Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 309/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 7, 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędziowie: NSA Izabela Dobosz AWSA Janusz Kasprzycki Protokolant: Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi C. S. i K. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana.


UZASADNIENIE

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzja z dnia [...] 2006 r., znak: [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 104 k.p.a. oraz art. 80 ust. 2, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.- Prawo budowlane (jedn. tekst z 2006 r., Dz. U. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania C. i K. S. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] 2006 r., znak: [...] orzekającej na rzecz C. i K. S. zam. w [...] przy ul. [...] o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego w postaci płyty betonowej do składowania obornika, zlokalizowanej w [...] przy ul. [...], jako wybudowanej bez stosownego pozwolenia na budowę, uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i działając a podstawie art. 104 k.p.a., art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (jednolity tekst Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz.1118 z późn. zm.) oraz art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (jednolity tekst Dz. U. z 1974 r., Nr 38, poz. 229) nakazał C. i K. S., zam. w [...] przy ul. [...] rozbiórkę obiektu budowlanego w postaci płyty betonowej do składowania obornika zlokalizowanej na działce nr ewid. [...] w [...].

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] zawiadomieniem z dnia [...] 2005 r., znak: [...] poinformował o wszczęciu postępowania administracyjnego w dniu [...] 2004 r. w sprawie rozbiórki płyty betonowej do składowania obornika zlokalizowanej w [...] przy ul. [...] w obrębie posesji nr [...], będącej własnością K. S., zam. [...], ul. [...] . W wyniku przeprowadzonych w dniu [...] 2005 r. oględzin rzeczonej płyty betonowej do składowania obornika stwierdzono, iż płyta zlokalizowana jest bezpośrednio przy granicy z działką nr ewid. [...], posiada ściany i dno betonowe. Z oświadczenia K. S. wynika, iż przedmiotową płytę wybudował nieżyjący ojciec K. S. - J. S. cyt: "około lub co najmniej 55 lat temu". Natomiast wg oświadczenia M. Z. płyta do składowania obornika powstała w 1953 r. i wg jego wiedzy cyt.: "nielegalnie, tzn. bez jakichkolwiek orzeczeń administracyjnych"(k-[...] akt organu I instancji).

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wydał w dniu [...]2006 r. decyzję znak: [...], którą orzeczono na rzecz C. i K. S., zam. w [...] przy ul. [...] o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego w postaci płyty betonowej do składowania obornika, zlokalizowanej w [...] przy ul. [...], jako wybudowanej bez stosownego pozwolenia na budowę.

Odwołanie od decyzji organu I instancji złożyli C. i K. S. wnosząc o jej uchylenie i umożliwienie dalszego korzystania z płyty.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego stwierdził, że zgromadzone w aktach sprawy materiały dowodowe wskazują, iż na przedmiotowej działce została wybudowana ok. 55 lat wstecz, płyta do składowania obornika, przez poprzedniego właściciela nieruchomości. Wskazano, że zgodnie z wyrokiem NSA w Warszawie z dnia 21 marca 2001 r., IV SA 232/99, LEX nr 78951 "dokonanie czynności cywilnoprawnej, polegającej na przeniesieniu własności nieruchomości, powoduje to, że nie poprzedni właściciel, ale nowy będzie zobowiązany do ponoszenia ciężarów publicznoprawnych związanych z własnością tej nieruchomości". Organ stwierdził zatem, że to obecny właściciel nieruchomości wraz z obiektami na niej zlokalizowanymi, ponosi wszelką odpowiedzialność za stan istniejący na jego nieruchomości. Dlatego też słusznym było prowadzenie postępowania, w którym zobowiązanym są C. i K. S.

Podniesiono, że w trakcie wizji lokalnej w dniu [...] 2005 r. ustalono, iż obecni właściciele nie posiadają decyzji o pozwoleniu na jego budowę. Decyzja taka nie znajduje się także w Archiwum Państwowym w [...], Oddział w [...], na co wskazuje pismo Archiwum Państwowego w [...], Oddział [...] z dnia [...]2006 r., znak: [...] (k-[...] akt organu I instancji).

