Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1261/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 50a, art. 130a
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 13
journal: Dz.U. 2010 nr 152 poz 1018
law: Ustawa z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw.
article: art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 28 lipca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2016 roku przy udziale sprawy ze skarg Skarbu Państwa - Naczelnika Urzędu Skarbowego ... i P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia ... w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdów I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starosty ... z dnia ..., II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu na rzecz skarżącego Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego w ... kwotę ... złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu na rzecz skarżącego P. kwotę ... złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania,


UZASADNIENIE

Starosta ... postanowieniem z dnia ..., działając na podstawie art. 17 § 1, art. 18 i art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej: "u.p.e.a.") oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2011 r. Nr 46, poz. 237; dalej: "rozporządzenie z 2011 r.") w związku z art. 130a ustawy - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 z późn. zm.; dalej: "P.r.d."), orzekł:

- o przyznaniu na rzecz wynagrodzeń od Starosty ... za usunięcie i dozór pojazdów marki: ...

- o przyznaniu na rzecz P. wynagrodzenia od Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego w ... za usunięcie i dozór pojazdu marki ...w wysokości ... zł, powstałego w okresie od 2 marca 2010 r. do 6 października 2014 r.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ administracyjny wskazał, że dnia 14 kwietnia 2015 r. P., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą "Usługi Parkingowe ... P." w zakresie usuwania i przechowywania pojazdów usuniętych z drogi, złożył wniosek o przyznanie mu wynagrodzenia za usunięcie i dozór ww. pojazdów usuniętych i wydanych we wskazanych datach. Jako podstawę żądania wnioskodawca powołał przepisy art. 102 § 2 u.p.e.a. oraz § 3 pkt 1 lit. a) rozporządzenia do u.p.e.a.

Starosta ... zwrócił uwagę, że ustawa - Prawo o ruchu drogowym po wejściu w życie ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 152, poz. 1018; dalej: "ustawa nowelizująca"), nie reguluje kwestii dotyczących organu właściwego do ponoszenia kosztów związanych z usunięciem i dozorem pojazdów, nie wskazuje także trybu dokonywanie zwrotu tych kosztów jednostkom usuwającym pojazd oraz prowadzącym parkingi strzeżone. Kwestie zwrotu kosztów usunięcia i przechowywania pojazdów nie były przedmiotem regulacji ustawodawcy także przed wskazaną nowelizacją, tj. przed dniem 4 września 2010 r., a rozliczenie ww. kosztów następowało na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 50, poz. 449; dalej: "rozporządzenie z 2002 r.") oraz zastosowanie niektórych przepisów u.p.e.a., m.in. art. 102 § 2 tej ustawy. Identycznie stanowi § 3 pkt 1 lit. a) obecnie obowiązującego rozporządzenia z 2011 r.

Organ wskazał, iż przed wspomnianą nowelizacją przyjmowano, że organem właściwym w zakresie zwrotu kosztów związanych z przechowaniem pojazdów jest naczelnik urzędu skarbowego, jako podmiot działający w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa. Zdaniem organu, pogląd ten w pełni zachowuje aktualność w obecnie obowiązującym stanie prawnym. Kompetencja Naczelnika Urzędu Skarbowego w ... wywodzi się wprost z art. 19 § 1 u.p.e.a., z wyjątkami przewidzianymi w paragrafach od 2 do 8 tej ustawy. Ponadto nie bez znaczenia jest fakt, iż dyspozycje usunięcia niektórych pojazdów wymienionych we wniosku zostały wydane w momencie, kiedy organem właściwym do załatwienia sprawy był Naczelnik Urzędu Skarbowego w .... Usunięcie pojazdu, jak i cała procedura jego przejęcia, łącznie z wypłatą wynagrodzenia za dozór, powinny zostać dokonane na podstawie ówcześnie obowiązujących przepisów przez naczelnika urzędu skarbowego. W konsekwencji również z tego względu – w ocenie Starosty ... – organem zobowiązanym do zapłaty za usunięcie i dozór przedmiotowego pojazdu jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w ....

