Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 1170/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 241 poz 2074
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw
article: art. 93 ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 581
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r.o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Furtak-Biernat, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 lutego 2017 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 września 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 sierpnia 2016 r., nr [...]


UZASADNIENIE

1. Pani A. R. (dalej przywoływana jako: "Skarżąca"), prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą w zreformowanym systemie ubezpieczeń społecznych, do dnia 1 września 2008 r., w którym powstał obowiązek opłacenia składek. Pismem z dnia 1 lipca 2016 r. - doręczonym do Z. U. S. Oddziału w S. w dniu 6 lipca 2016 roku – Skarżąca wniosła o umorzenie nieopłaconych należności z tytułu składek, motywując to trudną sytuacją finansową.

Na koncie płatnika w dacie złożenia wniosku o umorzenie figurowały zaewidencjonowane i wymagalne, nieopłacone należności z tytułu składek, w części finansowanej przez płatnika składek, na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, za okres od 10/2002 r. do 08/2008 r., w łącznej kwocie [...] zł, zaś zaległość z tytułu odsetek, wynosiła w tym dniu [...] zł.

Dodatkowo na koncie Skarżącej, figurują zaległości z tytułu nieopłaconych składek, w części finansowanej przez ubezpieczonych, niebędących ich płatnikami, na ubezpieczenia społeczne oraz na ubezpieczenie zdrowotne, za okres od 10/2002 r. do 07/2004 r., w łącznej kwocie [...] zł, zaś zaległość z tytułu odsetek na dzień 6 lipca 2016 roku, wynosiła [...] zł.

2. Decyzją z dnia 5 sierpnia 2016 roku, nr: [...] Z. U. S. odmówił Skarżącej umorzenia należności z tytułu składek.

3. W dniu 22 sierpnia 2016 r. wpłynął do ZUS wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek z dnia 18 sierpnia 2016 r. We wniosku Skarżąca podniosła m.in., że nie jest w stanie opłacić należności wobec ZUS ze względu na trwałe ubóstwo, powołała się na swoją sytuację zdrowotną a także brak pracy i dochodów.

W toku postepowania Skarżąca przedstawiła kopię postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. P. z dnia 29 marca 2013 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

4. Decyzją Z. U. S. z dnia 20 września 2016 roku, nr: [...] Organ utrzymał w mocy decyzję Z. U. S. z dnia 5 sierpnia 2016 roku, nr: [...] odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek.

W uzasadnieniu Organ podniósł, iż umorzenie należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ma charakter uznaniowy na co wskazuje zwrot "mogą być umarzane". Organ zbadał więc, zgodnie z ww. przepisami, czy w sprawie zaistniały przesłanki dotyczące skarżącej a polegające na "całkowitej nieściągalności" określone w art. 28 ust. 1 ww. ustawy tj. czy:

- nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa;

- naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

- jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Organ ustalił, że zobowiązana prowadzi gospodarstwo domowe wraz z małżonkiem, który według oświadczenia osiąga dochód z prac dorywczych w wysokości [...] zł. Od 1 września 2016 r. pan J. R. zatrudniony jest na podstawie umowy o pracę. W dacie wydania decyzji nie były znane dochody otrzymywane przez męża wnioskodawczyni z tego tytułu. W gospodarstwie domowym według oświadczenia Skarżącej ponoszone są wydatki związane z utrzymaniem w kwocie [...] zł miesięcznie oraz z tytułu kosztów leczenia wnioskodawczyni w wysokości [...] zł miesięcznie. Na powyższe okoliczności, w ocenie Organu, Skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów. Nadto Organ stwierdził, że Skarżąca posiada majątek w postaci własności nieruchomości gruntowej położonej w miejscowości Jatki gmina Ś., opisanej w księdze wieczystej [...] , współwłasności nieruchomości położonej w S.-K. przy ul. P. [...] opisanej w księdze wieczystej [...] oraz nieruchomości położonych w miejscowości R. gm., G., opisanych w księgach wieczystych [...] oraz [...] . Zgodnie z oświadczeniami Skarżącej, oprócz zobowiązań wobec organu, posiada ona zobowiązania pieniężne z tytułu podatków w wysokości [...] zł oraz u osób fizycznych w wysokości [...] zł. Biorąc powyższe pod uwagę Organ stwierdził, że w sprawie istnieje majątek w postaci wskazanych wyżej nieruchomości, z którego można prowadzić egzekucję należności. Nadto, stwierdzony u Skarżącej stan rodzinny - wspólne gospodarstwo domowe z mężem i brak osób na utrzymaniu oraz wiek i stan zdrowia pomimo występowania pewnych schorzeń - nie pozbawia Skarżącej zdolności zarobkowych i możliwości spłaty zadłużenia.

