Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1475/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156, 157, 158
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 ust. 1,  art. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 1961 nr 18 poz 94
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadzie i trybie wywłaszczania nieruchomości - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie: WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Żurawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi A. J. i J. M. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [..] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] września 1966 r. nr [...] utrzymującej w mocy orzeczenie Prezydium Rady Narodowej K. z dnia [...] lipca 1965 r. nr [...] orzekającej o wywłaszczeniu nieruchomości położonych w K. stanowiących współwłasność J. J. w [...] części, Z. J. w [...] części, A. J. w [...] części, J. M. w [...] części J. J. oraz Z. J. w [...] części na prawach ustawowej wspólności.

W uzasadnieniu decyzji Minister Infrastruktury podał, że orzeczeniem z dnia [...] lipca 1965 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej K. orzekło o wywłaszczeniu nieruchomości położonych w K. w gm. kat. [...] oznaczonych [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, dla których była prowadzona księga wieczysta Kw [...] oraz nr [...] o pow. [...] m2 z której wywłaszczono [...] m2, dla której była prowadzona księga wieczysta Kw [...] stanowiących współwłasność J. J., Z. J., oraz [...] J. M.

Decyzją Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] września 1966 r. nr [...] wydaną na skutek odwołania złożonego przez [...] J. M., zaskarżone orzeczenie zostało utrzymane w mocy z tą zmianą, że w zaskarżonym pkt 17 orzeczenia, jako właściciela w [...] części nieruchomości wskazano J.M.

Odszkodowanie za wywłaszczony grunt w wysokości [...] zł zostało przyznane odrębnym orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej K. z dnia [...] października 1966 r. nr [...], utrzymanym w mocy decyzją Komisji Odwoławczej do Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lutego 1967 nr [...].

Pismem z dnia [...] czerwca 2007 r., sprecyzowanym w dniach [...] października 2007 r., [...] lutego 2008 r. i [...] października 2009 r. A. J. i J. M. wystąpili do Wojewody [...] z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej K. z dnia [...] lipca 1965 r. oraz decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] września 1966 r. podnosząc, że wydane zostały one z rażącym naruszeniem prawa, gdyż decyzja wywłaszczeniowa nie zawiera uregulowań dotyczących ustalenia wysokości i terminu zapłaty odszkodowania, a rozstrzygnięcie odszkodowawcze wydano po upływie roku od dnia wydania decyzji wywłaszczeniowej.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] Wojewoda [...] przekazał wniosek Ministrowi Transportu i Budownictwa do rozpatrzenia zgodnie z właściwością.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanych decyzji wywłaszczeniowych.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyli A. J. i J. M. podnosząc zarzut braku uczestnictwa małoletniego współwłaściciela w postępowaniu wywłaszczeniowym, braku wystąpienia przez organ wywłaszczeniowy do sądu z wnioskiem o ustanowienie kuratora dla ochrony interesów małoletniego, braku rokowań jak również braku umocowania dla osoby podpisującej decyzję. Jednocześnie wskazano na rażące naruszenie przepisów ustawy przy ustalaniu odszkodowania.

Rozpatrując ponownie sprawę Minister Infrastruktury stwierdził, że stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji wynikającej z art. 16 kpa i może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wynikających z art. 156 § 1 kpa. Przepis ten w pkt 2 nakłada na organ administracji publicznej obowiązek stwierdzenia nieważności decyzji wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Minister wskazał, iż wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94), zatem w aspekcie zgodności z przepisami tej ustawy należy oceniać kwestionowaną decyzję.

Zdaniem Ministra istotne znaczenie w przedmiotowej sprawie ma ocena, czy spełnione zostały materialnoprawne przesłanki dopuszczalności wywłaszczenia. Zgodnie z art. 3 ust. 1-2 w/w ustawy wywłaszczenie było dopuszczalne jeżeli nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cel użyteczności publicznej, na cel obrony Państwa albo dla wykonywania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych oraz dla planowej realizacji budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego.

