Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 2809/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 620  Ochrona zdrowia, w tym sprawy dotyczące chorób zawodowych, zakładów opieki zdrowotnej, uzdrowisk, zawodu lekarza, pielęg
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie AWSA Dorota Dąbek sprawozdawca NSA Wiesław Kisiel Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2005 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Budownictwa Przemysłowego "[...] " S.A w [...] na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] 2002 r. , Nr : [...] w przedmiocie choroby zawodowej skargę oddala


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Wyrokiem z dnia [...] 2001r., sygn. akt II SA/Kr 1378/00, zapadłym wskutek rozpoznania skargi Przedsiębiorstwa Budownictwa Przemysłowego "[...]" S.A. w [...], Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] 2000r., nr [...]. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w przedmiocie choroby zawodowej Z. L.. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że sądowa kontrola wykazała naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na naruszeniu art. 7 i 77 kpa poprzez niepodjęcie przez organy administracyjne wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego. Te naruszenia polegały w szczególności na tym, że organ oparł się jedynie na stwierdzeniu [...] Ośrodka Medycyny Pracy, że Z. L. był leczony dermatologicznie od 1995r., ale takiej dokumentacji leczenia nie posiadał i nie została ona dołączona do akt. Nie zostały też rozpatrzone zarzuty skarżącego dotyczące tego, że w trakcie pracy Z. L. nie korzystał ze zwolnień lekarskich, które byłyby związane z rozpoznaną chorobą zawodową oraz że przechodził badania kontrolne, które nie wykazywały żadnych przeciwwskazań do wykonywania pracy, jak również że w latach 1975-1993 pracował jeszcze w 8 innych zakładach pracy, w których badania nie zostały przeprowadzone. Sąd podkreślił, że te zarzuty skarżącego nie zostały rozpatrzone, brak bowiem w decyzjach stosownego uzasadnienia na ten temat. Sąd podkreślił również, że organ nie uzasadnił w sposób należyty, czy choroba zawodowa istniała w chwili zakończenia pracy u skarżącego oraz nie wyjaśnił sprzeczności odnośnie kontaktu Z. L. z towotem, jakie istniały pomiędzy twierdzeniami skarżącego, a treścią protokołów z dochodzenia epidemiologicznego z dnia [...].2000r. oraz [...].2000r.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji uzupełnił postępowanie dowodowe poprzez uzyskanie dodatkowych wyjaśnień od zainteresowanego Z. L. wraz z zaświadczeniami lekarskimi oraz wyjaśnień [...] Ośrodka Medycyny Pracy. Decyzją z dnia [...].2002r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 5 ust. 4a Ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, §10 Rozporządzenia Rady Ministrów z 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych i art. 104 ustawy kpa oraz rozpoznania [...] Ośrodka Medycyny Pracy w [...] i postępowania wyjaśniającego, ponownie stwierdził u Z. L. istnienie choroby zawodowej - przewlekłego rozsianego wyprysku skóry, alergicznego (poz. 10 wykazu chorób zawodowych). W uzasadnieniu stwierdzono, że w orzeczeniu z [...] 2000r. po przeprowadzeniu testów w dniach [...]1999r., [...] 1999r. oraz [...] 1999r. [...] Ośrodek Medycyny Pracy w [...] rozpoznał u Z. L. chorobę zawodową w postaci przewlekłego rozsianego wyprysku skóry spowodowanego pracą w kontakcie z cementem, wapnem, towotem, olejem Abizol i drewnem sosny. Stwierdzono, że Z. L. był pracownikiem PBP "[...]" S.A. Ponownie przeprowadzając postępowanie administracyjne zwrócono się do [...] Ośrodka Medycyny Pracy, który pismem z dnia [...].2002r. określił wywiad chorobowy oraz alergeny zawodowe, jak również stwierdził, że posiadanie atestu przez substancję chemiczną nie wyklucza jej alergizującego działania. Pogląd ten został podzielony przez organ administracyjny. W ocenie organu zgromadzona w sprawie dokumentacja medyczna jest wystarczająca do stwierdzenia choroby zawodowej. Orzekający ośrodek medyczny skupił się wyłącznie na alergenach zawodowych. Za nie mający znaczenia uznano fakt, że stosunek pracy ustał i w chwili orzekania Z. L. nie jest już narażony na działanie czynników alergizujących. Stwierdzono, że choroba ma charakter falowy, przez co w dacie badań profilaktycznych schorzenie mogło być w stanie remisji, a więc nie do wykrycia. Podkreślono także, że alergia wieloważna czyli uczulenie na więcej niż jeden składnik nie wymaga kontaktu z każdym z alergenów. W odniesieniu zaś do Z. L. jego kontakt z czynnikami wywołującymi wyprysk skóry został potwierdzony w charakterystyce stanowiska pracy. Dodano również, że złożony przez skarżącego w toku postępowania wniosek o dodatkowe badanie nie został uwzględniony, albowiem badanie Z. L. dokonane zostało przez wyspecjalizowany ośrodek medycyny pracy, badanie zaś w innym ośrodku nie stworzy oryginałów dokumentacji medycznej z wcześniejszego leczenia dermatologicznego, a nadto ocena tych samych materiałów w świetle ugruntowanej wiedzy medycznej w zakresie chorób zawodowych może prowadzić wyłącznie do sformułowania takich samych wniosków.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła "[...]" s.a. wnosząc o jej uchylenie z powodu naruszenia art. 79 kpa. i przeprowadzenie wnioskowanego dowodu z badania przez Instytut Medycyny Pracy w [...] oraz udostępnienia pracodawcy oryginałów dokumentacji leczenia dermatologicznego od 1995r. i przeprowadzenia wywiadów środowiskowych we wcześniejszych zakładach pracy w latach 1975-1993.

