Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 499/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Rozgraniczenie nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 264 par. 1, art. 262 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (sprawozdawca) Sędzia WSA Artur Kot po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 24 października 2018 r. sprawy ze skargi [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] kwietnia 2018 r. znak [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. znak [...] z [...] kwietnia 2018 r. w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego.

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:

Decyzją znak [...] z [...] grudnia 2017 r. Wójt Gminy J., orzekł o rozgraniczeniu nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i nr [...] z działkami nr [...], nr [...] i nr [...], położonych w J., obręb ewidencyjny J. [...], gmina J..

Postanowieniem znak [...] organ I instancji na podstawie art. 264 § 1, 262 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2017 r. poz. 1257 ze zm., zwana dalej: k.p.a.), orzekł o ustaleniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego, zobowiązując do ich poniesienia wszystkie strony postępowania po połowie w odniesieniu do każdej granicy. Na skutek zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. postanowieniem znak [...] z [...] lutego 2018 r., uchyliło zażalone postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Stwierdziło, że niezbędnym jest wyjaśnienie, czy ustalenie przebiegu granic w postępowaniu rozgraniczeniowym było w interesie wszystkich stron postępowania oraz, czy granica pomiędzy działkami była sporna.

Postanowieniem znak [...] z [...] marca 2018 r. Wójt na podstawie art. 264 § 1, art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. orzekł: w pkt 1 – o ustaleniu kosztów postępowania w sprawie rozgraniczenia w/w nieruchomości na kwotę [...] zł; w pkt 2 – zobowiązaniu do poniesienia kosztów G. P.; w pkt 3 – o zobowiązaniu do zapłaty w/w kosztów na konto Gminy J., w terminie do [...] marca 2018 r. Podstawę powyższego stanowiło ustalenie Wójta, iż postępowanie rozgraniczeniowe wszczęte zostało na wniosek G.P.(wnioskodawczyni), zaś w sprawie nie było sporu granicznego (mógł być spór dotyczący naruszenia stanu posiadania nieruchomości). Skoro nie można uznać, że koszty postępowania zostały poniesione w interesie wszystkich stron postępowania, do poniesienia kosztów zobowiązano wnioskodawczynię, na żądanie której postępowanie zostało wszczęte.

W zażaleniu wnioskodawczyni, wniosła o uchylenie postanowienia w całości

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Zdaniem wnioskodawczyni Wójt błędnie przyjął, iż w niniejszej sprawie nie było sporu granicznego a tym samym wszczęte na wniosek wnioskodawczyni postępowanie powinno obciążać jedynie wnioskodawczynię. Wyjaśniła, że wprawdzie w protokole granicznym z [...] października 2017 r., wskazano, że "sporu granicznego nie stwierdzono", jednak czynności następcze niektórych stron postępowania wskazują na odmienne stanowisko. Przede wszystkim będący przy ustaleniu granic przedstawiciel Powiatowego Zarządu Dróg odmówił podpisu pod protokołem, co wskazuje jednoznacznie, że nie aprobował poczynionych ustaleń. Ponadto [...] stycznia 2010 r. do Wójta wpłynęło żądanie [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich

w W. (zwany dalej: [...]ZDW, skarżący) o przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w G. do rozstrzygnięcia. Powyższe wskazuje jednoznacznie, że [...]ZDW nie aprobował wyznaczonych przez geodetę granic nieruchomości, które następnie były podstawę wydania decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości.

Wnioskodawczyni stwierdziła, iż wskazane powyżej działania zarówno Powiatowego Zarządu Dróg, jak i [...]ZDW nie aprobujące wyznaczonych przez geodetę granic świadczą, że istnieje spór graniczny między wnioskodawczynią

i pozostałymi współwłaścicielami działek nr [...] i [...] a ww. podmiotami. W takim wypadku koszty postępowania winny być rozdzielone co najmniej między stronami pozostającymi w sporze, co znajduje potwierdzenie w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2016r. sygn. akt I OPS 5/06. Poza tym, bezsporne jest, że wytyczenie granic i stabilizacja punktów granicznych, których dotychczas nie było, jest w interesie właścicieli wszystkich graniczących ze sobą nieruchomości.

