tym bezwzględnie istotną jest prawidłowe stosowanie przez organ administracji reguły o której mowa w art. 80 K.p.a. - organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Jak zasadnie wywiedziono w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2020 r. swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj. po pierwsze - opierać się należy na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa. Po drugie ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego i po trzecie - organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które mają na podstawie art. 76 § 1 k.p.a. szczególną moc dowodową. W końcu, po czwarte - rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, powinno być zgodne z zasadami logiki.

W ocenie sądu, organy obu instancji nie oceniły w sposób prawidłowy zgromadzonych w sprawie dowodów, w aspekcie kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia a które w ocenie sądu mają charakter oczywisty. Ustalenia swe organy oparły w zasadzie, w całości na ekspertyzie (opinii) sporządzonej przez geologa M. G.. W ocenie sądu ekspertyza ta jest jednak nieprzydatna do dokonania ustalań, mających wyjaśnić czy na działce nr [...] doszło do zmiany stanu wód ze szkodą dla działki nr [...]. Ekspertyza (a za nią ustalenia decyzji) skupia się w zasadzie na analizowaniu staniu zagospodarowania działki nr [...]. Opinia w konkluzji wskazuje, że szkody jakie na tej działce występują (zalewanie budynku zlokalizowanego na tej działce) są skutkiem tego, że był on wykonany niezgodnie z przepisami rozporządzenia, które w dacie realizacji tej zabudowy nie obowiązywały tj. § 316 ust 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Ekspertyza pomija za to, zmiany jakie wystąpiły na gruncie sąsiednim tj. działce nr [...] (choć oczywistym jest, że zmiany nastąpiły) oraz nie wyjaśnia jak zmiany te wpłynęły na stan wód w tym obszarze, oraz czy nie są one przyczyną lub współprzyczyną szkód, jakie występują na działce nr [...].

Przede wszystkim ekspertyza nie pozwala na ustalenie jaki, w aspekcie stosunków wodnych, był stan gruntu przed zmianami jakie dokonano na działce nr [...]. W ekspertyzie powołuje się jedynie na informacje od stron postępowania. I tak na str. 23 nadmienia się, że "strona skarżona" (domyślić się można, że chodzi tu o właściciela działki nr [...]) przyznała, że przed wywyższeniem powierzchni działki nr. [...] w trakcie opadów działka ta zmieniała się w basen, ponieważ położona jest na spływie ze wzgórza położonego popołudniowej stronie. Obowiązkiem eksperta było ustalenie przede wszystkim, jakie rzędne miała działka nr. [...] względem działki nr. [...] przed dokonaniem podwyższenia terenu tej działki tj. przed jej nasypaniem ziemią. Z opinii nie wynika też, jak duże jest podwyższenie terenu działki nr [...] względem działki nr [...]. ani kiedy podwyższenia dokonano.

Z ekspertyzy wynikało by za to, że samo nasypanie działki nr [...] materiałem chłonnym, poprawiło stan wód w tym obszarze tj. poprawiło wchłanialność wód opadowych w grunt działki nr [...] skutkujący brakiem zalewania działki nr [...]. W ocenie sądu jest to jednak konkluzja niewiarygodna. Ekspertyza bowiem nie uzasadnia tego stwierdzenia żadną wiarygodną argumentacją. Nie wskazuje bowiem, na jakim o obszarze dokonano nasypania tej działki tj. czy na całej jej powierzchni czy tylko na części przy granicy z działką nr [...] oraz o jaką wysokość podwyższono obszar działki nr [...]. Są to podstawowe okoliczności, które biegły powinien ustalić, badając zmiany na gruncie, które mogły mieć wpływ na stosunki wodne w obszarze dokonanej zmiany i w terenach sąsiednich. Brak w ekspertyzie jakichkolwiek ustaleń na okoliczność, jaki był naturalny spływ wód opadowych przed nasypaniem działki nr [...]. poza przytoczonym w ekspertyzie oświadczeniem, że w trakcie opadów działka ta "zmieniała się w basen". Brak także w ekspertyzie mapy sytuacyjno-wysokościowej z naniesionym przez rzeczoznawcę kierunkiem naturalnego spływu wody deszczowej przed dokonaniem zmiany, oraz mapy z naniesionym kierunkiem spływu wód po tej zmianie. W aktach administracyjnych (tom II) zalega wprawdzie mapa sytuacyjno-wysokościowa z naniesionym kierunkiem spływu wód w obszarze dokonanych zmian, sporządzona w dniu 19 maja 20021 r. przez geodetę M. Wojtyczko, nie jest ona jednak analizowana przez organ, jako podstawa dokonywanych ustaleń. Nie wynika też z niej także, jaki kierunek miał naturalny spływ wód deszczowych przez zmianami dokonanymi na działce nr [...]. Niewątpliwie jednak mapa ta obrazuje, że działka nr [...] kanalizuje spływ wód opadowych z sąsiednich terenów i przekierowuje je na działkę nr [...]. Fakt zalewania tej działki z kierunku działki nr. [...] obrazuje też luźno zgromadzony i niedokładnie opisany materiał zdjęciowy zalegający a w aktach administracyjnych. Z materiału tego wynika, że przy ścianie budynku zlokalizowanego na działce nr [...] od strony działki nr [...], zalega woda, mimo, że sam budynek ma kanalizacje deszczową. Z ekspertyzy nie wynika też czy zabudowa na działce nr [...] nie wpływa na stan wód na tej działce ze szkodą dla działki nr [...]. W szczególności nie wyjaśnia ona, jak z budynku tego są odprowadzane wody deszczowe tj. czy ma on kanalizacje deszczową, czy wody pochodzące z opadów są kierowane na grunt.

O braku wiarygodności ekspertyzy sporządzonej na potrzeby niniejszego postępowania, a co za tym idzie, braku podstaw by ekspertyza ta stanowiła podstawę do ustaleń stanu faktycznego, świadczy także fakt, że czynność którą ekspert nazywa obserwacją i badaniami terenowymi lub wizją lokalną, wykonał on dwa dni po intensywnych opadach deszczowych. Jak wynika z tej ekspertyzy opady te miały miejsce w dniach 17-18 maja 2021r. natomiast obserwacja i badania terenu rzeczoznawca dokonał 19 maja 2021 r. (str. 20 ekspertyzy). Jak wynika także z tej ekspertyzy, opad ten wystąpił przy dodatniej temperaturze powietrza sprzyjającej parowaniu (str. 16 ekspertyzy). W takiej sytuacji tj. wystąpieniu opadów na miesiąc przed astronomicznym latem, w czasie ciepłej pogody, badanie czy po dwóch dniach od tych opadów występują na zalewanej działce zastoiska wodne oraz czy z murku stanowiącego obmurowanie nasypanej części działki nr [...] dochodzi do przelewania się wody na działkę nr [...] i opisywanie tego w ekspertyzie (k. 16 ekspertyzy) wydaje się być nie tyle niecelowe co niepoważne.

Rozpoznając sprawę, organ ponowi dowód z opinii biegłego (art. 75

§ 1 K.p.a.) która ustali podstawowe dla rozstrzygnięcia sprawy fakty tj. jaki był stan gruntu na działce nr [...] względem działki nr [...] przed dokonaniem zmian polegających na zabudowie tej działki i podwyższeniem terenu, oraz czy zmiana ta zmieniła stosunki wodne w obszarze tych działek, tj. czy zmieniła intensywność i kierunek naturalnego spływu wód deszczowych a jeżeli fakt taki zaistniał, czy zmiana ta powoduje szkody na działce nr [...].

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a oraz c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.