W tym stanie rzeczy organ uznał za zasadne zbadanie, czy w dacie realizacji inwestycji, pozwolenie takie było wymagane. Podniesiono, że określenie budowy obiektu na ok. 55 lat wstecz przez jedną stronę i rok 1953 przez drugą wskazuje, iż obiekt ten powstał w okresie 1951-53. Rozbieżność dwóch lat nie ma istotnego znaczenia w rzeczonej sprawie, gdyż w latach 1951-53 stosowało się przepisy Rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli. Wskazano, że powyższe rozporządzenie stanowi w art. 332, że "na wykonanie robót, wyszczególnionych niżej w art. 333 i 334, o ile roboty te nie dotyczą budynków państwowych, wymagane jest uzyskanie pozwolenia właściwej władzy". Z kolei, zgodnie z art. 334 "przedstawienie projektu (planu) nie jest wymagane dla uzyskania pozwolenia na wykonanie niżej wymienionych robót: c) na ustawienie silników mechanicznych o sile do 2 koni mechanicznych, przewodów gazowych i stałych przewodów elektrycznych dla prądów o wysokim napięciu, piorunochronów, studzien, ustępów i gnojowników, z wyjątkiem urządzeń, wspomnianych w pkt d) art. 335". Według art. 335 ust. 1cyt. rozporządzenia "przed przystąpieniem do wykonania niżej wymienionych robót, wymagane jest uprzednio zgłoszenie ich do właściwej władzy: c) urządzenie ogrodzeń i rusztowań, tudzież tymczasowych budynków, niezbędnych przy budowie, o ile urządzenie tych ogrodzeń, rusztowań lub budynków nie wymaga uzyskania pozwolenia w myśl pkt e) art. 333 lub pkt d) art. 334 - z wyjątkiem ogrodzeń, wznoszonych w miejscowościach wiejskich". Ponieważ żaden z w/w przepisów nie zwalnia inwestora budowy płyty betonowej do składowania obornika od obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, organ stwierdził, że uzasadnione jest jednoznaczne stwierdzenie, iż budowa płyty betonowej na składowanie obornika w dacie jej realizacji wymagała uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, którą to decyzją nie legitymują się obecni właściciele nieruchomości.

Podniesiono, że organ I instancji ustalił w trakcie przeprowadzonego postępowania, iż przedmiotowa płyta powstała nielegalnie, co wskazuje na konieczność zastosowania w sprawie przepisów art. 48 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., jednakże ustalenie iż płyta powstała ok. 55-57 lat wstecz powoduje, iż w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r., co wynika z treści art. 103 obecnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane, który stanowi w ust. 1, iż "do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a nie zakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2." Art. 103 ust. 2 stanowi z kolei, że "przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe". Przez przepisy dotychczasowe należy rozumieć przepisy art.37 i 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo także zastosował przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r., gdyż stanowią one w art. 70, iż "tracą moc: 1) ustawa z dnia 31 stycznia 1961 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 7, poz. 46 i z 1965 r. Nr 13, poz. 9]), dlatego są właściwymi w sprawach samowoli budowlanej popełnionych do 1 stycznia 1995 r.". Zatem ustalenie, iż obiekt powstał w dacie obowiązywania Rozporządzenia o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli z 1928 r. powoduje - zgodnie z powyższym, konieczność zastosowania w niniejszej sprawie przepisów art. 37 Prawo budowlane z 1974 r. Podkreślono przy tym, że przytoczone przepisy rozporządzenia z 1928 r. stanowić mogą jedynie podstawę do określenia wymogów, jakie winien spełnić inwestor przed przystąpieniem do robót budowlanych, natomiast sprawę należy rozstrzygnąć w oparciu o ustawę z 1974 r.

Wskazano, że art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. stanowi, iż "obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia".

