Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 948/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: arty 38, art 39
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego i celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta R. decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, 3 i 4, art. 4, art. 8 ust. 1, art. 11 ust. 1, 2 i 3, art. 38, art. 39, art. 106 ust. 1 i 4, art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. 2016 r. poz. 930 z późn. zm.), art. 10 § 1 i art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. 2016 r. poz. 23 z późn. zm.), odmówił M. M. (dalej: "skarżąca") przyznania pomocy finansowej w formie: zasiłku okresowego na miesiąc marzec 2017 r. w wysokości 69,27-zł. oraz zasiłku celowego z przeznaczeniem na: zakup żywności w wysokości 600-zł., dofinansowanie do czynszu w wysokości 156,19-zł., zakup obuwia wiosennego w wysokości 150,-zł., zakup płaszcza wiosennego w wysokości 200,-zł.i materiałów malarskich "GIPSAR" w wysokości 52,-zł. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że w dniu [...]r. skarżąca zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w R. o objęcie przywołaną powyżej pomocą finansową. W oparciu o dane zgromadzone w trybie art. 107 ust. 1 ustawy i po ponownym rozpatrzeniu sprawy, realizując wytyczne Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach zawarte w decyzji z dnia [...] r., nr [...], w dniu [...] r. został przeprowadzony wywiad środowiskowy, podczas którego skarżąca podtrzymała wniosek o pomoc finansową na marzec 2017 r. Organ pierwszej instancji stwierdził, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z córką, E. M. . Dochód rodziny z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku wyniósł 957,48 zł., tj. 478,74-zł. na osobę w rodzinie, w skład którego wchodzi zasiłek okresowy w wysokości 70,53-zł., zasiłek rodzinny w wysokości 124,-zł. oraz alimenty w wysokości 500,-zł., a także dotacja mieszkaniowa w wysokości 262,95-zł. W dniu 05.06.2017 r. ponownie sporządzono bilans dochodów i wydatków rodziny, które przedstawiały się następująco: zakup środków czystości w wysokości 60 zł., zakup leków w wysokości 65,86-zł., opłata za czynsz w wysokości 421,66-zł. (265,47-zł. - dodatek mieszkaniowy + 156,19-zł. - pomoc OPS R. ), zakup szalika w sklepie RESERVED w wys. 23,99-zł., zakup biustonosza w wysokości 30 zł., zakup T-shirta w wysokości 28,-zł., zakup blezera w sklepie ORSAY w wysokości 100,-zł., doładowanie internetu w salonie PLAY w wysokości 75,-zł., zakup biustonosza w sklepie ESOTIQ w wysokości 60,-zł., zakup obuwia w sklepie DEICHMANN w wysokości 39,-zł. (różnica między wartością obuwia – 119,-zł. a zasiłkiem celowym na zakup obuwia zimowego w wysokości 80,-zł. przyznanym decyzją nr [...] z dnia [...] r.). Dodać należy, że skarżąca pobiera świadczenie wychowawcze na dziecko "Rodzina 500+" w kwocie 500,-zł. miesięcznie. Świadczenie to, co prawda nie jest wliczane do dochodu na potrzeby uzyskania świadczeń z pomocy społecznej, w myśl art. 8 ustawy, jednakże stanowi dodatkowy zasób finansowy rodziny, który może być wykorzystany celem poprawy jej sytuacji. W związku z objęciem pomocą finansową w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności w wysokości 500,-zł., zrealizowanego w lutym 2017 r. oraz zasiłku celowego na dofinansowanie do czynszu za luty 2017 r. w wysokości 156,19-zł., łączna kwota jaką skarżąca dysponowała wyniosła 2 116,19-zł. (w tym dochód rodziny – 960,-zł., zasiłek celowy na zakup żywności w wysokości 500,-zł., zasiłek celowy na dofinansowanie do czynszu w wysokości 156,19-zł., świadczenie wychowawcze w wysokości 500,-zł.). Łączne wydatki w lutym 2017 r. opiewały na kwotę 903,51-zł. Zatem po uregulowaniu wszystkich opłat do dyspozycji rodziny skarżącej pozostała kwota 1 212,68-zł. na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Na podstawie wywiadu środowiskowego stwierdzono wystąpienie okoliczności określonej w art. 7 pkt 4 ustawy, tj. bezrobocia. Przy sporządzaniu analizy budżetu rodziny skarżącej pracownik socjalny zauważył, iż skarżąca zakupuje w "sklepach firmowych" bardzo drogą odzież i obuwie. Zwrócono jej w związku z tym uwagę, iż w sytuacji kiedy korzysta ze świadczeń pomocy społecznej takie nierozważne i nieekonomiczne gospodarowanie własnymi środkami, w ocenie pracownika socjalnego będzie postrzegane jako marnotrawstwo, co może stanowić podstawę do odmowy przyznania pomocy. Skarżąca była kilkakrotnie informowana przez pracownika socjalnego o konieczności dokonywania wydatków proporcjonalnych do własnych możliwości finansowych oraz o konieczności racjonalnego gospodarowania posiadanymi środkami. Analiza budżetu jej rodziny jednoznacznie wskazuje, że skarżąca wydawała własne środki finansowe nieadekwatnie i niewspółmiernie do własnych możliwości, zakupując odzież zbyt drogą i luksusową podczas, gdy wyceny obuwia i odzieży dokonywane są przez pracownika socjalnego w sklepach sieciowych np. "Pepco" i wskazują, że jest możliwość zakupienia kilkukrotnie tańszej odzieży i obuwia. Skarżąca nie chciała podjąć rozmowy na powyższy temat. Próba przybliżenia przepisów ustawy i zasad obowiązujących w pomocy społecznej nie powiodła się, gdyż skarżąca zareagowała bardzo nerwowo i powiedziała, że "nie uważa aby jej żądania przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na zakup obuwia wiosennego w wysokości 150,-zł. oraz płaszcza wiosennego w wysokości 200,-zł. były zbyt wygórowane". Znamienne jest, że skarżąca dokonuje zakupu bardzo drogich ubrań i obuwia dla siebie i córki, np. zakupiła sweter w sklepie ORSAY za kwotę 70,-zł., w styczniu 2017 r. zakupiła spodnie fitness w firmowym sklepie 4F na kwotę 89,99-zł., w lutym 2017 r. zakupiła blezer w sklepie ORSAY w kwocie 100,- zł., biustonosz w sklepie ESOTIQ w kwocie 60,-zł. oraz szalik w sklepie RESERVED na kwotę 23,99-zł., a na dowód dokonania powyższych zakupów dołączyła paragony fiskalne. Z przedłożonych paragonów wynika, iż dokonała zakupów w dniach 25 i 28.02.2017 r., czyli w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy. Z przeprowadzonej analizy wynika też, że najprawdopodobniej na zakup powyższych ubrań przeznaczyła świadczenie wychowawcze i zasiłek rodzinny. Przyznanie w takiej sytuacji środków pieniężnych osobie, gdy doświadczenie organu wskazuje, że ich przyznanie w wysokim prawdopodobieństwie nie doprowadzi lub chociaż nie zbliży do przezwyciężenia trudności życiowej wobec postawy tej osoby, może być kwalifikowane jako marnotrawstwo. Przytoczone przykłady niewątpliwie wskazują na fakt marnotrawienia przez skarżącą własnych zasobów finansowych na zaspokajanie potrzeb w wygórowanych cenach, zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy. W opinii pracownika socjalnego niedopuszczalne jest aby własne środki skarżąca przeznaczała na zakup odzieży i obuwia w sklepach firmowych, a następnie żądała aby pomoc społeczna dostarczała jej co miesiąc "środków do życia", jak to określa sama skarżąca, tym bardziej, że jej żądania są coraz bardziej roszczeniowe. Zdaniem organu, skarżąca powinna dokonywać bardziej przemyślanych, ekonomicznie oszczędnych wyborów, tym bardziej, że dysponuje skromnymi środkami finansowymi, a pomoc społeczna nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości.

