Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1044/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Skarżony organ: Minister Rozwoju Regionalnego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia del. WSA Inga Gołowska (spr.) Protokolant asystent sędziego Nina Szyller po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. E. Spółki z o.o. w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 1393/13 w sprawie ze skargi P. E.S. Spółki z o.o. w R. na decyzję Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu kwoty dofinansowania z budżetu Unii Europejskiej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od Ministra Rozwoju Regionalnego na rzecz P. E. Spółki z o.o. w R. kwotę 3.685 (trzy tysiące sześćset osiemdziesiąt pięć) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

I.

Wyrokiem z 25 listopada 2013r. sygn. akt: V SA/Wa 1393/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. E. Sp. z o.o. z siedzibą w R. na decyzję Ministra Rozwoju Regionalnego z [...] marca 2013r. nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania ze środków unijnych.

Referując stan sprawy, Sąd I instancji podał, że zaskarżoną decyzją Minister Rozwoju Regionalnego utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w R. z 2 stycznia 2013r. Nr BF.534.5.1.2012, wydaną w stosunku do P. E. Sp. z o.o. w R., zobowiązującą do zwrotu kwoty 88.538,00 zł wraz z odsetkami, z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, wykorzystanych z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ustawy z 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009r. Nr 157, poz. 1240 ze zm. dalej-u.f.p.).

W dniu 18 listopada 2009r. zawarta została umowa nr [...] o dofinansowanie projektu: "Czas nowych możliwości" w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego, pomiędzy Województwem [...] - Wojewódzkim Urzędem Pracy w R., a P. E. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w R. Projekt [...] realizowany był w ramach Działania 6.1 Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki – Poprawa dostępu do zatrudnienia oraz wspieranie aktywności zawodowej w regionie w ramach Priorytetu VI Rynek pracy otwarty dla wszystkich . Okres realizacji projektu obejmował 22 miesiące w okresie od 1 stycznia 2010r. do 31 października 2011r. Celem głównym projektu było podniesienie kwalifikacji zawodowych poprzez udział w szkoleniach 138 osób (w tym 73 kobiet i 65 mężczyzn) pozostających bez zatrudnienia, zamieszkujących na terenie województwa podkarpackiego. Instytucja Pośrednicząca przyznała Beneficjentowi na realizację przedmiotowego projektu dofinansowanie w łącznej kwocie 2.067.264,00 zł.

W sierpniu 2010r. przeprowadzono kontrolę planową i wizytę monitoringową projektu. W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono nieprawidłowości w zakresie:

1. wydatków związanych z wynagrodzeniem za wsparcie psychologiczne osoby nieposiadającej stosownych uprawnień, 2. rozliczania umów cywilnoprawnych z wykładowcami, w których zastosowano 50% stawkę kosztów uzyskania przychodu, 3. stosowania przez beneficjenta zasady konkurencyjności przy leasingu samochodu ciężarowego MAN i najmu pomieszczeń na cele projektu.

Spółka nie zgodził się z oceną organu i składał wyjaśnienia do Informacji pokontrolnych oraz zaleceń pokontrolnych z 23 grudnia 2010r. Pismem nr [...] z [...] czerwca 2011r. Beneficjent został wezwany do zwrotu wydatków niekwalifikowalnych w łącznej wysokości 132.129,40 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, w terminie 14 dni od otrzymania wezwania, a decyzją z [...] października 2011r. wydaną na podstawie art. 207 ust.1 pkt 2 oraz ust. 9 u.f.p. w zw z art. 104§1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej-k.p.a.) oraz Porozumienia w sprawie realizacji komponentu regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Nr [...] z 22 czerwca 2007r. zmienionego aneksami 1-6. do jej zwrotu. Jako uzasadnienie decyzji organ pierwszej instancji wskazał na niekwalifikowalność wydatków ponoszonych w ramach projektu na podstawie:

1. umowy o dzieło na wsparcie psychologiczne nr [...] z [...] stycznia 2010r. (8.160,00 zł), 2. umów o dzieło dydaktyczne z przeniesieniem autorskich praw majątkowych nr: [...] z [...] lutego 2010r., [...] z [...] stycznia 2010r., [...] z [...] stycznia 2010r. i [...] z [...] stycznia 2010r. (31.280,00 zł), 3. umowy leasingu nr [...] z [...] stycznia 2010r. (38.996,40 zł), 4. umowy najmu pomieszczeń na potrzeby projektu z [...] grudnia 2009r. (53.693,00 zł).

Na skutek rozpoznania odwołania, zaskarżoną decyzją Minister Rozwoju Regionalnego (pełniący rolę Instytucji Zarządzającej Programem Operacyjnym Kapitał Ludzki dalej-IZ PO KL) częściowo uchylił decyzję Zarządu Województwa [...], a w części utrzymał w mocy orzekając zwrot wydatków niespełniających warunków kwalifikalności z tytułu umowy leasingu samochodu ciężarowego oraz wydatków związanych z umową najmu pomieszczeń na cele projektu, poniesionych z naruszeniem zasady konkurencyjności. Na powyższą decyzję Beneficjent wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

WSA w Warszawie wyrokiem z 5 lipca 2012r. sygn. akt: V SA/Wa 616/12 oddalił skargę Beneficjenta, stwierdzając iż: w zakresie leasingu samochodu koszty w wysokości stanowiącej nadwyżkę ponad wysokość równych rat leasingowych dla całego okresu leasingu są wydatkami niekwalifikowalnymi, zaś w zakresie najmu pomieszczeń nie jest zrealizowaniem zasady konkurencyjności sytuacja w której jeden z oferentów ma możliwość uzyskania szerszych, pełniejszych informacji o preferowanych warunkach zamówienia niż inni stający do konkursu ofert.

Do czasu rozstrzygnięcia przez organ II instancji odwołania Beneficjenta od decyzji Zarządu Wojewódzkiego [...], Instytucja Pośrednicząca wstrzymała weryfikację kolejnych wniosków o płatność. Po rozpoznaniu odwołania Beneficjenta i wydaniu decyzji przez Ministra Rozwoju Regionalnego, Instytucja Pośrednicząca przystąpiła do weryfikacji wniosków, uwzględniając kwoty uznane przez Instytucję Zarządzającą za kwalifikowalne, a kwestionując wydatki dotyczące umowy leasingu oraz umowy najmu. W wyniku przeprowadzonej weryfikacji wniosków o płatność: [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], uznano za niekwalifikowane wydatki dotyczące leasingu samochodu ciężarowego, stanowiące nadwyżkę ponad wysokość równych rat leasingowych dla całego okresu leasingu oraz wydatki związane z umową najmu pomieszczeń na cele projektu. Łączna kwota wydatków niekwalifikowanych ujętych w powyższych wnioskach wyniosła 148.227,78 zł. z czego:- z tytułu leasingu: 28.849,98 zł i z tytułu najmu pomieszczeń: 119.377,80 zł.

Beneficjent wezwany został do zwrotu w/w kwot, odrębnie dla każdego wniosku o płatność. Wskazując, iż od 2012r. w Zasadach finansowania POKL wprowadzony został wymóg nakładania korekt finansowych na beneficjentów w przypadku naruszenia zasady konkurencyjności Instytucja Pośrednicząca również zastosowała korektę finansową w odniesieniu do wydatków poniesionych z naruszeniem zasady konkurencyjności, po wcześniejszym uzyskaniu pozytywnej opinii Ministra Rozwoju Regionalnego. Zgodnie z opinią Ministra Rozwoju Regionalnego, w stosunku do naruszenia, na podstawie którego stwierdzono już wydatki niekwalifikowane bez zastosowania taryfikatora, wymierzanie korekt finansowych winno odbywać się z korzyścią dla beneficjenta. W sytuacji stwierdzenia niekwalifikowalności 100 % wydatków poniesionych na podstawie zamówienia dokonanego z naruszeniem zasady konkurencyjności, wykazanych w dotychczasowych wnioskach o płatność w stosunku do tychże wydatków rozliczanych w kolejnych wnioskach o płatność , należało zastosować taryfikator korekt finansowych od momentu wprowadzenia go w życie, tj. od 1 stycznia 2012r. Na podstawie Wytycznych dotyczących określania korekt finansowych za naruszenie zasady konkurencyjności dla wydatków współfinansowanych ze środków EFS, IP zastosowała korektę finansową w wysokości 50% w stosunku do wydatków z tytułu naruszenia zasady konkurencyjności ujętych w n/w wnioskach o płatność, określając wysokość wydatków niekwalifikowanych w tym zakresie na łączną kwotę 59.688,93 zł., będącą składową poszczególnych kwot z wniosków o płatność:

- wniosek nr [...] –ujęta kwota 13.365,29 zł x 50% = 6.682,65 zł, wniosek nr [...] –ujęta kwota 13.516,43 zł x 50% = 6.758,22 zł, wniosek nr [...] –ujęta kwota 26.901,39 zł x 50% = 13.450,70 zł, wniosek nr [...] –ujęta kwota 21.558,83 zł x 50% = 10.779,42 zł, wniosek nr [...] –ujęta kwota 24.777,14 zł x 50% = 12.388,57 zł, wniosek nr [...] –ujęta kwota 10.139,35 zł x 50% = 5.069,68 zł, wniosek nr [...] –ujęta kwota 9.119,37 zł x 50% = 4.559,69 zł.

Termin zapłaty kwoty wydatków niekwalifikowanych upłynął w dniu 30 kwietnia 2012r. i wobec Beneficjenta wszczęto postępowanie administracyjne. Beneficjent skorzystał z prawa do zapoznania się z aktami i zgłosił wnioski dotyczące zebranego w sprawie materiału dowodowego, wnioskując o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania toczącego się przed WSA w Warszawie w sprawie ze skargi na decyzję Ministra Rozwoju Regionalnego z [...] grudnia 2011r., a także o uzupełnienie materiału dowodowego, w tym min. o wezwanie i przesłuchanie w charakterze świadka M. Z. i przesłuchanie w charakterze strony R. P. i J. G.

Instytucja pośrednicząca odmówiła zawieszenia postępowania, uwzględniając wnioski o przesłuchanie świadków i strony.

Decyzją z [...] stycznia 2013r. wydaną na podstawie art. 207 ust 1 pkt 2 oraz ust. 9 u.f.p. w zw z art. 104§1 k.p.a. oraz Porozumienia w sprawie realizacji komponentu regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki nr [...] z [...] czerwca 2007r. zmienionego aneksami, Samorząd Województwa [...] zobowiązał Skarżącą do zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowych z udziałem środków europejskich, wykorzystanych z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. w kwocie 88.538,91 zł. wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków.

Na skutek rozpoznania odwołania, zaskarżoną decyzją Minister Rozwoju Regionalnego utrzymał w mocy w całości decyzję organu I instancji. Minister Rozwoju Regionalnego wskazał, iż: w ramach Zadania 2 projektu "Kierowca zawodowy kat. C" odwołujący przewidział na potrzeby szkolenia nabycie odpowiedniego pojazdu. Zgodnie z uzasadnieniem dla powyższej pozycji budżetowej wskazał też, że "planuje się zakup w formie leasingu operacyjnego 22 raty pokryte ze środków projektu, pozostałe raty ze środków wnioskodawcy. Do realizacji tego zadania tańszą formą będzie leasing od modernizacji lub wypożyczenia samochodu", natomiast w pkt 3.3 "Działania" odwołujący wskazał, że "planuje się zakup samochodu ciężarowego w ramach leasingu operacyjnego opiewającego na 30 rat z czego w budżecie projektu zaplanowano 22 rat. Pozostałe wnioskodawca będzie opłacał z własnej działalności po zakończeniu projektu". Zgodnie ze szczegółowym budżetem projektu, na realizację przedmiotowego zamówienia przewidziano 143. 000,00 zł brutto przy miesięcznej racie w wysokości 6. 500,00 zł brutto. Dnia [...] stycznia 2010r. została zawarta umowa leasingu nr [...], której przedmiotem był samochód ciężarowy MAN 12.250, rok produkcji 2003, o wartości 113. 000,00 zł netto.

Spółka jako podmiot niezobowiązany do stosowania ustawy z 29 stycznia 2004r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2010r. Nr 113, poz. 759, ze zm.), na podstawie § 20 umowy o dofinansowanie projektu, zobowiązany był w przypadku realizacji zamówień przekraczających wyrażoną w złotych równowartość kwoty 14. 000,00 euro netto stosować zasadę konkurencyjności, uregulowaną w tymże paragrafie. Zdaniem organu odwoławczego, odwołujący udokumentował zastosowanie zasady konkurencyjności, tj. potwierdził spełnienie formalnych warunków określonych w § 20 umowy o dofinansowanie projektu, jednakże nie oznacza to, że wydatki w zakresie umowy leasingu można uznać za kwalifikowane. Po wyborze wykonawcy przedmiotu zamówienia - B. L. sp. z o.o. i podpisaniu umowy leasingu nr [...] sporządzono stanowiący integralną część umowy harmonogram spłat, przewidujący przez pierwsze 22 miesiące raty w wysokości 6. 499,40 zł brutto, natomiast przez pozostałe 14 miesięcy wysokość rat została określona na kwotę 866,59 zł brutto. Przez okres realizacji projektu miały być ponoszone w ramach projektu raty w wysokości 6. 499,40 zł brutto (w budżecie projektu założono 6. 500,00 zł brutto), natomiast natychmiast po zakończeniu jego realizacji odwołujący miał ponosić raty w wysokości 866,59 zł brutto. W przedmiotowym przypadku, w ocenie IZ PO KL, odwołujący rażąco naruszył warunek kwalifikowalności wydatków, którym jest racjonalność i efektywność, wynikający z Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki z 28 grudnia 2009r. uwzględniając w projekcie (do sfinansowania ze środków publicznych) ponad 7-krotnie wyższe raty niż po okresie realizacji projektu (do sfinansowania ze środków własnych beneficjenta). Mając na uwadze powyższe ustalenia, z których wynika brak uzasadnienia dla zróżnicowania przez odwołującego wysokości rat leasingu w ramach projektu oraz poza projektem, IZ PO KL uznał jako wydatki nieracjonalne i nieefektywne koszty w wysokości stanowiącej nadwyżkę ponad wysokość równych rat leasingu dla całego okresu leasingu. Kwota wydatków niekwalifikowanych wyniosła w tym zakresie 28. 849,98 zł brutto.

W zakresie umowy najmu pomieszczeń Minister Rozwoju Regionalnego wskazał przede wszystkim, iż w wyniku zapytania ofertowego dotyczącego zamówienia na wynajem pomieszczeń z przeznaczeniem na biuro, sale wykładowe i salę komputerową najkorzystniejszą ofertą, która nie została odrzucona była oferta M. S. R. P. ( pełniącego zarazem funkcję Prezesa Zarządu skarżącej Spółki). Zaoferowane przez wybranego wykonawcę M. S. kwoty za wynajem pomieszczeń wysokością odpowiadały kwotom przewidzianym w budżecie projektu, zawartym we wniosku o dofinansowanie projektu. Organ odwoławczy podkreślił, że celem zasady konkurencyjności jest zapewnienie zachowania uczciwej konkurencji, wolnego dostępu do zamówień finansowanych ze środków publicznych oraz równego traktowania wykonawców przez zamawiającego, tj. podmiot realizujący projekt w ramach PO KL. Oznacza to, że wybór wykonawcy w ramach projektów PO KL powinien zostać dokonany w sposób umożliwiający swobodne wolne konkurowanie podmiotów na rynku. Odwołujący naruszył zasadę konkurencyjności w znaczący sposób jeśli chodzi o jej cel, tj. zapewnienie konkurencyjnego uczestnictwa podmiotów w zamówieniu współfinansowanym ze środków publicznych. Minister Rozwoju Regionalnego zwrócił uwagę, iż R. P. Prezes Zarządu P. E. Sp. z o.o. (prowadzący również jednoosobową działalność gospodarczą pod firmą M. S.) miał wiedzę na temat projektu oraz jego budżetu, co wynika chociażby z tego, że zatwierdził wniosek o dofinansowanie projektu [...], który następnie został zgłoszony w konkursie PO KL. Ponadto organ odwoławczy wskazał, iż nieruchomości wynajęte przez wykonawcę w wyniku przeprowadzonej procedury zamówienia należały do niego samego. Na podstawie Uchwały nr 1 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników skarżącej Spółki z 3 lipca 2009r. wyrażono zgodę na zawarcie umowy dzierżawy nieruchomości Spółki położonych przy ul. [...] w R. z Prezesem Zarządu R. P. prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą M. S. R. P. Dnia 31 grudnia 2009r. zawarta została umowa najmu pomiędzy skarżącym a - M. S. R. P., przedmiotem której były pomieszczenia znajdujące się przy ul. [...] w R. Zdaniem IZ PO KL, w procesie oceny prawidłowości zastosowania zasady konkurencyjności należy brać pod uwagę nie tylko literalne brzmienie tej zasady, lecz również jej cel i charakter oraz funkcję. Tym samym IZ PO KL podzielił stanowisko organu I instancji w zakresie uznania całości wydatków objętych przedmiotowym zamówieniem za niekwalifikowalne.

II.

Od tej decyzji P. E. Sp. z o.o. w R. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj:

1. art. 6 k.p.a. przez dokonanie wykładni celowościowej normy prawnej na podstawie wątpliwych i niejasnych przesłanek, z pominięciem wykładni literalnej;

2. art. 7 i 77§1 k.p.a, poprzez wydanie decyzji bez uprzedniego zebrania pełnego materiału dowodowego, mimo wniosków strony, tj.: nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność jaka będzie wartość leasingowanego samochodu ciężarowego wykorzystanego przez Skarżącą na potrzeby realizacji projektu po 5 latach od jego zakończenia, oraz czy do realizacji zadania 2 "Kierowca zawodowy kat. C" tańszą formą od wypożyczenia samochodu byłby jego leasing;

3. art. 8 k.p.a., przez prowadzenie postępowania w sposób niepogłębiający zaufania obywateli do organów Państwa i zinterpretowanie przepisów bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącej;

4. art. 107 § 1 k.p.a. przez wydanie wewnętrznie sprzecznej decyzji.

Ponadto, na podstawie art. 145§1 pkt I lit. a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej-p.p.s.a.) powyższej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:

1. art. 207 ust. 1pkt 2 oraz ust. 9 oraz art. 184 u.f.p. poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do ich bezprawnego zastosowania;

2. art. 5 pkt 6 ustawy z 6 grudnia 2006r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (tekst jednolity: Dz. U. z 2009r. Nr 84 poz. 712) poprzez błędną wykładnię definicji kwalifikowalności wydatków;

3. art. 26 ust 1 pkt 6 ustawy z 6 grudnia 2006r. w związku z błędnym zastosowaniem niektórych zapisów Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w Programie Operacyjnym Kapitał Ludzki z 28 grudnia 2009r. Podrozdział 3.1 pkt 8 wydanych na podstawie wskazanego przepisu, w związku z § 20 ust. 1 umowy nr [...] o dofinansowanie Projektu: [...] zawartej w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego, pomiędzy Województwem [...] Wojewódzkim Urzędem Pracy w R., a P. E. Sp. z o.o., poprzez uznanie, że wydatki w kwocie 53.693,00 zł. poniesione przez Beneficjenta na podstawie umowy najmu pomieszczeń na potrzeby projektu z 31 grudnia 2009r. zostały poniesione z naruszeniem zasady konkurencyjności i przyjęcie, że w tym zakresie Beneficjent naruszył zasadę konkurencyjności;

4. art. 26 ust 1 pkt 6 ustawy z 6 grudnia 2006r. w związku z błędnym zastosowaniem niektórych zapisów Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w Programie Operacyjnym Kapitał Ludzki, Podrozdział 3.1 pkt 1 lit. b wydanych na podstawie wskazanego przepisu, poprzez uznanie, że Beneficjent uwzględniając różną wysokość rat w okresie trwania umowy leasingu nr [...], naruszył warunek racjonalności i efektywności wydatków, a tym samym uznanie, że wydatki w kwocie 13.143,24 zł poniesione przez Beneficjenta na podstawie umowy leasingu nr [...] są wydatkami niekwalifikowanymi;

5. art. 20 i 21 Konstytucji RP poprzez uznanie, że ochrona własności Skarbu Państwa ma pierwszeństwo przed ochroną własności prywatnej a zabezpieczenie środków prywatnych nie może odbyć się kosztem środków publicznych.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie

III.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga była niezasadna.

W pisemnych motywach wyroku, Sąd I instancji przypomniał przebieg postępowania i podał, że w odniesieniu do umowy leasingu samochodu ciężarowego MAN, należy wskazać, iż w postępowaniu administracyjnym wskazano, że wybór oferty z najniższą ceną był zgodny z zasadami wydatkowania środków publicznych, słusznie jednak podniesiono, iż harmonogram rat leasingowych zakładający, że przez okres realizacji projektu będą ponoszone raty w kwocie 6.499,40 zł ( odpowiadające wysokości rat założonej w projekcie), a po okresie projektu-tylko 866,59 zł brutto już tych zasad nie spełnia. Ocena racjonalności i efektywności ponoszenia wydatków w ramach programu operacyjnego musi być odniesiona do wydatkowania środków publicznych, a nie prywatnych, jak chciałby skarżący. Konkluzja organu II instancji, iż wymóg efektywnego zarządzania finansami ( relacja nakład/ rezultat) został rażąco naruszony przez skarżącego poprzez uwzględnienie, w toku realizacji projektu do sfinansowania ze środków publicznych ponad 7- krotnie wyższych raty niż po okresie realizacji projektu do sfinansowania z własnych środków była słuszna. Taki sposób ukształtowania płatności rat nie został zawarty we wniosku i poddany weryfikacji na etapie kwalifikowania wniosków do dofinansowania. Brak było również wyspecyfikowania takiego zróżnicowania wysokości rat przy sformułowaniu zapytania ofertowego. Także w ofercie firmy, która została wybrana i z którą beneficjent zawarł umowę leasingu pojazdu nie zamieszczono harmonogramu spłaty rat - w przeciwieństwie do ofert dwóch pozostałych firm. Ukształtowanie harmonogramu odbyło się zatem miedzy beneficjentem, a leasingodawcą już na etapie samego zawierania umowy i sąd podziela wnioski zawarte w zaskarżonej decyzji, że tym działaniem skarżąca Spółka naruszyła zasady racjonalności i efektywności w wydatkowaniu środków publicznych zawartych w cyt. Wytycznych jak również postąpiła niezgodnie z zapisami własnego wniosku o dofinansowanie, w którym deklarowała korzystne dla projektu rozwiązania. To działanie w efekcie przysporzyło stronie nieuzasadnioną korzyść finansową.

Środki publiczne nie służą zabezpieczaniu niczyich interesów, a podlegają szczególnej ochronie w zakresie wydatkowania. Nie można było uznać argumentacji Spółki, iż uznanie przez organ części poniesionych kosztów rat leasingowych za niekwalifikowane było błędne, gdyż właśnie taka wysokość była zapisana we wniosku, który został zaakceptowany, a budżet projektu nie został przekroczony. Istotą wydatkowania środków publicznych w ramach projektu jest realizacja jego celów. Fakt, że w budżecie wpisano określoną kwotę na daną pozycję oznacza, że jest to stawka maksymalna i nie musi zostać wykorzystana w całości. Dodać można, że kontrola, czy środki przeznaczone na dofinansowanie projektów są wydatkowane zgodnie z zasadami ich kwalifikowalności odbywa się nie tylko na etapie wyboru wniosków do dofinansowanie lecz także i w procesie realizacji projektów. Zatem mimo zaakceptowanego planu wykorzystania przyznanych środków, ich późniejsze rzeczywiste wydatkowanie musi być również zgodne z ww. zasadami.

Organ prawidłowo uznał, że koszty w wysokości stanowiącej nadwyżkę ponad wysokość równych rat leasingowych dla całego okresu leasingu są wydatkami nieracjonalnymi i nieefektywnymi z punktu widzenia projektu, tym samym są wydatkami niekwalifikowanymi.

W odniesieniu do najmu pomieszczeń na potrzeby projektu należy wskazać, iż na podstawie umowy o dofinansowanie z 18 listopada 2009r. skarżąca zobowiązała się stosować zasadę konkurencyjności do realizacji zamówień przekraczających wyrażoną w złotych równowartość kwoty 14 tys. euro netto. Sama zasada konkurencyjności nie została wprost zdefiniowana w przepisie prawa (brak jej definicji legalnej), niemniej jednak orzecznictwo sądowe i doktryna wskazują jaką treścią należy ją wypełnić. Należy zgodzić się z organem, że niewątpliwie celem wprowadzenia zasady konkurencyjności i nałożenia obowiązku jej przestrzegania jest zagwarantowanie jak najszerszego dostępu do zamówień poprzez uczciwą konkurencję i równe traktowanie wszystkich podmiotów. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 19 października 2006r., (sygn. akt: III SK 15/06) "Pod pojęciem konkurencji należy rozumieć proces rywalizacji niezależnych przedsiębiorców, którzy dążą do uzyskania przewagi ekonomicznej nad innym przedsiębiorcą. Celem wspomnianej rywalizacji jest pozyskanie względów klientów." Nie jest zrealizowaniem zasady konkurencyjności sytuacja w której jeden z oferentów ma możliwość uzyskania szerszych, pełniejszych informacji o preferowanych warunkach zamówienia niż inni stający do konkursu ofert. W niniejszej sprawie skarżąca Spółka wysłała zapytania ofertowe do trzech podmiotów, w tym do prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą pod firmą M. S. – własnego Prezesa zarządu - R. P. Złożył on ofertę, która okazała się najkorzystniejsza, a przedstawione propozycje cenowe dokładnie odpowiadały kwotom przewidzianym w budżecie projektu na realizację przedmiotowych wydatków w zakresie wynajmu poszczególnych pomieszczeń. Powyższe wynikało z ustaleń stanu faktycznego, które, co trzeba przypomnieć, opierały się na tym, iż: - oferent, z którym podpisano umowę najmu pomieszczeń jest Prezesem Zarządu udzielającego zamówienia-jest on jednocześnie wspólnikiem posiadającym 20% udziałów w skarżącej Spółce-podpisał on wniosek o dofinansowanie projektu, deklarując, że "informacje zawarte w niniejszym wniosku są zgodne z prawdą" wreszcie-pomieszczenia które wynajął na potrzeby projektu są własnością skarżącej Spółki, od której wydzierżawił je w lipcu 2009r. W rezultacie stwierdzić trzeba, że przebieg postępowania w przedmiocie wynajmu pomieszczeń na potrzeby projektu przeprowadzony został w sposób nieprawidłowy i dlatego nie wiadomo, jaka oferta zwyciężyłaby, gdyby zapytania ofertowe wysłano do trzech niezależnych od skarżącej podmiotów. W § 20 umowy sprecyzowano na czym ma polegać procedura zmierzająca do realizowania zasady konkurencyjności w toku wykonywania projektów. Jednak nie można przyjąć, jak chciałaby skarżąca, iż wystarczające jest samo formalne dopełnienie tej procedury, aby zasada konkurencyjności została zrealizowana. Procedura zapisana w § 20 umowy, jest jedynie warunkiem koniecznym aby uznano zasadę konkurencyjności za spełnioną, jednak nie wystarczającym. Procedura, nie jest bowiem samą zasadą. Zasada konkurencyjności, ma swoją treść (szerszą niż procedura, która jest konieczna do przeprowadzenia) i cel. Dlatego organ nie naruszył art. 6 k.p.a. powołując się na celowościową wykładnię zasady konkurencyjności. W świetle tego co wyżej powiedziano nie ma też znaczenia, iż na dzień zawarcia umowy wynajmu pomieszczeń z R. P. brak było jednoznacznych uregulowań prawnych w kwestii powiązań kapitałowo - osobowych, zapis, iż "Beneficjent nie może udzielać zamówienia podmiotom powiązanym z nim osobowo i kapitałowo (...)" pojawił się dopiero w wersji Wytycznych z 22 listopada 2010r. Jak wynika z uzasadnienia do zestawienia zmian w Wytycznych cytowanego w skardze, w znowelizowanej wersji tego dokumentu w związku z powtarzającymi się przypadkami zlecania zadań podmiotom powiązanym z beneficjentem wprowadzono jednoznaczny zapis z którego wynika zakaz takich praktyk. Nie oznacza to jednak, że ocena działania skarżącej Spółki może być odmienna w związku z brakiem tego zapisu. Jak wielokrotnie wskazano w toku realizacji projektu Spółka zobowiązana była stosować się do zasady konkurencyjności, której zakres, cel i treść nie uległy zmianie w związku z wprowadzeniem zmian do Wytycznych. Również zarzut naruszenia art. 5 pkt 6 u.z.p.p.r. jest niezasadny. W przepisie tym Ustawodawca wskazał, że kwalifikowalność wydatków to spełnienie przez wydatki poniesione w ramach programów operacyjnych kryteriów: a) spójności z postanowieniami przyjętego programu operacyjnego, b) określonych szczegółowo przez instytucję zarządzającą zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 6. Na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 6 i w zw. z art. 35 ust. 3 pkt 4a u.z.p.p.r. Minister Rozwoju Regionalnego jako Instytucja Zarządzająca wydał przedmiotowe Wytyczne.

IV.

Spółka E. z siedzibą w R., działając przez pełnomocnika radcę prawnego zaskarżyła powyższy wyrok w całości. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie zarzuciła:

1). na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2012r. poz. 270 ze zm. dalej-p.p.s.a.), naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:

a). art. 141§4 p.p.s.a.-poprzez wewnętrzne sprzeczności w treści uzasadnienia oraz pominięcie części zarzutów podniesionych w skardze,

b). art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw z art. 7 i art. 77§1 oraz art. 80 K.p.a.- poprzez uznanie, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest pełny i nie wymagał uzupełnienia zgodnie z wnioskami Skarżącej oraz poprzez oddalenie skargi w sytuacji gdy skarżący wykazał, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły ustalenie stanu faktycznego w sprawie,

c). art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw z art. 7, art. 77 i art. 107§3 K.p.a. poprzez pominięcie przy wydawaniu zaskarżonego wyroku istotnego w sprawie materiału dowodowego.

2). na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucono mające wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisów prawa materialnego:

1). art. 207 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 9 oraz art. 184 ustawy z 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz. U z 2009r. Nr 157, poz. 1240 ze zm.)-poprzez ich bezprawne zastosowanie w sprawie,

2). art. 26 ust. 1 pkt 6 ustawy z 6 grudnia 2006r. o zasadach polityki rozwoju w zw z błędnym zastosowaniem Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w Programie Operacyjnym Kapitał Ludzki z 28 grudnia 2009r. Podrozdział 3.1. pkt 8 wydanych na podstawie wskazanego przepisu w zw z §20 ust. 1 umowy nr [...] o dofinasowanie Projektu [...] zawartej w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego, pomiędzy Województwem [...]-Wojewódzkim Urzędem Pracy w R. a P. E. Sp. z o.o.-poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że wydatki poniesione przez Beneficjenta na podstawie umowy najmu pomieszczeń na potrzeby projektu z 31 grudnia 2009r. zostały poniesione z naruszeniem zasady konkurencyjności i przyjęcie, że w tym zakresie Beneficjent naruszył zasadę konkurencyjności,

3). art. 26 ust. 1 pkt 6 ustawy z 6 grudnia 2006r. o zasadach polityki rozwoju w zw z błędnym zastosowaniem Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w Programie Operacyjnym Kapitał Ludzki z 28 grudnia 2009r. Podrozdział 3.1. pkt 1 lit. b wydanych na podstawie wskazanego przepisu-poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że Beneficjent uwzględniając różną wysokość rat w okresie trwania umowy lesingu nr [...] naruszył warunek racjonalności i efektywności wydatków a tym samym uznanie, że wydatki poniesione przez Beneficjenta na podstawie umowy lesingu nr [...] są wydatkami niekwalifikowanymi,

4). art. 57 rozporządzenia (WE) nr 1083/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. Urz UE L 210 z 31 lipca 2006r.)-poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do niezastosowania przepisu.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie na podstawie art. 188 p.p.s.a. w całości zaskarżonego wyroku oraz uchylenie w całości decyzji Ministra Rozwoju Regionalnego z [...] marca 2013r. [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Samorządu Województwa Podkarpackiego reprezentowanego przez Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Rzeszowie z [...] stycznia 2013r. znak [...], ewentualne uchylenie na podstawie art. 185§1p.p.s.a. zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wniesiono także o wstrzymanie wykonania decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

Uzasadniając skargę kasacyjną skarżąca przedstawiła uzasadnienie wniesionych zarzutów oraz stanowisko w sprawie.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie sporządzono.

V.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, gdyż ma usprawiedliwione podstawy, a zaskarżone orzeczenie nie odpowiada prawu (argumentum a contrario z art. 184 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 183§1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w §2 art. 183 p.p.s.a. w tej sprawie nie występują.

Skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach wskazanych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. W takiej sytuacji w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, bo tylko przy założeniu, że w tym zakresie Sąd I instancji nie dopuścił się uchybień, można dokonywać oceny skarżonego wyroku z punktu widzenia poprawności wykładni ocenianych przez Sąd przepisów, czy poprawności ich zastosowania.

Wnoszący skargę kasacyjną w zakresie podstawy wskazanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. stawia wyrokowi WSA w Warszawie zarzut naruszenia art. 141§4 p.p.s.a. upatrując naruszenia tego przepisu w wewnętrznych sprzecznościach treści uzasadnienia oraz pominięcia części zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny za chybiony uznał zarzut naruszenia art. 141§4 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego orzeczenia. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się również w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to, więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. wyrok NSA z 12 października 2010r., sygn. akt: II OSK 1620/10; wyrok NSA z 12 stycznia 2012r., sygn. akt: II GSK 1399/10).

Omawiany przepis może stanowić także samodzielną podstawę kasacyjną wówczas, gdy uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. Wiążący pogląd w tym zakresie został wyrażony w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 luty 2010r., sygn. akt: II FSK 8/09 (ONSAiWSA 2010, z. 3, poz. 39).

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że żadna z wyżej wskazanych okoliczności w tej sprawie nie występuje. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku pozwala na dokonanie kontroli instancyjnej i na jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego przyjętego przez Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia.

Podkreślenia w związku z tym także wymaga, że w oparciu o przepis art. 141§4 p.p.s.a. nie można zwalczać ustaleń faktycznych dokonanych przez organ, a przyjętych przez Sąd pierwszej, ani też skutecznie wykazywać braków w tych ustaleniach. Wynika to wprost z jego treści określającej, o czym już była mowa wyżej, ustawowe elementy uzasadnienia wyroku. Stąd dla stwierdzenia niezasadności zarzutu naruszenia art. 141§4 p.p.s.a. wystarczające jest to, że strona nie podnosi, aby z uzasadnia zaskarżonego wyroku nie wynikało stanowisko Sądu pierwszej instancji w zakresie przyjętego stanu faktycznego. To, że według strony ten stan faktyczny nie był ustalony prawidłowo, dla oceny zasadności wskazanego zarzutu pozostaje bez znaczenia. W rezultacie zarzut przedstawienia stanu sprawy niezgodnie ze stanem faktycznym nie mógł odnieść oczekiwanego skutku.

Nie ulega przy tym wątpliwości, że zgodnie art. 141§4 p.p.s.a. jednym z elementów uzasadnienia orzeczenia jest przytoczenie zarzutów skargi, a z tego z kolei wywodzi się obowiązek sądu odniesienia się do tych zarzutów. Nie oznacza to jednak, że wypełniając go sąd ma zawsze obowiązek odnieść się do każdego z argumentów, mających w ocenie strony świadczyć o zasadności zarzutu. Wystarczy, gdy z wywodów sądu wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze.

Zważyć nadto należy, że nawet wówczas, gdy sąd nie odniesie się do każdego z zarzutów skargi, to dla uznania skuteczności zarzutu naruszenia w tym zakresie art. 141§4 p.p.s.a. niezbędnym jest wykazanie wpływu, i to istotnego, na wynik sprawy, o czym stanowi art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

Przystępując do analizy zarzutów naruszenia art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw z art. 7 i art. 77§1 oraz art. 80 K.p.a., oraz art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw z art. 7, art. 77 i art. 107§3 K.p.a., które w gruncie rzeczy mają charakter komplementarny, to ich ocenę poprzedzić należy koniecznym w rozpatrywanej sprawie przypomnieniem i wyjaśnieniem, a mianowicie, że o ich skuteczności nie decyduje każde uchybienie przepisów postępowania, lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu, rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego I instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wynikającym z przepisu art. 176 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest więc, nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest więc uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby inny.

Tak się jednak nie stało bowiem autor skargi kasacyjnej nie wykazał istnienia zarzucanego naruszenia art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w powiązaniu z cyt. przepisami na wynik sprawy.

Z punktu widzenia przedstawionych uwag, stwierdzić należy, że postawione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia wskazanych w niej przepisów postępowania, nie mógł odnieść skutku oczekiwanego przez jej autora.

Zasadna są zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego aczkolwiek nie wszystkie.

Nie mógł wywołać zamierzonego skutku zarzut naruszenia art. 57 rozporządzenia (WE) nr 1083/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. Urz UE L 210 z 31 lipca 2006r.)-poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do niezastosowania przepisu-bowiem zarzut ten nie został w ogóle uzasadniony.

Gwoli przypomnienia-uzasadnienie podstaw kasacyjnych jest obligatoryjnym elementem skargi kasacyjnej. Oznacza to, że autor skargi kasacyjnej nie może ograniczyć się tylko do wskazania przepisu prawa, który w jego ocenie został naruszony przez wojewódzki sąd administracyjny. Ma również obowiązek uzasadnić w czym dopatruje się uchybienia temu przepisowi. Sąd II instancji uprawniony jest jedynie do zbadania, czy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego, czy też procesowego, w rzeczywistości zaistniały. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku, a nawet prawa do badania, czy w sprawie wystąpiły inne naruszenia prawa. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone, uzasadniając jednocześnie swoje stanowisko.

Na uwzględnienie zasługiwały natomiast zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego zawarte w pkt 1-3 punktu 2 petitum skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy z 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych, w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami. W art. 184 ust. 1 tej ustawy stwierdzono, iż wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Tylko zatem w przypadku naruszenia procedur, o jakich mowa w tym przepisie organ miał podstawy do wydania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu.

Zauważyć przy tym należy, iż przy interpretacji pojęcia "innych procedur obowiązujących przy ich wykorzystaniu" należy uwzględnić zarówno potoczne znaczenie wyrazu "procedura", jak i sposób uregulowania w prawie krajowym wdrażania programów operacyjnych. Reguły postępowania obowiązujące przy wykorzystaniu środków pomocowych zawarte w "Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki" wydanych m.in. na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 6 ustawy z 6 grudnia 2006r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz zawarte w umowie o dofinansowanie stanowią także "inne procedury", o których mowa w art. 184 ustawy o finansach publicznych, lecz powinny z tych wytycznych oraz umowy jednoznacznie wynikać.

W przedmiotowej sprawie Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, iż strona skarżąca naruszyła zasadę konkurencyjności przy najmie pomieszczeń na potrzeby projektu, gdyż wysłała wprawdzie zapytania ofertowe do trzech podmiotów, lecz jednym z nich był - prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą - prezes zarządu - R. P. i dlatego nie wiadomo jaka oferta zwyciężyłaby, gdyby zapytania ofertowe wysłano do trzech niezależnych od skarżącego podmiotów. Jednocześnie Sąd I instancji stwierdzi, iż nie można uznać za wystarczające samo formalne dopełnienie procedury o jakiej mowa w § 20 zawartej przez strony umowy o dofinansowanie, gdyż ta procedura jest wprawdzie warunkiem koniecznym, aby uznano zasadę konkurencyjności za spełnioną, jednak niewystarczającym, gdyż "procedura" nie jest samą zasadą.

Naczelny Sąd Administracyjny powyższe stanowiska Sądu I instancji w pełni podziela.

W ramach projektu który realizowała Skarżąca Spółka na podstawie umowy o dofinansowanie dysponowała środkami publicznymi w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego, w odniesieniu do których, gdy chodzi o ich dystrybucję oraz wykorzystywanie, obowiązują szczególnego rodzaju zasady, w tym między innymi takie zasady ogólne, jak zasada przejrzystości, czy też transparencji. W rozpatrywanej sprawie za bezsporne uznać należy, że wskazana okoliczność doskonale znana była Skarżącej Spółce.

W ocenie Sądu kasacyjnego nie jest spełniony wymóg konkurencyjności wyboru podmiotu mającego realizować zamówienie, jeśli w postępowaniu ofertowym zagubiona zostaje istota konkurencyjności. Podkreślić w tym miejscu należy, że brak definicji konkurencyjności nie stanowi żadnej przeszkody dla oceny, czy zachowano tę zasadę czy nie, bowiem pojęcie konkurencyjność, konkurencja powinno być rozumiane stosownie do znaczenia tego słowa w języku polskim. Zatem konkurencja to nic innego, jak rywalizacja pomiędzy poszczególnymi podmiotami w osiągnięciu określonego celu. W rozpatrywanej sprawie, zgodnie z wymogiem §20 Umowy o dofinansowanie projektu minimum trzy podmioty prowadzące działalność gospodarczą miały konkurować, przedstawiając skarżącej najkorzystniejszą ofertę. Zapewnienie uczciwej konkurencji przez Skarżącą Spółkę jako zamawiającego powinno się wyrażać w zabezpieczeniu wszystkim oferentom równych warunków, nie stwarzających podejrzeń, że jeden z oferentów może być na uprzywilejowanej pozycji.

Godzi się nadmienić, że całe określone ustawą z 6 grudnia 2006r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju postępowanie zmierzające do rozdysponowania środków przyznanych na realizację określonego programu operacyjnego uwzględniać musi zasadę równego dostępu pomocy oraz zapewniać przejrzystość reguł postępowania (art. 26 ust. 2 u.z.p.p.r.). Podmiotem odpowiedzialnym za respektowanie tych zasad w toku całego postępowania jest instytucja zarządzająca, która zawierając umowy z wykonawcami projektów powinna zapewnić ich realizację na dalszym już, umownym etapie przewidującym wybór wykonawcy na konkretne objęte projektem zadanie. Oznacza to, że przyjętej § 20 Umowy o dofinansowanie projektu zasady konkurencyjności nie można odrywać od generalnych zasad rozdziału środków określonych w cyt. ustawie. Zapewnienie w postępowaniu mającym na celu wyłonienie wykonawcy określonego zadania warunków uczciwej konkurencji stanowi również wyraz realizacji ustawowej zasady równego dostępu. (wyrok NSA z 17 grudnia 2013r. sygn. akt: II GSK 1436/12 CBOSA).

Rzeczona zasada konkurencyjności do której odwołano się w §20 umowy o dofinansowanie projektu oraz w wymienionych Wytycznych ma zarówno określoną treść, jak i realizuje określony cel. Za elementy ogólnej zasady konkurencyjności ponad wszelką wątpliwość uznać należy bowiem zasadę uczciwości oraz zasadę równości (równorzędności podmiotów) w zakresie odnoszącym się do traktowania wykonawców, do których adresowana jest konkretna oferta na realizację określonego w niej zamówienia. Ma to bowiem podstawowe znaczenie z punktu widzenia jego finansowania (współfinansowania) ze źródła, którym są środki publiczne (środki europejskie) a w konsekwencji gwarantowania wolnego i równego dostępu do zamówień finansowanych z tego właśnie źródła. W tym też kontekście, za jej element uznać należy również zasadę jawności w wymiarze i zakresie, w jakim odnosi się ona do ujawniania potencjalnych powiązań (osobowych, kapitałowych) między zamawiającym i potencjalnym wykonawcą zamówienia, których istnienie mogłoby zakłócić wolny i równy dostęp do zamówień finansowanych ze środków publicznych. wyrok NSA z 24 lipca 2013r. sygn. akt: II GSK 1258/12 CBOSA).

Istotę oraz sens tak rozumianej zasady konkurencyjności, a także jej cel podważa więc sytuacja taka jak ta, która zaistniała w rozpoznawanej sprawie.

Przeprowadzone postępowanie ofertowe, do którego dopuszczono spółkę M. S. i której ofertę ostatecznie wybrano, zaprzeczało idei uczciwej konkurencji. Sąd I instancji prawidłowo i logicznie wnioskował, że skoro spółka M. S. była podmiotem całkowicie zależnym od zamawiającego i zarządzanym przez te same osoby, które były w zarządzie Spółki E. Sp. z o.o., to pozycja składającej ofertę spółki zależnej była nieporównanie korzystniejsza niż pozycja pozostałych oferentów. Rozpoczęcie procedury zapytania ofertowego, jak też złożenie ofert następuje na poziomie zarządu, zatem już na etapie podjęcia przez skarżącą Spółkę decyzji o zapytaniu ofertowym, będące w zarządzie tej spółki i spółki M. S. osoby, bezpośrednio biorące udział w tej decyzji, miały pełną wiedzę o zasadach procedury ofertowej. Całkowicie racjonalna i logiczna jest więc konkluzja WSA, że tożsamość osób podejmujących decyzję o postępowaniu ofertowym i jego warunkach oraz decyzję o złożeniu oferty, a także tożsamość siedziby spółki E. i biura spółki zależnej nie wykluczały, jak twierdziła Skarżąca Spółka przepływu informacji, a wręcz narzucały przekonanie, że taki przepływ miał miejsce, tym bardziej, że Prezesem Spółki E. i M. S. jest ta sama osoba-R. P.

Kierowanie przez beneficjenta projektu finansowanego ze środków publicznych, jako zamawiającego, pisemnej oferty na wykonanie zadania w ramach tego projektu de facato do ,,siebie samego" (mimo, że formalnie do innej spółki, w której jest się prezesem) nie może być ocenione inaczej, jak tylko naruszenie zasady konkurencyjności we wskazanym powyżej jej rozumieniu.

Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, realizacja wskazanego warunku umowy o dofinansowanie, aby mogła być uznana za prawidłową, nie mogła polegać na przyjętym przez stronę w rozpoznawanej sprawie modus operandi. Opisany sposób działania nie był bowiem do pogodzenia z istotą, treścią i celem zasady konkurencyjności, do której wprost - i nie bez powodu w świetle na wstępie podniesionych uwag - wskazane postanowienie umowne się odwoływało. Ukształtowanie zapytania ofertowego w sposób, w jaki uczyniła to skarżąca Spółka wykluczało uznanie, że w postępowaniu tym zachowano zasadę uczciwej konkurencji, a jeśli tak, to naruszono § 20 Umowy o dofinansowanie projektu i tym samym art. 208 ust. 1 u.f.p. z 2005r. i art. 184 ust. 1 u.f.p. z 2009r. co uzasadniało zastosowanie przepisów wskazanych w pkt 1 skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił natomiast poglądu Sądu I instancji, iż strona skarżąca naruszyła pkt 3.1 pkt 1b powyższych Wytycznych przez to, iż to w umowie leasingu samochodu ciężarowego M. określono wysokość rat przez okres realizacji projektu na kwotę 6.499,40 zł (odpowiadającej wysokości rat założonej w projekcie), a po okresie realizacji projektu tylko w kwocie 866,59 zł (pokrywanych ze środków własnych strony skarżącej). Zgodnie z tym ostatnim zapisem Wytycznych wszystkie wydatki w ramach PO KL są kwalifikowane, o ile łącznie spełniają następujące warunki - są racjonalne i efektywne, tj. nie są zawyżone w stosunku do cen i stawek rynkowych oraz spełniają wymogi efektywnego zarządzania (relacja nakład/rezultat).

W sprawie nie budziło kontrowersji, że raty leasingu za samochód ciężarowy w kwocie 6.499,40 zł nie przekraczały wysokości rat założonych w projekcie oraz nie były zawyżone w stosunku do cen i stawek rynkowych. Trudno jest zatem mówić o tym, iż strona skarżąca wykorzystała przyznane środki na realizację projektu nieracjonalnie bądź też nieefektywnie w rozumieniu powyższych Wytycznych.

Jeżeli zaś chodzi o to, iż raty te były wyższe w okresie realizacji projektu, a niższe po tym okresie (pokrywane ze środków własnych skarżącej), to stwierdzić należy, iż zarówno w samym projekcie, jak i też w umowie o dofinansowanie tego projektu strona skarżąca nie podjęła żadnych zobowiązań, iż te raty leasingu będą równe bez względu na to, czy będą pokrywane ze środków przyznanych na dofinansowanie projektu, czy też ze środków własnych. Nie można też mówić o tym, iż też wyższe raty leasingu nie spełniały wymogów efektywnego zarządzania w relacji nakład/rezultat, skoro zostały przeznaczone na spłatę zakupu samochodu przewidzianego w projekcie i nie zostały zawyżone w stosunku do cen rynkowych. Relacja więc "nakładu" do "rezultatu" została w pełni zachowana.

Okoliczność zaś, iż strona skarżąca po okresie realizacji projektu spłacała raty leasingu z własnych środków w znacznie mniejszej wysokości od tej, którą spłacała w okresie realizacji projektu, jest bez znaczenia w sprawie. Jeszcze raz bowiem należy podkreślić, że wymóg efektywnego zarządzania dotyczył wyłącznie środków przeznaczonych na realizację projektu w zakresie relacji nakładów do rezultatu, a nie relacji nakładów ze środków przeznaczonych na realizację projektu w stosunku do nakładów pokrywanych ze środków własnych strony skarżącej. Zauważyć przy tym należy, że strona skarżąca na podstawie § 2 zawartej umowy otrzymała dotację rozwojową na realizację projektu w kwocie określonej w umowie i stanowiącej nie więcej niż 100% całkowitych wydatków kwalifikowanych projektu, przy czym z treści tej umowy nie wynika, aby beneficjent był zobowiązany do wniesienia wkładu własnego oraz aby przy konkretnych wydatkach realizowanych w ramach projektu był zobowiązany partycypować z udziałem środków własnych określonych procentowo, czy też kwotowo.

Ponownie rozpatrując sprawę ze skargi Spółki E., Sąd I instancji zobowiązany będzie uwzględnić przedstawione powyżej argumenty i sformułowaną na ich gruncie ocenę prawną.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185§1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 205§2 p.p.s.a. Wynagrodzenie pełnomocnika Skarżącej Spółki w kwocie 3.685,00 zł obejmuje 100,0 zł tytułem uiszczonej opłaty za sporządzenie uzasadnienia, 885,00 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej, oraz 2.700,00 zł na podstawie §14 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. (tekst jedn. Dz. U. z 2013r. poz. 490 z zm.).