W wyniku rozpatrzenia tego odwołania, decyzją z dnia [...] 2002r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Jako podstawę prawną decyzji powołano art. 138 §1 pkt 1 kpa oraz art. 5 punkt 4a ustawy z 14.03.1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej i §10 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych. W uzasadnieniu wskazano, że w obecnym postępowaniu uzupełniono dokumentację leczenia dermatologicznego od 1995r. oraz uzyskano dodatkowe wyjaśnienia i opinię z [...] Ośrodka Medycyny Pracy, zgodnie z zaleceniami zawartymi w wyroku NSA - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia [...] 2001, sygn. akt II S.A./Kr 1378/00. Powołano się na wydane w dniu [...].2000r. przez [...] Ośrodek Medycyny Pracy orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu u Z. L. choroby zawodowej przewlekłego rozsianego wyprysku skóry alergicznego, podające jako czynniki wywołujące chorobę cement, wapno, towot, olej abizol oraz pył sosny oraz wskazujące, ze wydane ono zostało w oparciu o wywiad chorobowy, badania lekarskie, w tym testy skórne i dokumentację medyczną dostarczoną przez pacjenta (karta informacyjna z leczenia w Klinice Dermatologicznej [...] od [...].1999 - [...].1999, zaświadczenie lekarskie z dn. [...].1999 o przeprowadzonych badaniach alergologicznych oraz dokumentacja z leczenia alergologicznego w latach 1995 - 1999). Ustalono, że Z. L. zatrudniony był w Przedsiębiorstwie Budownictwa Przemysłowego "[...]" S.A. jako stolarz cieśla w okresach: [...].1995 - [...].1996, [...]. - [...].1996, [...]. - [...].1997, [...].1997 - [...].1998. W okresie od [...].1995 do [...].1996 pracował wewnątrz remontowanych obiektów, wykonując takie czynności jak: skuwanie tynków i posadzek, tynkowanie i malowanie. Miał kontakt z pyłem, farbami olejnymi do stolarki budowlanej oraz elementów metalowych, z rozpuszczalnikami do tych farb i farbami emulsyjnymi wodo - rozcieńczalnymi. W pozostałych okresach zatrudnienia pracował na otwartej przestrzeni przy montażu szalunków z drzewa sosnowego, montażu zbrojenia, zalewaniu szalunków betonem, czyszczeniu i konserwacji elementów szalunków olejem do form stalowych (abizol) i towotem. Wykonywanie tych prac oraz kontakt z wymienionymi czynnikami został potwierdzony w pismach zakładu z dn. [...].1999 i [...].2000r., oraz w formularzu postępowania wyjaśniającego. Ponieważ zaś chorobą zawodową, zgodnie z § 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, jest choroba określona w wykazie chorób zawodowych, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy, rozpoznany u Z. L. przewlekły rozsiany wyprysk skóry alergiczny jest chorobą zawodową wymienioną w poz. 10 wykazu chorób zawodowych a czynnikiem etiologicznym, jak wykazały testy skórne, były alergeny występujące w środowisku pracy, co zostało udowodnione. Organ podkreślił także, że przy rozpoznaniu chorób alergicznych wielkość i czas ekspozycji nie mają znaczenia. Nawet znikoma styczność z czynnikiem alergizującym i krótki czas narażenia może wywołać zmiany chorobowe. Okresy zatrudnienia Z. L., poprzedzające okres pracy w "[...]" S.A., znane były organom Inspekcji Sanitarnej, zważywszy jednak na fakt, iż pacjent leczony był z powodu zmian skórnych mających charakter kontaktowego wyprysku zawodowego od [...] 