Z dokumentacji będącej w posiadaniu organu wynika, że skarżąca jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w R. , jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku z tytułu pozostawiania bez pracy i systematycznie korzystała z pomocy w formie zasiłków okresowych i celowych. Przyznawana pomoc nie prowadziła jednak do podejmowania przez skarżącą jakiejkolwiek aktywności w celu wyjścia z trudnej sytuacji życiowej w jakiej się znalazła. W trakcie toczącego się postępowania podjęto rozmowę na temat aktywnego poszukiwania pracy. Skarżąca podała, iż obecnie poszukuje pracy adekwatnej do posiadanego wykształcenia i kwalifikacji. Kiedy pracownik socjalny poprosił o podanie konkretnych nazw instytucji czy firm, gdzie składała CV skarżąca odmówiła udzielenia odpowiedzi i przedstawiła pracownikowi socjalnemu dokument z Powiatowego Urzędu Pracy, dotyczący skierowania na Targi Pracy organizowane przez PUP w R. w dniu 29.03.2017 r. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca złożyła CV do: ""A" ", ""B" .", ""C" " oraz "D" w R. . Z powyższego wynika, że sama nie wykazuje jakiejkolwiek aktywności zawodowej, dopiero skierowana przez PUP na Targi Pracy złożyła CV. Ponadto oświadczyła, że nie podejmie pracy fizycznej, bo nie pozwala jej na to stan zdrowia. Jednak nie przedstawiła na tę okoliczność żadnej dokumentacji medycznej to potwierdzającej. Dodać należy, że skarżącej w 2016 roku zaproponowano uczestnictwo w projekcie "Drugiemu Człowiekowi", realizowanym przy OPS w R. , mające na celu zapobieganie wykluczeniu społecznemu, przede wszystkim osób bezrobotnych. Skarżąca odmówiła podjęcia uczestnictwa w projekcie, podając za przyczynę bezcelowość realizacji tego typu projektów, a tym samym nie wyraziła zgody na uzyskanie wsparcia w nabyciu wiedzy i umiejętności niezbędnych do powrotu na rynek pracy. Dodatkowo, skarżącej kilkakrotnie proponowano różnego rodzaju prace społecznie użyteczne w Bibliotece Miejskiej w R. , czy Stowarzyszeniu na rzecz Promocji i Ochrony Zdrowia Psychicznego [...] w R. , każdorazowo informując, iż odmowa przyjęcia takiej propozycji może wiązać się z odmową przyznania pomocy. W dniu 16.03.2017 r. zaproponowano skarżącej prace społecznie użyteczne, jednak odmówiła ich przyjęcia i jako przyczynę podała, że interesuje ją praca zgodna z wykształceniem i posiadanymi kwalifikacjami. Poinformowano skarżącą, że wymiar prac społecznie użytecznych to zaledwie dwie godziny w dni robocze, nie więcej niż 40 godzin miesięcznie oraz, że są to lekkie prace fizyczne typu sprzątanie biura czy biblioteki lub inne usługowe prace, jak pomoc kuchenna. Skarżąca nadal twierdziła jednak, że do żadnej pracy fizycznej nie pójdzie, ale jak sama potwierdziła, nie posiada też dokumentacji medycznej, która by potwierdzała jej niezdolność do tego typu pracy. Poinformowano również o możliwości zatrudnienia w firmie ""E" " w K. , która się rozwija i poszukuje pracowników, jednak skarżąca ponownie odmówiła podjęcia pracy w tym zakładzie. Zachowanie takie wskazuje, iż nie jest zainteresowana podjęciem zatrudnienia i wyjściem z trudnej sytuacji życiowej. W tym samym dniu przeprowadzono rozmowę na temat aktywnego poszukiwania pracy. Zapytano w jaki sposób skarżąca poszukuje pracy, gdzie i w jakiej formie. W odpowiedzi uzyskano informację, że pracy poszukuje tylko przez internet, poprzez przeglądanie różnego rodzaju ofert, natomiast nie kontaktuje się osobiście z pracodawcami, nie pyta o pracę w raciborskich zakładach pracy, instytucjach czy firmach. W marcu 2017 r. skarżąca nie miała złożonego podania o pracę w żadnym zakładzie pracy. Znając doświadczenie zawodowe zdobyte przez skarżącą w pracy w Miejskim Zarządzie Budynków w R. oraz Wspólnocie Mieszkaniowej Przedsiębiorstwo Gospodarski Lokalami [...] zapytano czy chodzi do wspólnot z zapytaniem o pracę, wówczas uzyskano odpowiedź, że nie. Skarżąca oczekuje ofert pracy z PUP, ale jak mówi ten od dawna nie zaproponował jej żadnej oferty. Wytłumaczono, że obowiązkiem skarżącej jest wykazywanie się działaniami mającymi na celu wyjście z trudnej sytuacji życiowej, a jej obowiązkiem jest aktywnie, a nie tylko pozornie poszukiwać pracy.

