Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2086/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-10-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 8, art. 20, 22 i 24
journal: Dz.U. 2020 poz 276
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 77 par. 1, 80
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Anna Falkiewicz - Kluj sędzia WSA Łukasz Trochym po rozpoznaniu w dniu 2 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie aktualizacji danych ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.


UZASADNIENIE

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej jako "WINGiK" lub "organ") decyzją z [...] stycznia 2019 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołań M.K.(dalej jako "skarżąca") oraz J.L. i A. B., uchylił decyzję Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent") z [...] września 2018 r. nr [...] w części II i III orzeczenia, zaś w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

R.K. pismem z 2 października 2013 r. wystąpił do Prezydenta o wykreślenie z ewidencji gruntów i budynków z listy właścicieli dz. nr [...] z obrębu [...] – J.L., R.P., J. B., M. B., A. B., M. K., J. N. i I. O. oraz z listy władających J. B. i H.K., a następnie potwierdzenie, że dz. nr [...] stanowi dojazd do dz. nr [...], a nie dz. nr [...]. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że ww. działka powstała w wyniku podziału nieruchomości należącej do Z.K., którą nabyła w spadku po rodzicach G. i T.L..

Prezydent pismami z 3 listopada 2016 r. i 14 marca 2017 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania na wniosek R. K. oraz o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym.

Skarżąca w piśmie z 21 marca 2018 r. wskazała, że na mocy testamentu R. K. jest jego głównym spadkobiercą i podtrzymuje jego wniosek z 2 października 2013 r.

Zawiadomieniem z [...] maja 2018 r. Prezydent poinformował strony, że z uwagi na konieczność weryfikacji wpisów wszystkich osób wykazanych w ewidencji jako współwłaściciele dz. nr [...], postępowanie będzie prowadzone z urzędu, a następnie rozpatrzony zostanie wniosek skarżącej (spadkobiercy R. K.).

Prezydent decyzją z [...] września 2018 r., działając z urzędu w związku z wnioskiem R. K. z 2 października 2013 r., podtrzymanym przez jego spadkobiercę w dniu 21 marca 2018 r. i 17 lipca 2018 r., orzekł:

I. o aktualizacji danych ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do dz. nr [...] z obrębu [...] położonej w [...] poprzez:

1) wykreślenie wpisów Z. K., J. L., R. P., J. B., M. B., A. B., M. K., J.N. i I. O. jako współwłaścicieli działki;

2) wykreślenie podmiotów władających: B. B., R. K., K. P.;

3) wpisanie: właściciel nieustalony i władający nieustalony,

II. o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania prowadzonego na wiosek R. K. w zakresie wykreślenia w rejestrze ewidencji gruntów i budynków następujących osób w rubryce właściciel: J. L., R. P., J. B., M. B., A. B., M.K., J.No. i I. O. oraz z listy osób władających: J. B. i H. K. dla dz. nr [...] oraz w zakresie potwierdzenia, że dz. nr [...] stanowi dojazd do dz. [...],

