Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 447/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 135, art. 200, art. 205 § 2, art. 269 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 128 ust 1, art. 132 ust. 1 - 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rennert Asesor sądowy WSA Robert Talaga (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi G. P. na decyzję Wojewody z dnia 25 maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w zapłacie odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasadza od Wojewody na rzecz G. P. kwotę [...]zł (słownie[...] złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 30 września 2009 r., znak [...] Starosta [...] ustalił na rzecz A. Ż. odszkodowanie w kwocie [...]zł stanowiącej należność za nieruchomość wydzieloną pod drogi, przejętą na rzecz Gminy [...], oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...], arkusz mapy [...] obręb [...], objętej księgą wieczystą KW nr [...]

Wójt Gminy [...] wniósł odwołanie od powyższej decyzji kwestionując poprawność sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego.

Decyzją z dnia 26 kwietnia 2010 r. znak [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] ustalającą na rzecz A. Ż. odszkodowanie i zobowiązującą Gminę [...] do wypłaty odszkodowania jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

Wyrokiem z dnia 16 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Po 391/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę.

Postanowieniem z 8 października 2018 r., sygn. akt [...] Sąd Okręgowy [...] odrzucił pozew A. Ż. przeciwko Gminie [...] o zapłatę [...] zł tytułem odsetek za okres od 4 lutego 2011 do dnia 5 lutego 2014 r., liczonych od kwoty [...]zł. Sąd wskazał, że "obowiązek zapłaty odszkodowania ustalonego decyzją administracyjną zachowuje administracyjny charakter, tym samym roszczenie o zapłatę odsetek w związku z opóźnieniem wypłaty odszkodowania nie ma charakteru sprawy cywilnej, a co za tym idzie droga sądowa jest niedopuszczalna".

Pismem z dnia 30 września 2019 r. A. Ż. zwrócił się do Starosty [...] o orzeczenie obowiązku zapłaty oraz o ustalenie wysokości należnych odsetek.

Pismem z dnia 20 listopada 2019 r. Starosta [...] wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia na podstawie art. 132 ust. 2 u.g.n. wysokości odsetek ustawowych za zwłokę (opóźnienie) w zapłacie odszkodowania.

Decyzją z dnia 7 stycznia 2020 r., znak [...] Starosta [...] umorzył postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie.

A. Ż. wniósł odwołanie od powyższej decyzji.

Decyzją z dnia 29 czerwca 2020 r. Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu orzeczenia organ wskazał, że A. Ż. nie ma możliwości dochodzenia odsetek za zwłokę na drodze postępowania cywilnego, ponieważ droga cywilna została wyłączona".

Postanowieniem z dnia 5 stycznia 2021 r. znak [...] Starosta [...] odmówił zawieszenia niniejszego postępowania administracyjnego z uwagi na toczące się postępowanie sądowe przed Sądem Okręgowym [...] z powództwa T. K. przeciwko A. Ż. o stwierdzenie nieważności umowy, której przedmiotem była cesja wierzytelności, uznając, że wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie nie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia wspomnianego zagadnienia przez sąd powszechny.

Decyzją z dnia 13 stycznia 2021 r. znak [...] Starosta [...] ustalił w kwocie [...]zł wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie w zapłacie odszkodowania należnego A. Ż. za nieruchomość wydzieloną pod drogi, przejętą na rzecz Gminy [...], położoną w [...], gmina [...], oznaczoną w ewidencji gruntów: obręb [...] ark. mapy [...], działka nr [...] o pow. 0,9930 ha, zapisaną w księdze wieczystej [...], zgodnie z decyzją Starosty [...] nr [...] z dnia 30 września 2009 r. od kwoty [...]zł stanowiącej wartość odszkodowania. Wójt Gminy [...] został zobowiązany do wypłaty odsetek ustawowych za opóźnienie w zapłacie odszkodowania w kwocie [...]zł na rzecz A. Ż. jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o ustaleniu wysokości odsetek stanie się ostateczna.