W dniu 05.06.2017 r. ponownie zaproponowano skarżącej prace społecznie użyteczne w Bibliotece Miejskiej w R. , Stowarzyszeniu na rzecz Promocji i Ochrony Zdrowia Psychicznego [...] w R. oraz w Szkole Podstawowej nr [...] w R. . Poinformowano, iż wymiar prac społecznie użytecznych to jedynie 2 godziny dziennie w dni robocze, tj. 10 godzin tygodniowo oraz, że są to lekkie prace fizyczne porządkowe typu sprzątanie biura, biblioteki czy szkoły lub inne prace usługowe. Pouczono, aby zgłosiła się do Powiatowego Urzędu Pracy w R. do pracownika M.B. (pokój nr 18) w godzinach od 7 30 do 14 30 w sprawie wykonywania powyższych prac, gdyż Gmina zawiera porozumienie z Powiatowym Urzędem Pracy, a organ I instancji proponuje kandydaturę poszczególnych osób bezrobotnych, natomiast skierowanie otrzymuje się bezpośrednio z PUP. Skarżąca jednak w dalszym ciągu nie wyraża zgody na podjęcie prac społecznie użytecznych i twierdzi, że "do żadnej pracy fizycznej nie pójdzie", gdyż jak podaje jest to "upokarzające". Zdaniem organu ubiegający się o pomoc nie może odmówić podjęcia pracy np. z tego powodu, że uważa oferowane wynagrodzenie za zbyt niskie lub pracę za nieodpowiadającą jego kwalifikacjom bądź w inny sposób dla niego "niedogodną" (por. M. Lewandowicz - Machnikowska, Udzielanie zasiłków pieniężnych z pomocy społecznej wybrane zagadnienia, "Samorząd Terytorialny" 2009). Powyższy pogląd podzielany jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA z dnia 5 lutego 2010 r., I OSK 1255/09, publ. w internetowej bazie orzeczeń NSA, dalej "CBOS"). Z przeprowadzonej ze skarżącą rozmowy jednoznacznie wynika, że nie jest zainteresowana realną poprawą swojej sytuacji, a jedynie podejmuje działania które posiadają charakter pozorny, natomiast deklarowana chęć znalezienia zatrudnienia nie znajduje potwierdzenia w przytoczonych faktach. Skarżąca była niejednokrotnie wyczerpująco informowana o zasadach i formach udzielania pomocy z OPS, o obowiązku współpracy z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej oraz o konieczności dokonywania wydatków proporcjonalnych do własnych możliwości finansowych i o konieczności racjonalnego gospodarowania własnymi środkami finansowymi. W dniu 05.06.2017 r. poinformowano skarżącą o skutkach wynikających z braku współpracy z pracownikiem socjalnym. Stosownie do art. 11 ust. 2 ustawy, w zakresie znajdującym zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, brak współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej w jakiej się znalazła skarżąca, przy czym nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną, nieuzasadniona odmowa podjęcia prac społecznie użytecznych stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Na powyższą okoliczność został spisany protokół. Pracownik socjalny podziela stanowisko organu odwoławczego i apeluje do skarżącej o podjęcie współpracy zgodnie z powyższymi przepisami. Ustawa o pomocy społecznej nie tylko przyznaje wnioskodawcom określone uprawnienia, ale również zakłada określone obowiązki, które przede wszystkim mają doprowadzić do przezwyciężenia trudnej sytuacji w jakiej znalazła się rodzina. Brak wykonywania tych obowiązków jak również nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną może skutkować wydaniem decyzji odmawiającej przyznania wnioskowanej pomocy. Dodać należy, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach zwróciło uwagę, iż skarżąca wnosi o świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłków celowych i okresowych, tj. ze środków publicznych, co implikuje konieczność podejmowania wszelkich działań celem poprawy swojej sytuacji życiowej. Podstawową zasadą udzielania świadczeń z pomocy społecznej jest zasada pomocniczości, czy subsydiarności (decyzja [...] z dnia [...] r.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3). Potrzeby osoby korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej (art. 3 ust. 4). Zgodnie z art. 4 ustawy, osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Przepis art. 4 ustawy jest naturalną konsekwencją obowiązków organów pomocy społecznej określonych w jej art. 3 ust. 1. Skoro, do zadań tych organów należy wspieranie zainteresowanych osób i ich rodzin w ich własnych wysiłkach, to wyłączna aktywność zmierzająca do zażegnania trudnej sytuacji życiowej nie może leżeć wyłącznie po stronie organu pomocy społecznej. Aktywność pochodzącą od osoby uprawnionej art. 4 ustawy nazywa współdziałaniem osoby oraz współdziałaniem rodziny korzystającej z pomocy społecznej. Współdziałanie to może przybierać rozmaitą postać. W szczególności zainteresowany obowiązany jest podejmować wszelkie dostępne mu indywidualne środki zaradcze, aby udzielone już mu świadczenie z pomocy społecznej było jak najlepiej wspomagane dodatkowymi środkami i przez to okazało się jak najbardziej skuteczne.