Organ odwoławczy podniósł, że procedura wynikająca z przepisów art. 37 i 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. wymaga ustalenia wystąpienia przesłanek do nakazania rozbiórki, określonych w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2, bądź do legalizacji w trybie art. 40. Przywołany art. 40 w/w ustawy z 1974 r. nakłada na organy nadzoru budowlanego obowiązek wydania nakazu doprowadzenia nielegalnie wybudowanego obiektu do stanu zgodnego z przepisami, co oznacza stan zgodny z przepisami wykonawczymi do ustawy Prawo budowlane tj. warunkami technicznymi, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W dacie budowy przedmiotowego zbiornika, obowiązywało w/w rozporządzenie z 1928 r. Art. 315 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi, że: "Doły ustępowe i gnojowniki powinny być urządzone co najmniej w odległości: a) od studzien - 10 metrów, b) od granic sąsiadów - 2 metrów, c) od dróg publicznych - 5 metrów, licząc odległość od drogi w myśl zasad, podanych w art. 265". Zgodnie z art. 351 ust. 2 "dopuszcza się urządzenie na sąsiednich działkach bezpośrednio przy wspólnej granicy tych działek dołów ustępowych, położonych obok siebie". Z kolei według art. 315 ust. 3 "spód i ściany tych dołów i gnojowników powinny być wykonane nieprzepuszczalnie dla cieczy i izolowane od ścian budynków, przeznaczonych na pobyt ludzi".

Następnie organ odwoławczy przytoczył brzmienie § 6 obecnie obowiązującego Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (Dz.U. z 1997 r., nr 132, poz.877) wskazując, że zgodnie z tą regulacją:

1. Do usuwania i magazynowania odchodów pochodzenia zwierzęcego powinny być przewidziane urządzenia i zbiorniki dostosowane do systemów technologicznych utrzymywania zwierząt, zwane dalej "zbiornikami na płynne odchody zwierzęce",

2. Zbiorniki na płynne odchody zwierzęce powinny mieć dno i ściany nieprzepuszczalne; zbiorniki zamknięte powinny być szczelnie przykryte płytą zaopatrzoną w otwór wejściowy i wentylacyjny.

3. Odległości zamkniętych zbiorników na płynne odchody zwierzęce, mierzone od pokryw i wylotów wentylacyjnych powinny wynosić co najmniej:

1) od otworów okiennych i drzwiowych pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi na działkach sąsiednich - 15 m,

2) od magazynów środków spożywczych, a także obiektów budowlanych przetwórstwa rolno-spożywczego - 15 m,

3) od granicy działki sąsiedniej - 4 m,

4) od budynków magazynowych ogólnych - 5 m,

5) od silosów na zboże i pasze - 5 m,

6) od silosów na kiszonki - 5 m.

4. Odległość otwartych zbiorników na płynne odchody zwierzęce o pojemności do 200 m3 oraz płyt gnojowych powinna wynosić co najmniej:

1) od otworów okiennych i drzwiowych pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi na działkach sąsiednich - 30 m,

2) od budynków przetwórstwa rolno-spożywczego i magazynów środków spożywczych - 50 m,

3) od budynków magazynowych pasz i ziarna - 10 m,

4) od granicy działki sąsiedniej - 4 m,

5) od silosów na zboże i pasze - 5 m,

6) od silosów na kiszonki - 10 m.

5. Dopuszcza się sytuowanie zbiorników na płynne odchody zwierzęce w odległościach mniejszych niż określone w ust. 3 pkt 3 i ust. 4 pkt 4 lub na granicy działek, w wypadku gdy będą przylegać do, tego samego rodzaju zbiorników na działce sąsiedniej.

6. Odległość otwartych zbiorników na płynne odchody zwierzęce o pojemności większej niż 200 m3 od obiektów budowlanych wymienionych w ust. 4 i od granicy działki sąsiedniej określa się indywidualnie w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w uzgodnieniu z właściwym państwowym wojewódzkim inspektorem sanitarnym.

W tym stanie rzeczy podniesiono, że odległości od granicy działki przedmiotowej płyty betonowej są niezgodne z w/w 6 ust. 4 pkt 1 i 4 obecnie obowiązującego Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie i art. 315 obowiązującego w dacie budowy zbiornika w/w rozporządzenia, co stanowi o zasadności nakazania przymusowej rozbiórki w trybie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Wskazano, że wprawdzie zarówno w w/w art. 315 rozporządzenia z dnia 16 lutego 1928 r., jak i w § 6 ust. 5 rozporządzenia z dnia 7 października 1997 r. dopuszcza się możliwość lokalizacji tego typu obiektów w odległościach mniejszych niż cztery metry bądź w samej granicy działki, jednakże jest to uzależnione od występowania podobnych obiektów przyległych - na działce sąsiedniej. Dopiero bowiem istnienie takiego podobnego obiektu (co nie ma miejsca w niniejszym przypadku) stanowi o braku pogorszenia warunków użytkowych dla działki sąsiedniej.