Według organu pierwszej instancji, ani z obecnego art. 130a P.r.d., ani z przepisów ustawy nowelizującej nie wynika, by starosta był organem obowiązanym do ponoszenia kosztów związanych z usunięciem i przechowaniem pojazdów. W szczególności takiego stanowiska nie uzasadnia art. 130a ust. 5f, obowiązujący od dnia 21 sierpnia 2011 r., traktujący zadanie z zakresu usuwania pojazdów i prowadzenia parkingów strzeżonych jako zadanie własne powiatu, wprowadzony kilka lat po usunięciu i umieszczeniu pojazdów na parkingu wnioskodawcy. Z tego względu Starosta ... przyznał należne wynagrodzenie za usunięcie i dozór pojazdów, uznając, iż organem obowiązanym do ponoszenia ww. kosztów jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w ... – w przypadku pojazdów usuniętych ponad 6 miesięcy wcześniej przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, tj. przed dniem 21 sierpnia 2011 r., oraz Starosta ... – w przypadku pojazdów usuniętych w okresie nie dłuższym niż 6 miesięcy bezpośrednio poprzedzającym wejście w życie nowych przepisów oraz w odniesieniu do pojazdów usuniętych po dniu 21 sierpnia 2011r.

Niezależnie od powyższego organ administracyjny wyjaśnił, odnośnie do przyjętych stawek za usunięcie i przechowanie pojazdów, iż wnioskodawca nie wskazał i nie udokumentował faktu poniesienia konkretnych wydatków związanych z dozorem, natomiast jako podstawę wyliczeń podał wyłącznie treść umów z nim podpisanych. W ocenie organu, umowy te nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Stawki zaproponowane we wniosku przez stronę odbiegają w sposób znaczący od stawek przyjętych w stosunkach danego rodzaju. Żadna z umów z wnioskodawcą nie normuje sytuacji pojazdów nieodebranych z parkingu przez właściciela w ustawowym terminie, co do których orzeczono przepadek na rzecz Powiatu .... Z tego względu organ przyjął do rozliczenia metodę porównawczą, uwzględniającą stawki abonamentowe, obowiązujące na parkingach strzeżonych, wskazujące na rzeczywiste wydatki związane ze sprawowaniem długoterminowego dozoru.

W rezultacie wniesionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w ... oraz P. zażaleń na orzeczenie organu pierwszej instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia ..., działając na podstawie art. 17 § 1 u.p.e.a oraz rozporządzenia z 2011 r. i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2103 r., poz. 267 ze zm.; dalej: "k.p.a."), utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnieśli: Naczelnik Urzędu Skarbowego w ... oraz P..

Naczelnik Urzędu Skarbowego w ... zaskarżył postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu w szczególności w części utrzymującej w mocy postanowienie pierwszoinstancyjne Starosty ..., w jakiej przyznano dozorcy wynagrodzenie za usunięcie i dozór pojazdu od Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego w ... – za samochód marki ... – tj. punkt 4 sentencji postanowienia, zarzucając temu orzeczeniu:

- naruszenie prawa materialnego: art. 13 ustawy nowelizującej, poprzez przyjęcie, że właściwym do zapłaty kosztów za usunięcie i dozór pojazdu jest w imieniu Skarbu Państwa Naczelnik Urzędu Skarbowego w ..., podczas gdy w ocenie strony skarżącej podmiotem tym winien być Wojewoda;

- naruszenie prawa procesowego: art. 107 § 1 k.p.a., poprzez wydanie orzeczenia niezawierającego podstawy prawnej oraz uzasadnienia prawnego i faktycznego postanowień w zakresie Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego w ... wynagrodzeniem za usunięcie i dozór pojazdów;

- niewykonalność zaskarżonych postanowień w sensie utraty w sprawach organizacyjno-finansowych z dniem 1 kwietnia 2015 r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w ... przymiotu jednostki budżetowej, która może wykonywać zobowiązania tego rodzaju; w tym stanie rzeczy naruszenie art. 5 ust. 7b ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych.

Zdaniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w ..., przepisy art. 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz.U. z 2009 r. Nr 31, poz. 206) ustanawiają zasadę domniemania właściwości wojewody w sprawach z zakresu administracji rządowej w województwie. Wojewoda ma generalną kompetencję do wykonywania ochrony interesów Skarbu Państwa i jest on generalnym reprezentantem mienia i zobowiązań należących do Skarbu Państwa. W zaskarżonym postanowieniu w sposób nieprawidłowy jako podmiot zobowiązany do poniesienia kosztów został wskazany Naczelnik Urzędu Skarbowego.

P. zaskarżył w całości postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w ... z powodu jego niezgodności z prawem, w szczególności naruszenia: art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 35, art. 107 w zw. z art. 124 k.p.a., a także prawa materialnego – poprzez błędne zastosowanie art. 102 u.p.e.a. oraz z powodu dokonania błędnej wykładni P.r.d. poprzez uznanie, że zobowiązanym z tytułu wypłacenia wynagrodzenia za przechowanie i dozór pojazdów w przypadku spraw wszczętych w 2014 r. jest Naczelnik Urzędu Skarbowego, jak również, że Starosta może obciążyć Naczelnika Urzędu Skarbowego, będąc organem właściwym do rozpatrzenia sprawy – które to naruszenia miały wypływ na treść rozstrzygnięcia. Zdaniem skarżącego, niezrozumiały jest fakt, że organ uznaje się za niewłaściwy do ponoszenia kosztów za świadczone usługi.