Wskazanym na wstępie i stanowiącym przedmiot oceny w niniejszej sprawie postanowieniem znak [...] z [...] kwietnia 2018 r. Kolegium, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 144 k.p.a., orzekło: w pkt 1 - o uchyleniu zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej pkt 2 i 3 i w tym zakresie zobowiązało do poniesienia kosztów określonych w pkt 1 następujące osoby, odpowiednio w kwocie: [...] zł – skarżący; [...] zł - Powiatowy Zarząd Dróg w G.; [...] zł – G. i B. P.; [...] zł – H. J.; [...] zł – J.R.; [...] zł – K.S.; [...] zł – J. S.; [...] zł – Z. i B. S.; [...] zł – A. i D. N.; [...]zł – I. i B. M.; [...] zł – B.U.; [...] zł – E. U.; [...] zł – J.W.; [...] zł – B.M. oraz zobowiązaniu do zapłaty ustalonych kosztów na konto Gminy J. w terminie do [...] maja 2018 r.; w pkt 2 – o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w pozostałej części w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż postanowieniem z [...] kwietnia 2017 r., na wniosek wnioskodawczyni wszczęte zostało postępowanie w sprawie rozgraniczenia nieruchomości położonych w J., obręb ewidencyjny J. [...], a mianowicie: działki nr [...] z działką nr [...] stanowiącą drogę publiczną "J. – P.", znajdującą się w Zarządzie Powiatowego Zarządu Dróg w G.; działek nr [...] i [...] z działką nr [...] stanowiącą drogę publiczną "S. – W.", znajdującą się w zarządzie [...]ZDW (Rejon Drogowy O.); działki nr [...] z działką nr [...] stanowiącą własność Gminy J.. Współwłaścicielami działek nr [...] i [...] są: H. J. ([...]), J.R. ([...] i [...]), K. S. ([...]), J. S. ([...]), B. U. i E. U. ([...]), J. W. i B. M. ([...]), I. i B. M. ([...]), A. i D. N. ([...]), G. i B. P. ([...]), Z. i B. S. ([...] i [...]). Czynności ustalenia przebiegu granic przeprowadził [...] października 2017 r. uprawniony geodeta – P.K. Biuro Geodezyjne G. z siedzibą w G., z których sporządzony został protokół graniczny. Zgodnie z opinią geodety granice odtworzono zgodnie z danymi zawartymi w operacie jednostkowym nr [...], dotyczącym pomiaru i wznowienia granic działek nr [...] i [...]. Zainteresowanym stronom okazano wyznaczone granice. Właściciele działek nr [...] i [...] wyrazili zgodę na przedstawiony przez geodetę przebieg granicy. Właściciel działki nr [...] nie stawił się na gruncie i nie usprawiedliwił swojej nieobecności. Przedstawiciel działki nr [...] stawił się na gruncie, wyraził zgodę na przebieg granicy, zaś przedstawiciel działki nr [...] początkowo wyraził zgodę na przebieg granicy przedstawiony przez geodetę, jednak w trakcie czynności zmienił zdanie nie uzasadniając swojego stanowiska.

Pierwotnie orzekając Wójt zobowiązał do poniesienia kosztów rozgraniczenia wszystkie strony postępowania po połowie w odniesieniu do każdej granicy. Orzekając w sprawie na skutek uwzględnienia zażalenia, Wójt stwierdził, że w sprawie nie było sporu granicznego i kosztami rozgraniczenia obciążył wnioskodawczynię.

