Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 317/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6269 Inne o symbolu podstawowym 626
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono zaskarżone zarządzenie
Powołane przepisy: article: art. 6
journal: Dz.U. 2016 poz 744
law: Ustawa z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych,  jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 148, art. 200, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 100, art. 18 ust. 2 pkt 13
journal: Dz.U. 2017 poz 1875
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi M. i G.O. na zarządzenie zastępcze Wojewody W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zmiany nazw ulic I. uchyla zaskarżone zarządzenie zastępcze, II. zasądza od Wojewody W. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu [...] roku Rada Miejska O. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie zmiany nazwy ulicy na terenie O. wskazując m.in., że: "§ 1. Ulicy [...] w O., obejmującej działki o numerach ewidencyjnych : [...], [...], [...], [...], [...], [...], nadano nazwę ul. [...]".

W uzasadnieniu uchwały uwzględniono, że Instytut Pamięci Narodowej wykazał konieczność zmiany nazwy ul. [...], przy czym nie odniesiono się do zapisów uchwały mocą której nadano pierwotnie nazwę ulicy, gdyż zarówno Urząd Miasta i Gminy w O. jak i Archiwum Państwowe w K. nie posiadały uchwały nr [...] z dnia [...] roku.

Rada Miejska w uzasadnieniu podjętej uchwały w sprawie zmiany nazwy ulicy wyjaśniła, że proponowana nazwa [...] służy upamiętnieniu ocalenia od niechybnej śmierci ok. 80 mieszkańców O. Ziemi, którzy jako zakładnicy mieli być rozstrzelani przez hitlerowców dnia [...] roku. Propozycja nowej nazwy była konsultowana przez władze statutowe Dzielnicy Nr 2 (na terenie której ulica ta jest położona) ze społecznością lokalną, w szczególności z mieszkańcami ww. ulicy.

Pismem z dnia [...] roku, znak [...] Wojewoda W. wystąpił do Instytutu Pamięci Narodowej o wydanie stosownej opinii w przedmiocie nazwy ulicy [...].

Opinią z dnia [...] roku, nr [...] Instytut Pamięci Narodowej (Komisja Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu, Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa) stwierdził, że nazwa ulicy [...] w miejscowości O. jest niezgodna z art. 1 ust 1 ustawy o zakazie propagowania komunizmu.

W uzasadnieniu opinii wskazano, że "Dnia [...] roku nastąpiło wkroczenie jednostek Armii Czerwonej do miejscowości O. – obecnie w województwie wielkopolski. Zgodnie z propagowaną praktyką władz komunistycznych wydarzenie to celebrowane było – niezgodnie z faktami historycznymi – jako "dzień wyzwolenia" oraz powód do wyrażania wdzięczności społeczeństwa wobec Armii Czerwonej. Tymczasem wbrew nadziejom Polaków, oczekujących odbudowy wolnego kraju po likwidacji okupacji niemieckiej, Armia Czerwona w latach 1944-1945 stała się narzędziem ponownej aneksji niemal połowy terytorium RP do ZSRS, zniewolenia całej reszty kraju oraz budowy w nim systemu komunistycznego w pełni zależnego od władz w Moskwie. Zajęcie ziem polskich przez Armię Czerwoną zapoczątkowało zarazem nowy okres martyrologii narodu polskiego. Stacjonowanie Armii Czerwonej/Sowieckiej w Polsce po roku 1944 uniemożliwiło odbudowę niepodległej Rzeczypospolitej Polskiej i było podstawowym czynnikiem, który zapewnił funkcjonowanie państwa komunistycznego na ziemiach polskich objętych dominacją ZSRS. Waga tych faktów sprawia, że przedmiotowa nazwa, honorująca moment wkroczenia Armii Czerwonej do wymienionej miejscowości, spełnia rolę daty symbolizującej komunizm".

Zarządzeniem zastępczym z dnia [...] roku ([...]), Wojewoda Wielkopolski nadał ulicy [...] położonej w miejscowości O. nazwę gen. F. A.

W uzasadnieniu Wojewoda Wielkopolski powołał się na opinię Instytutu Pamięci Narodowej stwierdził, że nazwa ulicy [...] nie została przez Gminę O. zmieniona w ustawowym terminie, a obowiązek zmiany został potwierdzony przez Instytut Pamięci Narodowej w wydanej wcześniej opinii. Zespół do spraw wykonania ustawy o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej, działający przy Wojewodzie Wielkopolskim, przedłożył organowi nadzoru nową propozycję nazwy ulicy, a Wojewoda Wielkopolski postanowił nadać przedmiotowej ulicy nazwę gen. F. A., którego sylwetkę uznał za zasługującą na wyeksponowanie.