W związku z powyższym Organ w decyzji przystąpił do badania przesłanek umorzenia wynikających z dyspozycji art. 28 ust. 3 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r.

W wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, że w sprawie nie zachodzi przesłanka wynikająca z § 3 ust. 1 pkt 1 ww., rozporządzenia i art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych tj.: uzasadnionego przypadku, gdy ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną zobowiązany nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Organ przyjął za niewystarczające, do ustalenia istnienia przesłanki wskazanej powyżej, samo złożenie przez Skarżącą oświadczenia o niemożliwości spłaty należności wobec Z. U. S. wobec uzyskiwania przez Skarżącą i jej męża niskich dochodów uzyskiwanych z prac dorywczych, przy istniejących potencjalnie większych możliwościach zarobkowych małżonków i braku obiektywnych przeszkód z uwagi na wiek i stan zdrowia do podjęcia dodatkowego zatrudnienia i zwiększenia swoich dochodów. W sprawie, jak wskazał Organ, nie złożono bowiem żadnych dowodów dokumentujących wskazujących na występowanie przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Powyższe doprowadziło Organ do wniosku, że obecna niewątpliwie trudna sytuacja finansowa Skarżącej ma charakter przemijający, a nie trwały, i możliwe jest nadal podjęcie się przez Skarżącą spłaty zobowiązań wobec Organu.

5. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie zarzucono, że Organ rentowy naruszył art. 6 k.p.a, poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, naruszenie art. 7,8 oraz 11 k.p.a. oraz naruszenie art. 2 i 30 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca powołała się na treść art. 28 ust. 3a, który dopuszcza umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonym będącym równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W ocenie Skarżącej Organ w zaskarżonej decyzji rozpatrzył kwestię umorzenia składek odnosząc się jedynie do przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, nie uwzględniając w ogóle treści pkt 1 § 3 ust. 1 ww, rozporządzenia.

Ponadto, Skarżąca wskazała, że wydana decyzja mająca charakter uznaniowy narusza zasady konstytucyjne i godzi w zasady sprawiedliwości społecznej oraz w poszanowanie i ochronę przyrodzonej i niezbywalnej godności ludzkiej. W szczególności Skarżąca wskazała, że Z. U. S. dochodzi należności, które uległy przedawnieniu czym narusza zasadę demokratycznego państwa prawnego. Natomiast o naruszeniu przez Organ art. 30 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przesądza odmowa umorzenia należności w sytuacji ustalenia przez Organ w decyzji, że Skarżąca i jej rodzina funkcjonuje poniżej wskaźnika minimum socjalnego ogłaszanego przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych.

6. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

7. W świetle przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 15, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - zwanej dalej: "p.p.s.a.").

Kompetencja kontrolna sądu administracyjnego sprowadza się zatem do oceny legalności działania organu administracji na trzech płaszczyznach: a) oceny zgodności działania z prawem materialnym, b) dochowania wymaganej prawem procedury, c) respektowania reguł określonych w przepisach ustrojowych (por. A. Kabat, Prawo do sądu jako gwarancja ochrony praw człowieka w sprawach administracyjnych [w:] Podstawowe prawa jednostki i ich sądowa ochrona, Warszawa 1997, s. 231).

