Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 208/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 149, art. 162 par. 1, art. 223 par. 2, 228 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 37 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2012 poz 1529
law: Ustawa z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Herman po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 października 2016 r. sprawy ze skargi R. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu i stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] (dalej: organ odwoławczy, organ II instancji) odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] (dalej: organ I instancji, organ kontroli skarbowej) z dnia [...] r. nr [...] określającej R.C. (dalej: strona, skarżący) nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym za lipiec 2010 r. do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w wysokości [...] zł oraz kwotę podatku do zapłaty w trybie art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (tj. Dz.U. z 2016, poz. 710 ze zm., dalej: ustawa VAT) w wysokości [...] zł.

2. Postępowanie przed organami podatkowymi.

2.1. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji ww decyzją określił stronie nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym za lipiec 2010 r. do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w wysokości [...] zł oraz kwotę podatku do zapłaty w trybie art. 108 ust. 1 ustawy VAT w wysokości [...] zł.

Decyzja ta, jak wynika z pocztowego potwierdzenia odbioru nr [...], została skutecznie doręczona w dniu [...] r. pod adres wskazany przez stronę.

Pismem z dnia [...] r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym w [...] – [...] r.; data wpływu – [...] r.), skarżący złożył odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia.

2.2. W odwołaniu strona reprezentowana przez pełnomocnika, odnosząc się do faktu wniesienia odwołania po upływie ustawowego terminu podniosła, że:

a) zaskarżona decyzja została faktycznie odebrana przez ojca podatnika i przekazana mu dopiero w dniu [...] r., skarżący przed tą datą nie miał świadomości faktu wydania zaskarżonej decyzji;

b) ojciec strony, jest osobą w wieku [...] lat, mającą kłopoty z pamięcią, a decyzję przekazał skarżącemu dopiero w dniu [...] r., po tym jak w tym dniu podatnik zorientował się, że na jego rachunku bankowym występuje zajęcie związane z wydaną decyzją i wprost spytał W.C. czy nie ma do niego żadnej korespondencji urzędowej;

c) skarżący nigdy nie udzielał swojemu ojcu pełnomocnictwa do odbioru korespondencji, a z racji zarejestrowania działalności gospodarczej przez podatnika w miejscu wspólnego zamieszkania, odbierał korespondencję podczas nieobecności odwołującego w domu.

W uzasadnieniu pełnomocnik wskazał, że stronie nie można przypisać winy (nawet w postaci lekkiego niedbalstwa), gdyż nie był on świadomy tego, że została w jego imieniu odebrana korespondencja. Ponadto pełnomocnik wniósł o przesłuchanie strony oraz ojca strony – W.C. - celem wyjaśnienia ww. okoliczności.

2.3. Zaskarżonym postanowieniem, na podstawie art. 162 § 1 i § 2 oraz art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej: O.p.) organ odwoławczy odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji organu kontroli skarbowej.

Zasadą w postępowaniu podatkowym jest, że osobom fizycznym pisma doręcza się pod adresem miejsca ich zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju - art. 148 § 1 O.p. Pisma osobom fizycznym mogą być także doręczane - w myśl art. 148 § 2 O.p., w siedzibie organu podatkowego oraz w miejscu zatrudnienia lub prowadzenia działalności przez adresata - adresatowi lub osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji. Natomiast w razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w innych uzasadnionych przypadkach pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie - art. 148 § 3 O.p..

W przypadku niemożności doręczenia pisma adresatowi z uwagi na jego nieobecność w mieszkaniu ustawodawca w art. 149 O.p. przewidział możliwość tzw. doręczenia zastępczego, zgodnie z którym w przypadku nieobecności adresata w miejscu zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, a gdyby go nie było lub odmówił przyjęcia pisma - sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy - gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata, lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję, na której zamieszkuje adresat lub której adres wskazano jako adres do doręczeń.

