Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1926/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.266 ust. 1 pkt 3 lit a
journal: Dz.U. 2017 poz 1566
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
article: art.145 par 1 pkt 1 lit.a i c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Łuczaj (spr.), Sędziowie asesor WSA Anna Sidorowska-Ciesielska, sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant ref. staż. Agnieszka Szymańczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi Gminy Miasto [...] na decyzję Dyrektora Zarządu [...] z dnia[...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenie opłaty stałej za usługi wodne 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Zarządu [...] na rzecz Gminy Miasto[...] kwotę 190 (sto dziewięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli sądowo-administracyjnej była decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni we [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] maja 2018 r., nr [...], określająca Gminie [...] za okres 1 stycznia do 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości [...] zł za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie sprawy:

W dniu [...] lutego 2018 r Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni we [...] (dalej: Wody Polskie) na podstawie art. 271 ust. 1 pkt 3a ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (dalej: Prawo wodne lub ustawa) ustaliło, w formie informacji rocznej (skorygowanej w dniu [...] marca 2018 r. w zakresie nazwy podmiotu - "Gmina [...]", zamiast "Urząd [...]") dla Gminy [...] za okres 1 stycznia do 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości [...] zł za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej, służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast.

W dniu 20 marca 2018 r. Gmina [...] złożyła reklamację, w której m.in. nie zgodziła się z zasadnością naliczonej opłaty w informacji rocznej z rejestru [...].

Organ wskazał, że przedmiotowa opłata wynika z pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...], w którym udzielono Gminie [...] pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód polegające na:

a) wprowadzaniu wylotem [...] do rzeki [...] w km [...] oczyszczonych w osadniku i w separatorze substancji ropopochodnych wód opadowych i roztopowych pochodzących ze zlewni projektowanych ulic na osiedlu [...] oraz przyległych do nich działek;

b) wprowadzeniu wylotem [...] do rzeki [...] w km [...] oczyszczonych w osadniku i w separatorze substancji ropopochodnych wód opadowych i roztopowych pochodzących ze zlewni projektowanych ulic na osiedlu [...] oraz przyległych do nich działek.

Gmina [...] podniosła, że pozwolenie wodnoprawne, na podstawie którego wyliczona została opłata odnosi się do inwestycji planowanej, a ponieważ inwestycja nie jest rozpoczęta, to stwierdziła, iż nie ma zastosowania art. 271 ust. 1 Prawa wodnego, gdyż nie odprowadza do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast.

Gmina stwierdziła ponadto, że posiada pozwolenie wodnoprawne, choć nie korzysta z usług wodnych - nie ma urządzeń wodnych służących do wprowadzania wód opadowych i roztopowych do wód.

Ostatecznie Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich we [...] uznał, że w rozpoznawanej sprawie zaistniała przesłanka obligująca do wydania decyzji określającej wysokość opłaty stałej za okres 1 stycznia do 31 grudnia 2018 r., która wynosi [...] zł za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast, albowiem reklamacja nie została uznana przez PGWWP Zarząd Zlewni we [...].

Po ponownym przeanalizowaniu przedmiotowej sprawy organ uznał, że pierwotna informacja określająca wysokość opłaty za usługi wodne została błędnie naliczona. Opłata za usługę wodną w przedmiotowej informacji została wystawiona na podstawie decyzji z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...]. Nastąpił błąd pisarski związany z zapisem maksymalnej ilości wód (Qhmax), zamiast zapisu [...] m3/h do obliczeń przyjęta została wielkość 7.042 m3/h. Taki zapis spowodował błędne naliczenie wysokości opłaty za usługi wodne, gdyż zamiast [...] zł naliczono [...] zł.

W związku z powyższym opłatę za usługi wodne za okres 1 stycznia - 31 grudnia 2018 r. ustalono w wysokości [...] zł za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej, służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast.