1998r., tj. w okresie pracy w "[...]" S.A., i w zakładzie tym był ostatnio narażony na działanie czynników wywołujących rozpoznaną chorobę, przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakładach w których był wcześniej zatrudniony było niecelowe, nawet w przypadku gdyby okazało się, że pracował w tych zakładach w kontakcie z czynnikami, które uznano za wywołujące chorobę zawodową. Zgodnie z § 10 ust. 3 pkt. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, decyzję o chorobie zawodowej doręcza się zakładowi pracy, w którym pracownik był ostatnio narażony na działanie czynnika wywołującego rozpoznaną chorobę zawodową. W tym przypadku jest to "[...]" S.A. W związku z wyrokiem NSA, w trakcie obecnie prowadzonego przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] postępowania wyjaśniającego uzyskano w [...] Ośrodku Medycyny Pracy wyjaśnienia dot. orzeczenia lekarskiego. [...]OMP w opinii z dnia [...] 2002r. podał, że w wydanym orzeczeniu wymieniono tylko alergeny zawodowe. Chrom, który znajduje się w zestawach standartowych do testowania, a na który u pacjenta wystąpił dodatni odczyn w testach skórnych, jest dla pracowników budowlanych alergenem zawodowym i stanowi główny składnik cementu, występuje także w przepracowanych olejach przemysłowych. Badania alergologiczne wykonane w jednostce klinicznej mają wystarczającą wartość dowodową i nie ma podstaw do ich powtarzania w jednostce orzekającej. W diagnostyce alergologicznego zapalenia skóry decydujące znaczenie ma stwierdzenie zawodowego kontaktu skóry z czynnikiem uczulającym. Czas i wielkość ekspozycji nie mają tak istotnego znaczenia jak w przypadku innych chorób zawodowych. Atest higieniczny PZH dla substancji chemicznej nie wyklucza jej działania alergizującego na organizm. Kontakt z alergenem w warunkach pozazawodowych nie wyklucza możliwości rozpoznania choroby zawodowej. [...] Ośrodek Medycyny Pracy w wydanej opinii wyjaśnił również, że brak przeciwwskazań do zatrudnienia (prawdopodobnie wynikający z nie stwierdzenia zmian skórnych w czasie badania profilaktycznego) może wynikać z faktu, że schorzenie było w okresie remisji. Zanim dojdzie do zmian utrwalonych w wyprysku, naturalny przebieg choroby może mieć charakter falowy. Na brak zmian chorobowych mogły mieć także wpływ przerwy w zatrudnieniu. Analiza dostarczonej dokumentacji z leczenia dermatologicznego potwierdziła, że w czasie zatrudnienia w [...] S.A., pacjent był leczony specjalistycznie z rozpoznaniem jak w orzeczeniu lekarskim [...] Ośrodka Medycyny Pracy, od [...] 1998r. Leczenie dermatologiczne w [...] 1995r. dotyczyło zmian na kończynach dolnych, nie charakterystycznych dla wyprysku kontaktowego zawodowego. Organ administracyjny dodał także, że rozporządzenie Rady Ministrów z dn. 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych, nie zawiera przepisu obligującego jednostkę orzekającą do wydania orzeczenia przed ustaniem zatrudnienia i nie podaje czasu po ustaniu zatrudnienia, jaki nie może być przekroczony do wydania orzeczenia o chorobie zawodowej. Ustosunkowując się do argumentów zawartych w odwołaniu [...] S.A. z dn. [...].2002r. organ stwierdził, co następuje:

- przedstawiciel skarżącego w dniu [...].2002r. zapoznał się z całością akt sprawy, w tym z uzupełnioną dokumentacją medyczną z leczenia dermatologicznego Z. L. od 1995r. oraz z opinią [...] Ośrodka Medycyny Pracy z dn. [...].2002r.

- zgodnie z § 9, pkt. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego przez właściwy instytut naukowo - badawczy resortu zdrowia i opieki społecznej może wystąpić tylko pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Rozporządzenie nie daje tego prawa pracodawcy. Orzeczenie lekarskie wydane przez [...] Ośrodek Medycyny Pracy w [...] wraz z opinią uzupełniającą w sposób wyczerpujący uzasadnia rozpoznanie przez tę jednostkę służby zdrowia choroby zawodowej, przez co nie daje podstaw do podjęcia przez tut. Inspektora Sanitarnego dalszych ew. czynności weryfikacyjnych.

W świetle powyższych argumentów uznano, że Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie miał podstaw do zmiany decyzji I instancji i została ona utrzymana w mocy.

W skardze na tę decyzję do sądu administracyjnego [...] S.A. wniosła o jej uchylenie zarzucając naruszenia art. 30 ustawy o NSA poprzez niezastosowanie się organów administracyjnych do wiążących zaleceń sądu zawartych w wyroku z 12.06.2001r., naruszenie art. 79 kpa poprzez uniemożliwienie stronie skarżącej właściwego udziału w postępowaniu oraz naruszenie prawa materialnego tj. art. 37 ustawy z 12.06.1975r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych przez bezpodstawne ustalenie związku przyczynowego pomiędzy chorobą pracownika a środowiskiem pracy. W skardze szczegółowo wskazano te wytyczne NSA, które nie zostały przez organ administracyjny wypełnione, a w szczególności niedołączenie dokumentacji leczenia dermatologicznego od 1995r., nieprzeprowadzenie badań środowiskowych we wcześniejszych zakładach pracy okresie 1975-1993r., niewykazanie związku przyczynowego pomiędzy chorobą a pracą, skoro badania wykonane były po ustaniu zatrudnienia a czynniki wskazane jako alergizujące występują też poza środowiskiem pracy oraz nieodniesienie się do faktu, że wcześniejsze okresowe badania lekarskie nie wykazały objawów choroby zawodowej, materiały stosowane przez pracodawcę miały atesty, a wywiad dotyczący towotu sporządzony został [...].2000r.i [...] 2000r., tj. po dacie orzeczenia lekarskiego stwierdzającego chorobę czyli po [...].2000r..

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, szczegółowo odnosząc się do zarzutów skargi i podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271), sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga w niniejszej sprawie została złożona w 2002r., a więc przed dniem 1 stycznia 2004r. W konsekwencji podlega rozpoznaniu zgodnie z wyżej wskazaną zasadą.

W ocenie sądu złożona w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do §1 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294 z późn. zm.), "za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy". Na pojęcie choroby zawodowej składają się zatem dwa elementy: istnienie schorzenia wymienionego w przedmiotowym wykazie oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy.