Organ odwoławczy uznał zatem, iż organ pierwszej instancji przeprowadził pełne postępowanie wyjaśniające i uczynił on zadość wnioskowi B. Z., która żądała wydania nakazu rozbiórki przedmiotowego obiektu (k-[...] akt I instancji), zatem uznać należy, iż rozstrzygnął sprawę co do jej istoty.

Organ odwoławczy uznając za zasadną treść rozstrzygnięcia zreformował jednak zaskarżoną decyzję w podstawie prawnej, a nakładając obowiązek rozbiórki zastosował art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawa budowlanego z 1974 r. Podniesiono, że wydanie przez organ odwoławczy decyzji reformatoryjnej nie narusza zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego ze względu na to, iż organ odwoławczy w ramach prowadzonego postępowania odwoławczego dokonał jedynie zmiany przepisów prawa budowlanego, a wyrzeczenie niniejszej decyzji jest tożsame, co do istoty z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji organu I instancji. Powyższe jest zgodne z treścią art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i nie narusza art. 139 k.p.a.

W odpowiedzi na uwagi zawarte w odwołaniu organ odwoławczy stwierdził, że zostały one rozpatrzone w toku postępowania odwoławczego, a powyższe uzasadnienie stanowi odpowiedź na podnoszone zarzuty. Bez wątpienia płyta betonowa do składowania obornika wymagała uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, a inwestor zobligowany do przechowywania dokumentacji, decyzją taką nie legitymuje się. Uznano także, iż z uwagi na wykonalność decyzji rozbiórkowej oraz przepisy art. 52 ustawy Prawo budowlane, obowiązek rozbiórki winien być nałożony na właściciela płyty, co prawidłowo uczynił PINB w [...]

Skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] 2006 r., znak: [...] złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie C. S. i K. S. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji "względnie przekazanie do ponownego rozpatrzenia z uwzględnieniem przez organ decyzyjny możliwości nie rozbiórki całkowitej - a jedynie częściowej - celem zachowania prawem wymaganych odległości obornika od granicy sąsiedniej".

Skarżący zarzucili zaskarżonej decyzji błędy w ustaleniach faktycznych będących podstawą rozstrzygnięcia, jak i błędne zastosowanie i błędną interpretację przepisów mających zastosowanie w chwili budowy obornika.

W uzasadnieniu skargi (oraz piśmie z dnia [...] 2007 r.) podniesiono, że przedmiotowa płyta betonowa została wybudowana przez nieżyjącego już J. S. w latach około 1951-1953. W tym czasie wykonano ją zgodnie z prawem, gdyż przy granicy sąsiedniej usytuowana była taka sama budowa - obecnie wyburzona, czego organy obydwu instancji nie uwzględniły.

Skarżący podnieśli, że z uwagi na upływ 55 lat od budowy obiektu jest rzeczą usprawiedliwioną, że obecni użytkownicy nie posiadają dokumentacji obiektu, jednak inwestycję zrealizowano zgodnie z prawem obowiązującym w chwili jej realizacji. Podkreślono też, że z uwagi na upływ tak znacznego okresu czasu, mają z pewnością zastosowanie procedury umożliwiające usankcjonowanie tak długo funkcjonujących i niezbędnych dla skarżących obiektów.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wraz z jego argumentacją, odniósł się do zarzutów skargi i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podkreślić należy, że w świetle art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją dotyczyło sprawy rozbiórki płyty betonowej do składowania obornika, zlokalizowanej w [...] przy ul. [...], zostało bowiem wszczęte na wniosek z dnia [...] 2005 r. (data wpływu) B. Z. - właścicielki działki nr [...]w [...] bezpośrednio sąsiadującej z terenem inwestycji.