Organ wskazał, że opłatę należy uiścić na rachunek Wód Polskich w następujących terminach: za I kwartał - w terminie do 30 kwietnia 2018 r. w wysokości [...] zł, za II kwartał - do 31 lipca 2018 r. w wysokości [...] zł, za III kwartał - do 31 października 2018 r. w wysokości [...] zł, za IV kwartał - do 31 stycznia 2019 r. w wysokości [...] zł.

Określenia wysokości opłaty stałej Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich dokonał w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 271 ust. 1 pkt 3a i ust. 4 pkt 1 Prawa wodnego oraz § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. poz. 2502).

Zgodnie z art. 271 ust. 4 Prawa wodnego, wysokość opłaty stałej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, wyrażonej w m3/s.

Z § 6 rozporządzenia w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne wynika, że jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne - odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych w formie opłaty stałej wynosi 2,50 zł na dobę za 1 m3/s za określoną w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalną ilość wód opadowych lub roztopowych odprowadzanych do wód z otwartych lub zamkniętych systemów kanalizacji deszczowej służących do odprowadzania opadów atmosferycznych.

Opłata za rok 2018 została określona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 2,50 zł/dobę, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i maksymalnej ilości wód odprowadzanych do wód według pozwolenia wodnoprawnego w ilości [...] m3/h, wynoszącej po przeliczeniu [...] m3/s.

Mając powyższe na uwadze Dyrektor Zarządu Zlewni we [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie orzekł jak w sentencji.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Gmina [...] – reprezentowana przez radcę prawnego, zaskarżyła ją w całości, wnosząc o jej uchylenie w całości do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od strony przeciwnej kosztów procesu według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucono błędne ustalenie stanu faktycznego skutkujące zastosowaniem w sprawie art. 271 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawo wodne, poprzez przyjęcie, że planowane odprowadzanie przez Gminę [...] wylotem [...] do rzeki [...] w km [...] oczyszczonych w osadniku i w separatorze substancji ropopochodnych wód opadowych i roztopowych pochodzących ze zlewni projektowanych ulic na osiedlu [...] oraz przyległych do nich działek oraz wprowadzaniu wylotem [...] do rzeki [...] w km [...] oczyszczonych w osadniku i w separatorze substancji ropopochodnych wód opadowych i roztopowych pochodzących ze zlewni projektowanych ulic na osiedlu [...] oraz przyległych do nich działek, zgodnie z decyzją z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...], podlega opłacie stałej za odprowadzanie do wód - wód opadowych na podstawie art. 271 ust 1 pkt 3 lit. a ustawy Prawo wodne, gdy odprowadzanie wód opadowych nie jest realizowane, gdyż planowana inwestycja nie jest wykonana, a nawet rozpoczęta, wyloty - urządzenia wodne nie istnieją i wody opadowe nie są odprowadzane, dlatego odprowadzanie wód opadowych do wód winno być kwalifikowane jako planowane - nie podlegające opłacie stałej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zarządu Zlewni we [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; dalej: ppsa), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 ppsa, rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Badając legalność zaskarżonej decyzji w przedstawionych wyżej granicach, Sąd doszedł do przekonania, że skarga została oparta na uzasadnionych podstawach.

Skarżąca zarzuciła organowi błędne ustalenie stanu faktycznego, skutkujące z kolei naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, przez jego zastosowanie w sprawie.

Z art. 271 ust 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2017 poz. 1566 ze zm.) wynika, że Wody Polskie ustalają oraz przekazują podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne w formie informacji rocznej wysokość opłaty stałej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast, a informacja taka zawiera także sposób obliczenia tej opłaty.

Jednostkowe stawki opłat za usługi wodne określa § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. poz. 2502).

Zaznaczyć trzeba, że przedmiotem sporu między stronami nie był sposób obliczenia opłaty stałej, lecz sama zasada jej ustalenia w stosunku do Gminy.