W niniejszej sprawie celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości była budowa [...], co mieści się w pojęciu użyteczności publicznej. Niezbędność wywłaszczenia nieruchomości potwierdzona była decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...] czerwca 1964 r. Ponadto zgodnie z treścią wniosku wywłaszczeniowego A. w K. z dnia [...] sierpnia 1964 r. inwestycja ta ujęta była w planie inwestycyjnym [...], która posiadała zabezpieczone środki finansowe na ten cel.

W związku z powyższym Minister uznał, że przesłanki dopuszczalności wywłaszczenia określone w art. 3 ustawy z 12 marca 1958 r. zostały spełnione.

Minister wskazał, iż zgodnie z art. 6 w/w ustawy przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany był wystąpić do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości.

Jak wynika z treści kwestionowanego orzeczenia oraz wniosku wywłaszczeniowego z dnia [...] sierpnia 1964 r. rokowania o dobrowolne odstąpienie nieruchomości nie dały pozytywnego rezultatu.

Minister stwierdził, że co prawda w aktach archiwalnych brak jest oferty nabycia nieruchomości, jednakże zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym niepełny materiał dowodowy nie jest podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji w trybie art. 156 kpa.

Wobec powyższego Minister uznał, że przesłanki z art. 6 w/w ustawy zostały spełnione.

Minister stwierdził, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że złożony przez A. w K. wniosek z dnia [...] sierpnia 1964 r. uzupełniony pismem z dnia [...] września 1964 r. spełniał wymogi ustawowe określone w art. 15 ustawy.

Minister ustalił, że pismem z dnia [....] sierpnia 1964 r., uzupełnionym pismem z dnia [...] września 1964 r. Prezydium Rady Narodowej K. zawiadomiło o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, w którym zgodnie z przepisami ustawy wskazano termin rozprawy, współwłaścicieli oraz podmiot zgłaszający wniosek o wywłaszczenie. Zawiadomienie zostało również wywieszone na tablicy urzędowej Prezydium Rady Narodowej K. w dniu [...] sierpnia 1964 r. i zdjęte w dniu [...] września 1964 r.

W dniu [...] września 1964 r. odbyła się rozprawa wywłaszczeniowa, na którą współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości nie stawili się.

Minister stwierdził, iż orzeczenie wywłaszczeniowe z dnia [...] lipca 1965 r. posiada elementy wymagane przepisem art. 22 ust. 1 ustawy.

Organ nadzorczy ustalił, że jak wynika z akt archiwalnych, zgodnie z poświadczeniem z Sądu Powiatowego [...] z dnia [...] lipca 1964 r. prawo własności co do [...] przedmiotowej nieruchomości było wpisane na rzecz J. M. s. J. i E.

J. M. umową darowizny z dnia [...] marca 1960 r. darował swoje udziały w nieruchomości małoletniemu synowi J. M.

Organ odwoławczy skorygował osobę współwłaściciela poprzez wskazanie J. M. w miejsce [...] J. M. Minister zauważył, że udział [...] J. M. w postępowaniu mógł być traktowany jako udział przedstawiciela ustawowego małoletniego J. M., który w chwili wywłaszczenia miał [...] lat, a zatem nie mógł sam reprezentować swoich interesów.

Zgodnie z przepisami ówcześnie obowiązującego Kodeksu rodzinnego każde z rodziców było przedstawicielem ustawowym dziecka, które pozostawało pod ich wspólną władzą rodzicielską, co zdaniem organu znalazło wyraz w skutecznym działaniu [...] J. M. odwołującego się od orzeczenia wywłaszczeniowego oraz E. M. reprezentującej interesy małoletniego w późniejszym postępowaniu odwoławczym, od decyzji odszkodowawczej.

W ocenie Ministra nie znajduje uzasadnienia zarzut skarżących odnoszący się do obowiązku powołania kuratora, gdyż małoletni J. M. mógł być skutecznie reprezentowany przez rodziców jako przedstawicieli ustawowych.