Mając na uwadze powyższy przedmiot postępowania administracyjnego oraz treść art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, zgodnie z którym "przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe" organy administracyjne obydwu instancji przyjęły, że w niniejszej sprawie rozbiórki płyty betonowej do składowania obornika, zlokalizowanej w [...] przy ul. [...], miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, tj. art. 37 ust. 1 tej ustawy zgodnie z którym "obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia".

Problematyczne jest jednak, czy w istocie realizacja przedmiotowej inwestycji miała charakter wybudowania obiektu budowlanego lub jego części. Należy zauważyć, że w toku postępowania administracyjnego i to już przed organem pierwszej instancji K. S. w piśmie z dnia [...]2006 r. (k. [...]) podnosił, że "pierwszy zbiornik wybudowany został około 100 lat temu. Następnie ten sam zbiornik został obetonowany w latach 1945-1950". Organy obydwu instancji całkowicie pominęły tę kwestię i nie przeprowadziły żadnego postępowania wyjaśniającego w kierunku pozwalającym ustalić rzeczywisty zakres i charakter inwestycji dokonanej według zgodnych oświadczeń stron postępowania w latach pięćdziesiątych XX wieku. Tymczasem okoliczność ta ma w sprawie zasadnicze znaczenie. Nie wiadomo bowiem, czy doszło do wybudowania całkowicie nowego obiektu budowlanego, czy też doszło do jakichś zmian w obiekcie już istniejącym, a jeżeli tak, to jaki charakter miały te zmiany i czy można je zakwalifikować jako wybudowanie w całości lub w części obiektu budowlanego. Brak przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w powyższym zakresie oznacza, że nie jest możliwe ustalenie, czy postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego miało swój przedmiot, czy też było postępowaniem bezprzedmiotowym, gdyby okazało się, że realizacji inwestycji nie można zakwalifikować jako wybudowania obiektu budowlanego. Brak ten ma również konsekwencje w zakresie niemożności ustalenia przepisów, jakie mają zastosowanie w niniejszej sprawie. Cytowany wyżej art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. nakazuje stosowanie przepisów dotychczasowych tylko w sprawach, o jakich mowa w art. 48, tj. sprawach rozbiórki obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Do pozostałych spraw z zakresu Prawa budowlanego zastosowanie mają przepisy aktualnie obowiązujące.

Kwalifikacja przedmiotowej inwestycji z punktu widzenia dopuszczalności zastosowania przepisów o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego ma zatem w sprawie zasadnicze znaczenie. Kwalifikacji tej można dokonać dopiero po szczegółowym ustaleniu stanu faktycznego, tj. rzeczywistego charakteru i zakresu inwestycji oraz daty jej realizacji. Dopiero w następstwie tych ustaleń możliwa będzie odpowiedź, czy na realizację inwestycji konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę zgodnie z przepisami obowiązującymi w chwili realizacji tej inwestycji.

Podstawową okolicznością utrudniającą poczynienie koniecznych ustaleń w niniejszej sprawie jest upływ czasu od chwili zrealizowania inwestycji. Okoliczność ta jednak nie może stanowić podstawy domniemania zasadności nałożenia na następców prawnych inwestora nakazu rozbiórki. Domniemanie takie byłoby uzasadnione wyłącznie wtedy, gdyby znajdowało podstawę w obowiązującej normie prawnej. Z całą pewnością nie jest wystarczające w tym względzie powołanie się na regulacje nakładające na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego obowiązek przechowywania przez okres istnienia obiektu dokumentacji projektowo-technicznej dotyczącej tego obiektu. Samo naruszenie tego rodzaju obowiązków nie jest równoznaczne ze stwierdzeniem nielegalności inwestycji. Podkreślić należy, że eliminowanie tzw. "samowoli budowlanych" należy do zadań i kompetencji organów nadzoru budowlanego, co oznacza przede wszystkim obowiązek działania z urzędu organów nadzoru budowlanego w tym zakresie. Nierealizowanie tego obowiązku przez organy nadzoru budowlanego na przestrzeni lat nie może w konsekwencji prowadzić do przerzucania ciężaru dowodu legalności inwestycji na aktualnych właścicieli lub zarządców obiektu budowlanego. Wprawdzie w mniejszej sprawie organ pierwszej instancji prowadził postępowanie wyjaśniające w kierunku ustalenia, czy zostało wydane pozwolenie budowlane dotyczące przedmiotowej inwestycji, jednakże z faktu nieodnalezienia akt dotyczących przedmiotowej sprawy w archiwum państwowym (treść pisma Kierownika Oddziału Archiwum Państwowego w [...] z dnia [...] 2006 r. - k. [...]) oraz "nie posiadania żadnych rejestrów dotyczących wydawania pozwoleń na budowę z lat 1950-1955" przez Urząd Gminy w [...] (pismo Burmistrza Gminy [...] z dnia [...]2006 r. - k. [...]) nie wynika ponad wszelką wątpliwość, że realizacja przedmiotowej inwestycji była niezgodna z prawem.