W pozycji 10 wykazu chorób zawodowych wymieniono "choroby skóry". Jeżeli zatem u danej osoby stwierdzone zostanie tego typu schorzenie spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, stanowi ono chorobę zawodową w rozumieniu cytowanych przepisów.

W niniejszej sprawie w wydanym w dniu [...] .2000r. przez [...] Ośrodek Medycyny Pracy orzeczeniu lekarskim rozpoznano u Z. L. chorobę zawodową - przewlekły rozsiany wyprysk skóry alergiczny, podając jako czynniki wywołujące chorobę cement, wapno, towot, olej abizol oraz pył sosny. Powyższe orzeczenie zostało wydane na podstawie przeprowadzonych badań specjalistycznych i konsultacji, przez zakład służby zdrowia upoważniony do rozpoznawania chorób zawodowych - zgodnie z § 7 cyt. wyżej Rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Orzekające w sprawie organy administracyjne uznały to orzeczenie lekarskie za wiarygodne, opierając na nim swoje rozstrzygnięcia o istnieniu choroby zawodowej.

Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające (w szczególności pisma zakładu z dn. [...] 1999 i [...].2000r.) wykazało, że w środowisku pracy występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia. Ustalono zatem, że Z. L. pracował w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej.

W ocenie Sądu postępowanie dowodowe zostało przez organy administracyjne przeprowadzone w sposób prawidłowy, zgodnie z zasadami art. 7 i 77 kpa. Organy administracyjne w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały zebrany materiał dowodowy, opierając swe rozstrzygnięcie na wiarygodnej opinii biegłych. Orzeczenie lekarskie wydawane na użytek postępowania w sprawie chorób zawodowych jest bowiem w istocie opinią w rozumieniu art. 84 §1 kpa (tak m.in. NSA w wyroku z 21 września 2001r., sygn. akt I S.A. 2870/00; z dnia 14 kwietnia 1999r., sygn. akt I S.A. 1931/98; z dnia 5 listopada 1998r., sygn. akt I S.A. 1200/98, LEX nr 45833) i jak każdy dowód winno być przez organ wszechstronnie ocenione, w granicach wskazanych w art. 80 kpa. W ocenie Sądu organ administracyjny w niniejszej sprawie ten obowiązek wypełnił należycie. Wobec istniejących w sprawie wątpliwości, zwrócił się do biegłych z prośbą o ich wyjaśnienie. Zaskarżona decyzja uwzględnia w całości treść tych dodatkowych wyjaśnień, przyjmując je za wiarygodne.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została też w sposób prawidłowy uzasadniona. Organ szczegółowo wyjaśnił zarówno podstawy prawne, jak i faktyczne swojego rozstrzygnięcia.

Biorąc zatem pod uwagę treść § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz.294 z późn. zm.), z którego wynika, iż o uznaniu schorzenia za chorobę zawodową decydują: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy, należy stwierdzić, że ponieważ w niniejszej sprawie doszło do pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, jak również, że praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, prawidłowo organy Inspekcji Sanitarnej, działając na podstawie § 10 tego Rozporządzenia, wydały orzeczenia o stwierdzeniu choroby zawodowej. Należy bowiem przyjąć istnienie domniemania związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami pracy. Pogląd taki wielokrotnie był prezentowany w orzecznictwie Sądu Najwyższego (np. wyrok SN z 3.02.1999r., III RN 110/98, Prok. i Pr. 1999/7-8/56; także wyrok z 19.07.1984r., II PRN 9/84, OSNCP 1985/4, poz.531).