Zaskarżoną decyzją organ administracji określił za okres 1 stycznia do 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości [...] zł za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast.

Ustalając powyższą opłatę organ oparł się na ostatecznej decyzji z dnia [...] lipca 2017 r., [...], którą to decyzją udzielono Gminie [...] pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód polegające na wprowadzaniu wylotem [...] do rzeki [...] w km [...] oczyszczonych w osadniku i w separatorze substancji ropopochodnych wód opadowych i roztopowych pochodzących ze zlewni projektowanych ulic na osiedlu [...] oraz przyległych do nich działek oraz wprowadzaniu wylotem [...] do rzeki [...] w km [...] oczyszczonych w osadniku i w separatorze substancji ropopochodnych wód opadowych i roztopowych pochodzących ze zlewni projektowanych ulic na osiedlu [...] oraz przyległych do nich działek.

Z wyjaśnień skarżącej z kolei wynika, że inwestycja ta jest tylko planowana i nie jest rozpoczęta. Nie zaprzeczając tym okolicznościom organ uznał jednak, że zaistniały podstawy do określenia opłaty stałej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych (...), stojąc na stanowisku, że jej wystarczającą podstawą jest samo ostateczne pozwolenie wodnoprawne, a takie w niniejszej sprawie zostało wydane.

Sąd nie podzielił powyższego stanowiska organu.

Jak już wyżej zaznaczono, przedmiotem rozpoznawanej skargi, ani też wcześniej przedmiotem reklamacji nie była kwestia sposobu naliczenia opłaty stałej, niekwestionowanej przez skarżącą, ale sama zasada jej ustalenia. Problem sprowadzał się w istocie do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w okolicznościach niniejszej sprawy zaistniały przesłanki do jej ustalenia.

Przepisy ustawy Prawo wodne nie dają prostej odpowiedzi na pytanie o moment powstania obowiązku uiszczenia opłaty stałej za odprowadzanie do wód - wód opadowych i roztopowych. Prawidłowe zweryfikowanie stanowiska zajętego w niniejszej sprawie przez organ wymaga kompleksowego przeanalizowania przepisów tej ustawy odnoszących się do powyższych kwestii w świetle uwarunkowań prawodawstwa unijnego.

Wejście w życie ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne było wynikiem realizacji spoczywającego na Polsce obowiązku implementacji do krajowego porządku prawnego Dyrektywy nr 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r., ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. Urz. WE L 327 z 22 grudnia 2000, str. 1, ze zm. - Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 5, str. 275; dalej: Ramowa Dyrektywa Wodna). W uzasadnieniu do projektu tej ustawy wskazano, że Ramowa Dyrektywa Wodna podkreśla konieczność zastosowania instrumentów ekonomicznych w celu racjonalizacji użytkowania zasobów i wynikających z tego strat w środowisku. Zgodnie z art. 5 i art. 9 oraz załącznikiem III. do Ramowej Dyrektywy Wodnej, kraje członkowskie Unii Europejskiej są zobowiązane do opracowania analiz ekonomicznych korzystania z wody dla każdego obszaru dorzecza z uwzględnieniem zwrotu kosztów usług wodnych, który opiera się w szczególności o zasadę "zanieczyszczający płaci/użytkownik płaci". Analiza zwrotu kosztów wymaga również uwzględnienia kosztów środowiskowych oraz zasobowych. Ponadto państwa członkowskie mają zapewnić, że polityka opłat za wodę przewiduje odpowiednie działania zachęcające użytkowników do efektywnego wykorzystania zasobów wodnych i w ten sposób przyczynia się do osiągnięcia celów środowiskowych tej dyrektywy (Druk sejmowy nr 1529, Rządowy projekt ustawy - Prawo wodne z 2017 r.). Z art. 9 Ramowej Dyrektywy Wodnej wynika postulat wprowadzenia systemowego rozwiązania zrównoważonego gospodarowania zasobami wodnymi poprzez zbudowanie systemu usług wodnych, opartego na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych i korzystaniu z wód poza zwykłym lub powszechnym korzystaniem. Zasadę tę ujęto w art. 9 ust. 3 ustawy - Prawo wodne, zgodnie z którym gospodarowanie wodami opiera się na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych, uwzględniających koszty środowiskowe i koszty zasobowe oraz analizę ekonomiczną.

