Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 3959/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 34 § 1a
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Jerzy Płusa (sprawozdawca), Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak, Sędzia WSA (del.) Cezary Koziński, Protokolant Aleksandra Kramek, po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SA/Kr 476/14 w sprawie ze skarg R. P. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 20 stycznia 2014 r. nr [...], [...], [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SA/Kr 476/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu sprawy ze skarg R.P. (dalej jako "Skarżący"), uchylił postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 20 stycznia 2014 r. oraz poprzedzające je postanowienia Dyrektora Izby Celnej w K. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym.

Przedstawiając w uzasadnieniu wyroku stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że Dyrektor Izby Celnej prowadził wobec Skarżącego postępowania egzekucyjne na podstawie trzech tytułów wykonawczych obejmujących należności w podatku akcyzowym. Pismem z dnia 12 października 2013 r. Skarżący zgłosił zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, wnosząc równocześnie o umorzenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie czynności dokonanych w oparciu o wystawione tytuły wykonawcze oraz wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zgłoszonych zarzutów.

Dyrektor Izby Celnej postanowieniami z dnia 18 listopada 2013 r. stwierdził niedopuszczalność zgłoszonych zarzutów co do zasadności naliczania i pobierania przez organ podatkowy odsetek od zaległości podatkowej (art. 34 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Dz. U. z 2012 r. poz. 1015, z późn. zm. - powoływanej dalej jako "u.p.e.a.") oraz oddalił zarzut niespełnienia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. przez owe tytuły wykonawcze (art. 34 § 4 u.p.e.a.). Organ egzekucyjny przyjął bowiem, że kwestionowanie zasadności pobierania odsetek od zaległości objętych tymi tytułami wykonawczymi, wykracza poza określone w art. 33 u.p.e.a. przyczyny mogące stanowić podstawę zarzutów, a wniesienie zarzutów z innych powodów niż wskazane w tym przepisie, skutkuje uznaniem niedopuszczalności zgłoszonych zarzutów. Zaznaczył, że art. 33 u.p.e.a. przewiduje zamknięty katalog okoliczności, które mogą stanowić podstawę zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym. Wyjaśnił również, że należności objęte tytułami wykonawczymi w świetle art. 51 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.), stanowią zaległość podatkową, a od zaległości podatkowej - zgodnie z art. 53 § 1, § 3 i § 4 tej ustawy, odsetki nalicza sam podatnik od dnia następującego po dniu upływu płatności podatku. Organ zwrócił uwagę, że niezależnie od powołanych przepisów prawa podatkowego, informację o tym fakcie zawierała decyzja będąca podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. Generalnie kwestie te, zdaniem Dyrektora Izby Celnej, winny być podnoszone i rozpatrywane w postępowaniu odwoławczym od decyzji wymiarowej. Skarżący ma także możliwość podniesienia ich w postępowaniu administracyjnosądowym. Z tego powodu organ ten uznał, że zgłaszanie ich w formie zarzutu celem zaskarżenia merytorycznego rozstrzygnięcia zawartego w decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest niedopuszczalne.

Wskazanymi na wstępie postanowieniami Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienia Dyrektora Izby Celnej. Uzasadniając je zaznaczył, że art. 34 § 1a u.p.e.a. uniemożliwia organowi egzekucyjnemu merytoryczne badanie zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli kwestia ta była lub jest przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. Zaistnienie zatem takiej sytuacji obliguje organ egzekucyjny do wydania postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Następnie Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że wobec faktu, iż sporne w niniejszej sprawie tytuły wykonawcze wydane zostały na podstawie decyzji wymiarowej, zawierającej informacje o obowiązku naliczania odsetek za zwłokę na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej, organ egzekucyjny zasadnie stwierdził niedopuszczalność zgłoszonego zarzutu. Kwestie odsetek od zaległości podatkowych winny być rozpatrywane i podnoszone w postępowaniu odwoławczym od tej decyzji.

Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że skoro Skarżący neguje naliczenie odsetek za zwłokę, poprzez zakwestionowanie okoliczności związanych z powstaniem samego zobowiązania w podatku akcyzowym, to tym samym spełniona zostaje przesłanka, o której mowa w art. 34 § 1a u.p.e.a. Nie na etapie postępowania egzekucyjnego, a prowadzonego wcześniej postępowania podatkowego, wskazanym jest bowiem zgłaszanie wszelkich zastrzeżeń dotyczących sposobu powstania i wymagalności obowiązku ujętego w tytule wykonawczym.