Odnosząc się do meritum sprawy Kolegium podało, iż niewłaściwe jest stanowisko organu I instancji, co do braku sporu granicznego. Jak bowiem wynika z zażalenia, [...] stycznia 2018 r., wpłynęło do Wójta żądanie skarżącego dotyczące przekazania sprawy do rozstrzygnięcia Sądowi Rejonowemu w G.. Okoliczność ta (nieznana SKO w dacie wydania poprzedniego postanowienia) jednoznacznie wskazuje, że skarżący nie zgadza się z ustalonym przebiegiem granicy, a zatem spór graniczny istnieje. Żądanie powyższe zostało włączone do akt sprawy. Wnosząc o rozstrzygnięcie sprawy w postępowaniu sądowym skarżący zarzucił, dowolne bez należytego uzasadnienia dokonanie rozgraniczenia wskazanych wyżej nieruchomości, co przesądza o istnieniu sporu granicznego. Ponadto obecny przy ustalaniu granic przedstawiciel Powiatowego Zarządu Dróg w G. odmówił podpisania protokołu. Wprawdzie nie wniósł żadnych uwag, jednak odmowa złożenia podpisu protokołu stwarza domniemanie, że nie zgadza się z dokonanymi ustaleniami.

SKO oceniło, że w tak ustalonym stanie faktycznym obciążenie kosztami postępowania rozgraniczeniowego wyłącznie wnioskodawczyni jest niezasadne. Skoro granice między działkami nr [...] i [...], a działką nr [...] oraz między działką nr [...], a działką nr [...] stały się sporne, to należało przyjąć, że ustalenie granic leży w interesie prawnym właścicieli rozgraniczanych nieruchomości. Koszty postępowania powinny być zatem rozdzielone pomiędzy strony pozostające w sporze, po połowie, według zasady wyrażonej w art. 152 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. 2017, poz. 459 ze zm., dalej: k.c.). Kosztami postępowania rozgraniczeniowego nie powinna być natomiast obciążona Gmina J., jako właściciel działki nr [...], bo w tym przypadku nie stwierdzono sporu w przebiegu granicy między działkami nr [...] i [...]. Wniosek o rozgraniczenie wynikał z zamiaru wykonania ogrodzenia przez współwłaścicieli działki nr [...], jednak przebieg granicy pomiędzy działkami nie był kwestionowany.

W konsekwencji Kolegium uchyliło zaskarżone postanowienie w punkcie 2 i 3 i kosztami postępowania rozgraniczeniowego, których wysokość nie jest sporna, obciążyło po połowie te strony postępowania, w interesie których koszty zostały poniesione oraz ustaliło nowy termin ich zapłaty. Na każdą z trzech ustalanych granic przypadło po [...] zł [...] zł: 3). W odniesieniu do granicy między działkami nr [...] i [...] oraz między nieruchomością stanowiącą działki nr [...] i [...], a działką nr [...] koszty w kwocie po [...] zł zostały podzielone po połowie pomiędzy właścicieli rozgraniczanych działek, natomiast w odniesieniu do granicy pomiędzy działką nr [...] i [...] kwotą [...] zł obciążeni zostali wyłącznie współwłaściciele działki nr [...]. Skarżący oraz Powiatowy Zarząd Dróg w G. zobowiązane są do poniesienia kosztów rozgraniczenia w wysokości po [...] zł, natomiast współwłaściciele działek nr [...] i [...] odpowiednio do udziału we współwłasności, łącznie w kwocie [...] zł.

W skardze złożonej na powołane rozstrzygnięcie do sądu administracyjnego skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, ewentualnie o stwierdzenie jego nieważności oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Wydanemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, tj.:

1. art. 138 § 1 oraz art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 152 k.c., na skutek ich niewłaściwego zastosowania i orzeczenia o kosztach postępowania na zasadzie takiej jak dla właścicieli nieruchomości, w sytuacji gdy właściciele nieruchomości nie zostali ustaleni, zaś w postępowaniu uczestniczyły jednostki sprawujące trwały zarząd nieruchomościami i tym samym wydaniem postanowienia z rażącym naruszeniem prawa, w związku z naruszeniem przepisów postępowania przy wydaniu orzeczenia przez organ odwoławczy;

2. art. 138 § 2 w związku art. 112 z art. 126 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez nie zawarcie w zaskarżonym postanowieniu pouczenia o środkach zaskarżenia względnie zawarcie pouczenia oczywiście błędnego jako pouczenia o możliwości wniesienia sprzeciwu, gdy zaskarżone postanowienie zostało wydane w oparciu o art. 138 § 1 k.p.a.;

3. art. 152 k.c. w związku z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2222 ze zm., zwana dalej: u.d.p.) w związku z błędnymi ustaleniami stanu faktycznego, przez pominięcie ustalenia właścicieli nieruchomości sąsiednich i uznanie za właściciela nieruchomości jednostek organizacyjnych i obciążenie skarżącego kosztami postępowania rozgraniczeniowego.

