Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 528/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 2 pkt 7 lit. b w związku z  art. 9 ust. 2 oraz  art. 23
journal: Dz.U. 2016 poz 169
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Sędzia WSA Bożena Miliczek – Ciszewska, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Protokolant Specjalista Agnieszka Janecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] nr [...] w sprawie uznania, że kwoty wypłacone w okresie od 12.10.2012r. do 27.06.2013r. w wysokości 4050,00 zł M. W. były nienależnie pobranymi świadczeniami z funduszu alimentacyjnego i zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie naliczonym od pierwszego dnia miesiąca następnego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty.

Decyzje te zapadły w następujących, przedstawionych w ich uzasadnieniach, okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Decyzją z dnia [...] nr [...] przyznano M. W. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres od 1.10.2012r. do 30.09.2013r. Dochód rodziny, obliczony na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów, m. in. oświadczenia o braku dochodu nieopodatkowanego za 2011r., złożonego pod odpowiedzialnością kamą w dniu 7.08.2012r. nie przekroczył ustawowego kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Pismem z dnia 6.05.2013r. komornik zawiadomił organ, że M. W. w dniu 22.11.2011r. otrzymał kwotę 46.289.40 zł tytułem zaległych alimentów należnych od ojca, wypłaconych przez Sąd Rejonowy w D. w wyniku sporządzenia planu podziału z kwoty uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości należącej do dłużnika. Organ zauważył, że przekazane alimenty stanowią dochód niepodlegający opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. c tiret 14. Ponownie przeliczył dochód rodziny strony stanowiący podstawę do ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym 2012/2013. Przeliczając dochód rodziny za 2011r., organ uznał dochód osiągnięty przez A. W. w całości jako dochód utracony, w związku z utratą pracy, natomiast dochód nieopodatkowany w wysokości 46.289,40 zł podzielono przez 12 miesięcy a następnie przez dwie osoby w rodzinie i uzyskano kwotę 1.928,72 zł. Wobec powyższego organ stwierdził, że M. W. zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie przysługiwało świadczenie z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym 2012/2013 z powodu przekroczenia kryterium dochodowego (725,00 zł). Organ stwierdził, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego zostało stronie przyznane na podstawie między innymi złożonego przez stronę fałszywego oświadczenia o wysokości dochodu niepodlegającego opodatkowaniu w 2011r. (tj. w wyniku świadomego wprowadzenia w błąd organu przyznającego świadczenie) i uznał, że zachodzi przesłanka do stwierdzenia nienależnie pobranych świadczeń określona w art. 2 pkt 7 lit b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

W tej sytuacji decyzją z dnia [...] nr. [...] Prezydent Miasta S. uchylił swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie z przyznające M. W. świadczenia z funduszu alimentacyjnego, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 9.09.2014r. sygn. akt IV SA/GI 1245/13 uchylił decyzje organu pierwszej i drugiej instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd zakwestionował wydanie decyzji w trybie art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i wskazał, że sprawa powinna zostać załatwiona w trybie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wskazując jako podstawę prawną art. 27 wskazanej ustawy.

Ponownie rozpoznawszy sprawę Prezydent Miasta S. opisaną na wstępie decyzją z[...] – wskazując w podstawie prawnej na art. 2 pkt 7 lit. b w związku z art. 9 ust. 2 oraz art. 23 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 169 - dalej: "u.p.o.u.a.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23- dalej "Kpa" ), a także art. 9 ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, uznał, że kwoty wypłacone w okresie 12.10.2012r. do 27.06.2013r. w wysokości 4050,00 zł M. W. były nienależnie pobranymi świadczeniami z funduszu alimentacyjnego i zobowiązał do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustalonych decyzją w łącznej kwocie 4050,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie naliczonym od pierwszego dnia miesiąca następnego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty. W uzasadnieniu organ zauważył, że jakkolwiek WSA w Gliwicach stwierdzając, że sprawa winna zostać załatwiona w trybie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wskazał na art. 27 u.p.o.u.a., który dotyczy zobowiązania dłużnika alimentacyjnego, to w ocenie organu nie może on znaleźć zastosowania w rozpatrywanej sprawie, a w jego miejsce należy powołać się na art. 23 u.p.o.u.a.

