Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 760/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2021-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1lit. ai c, art. 153, art. 200, art. 205 § 2, art. 209
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. art. 17 ust. 11a i ust. 5pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędzia WSA Michał Ruszyński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi E.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] r., znak [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej E.K. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Decyzją z dnia [...] października 2020 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] września 2020 r., nr [...]) odmawiającą przyznania E.K. świadczenia pielęgnacyjnego w celu sprawowania opieki nad mężem K.K. na okres od [...] lipca 2019 r. do odwołania.

1.1. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium przytoczyło przebieg postępowania przed organem I instancji, z którego wynikało, że mąż wnioskującej K.K. legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] sierpnia 2019 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności, z którego wynika, że niepełnosprawność istnieje od [...] maja 2019 r., (powstała po ukończeniu 18 roku życia), a orzeczenie wydano na stałe. K.K. wymaga całodobowej opieki i pielęgnacji oraz wymaga wsparcia i pomocy w zakresie leczenia. Wnioskująca zamieszkuje wraz z mężem i opiekuje się nim, przy czym z informacji, które podała z dniem [...] sierpnia 2019 r. zrezygnowała z zatrudnienia, które podejmowała okresowo za granicą, aby sprawować opiekę nad mężem (w wywiadzie środowiskowym wnioskująca podała, że do [...] sierpnia 2019 r. pracowała w Niemczech jako opiekunka osób starszych, a dnia [...] sierpnia 2019 r. wróciła do kraju, by zająć się chorym mężem).

W toku postępowania przed organem I instancji E.K. oświadczyła, że w związku z sytuacją finansową rodziny, zmuszona jest do podjęcia zatrudnienia oraz że [...] października 2019 r. wyjeżdża do pracy za granicą na okres dwóch miesięcy. W związku z tym wniosła o zawieszenie postępowania do czasu jej powrotu. Postanowieniem z [...] października 2019 r. organ I instancji zawiesił postępowanie, które podjął na wniosek strony dnia [...] czerwca 2020 r. Wnioskująca złożyła do organu pismo, z którego wynika, że łącząca ją umowa zlecenia z firmą F spółka z o. o., z którego wynika, że umowa zawarta dnia [...] stycznia 2020 r. została rozwiązana z dniem [...] maja 2020 r. oraz jej oświadczenie, że zlecenie to trwało od [...] stycznia do [...] kwietnia 2020 r., ponieważ okres podany na rozwiązaniu umowy, tj. 6 dni stycznia i 25 dni maja był okresem niepłatnym. Do akt sprawy strona dołączyła kartę informacyjną z firmy L, z której wynika, że świadczyła ona usługi opiekuńcze w Niemczech od [...] lipca 2019 r. do [...] sierpnia 2019 r. Oświadczyła także, że opiekę nad mężem sprawuje od sierpnia 2019 r., z przerwą na pracę od [...] lipca 2019 r. do [...] sierpnia 2019 r. i w okresie od [...] stycznia 2020 r. do [...] maja 2020 r.

Organ I instancji ustalił również, że rodzice K.K. nie żyją i ma on dwóch dorosłych synów: T.K., który posiada własną rodzinę (żonę i dwoje małoletnich dzieci), nie utrzymuje kontaktu z ojcem od ok. 10 lat oraz B.K., który obecnie przebywa w Niemczech. T.K. zdeklarował, że nie chce opiekować się ojcem, ponieważ ma własną rodzinę i firmę, na którą wziął kredyt. Z B.K. organowi nie udało się skontaktować.