Uzasadniając skargę skarżący podał, że zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a stronę obciążają koszty, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. W zaskarżonym postanowieniu brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia dlaczego określonymi kosztami organ obciążył strony, w tym skarżącego. Ogólne przywołanie przepisów prawa, w tym kodeksu cywilnego, narusza obowiązek uzasadnienia orzeczenia oraz pozostałe zasady.

Podniósł, że nie wszystkie strony są właścicielami nieruchomości, co jasno wynika z uzasadnienia i treści zaskarżonego aktu, a tylko właściciela można ewentualnie obciążyć kosztami postępowania. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 264 § 1 pkt 1 k.p.a., który wskazuje, iż stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z winy strony. Ponadto w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada ponoszenia kosztów postępowania przez organ administracji publicznej, a wyjątek od tej zasady wprowadza przepis art. 262 § 1 k.p.a., który określa jakie koszty postępowania obciążają stronę. Wyliczenie to ma charakter zamknięty, co oznacza, że stronę obciążają wyłącznie koszty wymienione w tym przepisie. Z treści tego przepisu można także wywieść wniosek, że inne koszty postępowania, niewymienione w tym przepisie, obciążają organ administracji. Zdaniem skarżącego Kolegium błędnie zinterpretowało uchwałę NSA z 1 grudnia 2006 r. sygn. akt I OPS 5/06, zgodnie z którą art. 152 k.c. stanowi podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia o kosztach rozgraniczenia, także w przypadku, gdy rozgraniczenie następuje w postępowaniu przed organem administracji publicznej. (...) w postępowaniu administracyjnym będzie miał również zastosowanie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., który stanowi, że stronę obciążają te koszty postępowania rozgraniczeniowego, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Wykładnia gramatyczna tego przepisu skłania do wniosku, że przepis ten ustala zasady rozdziału kosztów postępowania pomiędzy stronę (strony), a organ administracyjny. Oznacza to, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony, a więc w przypadku kosztów rozgraniczenia koszty te obciążają strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 k.c. Tymczasem organ odwoławczy przyjął ustalenia faktyczne — w tym strony — przyjęte przez organ I instancji. Z ustaleń tych wynika, że za właściciela został uznany skarżący, mimo stwierdzenia (str. 3), że droga publiczna na działce [...] jest w zarządzie skarżącego.

Wskazał, że zgodnie z art. 2a ust. 1 i 2 u.d.p., drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, a drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy. Z ustaleń faktycznych w sprawie wynika, że organy nie ustaliły właścicieli dróg publicznych, a jedynie jednostki organizacyjne, które sprawują zarząd drogą, zatem wbrew ciążącym na nich obowiązkom, nie ustaliły wszystkich stron postępowania, co stanowi naruszenie ogólnej zasady postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 7 k.p.a. oraz obowiązku organów wynikającego z art. 61 § 4 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji prowadzący postępowanie obligowany jest do ustalenia, jakie podmioty są stronami i zawiadomić je o wszczęciu postępowania. Skarżący uważa, że przytoczone przepisy prawa pozwalają obciążyć kosztami jedynie właścicieli, a nie jednostki organizacyjne. Nie można domniemywać własności nieruchomości, a w niniejszej sprawie utożsamiono właściciela z jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej, a w konsekwencji pozbawionej możliwości bycia właścicielem nieruchomości co też wynika wprost z uzasadnienia i sentencji zaskarżonego orzeczenia. Tym samym zarówno organy wadliwie rozliczyły koszty postępowania rozgraniczeniowego naruszając przepis art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., który pozwala obciążyć kosztami postępowania tylko strony.