Zarządzenie zastępcze zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego dnia 5 lutego 2018 roku pod pozycją 1171 i doręczone do Rady Miejskiej O. dnia 6 lutego 2018 roku.

Skargą z dnia 1 marca 2018 roku Miasto i Gmina O., wniosło o uchylenie w całości zaskarżonego zarządzenia zastępczego Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] roku ([...]) oraz o zasądzenie od Strony przeciwnej kosztów postępowania. W skardze podniesiono zarzut naruszenia prawa materialnego tj.

- art. 18 ust. 2 pkt 13 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 1875 ze zm.) poprzez naruszenie wyłącznej właściwości Rady Miejskiej O. do nadania nazwy ulicy na terenie gminy;

- art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 744) poprzez przyjęcie, że nazwa ulicy [...] narusza ustawę o zakazie propagowania komunizmu oraz

- art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 744) poprzez przyjęcie, że Rada Miejska O. nie wykonała obowiązku zmiany nazwy ulicy [...] położonej w miejscowości O., co skutkowało istnieniem podstawy do wydania zaskarżonego zarządzenia zastępczego.

W uzasadnieniu skargi Gmina O. podkreśliła, że zastosowała się do przepisów wynikających z ustawy o zakazie propagowania komunizmu i uchwałą nr [...] z dnia [...] roku zmieniła nazwę ulicy z "[...]" na "[...]" dla upamiętnienia ocalenia ludzi, którzy mieli zostać rozstrzelani w ostatnim dniu okupacji O. przez hitlerowskich oprawców. Pomimo formalnego zachowania tej samej nazwy zmianie uległa całkowicie okoliczność upamiętniona w nazwie ulicy, a zatem osiągnięty został cel ustawy, a motywy zmiany nazw ulic jakimi kierował się organ zostały dostatecznie wyjaśnione w uzasadnieniu spornej uchwały. W podjętej uchwale nie było żadnej wzmianki o wyzwoleniu O. przez Armię Czerwoną, a formacja ta nie była w żaden sposób gloryfikowana czy też honorowana. Tym samym wykonano obowiązek, o którym mowa w art. 6 ust. 1 ustawy o zakazie propagowania komunizmu i nie było podstaw upoważniających Wojewodę Wielkopolskiego do wydania zarządzenia zastępczego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej odrzucenie , a z ostrożności procesowej o jej oddalenie podtrzymując wcześniejsze stanowisko.

W ocenie organu odwoławczego Rada Miejska O. nie wskazała powodów, które uniemożliwiły jej podjęcie uchwały z sprawie zmiany nazwy ulicy "[...]" w miejscowości O. i podkreśliła, że za taką uchwałę nie można było uznać aktu zmieniającego nazwę ulicy na taką samą jak wcześniej występowała.

W ocenie Wojewody Wielkopolskiego w dniu wejścia w życie ustawy o zakazie propagowania komunizmu w miejscowości O. znajdowała się ulica o nazwie "[...]", która nie została zmieniona w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Zmiany tej nie dokonała bowiem wskazywana w skardze uchwała Nr [...] Rady Miejskiej O. z dnia [...] roku w sprawie zmiany nazwy ulicy na terenie O., gdyż ulica ta dalej nosiła nazwę "[...]". Uzasadnienie do uchwały, nie będące jej załącznikiem nie mogło stanowić integralnej treści uchwały organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego. Uzasadnienie aktu prawa miejscowego nie zawiera bowiem rozstrzygnięć i ustaleń merytorycznych a jedynie wskazanie przez organ stanowiący motywów, które jego zdaniem legły u podstaw podjęcia uchwały o danej treści. Zatem w dacie wydania zaskarżonego zarządzenia zastępczego ocenie podlegać mogła wyłącznie nazwa "[...]".