Pismem z dnia 14 października 2020 r. G. P. poinformowała, iż wypłata odszkodowania w wysokości [...] zł nastąpiła w dniu 5 marca 2015 r. Gmina [...] nie zapłaciła na rzecz A. Ż. żadnej kwoty tytułem odsetek za opóźnienie w zapłacie ww. odszkodowania. W toku postępowania administracyjnego organ dokonał obliczenia wysokości odsetek, ustalając, iż datą początkową naliczania odsetek jest dzień 17 listopada 2010 r. zaś datę końcową ustalił na dzień 5 marca 2015 r.

Decyzją z dnia 28 kwietnia 2021 r. Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, że wniosek A. Ż. został opatrzony jedynie komputerowym wydrukiem imienia i nazwiska, który nie jest podpisem. Tym samym, ponowne rozpatrzenie sprawy powinno było zostać poprzedzone wezwaniem wnioskodawcy do uzupełnienia wskazanego braku formalnego złożonego wniosku.

Wyrokiem z dnia 23 września 2021 r. sygn. akt I SA/Po 449/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił sprzeciw Gminy [...] od decyzji Wojewody.

Decyzją z dnia 3 lutego 2022 r., znak [...], Starosta [...] ustalił w kwocie [...]zł wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie w zapłacie odszkodowania należnego A. Ż. za nieruchomość wydzieloną pod drogi, przejętą na rzecz Gminy [...], położoną w [...], gmina [...], oznaczoną w ewidencji gruntów: obręb [...], ark. mapy [...], działka nr [...] o pow. 0,9930 ha, zapisaną w księdze wieczystej [...], zgodnie z decyzją Starosty [...] nr [...] z dnia 30 września 2009 r., wydaną na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. za okres od dnia 17 listopada 2010 r. do dnia 5 marca 2015 r., od kwoty [...]zł stanowiącej wartość odszkodowania; 2. zobowiązał Wójta Gminy [...] do wypłaty odsetek ustawowych za opóźnienie w zapłacie odszkodowania w kwocie określonej w pkt I., tj. w kwocie [...]zł na rzecz A. Ż. jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o ustaleniu wysokości odsetek stanie się ostateczna.

W uzasadnieniu organ przedstawił poczynione ustalenia faktyczne, wskazał podstawę prawną jej wydania, a także ukazał dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Gmina [...] podnosząc, iż wnosiła o zawieszenie postępowania ze względu na toczące się postępowanie sądowe przed Sądem Okręgowym [...] z powództwa T. K. przeciwko A. Ż. o stwierdzenie nieważności umowy, której przedmiotem była cesja wierzytelności. Ponieważ Starosta [...] postanowieniem z 5 stycznia 2021 r. odmówił zawieszenia postępowania. Gmina podkreśliła, że toczące się postępowanie przed Sądem Okręgowym ma bezpośredni wpływ na prowadzoną sprawę o ustalenie odszkodowania, bowiem od jego wyniku zależy ustalenie strony postępowania i ponownie wniosła o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia kwestii, kto jest stroną postępowania i komu z tych względów przysługiwało odszkodowanie.

Decyzją z dnia 25 maja 2022 roku, nr [...] Wojewoda, utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 3 lutego 2022 r. znak [...]

W uzasadnieniu organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko i odniósł się do kwestii zawieszenia postępowania administracyjnego nie dostrzegając związku pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy będącej przedmiotem rozpoznania organu, a toczącym się postępowaniem cywilnym przed Sądem Okręgowym [...] o stwierdzenie nieważności umowy cesji wierzytelności. Według niego w sprawie nie zaistniała żadna okoliczność sporna, żadne zagadnienie wstępne, które uniemożliwiałoby organowi wydanie decyzji administracyjnej. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności umowy cesji wierzytelności, nie wpływa na postępowanie organu administracyjnego, albowiem prowadzone postępowanie przed Sądem Okręgowym nie powoduje braku możliwości rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Ewentualne stwierdzenie nieważności przez Sąd Okręgowy [...] "umowy" cesji wierzytelności, umożliwi Gminie [...] próbę wyeliminowania zapadłego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego poprzez skorzystanie z jednego z trybów nadzwyczajnych zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego. Samo twierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć wpływ na losy rozpoznawanej sprawy, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania, jeżeli możliwe jest rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji.