Również zarzut odnoszący się do braku powołania się przez osobę podpisującą decyzję na upoważnienie udzielone przez właściwy organ administracji - Minister uznał za niezasadny.

Organ nadzorczy wyjaśnił, iż w roku 1965 organem orzekającym o wywłaszczeniu i odszkodowaniu był organ do Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej właściwej ze względu na położenie nieruchomości. Zgodnie zaś z przepisami ustawy z 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych (Dz. U. Nr 5, poz. 16) wydziały jako terenowe organy administracji państwowej, kierowały poszczególnymi dziedzinami spraw należących do właściwości rad narodowych a zamiast wydziałów prezydium rady narodowej mogło tworzyć zarządy, oddziały, referaty, kolegialne komisje lub urzędy o innej nazwie, do których stosowało się odpowiednie przepisy o wydziałach (art. 59 ust. 1 i 4 w/w ustawy). Natomiast zgodnie z § 3 ust. 1 zd. pierwsze rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 listopada 1961 r. w sprawie zasad tworzenia wydziałów przez prezydia rad narodowych (Dz. U. Nr 53, poz. 300) wydziały mogły być dzielone na oddziały, samodzielne referaty bądź samodzielne stanowiska pracy.

Minister stwierdził, iż w niniejszej sprawie decyzję podpisał kierownik oddziału, czyli kierownik komórki organizacyjnej Prezydium Rady Narodowej K., a kierownik Oddziału mógł posiadać upoważnienie do podpisywania decyzji. W ocenie Ministra sam brak wskazania takiego upoważnienia nie oznacza jego braku i nie może być traktowany jako rażące naruszenie prawa. Minister podniósł, iż orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje, iż brak powołania się na upoważnienie do podpisania decyzji nie uzasadnia jej uchylenia, gdyż tego rodzaju uchybienie przepisów postępowania nie może mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

Odnosząc się do zarzutów błędnej wysokości odszkodowania i terminu jego wypłaty organ nadzorczy stwierdził, iż przedmiotem niniejszego postępowania zgodnie z wnioskiem stron jest ocena legalności decyzji wywłaszczeniowych, a nie odszkodowawczych, a organ administracji nie jest uprawniony do swobodnego interpretowania żądania strony.

Reasumując Minister uznał, iż w przedmiotowej sprawie organ wywłaszczeniowy nie dopuścił się rażącego naruszenia prawa, jak również nie stwierdzono, by badane orzeczenie naruszyło pozostałe przesłanki art. 156 § 1 kpa.

Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli: J.M. i A. J. zarzucając jej naruszenie:

1. art. 7 kpa, art. 77 i 107 kpa poprzez brak dokonania wszechstronnej oceny i błędy w ocenie materiału dowodowego, polegające na przyjęciu, że w postępowaniu wywłaszczeniowym zostały przeprowadzone rokowania względem wszystkich uczestników, bez wskazania na jakiej podstawie okoliczność ta została ustalona oraz pomimo tego, że zgromadzone dowody nie wskazują na zaistnienie tej okoliczności;

2. art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczających mimo, iż postępowanie wywłaszczeniowe nie zostało poprzedzone przeprowadzeniem rokowań z osobami, które były właścicielami wywłaszczonej nieruchomości;

3. art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 15 i 10 kpa oraz z art. 16 w/w ustawy poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczających mimo, iż postępowanie wywłaszczeniowe prowadzone było z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania oraz zasady umożliwienia stronie możliwości obrony swoich praw;

4. art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 107 kpa poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczających mimo, iż decyzja wywłaszczeniowa zawiera wadę w zakresie właściwości organu, ze względu na brak wskazania faktu działania z upoważnienia organu, w zakresie kompetencji którego leżało rozpoznanie sprawy o wywłaszczenie;

5. art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 7 ust. 1 i art. 22 ust. 1 pkt 3 oraz art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczających, mimo wadliwości decyzji odszkodowawczej.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż organ nie ustalił, czy w kwestionowanym postępowaniu faktycznie miały miejsce rokowania, a nawet gdyby przyjąć, że miały one miejsce, to nie brał w nich udziału skarżący J. M., wobec którego postępowanie toczyło się na etapie odwoławczym od decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę uczestnik postępowania A. w K. wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.