1.2. Rozważając podstawy prawne sprawy Kolegium wskazało, że jej istota sprowadza się również do tego, czy na gruncie obowiązujących przepisów opiekunowi może przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 111; dalej jako u.ś.r.), pomimo że niepełnosprawność dorosłej osoby niepełnosprawnej, która pozostaje pod jego opieką, nie powstała później niż po ukończeniu 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej. W tej mierze organ powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. w sprawie K 38/13, w którym to Trybunał stwierdził, że art. 17 ust. 1b ustawy oświadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Odnosząc się do tego wyroku Kolegium, szeroko przytaczając orzecznictwo sądów administracyjnych, w szczególności wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 1 czerwca 2015 r. (II SA/Bd 366/15, CBOSA), wskazało, że skutkiem powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego jest to, że organy rozpoznające wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym (dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe) mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r., tj. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która na podstawie tego wyroku została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

1.3. Dalej Kolegium wskazało, że spór w przedmiotowej sprawie dotyczy również tego, czy na gruncie obowiązujących przepisów opiekunowi, który pozostaje w związku małżeńskim, a małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności może przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 u.ś.r. Kolegium podkreśliło, że jedną z przesłanek uniemożliwiających przyznanie uprawnionemu świadczenia pielęgnacyjnego jest pozostawanie przez osobę wymagającą opieki w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 u.ś.r.). Z akt sprawy natomiast wynika, że wnioskująca legitymuje się jedynie orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. To, zdaniem organu, wyklucza z kręgu uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego krewnych zobowiązanych do świadczenia alimentacyjnego w dalszej kolejności po małżonku. Ustawodawca w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. wyraźnie wskazał bowiem, że zobowiązanym do opieki nad małżonkiem w pierwszej kolejności jest jego współmałżonek, chyba że sam jest niepełnosprawny w stopniu znacznym. Wątek, że z uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego mogą korzystać krewni dopiero wówczas, gdy małżonek osoby wymagającej opieki jest niepełnosprawny w stopniu znacznym, co uniemożliwia mu wypełnianie we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego został przez organ szeroko omówiony z podaniem orzecznictwa sądów administracyjnych.

1.4. Dalej Kolegium wskazało, że pośród przesłanek przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wymagane jest, by strona zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W ocenie Kolegium z przedstawionych bezspornie dokumentów wynika, że strona nie zrezygnowała z zatrudnienia, a nawet w okresie po złożeniu wniosku podejmowała nowe zatrudnienie i prowadziła działalność gospodarczą w Niemczech. Z tego też powodu, w ocenie organu wątpliwości budzi status strony w obszarze zabezpieczenia społecznego. Strona ma miejsce zamieszkania w Polsce, a prowadzi działalność gospodarczą w Niemczech, pomimo takiej okoliczności strona nie przedstawiła właściwego dokumentu. Organ I instancji prawidłowo zatem uznał, że zaistniały podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

2. W skardze wniesionej do tutejszego sądu w terminie i zachowaniem wymogów formalnych skarżąca zarzuciła wydanej decyzji:

1) naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17 ust 1 u.ś.r przez jego błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że rezygnacja z pracy zarobkowej przez stronę nie jest spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o znacznym stopniu niepełnosprawności, w sytuacji, gdy strona pełni stałą, całodzienną opiekę nad niepełnosprawnym mężem i z tego względu strona zrezygnowała z zatrudnienia i nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej;

2) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej k.p.a.) polegające na błędnym przyjęciu, że strona nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ale prowadzi działalność gospodarczą w Niemczech, w sytuacji gdy z akt sprawy wynika, że strona nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej od dnia [...] maja 2020 r., a w konsekwencji brak podejmowania przez organy obu instancji działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony, zwłaszcza ustalenia, czy strona w momencie wydania decyzji faktycznie prowadzi działalność gospodarczą w Niemczech;

3) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] września 2020 r. pomimo wydania jej przez organ I instancji z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania.

W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy oraz zwrot kosztów postępowania. Nadto wniosła o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

3. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

4. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Sprawa została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym wyznaczonym na podstawie 119 pkt 2 p.p.s.a.