Realizując powyższe wytyczne w przepisach ustawy Prawo wodne wprowadzono katalog instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami, który przyczynić ma się do efektywnego i sprawnego gospodarowania zasobami wodnymi oraz do wydatkowania środków na działania związane z zapewnieniem dostępności wód o odpowiednich parametrach jakościowych i we właściwej ilości.

Zgodnie z art. 267 pkt 1 ustawy Prawo wodne, jednym z instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami są opłaty za usługi wodne, w tym za usługi w postaci odprowadzania do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służących do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast (art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a).

Stosownie do art. 270 ust. 11 ustawy Prawo wodne, opłata za usługi wodne za odprowadzanie do wód – wskazanych wyżej wód opadowych lub roztopowych składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej zależnej od istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych.

W art. 35 ust. 3 ustawy skatalogowano różne usługi wodne, wskazując w punkcie 7, że jedną z nich jest również odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast.

Natomiast w art. 35 ust. 1 tej ustawy przewidziano, że usługi wodne polegają na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza powszechne korzystanie z wód, zwykłe korzystanie z wód oraz szczególne korzystanie z wód. Definicja ta, w odniesieniu do celu usług wodnych, odpowiada definicji zawartej w art. 2 pkt 38 Ramowej Dyrektywy Wodnej, zgodnie z którą usługi wodne oznaczają wszystkie usługi, które gospodarstwom domowym, instytucjom publicznym lub każdej działalności gospodarczej umożliwiają korzystanie z wód w określony sposób. W świetle powyższych przepisów wskazać należy, że definicja usług wodnych, z której nie wynikają wyraźnie kryteria pozwalające na zakwalifikowanie określonego korzystania z wód jako usługi wodnej, wymaga każdorazowego sprawdzenia, czy spełnione są kryteria określone w art. 35 ust. 1 ustawy Prawo wodne, tj. cel usług wodnych, oraz czy dane korzystanie można zaliczyć do katalogu usług z art. 35 ust. 3.

Zdaniem Sądu, z art. 35 ust. 3 pkt 7 ustawy Prawo wodne wynika, że usługa w postaci odprowadzania do wód - wód opadowych lub roztopowych jest nierozerwalnie związana z istnieniem otwartych lub zamkniętych systemów kanalizacji deszczowej służących do odprowadzania opadów atmosferycznych albo istnieniem systemów kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast. W rezultacie z art. 268 ust. 1 pkt 3 ustawy wynika, że obowiązek poniesienia opłat za usługi wodne wiąże się z odprowadzaniem do wód - wód opadowych lub roztopowych uprzednio ujętych w oznaczone rodzaje urządzeń wodnych, tzn. w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej. Przez systemy kanalizacji deszczowej rozumie się zbiór urządzeń wodnych, takich jak kanały, rowy, rury, kolektory, czy właśnie osadniki i separatory oraz wyloty - przeznaczonych do odprowadzania wód opadowych lub roztopowych.

Oznacza to, że o ile rzeczywiście opłata ta wiąże się ze skutkami opadów atmosferycznych, o tyle obowiązek jej ponoszenia dotyczy ściśle określonych sposobów odprowadzania wód opadowych lub roztopowych. Wynika z tego, że ustawodawca wyraźnie ograniczył zakres obowiązku opłatowego do odprowadzania do wód - wód opadowych lub roztopowych wcześniej już ujętych w określone urządzenia wodne: kanalizacji deszczowej bądź systemy kanalizacji zbiorczej. Urządzenia te bowiem służą przechwytywaniu wód odpadowych lub roztopowych i ich dalszemu odprowadzaniu do wód. Warunkiem uznania urządzeń wodnych za urządzenia kanalizacji deszczowej, bądź kanalizacji zbiorczej jest potwierdzenie, że zostały one wybudowane i oddane do użytku, oraz że funkcjonują one realizując przypisaną im funkcję przechwytywania wód opadowych lub roztopowych i dalszego ich odprowadzania do wód.