W myśl art. 11 ust. 2 ustawy, brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych lub prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach tynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Przez współdziałanie należy rozumieć gotowość podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z uzasadnionych i rozsądnych jego propozycji, pomagających przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe. Ponadto, pomoc społeczna nie ma charakteru stałego, ma ona przejściowo stanowić rodzaj wsparcia w celu pokonania trudności życiowych podopiecznych. Rolą organu pomocy społecznej jest przeciwdziałanie traktowaniu świadczeń pomocowych, jako oczywistej i bezwarunkowej należności ze strony Państwa oraz egzekwowanie od wnioskodawców obowiązku współdziałania jest istotne z tego powodu, że pomoc ta nie może ograniczać się jedynie do rozdawnictwa świadczeń, a bierna lub roszczeniowa postawa podmiotu ubiegającego się o pomoc może spowodować odmowę przyznania świadczenia na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy.

Przepis art. 38 ust. 1 ustawy stanowi, że zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Zasiłek okresowy przysługuje rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Przyznanie zasiłku okresowego ma charakter obligatoryjny w przypadku, gdy spełnione zostaną przesłanki pozytywne wymienione w art. 38 ustawy i nie zachodzą przesłanki negatywne objęte np. w art. 11 ustawy.

Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Decyzja w zakresie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, jak również w kwestii określenia jej wysokości podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego, które cechuje się min. tym, że organ nie jest związany ścisłymi kryteriami prawnymi, a więc ma pewną swobodę w ocenie zasadności żądania. W przypadku zasiłku celowego organ administracyjny wydaje decyzję oceniając całokształt sytuacji strony mającej wpływ na zakres zaspokojenia potrzeb, uwzględniając przy tym sytuację ogólną, czyli wysokość posiadanych środków, liczbę osób wymagających pomocy. Dopiero po ustaleniu, że taka pomoc jest niezbędna, organ może przyznać (ale nie musi) zasiłek celowy, biorąc pod uwagę przytoczone okoliczności przemawiające za udzieleniem pomocy, jak i przeciw jej udzieleniu. Spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek celowy nie oznacza zatem, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia. Zgodnie z powyższymi ustaleniami faktycznymi i prawnymi brak współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, tym nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Omawiana ustawa o pomocy społecznej, nie tylko przyznaje wnioskodawcom określone uprawnienia ale również nakłada określone obowiązki, które przede wszystkim mają doprowadzić do przezwyciężenia trudnej sytuacji w jakiej znalazła się rodzina. Brak wykonania tych obowiązków, jak również nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną może skutkować wydaniem decyzji odmawiającej przyznania wnioskowanej pomocy. Z przepisów ustawy jednoznacznie wynika, że celem pomocy społecznej nie jest utrzymywanie, na koszt podatników osób, czy rodzin, które nie chcą we własnym zakresie podjąć kroków, które umożliwiają im wyjście z trudnej sytuacji w jakiej się znalazły. Skoro, sama skarżąca nie podejmuje działań mających na celu poprawę swojej sytuacji poprzez podjęcie zatrudnienia, to musi się liczyć z możliwością odmowy przyznania jej świadczenia z pomocy społecznej, chociaż spełnia kryteria przyznania wnioskowanego świadczenia, to jednak należy odmówić przyznania pomocy z uwagi na nieuzasadnioną odmowę podjęcia zatrudnienia przez osobę bezrobotną. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca nie była zainteresowana zaproponowaną jej pracą obejmująca sprzątanie, uzasadniając to posiadaniem wykształcenia predysponującego do wykonywania innej pracy zgodnej z wykształceniem. Preferowana przez skarżącą praca to praca biurowa i jak twierdzi poszukuje pracy, ale bez skutku. Te okoliczności potwierdzają, że mimo nieskutecznego samodzielnego poszukiwania pracy, nie wyraziła chęci podjęcia zaproponowanej pracy. Osoba bezrobotna powinna podejmować każdą pracę, która nie odbiega zakresem obowiązków i wymagań od kwalifikacji posiadanych przez osobę bezrobotną. Takie zachowanie świadczy o nieuzasadnionym uchylaniu się do podjęcia zatrudnienia. Niemniej twierdzenia w tym zakresie nie zostały udokumentowane odpowiednim zaświadczeniem lekarskim lub zwolnieniem lekarskim. Ponadto tutejszy Organ uznał, że postawa skarżącej jednoznacznie wskazuje, że otrzymywanie świadczeń z pomocy społecznej stanowi dla cel sam w sobie i świadczy o ignorowaniu współpracy z pracownikiem socjalnym. Skarżąca od dłuższego czasu otrzymywała liczne świadczenia z pomocy społecznej i procedura postępowania w takich sprawach nie powinna być dla niej zaskoczeniem. Subiektywne nastawienie co do pracy fizycznej, nie jest oparte o żadne obiektywne przesłanki, nie może usprawiedliwiać rezygnacji z zatrudnienia. Ponadto, ośrodki pomocy społecznej nie dysponują nieograniczoną ilością środków pieniężnych, aby pokryć wszystkie zgłoszone potrzeby wnioskodawców, często o wygórowanych wymaganiach. W toku prowadzonego postępowania skarżąca przedstawiła pracownikowi socjalnemu wyrok Sądu Rejonowego w R. , z którego wynika, iż powódka S. S.(babcia E.M. - córki skarżącej) wniosła pozew przeciwko małoletniej pozwanej E.M. o uchylenie alimentów w kwocie 150,-zł. zasądzonych wyrokiem Sądu w dniu 29 listopada 2012 r. W konsekwencji wymieniony Sąd zasądził od E.S.(ojca E. M. ) alimenty na rzecz małoletniej córki w kwocie 420,-zł. oraz uchylił obowiązek alimentacyjny S. S.. Sąd uznał, iż nie ma podstaw do dalszego utrzymania zobowiązania babci małoletniej do łożenia na jej rzecz alimentów. Sąd także wskazał, iż "matka małoletniej jest zdolna do pracy, posiada wyższe wykształcenie, lecz zainteresowana jest wyłącznie pracą odpowiadającą jej kwalifikacjom. Gdyby Pani M. żyła w niedostatku, podjęłaby dowolna pracę z uwagi na konieczność utrzymania siebie i małoletniej córki." (cytat). W tym stanie sprawy, po ponownym przeprowadzeniu postępowania i przeanalizowaniu sytuacji rodziny skarżącej organ I instancji podtrzymuje swoje stanowisko w sprawie wydania decyzji odmawiającej przyznania jej wnioskowanej pomocy finansowej z uwagi na treść art. 11 ust. 3 ustawy. Zdaniem organu sytuacja osób pozostających na utrzymaniu skarżącej, w tym przypadku jej córki E. nie pogorszy się, gdyż pobiera na córkę świadczenie wychowawcze "Rodzina 500 plus" i otrzymuje alimenty w wysokości 500,-zł. miesięcznie oraz pobiera zasiłek rodzinny w kwocie 124,-zł. miesięcznie, z których winna zabezpieczyć niezbędne dla niej potrzeby. Dodać należy, iż zgodnie z wykazem z Działu Świadczeń Rodzinnych i Dodatków Mieszkaniowych z dnia 16.06.2017 r. (data wpływu do tutejszego organu w dniu 19.06.2017 r.) skarżąca otrzyma stypendium szkolne dla córki E. w kwocie 1 472,86-zł. płatne przelewem na konto osobiste w dniu 23.06.2017 r. Zatem będzie w posiadaniu znacznego zasobu środków pieniężnych na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych rodziny. Organ w dniu 05.06.2017 r. szczegółowo zapoznał skarżącą z treścią art. 4 i art. 11 ustawy, a także stanowiskiem, zgodnie z którym nieracjonalne gospodarowanie własnymi środkami finansowymi oraz brak współpracy z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji będzie stanowić podstawę odmowy wniesionej pomocy, co odnotowano w protokole z dnia 05.06.2017 r. z własnoręcznym jej podpis. Dodatkowo, stosownie do przepisu art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, umożliwiono skarżącej dostęp do akt sprawy i zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz poinformowano o treści rozstrzygnięcia w jej sprawie.