5. Jak trafnie wskazało Kolegium, za ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych odwołującym się do treści i skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. w sprawie K 38/13, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r. przysługuje również w przypadku powstania u osoby podlegającej opiece niepełnosprawności po ukończeniu 18 roku życia, względnie 25 roku życia. Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela w całości pogląd prezentowany w orzecznictwie, zgodnie z którym nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i rozstrzygnięcia sądu w takiej sprawie na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyroki NSA z dnia 6 lipca 2016 r., I OSK 223/16; 2 sierpnia 2016 r., I OSK 923/16; 7 września 2016 r., I OSK 755/16, 21 października 2016 r., I OSK 1853/16; 4 listopada 2016 r., I OSK 1578/16 i z dnia 10 listopada 2016 r., I OSK 1512/16, CBOSA).

Odnosząc się krótko do tych orzeczeń, w których poglądy te nie są podzielane, poza wadliwym rozumieniem istoty i skutków tzw. wyroków zakresowych wydawanych przez Trybunał Konstytucyjny, bazują one na nie dającym się zaakceptować poglądzie o konieczności reakcji ustawodawcy na stwierdzony takim wyrokiem delikt konstytucyjny. Przyjęcie tego poglądu prowadzi do nie dającego się zaakceptować wniosku, że jeśli ustawodawca nie zechce pozytywnie zareagować czyli dokonać zmiany stanu prawnego w zakresie usunięcia stwierdzonej niekonstytucyjności przepisu, wyrok Trybunału Konstytucyjnego (nie ma znaczenia czy jest to wyrok prosty czy zakresowy) nie wywoła nigdy żadnego skutku prawnego czyli nie będzie miał żadnego prawnego znaczenia. W sytuacji, w której prawodawca od 21 października 2014 r. nie reaguje nie tylko prawem, ale ustrojowym obowiązkiem sądu administracyjnego, jako gwaranta wolności obywatelskich, jest zapewnienie stanu konstytucyjności prawa czyli w sposób uwzględniający zasadę niesprzeczności systemu prawnego i zasadę nadrzędności Konstytucji R.P. (w tym norm art. 69 i 71 ust. 1 Konstytucji). Tym samym w odniesieniu do męża skarżącej oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należało i należy dokonywać z pominięciem kryterium uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją.

6. Kolejna kwestia dotyczy prawa skarżącej jako opiekuna małżonka wymagającego opieki jako osoba całkowicie niepełnosprawna. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4 tego artykułu, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Katalog przesłanek negatywnych zawiera art. 17 ust. 5 u.ś.r. przewidując m.in., że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a).

Problem interpretacyjny art. 17 ust. 1a u.ś.r. wynikający z jego niedoskonałej redakcji sprowadza się do wyjaśnienia, czy użyte w nim określenie "osobom, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki..." odnosi się jedynie do osób powiązanych więzami krwi z osobą wymagającą opieki, będącymi jej dalszymi krewnymi (np. rodzeństwem, dziadkami, wnukami), czy dotyczy również małżonka. Z samego językowego brzmienia tego przepisu można wnioskować, że z kręgu osób, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 - tj. krewnych bez względu na stopień pokrewieństwa i małżonków - wyłączeni zostali i poddani ograniczeniom wynikającym z tego przepisu wszyscy inni niż spokrewnieni w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, a więc również małżonek i krewni w dalszym stopniu. Oznaczałoby to, że w przypadku małżonka dla otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego spełnione musiałyby zostać przesłanki wskazane w ust. 1a pkt.1-3, a w przypadku rodziców i rodzeństwa osoba wymagająca opieki nie mogłaby pozostawać w związku małżeńskim (chyba, że małżonek legitymowałby się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności).

Przepis ten nie jest jednak jasny a jego wykładnia wymaga rozważenia argumentów funkcjonalnych. Zdaniem Sądu przyjęcie wyżej przedstawionej interpretacji jest nie do pogodzenia z założeniem o racjonalności ustawodawcy, gdyż niweczyłaby możliwość przyznania świadczenia w odniesieniu do osób pozostających w związku małżeńskim, nad którymi opiekę sprawują małżonkowie, pomimo że na małżonku ciąży względem drugiego małżonka obowiązek alimentacyjny, który wyprzedza obowiązek krewnych małżonka wymagającego opieki. Co więcej, prowadziłaby do absolutnie nieakceptowalnego wniosku, że świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym małżonkiem przysługiwałoby wyłącznie współmałżonkowi, który sam legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, czyli takiemu który nie może sprawować faktycznej opieki z uwagi na swoją własną niepełnosprawność i który sam wymaga opieki (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.).

W świetle przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (k.r.o.), obowiązek alimentacyjny małżonka (w stosunku do współmałżonka) wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych i innych, o których mowa w Tytule II "Pokrewieństwo i powinowactwo", co wynika nie tylko z usytuowania przepisów, ale z ich treści, przy czym obowiązek alimentacyjny małżonka wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych nawet w sytuacji, gdy małżonkowie są w separacji lub po rozwodzie (zob. art. 130, art. 60 § 1-3, art. 23 i art. 27 k.r.o.). Z regulacji tych wynika, że małżeństwo jest uznawane za podstawową komórką społeczną, a więzi małżeńskie, za "ważniejsze", niż węzły krwi łączące krewnych. Pozbawianie w tej sytuacji małżonka prawnej możliwości sprawowania opieki nad niepełnosprawnym współmałżonkiem, przez interpretację norm prawnych dopuszczającą wykluczenie go z grona osób uprawnionych do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy żyją bliscy krewni niepełnosprawnego współmałżonka, byłoby działaniem na szkodę rodziny jaką tworzą małżonkowie, czego nie da się zaakceptować w świetle zasad i norm konstytucyjnych.

Przedstawiona powyżej analiza art. 17 ust. 1a u.ś.r. prowadzi do wniosku, że przepis ten dotyczy tylko innych osób, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w stosunku do osoby niepełnosprawnej ciąży obowiązek alimentacyjny wynikający z pokrewieństwa, a nie małżonka ubiegającego się o świadczenie pielęgnacyjne na współmałżonka będącego osobą niepełnosprawną. Z uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego mogą skorzystać krewni dopiero wówczas, gdy małżonek osoby wymagającej opieki jest niepełnosprawny w stopniu znacznym, co uniemożliwia mu wypełnianie we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego. Tylko taka wykładnia art. 17 ust. 1a i ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. jest właściwa, gdyż w przeciwnym razie wykluczenie małżonka osoby wymagającej opieki z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, obciążonego obowiązkiem alimentacyjnym oraz zdolnego do pracy, a niezatrudnionego ze względu na konieczność sprawowania opieki nad członkiem rodziny, byłoby naruszeniem art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Pogląd ten jest już ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych czego nie wzięło pod uwagę Kolegium przyjmując niewłaściwą interpretację (por. wyroki NSA z dnia 20 września 2013 r., I OSK 2623/12; 6 listopada 2014 r., I OSK 251/14 i 14 grudnia 2018 r., I OSK 3539/18; oraz, spośród wielu innych, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 8 lipca 2020 r., II SA/Rz 528/20; WSA w Warszawie z dnia 1 października 2020 r., I SA/WA 455/20 i WSA w Łodzi z 17 grudnia 2020 r. II SA/Łd 805/20; CBOSA).

7. W takiej sytuacji bez znaczenia prawnego dla niniejszej sprawy są ustalenia i rozważania organów dotyczące krewnych (synów) K.K. i jego innych krewnych. Wobec spełnienia przesłanek, o których mowa była w dwóch powyższych punktach niniejszego uzasadnienia konieczne było natomiast ustalenie czy wnioskująca spełnia kolejne wymagane art. 17 ust. 1 u.ś.r. kryterium, a więc fakt rezygnacji z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki (albo nie podejmowania zatrudnienia z tejże przyczyny). Ze stanu sprawy, choć organy ten wątek rozważyły niezbyt dokładnie wynika, że w trakcie procedowania skarżąca podejmowała zatrudnienie. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zakreśla jednak żadnych ram czasowych, co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki, bowiem jest to świadczenie przyznawane na wniosek i to od wnioskodawcy zależy, czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia wystąpi on o to świadczenie (por. WSA w Łodzi z dnia 24 czerwca 2020 r., II SA/Łd 218/20, CBOSA).