Z tego też wynika, że organy uprawione do ustalenia opłaty za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych nie mogą abstrahować od okoliczności faktycznych sprawy i poprzestawać wyłącznie na fakcie uzyskania przez podmiot ostatecznego pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych, bowiem rzeczywista możliwość korzystania z takiej usługi zgodnie z ustawą Prawo wodne aktualizuje się dopiero wówczas, gdy istnieją urządzenia wodne, tzn. otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej, które mogą posłużyć do przechwytywania i odprowadzania opadów atmosferycznych do wód. W braku tego rodzaju urządzeń wodnych, ujmujących uprzednio wody opadowe lub roztopowe zanim zostaną odprowadzone dalej do wód, nie ma możliwości realizowania usługi odprowadzania wód określonej w art. 35 ust. 3 pkt 7 ustawy Prawo wodne. W takiej sytuacji nie można również mówić o ziszczeniu się hipotezy art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a, obligującego podmiot do uiszczenia naliczonej przez organ opłaty. Z powyższego przepisu wynika, że obowiązek ponoszenia opłat nie powstaje w przypadku odprowadzania wód opadowych lub roztopowych do ziemi. Dlatego też istnienie urządzeń wodnych składających się na otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej jest niezbędne dla możliwości ustalenia opłaty za usługę odprowadzania wód opadowych lub roztopowych do wód. Musi to się zatem odbywać nie powierzchniowo, ale przy pomocy urządzeń kanalizacyjnych, co czyni z ich istnienia warunek niezbędny dla ustalenia opłaty. O ile pozwolenie wodnoprawne jest źródłem danych niezbędnych do ustalenia wysokości opłaty stałej, o tyle samo jego istnienie nie jest warunkiem wystarczającym do ziszczenia się przesłanek do określenia tej opłaty.

Taka wykładnia przepisów ustawy Prawo wodne, odnoszących się do odpłatności za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód jest w pełni zgodna z zasadami odpłatności za usługi wodne wynikającymi z tej ustawy, a zwłaszcza z zasadą zwrotu kosztów usług wodnych oraz zasadą "korzystający płaci". Odpłatność za usługę wodną należy się tylko wówczas, gdy podmiot uprawniony ma możliwość korzystania z niej. Natomiast obciążenie tego rodzaju opłatą jest niedopuszczalne w sytuacji braku urządzeń wodnych, które ujmowałyby wodę opadową lub roztopową.

Prawidłowość powyższego stanowiska potwierdza również wykładnia przepisów ustawy Prawo wodne, uwzględniająca charakter opłat za usługi wodne, które są daninami publicznymi. Za daniny publiczne uważa się świadczenia powszechne, przymusowe, bezzwrotne, ustalane jednostronnie w drodze ustawy i pobierane na rzecz podmiotu prawa publicznego w celu realizacji zadań publicznych. Jest to zatem świadczenie zależne nie od woli osoby, lecz od zakresu podmiotowego i przedmiotowego ustawy podatkowej. Opłaty za usługi wodne, chociaż nie są tak powszechną daniną publiczną jak podatki, to jednak należy zaliczyć je do tej samej grupy ciężarów i świadczeń publicznych stanowiących źródła dochodów państwa.