III. o odmowie ujawnienia R. K. jako właściciela i jako władającego dz. nr [...].

W uzasadnieniu decyzji Prezydent wskazał, że przy zakładaniu ewidencji gruntów ujawniona została dz. nr [...] o pow. [...] ha, której położenie w części odpowiada obecnej dz. nr [...]. Na podstawie protokołu ustalenia stanu władania gruntami na obszarze obrębu [...] os. [...], jako osobę władającą wpisano Z.K.. W odnowionym operacie ewidencji gruntów ujawniona została dz. nr [...] o pow. [...] ha - droga. W rubryce właściciel, na podstawie badań hipotecznych, wpisano R.P., Z.K., J.L., S. B., M. B.. Jako władających ujawniono spadkobierców Z. K. – B. B., R.K., S. K., K. P., J. B., H. K.. W ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego Prezydent ustalił, że nie posiada żadnego dokumentu potwierdzającego prawo własności osób ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków. Wpisy właścicieli nie zostały nigdy udokumentowane, a ponadto dotyczyły historycznego stanu własności. Dlatego późniejsze zmiany dotyczące ujawnienia spadkobierców po T. i G. L. były przedwczesne. Prezydent wyjaśnił, że załączone do akt zaświadczenie Sądu Rejonowego [...][...] Wydział Ksiąg Wieczystych z [...] lipca 2014 r. nie może stanowić podstawy żądanej zmiany, gdyż na jego podstawie nie można ustalić ponad wszelką wątpliwość grona osób, którym przysługuje prawo własności do przedmiotowej nieruchomości. W tej sytuacji Prezydent za konieczne uznał, aby przed rozpatrzeniem wniosku R. K., wyjaśnić z urzędu prawidłowość wszystkich wpisów dotyczących dz. nr [...]. Jako podstawę połączenia sprawy prowadzonej na wniosek ze sprawą rozpatrywaną z urzędu, podał art. 62 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (wówczas Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a." Z kolei umorzenie postępowania prowadzonego na wniosek R. K. Prezydent uzasadnił tym, że wnioskodawca nie udokumentował, że Z.K. posiadała tytuł prawny do nieruchomości, zaś w związku ze śmiercią wnioskodawcy, przeprowadzenie dowodów posiadania dz. nr [...] jest bezzasadne.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że dz. nr [...], wskazywana w ewidencji gruntów jako będąca we władaniu Z. K., stanowi jedyny dojazd do dz. nr [...], stanowiącej własność R. K., syna Z.. Dlatego wpis "władający nieustalony" jest nieuprawniony. Gdyby nawet uznać, że Z. K. nigdy nie była formalną właścicielką tej działki, a jedynie władającą, to na pewno jej właścicielami są G. i T.L., a w konsekwencji ich wnuki. Skarżąca zarzuciła Prezydentowi, że w trakcie postępowania nie przeprowadził badania ksiąg wieczystych, czy też badania granic na gruncie, w celu ustalenia faktycznego władającego działką. Zwróciła uwagę, że Urząd [...] wydając decyzję z [...] listopada 1989 r. zezwalającą na rozbiórkę studzienki kablowej uznał R. Kom. za właściciela dz. nr [...].

J. L. i A. B., zastępowani przez kuratora spadku adw. A. B., w odwołaniu od powyższej decyzji zarzucili Prezydentowi błąd w ustaleniach faktycznych poprzez uznanie, że brak jest jakichkolwiek dokumentów prawnych potwierdzających, że właścicielem nieruchomości pn. "[...]" są obecnie S. B., Z. K., J. K., J.L., R.P., J.B., M.B. i I. O..