Mając na uwadze istnienie domniemania związku przyczynowego, w ocenie Sądu niezasadny jest zarzut skargi wadliwego postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie jako niewystarczającego do przyjęcia istnienia związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a wykonywaną pracą. Konstrukcja domniemania związku przyczynowego oznacza, że nie musi on być udowodniony i istnieje, dopóki nie zostanie obalony. Zarzuty zawarte w skardze tego domniemania nie obalają. Za niewystarczający uznać należy w szczególności powołany przez skarżącego argument, że badania lekarskie stwierdzające chorobę zawodową zostały w niniejszej sprawie przeprowadzone już po zakończeniu zatrudnienia u skarżącego, a czynniki alergizujące mogą występować też poza środowiskiem pracy. Organ wskazał natomiast w uzasadnieniu argument oparty na treści wyjaśnień [...]OMP z dnia [...].2002r., że w wydanym orzeczeniu wymieniono tylko alergeny zawodowe: chrom, który znajduje się w zestawach standartowych do testowania, a na który u pacjenta wystąpił dodatni odczyn w testach skórnych, jest dla pracowników budowlanych alergenem zawodowym i stanowi główny składnik cementu, występuje także w przepracowanych olejach przemysłowych. W ten sposób zrealizował wymogi zawarte w wyroku NSA, który podkreślał konieczność uzupełnienia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie i konieczność wyraźnego i wyczerpującego ustosunkowania się organu do dotyczących tych kwestii zarzutów podnoszonych przez skarżącego. Ustalono także, że czas i wielkość ekspozycji nie mają tak istotnego znaczenia jak w przypadku innych chorób zawodowych, zaś atest higieniczny PZH dla substancji chemicznej nie wyklucza jej działania alergizującego na organizm, a kontakt z alergenem w warunkach pozazawodowych nie wyklucza możliwości rozpoznania choroby zawodowej.

Za nieuzasadnione uznać też należy pozostałe zarzuty skargi dotyczące naruszenia zasad wynikających art. 30 ustawy o NSA (obecnie art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), tj. związania organu oceną prawną wyrażoną w wyroku NSA. Sąd w swym wyroku zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na naruszeniu art. 7 i 77 kpa poprzez niepodjęcie przez organy administracyjne wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego. Te naruszenia zdaniem Sądu polegały w szczególności na tym, że organ oparł się jedynie na stwierdzeniu [...] Ośrodka Medycyny Pracy, że Z. L. był leczony dermatologicznie od 1995r., ale takiej dokumentacji leczenia nie posiadał i nie została ona dołączona do akt. Nie zostały też rozpatrzone zarzuty skarżącego dotyczące tego, że w trakcie pracy Z. L. nie korzystał ze zwolnień lekarskich, które byłyby związane z rozpoznaną chorobą zawodową oraz że przechodził badania kontrolne, które nie wykazywały żadnych przeciwwskazań do wykonywania pracy, jak również że w latach 1975-1993 pracował jeszcze w 8 innych zakładach pracy, w których badania nie zostały przeprowadzone. Sąd podkreślił, że te zarzuty skarżącego nie zostały rozpatrzone, brak bowiem w decyzji stosownego uzasadnienia na ten temat. Sąd podkreślił również, że organ nie wyjaśnił sprzeczności odnośnie kontaktu Z. L. z towotem, jakie istniały pomiędzy twierdzeniami skarżącego, a treścią protokołów z dochodzenia epidemiologicznego z dnia [...].2000r. oraz [...].2000r.

W ocenie Sądy, wszystkie przytoczone powyżej wskazania Sądu zostały przez organ administracyjny w niniejszym ponownie przeprowadzonym postępowaniu wypełnione. Odnośnie zarzutu niezebrania i niewyjaśnienia całego materiału dowodowego należy stwierdzić, że uzupełniona została dokumentacja medyczna o wyniki badań wcześniejszych z roku 1999, których uwierzytelnione kopie dołączono do akt. Natomiast odnośnie badania z 1995r. o którym była mowa w wyroku NSA ustalono, że dotyczyło ono zmian skórnych wypryskowych na podudziach, które nie mają nic wspólnego z chorobą zawodową będącą przedmiotem niniejszego postępowania.