Pismem z dnia 1 czerwca 2022 roku Gmina [...] wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Wojewody z dnia 25 maja 2022 r. utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...] z dnia 3 lutego 2022 r., ustalającą wysokość odsetek za opóźnienie w zapłacie odszkodowania na kwotę [...]zł należnego A. Ż. za nieruchomość wydzieloną pod drogi, przejętą na rzecz Gminy [...]. Strona skarżąca wskazała na:

1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 128 ust. l ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zmianami) poprzez wypłatę odszkodowania i ustalenie odsetek od opóźnienia w wypłacie odszkodowania nie na rzecz osoby wywłaszczonej a na rzecz osoby nie mającej żadnego związku z utraconą nieruchomością pod drogi;

2) przepisów postępowania, tj.145 § 1 pkt. l c p.p.s.a. w związku z art. 97 § 1 pkt.4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zmianami), co miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nie uwzględnienie wniosków Gminy o zawieszenie postępowania z uwagi na toczące się postępowanie w Sądzie Okręgowym [...] o stwierdzenie nieważności umowy cesji i ze względu na ubezwłasnowolnienie T. K..

Gmina wniosła o uchylenie decyzji całości względnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zawieszenie postępowania administracyjnego; zasądzenie kosztów postępowania od organu administracji państwowej na rzecz skarżącego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że osobą wywłaszczoną z nieruchomości był T. K., na podstawie ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego [...] z dnia 30 września 1997 r. znak [...] którą zatwierdzono projekt podziału nieruchomości i wydzielono działkę [...] o pow. 9930 m2, której własność przeszła z mocy prawa na gminę [...], pod budowę drogi. Pismem z 10 października 2007r. pełnomocnik T. K. radca zwrócił się do Starosty [...] z wnioskiem o wydanie decyzji ustalającej wysokość należnego odszkodowania za przejętą pod drogę działkę. Pismem z dnia 1 grudnia 2008 r. do Urzędu Gminy została doręczona informacja o umowie cesji zawartej pomiędzy zięciem pełnomocnika T. K. radcy prawnego A. P. - A. Ż. a T. K. o przeniesieniu wierzytelności w ten sposób, że w miejsce uprawnionego T. K. wszedł A. Ż.. Decyzją z dnia 30 września 2009 r., znak [...] Starosta [...] ustalił odszkodowanie na rzecz A. Ż. w kwocie [...]zł. T. K. podjął działania zmierzające do wzruszenia umowy cesji i niedopuszczenia do wypłaty odszkodowania na rzecz A. Ż.. Córka T. K., działając w imieniu ojca w piśmie z 14 października 2016 r. poinformowała Gminę o zamiarze podjęcia dalszych kroków zmierzających do unieważnienia cesji, przesyłając także kopię wezwanie do A. Ż. o zwrot odszkodowania. Skarżąca wskazała, że w Sądzie Okręgowym [...] toczy się postępowanie cywilne z powództwa T. K. przeciwko A. Ż. celem wykazania nieważności umowy cesji, co wynika z akt sprawy, wnosząc jednocześnie o zawieszenie postępowania. Decyzją z dnia 3 lutego 2022 r. nr [...] Starosta [...] ustalił