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Kontrolując zaskarżoną decyzję, Sąd stwierdził, że decyzja ta wydana została z naruszeniem prawa procesowego w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

8. Obowiązkiem Zakładu rozpoznającego wniosek o umorzenie należności z tytułu składek (w tym odsetek) jest w pierwszej kolejności dokładne ustalenie kwoty nieopłaconych składek wraz z odsetkami. Organ musi zbadać, czy część należności nie uległa przedawnieniu oraz wyjaśnić tę kwestię w uzasadnieniu decyzji. Tylko bowiem prawidłowe określenie kwoty zaległych należności pozwala na obiektywną ocenę możliwości ich wyegzekwowania lub dobrowolnej spłaty przez zobowiązanego, a co za tym idzie rozpoznanie wniosku o umorzenie składek bez naruszenia prawa. Stwierdzenie przedawnienia należności uniemożliwia bowiem prowadzenie postępowania w sprawie z wniosku o ich umorzenie i powoduje konieczność umorzenia powyższego postępowania z uwagi na bezprzedmiotowość (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 21.04.2016 r. i oddalający skargę kasacyjną na ten wyrok, wyrok NSA z dnia 8.12.2016 r. II GSK 3945/16, a także wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 236/13, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 24.10.2012 r. sygn. akt I SA/Sz 621/12 - wszystkie dostępne w bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

9. Zakreślając ramy prawne dotyczące zagadnienia przedawnienia w rozpoznawanej sprawie wskazać należy:

Od 1 stycznia 1999 r. kwestię przedawnienia ustawodawca uregulował w art. 24 ust.4 u.s.u.s. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r. stanowił, że należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Z kolei zgodnie z art. 24 ust. 5 u.s.u.s. bieg przedawnienia przerywało odroczenie terminu opłacenia należności z tytułu składek, rozłożenie spłaty tych należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik.

Od 1 stycznia 2003 r. ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 241, poz. 2074 ze zm.) dokonano zmiany m.in. art. 24 ust. 4 u.s.u.s., stanowiąc, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Ustawa zmieniająca nie zawierała wyraźnego uregulowania kwestii międzyczasowych odnośnie do przedawnienia należności wymagalnych przed dniem jej wejścia w życie.

10. Przyjmuje się, że upływ terminu przedawnienia, wynoszącego do dnia 31 grudnia 2002 r. – 5 lat, przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, powodował skutek wygaśnięcia zobowiązania; natomiast w przypadku, gdy zobowiązanie to przed dniem 1 stycznia 2003 r. (data wejścia w życie ustawy z 18 grudnia 2002 r.) nie uległo przedawnieniu, to ma do niego zastosowanie zasada bezpośredniego działania ustawy nowej, co oznacza, że zobowiązanie z tytułu składek nieprzedawnionych przed dniem 1 stycznia 2003 r. ulega 10-letniemu przedawnieniu (zob. uchwały SN: z dnia 2 lipca 2008 r., sygn. akt II UZP 5/08, Lex nr 396253, oraz z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt I UZP 4/08, Lex nr 396249; ponadto zob. wyrok NSA z dnia 30 lipca 2009 r., sygn. akt II GSK 1102/08, Lex nr 552737).

Do nieprzedawnionych do dnia 31 grudnia 2002 r. należności stosuje się nie tylko nowy, wydłużony, termin przedawnienia, ale również wszystkie nowe przepisy dotyczące okoliczności mających wpływ na bieg tego terminu, to jest jego przerwanie i zawieszenie, o ile wymienione w nowych przepisach podstawy przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia powstały po tej dacie. Skutki wcześniejszych zdarzeń oceniać zaś należy według przepisów obowiązujących w chwili ich zaistnienia (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt II GSK 72/09, Lex nr 597062 oraz wyrok SN z 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt. II UK 313/10, OSNP 2012/9-10/126).

Mocą powołanej ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. został także zmieniony art. 24 ust. 5, który otrzymał brzmienie: "nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia." Dodano także do art. 24 ust. 5a-5d.

Przepis art. 24 ust. 5b, z dniem 1 lipca 2004 r. uległ dalszej nowelizacji na podstawie art. 10 pkt 10 lit. b. ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 121, poz. 1264). Na podstawie tej samej nowelizacji po ust. 5d do art. 24 dodano także ust. 5e.

W oparciu o art. 1 pkt 1 lit. b-c ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 138, poz. 808), po ust. 5e omawianego przepisu dodano ust. 5f, zaś ust. 6 otrzymał nowe brzmienie.

Kolejna zmiana okresu przedawnienia została wprowadzona od dnia 1 stycznia 2012 r. Z tym dniem na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. nr 232, poz. 1378) zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Zgodnie z art. 27 powołanej ustawy, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r.

Wedle zasady wynikającej z tego przepisu do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (według zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 1 stycznia 2012 r. Wyjątek od tej zasady ustanawia art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r., stosownie do którego jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (por. wyrok Sąd Apelacyjny w Katowicach z dnia 27 czerwca 2013 r., sygn. akt III AUa 1656/12, Lex nr 1350353).

