Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 513/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2010-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a par. 1 pkt 2, art. 67b par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 37
journal: Dz.U. 2004 nr 123 poz 1291
law: Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ryszard Maliszewski Sędziowie Sędzia WSA Zofia Skrzynecka (spr.) Sędzia WSA Wiesława Pierechod Protokolant Monika Gajowniczek po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 10 listopada 2010r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowych oddala skargę


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 22 grudnia 2009 r. A.S. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o rozłożenie na raty zaległości podatkowych. W uzasadnieniu wskazał, że spłacając zaległe kwoty, nie jest w stanie opłacić bieżących zobowiązań. Z uwagi na powyższe, strona wyraziła gotowość przeznaczenia na zaległe kwoty czynszu za wynajem lokalu użytkowego w wysokości 1.450 zł miesięcznie, z jednoczesnym podkreśleniem, że w razie poprawy sytuacji finansowej będzie wpłacała większe kwoty. Dodała, że ogromnym utrudnieniem jest dla niej blokowanie kont bankowych i faktur u kontrahentów, co poważnie ogranicza prowadzenie działalności gospodarczej. Trudną sytuację pogarsza również ciężka choroba podatnika.

Naczelnik Urzędu Skarbowego, uznając, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki udzielenia ulgi w spłacie zaległości podatkowych, decyzją z dnia "[...]" odmówił rozłożenia na raty zaległości w podatku od towarów i usług za: styczeń i luty 2007 r., grudzień 2008 r., marzec, maj, czerwiec, sierpień, wrzesień i październik 2009 r. w łącznej wysokości 18.749,55 zł oraz zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. w wysokości 11.892 zł. W uzasadnieniu organ wskazał podatnik pomimo wynikającego z art. 37 ust. 1 – 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2007 r. nr 59 poz. 404 ze zm.) obowiązku nie wskazał, w jakim trybie ma być udzielona pomoc. Ponadto, analizując zebrany materiał w sprawie, organ I instancji nie dopatrzył się istnienia wymienionych w art. 67a § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) przesłanek "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego".

W odwołaniu od decyzji organu I instancji strona podała wyniki finansowe prowadzonego przez siebie przedsiębiorstwa w latach 2001 – 2007. Jak wyjaśniła, po 2000 r. zaczęły spadać obroty z tytułu prowadzonej przez nią działalności gospodarczej w zakresie hurtowej sprzedaży odzieży. W związku z powyższym wnioskodawca rozszerzył działalność o różnego rodzaju usługi. Jednakże ze względu na brak doświadczenia w tej dziedzinie dopiero w 2007 r. działalność zaczęła przynosić dochody. Lata 2005 i 2006 były jednak na tyle niekorzystne, że powstały zaległości z tytułu podatków, składek ZUS i kredytów bankowych, w związku z którymi wszczęto wobec niej postępowania egzekucyjne. Odwołujący się podniósł, że wskutek m.in. powyższej sytuacji finansowej oraz przebytej poważnej operacji, jego żona zachorowała na depresję, natomiast u niego samego w 2009 r. wykryto nowotwór. Podał, że w

2009 r. osiągnął dochód w wysokości 4.600 zł. Przedstawił również szczegółowo wysokość poszczególnych wydatków. Poinformował, iż planuje zatrudnić kolejne 2 osoby, co pozwoli na zwiększenie dochodów. Ponadto oświadczył, że w ciągu ostatnich dwóch lat nie korzystał z żadnej pomocy publicznej.

Dyrektor Izby Skarbowej nie uwzględnił odwołania. Kierując się treścią art. 67a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej wskazał, iż organ podatkowy może zastosować ulgę w postaci rozłożenia zaległości na raty w sytuacji, gdy przemawia za tym "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny" lub gdy obie te przesłanki występują łącznie. Definiując powyższe przesłanki, organ podkreślił, że nawet w wypadku ich zaistnienia organ podatkowy może zastosować ulgę, lecz nie jest przez ustawodawcę zobligowany do jej zastosowania. Ponadto organ podatkowy jest zobowiązany rozważyć, czy ulga uznaniowa może być traktowana jako pomoc państwa niestanowiąca pomocy publicznej, w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. UE C 115/46-199) i art. 67b § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej.

Ze względu na powyższe organ uznał, że udzielenie podatnikowi prowadzącemu działalność gospodarczą pomocy w postaci ulgi podatkowej jest możliwe wyłącznie po wskazaniu przez zainteresowanego trybu udzielenia pomocy oraz przedstawieniu informacji umożliwiających zbadanie dopuszczalności udzielenia takiej pomocy w świetle przepisów prawa krajowego i wspólnotowego.

Jak wskazał Dyrektor Izby Skarbowej, z akt sprawy wynikało, że strona rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej w dniu 16 stycznia 1992 r. pod firmą A z siedzibą w E. Organ podatkowy I instancji w związku ze złożonym wnioskiem o rozłożenie zaległości podatkowych na raty, w piśmie z dnia 24 grudnia 2009 r. poinformował podatnika o warunkach udzielania ulg wynikających z art. 37 ust. 1 i 5 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Wskazał, że podmiot ubiegający się o pomoc de minimis jest zobowiązany do przedstawienia wszystkich zaświadczeń o pomocy de minimis, jakie otrzymał w roku, w którym ubiega się o pomoc, oraz w ciągu 2 poprzedzających go lat, albo oświadczenia o wielkości pomocy de minimis otrzymanej w tym okresie, oświadczenia o wielkości i przeznaczeniu pomocy publicznej otrzymanej w odniesieniu do tych samych kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą, na pokrycie których ma być przeznaczona pomoc de minimis. Natomiast podmiot ubiegający się o pomoc inną niż pomoc de minimis jest zobowiązany do przedstawienia informacji o otrzymanej pomocy publicznej, zawierających w szczególności wskazanie dnia i podstawy prawnej jej udzielenia, formy i przeznaczenia, albo informacji o nieotrzymaniu pomocy. Ponadto pismem z dnia 24 grudnia 2009 r. wezwano skarżącego do zgłoszenia się do organu podatkowego w celu udzielenia informacji o stanie majątkowym, a w szczególności o wysokości przychodów i dochodów uzyskiwanych w roku bieżącym, wysokości dochodów członków rodziny wspólnie zamieszkałych z podatnikiem oraz informacji o posiadanym majątku nieruchomym i ruchomym oraz wezwano o wskazanie trybu pomocy, o jakiej udzielenie podatnik się ubiega. Jednakże pomimo wezwania powyższe informacje nie zostały przez podatnika udzielone.

Uznając, że wnioskodawca nie wykazał istnienia przesłanek "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego", a także nie wypełnił obowiązków w zakresie wskazania rodzaju wnioskowanej pomocy, Dyrektor Izby Skarbowej potwierdził prawidłowość stanowiska organu I instancji. Odnosząc się do opisanej w odwołaniu sytuacji finansowej, stwierdził, że wyniki przedsiębiorstwa w latach 2001 – 2007 oraz okoliczności egzekucji komorniczej prowadzonej w latach 2006 – 2009 nie mogą stanowić podstawy do zmiany bądź uchylenia decyzji organu I instancji. Informacje te pozostają bez związku z przyczynami powstania zaległości podatkowych. Ponadto organ ponownie zaznaczył, że do czasu przedłożenia przez podatnika informacji, z jakiej rodzaju pomocy chce skorzystać, pomoc ta nie może być mu udzielona.

Odnosząc się natomiast do podanej w odwołaniu wysokości osiągniętego w 2009 r. dochodu i ponoszonych wydatków, Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że wykazany przez stronę dochód z działalności gospodarczej w wysokości 383 zł miesięcznie (4.600 zł/12 m-cy) z uwzględnieniem dochodu z najmu w wysokości 1.450 zł miesięcznie, daje łącznie 1.833 zł miesięcznie, co przy ponoszonych wydatkach w wysokości 6.500 zł (bez kosztów wyżywienia, odzieży, transportu, leczenia), wskazuje, że podane przez stronę dochody nie pokrywają jej wydatków. Wobec powyższego organ uznał, że podatnik nie wykazał, że posiada wystarczające dochody na ponoszenie wydatków w wysokości 1.450 zł miesięcznie z tytułu wnioskowanych rat. Ponadto, w ocenie organu odwoławczego, podatnik nie poinformował należycie i rzetelnie o swojej sytuacji materialnej. Brak danych odnoszących się do rzeczywistej sytuacji materialnej strony uniemożliwił zatem stwierdzenie, czy w jej sytuacji zachodzą ustawowe przesłanki udzielenia wnioskowanej ulgi. Jak wskazał organ, proponowana spłata zaległości podatkowych w ratach miesięcznych po 1.450 zł trwałaby przez okres 20 miesięcy. Nie jest natomiast w interesie publicznym oczekiwanie niemal dwa lata na należne wpływy z podatków. W związku z tym, organ podatkowy nie dopatrzył się również interesu publicznego w udzieleniu wnioskowanej ulgi.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skardze strona wniosła o uchylenie powyższej decyzji, wskazując, że nie jest ona w stanie wpłacić jednorazowo kwoty zaległości podatkowych.

Opisując okoliczności, w jakich powstały zaległości podatkowe, podniosła, że brak płynności finansowej rozpoczął się po roku 2000, kiedy w E. powstał pierwszy hipermarket i w związku z tym jej kontrahenci zaczęli zamykać swoje sklepy bądź zmieniać branżę. Na potwierdzenie skarżący przedstawił dane przedstawiające obrót Przedsiębiorstwa w latach 2001 – 2007. Wyjaśnił, że w 2007 r. zdecydował się poszerzyć działalność gospodarczą o usługi w zakresie napraw i przeglądów dużych instalacji chłodniczych. W związku z tym poniósł koszty szkolenia, zatrudnienia pracownika i zakup dodatkowego wyposażenia. Wybór tej branży usługowej okazał się trafny. Niestety 2005 i 2006 r. był tak tragiczny, że podatnik nie uregulował nie tylko podatków i składek ZUS, ale także kredytów bankowych. Zajęte w toku postępowania egzekucyjnego środki oraz konieczność rozliczenia się z rodziną, u której zaciągnął pożyczki, pomniejszyły dochód za 2008 i 2009 r. Strona podniosła, że kwoty pobierane przez komorników są bardzo wysokie i pomniejszają wpłaty do budżetu państwa. W 2008 r. kwoty ściągnięte przez komornika US wyniosły 38.000 zł, w tym koszty dodatkowe 5.000 zł, a w 2009 r. – 29.000 zł w tym koszty dodatkowe ok. 3.800 zł.

Skarżący wskazał również na trudną sytuację zdrowotną. Jak podniósł, w 2009 r. wykryto u niego nowotwór złośliwy, zaś jego żona choruje na depresję. Choroba mocno utrudniła jego pracę już w 2009 r. Konsekwencją był spadek obrotów w firmie, gdyż mimo dużego zapotrzebowania na usługi chłodnicze oraz na usługi budowlane, podatnik nie był w stanie wykonać wszystkich zamówień. Strona podniosła, że po radioterapii powinna poczuć się lepiej, w związku z czym planuje zatrudnić dwóch pracowników. Odmowa rozłożenia zaległości na raty spowoduje natomiast likwidację firmy i konieczność zwolnienia pracownika.

Skarżący zarzucił, że organ odwoławczy nieprawidłowo wyliczył dochód za 2009 r. w wysokości 1.833 zł miesięcznie. Kwota 1.450 zł z tytułu czynszu najmu jest bowiem elementem przychodu w działalności gospodarczej. Natomiast podana przez niego w odwołaniu kwota 4.600 zł jest dochodem miesięcznym, wynikającym z zeznania PIT – 36 za 2009 r., gdzie dochód roczny wyniósł 55.427,92 zł.

W odniesieniu do argumentu organu, że nie wskazano trybu pomocy, o jakiej udzielenie podatnik się ubiega, oraz nie przedstawiono dokumentów wymienionych w art. 37 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, skarżący stwierdził, że zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 26 października 2006 r., sygn. akt I FSK 118/06, brak informacji, że podatnik dotychczas z pomocy publicznej nie korzystał, nie może być uznany za brak podania. Ponadto zaznaczył, iż działalność prowadzi od 1 kwietnia 1992 r., a nie, jak podał organ II instancji, od 16 stycznia 1992 r.

Do skargi strona dołączyła dokumenty obrazujące jej sytuację finansową i zdrowotną.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowego wyliczenia wysokości dochodu skarżącego, organ wskazał, że przedstawione w skardze dane pozostają bez istotnego wpływu na ocenę jego sytuacji finansowej. Przyjmując nawet, że miesięczny dochód w 2009 r. wynosił 4.500 zł, nie pokrywał on w dalszym ciągu wydatków w wysokości 6.500 zł miesięcznie, co oznacza, że podatnik nie poinformował rzetelnie o swojej rzeczywistej sytuacji. Wskazany przez stronę wyrok NSA odnosi się do innego stanu faktycznego, gdyż zapadł w sprawie ze skargi na postanowienie o pozostawieniu bez rozpatrzenia. Natomiast w przedmiotowej sprawie wniosek strony został rozpatrzony. Odnosząc się do daty rozpoczęcia działalności gospodarczej, organ stwierdził, że w dokumentach rejestracyjnych występowały rozbieżności. Sam podatnik w złożonej w dniu 15 kwietnia 1993 r. deklaracji VAT – 1 wskazał jako datę rozpoczęcia działalności 1 luty 1992 r., natomiast w zaświadczeniu o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej wskazano 1 kwietnia 1992 r. Organ uwzględnił natomiast datę uwidocznioną w bazie Poltax, tj. 16 stycznia 1992 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje.

Skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza zarówno prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy {art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)}.

W rozpoznawanej sprawie decyzja organu I instancji została wydana w oparciu o art. 67a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a.

Słusznie organy podatkowe wywodziły w niniejszej sprawie, że wszędzie tam, gdzie ustawodawca w treści przepisu prawnego używa dla określenia kompetencji organu do podjęcia pewnych czynności zwrotu "może", konstruuje daną instytucję na zasadzie rozstrzygania spraw w oparciu o uznanie administracyjne. Specyficzny charakter uznania administracyjnego wynika z możliwości wyboru przez organ sposobu załatwienia sprawy nawet w przypadku, gdy zostaną spełnione przesłanki jego zastosowania. W odniesieniu do spraw z zakresu udzielania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, powyższe oznacza, iż nawet w sytuacji ustalenia, iż zachodzi przesłanka "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego" organ podatkowy może podjąć negatywne z punktu widzenia podatnika rozstrzygnięcie.

Aprobując szeroko przywołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wypracowane na gruncie ulg podatkowych poglądy sądów administracyjnych, należałoby podkreślić, iż uznanie administracyjne nie oznacza zupełnej dowolności działania organów podatkowych. Kontrola sądowa tego rodzaju decyzji, w sytuacji, gdy przepisy prawa materialnego, tj. art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, nie zawierają żadnych obiektywnych kryteriów, sprowadza się do prawidłowego zastosowania przepisów proceduralnych. Sąd administracyjny, rozpoznając skargę na podjęte przez organ podatkowy rozstrzygnięcie oparte na zasadzie uznania administracyjnego, zobligowany jest zatem do zbadania, czy organ prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia zaległości podatkowych mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym, oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne (Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 lutego 2001 r., sygn. akt I SA/Gd 1507/00, LEX nr 46473). Stwierdzenie, że decyzja nie jest dowolna, bo ma oparcie w zebranym materiale dowodowym i jego ocenie wyklucza ingerencję sądu w swobodny wybór dokonany przez organ podatkowy (wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Lublinie z dnia 31 stycznia 2007 r., sygn. akt I SA/Lu 636/06, niepubl.). Zatem, uznać należy, iż zagwarantowana przez przepisy prawa autonomia organu w orzekaniu, mimo spełnienia ustawowych przesłanek warunkujących zastosowanie danej normy prawnej, podlega kontroli sądu zarówno na etapie prowadzenia postępowania dowodowego, jak i w stadium oceny zgromadzonych dowodów, implikujących końcowe wnioski.

Jednakże, zauważyć należy, że stanowiący podstawę decyzji w sprawie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych przepis art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, zawiera człon "z zastrzeżeniem art. 67b", który w sposób wyraźny odsyła do treści art. 67b. Pojawia się zatem pytanie o wzajemne relacje art. 67a i art. 67b Ordynacji podatkowej, w szczególności chodzi o to, czy przesłanki udzielenie ulgi podatkowej podatnikowi prowadzącemu działalność należy określać tylko na podstawie art. 67b, czy też z uwzględnieniem art. 67a, a więc, czy należy także ustalać istnienie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego.

Jak wskazał tut. Sąd w wyroku z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 66/10 (opubl.: www.cbois.nsa.gov.pl), umiejscowienie tego członu w początkowej części przepisu wskazuje, iż podstawą udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych bądź jej odmowy w każdym przypadku – niezależnie od statusu podatnika – będzie art. 67a Ordynacji podatkowej. Odesłanie do art. 67b Ordynacji podatkowej należy natomiast rozumieć jedynie jako uzupełnienie normy prawnej wynikającej z art. 67a Ordynacji podatkowej poprzez wykreowanie dodatkowych warunków udzielenia wnioskowanej pomocy podatnikowi prowadzącemu działalność gospodarczą. Warunki te mają zastosowanie wyłącznie do podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Zgodnie bowiem z art. 67b Ordynacji podatkowej organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a:

1) które nie stanowią pomocy publicznej;

2) które stanowią pomoc de minimis - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis;

3) które stanowią pomoc publiczną (lit. a – m).

Wprowadzone do Ordynacji podatkowej z dniem 1 września 2005 r. zmiany przepisów dotyczących udzielania ulg, polegające na specjalnych regulacjach odnoszących się do podatników prowadzących działalność gospodarczą, były konsekwencją konieczności dostosowania przepisów krajowych do przepisów wspólnotowych i przyjętych w porządku wspólnotowym zasad udzielania pomocy publicznej opartych na zakazie bądź ograniczeniu dopuszczalnej pomocy dla przedsiębiorców z uwagi na ryzyko zakłócenia konkurencji na rynku wspólnotowym. Udzielanie ulg w spłacie podatków traktowane jest jako jedna z form pomocy udzielanej przez państwo, a zatem pomoc taka dopuszczalna jest w ściśle określonych sytuacjach, wynikających z uregulowań wspólnotowych. Jak już wyżej wskazano, ustawodawca, uwzględniając aspekt wspólnotowy omawianego zagadnienia, w przepisie art. 67b Ordynacji podatkowej wymienił trzy tryby udzielania przedsiębiorcom ulg w spłacie zobowiązań podatkowych

Powyższe rozważania prowadzą zatem do konkluzji, iż art. 67a Ordynacji podatkowej nie może stanowić samodzielnej podstawy rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o udzielenie ulgi złożonego przez podmiot prowadzący działalność gospodarczą, z pominięciem art. 67b. Przyjęta zatem przez organy podatkowe wykładnia omawianych przepisów w rozważanym aspekcie była prawidłowa. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie również orzecznictwie NSA. W wyroku z dnia 7 lipca 2009 r., sygn. akt I FSK 518/08 (opubl. Lex nr 552162), NSA wskazał, że skoro ulgi, o których mowa w art. 67a Ordynacji podatkowej w przypadku przedsiębiorców mogą być im przyznane jedynie wtedy, gdy pomoc taka jest dopuszczalna w świetle prawa wspólnotowego i to w ściśle określonych warunkach, a przepis art. 67b Ordynacji podatkowej, określający formy pomocy tym podmiotom, uwzględnia unormowania wspólnotowe w tym zakresie, to zastrzeżenie, o którym mowa w art. 67a odnoszące się do art. 67b ma takie znaczenie, że organy przede wszystkim powinny w tym przypadku badać, czy wniosek przedsiębiorcy dotyczący określonego trybu udzielania pomocy przedsiębiorcom spełnia wymogi określone w przepisach wspólnotowych dla tego trybu udzielania tym podmiotom ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, a w przypadku spełnienia tych wymogów, czy za przyznaniem pomocy przemawia ważny interes publiczny lub ważny interes podatnika (...).

Mając na uwadze, że w niniejszej sprawie wniosek o rozłożenie zaległości podatkowych na raty został złożony przez podatnika prowadzącego działalność gospodarczą, organ podatkowy miał obowiązek zbadać, w jakim trybie ewentualna pomoc powinna zostać udzielona. Oprócz powoływanej regulacji art. 67b § 1 Ordynacji podatkowej dodatkowe obowiązki w tym zakresie statuuje ustawa dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Przepis art. 37 ust. 1 tej ustawy stanowi bowiem, że podmiot ubiegający się o pomoc de minimis jest zobowiązany do przedstawienia podmiotowi udzielającemu pomocy, wraz z wnioskiem o udzielenie pomocy:

1) wszystkich zaświadczeń o pomocy de minimis, jakie otrzymał w roku, w którym ubiega się o pomoc, oraz w ciągu 2 poprzedzających go lat, albo oświadczenia o wielkości pomocy de minimis otrzymanej w tym okresie;

2) oświadczenia o wielkości i przeznaczeniu pomocy publicznej otrzymanej w odniesieniu do tych samych kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą, na pokrycie których ma być przeznaczona pomoc de minimis.

Natomiast stosownie do art. 37 ust. 5 w/w ustawy podmiot ubiegający się o pomoc inną niż pomoc de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie jest zobowiązany do przedstawienia podmiotowi udzielającemu pomocy, wraz z wnioskiem o jej udzielenie, informacji o otrzymanej pomocy publicznej, zawierających w szczególności wskazanie dnia i podstawy prawnej jej udzielenia, formy i przeznaczenia, albo informacji o nieotrzymaniu pomocy.

Zgodnie z art. 37 ust. 7 wskazanej ustawy do czasu przekazania przez podmiot ubiegający się o pomoc powyższych zaświadczeń, oświadczeń lub informacji, pomoc nie może być udzielona temu podmiotowi

Biorąc pod uwagę łącznie przepisy Ordynacji podatkowej oraz ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej stwierdzić należy, że zarówno informacje o trybie i przeznaczeniu pomocy publicznej, jak i dane określające dotychczasową historię korzystania wnioskodawcy z oferowanej przez państwo pomocy publicznej, stanowią warunek przyznania wnioskodawcy tej pomocy.

Wobec takiego brzmienia przepisu art. 37 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej jako w pełni zasadne należy postrzegać podjęte przez organ I instancji działania poprzez skierowanie do podatnika wezwania z dnia 24 grudnia 2009 r. o określenie trybu wnioskowanej pomocy oraz przedstawienia stosownych dokumentów, o których mowa w ust. 1 i 5 tego przepisu (k. 7 akt adm.). W skierowanym do wnioskodawcy wezwaniu określono wyczerpująco wszystkie okoliczności, które winny znaleźć odzwierciedlenie w treści uzupełnionego wniosku. Na podstawie tak jasno sformułowanego pisma podatnik mógł i powinien powziąć wiedzę co do swych powinności związanych z zainicjowanym postępowaniem. W piśmie tym pouczono stronę, że niezastosowanie się do obowiązku skutkować będzie rozstrzygnięciem sprawy na podstawie zgromadzonych dokumentów. Jednakże pomimo doręczenia powyższego wezwania w dniu 14 stycznia 2010 r., do czasu wydania decyzji przez organ I instancji w dniu "[...]" podatnik powyższych informacji nie podał. Tymczasem już sam brak dopełnienia obowiązków, o których mowa w art. 37 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, uzasadniał – w świetle art. 67b § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 37 ust. 7 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej – odmowę przyznania wnioskowanej ulgi. Określenie przez podatnika rodzaju pomocy publicznej determinuje bowiem zakres i cel prowadzonego postępowania. I tak np. w przypadku wniosku o udzielenie pomocy de minimis rozporządzenie Komisji (WE) 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz.U.UE.L.06.379.5) stanowi, że rozporządzenie stosuje się do pomocy przyznawanej podmiotom gospodarczym we wszystkich sektorach z wyjątkiem pomocy przyznawanej podmiotom znajdującym się w trudnej sytuacji (zob. w/cyt. wyrok NSA z dnia 7 lipca 2009 r. oraz wyrok WSA w Olsztynie z dnia 20 maja 2010 r.).

Podnieść również należy, że pomimo wezwania organu podatnik nie przedstawił dowodów dotyczących jego sytuacji finansowej, które to stanowiły podstawę złożonego wniosku. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ I instancji wskazał na dane znane mu z urzędu, tj. zeznanie PIT – 36 za 2007 r. i 2008 r., deklaracje VAT – 7 za poszczególne miesiące 2009 r. oraz informacje wynikające z bazy "Czynności majątkowe CZM". Innymi danymi, na skutek niezastosowania się przez stronę do wezwania z dnia 24 grudnia 2009 r., bowiem nie dysponował.

Tymczasem zwrócić należy uwagę, że to na skarżącym, który zainicjował przedmiotowe postępowanie, w jego dobrze rozumianym interesie, spoczywał obowiązek wykazania, że zachodziły przesłanki udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. To on bowiem, jako główny dysponent postępowania toczącego się na wniosek, z racji posiadania najpełniejszej wiedzy o istnieniu okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, powinien wykazać szczególną dbałość o skrupulatne ich przedstawienie i umożliwienie organowi zapoznania się z nimi. W rozpoznawanej sprawie trudno stawiać organowi podatkowemu zarzut oparcia decyzji na fragmentarycznie zebranym materiale dowodowym. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że organ podjął próbę wyjaśnienia istotnych okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, lecz możliwość przeprowadzenia pełnego postępowania udaremniła sama strona poprzez niezastosowanie się do wezwania organu z dnia 24 grudnia 2009 r.

Skarżący w toku postępowania pierwszoinstancyjnego nie wskazał rodzaju pomocy, ani nie przedstawił pozostałych informacji, odnoszących się do jego sytuacji finansowej, do czego zobowiązał go organ. Dopiero w odwołaniu od tej decyzji przedstawił okoliczności powstania zaległości podatkowych, podał kwoty osiągniętego w 2009 r. dochodu oraz wysokość ponoszonych wydatków. Ponadto wskazał na trudną sytuację zdrowotną oraz oświadczył, że nie korzystał z żadnej pomocy publicznej. Jednakże w dalszym ciągu strona nie podała, z jakiego rodzaju pomocy wymienionej w art. 67b § 1 Ordynacji podatkowej chciałaby skorzystać oraz nie usunęła wszystkich wątpliwości odnoszących się do kondycji finansowej prowadzonego przez nią Przedsiębiorstwa, która to w jej ocenie uzasadniała złożenie wniosku o udzielenie ulgi. W szczególności, jak słusznie zauważył organ odwoławczy, strona nie podała wysokości wszystkich ponoszonych wydatków, w tym m.in. zabrakło informacji na temat ilości osób pozostających na utrzymaniu, kosztów wyżywienia, leczenia czy transportu. Nie przedstawiła również informacji o podjętych inwestycjach i źródłach ich finansowania, opisu lokalnej konkurencji, wielkości przedsiębiorcy oraz innych szczegółowych danych, wymienionych w piśmie organu I instancji z dnia 24 grudnia 2010 r., a mających znaczenie z punktu widzenia przesłanek udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Niewskazanie przez stronę powyższych danych uniemożliwiało dokonanie rzetelnej analizy sytuacji przedsiębiorstwa podatnika, niezależnie od błędnie przyjętej przez organ odwoławczy wysokości dochodu za 2009 r. W tym miejscu, uznając za uzasadnione zarzuty strony skarżącej, krytycznie należy odnieść się do tego, iż organ pomimo że dysponował odpowiednimi danymi z urzędu, opierając się wyłącznie na oświadczeniu podatnika, mylnie ustalił wysokość dochodu podatnika za 2009 r. oraz nie ustalił daty rozpoczęcia przez niego działalności gospodarczej. Wskazać jednak należy, że nieprawidłowości te nie mogły mieć wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.

Reasumując, stwierdzić należy, że postępowanie w sprawie udzielenia ulg podatkowych jest na gruncie procedury podatkowej postępowaniem szczególnym, bo inicjowanym przez stronę. Fakt, iż postępowanie wszczynane jest na wniosek powoduje, iż to na stronę w znacznym stopniu przekłada się udowodnienia okoliczności, którymi motywuje ona swój wniosek. Powyższe nie wyklucza, a zakłada współpracę podatnika z organami podatkowymi. Strona zna bowiem najlepiej swoją sytuację prawną i faktyczną. Wobec czego powinna aktywnie brać udział w postępowaniu, w celu jego przyspieszenia i pełniejszego wyjaśnienia sprawy, w szczególności powinna ona dążyć do przedstawienia wszystkich niezbędnych dla rozstrzygnięcia okoliczności, zaś w przypadku niedopełnienia powyższych powinności – uwzględniać konsekwencje w postaci negatywnego rozpatrzenia jej wniosku.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.