Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2051/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6335 Zwrot nienależnego świadczenia
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 76 ust. 1 i 2 pkt 1, art. 10 ust. 2 pkt 4 i oust. 7 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1065
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras, Janusz Walawski (spr.), Protokolant specjalista Ewa Kielak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi K.G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm.) oraz art. 76 ust. 1 i 2 pkt 1 w zw. z art 10 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2017 r. poz. 1065 z późn. zm.), w dniu [...] października 2017 r. wydał decyzję nr [...], która utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu przez K. G. nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego za okres od [...] października 2015 r. do [...] września 2016 r. w wysokości 8.870,30 zł.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji przytoczył za organem pierwszej instancji ustalony stan faktyczny sprawy i stwierdził, że decyzja znajduje potwierdzenie w dyspozycji art. 76 ust 1 u stawy o promocji zatrudnienia i instytucjach pracy.

Decyzja organu odwoławczego stała się przedmiotem skargi Wniesionej przez K. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzuciła organowi, że wydał zaskarżona decyzje naruszają przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Ponadto skarżąca poniosła, że organ naruszył art. 33 ust. 4 pkt 1, art. 2 pkt 1 ust. 2, art. 75, art. 76 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, bezpodstawnie stosują te przepisy w ustalonym stanie faktycznym.

Skarżąca podnosząc powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] października 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] w przedmiocie obowiązku zwrotu przez skarżącą nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego za okres od dnia [...] października 2015 r. do dnia [...] września 2017 r.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, bezrobotnym jest m.in. osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej.

Z powyższego przepisu wynika, że ze statusu osoby bezrobotnej mogą korzystać tylko osoby poza zatrudnieniem lub niewykonujące innej pracy zarobkowej. Zatem jakakolwiek aktywność mająca na celu uzyskiwanie zarobków, mieszcząca się w ramach tego, co uznawane jest w ustawie jako zatrudnienie lub inna praca zarobkowa stanowi przesłankę utraty tego statusu i to niezależnie od jej wymiaru czasowego, czy też wysokości uzyskiwanych dochodów.

W niniejszej sprawie skarżąca została pozbawiona statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] września 2016 r. na podstawie ostatecznej decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2016 r.

Stosownie do art. 76 ust. 1 ustawy, osoba, która pobierała nienależne świadczenie pieniężne, obowiązana jest do zwrotu świadczenia w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenia zdrowotne.

Zaś ust. 2 pkt 2 tego przepisu stanowi, że za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne w rozumieniu ust. 1 uważa się między innymi świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie.

Dla stwierdzenia, że osoba, która pobrała nienależne świadczenie, świadomie wprowadziła organ w błąd, konieczne jest wykazanie, że w sposób prawidłowy została ona pouczona o okolicznościach istotnych dla przyznania świadczenia, w tym o przesłankach, które w sposób negatywny warunkują pobieranie świadczeń.

Nie można przy tym, na gruncie art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy, ograniczać świadomego wprowadzenia organu w błąd jedynie do zamiaru bezpośredniego. Jako wyczerpujące znamiona hipotezy tego przepisu uznać należy zarówno działania podejmowane z zamiarem bezpośredniego wprowadzenia organu w błąd, jak i działania realizowane z zamiarem pośrednim, który przejawia się w tym, że działający według wszelkiego prawdopodobieństwa mógł się spodziewać, że skutek taki nastąpi. Znajduje to swoje uzasadnienie w kontekście obowiązku organu dotyczącego pouczenia o okolicznościach mających znaczenie dla przyznania świadczenia. Uznać bowiem należy, że jego realizacja skutkuje powstaniem po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia obowiązku przewidywania skutków wprowadzenia organu w błąd co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. W szczególności zaś nie można przyjąć braku świadomości i wyłączenia działania z zamiarem wprowadzenia organu w błąd w przypadku złożenia nieprawdziwego oświadczenia co do okoliczności, o których składający to oświadczenie posiada stosowną wiedzę (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 30 września 2010 r., w sprawie II SA/Op 368/10 czy wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 10 maja 2011 r., w sprawie II SA/Bd 251/11).

Innymi słowy, w przypadku świadczeń nienależenie pobranych, określona w art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy przesłanka świadomego wprowadzenia w błąd nie występuje jedynie w sytuacji, gdy stronie nie wyjaśniono, jakie okoliczności decydują o uznaniu za osobę bezrobotną i jakie obowiązki wiążą się z przyznaniem tego statusu.

W rozpatrywanej sprawie podstawą uznania przez organy, że pobrane przez skarżącą świadczenie miało charakter nienależny i podlega obowiązkowi zwrotu było ustalenie, że skarżąca, mając status osoby bezrobotnej i będąc prawidłowo pouczoną o związanych z tym obowiązkach, nie powiadomiła powiatowego urzędu pracy o fakcie podjęcia pracy w spółce [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P., a tym samym wprowadziła organ w błąd.