Zgodnie z art. 93 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 581 ze zm.) należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych.

11. Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy, należy wskazać, że podlegająca kontroli Sądu decyzja Zakładu dotyczy odmowy umorzenia należności z tytułu składek (w tym odsetek) za okres od października 2002 r. Organ w treści decyzji tymczasem poprzestał na informacji, iż przedmiotowe nieopłacone należności z tytułu składek są nieopłacone i wymagalne, a prowadzone postępowanie egzekucyjne zostało umorzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. P. w dniu 29 marca 2013 r. wskutek bezskuteczności egzekucji.

Zakład nie poczynił w zaskarżonej decyzji analizy pozwalającej na ocenę, czy w badanej sprawie nie doszło do przedawnienia należności z tytułu składek za okres od października 2002 r. Powyższe uniemożliwia dokonanie pełnej sądowej kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie tego, czy przynajmniej część spornych należności w dacie wydawania aktu administracyjnego nie uległa przedawnieniu.

Podkreślić należy, że na podstawie decyzji zobowiązany powinien mieć możliwość uzyskania wiedzy na temat podstaw faktycznych i prawnych rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 k.p.a.). Prawidłowo ustalony stan faktyczny powinien mieć odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.

12. W rozpoznawanym przypadku, na podstawie treści zaskarżonej decyzji oraz znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, nie istnieje możliwość ustalenia okoliczności dotyczących ewentualnego braku przedawnienia części należności z tytułu składek (w tym odsetek).

Zakład nie przedstawił żadnych wywodów prawnych odnoszących się do problematyki przedawnienia należności z tytułu składek. Obowiązkiem Organu administracyjnego było wyjaśnienie treści podstawy prawnej, w oparciu o którą Organ przyjął, że nie doszło do przedawnienia należności. W okolicznościach analizowanej sprawy konieczność ta była tym bardziej uzasadniona, że najstarsze składki dotyczą października 2002 r.

13. Podkreślić należy ponownie, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności tytułu składek może zapaść jedynie wtedy, gdy należności których umorzenia domaga się zobowiązany nie uległy przedawnieniu (por. przywoływane wcześniej: wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 236/13, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 24.10.2012 r. sygn. akt I SA/Sz 621/12).

W związku z powyższym, w przypadku złożenia przez zobowiązanego wniosku o umorzenie zaległych składek niezbędne jest zatem ustalenie przez organ ich wymagalności na dzień wydania decyzji. Nie może toczyć się bowiem postępowanie o przyznanie ulgi w stosunku do należności z tytułu składek, które już wygasły.

Zdaniem Sądu rozważania dotyczące zasadności prowadzenia postępowania wobec składek, których okres przedawnienia formalnie upłynął, wymagają wskazania okoliczności, które wpłynęły na ich wymagalność w dacie orzekania o zasadności wniosku Skarżącej, szczególnie wówczas, gdy tę kwestię podniesiono we wniosku.

14. W tym stanie rzeczy Zakład mając na względzie powyższe rozważania i uwagi Sądu, ponownie rozpoznając sprawę, dokona niezbędnych ustaleń faktycznych i wyjaśni, czy nie doszło do przedawnienia części składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Następnie Zakład oceni aktualną sytuację materialną i zdrowotną Skarżącej, ze szczególnym odniesieniem się do zagadnienia minimum socjalnego i minimum egzystencji w kontekście sytuacji Skarżącej oraz nie przekraczając granic uznania administracyjnego rozstrzygnie wniosek Skarżącej uwzględniając obowiązujące przepisy prawa. Rozpoznając sprawę Organ powinien mieć na względzie, że jeśli kwestionuje prawidłowość oświadczenia Skarżącej w zakresie możliwości jej zarobkowania, jej sytuacji majątkowej i zdrowotnej, to stosownie do reguł postępowania dowodowego powinien to wykazać.

15. Na marginesie Sąd wskazuje, że dywagacje Zakładu na temat jego trudnej sytuacji finansowej spowodowanej przez m.in. takie osoby, jak Skarżąca, uznać należy za niemerytoryczne i niestosowne.

16. W świetle powyższego, Wojewódzki Sąd, Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.