Skarżący podał także, iż zaskarżone postanowienie zawiera błędne pouczenie o wniesieniu środka zaskarżenia. Z pouczenia wynika, że stronom przysługuje sprzeciw od orzeczenia (termin 14 dni na wniesienie) choć z oczywistych względów co wynika z podstawy prawnej, w sprawie przysługuje skarga do Sądu administracyjnego, jakkolwiek użyto w pouczeniu słowa skarga — jednakże wskazano termin 14 dni, tak jak do sprzeciwu. Takie pouczenie narusza porządek prawny, gdyż strony nie mają w pełni zagwarantowanych praw ochrony swych interesów i wprowadza strony w błąd.

Odpowiadając na skargę, Kolegium podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Istotnym dla rozpoznania niniejszej sprawy jest wyjaśnienie, czy skarżący, sprawujący zarząd nieruchomością objętą postępowaniem rozgraniczeniowym może być skutecznie obciążony kosztami postępowania rozgraniczeniowego.

W pierwszej kolejności podać należy, iż ustalenie wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego następuje w drodze postanowienia, wydanego przez organ administracji publicznej jednocześnie z wydaniem decyzji. W postanowieniu tym organ określa także osoby zobowiązane do poniesienia kosztów oraz termin i sposób ich uiszczenia (art. 264 § 1 k.p.a.). Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły art. 264 § 1 k.p.a. i art. 262 § 1 k.p.a., które określają zasady rozdziału kosztów postępowania administracyjnego pomiędzy stronę, a organ. Jak wynika z tych przepisów stronę obciążają te koszty, które wynikają albo z jej winy (art. 262 § 1 pkt 1 k.p.a.), albo też zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.). Zgodnie z art. 152 k.c. koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, co wynika z zasady, iż właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych.

Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 1 grudnia 2006 r. podjął uchwałę (sygn. akt I OPS 5/06), w tezie której wskazano, że organ administracji publicznej orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 152 k.c.), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Wprawdzie użyty w tezie uchwały zwrot "może obciążyć kosztami" może sugerować pewną uznaniowość organu w stosowaniu art. 152 k.c., niemniej jednak w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę uzasadnienie omawianej uchwały nie pozostawia wątpliwości, że ustawodawca nie pozwolił organom na uznaniowość w stosowaniu art. 152 k.c. NSA stwierdził w uchwale, że w postępowaniu administracyjnym ma również zastosowanie wynikająca z art. 152 k.c. norma materialnoprawna stanowiąca, że właściciele nieruchomości koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie, która wynika z zasady, iż właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Zatem uznać należy, że branie udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że postępowanie to toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Interes prawny jest bowiem kategorią obiektywną. Twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. Chociaż w przypadku postępowania rozgraniczeniowego wszczętego na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości może stać na stanowisku, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic, a co za tym idzie, nie powinien ponosić kosztów rozgraniczenia, które w jego ocenie zostało wszczęte zbyt pochopnie, to jednak ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc twierdzić, iż rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w jego interesie.

Tym samym organ określający koszty postępowania rozgraniczeniowego nie posiada jakiejkolwiek dowolności gdyż z art. 152 k.c. wynika reguła ponoszenia kosztów postępowania administracyjnego przez właścicieli gruntów sąsiednich (objętych rozgraniczeniem). Skoro są oni stronami tego postępowania, to toczy się ono w interesie ich wszystkich, a zagadnienie sporności granic, czy istnienia innych powodów do ich kwestionowania nie ma tu znaczenia, bo dochodzi do ich ustalenia na wszystkich nieruchomościach.

Podstawowy zarzut skargi sprowadza się do podważenia zasadności zaskarżonego postanowienia z tej przyczyny, że skarżący nie jest właścicielem gruntu, którym jest Województwo [...]. Nieruchomość objęta postępowaniem rozgraniczeniowym (nr ewid. [...]) znajduje się jedynie w jego zarządzie.

