Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 414/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 5
journal: Dz.U. 2005 nr 163 poz 1361
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw
article: aart. 79 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1058
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Wojciech Czajkowski Protokolant Grzegorz Heleniak po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 1562/09 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów adwokackich 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. S. na rzecz Ministra Sprawiedliwości kwotę 120 (sto dwadzieścia) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 3 grudnia 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1562/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] wydaną w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów adwokackich. Wyrok ten zapadł na tle następującego stanu faktycznego sprawy.

Uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w L. z dnia 5 listopada 2002 r. M. S. został wpisany na listę aplikantów adwokackich i po złożeniu ślubowania z dniem 14 stycznia 2003 r. rozpoczął aplikację adwokacką.

Skarżący przystąpił do egzaminu adwokackiego w dniach 3, 4, 5 i 19, 20, 21 kwietnia 2007 r. otrzymując z niego ocenę niedostateczną. Do egzaminu poprawkowego, wyznaczonego na dni 3, 4, 5 i 14 grudnia 2007 r. nie przystąpił z przyczyn uznanych przez Komisję Egzaminacyjną za usprawiedliwione (przedstawił zwolnienie lekarskie).

Następnie skarżący przystąpił do egzaminu adwokackiego przeprowadzonego w dniach 31 marca 2008 r. oraz 1, 2 i 11 kwietnia 2008 r., jednak odstąpił od jego zdawania z powodu złego samopoczucia, co Komisja Egzaminacyjna uznała za usprawiedliwione.

Termin następnego egzaminu został wyznaczony na dni: 1, 2, 3 i 13 października 2008 r., ale M. S. złożył oświadczenie o nieprzystąpieniu do niego.

W związku z powyższym, Okręgowa Rada Adwokacka w L. w dniu 16 października 2008 r. podjęła na mocy art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm. – dalej jako p.o.a.) w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 września 2005 r. w zw. z art. 5 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361 ze zm.) – uchwałę o skreśleniu M. S. z listy aplikantów Izby Adwokackiej w L. z dniem 16 października 2008 r.

Okręgowa Rada Adwokacka w L. wskazała, że na mocy art. 5 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005 r., Nr 163, poz. 1361 ze zm.), aplikanci adwokaccy wpisani na listę przed dniem wejścia w życie nowelizacji, przystępują do egzaminu adwokackiego na dotychczasowych zasadach. Aplikanci tacy nie mogą przystąpić do egzaminu na nowych zasadach. Zdaniem organu, M. S. wyczerpał przesłanki określone w art. 79 ust. 1 pkt 2 p.o.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 września 2005 r.

W wyniku wniesionego odwołania, Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej utrzymało w mocy (uchwałą z dnia 27 stycznia 2009 r.) zaskarżoną uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w L.

Następnie, skarżący złożył odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, w którym wniósł - na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) powoływanej dalej jako k.p.a. - o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały.

Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 27 stycznia 2009 r. utrzymującą w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w L. z dnia 16 października 2008 r. podjętą w przedmiocie skreślenia M. S. z listy aplikantów adwokackich.

Sąd I instancji oddalając zaskarżonym wyrokiem skargę M. S. wskazał, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 19 kwietnia 2006 r. (sygn. akt K 6/06) stwierdził zgodność art. 5 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361 ze zm.) z Konstytucją.

Zdaniem Trybunału, ustawa nowelizująca jednoznacznie odróżniła aplikantów adwokackich, których termin egzaminu zawodowego przypada na 2005 r., od pozostałych przystępujących do egzaminu, którego termin jest późniejszy. Do pierwszej grupy przystępujących do egzaminu nakazuje stosować zasady dotychczasowe, do drugich - zasady po nowelizacji. Trybunał stwierdził, że aplikanci którym termin egzaminu przypadł na 2005 r., mogą być traktowani odmiennie od aplikantów, dla których termin egzaminu przypada na okres po 31 grudnia 2005 r.