W dalszej kolejności Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że Skarżący jest niekonsekwentny w formułowaniu zarzutów. Najpierw kwestionuje odsetki z uwagi na sposób powstania zobowiązania, następnie w zażaleniu zmienia sposób formułowania zarzutu, kwestionując sposób liczenia odsetek już po wydaniu decyzji wymiarowej. Dyrektor Izby Skarbowej zastrzegł w tym miejscu, że granice rozpoznania zażalenia zakreśla wyłącznie treść zarzutu złożonego w ustawowym terminie do jego wniesienia.

W skierowanej do Sądu skardze, Skarżący zarzucił zaskarżonym postanowieniom naruszenie art. 34 § 1a u.p.e.a. w świetle art. 21 § 3 i art. 53 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 34 § 4 w zw. z art. 33 pkt 10 i art. 27 § 1 pkt 11 u.p.e.a., w świetle art. 33 pkt 8 w zw. z art. 7 § 2 in fine u.p.e.a.

Sąd pierwszej instancji uzasadniając wydane rozstrzygnięcie wskazał na wstępie, że w praktycznie identycznych sprawach Skarżącego zawisłych przed tutejszym sądem, zapadały odmienne wyroki. Różnice poglądów dotyczyły stwierdzenia niedopuszczalności zarzutu egzekucyjnego w zakresie naliczania odsetek. Sąd orzekający w niniejszej sprawie opowiedział się za stanowiskiem, zgodnie z którym przewidziana przez ustawodawcę możliwość wydania postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu w trybie art. 34 §1a u.p.e.a., została wyraźnie ograniczona do sytuacji, gdy zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia. Dodał, że postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu na podstawie art. 34 § 1a u.p.e.a. nie mogą być wydane w sytuacjach innych niż enumeratywnie wymienione w tym przepisie.

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie zarzuty Skarżącego co do naliczania odsetek, nie były i nie mogły być przedmiotem rozpatrzenia w postępowaniu wymiarowym, a wysokość odsetek nie została ustalona lub określona w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia (w decyzji wymiarowej nie określano wysokości odsetek). Sąd przyjął zatem, że wierzyciel nie był uprawniony do wydania postanowień o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu.

Następnie Sąd wyjaśnił, że organ podatkowy w decyzjach wymiarowych w ogóle nie oblicza odsetek. Brak określenia w tych decyzjach wysokości odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych jest więc nie tylko kwestią praktyki, ale i obowiązujących przepisów. Sąd zwrócił uwagę, że w rezultacie, w zależności od konkretnego stanu faktycznego, wysokość odsetek może zostać określona, np. w tytule wykonawczym, w decyzji o zabezpieczeniu wydawanej w trybie art. 33 § 4 pkt 2 Ordynacji podatkowej, w postanowieniu o zaliczeniu nadpłaty wydanym w trybie art. 76a Ordynacji podatkowej. Przy czym w dwóch ostatnich przypadkach podatnikowi przysługuje środek zaskarżenia, co wyraźnie wynika z odpowiednich przepisów procesowych. Wobec powyższego Sąd doszedł do wniosku, że jedyną drogą obrony Skarżącego, co do istnienia zobowiązania z tytułu odsetek, wykazanego w tytule wykonawczym, są zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, zgłoszone w trybie art. 33 pkt 1 u.p.e.a.

Zdaniem Sądu, a wbrew argumentom organów, Skarżący konsekwentnie obstawał, że działał w zaufaniu do praktyki organów, a więc odsetki nie powinny być naliczane. Wynika to wyraźnie ze sformułowanych zarzutów, jak i ich uzasadnienia. Sąd podkreślił przy tym, że w istocie stawiając taki zarzut Skarżący żądał od organów ustaleń merytorycznych polegających na sprawdzeniu, czy w latach 2008-2010 funkcjonariusze celni interpretowali przepisy o podatku akcyzowym w sposób analogiczny do tego w jaki czynił to on, i czy ten fakt uzasadniał domaganie się uznania, że nie powstał obowiązek w zakresie zapłaty odsetek za zwłokę. Jednakże Sąd zauważył, że orzekając o niedopuszczalności wniesionego zarzutu organy obu instancji uchyliły się od obowiązku badania tych okoliczności, ani też nie stwierdziły, że nawet gdyby przyjąć, iż takie okoliczności miały miejsce, to brak stosownych przepisów uniemożliwiał odstąpienie od naliczania odsetek.