Celem instytucji stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej (orzeczenia administracyjnego) jest eliminacja z obrotu prawnego decyzji administracyjnej (orzeczenia administracyjnego) obarczonej ciężkimi wadami wymienionymi w art. 156 § 1 kpa.

Postępowanie nadzorcze prowadzone w oparciu o art. 156-158 kpa podlega takim samym regułom procesowym jak postępowanie zwykłe z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie czy została ona wydana z wadami, o których mowa w art. 156 § 1 kpa. Przy ustalaniu wystąpienia przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 kpa organ winien badać nie tylko samą treść decyzji oraz zachowanie przepisów procedury administracyjnej przy jej wydawaniu, lecz także ustalić czy weryfikowane rozstrzygnięcie nie narusza rażąco przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę jego wydania.

Akta postępowania administracyjnego i treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazują, że Minister Infrastruktury w postępowaniu nadzorczym wyjaśnił należycie istotne okoliczności sprawy zarówno pod względem procesowym jak i materialnym.

Istotą stwierdzenia nieważności decyzji jest to, że przesłanka będąca przyczyną stwierdzenia tej nieważności istniała już w dacie wydania tej decyzji. Inaczej mówiąc, decyzja której stwierdzono nieważność, wydana została niezgodnie z prawem obowiązującym w dacie jej wydania, przy czym niezgodność ta spełnia co najmniej jedną z przesłanek ustawowo określonych jako przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji.

W niniejszej sprawie decyzja będąca przedmiotem postępowania nadzorczego tj. Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] września 1966 r. utrzymująca w mocy orzeczenie Prezydium Rady Narodowej K. z dnia [...] lipca 1965 r. orzekające o wywłaszczeniu nieruchomości położonych w K., stanowiących współwłasność J. J., Z. J., A. J. i J. M. wydana została w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94).

Stosownie do art. 3 ust. 1 powołanej ustawy, wywłaszczenie jest dopuszczalne jeśli wywłaszczona nieruchomość jest ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych.

Warunek ten został spełniony. Minister Infrastruktury wykazał, że celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, co wynika z treści kwestionowanego orzeczenia była budowa [...], co mieści się w pojęciu użyteczności publicznej, jak również cel wywłaszczenia był zgodny z decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...] czerwca 1964 r.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 w/w ustawy ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany jest przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego wystąpić do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości i w razie porozumienia zawrzeć z nim w formie prawem przewidzianej umowę nabycia nieruchomości za cenę nie wyższą od ustalonej według zasad odszkodowania przewidzianych w niniejszej ustawie lub umowy zamiany nieruchomości według zasad tej ustawy.

Minister ustalił, że wystąpienie takie miało miejsce, jednakże do zawarcia umowy nie doszło, gdyż rokowania nie dały pozytywnego rezultatu.

Powyższe ustalenia Minister poczynił na podstawie uzasadnienia orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia [...] lipca 1965 r. i wniosku o wywłaszczenie z dnia [...] sierpnia 1964 r.