Sąd I instancji dodał, że po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r., przepis art. 5 ustawy zmieniającej uległ nowelizacji, na mocy której zmieniono kryterium zastosowania "przepisów dotychczasowych" w stosunku do aplikantów w zakresie przepisów regulujących egzamin zawodowy. Dotychczas stanowiła je data przypadającego egzaminu zawodowego, tj. rok 2005. Na mocy ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. (Dz. U. Nr 149, poz. 1075) kryterium tym stała się data wpisu na listę aplikantów (przed datą wejścia w życie ustawy). Przepis w tym ostatnim brzmieniu miał zastosowanie w rozpatrywanej sprawie.

W ocenie Sądu należało w tym przypadku stosować dotychczasowe przepisy regulujące kwestie związane z egzaminem adwokackim w stosunku do M. S. Należy do nich w szczególności art. 79 ust. 1 pkt 2 p.o.a. w wersji sprzed nowelizacji wprowadzonej ustawą zmieniającą, przewidujący sankcję w postaci skreślenia aplikanta adwokackiego z listy wskutek nieprzystąpienia bez usprawiedliwionej przyczyny do egzaminu adwokackiego w ciągu trzech miesięcy od zakończenia aplikacji adwokackiej lub do ponownego egzaminu w terminie ustalonym przez okręgową radę adwokacką.

Skarżący został wpisany na listę aplikantów adwokackich pod rządami ustawy prawo o adwokaturze sprzed nowelizacji, a podstawą faktyczną skreślenia go z listy przez organ samorządu (ORA w L.) była okoliczność jego niestawiennictwa w wyznaczonym terminie na egzaminie poprawkowym. Sąd dodał, że status aplikanta adwokackiego trwa nadal, pomimo upływu ustawowego okresu aplikacji. Świadczy o tym chociażby treść art. 79 ust. 1 pkt 2, nakładającego na aplikanta (a nie na "osobę, która ukończyła aplikację") obowiązek przystąpienia do egzaminu adwokackiego w terminie trzech miesięcy od zakończenia aplikacji adwokackiej.

W skardze kasacyjnej z dnia 28 stycznia 2010 r. zarzucono zaskarżonemu wyrokowi naruszenia:

1. przepisów prawa procesowego, tj. art. 133 § 1, art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako p.p.s.a., w zw. z art. 1 § 1 i § 2 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) powoływanej dalej jako p.u.s.a., poprzez przeprowadzenie wadliwej kontroli zgodności z prawem postępowania przed organami samorządu adwokackiego i Ministrem Sprawiedliwości, które na różnych - właściwych im - etapach postępowania nie odniosły się w pełni do zarzutów podnoszonych przez stronę. Również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu swojego wyroku nie odniósł się w pełni do zarzutów skargi i sporządził lakoniczne w tym zakresie uzasadnienie, które nie pozwala na poznanie prawnej argumentacji sądu, a tym samym pozbawia stronę merytorycznego ustosunkowania się do tej argumentacji. Tego rodzaju naruszenie ma niewątpliwie wpływ na wynik sprawy,

2. przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo o adwokaturze i innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361) w brzmieniu nadanym art. 1 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. zmieniającej ustawę o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 149 poz. 1075) poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tego przepisu,

3. art. 79 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze, poprzez jego zastosowanie, pomimo uchylenia treści tego przepisu ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo o adwokaturze i innych ustaw, tj. zastosowanie przepisu o treści nieobowiązującej w systemie prawnym,

4. art. 7, art. 8, art. 10 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3 oraz art. 2 w zw. z art. 65 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez stosowanie niedopuszczalnej prawotwórczej wykładni art. 5 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo o adwokaturze i innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361) w brzmieniu nadanym art. 1 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. zmieniającej ustawę o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 149 poz. 1075 ), co narusza konstytucyjne zasady podziału władzy oraz zasadę legalności, zasadę demokratycznego państwa prawnego, proporcjonalności oraz ochrony praw innych osób.

Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, bądź o uchylenie tego wyroku i poprzedzającej go decyzji Ministra Sprawiedliwości i zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera wnikliwej analizy art. 5 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005 r., Nr 163, poz. 1361 ze zm.), jak również nie wyjaśnia podstawy rozstrzygnięcia oraz nie odnosi się do zarzutów zgłaszanych przez skarżącego w toku postępowania przed organami i zawartych w skardze do Sądu I instancji.