Sąd zaznaczył, że uznając wniesione zarzuty za niedopuszczalne, organy obu instancji ograniczyły w praktyce Skarżącemu konstytucyjne prawo do sądu, a także prawo do skargi konstytucyjnej. Nadmienił, że wynikające z wniesionych zarzutów zagadnienie skutków (dla naliczania odsetek za zwłokę) zmiany powszechnej praktyki organów ze skutkiem wstecznym, w ogóle nie było przedmiotem merytorycznego rozstrzygnięcia, co w konsekwencji uniemożliwiło rozstrzyganie w tym zakresie zarówno przez sąd administracyjny, jak i ewentualnie przez Trybunał Konstytucyjny.

Sąd zwrócił również uwagę, że Skarżący prawidłowo, co do zasady, powołał we wniesionych zarzutach egzekucyjnych art. 33 pkt 1 u.p.e.a. - w odniesieniu do nieistnienia obowiązku określonego w tytule wykonawczym w zakresie odsetek od zaległości podatkowej. W ocenie Sądu, uznanie, że zarzut egzekucyjny został przez Skarżącego sformułowany w sposób nieprawidłowy (wskazując art. 33 pkt 1 zamiast art. 33 pkt 10 u.p.e.a.) byłoby nieproporcjonalnym rygoryzmem ograniczającym prawo do sądu.

Nie były natomiast zasadne argumenty Skarżącego w części dotyczącej błędnego wypełnienia tytułu wykonawczego, poprzez wskazanie wszystkich środków egzekucyjnych.

W skardze kasacyjnej Dyrektor Izby Skarbowej, działając przez swojego pełnomocnika, zaskarżył wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 33 pkt 1 i 2, art. 34 § 1a i art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., w zw. z art. 151 P.p.s.a., poprzez dokonanie nieprawidłowej kontroli przepisów zastosowanych przez organ podatkowy, a polegającej na uznaniu, że organ podatkowy winien był w niniejszej sprawie rozpatrzyć zarzut dotyczący naliczania odsetek, których wysokość została określona po raz pierwszy w tytule wykonawczym i wydać odpowiednie postanowienie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem gdyby Sąd dokonał prawidłowej kontroli to musiałby uznać, że po upływie terminu do wniesienia zarzutów nie można - jak to uczynił Skarżący - uzupełnić zarzutów zgłoszonych w terminie, powołując nowe ich podstawy i w konsekwencji skargę oddalić stosownie do art. 151 P.p.s.a.

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z ar. 33 pkt 1 i 2, w zw. z art. 3 § 1 u.p.e.a., w zw. z art. 151 P.p.s.a., poprzez dokonanie nieprawidłowej kontroli przepisów zastosowanych przez organ podatkowy, a polegającej na uznaniu, iż organ podatkowy winien był w niniejszej sprawie rozpatrzyć zarzut dotyczący naliczania odsetek zgłoszony w oparciu o art. 33 pkt 1 i 2 u.p.e.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem gdyby Sąd dokonał prawidłowej kontroli, to musiałby uznać, że odsetki za zwłokę od należności podatkowych nie mieszczą się w pojęciu obowiązku podlegającego egzekucji, o którym mowa w art. 3 § 1 u.p.e.a., a są jedynie konsekwencją niezrealizowania tego obowiązku w terminie, a zatem zarzut nieistnienia obowiązku, czy jego wymagalności, o którym mowa w art. 33 pkt 1 i 2 u.p.e.a. w ogóle nie mógł odnosić się do odsetek za zwłokę i w konsekwencji skargę oddalić stosownie do art. 151 P.p.s.a.;

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 141 § 4 i art. 153 P.p.s.a., poprzez sporządzenie wadliwego uzasadnienia w części zawierającej wskazanie co do dalszego postępowania, polegające na wskazaniu przez Sąd, aby organy podatkowe rozpatrując sprawę ponownie, uwzględniły zalecenia oraz wykładnię przepisów zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem w przypadku, gdyby Sąd nie naruszył art. 141 § 4 i art. 153 P.p.s.a., uzasadnienie orzeczenia byłoby prawidłowe, a zalecenia co do ponownego rozpoznania sprawy byłyby zbędne.

Na tej podstawie Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarżący wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej jako pozbawionej usprawiedliwionych podstaw oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna jest niezasadna.

Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest wskazanymi w niej podstawami. Wymaga to zatem prawidłowego ich określenia w samej skardze, a więc konieczność precyzyjnego wskazania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem autora skargi kasacyjnej, sąd uchybił.

Wymogiem dla skargi kasacyjnej jest nie tylko przytoczenie podstaw kasacyjnych, ale także ich uzasadnienie, co wynika z art. 176 P.p.s.a. Obok wskazania naruszonych przepisów, poprzez podanie ich konkretnych jednostek redakcyjnych, niezbędne jest więc wyjaśnienie, na czym naruszenie to polegało oraz w przypadku podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. wykazanie, iż mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd kasacyjny będąc związany granicami skargi kasacyjnej nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów i wychodzenia poza ramy, które zostały nakreślone w skardze kasacyjnej.

Poczynienie powyższych uwag było niezbędne, mając na uwadze treść przytoczonych w rozpoznawanej skardze kasacyjnej podstaw kasacyjnych, co z kolei rzutuje w bezpośredni sposób na możliwość i zakres dokonania merytorycznej oceny zaskarżonego wyroku w ramach sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny kontroli instancyjnej.

Przed przystąpieniem do oceny sformułowanych w tej skardze kasacyjnej zarzutów należy jeszcze zwrócić uwagę, że Sąd pierwszej instancji uchylając zaskarżone postanowienia oraz postanowienia je poprzedzające zakwestionował prawidłowość tej części zawartego w tych postanowieniach rozstrzygnięcia, w której uznano na podstawie art. 34 § 1a u.p.e.a. za niedopuszczalny wniesiony przez Skarżącego w ramach postępowania egzekucyjnego zarzut dotyczący zasadności naliczania odsetek od zaległości podatkowych z tytułu podatku akcyzowego. Taka była więc istota rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji.

Powyższy przepis stanowi, iż jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokości ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu.

Jak sam podkreślił to w swoich postanowieniach Dyrektor Izby Skarbowej i z czym należy się w pełni zgodzić, uregulowanie to ma na celu wyeliminowanie sytuacji, w której kwestia mogąca być podstawą do sformułowania zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, byłaby rozstrzygana w tym postępowaniu, pomimo że została już lub zostanie rozstrzygnięta w ramach innego, wskazanego w tym przepisie postępowania. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2010 r. sygn. akt II FSK 2007/09 wskazano, że przepis ten, tj. art. 34 § 1a u.p.e.a. niejako pozbawia organ egzekucyjny możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli kwestia ta była już przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku.

Choć jest to oczywiste, trzeba podkreślić, że uznanie zarzutu za niedopuszczalny na podstawie art. 34 § 1a u.p.e.a. może nastąpić tylko w przypadkach w tym przepisie określonych. Zwrócił na to również uwagę Sąd pierwszej instancji wskazując, że postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu na podstawie art. 34 § 1a nie można wydać w sytuacjach innych niż enumeratywnie wymienione w tym przepisie.

W związku z powyższym należałoby oczekiwać, że w skardze kasacyjnej zmierzającej do podważenia stanowiska Sądu pierwszej instancji, na którym oparte było wydane przez ten Sąd rozstrzygnięcie, sformułowane zostaną przede wszystkim zarzuty, wraz ze stosownym ich uzasadnieniem, które nawiązywać będą do treści powyższego przepisu i w których podjęta zostanie próba wykazania zaistnienia przesłanek w nim określonych.

Wprawdzie przepis ten, tj. art. 34 § 1a u.p.e.a. wymieniony został w pierwszym zarzucie skargi kasacyjnej wśród 7 przepisów tam wskazanych, to jednak zarówno zawarty w petitum tej skargi opis sposobu naruszenia tych przepisów, jak też uzasadnienie tego zarzutu w najmniejszym stopniu do treści tego przepisu nie nawiązują.

Z kolei w drugim zarzucie skargi kasacyjnej przepisu tego już nie wymieniono. Nie wykazuje również żadnego zawiązku z jego treścią podany w petitum tej skargi opis sposobu naruszenia wskazanych w tym zarzucie przepisów, niemniej w uzasadnieniu do tego zarzutu znalazło się kilka zdań (str. 7 uzasadnienia), które chociaż przepisu tego wprost nie wymieniają, to jak można wnosić z ich treści, do niego nawiązują. Zawarta tam argumentacja, zasadniczo rzecz biorąc, nie wykracza jednakże ponad to, co organy podnosiły w uzasadnieniu wydanych postanowień podkreślając zwłaszcza istnienie ścisłego związku pomiędzy określoną w decyzji wymiarowej kwotą główną zobowiązania, a stanowiącymi jej pochodną odsetkami od tej kwoty w przypadku jej nieuiszczenia w terminie. Na tej podstawie wskazywały, iż kwestie dotyczące odsetek powinny być podnoszone i rozpatrywane w postępowaniu odwoławczym.

Natomiast w skardze kasacyjnej Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził w tym zakresie m.in., że "brak w decyzji wymiarowej wyraźnego wyrzeczenia w przedmiocie odsetek nie oznacza, że nie stanowią one elementu rozstrzygnięcia. Skoro bowiem obowiązek zapłaty odsetek wynika z mocy ustawy, to nierozerwalnie wiąże się z decyzją wymiarową, będąc jej integralną częścią."

Odnosząc się do tej argumentacji należy uznać ją za niezasadną. Rację ma natomiast w tym zakresie Sąd pierwszej instancji, który wskazał, że zarzuty Skarżącego co do naliczania odsetek nie były i nie mogły być przedmiotem rozpatrzenia w postępowaniu wymiarowym, a wysokość odsetek nie została ustalona lub określona w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia (w decyzji nie określono wysokości odsetek).

Stwierdzić należy, że nie mogą stanowić również podstawy prawnej do prowadzenia postępowania, o którym mowa w art. 34 § 1a u.p.e.a., wskazane po raz pierwszy dopiero w skardze kasacyjnej przepisy dotyczące nadpłaty, tj. art. 72 § 2 i art. 76 Ordynacji podatkowej.

Nie było zatem w rozpoznawanej sprawie podstaw do zastosowania art. 34 § 1a u.p.e.a. w odniesieniu do podniesionego przez Skarżącego w ramach postępowania egzekucyjnego zarzutu dotyczącego zasadności naliczania odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych z tytułu podatku akcyzowego.

W tym miejscu należy wskazać, iż Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie znany jest fakt, że na tle stosowania art. 34 § 1a u.p.e.a. w szeregu analogicznych spraw dotyczących tego samego skarżącego doszło do istotnej rozbieżności w orzecznictwie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Znane są również składowi orzekającemu wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 2016 r. (sygn. akt: II FSK 1664/14, II FSK 1279/14, II FSK 1280/14, II FSK 1551/14, II FSK 1663/14, II FSK 1782/14, II FSK 2157/14, II FSK 2158/14, II FSK 2159/14) oraz z dnia 17 listopada 2016 r. (sygn. akt: II FSK 3196/14, II FSK 3298/14, II FSK 3299/14, II FSK 3590/14), w których w zależności od kierunku rozstrzygnięcia zawartego w danym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalano skargi kasacyjne wniesione przez Skarżącego oraz uwzględniano skargi kasacyjne wniesione przez Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie.

Chociaż w wyrokach tych ostatecznie przyznano rację organom przyjmując, iż dokonane przez nie naruszenia prawa procesowego nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, z czym Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie się nie zgadza, to jednak w wyrokach tych jednolicie stwierdzono, że organy te uznając za niedopuszczalny zarzut Skarżącego dotyczący odsetek naruszyły art. 34 § 1a u.p.e.a.

W reprezentatywnym dla tej grupy orzeczeń wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 2016 r. sygn. akt II FSK 1664/14, w którym w analogicznym stanie faktycznym i prawnym oddalona została skarga kasacyjna Skarżącego, Sąd ten odnosząc się do tożsamego problemu, tj. co do podstaw zastosowania w tej sprawie art. 34 § 1a u.p.e.a. stwierdził, co następuje.

"Nieprawidłowe jest więc stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w sprawie wystąpiły przesłanki wymienione w art. 34 § 1a u.p.e.a. pozwalające na uznanie zgłoszonego zarzutu za niedopuszczalny. Zarzut zobowiązanego dotyczący zasadności naliczania odsetek ani nie był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym, ani też zobowiązany nie kwestionował wymagalności należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia. Zarzut Skarżącego co do naliczania odsetek nie był i nie mógł być przedmiotem rozpatrzenia w postępowaniu wymiarowym, a wysokość odsetek nie została ustalona ani określona w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia (w decyzji wymiarowej nie określano wysokości odsetek). Wskazać należy, że istota powołanych wyżej uregulowań prawnych sprowadza się do tego, aby nie toczyły się dwa tożsame postępowania, gdyż mogłoby w takiej sytuacji teoretycznie dojść do wydania dwóch rozstrzygnięć dotyczących tej samej kwestii i tego samego podmiotu. Taka sytuacja na gruncie zarówno prawa cywilnego, jak i administracyjnego jest niedopuszczalna. Kierując się tymi uregulowaniami prawnymi Dyrektor Izby Celnej nie mógł więc wydać postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu na podstawie art. 34 § 1a u.p.e.a."

Jak więc z powyższego wynika, w analizowanej kwestii istnieje pełna zbieżność pomiędzy stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w niniejszej sprawie a stanowiskiem tego Sądu zaprezentowanym w powołanych wyżej wyrokach z dnia 3 czerwca 2016 r. i 17 listopada 2016 r. Dotyczy to naruszenia przez organy art. 34 § 1a u.p.e.a., co w niniejszej sprawie stwierdził również Sąd pierwszej instancji uznając, że z omówionych względów, nie było podstaw do zastosowania tego przepisu.

Powracając zaś do pierwszego zarzutu skargi kasacyjnej w pozostałym jego zakresie oraz mając na względzie wypowiedź Sądu pierwszej instancji zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, zarzut ten uznać należy za bezzasadny. Ponadto dotyczy on zupełnie marginalnej kwestii niezwiązanej z istotą rozstrzygnięcia Sądu.

Dla ścisłości należy jeszcze odnotować, że Skarżący zgłaszając zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, w których kwestionował, m.in. zasadność naliczenia odsetek od zaległości podatkowych z tytułu podatku akcyzowego, w swoim piśmie złożonym w terminie otwartym do wniesienia tych zarzutów powołał się w tym zakresie na art. 33 pkt 1 i 2 oraz ewentualnie pkt 6 u.p.e.a. Sąd pierwszej instancji w swoich rozważaniach dotyczących określonych w art. 33 u.p.e.a. podstaw do wniesienia zarzutów stwierdził, że "(...) jedyną drogą obrony zobowiązanego co do istnienia zobowiązania tytułu odsetek (a tak było w niniejszej sprawie) - są zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym i to zgłoszone w trybie art. 33 pkt 1 u.p.e.a.

W świetle powyższego nie jest wiadome, na czym miałoby polegać uchybienie Sądu polegające na tym, iż nie dostrzegł on, że Skarżący w zażaleniu rozszerzył zarzuty.

Natomiast odrębną kwestię stanowi to, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, uwzględniając istotę i zakres sporu, zbędne były na tym jej etapie te wszystkie rozważania Sądu, które dotyczyły sposobu wykładni zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w świetle zasady proporcjonalności.

Jeszcze raz należy więc przypomnieć, że Sąd pierwszej instancji uchylając zaskarżone postanowienia oraz postanowienia je poprzedzające zakwestionował prawidłowość tej części zawartego w tych postanowieniach rozstrzygnięcia, która polegała na uznaniu na podstawie art. 34 § 1a u.p.e.a. za niedopuszczalny wniesionego przez Skarżącego w ramach postępowania egzekucyjnego zarzutu dotyczącego zasadności naliczania odsetek od zaległości podatkowych z tytułu podatku akcyzowego. Przypomnieć ponadto raz jeszcze należy, że uznanie zarzutu za niedopuszczalny na podstawie art. 34 § 1a u.p.e.a. może nastąpić tylko w przypadkach w tym przepisie wskazanych. Natomiast zastosowanie art. 34 § 1a u.p.e.a. pozbawia organ egzekucyjny możliwości merytorycznego badania zarzutu, gdyż oba rozstrzygnięcia są rozłączne w tym sensie, iż albo uznaje się niedopuszczalność zarzutu z przyczyn formalnych, określonych w art. 34 § 1a u.p.e.a., albo też uznając jego dopuszczalność przystępuje się do oceny jego zasadności.