Organ pierwszej instancji, wskazał na przepis art. 2 ust. 7 lit. b u.p.o.u.a., zgodnie z którym nienależnie pobrane świadczenie z funduszu alimentacyjnego przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia. Stwierdził, że zgodnie z art. 9 ust. 2 u.p.o.u.a. świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Wskazał na przepisy odnoszące się do sposobu wyliczenia dochodu, dochodu rodziny i dochodu członka rodziny w szczególności cytując art. 2 pkt 4, 5 i 5a, pkt 17 u.p.o.u.a. i podkreślił, że przez dochód rozumie się, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: inne dochody niepodlegąjące opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych — w tym alimenty na rzecz dzieci. W związku z tym, że dochód na członka rodziny wynosi 1928.74 zł przekracza kryterium ustawowe, strona nie spełniła przesłanek do przyznania jej świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Od decyzji tej w ustawowym terminie M. W. wniósł odwołanie zarzucając decyzji: fałszywe i krzywdzące uzasadnienie celowego wprowadzenia w błąd MOPS poprzez złożenie fałszywego oświadczenie o dochodach nieopodatkowanych; naruszenie prawa materialnego, to jest art. 2 pkt 7 lit d w związku z art. 23 ust. 1 u.p.o.u.a., poprzez jego błędne zastosowanie oraz art. 3 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędne zastosowanie i naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 Kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy.

W uzasadnieniu odwołania skarżący nie zgodził się z zarzutem organu, że świadczenie alimentacyjne zostało mu przyznane na podstawie fałszywego oświadczenia o wysokości dochodu nie podlegającego opodatkowaniu w 2011 r. Podał, że po wydaniu decyzji przyznającej świadczenie na okres od 1.10.2012r. do 30.09.2013r. na wezwanie MOPS w S. z dnia 12.09.2012r. o uzupełnienie dokumentów mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w dniu 21.09.2012r. dostarczył zaświadczenie od Komornika Sądowego w D. z dnia 19.09.2012r. o wypłacie wierzycielowi kwoty 46.289,40 zł. Jednocześnie załączył do odwołania kserokopie pism wraz z potwierdzeniem wpływu tychże do organu pierwszej instancji w dniu 21.09.2012 r. Stwierdził dalej, że MOPS w S. posiadając wskazane informacje rozpoczął wypłatę świadczenia od 12.10.2012r. Skarżący stwierdził, że rozpoczęcie przez MOPS wypłaty utwierdziła go w przekonaniu, że wypłacona przez komornika kwota zaległych alimentów nie ma wpływu na ustalenie dochodu skoro nie zostały one ponownie przeliczone. Skarżący nie zgodził się z wydaną decyzją podkreślając, że wypłacone przez komornika środki w wysokości 46.289,40 zł stanowią zaległe alimenty w okresie od wszczęcia postępowania egzekucyjnego przeciwko dłużnikowi G. W., czyli od dnia 23.01.1997r. do dnia 31.12.2009r. Stwierdził, że MOPS w S. nie wziął pod uwagę okresu za który były wypłacone alimenty lecz, błędnie w ocenie skarżącego uznał, że otrzymane przez M. W. w 2011r. zaległe alimenty stanowią dochód jego rodziny w 2011r. W tym miejscu skarżący odwołał się do stanowiska zajętego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu z dnia 10 czerwca 2010r. sygn. akt IV SA/Po 278/10, że wyegzekwowane alimenty nie mogą być odliczone od dochodu rodziny, gdyż nie są traktowane przez ustawodawcę jako dochód utracony (art. 3 pkt 23 u.ś.r.), który podlega odliczeniu. "Nie mogą też być w całości uwzględnione przy ustalaniu przeciętnego miesięcznego dochodu członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Obowiązkiem organu jest ustalenie, jaka część kwoty z wyegzekwowanej kwoty zaległych alimentów przypada na poszczególne lata, i dopiero po ustaleniu tych wysokości organ winien obliczyć dochód rodziny za dany rok". Skarżący zarzucił organowi ponadto, iż w sposób fałszywy i krzywdzący jego osobę zastosował art. 2 pkt 7 lit. b u.p.o.u.a. w sytuacji gdy już w dniu 21.09.2012r., czyli przed wypłatą świadczenia, posiadał w swoich dokumentach informację od komornika o wypłacie spornej kwoty. Zauważył także, że w tej samej sprawie wydano już wcześniej cztery decyzje w sprawie nienależnie pobranych świadczeń (z dnia [...] z dnia [...] z dnia [...] i będąca przedmiotem niniejszego postępowania decyzja z dnia [...]) skarżący zauważył, że jest zaskoczony koniecznością zwrotu zasądzonych prawomocnym wyrokiem alimentów, które w zastępstwie dłużnika wypłacał MOPS. Zaakcentował, że jego sytuacja materialna jest trudna i wyraził opinię, że zgodnie z wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 9.09.2014r. o sygn. akt IV SA/Gl 1243/13, którego organ nie zaskarżył, możliwość odzyskania nienależnie pobranego świadczenia powinno nastąpić zgodnie z art. 27 u.p.o.u.a., a więc od dłużnika alimentacyjnego.

