Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt SA/Po 533/82
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 1982-10-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Powołane przepisy: article: art. 35, art. 36 ust. 1
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64
law: Obwieszczenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 21 lutego 1974 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
Teza: Art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64 ze zm./ określa, że w razie sporu wysokość odszkodowania z tytułu działań wykonywanych zgodnie z art. 35 tej ustawy ustala organ administracji państwowej stopnia podstawowego na wniosek zainteresowanej strony. Przepis ten zatem uzależnia przyznanie odszkodowania od powstania szkody, będącej skutkiem ograniczenia prawa własności, od sporu co do rozmiaru szkód i wysokości odszkodowania oraz od wniosku strony zainteresowanej. Jeżeli przewidziane działania na gruncie nie zostały przeprowadzone, a zatem rozmiar szkód nie jest znany, brak jest podstaw do ustalenia odszkodowania decyzją organu administracji, opartą na szacunku biegłego.

TEZY

Art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64 ze zm./ określa, że w razie sporu wysokość odszkodowania z tytułu działań wykonywanych zgodnie z art. 35 tej ustawy ustala organ administracji państwowej stopnia podstawowego na wniosek zainteresowanej strony. Przepis ten zatem uzależnia przyznanie odszkodowania od powstania szkody, będącej skutkiem ograniczenia prawa własności, od sporu co do rozmiaru szkód i wysokości odszkodowania oraz od wniosku strony zainteresowanej. Jeżeli przewidziane działania na gruncie nie zostały przeprowadzone, a zatem rozmiar szkód nie jest znany, brak jest podstaw do ustalenia odszkodowania decyzją organu administracji, opartą na szacunku biegłego.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał ze względów formalnych zasadność skargi Ignacego S. na decyzję Wojewody Zielonogórskiego z dnia 11 maja 1982 r. w przedmiocie zezwolenia na wejście na grunty w celu budowy rurociągu i na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 i 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Miasta G. z dnia 25 marca 1982 r. - obie w części rozstrzygającej o odszkodowaniu, a także, zgodnie z art. 208 Kpa, zasądził od Wojewody Zielonogórskiego kwotę złotych sześćset tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego.


UZASADNIENIE

Wojewoda Zielonogórski decyzją z dnia 11 maja 1982 r. nr GTM-III-SW-8221/13/82 utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Miasta G. z dnia 25 marca 1982 r. nr GM-2-7/14/82, którą na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64 ze zm./ zezwolono Dyrekcji Budowy Miast i Osiedli Wiejskich w N.S. na prowadzenie prac ziemnych związanych z założeniem rurociągu dosyłowego wody dla miasta G., z jednoczesnym wejściem na grunty Ignacego S. W decyzji tej ustalono ponadto, że za szkody powstałe w wyniku wejścia na te grunty odszkodowanie wypłaci inwestor zgodnie z opinią szacunkową z dnia 26 lutego 1982 r., sporządzoną przez uprawnionego rzeczoznawcę, to jest w wysokości 16.425 zł. Jak wynika z motywów decyzji organu administracji II instancji, pertraktacje z właścicielem nieruchomości do ugodowego ustalenia wysokości odszkodowania nie dały wyniku, w związku z czym wysokość odszkodowania ustalono na podstawie opinii powołanego biegłego, z tym że za ewentualne dalsze szkody strona powinna otrzymać dodatkowe odszkodowanie.

Decyzję tę zakwestionował w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ignacy S. Zarzucił on, że wbrew jego wnioskom nie ustalono dotąd pasa ziemi, przez który zostanie przeprowadzony rurociąg, w konsekwencji czego prawidłowość ustalenia zniszczeń jest wątpliwa. Podniósł ponadto, że biegły niewłaściwie obliczył zniszczenia, jakie nastąpią, gdyż nie wziął pod uwagę, że nawet podcięcie korzeni drzew może spowodować ich uschnięcie, a już obecnie zniszczeniu uległy ogrodzenia na pastwisku, czego biegły w swej opinii nie policzył, jak również nienależycie obliczył odszkodowanie związane z rekultywacją gruntu, skoro wykop ma prawdopodobnie sięgać głębokości ponad 1 metr.