WINGiK decyzją z [...] stycznia 2019 r. uchylił decyzję z [...] września 2018 r. w części II i III orzeczenia, zaś w pozostałej części utrzymał tę decyzję w mocy. Organ zaznaczył, że w świetle art. 61 § 1 K.p.a. nie jest możliwe prowadzenie jednego postępowania administracyjnego z urzędu i na wniosek strony, co wynikałoby z wystosowanego do stron zawiadomienia z [...] maja 2018 r. Jeśli zatem organ, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego prowadzonego na wniosek uznał, że weryfikacji wymagają wszystkie wpisy danych podmiotowych dotyczących dz. nr [...], to (tak jak wynika z decyzji) prowadził postępowanie z urzędu w związku z wnioskiem R. K., w którym to postępowaniu powinny być rozpatrzone również argumenty będące przedmiotem tego wniosku. Organ wskazał dalej, że ewidencja gruntów i budynków nie tworzy, a jedynie odzwierciedla stany prawne i faktyczne gruntów, budynków i lokali ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. W przypadku działek pochodzących z nieruchomości "[...]" organ nie posiada i nigdy nie posiadał żadnego dokumentu prawnego, z którego wynikałoby prawo własności osób ujawnionych w rejestrze gruntów. Wpisy właścicieli dokonane zostały na podstawie protokołu z badań hipotecznych, nie zaś z dokumentów wyszczególnionych w § 24 ust. 1 i § 2 obowiązującego wówczas zarządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów (M.P. Nr 11 poz. 98), tj. odpisu z księgi wieczystej, aktu notarialnego sprzedaży/darowizny, aktu nadania, prawomocnego orzeczenia sądu, ostatecznej decyzji administracyjnej. W takiej sytuacji aktualizacja danych podmiotowych na podstawie postanowień spadkowych była nieuprawniona. WINGiK zaznaczył, że aktualnie katalog dokumentów, na podstawie których uwidacznia się w ewidencji prawa właścicieli i władających, określa § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2016 r. poz. 1034 ze zm.). Choć przepis ten nie precyzuje o jakie decyzje, orzeczenia i akty normatywne chodzi, to w świetle art. 23 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2017 r. poz. 2101 ze zm.) wiadomo, że chodzi o dokumenty, z których wynikają zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków. Organ może wpisać do ewidencji gruntów i budynków tylko takie prawo do nieruchomości, które jednoznacznie, w sposób niewątpliwy wynika z dokumentów wskazanych w przepisach, nie może zaś takiego prawa ani ustanawiać, ani wyinterpretować. W sytuacji, gdy zawarte w ewidencji dane źródłowe dotyczące praw do nieruchomości nie są udokumentowane, to postanowienia ustalające spadkobierców nie są wystarczającą podstawą do ujawnienia ich jako właścicieli. WINGiK podkreślił, że załączone do akt zaświadczenie Sądu Rejonowego [...] [...] Wydział Ksiąg Wieczystych z [...] lipca 2014 r., w myśl ww. przepisu, nie jest dokumentem stanowiącym podstawę do ujawnienia praw do nieruchomości. Ponadto na podstawie zaświadczenia z księgi hipotecznej "[...]" i wpisów ujawnionych w dziale II tej księgi nie można ustalić ponad wszelką wątpliwość grona osób, którym przysługuje prawo własności do nieruchomości. Jak przy tym wpisano w dziale III wykazu hipotecznego w dniu [...] listopada 1987 r., treść działu II tej księgi jest niezgodna z rzeczywistym stanem, w związku z licznymi odłączeniami do odrębnych ksiąg wieczystych działek nabytych na własność przez zasiedzenie lub z aktów własności ziemi. Z powyższych względów odwołanie J. L. i A. B. organ uznał za niezasadne. Organ zauważył dalej, że wykreślenie dotychczasowych wpisów nie zostało spowodowane brakiem "jakichkolwiek dokumentów prawnych", lecz brakiem dokumentów przewidzianych przepisami prawa. Z tego powodu za nieuzasadnione uznał również odwołanie skarżącej i wskazał, że wpis osób nieżyjących – G. i T.L. lub Z. K., czy też R. K., przeczyłby obowiązkowi utrzymania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności. Ponadto dokonane podziały rodzinne nieruchomości, o których wspomniała skarżąca, i uregulowanie przez niektóre osoby swoich praw do części nieruchomości w innych księgach wieczystych, nie oznacza, że osoby te utraciły prawo do udziału we własności pozostałej części. W ocenie organu, w tej sytuacji słusznie Prezydent uznał, że wpisy dotyczące właścicieli są nieudokumentowane, a w konsekwencji wykreślenie ich z rejestru gruntów i wpisanie w pozycji właściciel "właściciel nieustalony" było prawidłowe. Ustalenie i ujawnienie w ewidencji gruntów i budynków, na podstawie art. 20 ust. 2 pkt lit. b) ustawy - Prawo geodezyjne kartograficzne, osób