Kolegium, po zapoznaniu się z treścią odwołania i aktami sprawy ustaliło, że M. W. składając w dniu 08.08.2012r. wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w oświadczeniu (z dnia 07.08.2012r.) o dochodzie niepodlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych osiągniętym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, tj. w roku 2011 oświadczył, że nie uzyskał żadnego dochodu nieopodatkowanego. Oświadczył też, że w chwili obecnej nie posiada dochodów oraz nie osiągnął dochodu w roku 2011. Studiuje na Uniwersytecie A. M. w P. od 01.10.2010 r. do nadal. Dochody za 2011r. wynikają z dochodów utraconych matki A. W. z tytułu umowy o pracę, zasiłku dla bezrobotnych oraz jednorazowej umowy o dzieło. Na potwierdzenie powyższego oświadczenia przedstawił stosowne dowody. Decyzją z dnia [...] znak: [...] organ przyznał osobie uprawnionej, M. W. prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres od 01.10.2012r. do 30.09.2013r. w wysokości 450,00 zł miesięcznie. Pismem z dnia 22 lipca 2015r.organ pierwszej instancji zwrócił się do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w D. o informację w sprawie kwoty 46.289,40 zł otrzymanej przez M. W. w dniu 22.11.2011 r., za jaki okres były alimenty i w jakich kwotach. Komornik w odpowiedzi na powyższe zapytanie, w piśmie z dnia 30.09.2015r. poinformował organ, że kwota 46.289,40 zł była przekazana wierzycielowi tytułem zaległości powstałych w okresie od dnia wszczęcia postępowania, tj. 23.01.1997r. do dnia w którym ww. kwota została przekazana, tj. 22.11.2011 r., a wobec powyższego organ pierwszej instancji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od 1.10.2012r. do 30.06.2013r. o czym powiadomiono stronę