Natomiast zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo Pocztowe (tj. Dz.U. z 2016, poz. 1113 ze zm.) przesyłkę pocztową lub kwotę pieniężną określoną w przekazie pocztowym doręcza się adresatowi pod adresem wskazanym na przesyłce, przekazie lub w umowie o świadczenie usługi pocztowej. Przesyłka pocztowa, jeżeli nie jest nadana na poste restante, może być także wydana ze skutkiem doręczenia osobie pełnoletniej zamieszkałej razem z adresatem, jeżeli adresat nie złożył w placówce pocztowej zastrzeżenia w zakresie doręczenia przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego: a) pod adresem wskazanym na przesyłce pocztowej, przekazie pocztowym lub w umowie o świadczenie usługi pocztowej, b) w placówce pocztowej, po złożeniu na piśmie oświadczenia o zamieszkiwaniu razem z adresatem (vide: art. 37 ust. 2 pkt 3 lit. a) i b) ww. ustawy).

Odnosząc cytowane powyżej przepisy do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżona decyzja, jak wynika z pocztowego potwierdzenia odbioru nr [...], została doręczona na adres wskazany przez stronę, stanowiący miejsce jego zamieszkania, jak również adres prowadzenia działalności gospodarczej pod nazwą ,,A’’ R.C. Fakt skutecznego doręczenia ww. korespondencji w dniu [...] r. na podstawie załączonego do zaskarżonej decyzji pocztowego potwierdzenia odbioru w ocenie tut. organu odwoławczego nie budzi żadnych wątpliwości.

Ponadto organ II instancji pismem z dnia [...] r. znak [...] zwrócił się do Poczty Polskiej z prośbą o wskazanie imienia i nazwiska osoby, która odebrała korespondencję.

W piśmie z dnia [...] r. numer reklamacji: [...] Poczta Polska poinformowała, że: ,,przesyłkę doręczono pod adresem na niej wskazanym w dniu [...] roku, pełnoletniemu domownikowi - p. W. C." (powinno być C. - uwaga Dyr. IS).

Zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 O.p., odwołanie od decyzji organu podatkowego wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu (art. 12 § 1). Jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy, chyba że ustawy podatkowe stanowią inaczej (art. 12 § 5).

W konsekwencji 14-dniowy termin do wniesienia odwołania od ww. decyzji, liczony powinien być od [...] r., a zatem upłynął z dniem [...] r. Odwołanie od ww. decyzji nadane zostało w Urzędzie Pocztowym w [...], po tym terminie, tj. w dniu [...] r.

Dalej organ odwoławczy argumentował, iż stosownie do art. 162 § 1 O.p., w razie uchybienia terminowi należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zgodnie z § 2 powołanego artykułu, podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Z kolei w myśl § 3 powołanego przepisu, przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne.

Oceniając złożony wniosek, organ odwoławczy stwierdził, że nie zasługuje on na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazał, że przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest możliwe wyłącznie przy kumulatywnym spełnieniu wszystkich ustawowych przesłanek przewidzianych w przepisach art. 162 § 1 i § 2 O.p. Do wymogów tych należą:

1. uprawdopodobnienie braku winy wnioskodawcy w uchybieniu terminu (art. 162 § 1);

2. złożenie przez zainteresowanego podania o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi (art. 162 § 2);

3. jednoczesne z wniesieniem podania dopełnienie czynności, dla której określony był termin (art. 162 § 2).

W świetle wynikającego z akt sprawy stanu rzeczy, o ile można by przyjąć, że została spełniona przesłanka z punktu 3, nie sposób pozytywnie ocenić spełnienia przesłanki z punktu 2, a także nie spełniono przesłanki z punktu 1.