aktualnie władających na zasadach samoistnego posiadania, nie może być natomiast orzeczone do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia (w odrębnym postępowaniu) kwestii dotyczącej ujawnienia w ewidencji właściciela działki, ponieważ władającego ujawnia się tylko w przypadku nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym lub w przypadku użytkowników gruntów państwowych lub samorządowych. Odnosząc się do zarzutów skarżącej organ zauważył, że to na właścicielu, a nie na organie, ciąży obowiązek udokumentowania praw do działki, jak również ujawnienia swojego prawa w księdze wieczystej. Z kolei dokumentacja budowlana nie stanowi o prawie do nieruchomości i nie może być podstawą do ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków danych podmiotowych. W ocenie WINGiK, nieuzasadnione były natomiast zapisy zawarte w punktach II i III sentencji zaskarżonej decyzji, gdyż postępowanie prowadzone na wniosek R. K. nie stało się bezprzedmiotowe. Kwestie będące przedmiotem tego wniosku zostały bowiem rozpatrzone w postępowaniu z urzędu. Natomiast wpisy "właściciel nieustalony" i "władający nieustalony" orzeczone w punkcie I sentencji są jednoznaczne i wynika z nich wprost orzeczenie o nieujawnieniu R.K., jako właściciela i władającego dz. nr [...]. W przypadku, gdy w postępowaniu z urzędu rozpatrzeniu podlega także żądanie wnioskodawcy i postępowanie to obejmuje szerszy zakres tej samej sprawy co wniosek, to decyzja powinna kompleksowo rozstrzygać sprawę, stąd umorzenie postępowania z wniosku strony jest bezpodstawne. Z kolei żądanie potwierdzenia, że dz. nr [...] stanowi dojazd do dz. nr [...], a nie do dz. nr [...], nie może być przedmiotem niniejszego postępowania, ponieważ ewidencja gruntów i budynków nie obejmuje tego typu informacji. W związku z tym decyzja Prezydenta w pkt II i III została uchylona.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą decyzję, skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając im naruszenie art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. W uzasadnieniu skargi wskazała, że WINGiK zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy pkt I decyzji Prezydenta, który stanowi o wykreśleniu wszystkich właścicieli i władających i wskazuje, że właściciel i władający jest nieustalony. Zdaniem skarżącej, taki zapis jest niegodny zarówno z aktualnym, jak też z ostatnim stanem prawnym wykazującym właścicieli działki, tj. T. i G. L.. Śmierć właścicieli nieruchomości nie powoduje, że przestaje ona mieć właścicieli, bowiem są nimi ich spadkobiercy. Ostatnim prawnym właścicielem dz. nr [...] była Z. K., córka G. i T. L.. Stan ten jest udokumentowany w dokumentacji geodezyjnej i znajduje swoje odzwierciedlenie na mapach i skorowidzach będących w posiadaniu Urzędu [...]. Organy obu instancji wydając decyzje, ograniczyły się natomiast tylko do zreferowania stanu dokumentacji znajdującej się w ewidencji gruntów, nie wyjaśniając, na jakiej podstawie dokonały wpisów ujawnionych w tej ewidencji, a kwestionowanych przez wnioskodawcę. Organ nie odniósł się również do dokumentacji i oświadczeń złożonych przez R. K.. Nie wnosił on natomiast o ustalenie właścicieli i władających, bo ci są już ustaleni na podstawie przedstawionej dokumentacji, a o sprostowanie wpisów w ewidencji gruntów, które nie mają żadnych podstaw prawnych i są niezgodne z prawdą. Prezydent nie potrafi jednak określić, kto i na jakiej podstawie dokonał wpisów kwestionowanych przez wnioskodawcę. Tymczasem R. K. od 1964 r. nie wyszedł z posiadania dz. nr [...] i tak jest nadal, a dokumenty znajdujące się w sprawie jednoznacznie wskazują, że był traktowany przez Urząd [...] jak właściciel. Działka [...] stanowi jedyny dojazd do posesji, której współwłaścicielem obecnie jest skarżąca, o czym świadczy załączona opinia biegłego geodety sądowego oraz mapy. Ani skarżąca, ani tym bardziej jej rodzice, nie zaprzestali korzystania z dz. [...], nie ma zatem żadnych uzasadnionych podstaw prawnych do wykreślenia ich z pozycji władający, gdyż nieustannie tym gruntem władają.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przeprowadzona bowiem według wyżej wskazanych kryteriów kontrola wydanych w niniejszej sprawie decyzji doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że nie tkwią w nich wady skutkujące stwierdzeniem ich nieważności, czy wznowieniem postępowania. Organy nie naruszyły też przy ich wydawaniu prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, w stopniu skutkującym ich uchyleniem.

Materialnoprawną podstawę kontrolowanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2020 r., poz. 276, dalej Prawo geodezyjne i kartograficzne) oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy - rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2019 r., poz. 393, zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie ewidencji gruntów i budynków lub rozporządzeniem wykonawczym) w brzmieniu obowiązującym na datę zaskarżonej decyzji.

Podkreślić należy, że zgodnie z art. 2 ust. 8 Prawa geodezyjnego i kartograficznego ewidencja gruntów i budynków to jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach i innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami lub lokalami.

Ewidencja gruntów i budynków jest zatem specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach, budynkach i lokalach, który to zbiór, pełniąc funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw, co jasno wynika z regulacji art. 20, 22 i 24 Prawa geodezyjnego i kartograficznego.

Ewidencja rejestruje więc jedynie stany prawne ustalone winnym trybie lub przez inne organy orzekające. Ma zatem charakter deklaratoryjny a nie konstytutywny. Dokonanie zatem aktualizacji, czy to na wniosek określonego podmiotu, czy to z urzędu, ewidencji gruntów i budynków nie może stanowić podstawy dochodzenia, ani udowadniania przez dany podmiot jego praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością.

W świetle treści art. 24 ust. 2a Prawa geodezyjnego i kartograficznego, nie budzi wątpliwości kwestia, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków mogą podlegać aktualizacji z urzędu lub na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, czyli właścicieli nieruchomości (lub podmiotów władających na zasadzie samoistnego posiadania). Zgodnie zatem z art. 24 ust. 2b Prawa geodezyjnego i kartograficznego aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje: 1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie : a) przepisów prawa, b) wpisów w księgach wieczystych, c) prawomocnych orzeczeń sądu, d) ostatecznych decyzji administracyjnych, e) aktów notarialnych, f) zgłoszeń budowy budynku, zawiadomień o zakończeniu budowy budynku oraz zgłoszeń rozbiórki budynku, o których mowa odpowiednio w art. 30, art. 54 oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, oraz zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu, g) wpisów w innych rejestrach publicznych, h) wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców;

2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.

Stosownie do postanowień art. 20 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także: 1) właścicieli nieruchomości, a w przypadku: a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu odrębnych przepisów, znajdują się te nieruchomości, b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania, 2) miejsce pobytu stałego lub adres siedziby osób lub innych podmiotów, o których mowa w pkt. 1; 3) informację o wpisaniu do rejestru zabytków; 4) informację, czy wyróżniony w ewidencji gruntów i budynków obszar gruntu, w całości lub części, objęty jest formą ochrony przyrody (...); 5) wartość katastralną nieruchomości: 6) informacje dotyczące umów dzierżawy, jeżeli od wykazania takich informacji w ewidencji gruntów i budynków uzależnione jest nabycie praw wynikających z odrębnych przepisów".

Mając na względzie powyższe regulacje Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz przepisów wykonawczych, w ocenie Sądu, kontrolowana decyzja jest zgodna z prawem.

W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości prawidłowość rozstrzygnięcia organu odwoławczego, który uchylił decyzję organu I instancji w pkt II i III oraz utrzymał zaskarżoną decyzję w pozostałej części tj. w pkt I decyzji. W pkt tym orzeczono o aktualizacji danych ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do dz. nr [...] z obrębu [...] położonej w [...] poprzez:

4) wykreślenie wpisów Z.K., J. L., R. P., J. B., M. B., A.B., M. K., J.N. i I. O. jako współwłaścicieli działki;

5) wykreślenie podmiotów władających: B. B., R. K., K. P.;

6) wpisanie: właściciel nieustalony i władający nieustalony,

Z akt wynika, że dane uwidocznione w operacie ewidencji gruntów i budynków dotyczące działek pochodzących z nieruchomości "[...]" zostały dokonane na podstawie protokołu z badań hipotecznych, a zatem nie na podstawie dokumentów wymaganych zapisami obowiązującego w dacie dokonywania tych wpisów zarządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów ( M.P. Nr 11 poz. 98) tj. odpisu z księgi wieczystej, aktu notarialnego sprzedaży/darowizny, aktu nadania, prawomocnego orzeczenia sądu, ostatecznej decyzji administracyjne. Również aktualnie obowiązujące rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w § 12 ust. 1 określa katalog dokumentów, na podstawie których uwidacznia się w ewidencji prawa właścicieli i władających. Są to następujące dokumenty: wpisy dokonane w księgach wieczystych, prawomocne orzeczenia sądowe, umowy zawarte w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali, ostateczne decyzje administracyjne, dyspozycje zawarte w aktach normatywnych, umowy dzierżawy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2. Z uwagi na techniczno - deklaratoryjny charakter ewidencji prawodawca wskazał expressis verbis dokumenty, z których zmiany danych ewidencyjnych powinny wynikać, by możliwe było ich ujawnienie w ewidencji. Aktualizacja ewidencji jest zatem procedurą sformalizowaną w zakresie określenia dokumentów stanowiących podstawę zmienionego wpisu. Poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić, ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością. W przedmiotowej sprawie dotyczącej działki nr [...] żaden z powyższych dokumentów nie stanowił podstawy do ujawnienia właścicieli nieruchomości. Jak wynika bowiem z ustaleń organu I instancji wpisy do ewidencji gruntów dotyczące działki nr [...] dokonane w latach 70 ubiegłego wieku zostały dokonane na podstawie badań hipotecznych dla nieruchomości "[...]", załączonych do operatu ewidencyjnego dla obrębu [...]. Zatem zasadnie organy obu instancji uznały, że zawarte w ewidencji dane źródłowe dotyczące praw do nieruchomości nie są w sposób prawidłowy udokumentowane. Tym samym postanowienie ustalające spadkobierców osób, którzy zostali wpisani jako właściciele nieruchomości na podstawie dokumentów nie wskazanych w przepisach wykonawczych, nie są podstawą do ujawnienia spadkobierców jako aktualnych właścicieli nieruchomości.

Takim dokumentem nie jest także zaświadczenia Sądu Rejonowego [...] [...] Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia [...] lipca 2014 r. Z tego zaświadczenia wynika, że dawna księga hipoteczna pod nazwą "[...] " zachowała moc księgi wieczystej. Zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 lipca 1986 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych założonych przed dniem 1 stycznia 1947 r. i utraty mocy prawnej niektórych takich ksiąg (Dz. U. Nr 28, poz. 141), w dawnych księgach dopuszczalne jest dokonywanie wpisów dotyczących wykreślenia obciążeń, odłączenia z księgi jednej z nieruchomości nią objętych lub części nieruchomości, która ma stanowić odrębną nieruchomość, dotyczących ograniczeń w rozporządzaniu nieruchomością oraz hipoteki przymusowej (§ 3). Przy czym przepisy tego rozporządzenia nie dopuszczają dokonywania innych wpisów do takich ksiąg. Z załączonego zaświadczenia Sądu Rejonowego [...] i wpisów ujawnionych w dziale lI księgi hipotecznej pod nazwą "[...] " nie można ustalić ponad wszelką wątpliwość grona osób, którym przysługuje prawo własności do przedmiotowej nieruchomości. Zatem wpisy zawarte w dawnej księdze hipotecznej pod nazwą "[...]" z lat 20 i 30 ubiegłego wieku nie mogą być uznane za dokument wymieniony w rozporządzeniu wykonawczym z 29 marca 2001 r. Ponadto wpisano w dziale III wykazu hipotecznego w dniu [...] listopada 1987 r., że treść działu II tej księgi jest niezgodna z rzeczywistym stanem, w związku z licznymi odłączeniami do odrębnych ksiąg wieczystych działek nabytych na własność przez zasiedzenie lub z aktów własności ziemi. A zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2013 r. poz. 707 z późn. zm.) rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych wyłącza wzmianka o wniosku, o skardze na orzeczenie referendarza sądowego, o apelacji lub kasacji oraz ostrzeżenie dotyczące niezgodności stanu ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości. Te wszystkie ustalenia organu uzasadniały dokonanie zmian w ewidencji gruntów na podstawie § 45 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego z 29 marca 2001 r.