Na rozprawie sądowoadministracyjnej strony podtrzymały swoje stanowisko. Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że Wojewoda w żaden sposób nie odniósł się do uzasadnienia Uchwały Rady z [...] a zaskarżone zarządzenie zastępcze zostało podjęte bez głębszej refleksji przy błędnym założeniu , że ulica o nazwie [...] gloryfikuje fakt wkroczenia wojsk Armii Czerwonej. Do akt sądowych została złożona lista mieszkańców popierających apel o utrzymanie nazwy ulicy [...] zawierająca podpisy 29 osób oraz odpowiedź Archiwum Państwowego w K. informująca, że w zasobach archiwum nie ma Uchwały Prezydium MRN z 1951 r. kiedy to miała zostać nadana nazwa ulicy [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem sporu pomiędzy organem nadzoru - Wojewodą Wielkopolskim wydającym zaskarżone rozstrzygnięcie zastępcze - a Radą Miejską O. jest kwestia oceny, czy zmiana nazwy ulicy dokonana uchwałą z dnia 27 kwietnia 2017 r. odpowiada celowi ustawy z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 744) – zwanej dalej "ustawą o zakazie propagowania komunizmu".

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonego zarządzenia stanowił art. 6 ust. 2 ustawy z 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej ( Dz. U. 2016.744 ) dalej - u.z.p.k., zgodnie z którym w przypadku niewykonania obowiązku, o którym mowa w ust. 1, wojewoda wydaje zarządzenie zastępcze, w którym nadaje nazwę zgodną z art. 1, w terminie 3 miesięcy od dnia, w którym upłynął termin, o którym mowa w ust. 1. W myśl art. 6 ust. 1 u.z.p.k. obowiązujące w dniu wejścia w życie ustawy nazwy budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej, w tym dróg, ulic, mostów i placów, upamiętniające osoby, organizacje, wydarzenia lub daty symbolizujące komunizm lub inny ustrój totalitarny lub propagujące taki ustrój w inny sposób, właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego albo związku, o którym mowa w art. 4, zmienia w terminie 12 miesięcy od dnia jej wejścia w życie. Poza sporem pozostaje okoliczność, że ustawa ta weszła w życie 02 września 2016 r. i organ jednostki terytorialnej, tj. Rada Miejska w O., zobowiązany był do zmiany sprzecznej z ustawą nazwy do dnia 2 września 2017 r. W przypadku niewykonania przez gminę obowiązku Wojewoda może w terminie 3 miesięcy od dnia upływu tego terminu wydać zarządzenie zastępcze, nadające nazwę zgodną z ust. 1 ustawy (art. 6 ust. 2). Wydanie zarządzenia wymaga wydania opinii Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciw Narodowi Polskiemu (art.6 ust.3). Opinia przedstawiona powinna być w terminie 1 miesiąca, a w sprawie szczególnie skomplikowanej – nie później niż w terminie 2 miesięcy, od dnia doręczenia żądania wojewody. Oczekiwanie na opinię wstrzymuje bieg terminu do wydania zarządzenia zastępczego. (art. 6 ust. 3 w zw. z art. 2 ust. 3 u.z.p.k.).

W kontrolowanej sprawie opinia IPN została wydana w dniu [...] roku, co oznacza, że pomimo przekroczenia terminu określonego w art. 6 ust.2 u.z.p.k. z uwagi na jego wstrzymanie wskutek oczekiwania na opinię IPN, zgodnie z art.2 ust.3 u.z.p.k. w istocie termin ten został dochowany przez Wojewodę.

Strona skarżąca zakwestionowała naruszenie jej uprawnień wynikających z ustawy o samorządzie terytorialnym. W myśl art. 18 ust. 2 pkt 13 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1875 ze zm.) - zwanej dalej "u.s.g.", do wyłącznej właściwości rady gminy należy: podejmowanie uchwał w sprawach herbu gminy, nazw ulic i placów będących drogami publicznymi lub nazw dróg wewnętrznych w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260), a także wznoszenia pomników. Natomiast z art. 6 ust. 1 ustawy o zakazie propagowania komunizmu wynika, że obowiązujące w dniu wejścia w życie ustawy nazwy budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej, w tym dróg, ulic, mostów i placów, upamiętniające osoby, organizacje, wydarzenia lub daty symbolizujące komunizm lub inny ustrój totalitarny lub propagujące taki ustrój w inny sposób, właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego albo związku, o którym mowa w art. 4, zmienia w terminie 12 miesięcy od dnia jej wejścia w życie. Stosownie do art. 1 ust. 2 cyt. ustawy, za propagujące komunizm uważa się także nazwy odwołujące się do osób, organizacji, wydarzeń lub dat symbolizujących represyjny, autorytarny i niesuwerenny system władzy w Polsce w latach 1944-1989. Stosownie do powyższego wskazać należy, że podstawowym założeniem ustawy było skuteczne wyeliminowanie z przestrzeni publicznej nazw propagujących symbole ustrojów totalitarnych, przy poszanowaniu miejsc pochówku, grobów i cmentarzy, a także własności prywatnej.