Skoro więc Sąd zanegował rozstrzygnięcie organów polegające na uznaniu na podstawie art. 34 § 1a u.p.e.a. zarzutu dotyczącego odsetek za niedopuszczalny, to nie powinien jednocześnie czynić żadnych przesądzeń co do charakteru i podstaw zgłoszonych zarzutów, zanim nie wypowiedzą się w tym zakresie same organy, które uznając ten zarzut za niedopuszczalny dotychczas nie poddały go merytorycznej ocenie w świetle podstaw z art. 33 u.p.e.a.

W pewnym stopniu analogiczne uwagi należy odnieść również do drugiego zarzutu skargi kasacyjnej, nawiązującego do art. 33 pkt 1 i 2 u.p.e.a. i opartego na twierdzeniu, że odsetki nie mieszczą się w pojęciu "obowiązku podlegającego egzekucji". Zarzut ten nie wiąże się bowiem bezpośrednio z treścią art. 34 § 1a u.p.e.a. W tym jednak przypadku w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji zajął stanowisko, które jak należy przyjąć kwestionowane jest w skardze kasacyjnej poprzez sformułowanie tego zarzutu, iż drogą obrony zobowiązanego co do istnienia zobowiązania z tytułu odsetek powinny być zarzuty postępowaniu egzekucyjnym zgłoszone w trybie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. Dla ścisłości należy ponadto odnotować, że Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku o pkt 2 z art. 33 u.p.e.a. w ogóle nie wspominał. Twierdzenie skargi kasacyjnej, że odsetki nie mieszczą się w pojęciu "obowiązku podlegającego egzekucji" jest błędne, co wynika choćby z treści art. 2 § 1 pkt 8 lit. f) i i) u.p.e.a. W myśl tego przepisu, egzekucji administracyjnej podlega, m.in. obowiązek w zakresie należności pieniężnych z tytułu podatku akcyzowego oraz odsetek od tych należności.

Pogląd, że obowiązek podlegający egzekucji, o którym mowa, m.in. w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., w przypadku egzekucji pieniężnej, obejmuje nie tylko należność główną, ale i uboczną, którą są odsetki, wprawdzie wywiedziony z przepisów dotyczących umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 u.p.e.a.) zaprezentowany także został w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2014 r. sygn. akt II FSK 2743/12.

Również we wspomnianych wcześniej wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 2016 r. oraz 17 listopada 2016 r. dotyczących analogicznych spraw z udziałem Skarżącego jednolicie przyjęto, że odsetki stanowią "obowiązek podlegający egzekucji."

W powołanym już wyżej reprezentatywnym dla tych orzeczeń wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 2016 r. sygn. akt II FSK 1664/14 stwierdzono, co następuje.

"Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, iż odsetki za zwłokę od należności podatkowych nie stanowią obowiązku podlegającego egzekucji. Wskazać więc należy, że zgodnie z art. 3 § 1 u.p.e.a., egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Z przytoczonego przepisu wynika m.in., że egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, jeżeli wynikają one z decyzji oraz bezpośrednio z przepisu prawa, z zastrzeżeniem wskazanym w tym przepisie. Art. 2 § 1 pkt 1 u.p.e.a. stanowi, że egzekucji administracyjnej podlegają podatki, opłaty i inne należności, do których stosuje się przepisy działu III Ordynacji podatkowej. W przepisach działu III zatytułowanego "Zobowiązania podatkowe" w rozdziale 6 wskazane zostały odsetki za zwłokę. Do odsetek za zwłokę stosuje się zatem przepisy działu III Ordynacji podatkowej, co oznacza, że stanowią one obowiązek podlegający egzekucji. Obowiązek ten wynika wprost z przepisów prawa, o czym stanowią przepisy Ordynacji podatkowej (art. 53 § 4 i § 5, art. 55 § 1)."

Trzeci i zarazem ostatni zarzut skargi kasacyjnej, w którym wskazano na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 141 § 4 i art. 153 P.p.s.a. dotyczy wskazań co do dalszego postępowania udzielonych przez Sąd pierwszej instancji. Zarzut ten nie ma samodzielnego charakteru i jest wtórny w stosunku do dwóch poprzednich zarzutów, gdyż całkowicie nawiązuje do bliżej nieokreślonych uchybień Sądu pierwszej instancji w zakresie kontroli przepisów zastosowanych przez organ. Jak należy przyjąć, chodziło tu o uchybienia wskazane w dwóch pierwszych zarzutach skargi kasacyjnej. Skoro okazało się, że zarzuty te są bezzasadne, bezzasadny jest także zarzut trzeci.

Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.