Wskazać w tym miejscu należy, że status prawny dróg publicznych wynika z przepisów ustawy o drogach publicznych. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.g.p., drogi publiczne ze względu na funkcje w sieci drogowej dzielą się na następujące kategorie: 1) drogi krajowe; 2) drogi wojewódzkie; 3) drogi powiatowe; 4) drogi gminne. Drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, a drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy (art. 2a ust. 1 i 2 u.d.p.). Zgodnie z art. 22 ust. 1 u.d.p. zarząd drogi sprawuje nieodpłatny trwały zarząd gruntami w pasie drogowym. Grunty, o których mowa w ust. 1, zarząd drogi może oddawać w najem, dzierżawę albo je użyczać, w drodze umowy, na cele związane z potrzebami zarządzania drogami, ruchu drogowego lub obsługi użytkowników ruchu, a także na cele instalacji urządzeń, o których mowa w art. 20g ust. 1 (ust. 2 zd. 1). W przypadku nabywania gruntów przeznaczonych pod pas drogowy zarząd drogi może wystąpić z wnioskiem o dokonanie podziału lub scalenia i podziału nieruchomości, zgodnie z przepisami o gospodarce nieruchomościami lub przepisami o scalaniu gruntów (ust. 3).

Trwały zarząd zdefiniowany został w art. 43 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2016 r. poz. 2147, zwana dalej: u.g.n.), jako forma prawna władania nieruchomością przez jednostkę organizacyjną. Trwały zarząd jest jedną (poza dzierżawą, najmem i użyczeniem) z prawnych form władania nieruchomościami publicznymi i dotyczy wyłącznie władania nimi przez państwowe lub komunalne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej. W świetle ustawy o gospodarce nieruchomościami trwały zarząd w nie jest prawem rzeczowym ani formą umowy cywilnoprawnej uprawniającej do władania nieruchomością, lecz jest publicznoprawną formą władania nieruchomością przez określoną jednostkę organizacyjną (por. wyrok WSA w Warszawie z 3.06. 2004 r. I SA 2372/02, LEX nr 159015). Przepis art. 22 ust. 3 u.d.p. ma charakter kompetencyjny, wskazując na prawo występowania przez zarząd drogi z wnioskiem o dokonanie podziału lub scalenia nieruchomości w przypadku nabywania gruntów przeznaczonych pod pas drogowy.

Jak wynika z uchwały Nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. w sprawie nowego brzmienia statutu wojewódzkiej samorządowej jednostki organizacyjnej pod nazwą [...] Zarząd Dróg Wojewódzkich w W. (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2011 r. Nr 139, poz. 4432) skarżący jest jednostką organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej (§ 2). Przedmiotem jego działania jest realizacja zadań w zakresie zarządzania drogami wojewódzkimi na terenie województwa mazowieckiego (§ 6) oraz wykonywanie zadań zarządcy dróg wojewódzkich określonych w u.d.p. m. in. poprzez nabywanie w imieniu i na rzecz Województwa Mazowieckiego nieruchomości pod pasy drogowe dróg wojewódzkich oraz gospodarowanie nimi w ramach posiadanego prawa; nabywanie nieruchomości innych niż wymienione w pkt 28 na potrzeby zarządzania drogami i gospodarowanie nimi w ramach posiadanego prawa; sprawowanie nieodpłatnego trwałego zarządu gruntami w pasach drogowych i ich ewidencja; sprawowanie trwałego zarządu ustanowionego na mocy decyzji administracyjnych w stosunku do nieruchomości innych niż wymienione w pkt 30 (§ 7).