Odnosząc się do regulacji prawnych Kolegium przytoczyło treść art. 9 u.p.o.u.a. wskazując, że w zakresie definicji dochodu ustawodawca odsyła do ustawy o świadczeniach rodzinnych, a w tym zakresie wskazało na art. 3 u.ś.r. Dalej podkreśliło, że zgodnie z art. 2 pkl 7b u.p.o.u.a. nienależnie pobrane świadczenie - oznacza świadczenia z funduszu alimentacyjnego przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia. W ocenie Kolegium decyzja organu pierwszej instancji jest zgodna z prawem, a stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób nie budzący wątpliwości Kolegium, a składając wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego strona w oświadczeniu z dnia 7.08.2012r podała nieprawdę. W okresie świadczeniowym 2012/2013 stronie nie przysługiwały świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Kolegium stwierdziło, że w tej sytuacji zachodzi przesłanka do stwierdzenia nienależnie pobranych świadczeń określona w art. 2 pkt 7 lit. b u.p.o.u.a. Tym samym wypłacone stronie świadczenia w okresie od 1.10.2012r. do 30.06.2013r. są nienależnie pobrane i strona zgodnie z art. 23 u.p.o.u.a. zobowiązana jest do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Kolegium poinformowało nadto, że istnieje możliwość umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń zgodnie z art. 23 ust. 8 u.p.o.u.a. Odnosząc się do treści odwołania Kolegium stwierdziło, że powołane wyroki sądów administracyjnych dotyczą innej podstawy prawnej uznania świadczeń alimentacyjnego za nienależnie pobrane świadczenia.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości zarzucając naruszenie prawa materialnego, a to art. 2 pkt 7 lit. b w związku z art. 23 ust. 1 u.po..u.a, poprzez jego błędne zastosowanie oraz art. 3 pkt 1 lit.c u.ś.r. poprzez jego błędne zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7 Kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że Kolegium w sposób błędny zacytowało uzasadnienie WSA w Gliwicach z dnia 14 września 2014r. przez co zmieniono treść sentencji wskazanego wyroku. Zdaniem skarżącego Kolegium niesłusznie uznało, że organ pierwszej instancji uzyskał informacje o wypłaceniu skarżącemu kwoty 46,289,40 zł dopiero w 2015 r., a w tym zakresie wskazał na treść zaświadczeń wystawionych przez komornika w dniu 19.09.2012r. i w dniu 10.09.2013r. stanowiących załączniki do skargi. Zdaniem skarżącego informacja komornika jakoby rozliczył zaległości alimentacyjne do okresu 22.11.2011 r. nie może być prawidłowa, bowiem egzekucja zasądzonych na rzecz skarżącego alimentów była bezskuteczna przez 15 lat, a według wyliczeń skarżącego zaległości za ten okres wynoszą 81.000 zł bez naliczenia odsetek. Wskazał ponadto, że zgodnie z zaświadczeniem komornika z dnia 10.09.2013r. alimenty zaległe wobec skarżącego, które dłużnik alimentacyjny ma jeszcze uregulować to kwota: 28.068,82 zł plus odsetki. Skarżący zauważył, że zaświadczenia zostały dołączone do odwołania a Kolegium mogło się z nimi zapoznać.

Stwierdził nadto, że zarzucenie skarżącemu podania nieprawdy jest sprawą sporną ponieważ z udzielonej przez komornika informacji wynikało, że wypłacona kwota stanowi zaległość alimentacyjną z okresu od 1997r. do 2009r., w którym skarżący nie pobierał świadczeń alimentacyjnych. Stwierdził, że zaległość nie była dochodem roku w jakim została przekazana ale stanowiła dochód lat poprzednich, a w związku z takim rozumieniem przedmiotu sprawy skarżący zasadnie złożył oświadczenie, że za rok 2011 nie uzyskał dochodów nieopodatkowanych. Słowo "za 2011r." nie jest tożsame ze słowem "w 2011r." Podkreślił ponownie, że po wydaniu decyzji przyznającej świadczenie na okres od 1.10.2012r. do 30.09.2013r. MOPS S. wezwał skarżącego do dostarczenia dokumentów mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, co też skarżący uczynił. MOPS S. po otrzymaniu w dniu 21.09.2012 r. żądanych dokumentów rozpoczął wypłatę świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W ocenie skarżącego nie może on odpowiadać za błąd urzędnika. Zdaniem skarżącego organy obu instancji powinny określić jakiego okresu dotyczyły otrzymane przez skarżącego alimenty.

W kwestii nienależnie pobranego świadczenia w rozumieniu art. 2 pkt 7 u.p.o.u.a. skarżący przytoczył obszerne fragmenty orzeczeń sądów administracyjnych. Nadto stwierdził, że organy prowadzące postępowanie administracyjne powinny prawidłowo ustalić stan faktyczny danej sprawy co w niniejszej sprawie nie miało to miejsca, bowiem organy obu instancji zaniechały zbadania za jaki okres były wypłacone skarżącemu zaległe alimenty, a także nieprawidłowo zastosował przepisy art. 2 pkt 7 lit. b w związku z art. 23 ust. 1 u.p.u.a. oraz art. 3 pkt 1 lit. c u.ś.r. uznając, że skarżący nienależnie pobierał w okresie od października 2012r. świadczenie z funduszu alimentacyjnego ponieważ wprowadził świadomie w błąd organ pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko i argumentację prawną. Na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2015r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał wnioski i wywody zawarte w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Kontrola dokonywana jest przy tym pod względem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Na podstawie dyspozycji art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 się 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 718- dalej "p.p.s.a"), rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Jest zatem uprawniony do oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Na wstępie rozważań podkreślić należy, iż zasadnicze znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy posiada okoliczność, iż przedmiotowa sprawa była wcześniej przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 1245/13 w wyroku z dnia 9 września 2014r.