Skarżąca w dniu zarejestrowała się jako osoba bezrobotna, została ona prawidłowo pouczona o ustawowych przesłankach warunkujących uzyskanie i posiadanie statusu osoby bezrobotnej. Wypełniając "Kartę rejestracyjną bezrobotnego", złożyła na stronie C oświadczenie, że jest osobą niezatrudnioną (pkt 1) i jednocześnie zobowiązała się do osobistego zawiadamiania powiatowego urzędu pracy o wszelkich zmianach danych przekazanych w trakcie rejestracji oraz w złożonych oświadczeniach, w terminie 7 dni od dnia ich wystąpienia oraz do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, w przypadku niespełniania warunków wymienionych w ustawie (pkt 19). Ponadto w dniu rejestracji otrzymała informację dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy zawierającą pouczenia o uprawnieniach i obowiązkach osób bezrobotnych, wynikających z przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W części II pkt 1 tej informacji zawarto pouczenie, że status bezrobotnego ma osoba, która nie jest zatrudniona, tzn. nie wykonuje pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego oraz umów o pracę nakładczą, zaś w części III pkt 1 poinformowano, że bezrobotny traci status bezrobotnego, gdy nie spełnia warunków, o których mowa w pkt II. Ponadto skarżąca została pouczona, że bezrobotny jest obowiązany zawiadomić w ciągu 7 dni powiatowy urząd pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej oraz o zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego. Bezrobotny, który podjął zatrudnienie lub inną pracę zarobkową bez powiadomienia o tym właściwego urzędu pracy, podlega karze grzywny nie niższej niż 500 zł (część V pkt 4).

W treści tej informacji wskazano również, że za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń łub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie (część IV pkt 11).

Skarżąca potwierdziła własnoręcznym podpisem, zapoznanie się z otrzymanymi informacjami (pouczeniami), zobowiązując się do ich przestrzegania.

Oceniając treść i zakres pouczeń, należy podzielić stanowisko wojewody, że były one prawidłowe i skuteczne, zaś skarżąca była świadoma znaczenia określonych faktów, w tym okoliczności decydujących o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej, której przysługują określone w ustawie świadczenia. Skarżąca otrzymała informację pełną, jasną i nie wymagającą jakiejkolwiek interpretacji jej treści. Była również świadoma tego, co należy rozumieć pod pojęciem nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego. Nie bez znaczenia jest przy tym okoliczność, że skarżąca jest osobą posiadającą wyższe uniwersyteckie wykształcenie, a zatem zrozumienie treści tego pouczenia nie powinno sprawiać jej trudności.

Podkreślić ponadto należy, że z akt administracyjnych nie wynika, aby w czasie odbierania pouczeń, czy w okresie późniejszym skarżąca zgłaszała organowi, że nie rozumie pojęcia "bezrobotny", obowiązków bezrobotnego, czy konsekwencji ich niedopełnienia.

Wbrew stanowisku skarżącej, nawiązała ona stosunek pracy ze spółką (umowa zlecenie), o czym nie powiadomiła powiatowego urzędu pracy. W myśl art. 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 2016 r. poz. 1666 ze zm.), nawiązanie stosunku pracy oraz ustalenie warunków pracy i płacy, bez względu na podstawę prawną tego stosunku, wymaga zgodnego oświadczenia woli pracodawcy i pracownika.

Z przepisu tego wynika, że warunkiem nawiązania stosunku pracy są zgodne oświadczenia woli obydwu jego stron. Oświadczenie woli może być wyraźne i ujęte w formie pisemnej, jak tego wymagają przepisy kodeksu pracy, bądź też dorozumiane, wynikające z zachowania się stron. Takie dorozumiane zawarcie umowy o pracę istnieje zwykle wówczas, gdy pracodawca dopuszcza pracownika do wykonywania pracy i płaci mu wynagrodzenie (wyrok SN z dnia 31 sierpnia 1977 r., I PRN 112/77/373).

Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżąca świadczyła pracę na rzecz powyżej określonej spółki i otrzymała z tego tytułu przychód W tym okresie podlegała ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu zatrudnienia. Skoro, jak twierdzi sama skarżąca uzyskała z tego tytułu wynagrodzenie, to stosunek pracy został nawiązany mimo, że skarżąca nie podpisała umowy o pracę.

Nie ma wprawdzie podstaw, by uznać, że skarżąca wprowadziła powiatowy urząd pracy w błąd celowo, ale nie dopełniając obowiązku powiadomienia o podjęciu pracy powiatowego urzędu pracy, a tym samym nie stosując się do udzielonego jej prawidłowo pouczenia, skarżąca wykazała się niedbalstwem, co wypełnia znamiona świadomego działania, o którym mowa w art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy.

Bez znaczenia dla powyższej oceny jest też okoliczność, że okres zatrudnienia oraz okres pobierania wynagrodzenia nie pokrywały się. Warunkiem przyznania świadczenia i jego pobierania jest bowiem posiadanie statusu osoby bezrobotnej. Skarżąca ten status utraciła.

Mając zatem na uwadze stan faktyczny i prawny rozpoznawanej sprawy, należy uznać, że organ był obowiązany do orzeczenia o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia. Stąd brak było podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa skutkującego wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, a zarzuty podniesione w skardze jako niezasadne, nie mogły zostać prze Sąd uwzględnione.

W tym stanie rzeczy, skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw, podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.).