Zdaniem skarżącego P. wynagrodzenie dochodzone przez niego powinno uwzględniać treść umów zawartych z nim jako przechowawcą. Stosunek bowiem pomiędzy powiatem a jednostką usuwającą pojazdy lub prowadzącą parkingi strzeżone ma charakter cywilnoprawny i winien wynikać z umowy – jak było w niniejszym stanie faktycznym. Natomiast organ administracji publicznej najpierw ustalił kwoty, jakie otrzymywać będzie obywatel z tytułu usuwania i parkowania pojazdów, a następnie – już działając z pozycji władztwa administracyjnego – zastosował stawki wielokrotnie niższe, w momencie gdy obywatel w dalszym ciągu wykonywał to samo zadanie z zakresu administracji publicznej, w tym samym zakresie.

W odpowiedziach na powyższe skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło o ich oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi zasługują na uwzględnienie, choć nie ze względu na wszystkie przedstawione w nich argumenty prawne.

Przedmiotem skarg jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 27 października 2015 r. Orzeczeniem tym organ odwoławczy, po rozpatrzeniu zażaleń Naczelnika Urzędu Skarbowego w ... i P., utrzymało w mocy postanowienie Starosty ... z dnia 10 czerwca 2015 r. orzekające o przyznaniu na rzecz P. wynagrodzeń: od Starosty ... za usunięcie i dozór pojazdów opisanych w punktach: 1–3 oraz 5–7 sentencji postanowienia, a także od Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego w ... za usunięcie i dozór jednego pojazdu, opisanego w punkcie 4 sentencji postanowienia.

Spór pomiędzy skarżącymi a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Poznaniu dotyczy zasadniczo prawidłowości orzeczenia przez organ od Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego wynagrodzenia za usunięcie i dozór ww. pojazdu powstałego w okresie od 2 marca 2010 r. do 6 października 2014 r. Prawidłowość tej części decyzji kwestionuje zarówno Naczelnik Urzędu Skarbowego w ..., jak i P. w treści wniesionych przez nich skarg.

Niezależnie od powyższego P. zakwestionował sposób ustalenia przez organy administracyjne wynagrodzenia za przechowanie i dozór pojazdów. Zdaniem skarżącego wynagrodzenie dochodzone przez niego powinno uwzględniać treść umów zawartych z nim jako przechowawcą. Stosunek bowiem pomiędzy powiatem a jednostką usuwającą pojazdy lub prowadzącą parkingi strzeżone ma charakter cywilnoprawny i winien wynikać z umowy – jak było w niniejszym stanie faktycznym.

Na wstępie wyjaśnienia wymaga problematyka usuwania pojazdów z drogi, która obecnie jest uregulowana w przepisach art. 50a oraz art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawu o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 ze źm.; dalej: "P.r.d."). W myśl art. 50a ust. 1 P.r.d., pojazd pozostawiony bez tablic rejestracyjnych lub pojazd, którego stan wskazuje na to, że nie jest używany, może zostać usunięty z drogi przez straż gminną lub Policję na koszt właściciela lub posiadacza. W art. 130a ust. 1 tej ustawy uregulowano przypadki obligatoryjnego usuwania pojazdów z drogi na koszt ich właścicieli, natomiast art. 130a ust. 2 reguluje przypadki fakultatywnego usuwania pojazdów z drogi na koszt ich właścicieli, jeżeli nie ma możliwości zabezpieczenia pojazdu w inny sposób.

Należy wskazać, że w okresie przed wejściem w życie ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 152, poz. 1018 ze zm.; dalej: "ustawa nowelizująca") przepis art. 130a ust. 10 P.r.d. stanowił, że pojazd usunięty z drogi i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia przechodził na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy, gdyż uznawano go za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Przepis ten został wyeliminowany z systemu prawnego wskutek wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 4/06, orzekającego o niezgodności tej regulacji – w zakresie, w jakim przepis ten dopuszczał utratę prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu – z art. 46, art. 21 ust 1, art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 oraz z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP.