Należy stwierdzić, iż w aktach brak jest oferty nabycia przedmiotowej nieruchomości. Jednakże z wniosku o wywłaszczenie wynika, że do zawarcia umowy przeniesienia własności przedmiotowej nieruchomości nie doszło, gdyż właściciele albo nie wyrazili zgody, albo w ogóle nie odpowiedzieli na ofertę. Ponadto wskazać należy, iż jako załącznik do wniosku o wywłaszczenie wykazane zostały oferty dotyczące nabycia nieruchomości. Również w uzasadnieniu orzeczenia wywłaszczeniowego stwierdzono, iż starania przeprowadzane przez A. odnośnie nabycia nieruchomości od właścicieli w drodze dobrowolnej umowy nie dały rezultatu. Brak jest jakichkolwiek podstaw do kwestionowania wiarygodności powyższych zapisów. W ocenie Sądu, zważywszy na upływ kilkudziesięciu lat od wywłaszczenia, brak dokumentu mającego zastosowanie w sprawie nie może przesądzać o rażącym naruszeniu prawa przez organ wydający decyzję. Odmienny pogląd podważałby sens instytucji stwierdzenia nieważności decyzji, skoro każdy brak dokumentu w sprawie uznany byłby za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Ocena stopnia naruszenia prawa (czy jest ono rażące, czy też nie) oraz związku tego naruszenia z wydaną decyzją wymaga w każdej sprawie indywidualnych ustaleń, które łącznie określają tok rozpoznania sprawy i jej rozstrzygnięcia.

Należy podkreślić, iż stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją szczególną, godzącą w zasadę trwałości decyzji administracyjnych, zatem zaistnienie przesłanki stwierdzającej nieważność musi być oczywiste i oczywistość tę właściwy organ ma obowiązek wykazać. Pewność obrotu prawnego wymaga, by ostateczne decyzje administracyjne były stabilne i aby można je było wzruszyć tylko w nadzwyczajnych sytuacjach i z ważnych powodów. Za taki powód z pewnością nie można uznać braku oferty dobrowolnego odstąpienia nieruchomości, bowiem brak takiej oferty w aktach archiwalnych, nie przesądza o tym, że dokument taki nie istniał. Tym bardziej, że jak wynika z treści wniosku o wywłaszczenie, oferty do niego zostały załączone.

Wszelkie wątpliwości co do ustaleń, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa należy rozstrzygać na korzyść legalności zaskarżonej decyzji, a więc brak jednoznacznych dowodów w postępowaniu prowadzonym w trybach nadzwyczajnych zezwalających na podważenie ustaleń zawartych w decyzjach ostatecznych, którym art. 16 § 1 kpa przyznaje cechy trwałości, stanowi negatywną przesłankę do ich wzruszenia (wyrok NSA z 4 stycznia 1999 r. sygn. akt IV SA 1342/98).

Zgodnie z art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości decyzja o wywłaszczeniu powinna w szczególności zawierać ustalenie przedmiotu wywłaszczenia oraz ustalenie, jakie prawa rzeczowe obciążające nieruchomość zostają utrzymane, wskazanie na czyj wniosek następuje wywłaszczenie, ustalenie odszkodowania i terminu zapłaty odszkodowania, wymienienie osób uprawnionych do otrzymania odszkodowania, szczegółowe uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie o środkach odwoławczych.

Minister Infrastruktury wykazał, że kwestionowane orzeczenie nie narusza powołanego wyżej przepisu.

Zarzuty skargi dotyczące wadliwości decyzji odszkodowawczej nie mogą wpływać na ocenę prawidłowości kwestionowanego orzeczenia wywłaszczeniowego, gdyż decyzja odszkodowawcza nie była przedmiotem niniejszego postępowania.

Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego braku udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym małoletniego J. M. – współwłaściciela wywłaszczonej nieruchomości, to w ocenie Sądu uchybienie organu wywłaszczeniowego w tym zakresie nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego z powodu rażącego naruszenia prawa.

Należy przyznać rację Ministrowi Infrastruktury, że udział [...] J.M. w postępowaniu mógł być traktowany jako udział przedstawiciela ustawowego małoletniego, który nie mógł, mając lat [...] reprezentować swoich interesów w postępowaniu wywłaszczeniowym.

Podkreślenia wymaga, iż [...] J. M. działając w imieniu małoletniego syna J. M. (co wynika z treści odwołania) skutecznie odwołał się od orzeczenia z dnia [...] lipca 1965 r., a organ odwoławczy w decyzji z dnia [...] września 1966 r. skorygował osobę współwłaściciela nieruchomości poprzez wskazanie J. M. w miejsce [...] J. M.