Zdaniem organu II instancji, w świetle art. 162 § 1 O.p., brak winy w uchybieniu terminowi musi zostać uprawdopodobniony przez wnioskodawcę w tym znaczeniu, że to on ma uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda, na którą się powołuje, była od niego niezależna i uniemożliwiła mu działanie nawet przy dołożeniu największego wysiłku możliwego w danych okolicznościach. Nie można zatem oczekiwać, że organ podatkowy w oparciu o przepisy art. 122 i art. 187 § 1 O.p. ma wykazać, że po stronie wnioskodawcy doszło do zawinienia bądź jego braku (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt II FSK 2125/09, w wyroku z dnia 17 czerwca 2010 r., sygn. akt I FSK 356/09 oraz w wyroku z dnia 13 czerwca 2002 r., sygn. akt V SA 2320/01). Niedociągnięcia wniosku o przywrócenie terminu w tym zakresie wywierają negatywne skutki dla wnioskodawcy, nawet w przypadku istnienia obiektywnego braku zawinienia. Taki wniosek - w ocenie wyrażonej przez NSA m.in. w wyroku z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt II FSK 2125/09 - jest uprawniony w świetle art. 162 § 1 O.p., gdyż wyraźnie z niego wynika, że nieuprawdopodobnienie na odpowiednim etapie postępowania (a więc w związku ze złożonym wnioskiem o przywrócenie terminu) braku winy w uchybieniu terminu skutkuje uznaniem, że uchybienie terminu było zawinione.

To stronę obciąża bowiem ciężar uprawdopodobnienia faktu, z którego wywodzi skutek prawny (tak też m.in. WSA w Gliwicach w wyrokach z dnia 12 marca 2007 r., sygn. akt III SA/Gl 632/06 i z dnia 21 listopada 2012 r., sygn. akt III SA/Gl 1307/12 oraz NSA w wyroku z dnia 28 listopada 2014 r., sygn. akt I FSK 987/13).

Przepis art. 162 O.p. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. Każdy więc, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności w postępowaniu. Nie można zatem przyjąć, by uchybienie terminowi nastąpiło bez winy podmiotu, który miał podjąć czynność procesową, jeżeli przyczyną tego było działanie lub brak działania osób, którymi podmiot ten się posługuje. Niewielkie zatem nawet niedbalstwo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania o przywrócenie uchybionego terminu (por. wyrok NSA z dnia 19 marca 2013 r., sygn. akt I GSK 1347/11).

Zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w doktrynie ugruntował się pogląd, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Za taką przeszkodę należy uznać siłę wyższą, np. powódź czy zdarzenia losowe, np. wypadek samochodowy związany z hospitalizowaniem. Niedbalstwo zainteresowanego uniemożliwia zaś przywrócenie terminu (wyroki NSA z 10 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1773/08; z 3 czerwca 2008r.:, sygn. akt II FSK 511/07, z 19 maja 2011 r. sygn. akt I FSK 152/10, z 29 listopada 2011 sygn. akt II FSK 1071/10). (...) Warunek braku zawinienia w uchybieniu terminowi należy przy tym oceniać w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł starannego działania (...) (wyrok NSA z 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 745/98).

Odnosząc powyższe do ustalonego stanu faktycznego oraz okoliczności uprawdopodabniających brak winy strony w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania organ II instancji stwierdził, że w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania pełnomocnik wskazał, że uchybienie nastąpiło z winy ojca podatnika, który odebrał korespondencję, mimo iż podatnik nigdy nie udzielał swojemu ojcu pełnomocnictwa do odbioru korespondencji.

Organ odwoławczy zauważył, iż w materiale dowodowym przesłanym przez organ kontroli skarbowej znajduje się notatka służbowa numer [...] (vide: karta numer [...] wg spisu akt organu kontroli), z której wynika, że w dniu [...] r. o godzinie [...] stawił się w Urzędzie Kontroli Skarbowej w [...] skarżący (...) stwierdził, że otrzymał w dniu [...] r. wezwanie do stawienia się w siedzibie Urzędzie Kontroli Skarbowej w [...]. Wyjaśniono podatnikowi, że w dniu [...] r. dostarczono jego ojcu Zawiadomienie o zamiarze wszczęcia postępowania kontrolnego co nie stanowiło wezwania. Skarżący poprosił o ustalenie terminu wezwania na dzień [...] roku na godzinę [...] ponieważ do tego czasu będzie przebywał poza granicami. Polski. Ponadto prosił o przesyłanie wszelkiej korespondencji na adres siedziby firmy w [...], ul. [...]. ponieważ tam mieszkają jeno rodzice i korespondencja jest zawsze przez nich odbierana i przekazywano osobiście do niego.