Wskazano również, że "dotychczasowe zasady", o których mowa w art. 5 wspomnianej ustawy, odnoszą się tylko do kwestii zdawania egzaminu zawodowego, a nie do innych zagadnień, które zostały uregulowane w znowelizowanej ustawie i obowiązywały od dnia wejścia w życie tej ustawy. Gdyby ustawodawca rzeczywiście chciał więcej powiedzieć, niż wynika to z treści art. 5 ustawy nowelizującej ustawę Prawo o adwokaturze, to użyłby jednoznacznego zwrotu, że przepisów tej ustawy nie stosuje się do aplikantów, który wpisani zostali na listę aplikantów przed datą wejścia w życie tej ustawy. Powołując się na ogólne zasady wynikające z Konstytucji RP oraz na tezy orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, zanegowano dokonaną przez Ministra Sprawiedliwości, jak też Sąd I instancji, wykładnię art. 5 wspomnianej ustawy nowelizującej. Obszerne wywody w tym zakresie sprowadzają się w istocie do stwierdzenia, że w świetle ustawy nowelizującej ustawę Prawo o adwokaturze osoba, która zaczęła odbywać aplikację pod rządami przepisów sprzed nowelizacji, a ustawowy okres jej odbywania upłynął już po nowelizacji, przed złożeniem egzaminu adwokackiego nie jest już aplikantem. Podnoszono przy tym, że osoba taka nie jest aplikantem, lecz "osobą, która ukończyła aplikację". Wskazywano, że osoba taka nie jest członkiem samorządu adwokackiego i jako taka nie podlega jurysdykcji organów korporacyjnych.

W konkluzji uzasadnienia skargi kasacyjnej wskazano, że wykładnia art. 5 ustawy nowelizującej ustawę Prawo o adwokaturze dokonana przez Ministra Sprawiedliwości, a zaakceptowana w zaskarżonym wyroku przez Sąd I instancji, prowadziłaby do tego, że fakt ukończenia aplikacji przez daną osobę pod rządami dotychczasowych przepisów pozbawiałby taką osobę prawa zdawania egzaminu zawodowego według nowych przepisów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną (pismo z dnia 25 lutego 2010 r.) Minister Sprawiedliwości wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu Minister Sprawiedliwości wskazał, że stosownie do art. 5 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw w brzmieniu ustalonym przez art. 1 ustawy dnia 21 lipca 2006 r. zmieniającej ustawę o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 149, poz. 1075), M. S. mógł przystąpić do egzaminu adwokackiego na zasadach obowiązujących przed dniem 10 września 2005 r. Zgodnie bowiem z art. 5 powoływanej ustawy, aplikanci adwokaccy wpisani na listę aplikantów przed datą wejścia w życie tej ustawy (tj. przed dniem 10 września 2005 r.), przystępowali do egzaminu zawodowego na dotychczasowych zasadach, tzn. do egzaminu przeprowadzanego przez organ samorządu zawodowego z możliwością jednej poprawki. Ponadto art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o adwokaturze stanowił, że okręgowa rada adwokacka skreśla aplikanta adwokackiego z listy wskutek nieprzystąpienia bez usprawiedliwionej przyczyny do egzaminu adwokackiego w ciągu trzech miesięcy od zakończenia aplikacji adwokackiej lub ponownego egzaminu w terminie ustalonym przez okręgową radę adwokacką. W odniesieniu do skarżącego zostały zatem - zdaniem organu - wyczerpane przesłanki określone w art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze w brzmieniu sprzed nowelizacji, obligujące właściwą okręgową radę adwokacką do skreślenia - w określonych przypadkach - z listy aplikantów.

Zdaniem organu, określenie użyte w art. 5 ustawy nowelizującej, tj. "przystępują do egzaminu zawodowego na dotychczasowych zasadach", obejmuje wszystkie bezpośrednie konsekwencje wiążące się z przystąpieniem do egzaminu, w tym i z otrzymaniem negatywnego wyniku takiego egzaminu. Dlatego aplikant, o którym mowa w art. 5 ustawy nowelizującej, który nie przystąpił do ponownego egzaminu w terminie ustalonym przez okręgową radę adwokacką bez usprawiedliwionej przyczyny, podlega skreśleniu z listy aplikantów na postawie art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo o adwokaturze w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 września 2005 r.