Regulacje ustawy dekomunizacyjnej mają niewątpliwie charakter wyjątkowy, ograniczający ustawowe, wyłączne uprawnienie samorządu gminnego do nadawania i zmian nazw ulic. Podkreślić należy, że jest to uprawnienie szczególnie ważne, należące do zadań gminy związanych z zarządzaniem szeroko rozumianą przestrzenią w obrębie terytorium gminy. Nazewnictwo ulic i placów wiąże się bezpośrednio z tożsamością wspólnoty gminnej, która ma prawo poprzez swe demokratycznie wybrane organy swobodnie dokonywać wyboru ich nazw i patronów zgodnie z oczekiwaniami członków tej wspólnoty. Granice tej swobody wyznacza jednak prawo, a działanie w celu propagowania ustrojów totalitarnych wykracza poza te granice. Z mocy prawa Wojewoda jest zatem upoważniony do nadawania nazw ulic w trybie zastępczym po spełnieniu dodatkowych kryteriów ustawowych. W tym sensie nie można dopatrywać się naruszenia prawa przez Wojewodę Wielkopolskiego.

Strona skarżąca zakwestionowała jednocześnie spełnienie dodatkowych przesłanek warunkujących zmianę nazwy ulicy w trybie zastępczym twierdząc, że wykonała zgodnie z ustawą o zakazie propagowania komunizmu ciążący na niej obowiązek zmiany nazwy ulicy z "[...]" na "[...]" i nie było podstaw do wydania zaskarżonego zarządzenia zastępczego.

W ocenie składu orzekającego Rada Miejska O. uchwałą Nr [...] z dnia [...] dokonała zmiany nazwy ulicy zgodnie z wymogami powołanej ustawy o zakazie propagowania komunizmu. Z uzasadnienia uchwały z dnia [...] wynika, że została ona podjęta w wykonaniu dyspozycji art. 6 ust. 1 ustawy o zakazie propagowania komunizmu. W jej uzasadnieniu wskazano ponadto, że zmiana nazwy ulicy służy upamiętnieniu ocalenia od niechybnej śmierci ok. 80 mieszkańców O. Ziemi, którzy jako zakładnicy mieli być rozstrzelani przez hitlerowców dnia [...] 1945 roku. Wystarczające motywy dokonanej zmiany wynikały wprost z uzasadnienia przyjętej uchwały. Pomimo zatem formalnego zachowania tej samej nazwy, faktycznie całkowitej zmianie uległo znaczenie spornej nazwy ulicy, a zatem osiągnięty został cel ustawy.

W tym względzie można jednak zgodzić się ze stanowiskiem organu nadzoru, że uzasadnienie aktu prawa miejscowego nie zawiera rozstrzygnięć i ustaleń merytorycznych a jedynie wskazanie przez organ stanowiący motywów, które legły u podstaw podjęcia uchwały o danej treści. Uzasadnienie do uchwały, nawet jeżeli przyjąć za Wojewodą Wielkopolskim, że nie stanowi i integralnej treści uchwały organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego, to nie mogło zostać zupełnie pominięte przy rozpoznawaniu sprawy zmiany nazwy ulicy. W rozpoznawanej sprawie sporządzone do uchwały uzasadnienie w kwestii zmiany nazwy ulicy nazwa "[...]", wyjaśniło powody jej podjęcia przez kolegialny organ. Przedmiotowa uchwała zawierała w ten sposób pełne uzasadnienie prawne i faktyczne jako przejaw woli rady miejskiej, z którego wprost wynika, dlaczego w uchwale przyjęto określoną nazwę ulicy. Cel ustawy o zakazie propagowania komunizmu został zatem spełniony. W tym względzie nie można było przyjąć, że w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy o zakazie propagowania komunizmu nie zmieniono nazwy ulicy "[...]". Zmiany tej dokonała bowiem wskazywana w skardze uchwała Nr [...] Rady Miejskiej O. z dnia [...] roku w sprawie zmiany nazwy ulicy na terenie O., gdyż ulica ta dalej nosiła nazwę "[...]". Nie można zatem uznać dokonanej zmiany za pozorną, mającą na celu obejście prawa. Istotne w sprawie pozostawało bowiem zbadanie intencji nadania nazwy ulicy. W tym względzie, należy dodatkowo podzielić funkcjonujący w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym jeżeli motywy dokonanej zmiany nazwy ulic wynikają z uzasadnienia uchwały, mają one charakter wystarczający dla oceny dokonanej zmiany. Pomimo zatem formalnego zachowania tej samej nazwy, faktycznie całkowitej zmianie ulega znaczenie nazwy ulicy, a zatem osiągnięty jest cel ustawy o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej (por. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2018 r. sygn. akt II OSK 254/18; wyrok NSA z dnia 8 maja 2018 roku, sygn. akt II OSK 545/18).