Dalej organ II instancji argumentował, iż w orzecznictwie utrwalony został pogląd, że przy odbiorze pisma przez osobę upoważnioną bądź pełnomocnika nie ma znaczenia data przekazania pisma adresatowi. Pismo uważa się bowiem za doręczone w momencie odbioru przez osobę, która zobowiązuje się do przekazania pisma adresatowi. W tym momencie procedura doręczenia się kończy. Okoliczność, że osoba ta nie oddała w stosownym czasie pisma do rąk adresata nie ma wpływu na bieg terminu związanego z datą doręczenia, np. terminu do wniesienia odwołania (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2007 r., sygn. akt II FSK 1458/06).

W rezultacie należy uznać, że skoro podatnik świadomie wskazał adres: ul. [...], jako adres do odbioru kierowanej do niego urzędowej korespondencji, który to adres jest zarazem miejscem tak jego zamieszkania, jak i prowadzenia działalności gospodarczej, to należy przyjąć, że każda osoba, która stale przebywa pod danym adresem była przez podatnika upoważniona do odbioru przesyłek pocztowych. Ponadto, ojciec strony, jako osoba pełnoletnia, co do której z powodu wieku czy stanu zdrowia nie uczyniono zastrzeżenia z art. 37 ust. 2 pkt 3 Prawa pocztowego w zakresie doręczania przesyłki rejestrowanej, był uprawniony do odebrania doręczanej decyzji ze wszystkimi tego konsekwencjami. Zaś na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje jego podpis jako odbiorcy, który podjął się oddania pisma adresatowi (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 2 września 2008 r., sygn. akt III SA/G1 563/08).

Reasumując, nieuprawdopodobnienie w związku ze złożonym wnioskiem o przywrócenie terminu, braku winy w jego uchybieniu, skutkuje uznaniem, że uchybienie terminu było zawinione a odwołanie strony zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego dla tej czynności.

Stosownie bowiem do art. 223 § 2 pkt 1 O.p., odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Skoro więc decyzja organu I instancji z dnia [...] r. zawierająca prawidłowe pouczenie o trybie odwoławczym, została skutecznie doręczona na adres wskazany przez podatnika w dniu [...] r., to termin do wniesienia odwołania od tej decyzji upłynął w dniu [...] r. Zarazem, wobec nie uprawdopodobnienia braku winy wnioskodawcy w uchybieniu terminu organ odwoławczy zobligowany był na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. stwierdzić uchybienie terminowi do wniesienia przedmiotowego odwołania.

3. Postępowanie przed Sądem I instancji.

3.1.W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżący reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony wskazał, m.in., że:

1) nie zgadza się ze stanowiskiem organu, iż podatnik nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania;

2) przesyłka obejmująca odwołanie doręczona została na adres siedziby przedsiębiorstwa skarżącego, a nie na adres jego zamieszkania. Została doręczona W.C., który nie przekazał przesyłki;

3) odnotowanie w notatce urzędowej nr [...], że skarżący prosi o przesyłanie wszelkiej korespondencji na adres siedziby firmy ponieważ tam mieszkają jego rodzice nie może być w żadnym razie uznane za udzielenie im formalnego upoważnienia do odbioru korespondencji.

3.2. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Odnosząc się do zarzutu pełnomocnika strony, iż stwierdzenie odnotowane w notatce urzędowej nie może być uznane za udzielenie rodzicom podatnika formalnego upoważnienia do odbioru korespondencji, organ II instancji wyjaśnił, nie stwierdził on, że skarżący udzielił rodzicom jakiegoś formalnego upoważnienia. Natomiast podniósł, że skoro podatnik świadomie wskazał adres: ul.[...], jako adres do odbioru kierowanej do niego urzędowej korespondencji, który to adres jest zarazem miejscem tak jego zamieszkania, jak i prowadzenia działalności gospodarczej, to należy przyjąć, że każda osoba pełnoletnia, która stale przebywa pod danym adresem była uprawniona do odbioru przesyłek pocztowych kierowanych do podatnika, jako jego domownika.