Wojewoda Zielonogórski wniósł o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Z twierdzeń zawartych w skardze wynika, że skarżący nie kwestionuje konieczności przeprowadzenia przez jego grunt rurociągu, którym będzie prowadzona woda na teren miasta G. Skarżący natomiast kwestionuje wysokość wyliczonego odszkodowania za zniszczenie na gruncie i z tytułu rekultywacji gruntu, podnosząc przy tym, że nie znana mu jest dokładnie trasa rurociągu i jej szerokość. Oznacza to, że uprawomocniła się decyzja organu II instancji w tej części, w której zezwolono Dyrekcji Rozbudowy Miasta i Osiedli Wiejskich w N.S. na przeprowadzenie przez działkę skarżącego rurociągu dosyłowego wody dla miasta.

Kwestię naliczenia odszkodowania za prace wykonywane na podstawie art. 35 cytowanej ustawy z dnia 12 marca 1958 r. reguluje art. 36 tej ustawy. Wynika z niego, że odszkodowanie za straty ustalają strony na podstawie wzajemnego porozumienia. Jak wynika z akt, takie mediacje między skarżącym a przedstawicielami inwestora były prowadzone, jednak bez pozytywnego wyniku. Z powyższego płynie wniosek, czego potwierdzeniem jest również skarga w niniejszej sprawie.

Artykuł 36 cytowanej ustawy określa również, że w razie sportu wysokość odszkodowania ustala na wniosek zainteresowanej strony naczelnik gminy, a w miastach - prezydent lub naczelnik miasta. Odszkodowanie to powinno być ustalone, gdy chodzi o straty w zasiewach, uprawach i plonach w ciągu 30 dni od daty zgłoszenia wyniku o odszkodowanie, przy czym przedawnia się ono z upływem 3 lat od powstania szkody.

Jak z powyższego wynika, art. 36 ustawy uzależnia przyznanie odszkodowania od powstania szkody, będącej skutkiem ograniczenia prawa własności, oraz od wniosku właściciela. Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że jeżeli wskutek działań związanych z prowadzeniem robót następuje jakiekolwiek utrudnienie w normalnym użytkowaniu nieruchomości, to właściciel ponosi przez to szkodę - niezależnie od ewentualnych strat w zasiewach, uprawach i plonach - za którą przysługuje mu odszkodowanie. Spór zarówno co do istnienia i rozmiaru szkód, jak i wysokości odszkodowania rozstrzyga na wniosek zainteresowanej strony naczelnik gminy /lub miasta/, który powinien w takim wypadku zasięgnąć opinii biegłego.

Jak wynika z akt sprawy, prace na gruncie skarżącego dotąd nie zostały przeprowadzone, a zatem rozmiar szkód, które ewentualnie powstaną, nie jest jeszcze znany. W tych warunkach decyzja o ustaleniu ich rozmiaru i wartości została wydana z naruszeniem art. 36 wymienionej ustawy. Niezależnie od powyższego, z uchybieniem dyspozycji art. 107 par. 3 Kpa, nie została przez Naczelnika Miasta G. uzasadniona jego decyzja z dnia 25 marca 1982 r.

W tych warunkach decyzje organów administracji państwowej obu instancji w tej ich części, która postanawiała o należnym skarżącemu odszkodowaniu, podlegały na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 i 3 uchyleniu.

Należy dodatkowo zauważyć, że gdyby w przyszłości trwał między stronami nadal spór co do wysokości należnego skarżącemu odszkodowania, naczelnik miasta może, podejmując w tej mierze decyzję, oprzeć się na istniejącej już opinii biegłego, powinien jednak - w wypadku jej dalszego kwestionowania - powołać innego biegłego i ewentualnie zgodnie z art. 79 Kpa o przeprowadzeniu tego dowodu, powiadomić skarżącego przynajmniej na 7 dni przed terminem, aby skarżący mógł wziąć udział w czynności, zadawać biegłemu pytania i składać wyjaśnienia. O kosztach orzeczono na podstawie art. 208 Kpa.