W konkluzji Minister Sprawiedliwości stwierdził, że nowelizacja przepisów ustaliła spójny system odbywania aplikacji i przeprowadzania egzaminu adwokackiego, w którym cezurą czasową jest data jej wejścia w życie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej sprowadzają się w istocie do kwestionowania prawidłowości zastosowania przez organy - w sprawie dotyczącej skreślenia M. S. z listy aplikantów adwokackich - przepisów ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 września 2005 r.

Pogląd ten wnoszący skargę kasacyjną wywodzi z art. 5 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw w brzmieniu ustalonym przez art. 1 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. zmieniającej ustawę o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U z 2006 r., Nr 149, poz. 1075), zgodnie z którym aplikanci adwokaccy, radcowscy i notarialni wpisani na listę aplikantów przed datą wejścia w życie ustawy, przystępują do egzaminu zawodowego na dotychczasowych zasadach. W jego ocenie, wspomniany przepis odsyła do stosowania starych przepisów wyłącznie w kwestii adwokackiego egzaminu zawodowego. W pozostałym zakresie zastosowanie powinny znaleźć przepisy ustawy o znowelizowanej treści.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z takim stanowiskiem nie można się zgodzić.

Należy wyjaśnić, że w związku ze wspomnianymi zmianami w ustawie Prawo o adwokaturze, które weszły w życie z dniem 10 września 2005 r., w obszarze regulacji prawnych kształtujących sytuację aplikantów adwokackich znalazły zastosowanie dwa (odrębne) reżimy. Pierwszy dotyczy sytuacji aplikantów adwokackich wpisanych na listę aplikantów przed dniem 10 września 2005 r. Drugi zaś odnosi się do osób wpisanych na listę aplikantów adwokackich po tej dacie. Ustawodawca wprowadzając przepisy międzyczasowe ustalił dwa odrębne od siebie, ale spójne wewnętrznie systemy przeprowadzenia egzaminu adwokackiego. W pierwszym systemie organem władnym do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego był organ samorządowy – właściwa okręgowa rada adwokacka. W drugim był to Minister Sprawiedliwości, a do egzaminu przed tym organem mogła przystąpić osoba, która odbyła aplikację adwokacką i otrzymała zaświadczenie o jej odbyciu, o którym mowa w art. 76 ust. 2 p.o.a. obowiązującym w tym zakresie od dnia 10 września 2005 r.

Jednym z celów czasowego rozgraniczenia sytuacji prawnej osób odbywających aplikację na "dotychczasowych" i "nowych" zasadach było zagwarantowanie stabilności sytuacji prawnej adresatów tych przepisów i stworzenie w miarę możliwości dwóch komplementarnych regulacji. Nie można stąd wywodzić - czego próbuje dowieść skarżący - możliwości niejako wybiórczego stosowania pewnych elementów poszczególnych regulacji prawnych.

Należy podkreślić, że do istoty przepisów przejściowych (intertemporalnych) należy regulowanie kwestii związanych z oddziaływaniem nowego prawa na stosunki prawne powstałe przed dniem jego wejścia w życie. Celem ustawodawcy posługującego się przepisami międzyczasowymi jest regulacja ewentualnych zagadnień spornych wynikłych ze zmian przepisów, która ze swej istoty ma wpływ na sytuację prawną jednostki, będącej adresatem określonego przepisu. Podnieść trzeba, że w procesie wykładni prawa ma zastosowanie zasada, zgodnie z którą do określonych zdarzeń, z którymi prawodawca wiąże określone skutki prawne, należy stosować przepisy obowiązujące w chwili powstania tych zdarzeń. Wprowadzenie przepisów przejściowych stanowi niejako wyjątek od tej zasady, pozwalający ustawodawcy na odmienne uregulowanie skutków zdarzeń zaistniałych w okresie obowiązywania starych przepisów. Nie można zgodzić się z twierdzeniem kasatora, że skoro ustawodawca w art. 5 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw stwierdził, że aplikanci wpisani na listę aplikantów przed datą wejścia w życie ustawy nowelizującej przystępują do egzaminu na dotychczasowych zasadach, to oznacza, że w pozostałym zakresie do tych aplikantów należy stosować nowe regulacje. Egzamin, jako jeden z etapów szkolenia aplikantów adwokackich, nie może funkcjonować w obrocie prawnym w oderwaniu od pozostałych elementów tego szkolenia.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że M. S. zalicza się niewątpliwie do tej grupy aplikantów adwokackich, których dotyczą "dotychczasowe zasady" egzaminu adwokackiego. Jak wynika z niekwestionowanych ustaleń faktycznych, został on wpisany na listę aplikantów uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w L. z dnia 5 listopada 2002 r. i z dniem 14 stycznia 2003 r. rozpoczął aplikację adwokacką, a zatem przed dniem 10 września 2005 r. Jak wspomniano, miał prawo przystąpić do egzaminu korporacyjnego oraz ewentualnie do egzaminu poprawkowego. Konsekwencją niestawienia się w wyznaczonym terminie na egzamin poprawkowy, zgodnie z przepisami ustawy Prawo o adwokaturze w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 września 2005 roku, było skreślenie skarżącego z listy aplikantów.