4. 4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

4.1. Skarga okazała się niezasadna.

4.2. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2016, poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przywołany przepis nie pozostawia zatem wątpliwości, co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonując sądowej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, mając na uwadze art. 134 p.p.s.a. (sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną).

Ustalenia faktyczne dokonane przez organ Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia, albowiem nie dopatrzył się naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

4.3. Na wstępie wskazać należy, że stwierdzenie uchybienia terminowi wyklucza merytoryczne rozpoznanie sprawy w postępowaniu odwoławczym i rozstrzygnięcie co do jej istoty.

Organ podatkowy jest bowiem w pierwszej kolejności, z mocy art. 223 § 2 pkt 1 O.p. zobowiązany stwierdzić, czy odwołanie zostało wniesione w terminie. Okoliczność ta stanowi kategorię obiektywną i jest zależna od uznania organu. Stwierdzenie bowiem wniesienia odwołania z przekroczeniem terminu, zobowiązuje organ do wydania postanowienia w trybie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. W konsekwencji organ nie rozpoznaje sprawy merytorycznie.

4.4. Dalej wskazać przyjdzie, że co do zasady zgodnie z art. 148 O.p. osobom fizycznym pisma doręcza się pod adresem miejsca ich zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju. Pisma osobom fizycznym mogą być także doręczane - w myśl art. 148 § 2 O.p., w siedzibie organu podatkowego oraz w miejscu zatrudnienia lub prowadzenia działalności przez adresata - adresatowi lub osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji. Natomiast w razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w innych uzasadnionych przypadkach pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie - vide: art. 148 § 3 O.p..

W przypadku niemożności doręczenia pisma adresatowi z uwagi na jego nieobecność w mieszkaniu art. 149 O.p. przewiduje możliwość tzw. doręczenia zastępczego, zgodnie z którym w przypadku nieobecności adresata w miejscu zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, a gdyby go nie było lub odmówił przyjęcia pisma - sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy - gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata, lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję, na której zamieszkuje adresat lub której adres wskazano jako adres do doręczeń.

Natomiast zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 3 Prawa Pocztowego przesyłkę pocztową lub kwotę pieniężną określoną w przekazie pocztowym doręcza się adresatowi pod adresem wskazanym na przesyłce, przekazie lub w umowie o świadczenie usługi pocztowej. Przesyłka pocztowa, jeżeli nie jest nadana na poste restante, może być także wydana ze skutkiem doręczenia osobie pełnoletniej zamieszkałej razem z adresatem, jeżeli adresat nie złożył w placówce pocztowej zastrzeżenia w zakresie doręczenia przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego: a) pod adresem wskazanym na przesyłce pocztowej, przekazie pocztowym lub w umowie o świadczenie usługi pocztowej, b) w placówce pocztowej, po złożeniu na piśmie oświadczenia o zamieszkiwaniu razem z adresatem.

4.5. Odnosząc powyższe uwagi do przedmiotowej sprawy podzielić należy stanowisko organu II instancji, że zaskarżona decyzja organu kontroli skarbowej z dnia [...] r., jak wynika z pocztowego potwierdzenia odbioru numer [...], została doręczona na adres wskazany przez stronę stanowiący zarówno jego miejsce zamieszkania, jak i adres prowadzenia działalności gospodarczej w dniu [...] r. dorosłemu domownikowi (ojcu strony).

Okoliczność ta wynika z pocztowego potwierdzenie odbioru powołanej wyżej przesyłki oraz z pisma Poczty Polskiej z dnia [...] r. numer reklamacji: [...].

Wskazać także należy, że w świetle art. 17 Prawa pocztowego potwierdzenie nadania przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego wydane przez placówkę pocztową operatora wyznaczonego ma moc dokumentu urzędowego. Przy czym w okresie [...] lat od dnia wejścia w życie (z dniem [...] r.) niniejszej ustawy Poczta Polska S.A. pełniła obowiązki operatora wyznaczonego (art. 178. ust. 1 w zw. z art. 192 Prawa pocztowego). A zatem pocztowy dowód doręczenia przesyłki jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 194 § 2 O.p., co oznacza, że stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone.