W wyniku wniesionego odwołania, w którym skarżąca wyraziła swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r. W motywach uzasadnienia Kolegium w pierwszej kolejności opisało dotychczasowy przebieg postępowania powołując prawne regulacje przedmiotu sprawy. W zakresie ustaleń stanu faktycznego organ ocenił, że wyżej opisane pierwszoinstancyjne ustalenia dowodowe są prawidłowe i przyjął je za własne. Ocenił także, że rozstrzygnięcie podjęte przez organ pierwszej instancji nie narusza sytuacji osób pozostających na utrzymaniu strony ( art. 11 ust. 3 ustawy), gdyż skarżąca posiada uprawnienie do świadczenia 500+ na dziecko. Jednocześnie Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że odmawia współpracy z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji, bowiem w aktach sprawy znajduje się potwierdzenie faktu braku tej współpracy. Skarżąca odmówiła podjęcia prac społecznie użytecznych, a również na etapie postępowania odwoławczego nie deklaruje podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym w celu rozwiązania swojej sytuacji życiowej stwierdzając, że oferty pracy nie odpowiadają jej kwalifikacjom i wykształceniu. Zdaniem organu odwoławczego należy zwrócić uwagę, że wnosi ona o świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłków celowych, jak i okresowego, tj. ze środków publicznych, co implikuje konieczność podejmowania wszelkich działań celem poprawy swojej sytuacji życiowej. Podstawową zasadą udzielania świadczeń z pomocy społecznej jest zasada pomocniczości i subsydiarności. Zdaniem Kolegium należałoby rozważyć zawarcie ze stroną kontraktu socjalnego, celem doprecyzowania zakresu realizacji obowiązku współdziałania w rozwiązywaniu problemów, w tym możliwości podjęcia pracy.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skardze skarżąca oświadczyła, że pracownik socjalny nie posiadał wiedzy w zakresie rodzaju i miejsca wykonywania przez stronę pracy społecznie użytecznej oraz nie zebrał i nie przedstawił ofert pracy zbliżonych do posiadanych przez nią kwalifikacji. Poinformowała również, że nie otrzymała żadnego skierowania z PUP na wykonywanie prac społecznie użytecznych i nadal posiada status osoby bezrobotnej. Dalej podniosła, że posiada wykształcenie wyższe techniczne i uważa, że proponowana w uzasadnieniu decyzji praca obejmująca sprzątanie odbiega w znacznym stopniu swym zakresem od kwalifikacji, którymi dysponuje. Równocześnie każda praca poniżej oczekiwań i kompetencji prowadzi do pauperyzacji i psychicznej degradacji, poczucia odrzucenia. Przyjęcie pracy poniżej kwalifikacji, to nie tylko poważny problem emocjonalny, to poczucie wstydu, rozczarowania, życiowej porażki, utrata wiary we własne siły i wartości. Skarżąca podkreśliła, że głównym problemem jest fakt, iż jest osobą po pięćdziesiątym roku życia, samotnie wychowującą dziecko, co stanowi przeszkodę w zdobyciu zatrudnienia. Dodała, że obecnie kształci się w zawodzie technik usług kosmetycznych i po zakończeniu nauki, wykorzysta zdobyte kwalifikacje do podjęcia samozatrudnienia. Ponadto skarżąca zaakcentowała, że śledzi oferty pracy i przesyła swoje CV, które w wielu przypadkach pozostają bez odpowiedzi. Zwracała się również do Zarządców Wspólnot Mieszkaniowych z ofertą pracy, jednak napotykała na odmowę z ich strony. W miesiącu grudniu podczas wywiadu pracownik OPS przedstawił jej nieaktualną ofertę pracy w firmie "E" z 2014 r. Zdaniem skarżącej analiza brzmienia art. 39 ustawy prowadzi do wniosku, iż przyznanie świadczenia w postaci zasiłku celowego nie jest jedynie zdeterminowane spełnieniem kryterium dochodowego, lecz uzależnione jest od uznania, że cel, na jaki ma być przeznaczone świadczenie z pomocy społecznej służy zaspokojeniu niezbędnej potrzeby bytowej, a przyznanie zasiłku celowego, wobec takiej konstrukcji przepisów, nie ma charakteru obligatoryjnego, lecz pozostawione jest uznaniu organu administracyjnego. Już zatem sam, nadany treścią ustawy, charakter świadczenia, o którego przyznanie wystąpiła strona, na tle przyjętych okoliczności faktycznych, nakazuje, w opinii skarżącej, uznać, że wskazany przez stronę we wniosku cel, na który przeznaczone mają zostać środki z pomocy społecznej usprawiedliwia zastosowanie art. 39 ustawy, bowiem jak wynika z akt sprawy, strona wystąpiła o przyznanie zasiłku celowego na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej i odpowiada on celom, jakim służy pomoc społeczna. Strona wskazała również, że zgodnie z art. 50 ust. 2 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia nie miałaby prawa posiadać statusu osoby bezrobotnej, gdyby odmówiła podjęcia prac społecznie użytecznych. Jeżeli ten status posiada, co wykazała, to jest uprawniona do otrzymywania świadczeń.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. 2017, poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a."). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji na zasadach wyżej opisanych Sąd nie stwierdził jej niezgodności z prawem.