W rozpoznawanym stanie faktycznym dodatkowo należy podkreślić, że Wojewoda nie poczynił żadnych ustaleń związanych z badaniem, czy opinia IPN spełnia wszystkie wymogi. Nie dokonał też żadnych ustaleń związanych z uznaniem, że nazwa "[...]" w O. jest niepełną datą symbolizującą komunizm, czy stanowi symbol komunizmu i jakie ma znaczenie dla społeczności lokalnej. Nie zbadał (nawet nie próbował) choćby treści uchwały ją wprowadzającej i jej uzasadnia. Nie ustalił, czy dla danej społeczności nazwa ta faktycznie jest symbolem – czyli wywołuje powszechne i jednoznaczne skojarzenie z komunizmem. Nie symbolizują komunizmu nazwy, które w odbiorze społecznym nie są kojarzone w ogóle z komunizmem. Nazwa ulicy "[...]" w O. nie musi kojarzyć się mieszkańcom gminy jednoznacznie z komunizmem. Dopóki nazwisko, wydarzenie lub data nie stanowi powszechnie rozpoznawalnego przez mieszkańców gminy symbolu komunizmu lub innego ustroju totalitarnego, dopóty nie może być mowy o tym, by uznać za uzasadnioną ingerencję organu nadzoru w sferę chronionej konstytucyjnie samodzielności gminy na podstawie ustawy o zakazie propagowania komunizmu (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 26 kwietnia 2018 roku, sygn. II SA/Po 113/18, publ. CBOSA).

Nie jest rzeczą sądu administracyjnego polemika z ustaleniami co do faktów historycznych zawartymi w opinii IPN. Opinia ta z całą pewnością nie może być jednak uznana za wiążącą w takim zakresie, w jakim stwierdza, że dana data, postać lub grupa osób stanowiła "symbol" komunizmu, którego użycie jako nazwy ulicy prowadzi do propagowania tego ustroju. Przepisy ustawy nie przewidują co prawda prowadzenia, poza wspomnianą opinią IPN, postępowania wyjaśniającego w zakresie zgodności nazwy ze standardami, o których mowa w art. 1, jednak w ocenie sądu nie oznacza to, że dla podjęcia właściwego rozstrzygnięcia czynienie przez organ własnych ustaleń w tym zakresie jest wykluczone. Opinia IPN powinna w sposób wyczerpujący i niebudzący wątpliwości wyjaśniać, z jakich względów nazwa, w tym przypadku ulicy, jest niezgodna z art. 1 ust. 1 u.z.p.k. Opinia IPN jest dowodem w sprawie i jako taka podlegać powinna ocenie organu zwłaszcza, że przepisy ustawy nie nadają jej wiążącego charakteru. Szczególnie, że w rozpoznawanej sprawie podstawową treść zaskarżonego zarządzenia zastępczego obejmuje powielenie opinii Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...]. Opinia ta została zatem sporządzona w sposób w istocie nie pozwalający na jej kontrolę.