Wbrew twierdzeniom kasatora NSA uznaje, że sytuacja prawna skarżącego jako aplikanta adwokackiego została w pełni uregulowana w przepisach obowiązujących przed dniem 10 września 2005 r. Z tym faktem wiążą się określone konsekwencje prawne takie jak m in. skreślenie z listy aplikantów adwokackich.

Obowiązujący wówczas przepis art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze przewidywał, że okręgowa rada adwokacka skreśla aplikanta adwokackiego z listy wskutek nieprzystąpienia bez usprawiedliwionej przyczyny do egzaminu adwokackiego w ciągu trzech miesięcy od zakończenia aplikacji adwokackiej lub ponownego egzaminu w terminie ustalonym przez okręgową radę adwokacką. W świetle tego przepisu niezasadne są również twierdzenia skarżącego jakoby nie posiadał on już statusu aplikanta adwokackiego z uwagi na zakończenie ustawowego okresu aplikacji adwokackiej. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że art. 79 ust. 1 pkt 2 nakłada na aplikanta - a nie na osobę, która ukończyła aplikację - obowiązek przystąpienia do egzaminu adwokackiego w terminie trzech miesięcy od zakończenia aplikacji adwokackiej. Jak wspomniano, w tym reżimie prawnym egzamin adwokacki był końcowym etapem odbywania aplikacji i dopiero po jego zdaniu określona osoba traciła status aplikanta adwokackiego.

W tej sytuacji nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji art. 5 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo o adwokaturze i innych ustaw (Dz. U. z 2005 r., Nr 163, poz. 1361) w brzmieniu nadanym art. 1 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. zmieniającej ustawę o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2006 r., Nr 149 poz. 1075) oraz art. 79 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.).

Odnosząc się do przedstawionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że stanowią one w istocie konsekwencję omówionych zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego i również nie zasługują na uwzględnienie. Zdaniem NSA, Sąd I instancji dokonał całościowej oceny sprawy M. S., opierając się na aktach sprawy. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie przewidziane prawem elementy, w szczególności Sąd I instancji przedstawił przebieg postępowania oraz ustalenia faktyczne poczynione przez organ administracji i przyjęte za podstawę orzekania, zarzuty podniesione w skardze, podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Sprawa została rozpatrzona z poszanowaniem zasad sądowej kontroli działalności administracji publicznej, co doprowadziło do oddalenia skargi M. S.

Nie zasługują zatem na uwzględnienie wymienione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 133 § 1, art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 1 § 1 i § 2 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.).

Ponadto zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawiona interpretacja przepisów prawa materialnego oznacza, że działanie organów orzekających w sprawie (zaaprobowane przez Sąd I instancji) nie wykraczało poza wymienione w skardze kasacyjnej zasady konstytucyjne (zasada legalizmu, zasada prymatu Konstytucji i bezpośredniego jej stosowania, zasada demokratycznego państwa prawnego, zasada trójpodziału władzy, zasada ochrony praw i wolności oraz zasada wolności zatrudnienia). Stąd też zarzuty naruszenia przepisów Konstytucji RP należy uznać za chybione.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 p.p.s.a., jak w sentencji wyroku.