Stosowanie przepisów zobowiązujących do uiszczania opłat za usługi wodne nie może prowadzić do naruszenia wartości objętych ochroną konstytucyjną, a w szczególności nie może prowadzić do tego, ażeby opłaty te stały się instrumentem nadmiernego fiskalizmu. Charakter opłat za usługi wodne jako daniny publicznej wymaga od organu stosowania wykładni prawa zawężającej ingerencję w uprawnienia jednostki i stosowania wynikającej z art. 7a § 1 kpa zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony. Podkreślić bowiem należy, że decyzje organów władzy publicznej, w których wątpliwości interpretacyjne rozstrzygnięto na niekorzyść strony, istotnie obniżają zaufanie do państwa i stanowionego przez nie prawa.

Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy Sąd podkreśla, że skarżąca uzyskała pozwolenie wodnoprawne na odprowadzanie przez nią wylotem [...] do rzeki [...] w km [...] oczyszczonych w osadniku i w separatorze substancji ropopochodnych wód opadowych i roztopowych pochodzących ze zlewni projektowanych ulic na osiedlu [...] oraz przyległych do nich działek oraz wprowadzaniu wylotem [...] do rzeki [...] w km [...] oczyszczonych w osadniku i w separatorze substancji ropopochodnych wód opadowych i roztopowych pochodzących ze zlewni projektowanych ulic na osiedlu [...] oraz przyległych do nich działek

Z reklamacji oraz z treści skargi wynika, że wody opadowe i roztopowe nie są odprowadzane do rzeki, gdyż realizacja inwestycji jest tylko planowana i nie jest rozpoczęta.

Okolicznościom tym nie zaprzeczył organ, nie podejmując również żadnych czynności mających na celu weryfikację tych twierdzeń. Organ poprzestał bowiem na ustaleniu, że skarżąca uzyskała pozwolenie wodnoprawne na odprowadzanie wód opadowych, co jest jego zdaniem wystarczające do ustalenia opłaty stałej za taką usługę wodną, niezależnie od tego, czy faktycznie następuje odprowadzanie tych wód do rzeki.

Tymczasem dla zastosowania konsekwencji prawnych w postaci nałożenia obowiązku uiszczenia opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych konieczne było ustalenie, czy wody są odprowadzane poprzez określone w pozwoleniu wodnoprawnym urządzenia do rzeki [...].

Tych kluczowych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności organ nie wyjaśnił, choć od ich ustalenia zależała możliwość określenia opłaty.

W konsekwencji, zdaniem Sądu, procedując w niniejszej sprawie w ten sposób, że ustalenia stanowiące podstawę rozstrzygnięcia organ ograniczył w zasadzie do istnienia pozwolenia wodnoprawnego, nawet bez analizy okoliczności wynikających z jego treści, nie rozpoznał istoty sprawy naruszając przepisy postępowania administracyjnego w postaci art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa. Pomimo tego bowiem, że nie ustalił okoliczności mających istotny wpływ na wynik sprawy, to jednak określił opłatę stałą za odprowadzanie wód opadowych do [...]. Naruszył tym samym przepisy art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy Prawo wodne, przedwcześnie stosując tę normę do nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego.

Powyższe uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ppsa. W następstwie tego zaktualizuje się potrzeba rozpoznania reklamacji wniesionej przez skarżącą od udzielonej jej przez organ informacji rocznej.

Ponownie rozpoznając sprawę organ wyjaśni, czy w związku z inwestycją objętą pozwoleniem wodnoprawnym z dnia [...] lipca 2017 r. doszło do jej realizacji, a w konsekwencji do wprowadzania do rzeki [...] oczyszczonych ścieków opadowych, czy też nie - jak twierdzi skarżąca. Wyniki oceny materiału dowodowego muszą mieć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa.

Zważywszy na powyższe okoliczności, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ppsa, Sąd orzekł jak w punkcie 1. sentencji.

O kosztach postępowania w punkcie 2. wyroku orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 ppsa. Na koszty te składa się uiszczony przez skarżącą wpis od skargi w kwocie 100 zł, ustalony na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) oraz koszty zastępstwa procesowego (90 zł), stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w związku z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).