Zaskarżona została decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego i zasiłków celowych. Organy nie kwestionowały istnienia po stronie skarżącej pozytywnych przesłanek, odpowiednio nakazujących i umożliwiających, przyznanie wnioskowanej pomocy ze względu na spełnienie jednocześnie dwóch kryteriów: kryterium dysfunkcji określonego w art. 7 ustawy oraz kryterium dochodowego, o którym mowa w jej art. 8 ust. 1. Ustalono bowiem że skarżąca posiada status osoby bezrobotnej, a dochód na osobę w rodzinie nie przekroczył kryterium dochodowego określonego w ustawie.

Odmowa przyznania wnioskowanych świadczeń była motywowana brakiem współdziałania skarżącej z pracownikiem socjalnym. Skarżąca nie godzi się z takim rozstrzygnięciem wskazując, że powodem dla którego nie może dostać pracy jest jej wiek oraz samotne macierzyństwo. Odmawia wykonywania proponowanych prac ze względu na ich fizyczny charakter, gdyż podjęcie takiej pracy przez osobę z wyższym wykształceniem technicznym uważa za, jak to określiła "upadlające". W jej ocenie fakt, iż nie została pozbawiona statusu osoby bezrobotnej przeczy stawianej przez organy tezie o odmowie podjęcia przez nią prac społecznie użytecznych.

W rozpatrywanej sprawie organy pomocy społecznej prawidłowo przyjęły, że w przypadku spełnienia kryterium dysfunkcji (bezrobocie) oraz kryterium dochodowego, mocą decyzji uznaniowej, skarżącej mógł być przyznany zasiłek celowy, zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Zasiłek celowy może zostać przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, także kosztów pogrzebu. Podniesione przez skarżącą potrzeby w postaci zakupu żywności, czy dofinansowania do czynszu mogłyby być zaspokojone w tej formie. Prawidłowo również organy przyjęły, że ze względu na spełnienie kryterium dysfunkcji oraz kryterium dochodowego istniała podstawa do przyznania zasiłku okresowego na marzec 2017 r. Zgodnie bowiem z art. 38 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, ust. 3 pkt 2 ustawy zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny (ust. 1 pkt 2). Zasiłek okresowy ustala się w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny (ust. 2 pkt 2). Kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny (ust. 3 pkt 2). Natomiast powodem odmowy przyznania tych świadczeń był brak współdziałania skarżącej z pracownikiem socjalnym. Zasadnie organy wskazały, że zgodnie z art. 4 ustawy osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej.