Podkreślić należy, że wyżej wskazane trudności dowodowe, które w znacznym stopniu ograniczają dopuszczalność nakładania na adresatów działań administracji obowiązków polegających na nakazaniu rozbiórki obiektów budowlanych, nie uniemożliwiają organom administracji budowlanej nadzorowania poprawności użytkowania obiektów budowlanych z punktu widzenia ochrony takich wartości, jak życie lub zdrowie ludzi, bezpieczeństwo mienia bądź środowiska. Prawo budowlane z 1994 r. przewiduje w tym zakresie stosowne mechanizmy prawne w ramach kompetencji organów, zwłaszcza wśród przepisów dotyczących utrzymania i użytkowania budowlanych obiektów budowlanych.

Niezależnie od wyżej wskazanych uchybień organów administracji w zakresie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zasadniczej kwestii dotyczącej przedmiotu postępowania, należy wskazać, że nie przeprowadzono również postępowania wyjaśniającego pozwalającego zweryfikować stanowisko stron skarżących w kwestii zgodności inwestycji z warunkami technicznymi, jakie przewidywało prawo w chwili realizacji inwestycji. Pomimo wskazywania przez skarżących w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, iż ich gnojownik znajdował się w sąsiedztwie gnojownika znajdującego się na działce nr [...], który zlikwidowano 15 lat temu, okoliczność ta nie została w żaden sposób zweryfikowana przez organ odwoławczy, zwłaszcza w kontekście szeroko cytowanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przepisów dotyczących warunków technicznych inwestycji.

Podkreślić należy, że ze względu na restrykcyjny charakter regulacji dotyczących nakazu rozbiórki obiektów budowlanych, uzasadnienie decyzji w przedmiocie nakazu rozbiórki powinno charakteryzować się szczególną wnikliwością i starannością, zwłaszcza w zakresie wykładni stosowanych przepisów i oceny stanu faktycznego w rozpoznawanej sprawie. Tylko wówczas realizowane są przez organ zasady ogólne postępowania administracyjnego, zwłaszcza te określone w art. 7 i art. 11 k.p.a., zgodnie z którymi w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy. Organy obydwu instancji naruszyły konkretyzujące powyższe zasady art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. W takiej sytuacji nałożenie na aktualnych właścicieli obiektu budowlanego nakazu rozbiórki należy ocenić jako przedwczesne i z tego względu w momencie podejmowania zaskarżonej decyzji niedopuszczalne.

W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, iż zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w wyniku naruszenia przepisów postępowania administracyjnego poprzez nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w kierunku pozwalającym wyeliminować wskazane wyżej wątpliwości, przez co naruszono art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Uchybienia te miały istotny wpływ na wynik sprawy albowiem niewyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności w bezpośredni sposób zdeterminowało merytoryczne rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.

Zgodnie z treścią art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, iż wskazane wyżej uchybienia nie mogą być konwalidowane w postępowaniu przed organem drugiej instancji, gdyż działanie takie naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W związku z tym uchylenie również decyzji organu pierwszej instancji jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

W tym stanie rzeczy - mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270), należało uchylić zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] 2006 r., znak: [...] oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.