Zdaniem Sądu z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika, iż organ odwoławczy przyjął, że skarżący udzielił rodzicom formalnego upoważnienia.

Reasumując, przesyłka zawierająca decyzję organu I instancji z dnia [...] r. została skutecznie odebrania korespondencji przez ojca podatnika, tj. W.C., będącego dorosłym domownikiem, co pozwoliło organowi II instancji na trafne przyjęcie, że został ona doręczona stronie w trybie art. 149 O.p.

4.6.W ocenie Sądu, z akt sprawy wynika w sposób niewątpliwy, że odwołanie wniesione zostało z uchybieniem określonego w art. 223 § 2 pkt 1 O.p. terminu. Zaskarżona decyzji doręczona bowiem została dorosłemu domownikowi w dniu [...]r., co oznacza, że czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upłynął [...]r. Natomiast ze stempla wynika, że odwołanie wniesione zostało [...]r. W konsekwencji organ dokonując w pierwszej kolejności sprawdzenia spełnienia warunków formalnych i zachowania terminu określonego w art. 223 § 2 pkt 1 O.p., zobowiązany był orzec jak w sentencji zaskarżonego postanowienia. Zgodnie bowiem z art. 228 § 1 pkt 2 O.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Rozstrzygnięcie to powinno być poprzedzone ustaleniem, w sposób nie budzący wątpliwości, zarówno daty doręczenia decyzji jak też daty wniesienia odwołania, co też organ uczynił.

4.7. Odnosząc się do kwestii odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania stwierdzić przyjdzie, że zgodnie z art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2).

Z treści powołanego przepisu wynikają cztery przesłanki, które muszą wystąpić łącznie (kumulatywnie): (1) dochowanie 7-dniowego (nieprzywracalnego) terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, (2) wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu, (3) uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, (4) dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracalny termin.

Rozważając spełnienie powyższych przesłanek Sąd nie podziela poglądu organu II instancji, że strona nie dochowała 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, którego notabene organ nie uzasadnił w zaskarżonym postanowieniu. Skoro, jak podnosi strona, a organ odwoławczy stwierdzenia tego nie zakwestionował, przedmiotowa przesyłka została przekazana jej przez ojca w dniu [...]r., to 7-dniowy termin upłynął w dniu [...]r. W tym też dniu strona złożyła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia.

4.8. W ocenie Sądu strona nie uprawdopodobniła jednak, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. Podkreślić należy, że to strona powinna uprawdopodobnić brak winy (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 27 stycznia 2016r., I SA/Op 623/15, LEX nr 1998634).

Uprawdopodobnienie oznacza, iż uwiarygodnienie okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w terminie, bez konieczności wykazywania ich w sposób ostateczny. Uprawdopodobnienie stanowi bowiem złagodzenie rygorów dowodowych odnośnie okoliczności usprawiedliwiających niedopełnienie czynności procesowej w terminie.

Z uwagi na fakt, iż art. 162 §1 O.p. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji.

Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (wyrok WSA w Opolu z dnia 25 kwietnia 2016r., II SA/Op 462/15).

Przy ocenie przesłanki braku winy należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę lub jej pełnomocnika zalicza się przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenie pisma. Tylko w takich warunkach można przyjąć brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu nie jest natomiast możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (wyrok WSA w Łodzi z dnia 25 lutego 2016r., III SA/Łd 1274/15, LEX nr 2012488, por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 21 stycznia 2016r., I SA/Go 509/15, LEX nr 1987486).

Sąd podziela pogląd organu II instancji, że zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2011 r. sygn. akt I FSK 2000/09, wyrok z dnia 20 stycznia 2010 r. sygn. akt I SA/Bd 647/08, wyrok z dnia 3 czerwca 2011 r. sygn. akt I SA/Kr 500/11, wyrok z dnia 3 czerwca 20011 r. sygn. akt III SA/GI 2284/10, wyrok WSA w Krakowie z dnia 19 stycznia 2016r., I SA/Kr 1549/15, LEX nr 1995615), podkreśla się, że o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, iż dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2004, s. 328-329; B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2008, Wrocław 2008, s. 674-678, P. Pietrasz, Komentarz do art.162 ustawy - Ordynacja podatkowa, LEX nr 145249).