W postanowieniu z 10 listopada 2017 r. V CSK 43/17 (publ. Lex nr 435682) podjętym w sprawie rozgraniczenia nieruchomości Sąd Najwyższy stwierdził, iż Zarząd Dróg Wojewódzkich jest to jednostką organizacyjną Województwa. Województwo zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. Nr 91, poz. 576 ze. zm., dalej, jako u.s.w.) jest osobą prawną, która działa przez swoje organy w sposób określony w ustawie i opartym na niej statucie (art. 38 k.c.). Jak stanowi art. 15 u.s.w. organami tej osoby prawnej jest sejmik wojewódzki oraz zarząd, w skład którego wchodzi marszałek województwa, jako jego przewodniczący oraz co najmniej czterech członków (art. 31 u.s.w.). W celu wykonywania należących do niego zadań województwo może tworzyć samorządowe jednostki organizacyjne. Taką wyspecjalizowaną jednostką organizacyjną, w zakresie obowiązków Województwa dotyczących utrzymywania dróg wojewódzkich w należytym stanie, jest Zarząd Dróg Województwa. Aczkolwiek Zarząd Dróg Wojewódzkich nie posiada własnej zdolności prawnej i sądowej, ale skoro jest powołany do kierowania za Województwo sprawami związanymi z drogami wojewódzkimi, to brak precyzyjnego oznaczenia uczestnika nie miał wpływu na wynik postępowania, a w szczególności nie pozbawił go możliwości obrony jego praw w postępowaniu rozgraniczeniowym.

W świetle powyższego stwierdzić należy, iż jakkolwiek właścicielem działki nr ewid. [...] nie jest skarżący, a Województwo [...], to jednak skarżący w odniesieniu do wszystkich nieruchomości położonych w pasie drogowym wykonuje trwały zarząd, reprezentując w tym zakresie województwo (właściciela). Powyższe ma umocowanie tak w art. 22 u.d.p. jak i przywołanym wyżej statucie skarżącej. W ramach tego umocowania skarżący pomimo, iż kwestionuje wydane w postępowaniu administracyjnym orzeczenie o kosztach postepowania rozgraniczeniowego uznając, że nie jest stroną tego postępowania, to jednak inicjuje postępowanie przed sądem powszechnym w tym przedmiocie. Z przedstawionych przy skardze akt administracyjnych wynika bowiem, że skarżący wniósł [...] stycznia 2018 r. (data wpływu do organu I instancji) wniosek o przekazanie sprawy dotyczącej rozgraniczenia nieruchomości do rozpoznania przez sąd powszechny. Przy czym w uzasadnieniu tego wniosku skarżący podnosił jedynie zarzuty dotyczące przeprowadzenia rozgraniczenia bez zbadania, czy istnieją dokumenty wskazujące na przebieg granicy prawnej nieruchomości oraz niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności i niewłaściwą ocenę materiału dowodowego sprawy.

W kontekście przedstawionych wyżej rozważań za nieuprawnione uznać podnoszone w skardze zarzuty dotyczące naruszenia art. 138 § 1 oraz art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 152 k.c.

Odnosząc się do drugiego zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 138 § 2 w związku z art. 112 z art. 126 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. polegającego na zwarciu w zaskarżonym postanowieniu nieprawidłowego pouczenia w odniesieniu do terminu wskazanego na złożenie środka zaskarżenia Sąd stwierdza, iż faktycznie pouczenie to było nieprawidłowe. Jednak skarżący, po pierwsze: do pouczenia tego się nie zastosował i wniósł skargę w terminie 30 dni od daty doręczenia odpisu postanowienia, po drugie: uznając, że jest ono nieprecyzyjne mógł wystąpić do organu odwoławczego o jego sprecyzowanie lub uzupełnienie, i po trzecie w przypadku, gdyby jednak skarżący postąpił zgodnie z tym błędnym pouczeniem, nie mogłoby ono mu szkodzić. W efekcie naruszenie powyższe nie spowodowało ujemnych skutków dla skarżącego, który skutecznie wywiódł skargę do sądu.

W ocenie Sądu, zainicjowane przez wnioskodawczynię i prowadzone przez Wójta postępowanie rozgraniczeniowe prowadzone było również w interesie właścicieli nieruchomości sąsiednich, w tym skarżącego, zatem także oni i on powinni zostać obciążeni kosztami rozgraniczenia, których wysokość nie budzi zastrzeżeń.

Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w wyroku.