Powyższe skutkuje koniecznością zastosowania art. 153 oraz art. 170 p.p.s.a. Zgodnie z art. 153 p. p. s. a. ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Wskazać należy, że pomimo użycia w art. 153 p. p. s. a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o sentencję, lecz o uzasadnienie. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 1998 r. sygn. II SA 1560/97 niepubl.). Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. W orzecznictwie podkreśla się, iż działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, LEX 745376). Zatem ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Podsumowując stwierdzić należy, zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 21 marca 2014r., I GSK 534/12 ), że: "Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania."

Rolą obecnie kontrolującego zaskarżone decyzje Sądu jest weryfikacja, czy organy w pełni zastosowały się do zaleceń i wskazań wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o sygn. akt IV SA/Gl 1245/13 z dnia 9 września 2014r. poprzednio wydanego w tej sprawie. W przywołanym wyroku sąd uchylając decyzje organów obu instancji zakwestionował możliwość orzekania o nienależnie pobranych świadczeniach w ramach art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 169 - dalej: "u.p.o.u.a."). Sąd zauważył także, iż "Przytoczne wyżej stanowisko Sądu nie ogranicza możliwości odzyskania nienależnie pobranych świadczeń, o ile oczywiście organy w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalą, iż doszło do tego rodzaju sytuacji (mając na uwadze definicję nienależnie pobranych świadczeń zawartą w art. 2 pkt. 1 ustawy) z zastosowaniem trybu określonego w art. 27 ustawy". Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 9 września 2014r., że organ ma możliwość odzyskania nienależnie pobranych świadczeń w innym niż określonym w art. 24 ust. 1 u.p.o.u.a. trybie. Należy jednak zauważyć, że art. 27 u.p.o.u.a. dotyczy ciążącego na dłużniku alimentacyjnym obowiązku zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej organy obu instancji natomiast orzekały w sprawie nienależnie pobranego świadczenia przez M. W., który nie jest dłużnikiem alimentacyjnym. Skoro zatem w opinii organów obu instancji skarżący jest osobą, która pobrała nienależnie świadczenia, to jest on zobowiązany do zwrotu tychże na mocy art. 23 u.p.o.u.a. Wobec powyższego w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie wyrok WSA w Gliwicach z dnia 9 września 2014r., sygn. akt 1245/13 został wykonany.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja SKO w K. dnia [...] nr [...] którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] nr [...] w sprawie uznania, że kwoty wypłacone w okresie od 12.10.2012r. do 27.06.2013r. w wysokości 4050,00 zł M. W. były nienależnie pobranymi świadczeniami z funduszu alimentacyjnego i zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia niniejszej sprawy były przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. tj. z 2016 poz. 169 ze zm.-dalej "u.p.o.u.a."). Zgodnie z art. 23 ust. 1 u.p.o.u.a. osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu. W świetle natomiast art. 2 ust. 7 u.p.o.u.a. ilekroć w ustawie mowa o nienależnie pobranym świadczeniu - oznacza to świadczenia z funduszu alimentacyjnego:

a) wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części,

b) przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia,

c) wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia,

d) wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów,

e) (uchylona)

f) wypłacone osobie innej niż osoba, która została wskazana w decyzji przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego, z przyczyn niezależnych od organu, który wydał tę decyzję;

W niniejszej sprawie organy orzekając o nienależnie pobranym świadczeniu z funduszu alimentacyjnego w oparciu o przesłankę z art. 2 ust. 7 pkt b u.p.o.u.a., jednocześnie zobowiązały skarżącego do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami.