Prawidłowo organ również uchylił pkt II i III decyzji Prezydenta [...] z [...] września 2018 r. Aktualizacja danych zawarta w pkt I decyzji organu I instancji dotyczy prowadzonego z urzędu postępowania w zakresie weryfikacji wszystkich wpisów danych podmiotowych dotyczących działki nr [...]. W ramach tego rozszerzonego postępowania został również rozpatrzony wniosek złożony przez R.K., a podtrzymany przez M. K.. Zatem rozstrzygnięcia zawarte w pkt II i III są zbędne, skoro aktualizacja zapisów w ewidencji gruntów dotycząca własności działki nr [...] znalazła w pełni odzwierciedlenie w pkt I decyzji organu I instancji.

Reasumując, zawarte w ewidencji gruntów i budynków informacje dotyczące uprawnień prawno - rzeczowych do nieruchomości, mają charakter wiadomości pochodnych. Organy Służby Geodezyjneji, z uwagi na brak wymaganych uprawnień, nie mogą samodzielnie rozstrzygać o kwestiach dotyczących praw do gruntu, budynku czy lokalu. Poprzez wpis do ewidencji gruntów, zainteresowana osoba nie nabywa prawa własności, ani poprzez wykreślenie z ewidencji nie traci prawa własności, natomiast organ ewidencyjny nie może ustalać, ani rozstrzygać spornych kwestii dotyczących prawa własności, organ ewidencyjny jedynie rejestruje te prawa, które muszą wynikać z określonych prawem dokumentów. Ewidencja gruntów jest tylko zbiorem informacji, a rejestr ewidencji gruntów jest wyłącznie odzwierciedleniem danych wynikających z przedłożonych organowi dokumentów i stąd też ma on charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny (por. wyrok NSA z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt l OSK 1044/08 publik. CBOSA).

Prawidłowo również organ wskazał, że ustalenie i ujawnienie w ewidencji gruntów i budynków, na podstawie art. 20 ust. 2 pkt lit. b) ustawy - Prawo geodezyjne kartograficzne, osób aktualnie władających na zasadach samoistnego posiadania, nie może być orzeczone do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia (w odrębnym postępowaniu) kwestii dotyczącej ujawnienia w ewidencji właściciela działki, ponieważ władającego ujawnia się tylko w przypadku nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym lub w przypadku użytkowników gruntów państwowych lub samorządowych.

Wobec powyższego skoro orzekające organy w sposób dostateczny wykazały, zasadność podjętego rozstrzygnięcia, to nie można im skutecznie postawić zarzutu naruszenia przepisów postępowania – artykułów: 77 § 1, 80 k.p.a. , w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec powyższego skarga nie mogła wywrzeć zamierzonego skutku. Podniesione w niej przez skarżącą zarzuty okazały się nieuzasadnione. Organy prawidłowo ustaliły przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w sprawie (Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz przepisów wykonawczych) i wbrew zarzutom skargi przeprowadziły właściwą ich wykładnię i prawidłowo je zastosowały. Nie naruszyły też przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak sentencji wyroku.