Organom umknęło, że przedmiotem sprawy nie jest tylko fakt spełnienia rozważanej przesłanki w dacie wystąpienia z wnioskiem, ale również w dacie orzekania o uprawnieniu (por. art. 104 § 1 i 2 k.p.a., w odniesieniu do Kolegium art. 136 § 1, art. 138 § 1 i 2, art. 140 k.p.a.). Organy błędnie zatem przyjęły, że przesłanka ta musiała być spełniona na dzień złożenia wniosku (do czego też można mieć wątpliwości, bowiem stan faktyczny w tym zakresie nie został ustalony precyzyjnie). Konsekwencją decyzji jest bowiem to, że skarżącej odmówiono prawa do świadczenia od dnia [...] lipca 2019 r. "do odwołania", co oznacza, że obu decyzji wynika, iż świadczenie to nie przysługiwało stronie także po podjęciu zawieszonego postępowania i w dacie orzekania przez organy. Tymczasem stan faktyczny, jak twierdzi strona uległ zmianie i dlatego konieczne było zbadanie nie tylko tego, czy skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia przed datą złożenia wniosku, ale również czy okoliczność ta (jak i zamiar niepodejmowania zatrudnienia w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem) występowała na moment wydania decyzji przez organ I oraz organ II instancji. W zależności od tych ustaleń należało dokonać oceny uprawnienia strony do przedmiotowego świadczenia w całym okresie od złożenia wniosku (nie jest zatem wykluczone częściowe uwzględnienie wniosku).

Te okoliczności wymagają jednak dokładniejszego ustalenia i konkretyzacji okresów, w których strona była, albo nie była zatrudniona. Ustalenie takie wymaga nie tylko określenia dokładnego momentu czasowego podjęcia lub ustania zatrudnienia), ale również tego, czy przed wydaniem decyzji przez organ I albo II instancji doszło do niepodejmowania przez stronę zatrudnienia ze względu na sprawowaną nad mężem opiekę. Z punktu widzenia celu, o którym mowa w rozważanym przepisie nie jest bowiem istotne, czy nastąpiła rezygnacja z trwającego zatrudnienia, czy rezygnacja z podjęcia zatrudnienia. Istotne jest natomiast to, czy zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku istnieje bezpośredni związek tej okoliczności ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną osobą. Taka wykładnia znajduje pełne umocowanie w wartościach przyjętych w preambule Konstytucji R.P., gwarantującej godność człowieka pozbawionego zdolności do samodzielnej egzystencji, w konstytucyjnej zasadzie demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej i konstytucyjnej zasadzie równości wobec prawa.

8. Podsumowując wskazane w pkt 6 i 7 niniejszego uzasadnienia uchybienia organy dopuściły się błędnej wykładni prawa materialnego, to jest art. 17 ust. 1a i ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. mającej wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.) oraz przepisów postępowania, to jest art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przez brak dokonania istotnych ustaleń faktycznych koniecznych do prawidłowego zastosowania art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Wady te skutkowały koniecznością uchylenia także decyzji organu I instancji (art. 135 p.p.s.a.) która w sytuacji braku rozważenia pozytywnych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tego również powodu nie mogła pozostać w obrocie prawnym.

Ponownie rozpatrując wniosek skarżącej organy będą związane przedstawioną wyżej oceną prawną (pkt 5, 6) oraz dokładnie ustalą i rozważą stan faktyczny w odniesieniu do przesłanki rozważanej w punkcie 7 niniejszego uzasadnienia, co ocenią (art. 153 p.p.s.a.).

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.