Ze względu na postawienie w skardze zarzutów formalnych dotyczących niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego Sąd zauważa, że w myśl art. 15 Kpa postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyraża regułę, że wszystkie decyzje nieostateczne mogą być na wniosek osoby uprawnionej zaskarżone do organu administracji publicznej wyższego stopnia nad organem, który wydał zaskarżoną decyzję. Zasada dwuinstancyjności tworzy obowiązek merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy, który nie może ograniczyć się do kontroli zaskarżonej decyzji. Powinno mieć w nim miejsce ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy niejako "od nowa", bowiem organ odwoławczy nie jest związany poczynionymi przez organ I instancji ustaleniami i dokonaną oceną dowodów. Rozstrzygnięcie organu drugiej instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, a działanie organu drugiej instancji nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu pierwszej instancji (T. Woś, J. Zimmermann; glosa do uchwały SN z dnia 23 września 1986 r., III AZP 11/86, opubl. w: PiP 1989, z. 8, s. 147). Nie spełnia tego wymogu tylko kontrola zasadności argumentów podniesionych w stosunku do rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji (B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, s. 592; por. także wyrok NSA z 22 marca 1996 r., w sprawie SA/Wr 1996/95, ONSA 1997, Nr 1, poz. 35; wyrok NSA z 19 lipca 2001 r., w sprawie V SA 3872/00). Tak więc, obowiązkiem organu odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie sprawy tak jak gdyby nie było rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Od strony teoretycznej można by przyjąć, że pierwsze rozstrzygnięcie przestaje obowiązywać z chwilą, gdy zdecydowano się na powtórzenie postępowania w sprawie, która musi i tak zakończyć się nowym rozstrzygnięciem. Należy wskazać, że na proces stosowania prawa składa się szereg etapów i elementów. W pierwszej kolejności organ odwoławczy, ponownie rozpatrujący sprawę, powinien zidentyfikować odpowiednią normę prawa materialnego, której zastosowanie może wchodzić w rachubę w odniesieniu do rozpatrywanej sprawy; następnie poprzez dokonanie wykładni tej normy, winien zrekonstruować jej treść i w oparciu o wynikające stąd wnioski, stwierdzić ustalenie, jakich faktów jest konieczne z punktu widzenia zastosowania tej normy. Ustalenie tych faktów winno nastąpić według reguł prawa procesowego, a zwłaszcza tych reguł, które dotyczą postępowania dowodowego. Końcowym etapem jest dokonanie subsumcji, czyli przyporządkowanie ustalonego stanu faktycznego do hipotezy normy prawa materialnego. Uzasadnienie decyzji winno zawierać tok rozumowania organu przedstawiający proces konkretyzacji stosunku administracyjnoprawnego w danej sprawie - odnosząc się do szczegółowo przeanalizowanego stanu faktycznego w danej sprawie i winny być to odniesienia indywidualne - w każdej rozpoznanej sprawie - a nie tylko ogólnikowe odniesienia do tego typu spraw. Reasumując powyższe, zadaniem organu drugiej instancji w postępowaniu administracyjnym jest rozważenie, jak należy daną - indywidualnie rozpatrywaną - sprawę rozstrzygnąć zgodnie z zasadą praworządności i zasadą prawdy obiektywnej, a nie tylko, rozważyć czy utrzymać lub zmienić rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że organ odwoławczy nie zastosował się do zasad przedstawionych powyżej.

Podkreślenia wymaga, że skarżący złożył odwołanie od całości rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu pierwszej instancji zarzucając między innymi "niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy" i załączył dokumenty, które wskazują, że przed wypłatą świadczenia z funduszu alimentacyjnego przedłożył organowi pierwszej instancji informację od komornika o tym, że wierzyciel otrzymał w dniu 27.11.2011r. kwotę 46.289,40 zł. Nadto w uzasadnieniu odwołania twierdził, że w sprawie nienależnie pobranych świadczeń wydano wcześniej cztery decyzje. Kolegium natomiast w zaskarżonej decyzji zasadniczo powtórzyło argumentacje zawartą w decyzji organu pierwszej instancji i nie odniosło się do zawartych w odwołaniu twierdzeń ani dokumentów. Uzasadnienie kontrolowanej decyzji nie zawiera żadnych elementów świadczących o tym, że Kolegium przeprowadziło postępowanie administracyjne w pełnym zakresie. Organ naruszył tym samym zasadę dwuinstancyjności omówioną wyżej.

Powyższe uchybienia determinują wniosek, że ocena pozostałych zarzutów skargi jest na tym etapie postępowania przedwczesna.

Stwierdzone naruszenie prawa procesowego dało Sądowi podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia, stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.