Prawidłowo wyjaśniono także w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jakie znaczenie przypisać należy brakowi wcześniejszych przeciwwskazań do zatrudnienia, uznając słuszność argumentacji lekarskiej, iż nie stwierdzenie zmian skórnych w czasie badania profilaktycznego mogło wynikać z faktu, że schorzenie było w okresie remisji, gdyż zanim dojdzie do zmian utrwalonych w wyprysku, naturalny przebieg choroby może mieć charakter falowy. Na brak zmian chorobowych mogły mieć także wpływ przerwy w zatrudnieniu.

Zgodnie z zaleceniem Sądu organ uzupełnił również uzasadnienie decyzji o wyjaśnienie kwestii ewentualnego wcześniejszego tj. występującego u poprzednich pracodawców narażenia na czynniki szkodliwe. Organ stwierdził mianowicie, że przeprowadzenie badań środowiskowych w poprzednich zakładach pracy byłoby konieczne tylko wtedy, gdyby u skarżącego nie występowały czynniki szkodliwe. Tymczasem w niniejszej sprawie postępowanie wykazało, że u skarżącego występowały czynniki szkodliwe, które mogły wywołać chorobę zawodową, a zatem zgodnie z treścią §10 ust. 3 pkt 2 Rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, to skarżący jest ostatnim zakładem pracy, w którym pracownik był narażony na działanie czynnika wywołującego chorobę.

Prawidłowo dokonano także uzupełnienia postępowania wyjaśniającego odnośnie rozbieżności dotyczących czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy. W aktach sprawy znajduje się poszerzenie charakterystyki środowiska pracy dokonane przez pracodawcę na wniosek lekarza [...]OMP z dnia [...].1999r. określające czynniki, z którymi stykał się Z. L. w czasie pracy, w którym pracodawca - skarżący wymienia także olej do form stalowych, jak również podpisany przez skarżącego formularz postępowania wyjaśniającego z dnia [...]. i [...].2000r., w którym wskazano m.in. towot i olej abizol. Organ administracyjny w zaskarżonej decyzji szczegółowo uzasadnia swoje stanowisko w tej sprawie.

Organ prawidłowo uzasadnił też powód nieprzeprowadzenia wnioskowanego przez skarżącego dowodu z dodatkowego badania Z. L.. Organ prawidłowo wskazał na treść obowiązujących w tej kwestii przepisów prawnych, a mianowicie, że obowiązek przeprowadzenia takiego badania istnieje zgodnie z § 9 pkt. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych jedynie wobec wnioskującego o to pracownika, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W odniesieniu natomiast do pracodawcy uwzględnienie takiego wniosku oceniać należy w kategoriach oceny zasadności wniosku dowodowego. Ponieważ zaś orzeczenie lekarskie wydane przez [...]i Ośrodek Medycyny Pracy w [...] wraz z opinią uzupełniającą w sposób wyczerpujący zdaniem organu uzasadniało rozpoznanie przez tę jednostkę służby zdrowia choroby zawodowej, organ uznał, że brak było podstaw do podjęcia dalszych czynności weryfikacyjnych. Dodatkowo podnieść należy, że wniosek dowodowy skarżący złożył już po upływie dodatkowego wyznaczonego dla niego terminu na składanie wniosków dowodowych.

Należy też dodać, że przed wydaniem decyzji stronom umożliwiono zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i sformułowanie wniosków dowodowych. W aktach sprawy jest dowód zapoznania się ze zgromadzonym materiałem przez pracownika skarżącego, chybiony jest zatem również zarzut skargi o nieprawdziwości tego faktu.

Uznać zatem należy, że organ administracyjny w sposób prawidłowy, zgodny z zaleceniami Sądu uzupełnił postępowanie wyjaśniające i należycie uzasadnił treść wydanego rozstrzygnięcia. Wobec powyższego przyjąć należy, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, zapadła po należytym wyjaśnieniu sprawy. W ocenie Sądu nie doszło w niniejszej sprawie do naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani też do naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego powodu skarga została oddalona, w oparciu o 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji.