Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 285/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2006-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c,  art. 152,  art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędzia WSA Anna Siedlecka Sędzia NSA Julia Szczygielska (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Grott po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 września 2006 r. przy udziale – sprawy ze skargi O. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na rzecz O. K. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...], podjętą na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2003 r. Nr 229, poz. 2273 ze zm.) oraz § 6 ust. 6 i § 16 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286, poz. 2870), Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. Ś. odmówił O. K. przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego na podstawie § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. ze względu NATO, iż

1. Powierzchnia całkowita zadeklarowana działki ewidencyjnej [...] jest większa niż powierzchnia tej działki wg ewidencji gruntów.

2. Powierzchnia całkowita gospodarstwa niezgodna jest z sumą powierzchni zadeklarowanych działek ewidencyjnych. strona [...], sekcja [...], pole [...], wiersz [...].

3. Powierzchnia użytków rolnych zadeklarowana w sekcji "Charakterystyka gospodarstwa rolnego" (zadeklarowano [...] ha) musi być równa sumie powierzchni zadeklarowanych działek rolnych (zadeklarowano [...] działek o całkowitej powierzchni [...]ha).

4. W Planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, w Tabeli [...] "Wielkość ekonomiczna gospodarstwa", występują błędy w wyliczeniu wielkości ekonomicznej gospodarstwa.

5. W planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, w Tabeli [...] "Powierzchnia upraw oraz standardowa nadwyżka bezpośrednia", występują błędy w wyliczeniu standardowej nadwyżki bezpośredniej dla upraw.

6. W Planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego suma powierzchni użytków rolnych wpisana w Tabeli [...] "Użytkowanie gruntów rolnych" jest niezgodna z wielkościami wpisanymi w sekcjach [...] i [...] wniosku.

7. W polu "Nr działki ewidencyjnej, na której jest położona działka rolna" brak wartości lub wartość jest niewłaściwa. strona [...], sekcja [...], pole [...], wiersz [...].

Ponadto organ I instancji wskazał, iż wielkość ekonomiczna gospodarstwa wyliczona została na podstawie nieprawidłowo określonej wartości SNB dla uprawy "orzechy laskowe" - przyjęto [...]zł/ha, natomiast prawidłowa wartość SNB wynosi [...] zł/ha (Tabela [...], poz. [...] instrukcji sporządzania planu "Plantacja drzew i krzewów owocowych"). Przyjęcie właściwej wartości SNB powoduje określenie wielkości ekonomicznej gospodarstwa powyżej 4 EJW(ESU), co uniemożliwia wnioskowanie o pomoc finansową w ramach działania 2 PROW (§ 3 ust. 1 pkt 3b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r., Dz. U. Nr 286, poz. 2870).

Odwołanie od tej decyzji wniosła O. K., wskazując iż wielkość ekonomiczna jej gospodarstwa została wyliczona na podstawie wartości SNB opisanej dla uprawy "orzechy" w Tabeli B, ogłoszonej przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w listopadzie 2003 r., co nie stanowi w Jej przekonaniu właściwe i rzetelne podejście do uprawy "orzechy laskowe". Na poparcie swoich twierdzeń strona stwierdziła, że wystarczy porównać dochód 1 ha sadu jabłoni i 1 ha leszczyny, gdzie wydajność i wielkość w planowaniu przedkładają się na określony przychód, który jest co najmniej o połowę niższy. Reasumując O. K. podniosła, iż wydana decyzja organu I instancji jest dla niej i jej gospodarstwa wysoce krzywdząca bowiem nie uwzględnia specyfiki produkcji, jaką są orzechy laskowe. Mając na względzie powyższe, odwołująca się wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W dniu [...]r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. wydał na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 5a ust. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 264), art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.), § 3 ust. 1 pkt 3 ppkt b oraz § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286, poz. 2870 ze zm.), decyzję Nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, iż w trakcie kontroli ustalono wystąpienie nieprawidłowości polegających na niekompletności wypełnienia dokumentów niezbędnych do tego aby ubiegać się o przyznanie pomocy z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych. Dalej organ wskazał, iż podstawy udzielania płatności dla gospodarstw niskotowarowych określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. I tak zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 3 ppkt b tegoż rozporządzenia, gospodarstwo niskotowarowe to gospodarstwo o wielkości ekonomicznej, co najmniej 2 EJW(ESU) i nie więcej niż 4 EJW(ESU) w rozumieniu decyzji Komisji 85/377/EWG z dnia 7 czerwca 1985 r., natomiast obliczanie wielkości ekonomicznej gospodarstwa (EJW) w ramach działania 2 PROW jest dokonywane w odniesieniu do makroregionu i wartości standardowej nadwyżki bezpośredniej (SNB) zawartej w tabeli B, stanowiącej załącznik do instrukcji sporządzania planu gospodarstwa niskotowarowego. Działania, które zostały uwzględnione w powyższej tabeli wynikają z zapisów zawartych we w/w Decyzji Komisji 85/377/EWG z dnia 7 czerwca 1985 r. Wobec powyższego Instytut Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej określił standardowe nadwyżki bezpośrednie dla poszczególnych działalności. W ocenie organu II instancji, decyzja jaką wydał Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. Ś. jest merytorycznie właściwa, choć uzasadnienie prawne jest niewyczerpujące. Uzasadnienie jest integralną częścią decyzji, z czego wywodzi się tezę o dopuszczalności podnoszenia w odwołaniu do organu II Instancji lub w skardze do sądu administracyjnego zarówno zarzutów jego dotyczących, jak i dotyczących samego uzasadnienia decyzji. Zadaniem zaś uzasadnienia jest przekonanie strony o prawidłowości rozstrzygnięcia. Winno być ono skonstruowane w sposób umożliwiający realizację ogólnej zasady przekonywania sprecyzowanej w art. 11 k.p.a., równocześnie umożliwiając organowi nadzoru oraz sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. Organ wskazał jednak, iż podjął decyzję o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej z uwagi na fakt, iż to na stronie spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i dowodów, na podstawie których wnosi ona o przyznanie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Wielkość ekonomiczna gospodarstwa została wyliczona na podstawie nieprawidłowej wartości SNB dla uprawy orzechy laskowe, a gospodarstwo wnioskodawcy nie spełnia wymogów przewidzianych w § 3 ust. 1 pkt 3 ppkt. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowy warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosła O. K., domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji. Zdaniem skarżącej działanie organu odwoławczego, polegające na wskazaniu braków w uzasadnieniu decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. Ś. a mimo to nie uchyleniu tejże decyzji, narusza zasady zaufania obywateli do organów państwa i praworządności działania tych organów, wyrażone w art. 7 i 8 k.p.a., gdyż pozostawia w obrocie prawnym decyzję dotkniętą wadą prawną.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie. Ponadto wskazano, iż wielkość ekonomiczna gospodarstwa rolnego ustalana jest, jak stanowi art. 8 decyzji Komisji 85/377/EWG z dnia 7 czerwca 1985 r. ustanawiającej wspólnotową typologię gospodarstw rolnych, na podstawie łącznej standardowej marży brutto gospodarstwa (SMB), nazwaną także standardową nadwyżką bezpośrednią (SNB), przy czym 1ESU jest równy 1200 EUR, co wynika z załącznika do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 września 2004 r. w sprawie Uzupełnienia Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacji i modernizacji sektora żywnościowego oraz rozwoju obszarów wiejskich 2004-2006" obowiązującego w dniu złożenia wniosku (Dz. U. Nr 207, poz. 217 ze zm.). Powołana wyżej decyzja stanowi, jak zauważył organ, iż standardowa nadwyżka bezpośrednia jest nadwyżką średniej z trzech lat wielkości produkcji określonej działalności rolniczej nad średnią z trzech lat wartością kosztów bezpośrednich poniesionych na tą działalność. Skarżąca w Planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego z dnia 21 października 2005 r., w tabeli 5 "Powierzchnia upraw oraz standardowa nadwyżka bezpośrednia" zadeklarowała cztery różne uprawy w tym "orzech laskowy", do którego przyjęła nieaktualną – za niską – wartość Standardowej Nadwyżki Bezpośredniej równej 2276, co w konsekwencji pociągnęło za sobą na tyle niską wartość ekonomiczną gospodarstwa (ESU), która w/g przekonania producentki rolnej, pozwoliła jej ubiegać się o przyznanie płatności dla gospodarstw niskotowarowych. Tymczasem "orzech laskowy" jest kwalifikowany jako "plantacja drzew i krzewów owocowych", którego wartość SNB wynosi dla Wielkopolski i Śląska 4837. Ponadto wskazano, iż obowiązujące wartości standardowej nadwyżki bezpośredniej (SNB), z podziałem na makroregiony w Polsce, została ogłoszona w załączniku do rozporządzenia Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 września 2004 r. w sprawie Uzupełnienia Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacji i modernizacji sektora żywnościowego oraz rozwoju obszarów wiejskich 2004-2006" wraz ze wzorem, na jakiej podstawie oblicza się ekonomiczną wartość gospodarstwa (ESU). W przypadku O. K. prawidłowa ekonomiczna wartość gospodarstwa wynosi [...]ESU. Zadeklarowana w tabeli 5 dla "orzecha laskowego" w Planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego powinna wynosić [...]SNB, co wynika z iloczynu powierzchni i wartości SNB dla plantacje drzew i krzewów owocowych": [...]ha x [...] = [...]SNB, (a nie jak strona obliczyła na podstawie błędnych wartości - [...] SNB). Poza tym wyjątkiem, skarżąca prawidłowo obliczyła wartość dla pozostałych upraw. Przyjmując prawidłowe wartości SNB, ich suma wynosi [...] (SNB). Po podstawieniu tych danych pod wzór potrzebny do obliczenia wartości ekonomicznej gospodarstwa otrzymujemy wynik [...]ESU. Z powyższego wynika, jak zauważył organ, że O. K. posiada gospodarstwo o wartości [...]ESU, tymczasem maksymalna wartość ekonomiczna gospodarstwa do tego, by ubiegać się o pomoc z tytułu wspierania gospodarstwa niskotowarowego, wynosi [...]ESU, o czym stanowi § 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich z dnia 7 grudnia 2004 r. Posłużenie się przez stronę nieaktualnymi wartościami SNB spowodowało błędne - zaniżone - obliczenie Ekonomicznej Wartości Gospodarstwa i przekonanie, iż może starać się o przyznanie płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych. Odnosząc się do zarzutów strony, wskazano iż rzeczywiście uzasadnienie decyzji organu I instancji nie było wyczerpujące, nie mniej jednak rozstrzygnięcie było prawidłowe. Nie było również podstaw by decyzję tą uchylić w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Taką możliwość przewiduje art. 138 § 2 k.p.a. tylko w przypadku, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Tymczasem w sprawie O. K. stan faktyczny ustalony przed organem I instancji został ustalony prawidłowo i wyczerpująco. Nadto zarzut naruszenia przepisu art. 7 i 8 k.p.a. uznano za bezpodstawny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga wniesiona w niniejszej sprawie została uwzględniona.

Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Po myśli zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, gdy jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej przez sąd administracyjny następuje tylko w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ust. 1 lit a) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), względnie naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Rozpatrując stan faktyczny i prawny sprawy Sąd doszedł do przekonania, iż zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 oraz 138 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. To natomiast powoduje, że decyzje te podlegają usunięciu z obrotu prawnego.

Podstawą materialnoprawną podjętych w niniejszej sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.) oraz podjętego na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 tej ustawy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286, poz. 2870).

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 5 powołanej ustawy - ustawa określa zadania oraz właściwość jednostek organizacyjnych i organów, w zakresie wspierania rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, dotyczące m. in. wspierania gospodarstw niskotowarowych (jak w niniejszej sprawie).

Stosownie zaś do przepisu art. 5 ust. 2 tejże ustawy pomoc finansowa w zakresie wspierania rozwoju obszarów wiejskich jest udzielana na wniosek producenta rolnego, w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub grupy producentów rolnych (ust. 1a). Pomoc, o której mowa w art. 1 ust. 1 pkt 1-7, jest udzielana, wstrzymywana, zawieszana lub zmniejszana w drodze decyzji administracyjnej kierownika jednostki organizacyjnej Agencji, a pomoc, o której mowa w art. 1 ust. 1 pkt 8 - na podstawie umowy cywilnoprawnej (ust. 2).

Warunki jakie powinien spełnić producent rolny aby ubiegać się o pomoc finansową dla gospodarstwa niskotowarowego zostały sprecyzowane w § 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia. I tak zgodnie z tym przepisem płatność dla gospodarstwa niskotowarowego jest udzielana producentowi rolnemu, który:

1) jest osobą fizyczną;

2) prowadził, przez okres co najmniej 3 lat przed dniem złożenia wniosku, działalność rolniczą w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym produkcji materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego i reprodukcyjnego, produkcji warzywniczej, roślin ozdobnych i grzybów uprawnych, sadownictwa, hodowli i produkcji materiału zarodowego ssaków, ptaków i owadów użytkowych, produkcji zwierzęcej typu przemysłowego, fermowego oraz chowu i hodowli ryb;

3) w dniu złożenia wniosku prowadził działalność rolniczą, o której mowa w pkt 2, w gospodarstwie rolnym:

a) stanowiącym przedmiot odrębnej własności producenta rolnego albo jego małżonka, albo przedmiot ich współwłasności, oraz

b) będącym gospodarstwem niskotowarowym o wielkości ekonomicznej co najmniej 2 EJW (ESU) i nie więcej niż 4 EJW (ESU), w rozumieniu decyzji 85/377/EWG z dnia 7 czerwca 1985 r. ustanawiającej wspólnotową typologię gospodarstw rolnych (Dz. Urz. WE L 220 z 17.08.1985, z późn. zm.);

4) zobowiąże się do:

a) realizacji przedsięwzięć mających na celu restrukturyzację gospodarstwa niskotowarowego:

– dotyczących prowadzenia działalności rolniczej lub pozarolniczej działalności gospodarczej,

– zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego,

b) nieprzenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego.

Ponadto § 4 ust. 1 rozporządzenia określa wymogi jakie winien spełniać plan rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Stanowi on, że plan rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, oprócz informacji, o których mowa w art. 33b ust. 2 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, z późn. zm.), zawiera informacje dotyczące: 1) sposobu użytkowania gruntów rolnych; 2) wyposażenia gospodarstwa w budynki, maszyny i urządzenia rolnicze; 3) struktury produkcji roślinnej w gospodarstwie; 4) liczby zwierząt gospodarskich utrzymywanych w gospodarstwie w dniu złożenia wniosku; 5) wielkości ekonomicznej gospodarstwa wyrażonej w EJW (ESU). Plan rozwoju gospodarstwa niskotowarowego sporządza się na formularzu udostępnionym przez Agencję (ust. 2).

Po myśli zaś § 6 ust. 2 rozporządzenia płatność dla gospodarstwa

niskotowarowego jest udzielana na wniosek producenta rolnego, składany do

kierownika biura powiatowego Agencji. Do wniosku dołącza się (ust. 4): 1) plan rozwoju

gospodarstwa niskotowarowego; 2) dokument potwierdzający prowadzenie działalności

rolniczej przez okres, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 2; 3) dokument potwierdzający

prawo własności gospodarstwa niskotowarowego.

W świetle powyższych ustaleń, stwierdzić należy, że udzielenie producentowi rolnemu pomocy finansowej dla gospodarstwa niskotowarowego jest możliwe, gdy spełnia on wymogi określone wskazanymi wyżej przepisami.

Odmowa udzielenia takiej pomocy, ze względu na to, iż jest niekorzystna dla ubiegającego się o pomoc, musi zostać należycie uzasadniona. Przy formułowaniu treści decyzji istotnym elementem funkcji perswazyjnej uzasadnienia jest staranność przekazywania adresatowi uzasadnienia własnych argumentów. Jest ona również wymogiem art. 107 § 3 k.p.a., w którym elementem uzasadnienia prawnego decyzji jest "wyjaśnienie podstawy prawnej".

W rozpatrywanej sprawie organ I instancji odmówił przyznania płatności do gospodarstwa niskotowarowego O. K., wyliczając jedynie nieprawidłowości umieszczone we wniosku o pomoc finansową na wspieranie gospodarstw niskotowarowych oraz w planie rozwoju gospodarstwa danych. W końcowej części decyzji powołano się na szereg oznaczeń, skrótów (SNB, EJW(ESU), PROW), pojęć, tabel, wartości oraz instrukcję sporządzania planu bez wyjaśnienia i uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia. W ocenie sądu, tak sformułowane uzasadnienie decyzji pierwszoinstancyjnej nie spełnia wymogów przepisu art. 107 & 3 k.p.a.

Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. decyzja powinna zawierać m.in. uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa .

Uzasadnienie faktyczne i prawne stanowi integralną część decyzji a jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiące dyspozytywną część decyzji. Obowiązkiem zaś każdego organu administracji jest jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawej, co wypływa również z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 k.p.a. (zasada udzielania informacji), art. 7 k.p.a. (zasada wyjaśnienia stanu faktycznego), art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania, czyli wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy). Na podstawie art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

W rozpatrywanej sprawie organ I instancji uchybił regułom proceduralnym zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 oraz art. 80 k.p.a.

Wnikliwie wyjaśniony stan faktyczny sprawy i rozpatrzony w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy winien natomiast znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji administracyjnej. Tym regułom proceduralnym, zmierzającym do ustalenia prawdy obiektywnej, nie sprostał w rozpatrywanej sprawie organ I instancji. Treść uzasadnienia podjętej przez ten organ decyzji nie zawiera bowiem ustaleń świadczących o tym, iż podjęto wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak również w sposób wyczerpujący nie zebrano i nie rozpatrzono materiału dowodowego.

Brak w istocie uzasadnienia decyzji oznacza, że Sąd nie miał możliwości ocenić na czym faktycznie organ I instancji oparł się przy wydawaniu swojej decyzji oraz na jakiej podstawie organ ten stwierdził, że skarżąca nie spełnia warunków do przyznania pomocy finansowej do gospodarstwa niskotowarowego. Ocena ta miała istotne znaczenie dla zbadania, czy odmowa przyznania płatności dla gospodarstwa O. K. była w niniejszej sprawie uzasadniona.

Jak to również zauważył organ odwoławczy, zadaniem uzasadnienia jest przekonanie strony o prawidłowości rozstrzygnięcia, stąd winno ono być skonstruowane w sposób umożliwiający z jednej strony realizację ogólnej zasady przekonywania, która została sprecyzowana w art. 11 k.p.a., z drugiej zaś strony - sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia zarówno przez organ nadzoru jak i sąd administracyjny. Takie stwierdzenie nie koreluje jednak z uzasadnieniem decyzji II instancji bowiem również ona nie czynić zadość wymogom formalno-prawnym jakie powinna spełniać decyzja administracyjna.

Obowiązek uzasadnienia decyzji również przez organ odwoławczy wynika z art. 140 k.p.a., zgodnie z przepisem którego w sprawach nie uregulowanych w art. 136-139 w postępowaniu przed organami odwoławczymi mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji, oraz bezpośrednio z art. 107 k.p.a.

Zgodnie z treścią art. 138 k.p.a. organ odwoławczy rozpatruje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie, co oznacza, że ma on obowiązek rozpatrzeć wszystkie okoliczności sprawy i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu decyzji. Istotą postępowania odwoławczego, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, jest ponowne rozpatrzenie sprawy w pełnym zakresie przez organ II instancji. Kontrola instancyjna organu odwoławczego obejmuje więc zarówno legalność rozstrzygnięcia sprawy przez organ I instancji, jak i ocenę przez ten organ stanu faktycznego sprawy.

W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. Ś., podejmując próbę usunięcia naruszeń prawa popełnionych przez ten organ, jednakże nie znalazło to odzwierciedlenia w podjętej przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. decyzji. Decyzja organu II instancji wprawdzie zawiera szersze uzasadnienie niż decyzja pierwszoinstancyjna, jednakże rozważania, które zostały zawarte w odpowiedzi na skargę wskazują, iż wnikliwe uzasadnienie rozstrzygnięcia sprawy zostało poczynione dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego.

Nadto wskazać należy, że organ odwoławczy nie ustosunkował się do twierdzeń skarżącej zawartych w odwołaniu od decyzji organu I instancji o wyliczeniu wartości ekonomicznej gospodarstwa na podstawie SNB ustalonej dla uprawy "orzechy" (pkt 1 odwołania).

W zaskarżonej decyzji brak jest także rozważań odnoszących się do wydajności sadu jabłoni a leszczyny (pkt 2 odwołania) i tego, czy mogły twierdzenia te mieć wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.

Istotne jest również przy tym, ze w aktach sprawy znajduje się pismo wyjaśniające O.K., które wpłynęło do organu II instancji w dniu [...]r., a do którego strona dołączyła druk wyliczenia SNB.

Pismo to oraz zawarte w nim twierdzenia skarżącej, organ odwoławczy pominął milczeniem.

Nierozważenie w zaskarżonej decyzji twierdzeń odwołania, jak również uzasadnianie rozstrzygnięcia sprawy dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego stanowi naruszenie przepisów procedury administracyjnej tj. art. 107 § 3, art. 136 i art. 138 k.p.a.

Tym samym wydana przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. decyzja, w ocenie sądu, również narusza prawo, co musiało skutkować uchyleniem decyzji zarówno I jak i II instancji.

Wbrew twierdzeniu organu II instancji, obowiązek zebrania całego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym oznacza, że to organ administracji publicznej winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach dowody, które jego zdaniem będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz winien gromadzić w aktach sprawy także dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2001 r., I SA 301/00, LEX nr 53964).

W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż to organ administracji winien wnikliwie rozpatrzeć wszystkie okoliczności sprawy, podejmując w tym celu wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje formalna teoria dowodowa, według której daną okoliczność można udowodnić wyłącznie przy pomocy takiego, a nie innego środka dowodowego, ani też zasada, że rola organu orzekającego to rola biernego podmiotu oczekującego na dowody zaoferowane przez stronę. Wręcz przeciwnie, rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności (art. 7, 75 k.p.a.) wymaga by w toku postępowania organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2000 r., V SA 948/00, LEX nr 50114).

Wskazane powyżej uchybienia pozwalają stwierdzić, iż zaskarżona decyzja oraz utrzymana przez nią w mocy decyzja organu I instancji zostały wydane bez dostatecznego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz bez wyczerpującej oceny materiału dowodowego, a więc z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Uwzględniając powyższe Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.

Zgodnie z art. 152 powyższej ustawy Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 200 w/w ustawy.