Obowiązki Instytutu Pamięci Narodowej jako organu współdziałającego w zakresie postępowania wyjaśniającego i obowiązki wojewody, który wydaje zarządzenie zastępcze, nie są tożsame. To na wojewodzie spoczywa obowiązek poczynienia ustaleń faktycznych w zakresie niezbędnym do zastosowania przepisu materialno-prawnego i tym samym wydania zarządzenia zastępczego, które merytorycznie załatwia sprawę. Gdyby podzielić pogląd, że opinia IPN jest wiążąca dla organu nadzoru, to racjonalny ustawodawca uprawnienia określone w art. 6 ust. 2 u.z.p.k. nadałby IPN, a nie wojewodzie. Tymczasem zadania nałożone na IPN w ustawie o IPN zobowiązują tą jednostkę do szczególnej staranności w badaniu wiedzy historycznej. W kontrolowanej sprawie Wojewoda w wydanym zarządzeniu zastępczym nie zawarł żadnej własnej oceny co do stwierdzenia, czy faktycznie nazwa "[...]" odpowiada dyspozycji art. 1 ust. 1 u.z.p.k. Przechodząc do oceny zarządzenia zastępczego opartego o opinię IPN z 15 stycznia 2018 r. należy stwierdzić, że ani stanowisko Wojewody zawarte w zaskarżonym zarządzeniu zastępczym, ani opinia IPN nie zostały w tej sprawie sporządzone poprawnie metodologicznie i zaistniałe błędy w ogóle uniemożliwiają kontrolę legalności zaskarżonego aktu. Opinia IPN jest lakoniczna i nie uwzględnia złożonego charakteru historii Wielkopolski w okresie II Wojny Światowej. Obowiązkiem Wojewody było zatem ustalenie, czy rzeczywiście nazwa, o której mowa spełnia znamiona propagowania bądź symbolizowania komunizmu, w szczególności poprzez poddanie ocenie opinii IPN w kontekście historycznych uwarunkowań dotyczących miasta O. Obowiązek zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i dokonania na podstawie całokształtu tego materiału, czy dana okoliczność została udowodniona stanowi podstawowy warunek prawidłowego prowadzenia każdego postępowania opartego o przepisy prawa publicznego. W tej zaś sprawie, opierając się na wadliwie sporządzonej opinii IPN z [...], przedwcześnie Wojewoda stwierdził, że nazwa "[...]" spełnia przesłanki z art. 1 ust. 1 u.z.p.k.

W ocenie Sądu, w sprawach tego rodzaju należy wykazywać się szczególną wrażliwością na głos lokalnej społeczności, która deklarując przywiązanie do nazwy ulicy, wykazuje jednocześnie jakie względy i historyczne uwarunkowania przemawiają za jej pozostawieniem. Nie jest rzeczą Sądu w niniejszej sprawie dokonywać oceny, która z nazw ulicy - czy dotychczasowa, czy nadana zarządzeniem zastępczym jest bardziej właściwa i godna upamiętnienia, bowiem nie to jest przedmiotem badania Sądu. Rzeczą Sądu było ustalenie, czy nie doszło do naruszenia prawa, a wnikliwe rozpatrzenie argumentacji obu stron sporu doprowadziło do uznania, że wydając rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewoda Wielkopolski naruszył art. 1 ust.1 i art. 6 ust.2 u.z.p.k., dokonując niewłaściwej jego interpretacji i uznając, że w sytuacji, gdy nazwa ulicy, stanowiąca dzień i miesiąc, który może być kojarzony z różnymi wydarzeniami w historii miasta O., symbolizuje komunizm. Tym bardziej, że nie ustalono jakie było uzasadnienie pierwotnej uchwały nadającej nazwę ulicy "[...]". Powyższe wskazuje, że w sprawie nie zaistniały podstawy - do zastosowania przez Wojewodę regulacji art. 6 ust. 2 u.z.p.k. i wydania zarządzenia zastępczego tym bardziej, że nie można przypisać organom gminy zaniechania w zmianie nazwy ulicy. Przeciwnie w niniejszej sprawie zostało w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wykazane ,że podejmując Uchwałę nr [...] w dniu [...] r. Rada Miejska O. nie pozostawała w bezczynności motywując jakie to wydarzenie historyczne lokalna społeczność chce upamiętnić.

Mając powyższe na uwadze, wobec ziszczenia się przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., a więc naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, działając na podstawie art. 148 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę jednostki samorządu terytorialnego na akt nadzoru uchylił zaskarżone zarządzenie zastępcze. Naruszenie przepisów postępowania polegało na oparciu się przez Wojewodę Wielkopolskiego na nieprawidłowo sporządzonej opinii IPN. Uznając, że zaskarżone zarządzenie zastępcze narusza art. 6 ust. 2 i 3 u.z.p.k. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu orzekł na podstawie art. 148 p.p.s.a. jak w pkt 1 wyroku. Koszty zastępstwa procesowego zostały zasądzone od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz skarżącej na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 6 ust. 4 w zw. z art. 3 ust. 4 ustawy w zw. z art. 100 u.s.g. postępowanie było wolne od opłat sądowych.