wysokość odsetek od wypłaconego z opóźnieniem odszkodowania na kwotę [...]zł zobowiązując Wójta Gminy [...] do wypłaty odsetek w terminie 14 dni, od dnia w którym decyzja o ustaleniu wysokości odsetek stanie się ostateczna. W odwołaniu zawarty został wniosek o zawieszenie postępowania administracyjnego z uwagi na fakt, iż toczy się postępowanie sądowe sygn. akt [...] o stwierdzenie nieważności umowy cesji, tym samym wynik tego postępowania wskaże stronę postępowania, co do której od samego początku poczynając od wniosku o wypłatę odszkodowania istnieją uzasadnione wątpliwości. Ponadto w odwołaniu podniesiono fakt, iż toczy się proces sądowy o ubezwłasnowolnienie T. K.. Natomiast postanowieniem Sądu Okręgowego [...] z dnia 22 kwietnia 2022 r., sygn. akt [...] o ubezwłasnowolnieniu całkowitym T. K.. Organ I instancji powinien zawiesić postępowanie mając na uwadze art. 97 § 1 pkt. 4 w związku z art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż prawo do odszkodowania jest związane z uszczerbkiem w przysługującym konkretnej osobie na prawie własności. Przejście uprawnienia do uzyskania odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności może być dokonane wyłącznie w drodze sukcesji uniwersalnej, w drodze dziedziczenia, w wyniku której na nabywcę przechodzi ogół praw i obowiązków zbywcy, w tym prawo do uzyskania odszkodowania za wywłaszczenie. Prawo to nie wynika z faktu nabycia konkretnej nieruchomości, czy też wierzytelności, ale wstąpienia w ogół praw i obowiązków zbywcy - wywłaszczonego wierzyciela. Organ zawieszając postępowanie, winien też mieć na uwadze art. 28 w zw. z art. 6, 7, 8 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 19 stycznia 2023 roku pełnomocnik strony skarżącej wniosła i wywiodła tak jak w skardze, ale ponadto wskazała na uchwałę NSA z dnia 30 czerwca 2022 roku I OPS 1/22, z której treści wynika, że nabywca wierzytelności nie jest stroną postępowania o ustalenia odszkodowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody z dnia 25 maja 2022 roku, nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 3 lutego 2022 r. znak [...], którą 1. ustalono wysokość odsetek ustawowych w kwocie [...]zł za opóźnienie w zapłacie odszkodowania należnego A. Ż. za nieruchomość wydzieloną pod drogi, przejętą na rzecz Gminy [...], położoną w C. , gmina [...], oznaczoną w ewidencji gruntów: obręb [...], ark. mapy [...], działka nr [...] o pow. 0,9930 ha, zapisaną w księdze wieczystej [...], zgodnie z decyzją Starosty [...] nr [...] z dnia 30 września 2009 r., wydaną na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. za okres od dnia 17 listopada 2010 r. do dnia 5 marca 2015 r., od kwoty [...]zł stanowiącej wartość odszkodowania; 2. zobowiązano Wójta Gminy [...] do wypłaty odsetek ustawowych za opóźnienie w zapłacie odszkodowania w kwocie określonej w pkt I., tj. w kwocie [...]zł na rzecz A. Ż. jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o ustaleniu wysokości odsetek stanie się ostateczna.