Stosownie do art. 11 ustawy brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Dokonując wykładni przepisów omawianej ustawy słusznie przy tym organy przyjęły, że przez współdziałanie należy rozumieć gotowość podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z uzasadnionych i rozsądnych jego propozycji, pomagających przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe. Pomoc społeczna nie ma bowiem charakteru stałego, ma ona przejściowo stanowić rodzaj wsparcia w celu pokonania trudności życiowych podopiecznych. Rolą organu pomocy społecznej jest też przeciwdziałanie traktowaniu świadczeń pomocowych, jako oczywistej i bezwarunkowej należności ze strony Państwa. Sąd podziela prezentowany w rozstrzygnięciu pogląd, że egzekwowanie od wnioskodawców obowiązku współdziałania jest istotne z tego powodu, że pomoc ta nie może ograniczać się jedynie do rozdawnictwa świadczeń, a bierna lub roszczeniowa postawa podmiotu ubiegającego się o pomoc może spowodować odmowę przyznania świadczenia na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 września 2017 r., sygn. akt I OSK 2031/16 (dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA, dalej "CBOS"): "Celem pomocy społecznej nie jest utrzymywanie na koszt podatnika osób i ich rodzin, które nie chcą podjąć trudu wyjścia z ciężkiej sytuacji materialnej. Dlatego osoby, które wnoszą o przyznanie im pieniędzy publicznych - w postaci np. zasiłku celowego lub okresowego, bądź innego świadczenia pieniężnego - na zaspokojenie własnych potrzeb, mają obowiązek współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu swej trudnej sytuacji, pod rygorem odmowy przyznania świadczenia.". Przez współdziałanie osoby ubiegającej się o pomoc należy rozumieć m.in. gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym, umożliwiającej udzielenie takiej pomocy (wyroki NSA z dnia: 28 sierpnia 2008 r. sygn. akt I OSK 1415/07 i 13 kwietnia 2011 r. sygn. akt I OSK 1087/10, CBOS). W istocie organy pomocy społecznej nie wyręczają obywatela z obowiązku utrzymywania się w trudnej życiowo sytuacji, ale wymagają od niego aktywności w pokonywaniu niepomyślności życiowych (wyrok NSA z dnia 23 września 2008 r. sygn. akt I OSK 1511/07, CBOS). Brak aktywności ze strony wnioskodawcy uprawnia organ do powstrzymania się od udzielenia świadczenia (wyrok NSA z dnia 17 listopada 2009 r. sygn. akt I OSK 554/09, CBOS).

Sąd nie dopatrzył się także uchybień na etapie subsumcji. Prawidłowo organy oceniły zachowania skarżącej jako kwalifikujące się do kategorii przesłanki negatywnej udzielenia świadczeń "braku współdziałania". Zarówno okoliczności wprost przywołane w decyzjach wydanych w tej sprawie, jak i dokumenty składające się na akta sprawy jednoznacznie wskazują, że skarżąca oczekuje zaoferowania jej odpowiedniej, w jej ocenie pracy zawodowej, kategorycznie przy tym odmawia podjęcia innych działań, które ocenia jako bezcelowe lub "upadlające".

Skarżąca zarejestrowała się w PUP w czerwcu 2014 r. i pobierała zasiłek dla bezrobotnych od 9 czerwca 2014 r. do 8 czerwca 2015 r. Posiada wyższe wykształcenie techniczne i praktykę na rynku nieruchomości, w tym w zakresie obsługi wspólnot mieszkaniowych. Twierdziła, że nie znalazła pracy w przedsiębiorstwach obsługujących ten obszar rynku. Jedynym udokumentowanym przejawem aktywności skarżącej na rynku pracy jest złożenie CV w trzech firmach, w związku ze skierowaniem skarżącej przez PUP w marcu 2017 r. na Targi Pracy. Jednocześnie odmówiła udziału w 2016 r. w projekcie organizowanym przez OPS w R. mającym przeciwdziałać wykluczeniu społecznemu bezrobotnych. Oceniła, że udział w tym projekcie jest bezcelowy. W trakcie wywiadu środowiskowego pracownik socjalnym zaproponował podjęcie prac społecznie użytecznych w Stowarzyszeniu na rzecz Promocji i Ochrony Zdrowia Psychicznego [...] w R. . Skarżąca odmówiła podając, iż interesuje ją praca zgodna z jej wykształceniem oraz kwalifikacjami. Organ pierwszej instancji poinformował, że wymiar prac społecznie użytecznych to jedynie dwie godziny w dni robocze, nie więcej niż 40 godzin miesięcznie oraz że są to lekkie prace fizyczne typu sprzątanie biura czy biblioteki lub inne usługowe prace jak praca pomocy kuchennej. Skarżąca nadal twierdziła jednak, że do żadnej pracy fizycznej nie pójdzie. Podała przy tym, że nie posiada dokumentacji medycznej, która by wskazywała na jej niezdolność do tego typu pracy. Podczas wywiadu środowiskowego poinformowano skarżącą o zasadach kierowania osób bezrobotnych do prac społecznie użytecznych z podaniem danych osoby, z którą należy się skontaktować w PUP w tej sprawie. Z akt sprawy oraz pism składanych przez skarżącą w postępowaniu sądowym jednoznacznie wynika, że nie kontaktowała się w tej sprawie z PUP. Udzielone w tej kwestii informacje spożytkowała natomiast w ten sposób, że motywem przewodnim skargi uczyniła zarzut niedopełnienia przez organ pierwszej instancji procedury oferowania prac społecznie użytecznych, gdyż - jak wywodziła - formalnie poprawne przeprowadzenie tej procedury skutkowałoby pozbawieniem jej statusu osoby bezrobotnej, a to nie nastąpiło.

Sąd stwierdza, że korzystanie ze świadczeń z pomocy społecznej wiąże się z obowiązkiem podjęcia realnych działań zmierzających do poprawy sytuacji osoby lub rodziny, która z pomocy korzysta. Winno się to odbywać w ramach działań własnych beneficjenta pomocy oraz w ramach jego współpracy z pracownikiem socjalnym. Zakres aktywności beneficjenta jest uwarunkowany jego możliwościami. W przypadku skarżącej te możliwości są duże. Skarżąca nie choruje na żadne choroby uniemożliwiające wykonywanie pracy, nie jest osobą niepełnosprawną czy niedołężną ze względu na wiek. Posiada wyższe wykształcenie techniczne i doświadczenie na rynku obsługi nieruchomości. W żaden sposób nie wykazała, że na tym rynku poszukiwała pracy. Jedynie w reakcji na treść decyzji pierwszoinstancyjnej ograniczyła się do twierdzenia w skardze, że takiej pracy dla siebie nie znalazła. A trzeba podkreślić, że jest to rynek duży i to funkcjonujący praktycznie w każdym mieście. Obejmuje zarówno firmy gminne, jak i spółdzielnie mieszkaniowe, zrzeszenia prywatnych zarządców nieruchomości, firmy obsługujące wspólnoty mieszkaniowe czy administrujące lokalami użytkowymi, przedsiębiorstwa deweloperskie. Skarżąca nie widziała również potrzeby podjęcia aktywności na tym rynku w ramach samozatrudnienia. Pomimo stanowczego podkreślania na każdym kroku, że jej godność i psychiczny dobrostan wymaga wykonywania odpowiedniej pracy, uwzględniającej kwalifikacje i wykształcenie zdecydowała się na rezygnację ze swojego doświadczenia zawodowego i uznała, że konieczne jest przekwalifikowanie się w zupełnie innym kierunku - wykonywania usług kosmetycznych.