4.9. Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy wskazać przyjdzie, że organ II instancji ocenił wskazaną przez stronę we wniosku o przywrócenie terminu argumentację. Doprowadziło to, zdaniem Sądu, do trafnej konkluzji, że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Powołane we wniosku okoliczności, iż skarżący nie miał świadomości faktu wydania decyzji, gdyż została ona doręczona ojcu, który z uwagi na wiek [...] lat ma kłopoty z pamięcią a skarżący nie udzielił ojcu upoważnienia do odbioru przesyłek, nie stanowi przesłanki do przywrócenia terminu. Od strony postępowania należy bowiem oczekiwać i wymagać należytej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw i w tym też kontekście przesłanka braku winy w uchybieniu terminu nie została uprawdopodobniona.

Po pierwsze: ewentualne zaniechania domownika, który odebrał przesyłkę w trybie art. 149 O.p., polegające na nieoddaniu we właściwym czasie pisma adresatowi, obciążają tegoż adresata (por. wyroku z dnia 4 grudnia 2012r. sygn. akt I FSK 19/12, wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2012r. sygn. akt I FSK 1423/11).

Skład orzekający podziela pogląd NSA, że w świetle art. 149 O.p. z faktu pozostawania we wspólnocie domowej oraz zobowiązania się domownika do oddania pisma wynika domniemanie upoważnienia do odbioru pism. Odebranie przez pełnoletniego domownika i podjęcie się przez niego oddania pisma stwarza domniemanie, iż adresat pismo otrzymał. Jest to domniemanie wzruszalne. Artykuł 149 O.p. pozwala domniemywać skuteczność doręczenia, a nie uznać je w sposób niepodważalny za dokonane (wyrok z dnia 21 kwietnia 2015 r., II FSK 810/13 LEX nr 1774587).

Po drugie: zwrócić należy uwagę, że strona wiedziała o toczącym się wobec niej postępowaniu w przedmiocie rozliczenia podatku od towarów i usług za lipiec 2010, które zostało wszczęte z urzędu postanowieniem znak

[...] z dnia [...] r. Tym samym Skarżący stał się stroną postępowania, w związku z czym powinien liczyć się z otrzymywaniem korespondencji zawierającej urzędowe dokumenty jak również z koniecznością dokonywania czynności w tym postępowaniu, dla których przepisy przewidują określone wymogi prawne, w tym dotyczące terminów ich dokonywania i podjąć takie działania, które umożliwiłyby wypełnienie obowiązków procesowych.

Przypomnieć należy, że z akt sprawy wynika, iż w toku postępowania organ I instancji wystąpił do Poczty Polskiej o potwierdzenie faktu doręczenia przesyłki dorosłemu domownikowi, który zobowiązał się oddać przesyłkę adresatowi. Pismem z dnia [...] r. numer reklamacji: [...] Poczty Polskiej poinformowała, że "przesyłkę doręczono pod adresem na niej wskazanym w dniu [...] roku, pełnoletniemu domownikowi - p. W.C." (powinno być C.).

4.10. Odnosząc się natomiast do zarzutu braku przeprowadzenia postępowania dowodowego poprzez przesłuchanie wskazanych osób na okoliczność przekazania przesyłki skarżącemu w późniejszym terminie podkreślić należy, w zaskarżonym postanowieniu organ nie kwestionował, że wskazana przez Skarżącego sytuacja miała miejsce. Organ ten, mając natomiast na względzie art. 162 O.p., dokonał oceny wskazanych we wniosku okoliczności w kontekście uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. W konsekwencji brak było podstaw prawnych do przeprowadzenia dowodu na tę okoliczność.

4.11. Mając powyższe na uwadze Sąd, na zasadzie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.