Zgodnie z art. 128 ust 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. 2021 r., poz. 1899 ze zm., zwanej "u.g.n.") Wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. Zgodnie z art. 132 ust. 1 i 2 u.g.n. zapłata odszkodowania następuje jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu podlega wykonaniu (ust. 1), zaś do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednie przepisy Kodeksu cywilnego (ust. 2). Powyższe oznacza, że w sytuacji, gdy nastąpi zwłoka lub opóźnienie w uiszczeniu odszkodowania, znajdują zastosowanie, w sposób odpowiedni, przepisy kodeksu cywilnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, że roszczenie o odsetki za zwłokę w wypłacie odszkodowania jest roszczeniem akcesyjnym, związanym z obowiązkiem zapłaty sumy głównej - wywodząc, że w tej sytuacji, w której obowiązek zapłaty odszkodowania powstał na tle stosunku administracyjnego, to konsekwentnie również obowiązek zapłaty odsetek od tego odszkodowania zachowuje administracyjny charakter. Odesłanie do zasad kodeksu cywilnego zawarte w art. 132 ust. 2 ustawy nie powoduje zmiany charakteru prawnego roszczenia. Pozwala ono jedynie na posługiwanie się pojęciami i instrumentami zawartymi w kodeksie cywilnym na użytek rozpoznawanej sprawy. Pogląd, że roszczenie o odsetki od świadczeń administracyjnych nie ma charakteru cywilnego, lecz administracyjny został wyrażony przez Sąd Najwyższy w uchwale z 18 grudnia 1992 r. III AZP 27/92 oraz z 7 kwietnia 1993 r. III AZP 3/93, a nadto w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 marca 2006 r. I OSK 525/05. Skoro roszczenie o odsetki jest podobne do roszczenia o wypłatę odszkodowania i skoro odszkodowanie jest ustalane przez wydanie decyzji administracyjnej, to także obowiązek zapłaty odsetek od tego odszkodowania zachowuje administracyjny charakter. Tym samym w przypadku odsetek, o których mowa w art. 132 ust. 2 u.g.n. ich określenie następuje w decyzji administracyjnej. Warunkiem powstania prawa do odsetek jest zarówno istnienie długu głównego, jak i jego wymagalność. Regulują te kwestie przepisy kodeksu cywilnego w tym art. 481 § 1, mające odpowiednie zastosowanie w przypadku odszkodowań przyznawanych w drodze postępowania administracyjnego, jak stanowi art. 132 ust. 2 u.g.n., który znajduje zastosowanie wyłącznie wtedy gdy mamy do czynienia ze zwłoką lub opóźnieniem w zapłacie ustalonego odszkodowania. Odsetki za czas opóźnienia należą się poczynając od dnia wymagalności długu, tj. z chwilą nadejścia terminu do spełnienia świadczenia, który wyznacza końcowy moment do którego dłużnik nie popada w opóźnienie (por. uchwała SN z dnia 26 stycznia 2005 r., sygn. III CZP 42/04, wyrok SA w Lublinie z dnia 14 lutego 2013 r., sygn. akt III APa 12/12; wyrok NSA z dnia 7 maja 2002 r., sygn. akt I SA 2378/00; wyrok SN z 5 kwietnia 1991 r., sygn. akt III CZP 21/91; W. Popiołek (:) Kodeks cywilny. Tom I. Komentarz do art. 450-1088, pod red. K. Pietrzykowskiego, Warszawa 2009, s. 65-74). W sprawie o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość, rozstrzyganej w drodze administracyjnej w oparciu o przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami o wymagalności odszkodowania można mówić wówczas gdy w obrocie prawnym funkcjonuje wykonalna decyzja administracyjna ustalająca wysokość odszkodowania i upłynął termin na dokonanie zapłaty tego odszkodowania.

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie należy uwzględnić, że decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego [...] z dnia 30 września 1997 r. znak [...] na wniosek T. K. zatwierdzono projekt podziału nieruchomości położonych w miejscowości C. w gminie [...], mapa [...] działka nr [...] o pow. 121401 m2 i wydzielono z opisanej nieruchomości m.in. działkę [...] o pow. 9930 m2, której własność przeszła z mocy prawa na gminę [...], pod budowę drogi. W rozpoznawanej sprawie również T. K. pismem z 10 października 2007 r. zwrócił się do Starosty [...] z wnioskiem o wydanie decyzji ustalającej wysokość należnego odszkodowania za przejętą pod drogę działkę. Natomiast dnia 27 listopada 2008 roku została zawarta umowa cesji (przelewu) wierzytelności z tytułu przedmiotowego odszkodowania jakie przysługiwało T. K. z tytułu wywłaszczenia nieruchomości w ten sposób, że w jego miejsce wszedł A. Ż.. T. K. podjął działania zmierzające do wzruszenia umowy cesji i niedopuszczenia do wypłaty odszkodowania na rzecz A. Ż.. W tych okolicznościach Gmina [...], złożyła do depozytu sądowego kwotę odszkodowania ustaloną decyzją Starosty [...] z dnia 30 września 2009 r. znak [...], która ostatecznie została zwrócona na wniosek Gminy i wypłata odszkodowania na rzecz A. Ż. nastąpiła w dniu 5 marca 2015 roku. Dopiero w takich okolicznościach A. Ż. pismem z dnia 30 września 2019 roku zwrócił się o ustalenie kwoty odsetek ustawowych za zwłokę (opóźnienie) w zapłacie odszkodowania. Decyzją z dnia 25 maja 2022 r. nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 3 lutego 2022r. Nr [...] ustalającą wysokość odsetek w kwocie [...]zł za opóźnienie w zapłacie odszkodowania należnego A. Ż. za nieruchomość wydzieloną pod drogi w [...].

W ocenie Sądu kluczowa dla rozpoznania sprawy jest kwestia ustalenia kręgu podmiotów uprawnionych do wszczęcia i udziału w postępowaniu o ustalenie odsetek za opóźnienie w zapłacie odsetek ustawowych za opóźnienie w zapłacie odszkodowania z tytułu przejęcia z mocy prawa przez Gminę [...] własności działek gruntu wydzielonych pod drogę publiczną. Spór w sprawie dotyczy w istocie oceny czy A. Ż. może wywodzić interes prawny z umowy określonej w art. 509 k.c., do skutecznego zainicjowania postępowania administracyjnego o ustalenie i wypłatę takiego odsetek za opóźnienie w zapłacie odszkodowania.

W rozpoznawanym przypadku w pierwszej kolejności należy odnieść się do wniosku Gminy [...] o zawieszenie postępowania ze względu na toczące się postępowanie sądowe przed Sądem Okręgowym [...] z powództwa T. K. przeciwko A. Ż. o stwierdzenie nieważności umowy, której przedmiotem była cesja wierzytelności. Stosownie do treści art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej obligatoryjnie zawieszą postępowanie administracyjne, jeżeli rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy zależy od rozstrzygnięcia innego zagadnienia mającego charakter wstępny - przez inny organ lub sąd. Konieczne jest przy tym istnienie bezpośredniej zależności pomiędzy uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. W tym względzie organ odwoławczy zasadnie uznał, że postępowanie cywilnym przed Sądem Okręgowym [...] o stwierdzenie nieważności umowy cesji wierzytelności nie uzależnia bezpośrednio rozstrzygnięcia sprawy będącej przedmiotem rozpoznania organu, a stanowi jedynie stan hipotetyczny który może umożliwić wyeliminowanie zapadłego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego poprzez skorzystanie z jednego z trybów nadzwyczajnych zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego.