W dacie wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego obowiązywała ustawa z dnia 27 czerwca 1950 r. kodeks rodzinny (Dz. U. Nr 34, poz. 308) zgodnie z którym każde z rodziców było przedstawicielem ustawowym dzieci, które pozostawały pod ich wspólną władzą rodzicielską (art. 57 § 1). Zgodnie zaś z art. 54 tej ustawy władza rodzicielska obejmuje w szczególności prawo i obowiązek rodziców kierowania dziećmi, reprezentowania ich i zarządzania ich majątkiem.

Z dniem 1 stycznia 1965 r. wszedł w życie Kodeks rodzinny i opiekuńczy – ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. (Dz. U. Nr 9, poz. 59) i zgodnie z treścią art. 98 § 1 kodeksu rodzice są przedstawicielami ustawowymi dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską. Jeżeli dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską obojga rodziców, każde z nich może działać samodzielnie jako przedstawiciel ustawowy. Zgodnie zaś z art. 95 § 1 (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania orzeczenia wywłaszczeniowego) władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka.

Z powyższych unormowań wynika, iż J. M. mógł być i był w kwestionowanym postępowaniu należycie reprezentowany przez swojego ojca J. M. – jako przedstawiciela ustawowego.

Odnosząc się do zarzutu skargi o braku wskazania w orzeczeniu wywłaszczeniowym faktu działania z upoważnienia organu, należy stwierdzić, iż również ten zarzut jest niezasadny.

W dacie wydania kwestionowanego orzeczenia organem orzekającym o wywłaszczeniu i odszkodowaniu był organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej właściwej ze względu na położenie nieruchomości (art. 14 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości). Prezydium Rady Narodowej K. było organem stopnia wojewódzkiego z mocy dekretu z dnia [...] grudnia 1956 r. o wyłączeniu z województw miast: [...] oraz nadaniu radom narodowym tych miast uprawnień wojewódzkich rad narodowych ([...]). Prezydia tych miast realizowały swoje kompetencje m.in. poprzez kierowników właściwych wydziałów. Wydziały jako terenowe organy administracji państwowej kierowały poszczególnymi dziedzinami spraw należących do właściwości rad narodowych (art. 59 ustawy z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych (Dz. U. Nr 5, poz. 16). Zamiast wydziałów prezydium rady narodowej mogło tworzyć zarządy, oddziały, referaty, kolegialne komisje lub urzędy o innej nazwie, do których stosuje nieodpowiednie przepisy o wydziałach (art. 59 ust. 4). Zgodnie z § 3 ust. 1 zd.1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 listopada 1961 r. w sprawie tworzenia wydziałów przez prezydia rad narodowych (Dz. U. Nr 53, poz. 300) wydziały mogły być dzielone na oddziały, samodzielne referaty bądź samodzielne stanowiska pracy.

W rozpoznawanej sprawie decyzję podpisał kierownik oddziału, a więc kierownik komórki organizacyjnej Prezydium Rady Narodowej K.

Sąd podziela stanowisko organu, że kierownik oddziału mógł posiadać uprawnienie do podpisania decyzji. W ocenie Sądu brak powołania się na upoważnienie nie pociąga za sobą skutku w postaci nieważności czy uchylenia decyzji.

Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego z 11.10.1996 r. III RU 8/96, OSNAPiUS 1997, nr 9, poz. 144 z aprobującą glosą B. Adamiak, OSP 1997, Nr 10, poz. 190, że brak powołania się na upoważnienie, o którym mowa w art. 268a kpa nie uzasadnia uchylenia decyzji, gdyż naruszenie przepisów postępowania w tym zakresie nie może mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

Tym bardziej zdaniem Sądu brak taki nie może prowadzić do stwierdzenia wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa.

Z tych wszystkich względów Sąd uznał skargę za niezasadną, stwierdzając jednocześnie, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.