Podkreślić tutaj trzeba, że i w tym zakresie nie wykazała jakiejkolwiek aktywności na rynku pracy, pomimo deklarowanego zamiaru samozatrudnienia oraz faktu, iż cykl szkoleniowy zakończył się pół roku przed wyznaczeniem rozprawy w obecnie rozpatrywanej sprawie, a skarżąca w dalszym ciągu kierowała pisma procesowe. Potwierdza to prawidłowość ocen organu, który stwierdził, że współpraca skarżącej ma charakter pozorny i nie stanowi faktycznej próby wyjścia z trudnej sytuacji życiowej. Również eksponowana przez skarżącą okoliczność, iż jest samotną matką nie daje podstaw do traktowania tego faktu jako istotnie ograniczającego możliwości jej pracy w sytuacji, gdy córka ma 16 lat.

Mają rację organy kwalifikując zachowanie skarżącej jako brak współpracy również i z tego powodu, że odmówiła udziału w projekcie "Drugiemu Człowiekowi" i nie chce wykonywać prac społecznie użytecznych. W tej ostatniej kwestii w trakcie wywiadu, skarżącej wskazano zarówno konkretne prace, których wykonywania odmówiła, jak też udzielono wyczerpujących informacji na temat procedury uczestnictwa i wskazano osobę w PUP, do której należy się w tej sprawie zwrócić. Skarżąca żadnej aktywności w tej kwestii nie podjęła. Odnosząc się do twierdzeń skarżącej, że podjęcie lekkich prac fizycznych byłoby dla niej upadlające Sąd stwierdza, że tej oceny nie sposób podzielić, czym innym jest kwestionowanie obowiązku podjęcia pracy zawodowej nie odpowiadającej wykształceniu, umiejętnościom i doświadczeniu zawodowemu; czym innym natomiast niechęć do zaangażowania się przez 40 godzin na miesiąc w prace społecznie użyteczne. Osoba, która oczekuje wsparcia ma obowiązek podjęcia działań w ramach zaspakajania potrzeb lokalnych, pozostającej w granicach jej możliwości. To nie jest rezygnacja z aspiracji zawodowych, lecz odwzajemnienie otrzymywanej pomocy, która w przypadku skarżącej ma bardzo duży wymiar (przeciętnie 1.127,83 zł. na miesiąc w okresie od października 2016 r. do lutego 2017 r.).

W tym miejscu trzeba jeszcze podkreślić oczywistą bezzasadność podniesionych w skardze zarzutów, w ramach których skarżąca podkreślała, że z faktu, iż nie utraciła statusu osoby bezrobotnej wynika wadliwość argumentu organu o braku współpracy polegającej na odmowie wykonywania prac społecznie użytecznych.

Sąd stwierdza, że przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu nie jest formalna poprawność oferowania w ramach wywiadu środowiskowego wykonywania prac społecznie użytecznych. Taka ocena byłaby zasadna i konieczna, gdyby z powodu odmowy skarżącą pozbawiono statusu osoby bezrobotnej, co nie nastąpiło. Natomiast z treści wywiadu oraz pism jednoznacznie wynika, że skarżąca prac społecznie użytecznych wykonywać nie miała zamiaru, odmówiła pracownikowi socjalnemu i w żaden sposób nie wykazała (chociaż wykazywała wiele innych okoliczności), że zwróciła się do wskazanej jej osoby w PUP w celu podjęcia prac tego rodzaju. Powyższe zaś daje podstawę do zidentyfikowania wystąpienia w sprawie przesłanki negatywnej udzielenia żądanych świadczeń, tj. przesłanki "braku współpracy".

Sąd podziela również ocenę organów, iż okoliczności sprawy dają podstawę do twierdzenia, że odmowa udzielenia wnioskowanej pomocy nie stoi w sprzeczności z wymogiem sformułowanym w art. 11 ust. 3 ustawy w brzmieniu: "W przypadku odmowy przyznania albo ograniczenia wysokości lub rozmiaru świadczeń z pomocy społecznej należy uwzględnić sytuację osób będących na utrzymaniu osoby ubiegającej się o świadczenie lub korzystającej ze świadczeń.". Niezbędne potrzeby córki skarżącej mogą bowiem zostać należycie zaspokojone w oparciu o otrzymywane alimenty (500 zł.), świadczenie wychowawcze (500 zł.) i zasiłek rodzinny (124 zł.).

W tym stanie rzeczy Sąd nie podzielił zarzutów skargi i nie dostrzegł takich uchybień w działaniu organów w tej sprawie, aby mogły one stanowić podstawę do uwzględnienia skargi.

Należy na koniec podkreślić, że we wcześniejszej sprawie dotyczącej również skarżącej o sygnaturze akt IV SA/Gl 674/17, a dotyczącej odmowy przyznania pomocy finansowej za kwiecień 2017 r. oraz o sygnaturze akt IV SA/Gl 299/17, a dotyczącej odmowy przyznania zasiłku celowego tutejszy Sąd wydał analogiczne rozstrzygnięcie.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.