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie konieczne było natomiast uwzględnienie, że kwestia przysługiwania cesjonariuszowi uprawnienia do żądania odszkodowania za odjęcie prawa własności za działki gruntu przejęte z mocy prawa pod drogi publiczne została przesądzona w uchwale siedmiu sędziów NSA z dnia 30 czerwca 2022 r., sygn. akt I OPS 1/22, która zapadła na kanwie sprawy odszkodowawczej i odnoszących się do tej problematyki unormowań ustawy o gospodarce nieruchomościami. W samej uchwale wskazano, że z samej umowy przelewu, ujętej w art. 509 k.c., której przedmiotem jest wierzytelność odszkodowawcza za odjęcie prawa własności nieruchomości w wyniku zdarzenia lub aktu ze sfery prawa publicznego, nabywcy tej wierzytelności w sprawie o ustalenie odszkodowania, o którym mowa w art. 128 ust. 1 u.g.n., nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. NSA zaznaczył, że źródłem interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a., jest norma prawa powszechnie obowiązującego, a nie skutki czynności prawnej dokonanej przez podmiot prawa cywilnego. Co to oznacza, że jedynie bezpośredni związek interesu indywidualnego z takimi normami pozwala kwalifikować go jako interes prawny. Znamiona (cechy) interesu prawnego, ogniskujące się w istocie w cesze jego bezpośredniości, uzasadniają wniosek, że skutki czynności prawnej dokonanej przez podmioty prawa cywilnego samoistnie nie stanowią źródła interesu prawnego w przestrzeni prawa administracyjnego. Jak wskazuje NSA w powołanej uchwale, jeśli ustawodawca widzi potrzebę ścisłego związania w przestrzeni prawa administracyjnego sytuacji prawnej określonego podmiotu z aktami i czynnościami z zakresu prawa cywilnego, to ustanawia odrębną normę prawną, w której treści bezpośrednio nawiązuje do tych aktów lub czynności. Powołana uchwała jest uchwałą konkretną, o której mowa w art. 15 § 1 p.p.s.a., a mianowicie uchwałą zawierającą rozstrzygniecie zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej. Konkretny charakter uchwały NSA sprawia, że uchwała składu siedmiu sędziów NSA ma tzw. ogólną moc wiążącą, wynikającą z art. 269 § 1 p.p.s.a. Ostatni wymieniony przepis nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć innej sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale powiększonego składu NSA. Skład, który nie podziela wspomnianego stanowiska, może jedynie ponownie przedstawić dane zagadnienie odpowiedniemu składowi powiększonemu. Dopóki więc nie nastąpi zmiana tego stanowiska, w trybie art. 269 p.p.s.a., dopóty sądy administracyjne powinny je respektować. Konsekwencją tego jest więc faktyczne związanie uchwałą abstrakcyjną nie tylko sądów, ale również pozostałych uczestników postępowania przed sądami administracyjnymi (por. B. Dauter, Uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego [w:] Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2012, LEX/el i powołane tam piśmiennictwo).

Stanowisko wyrażone w powolnej uchwale tutejszy Sąd w całości podziela. W efekcie roszczenie o zapłatę odszkodowania za grunt przejęty przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego na podstawie art. 98 ust. 1 u.g.n. przysługuje wyłącznie właścicielowi (użytkownikowi wieczystemu) lub jego spadkobiercom. Z żądaniem ustalenia wysokości odszkodowania nie może wystąpić do organu cesjonariusz, który nabył to uprawnienie od właściciela (użytkownika wieczystego) na podstawie umowy cesji. W tym przypadku bezspornym jest brak normy prawnej, która bezpośrednio nawiązuje do umowy przelewu jako źródła legitymacji do żądania ustalenia odsetek od odszkodowania za odjęcie prawa własności nieruchomości wydzielonych pod drogę publiczną. W ocenie Sądu powyższa uchwała ma również zastosowanie w odniesieniu do naliczenia odsetek z tytułu opóźnienia w wypłacie ustalonego odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości. W związku z powyższym należało przyjąć, że stronie ubiegającej się o wypłacenie odsetek od nieterminowo wypłaconego odszkodowania nie przysługuje wnioskowane żądanie, gdyż nie znajduje odpowiedniego oparcia w u.g.n., tj. normach prawa materialnego, a tym samym nie ma ona interesu prawnego i zarazem przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Stronami takiego postępowania administracyjnego powinni być wywłaszczeni właściciele nieruchomości, a nie cesjonariusze wierzytelności odszkodowawczej z tytułu wywłaszczenia nieruchomości.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że Wojewoda nie uwzględniając powyższego poglądu przedwcześnie zastosował w sprawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., uznając A. Ż. za osobę uprawnioną do otrzymania odsetek za opóźnienie w zapłacie odszkodowania należnego na nieruchomość wydzieloną pod drogi przejęta na rzecz Gminy [...] skoro był on nabywcą wierzytelności na podstawie umowy ujętej w art. 509 k.c. (cesji wierzytelności). Z tego względu za zasadne należało uznać sformułowane w skardze zarzuty naruszenia przez organ odwoławczy art. 128 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 509 k.c. oraz naruszenia art. 28 k.p.a.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) orzekł jak w pkt 1 sentencji. W zakresie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 tej ustawy, zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę [...]zł, na którą składa się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie [...]zł, wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości [...] zł.