W następstwie powyższego wyroku Trybunału, na mocy którego wskazany przepisy utracił moc z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw RP, tj. z dniem 11 czerwca 2009 r., została uchwalona ww. ustawa nowelizująca, na mocy której dokonano zmian w treści art. 130a P.r.d. Ustawa nowelizująca weszła w życie co do zasady w dniu 4 września 2010 r., przy czym część przepisów weszła w życie w dniu 21 sierpnia 2011 r. Zmianą objęto również ust. 10 art. 130a P.r.d., w ten sposób, że orzeczenie o przepadku własności pojazdu przekazano do właściwości sądu powszechnego, zastrzegając, iż następuje ono na rzecz powiatu, a nie – jako dotychczas – na rzecz Skarbu Państwa. Starosta występuje też do sądu z wnioskiem o wydanie orzeczenia o przepadku własności pojazdu.

W obowiązującym od dnia 4 września 2010 r. stanie prawnym, usuwanie pojazdów oraz prowadzenie parkingu strzeżonego dla tych pojazdów – w przypadkach, o których mowa w art. 130a ust. 1-2 P.r.d. – należy do zadań własnych powiatu. Starosta realizuje te zadania przy pomocy powiatowych jednostek organizacyjnych lub powierza ich wykonywanie zgodnie z przepisami o zamówieniach publicznych (art. 130a ust. 5f P.r.d.). Koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi, w myśl art. 130a ust. 10h P.r.d., osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, względnie – solidarnie z właścicielem pojazdu – osoba dysponująca pojazdem na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się w jej władaniu (art. 130a ust. 10i w związku z art. ust. 10h P.r.d.). Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. W uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej wyjaśniono, że rozwiązanie to wprowadzono, by skłonić właściciela do odbioru pojazdu z parkingu po uiszczeniu stosownych opłat i tym samym by zredukować liczbę pojazdów nieodebranych.

W ustawie nowelizującej zawarto przepisy przejściowe, co uzasadnione było potrzebą uregulowania kwestii związanych nie tylko ze zmianą przepisów, ale także z faktem, że uznane za niekonstytucyjne przepisy Prawa o ruchu drogowym utraciły moc z dniem 11 czerwca 2009 r., natomiast ustawa nowelizująca została uchwalona w dniu 22 lipca 2010 r., a weszła w życie w dniu 4 września 2010 r.

W przepisach przejściowych ustawy nowelizującej uregulowano kwestię ponoszenia kosztów związanych z przechowywaniem niektórych pojazdów, w stosunku do których termin 6–miesięczny od dnia ich usunięcia z drogi upłynął przed wejściem w życie ustawy nowelizującej, o czym stanowi art. 13 tej ustawy. Odnośnie do trybu oraz organu właściwego w zakresie zwrotu kosztów przechowywania pojazdów, o których mowa w art. 13 ustawy nowelizującej, ustawodawca nie wskazał podmiotu, który w imieniu Skarbu Państwa jest obowiązany do ponoszenia wymienionych w tymi przepisie kosztów przechowywania pojazdów, a także trybu dokonywania zwrotu tych kosztów jednostkom prowadzącym parkingi strzeżone.

Nie ulega wątpliwości, że nałożenie obowiązku, o którym mowa w treści cytowanego wyżej art. 130a ust. 10h P.r.d. (w brzmieniu obecnie obowiązującym) – nie mogło nastąpić z mocą wsteczną, obejmującą czas sprzed wejścia w życie ustawy z 22 lipca 2010 r., w tym zwłaszcza za okres od dnia, w którym art. 130a ust. 10 ustawy we wcześniejszym brzmieniu utracił moc wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 4/06. Skarb Państwa nie nabywał już przecież – w okresie pomiędzy 11 czerwca 2009 r. a 4 września 2010 r. – własności pojazdu z mocy prawa (co uzasadniało obciążenie go tymi kosztami), lecz to powiat stał się podmiotem, na rzecz którego orzeka się przepadek pojazdu, ale już bez zobowiązywania go do pokrycia tych kosztów. Z tego powodu w art. 13 ustawy nowelizującej przesądzono, że koszty te za ten okres będzie ponosił, tak jak wcześniej, Skarb Państwa.

Przy tym należy raz jeszcze zwrócić uwagę, że w ww. przepisie intertemporalnym pominięto kwestię organu, który ma wydać orzeczenie w przedmiocie kosztów, w tym tych ciążących na Skarbie Państwa, w szczególności nie uregulowano jej w sposób odmienny aniżeli przewidziany w art. 130a ust. 10h P.r.d. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się w sposób jednolity, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym sprawę tę rozstrzyga starosta w drodze decyzji (zob. m.in. postanowienia NSA: z dnia 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OW 96/11; z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OW 152/11; z dnia 9 listopada 2012 r., sygn. akt I OW 139/12; z dnia 14 maja 2013 r., sygn. akt I OW 231/12; z dnia 17 marca 2016 r., sygn. akt I OW 268/15; z dnia 25 maja 2016 r., sygn. akt I OW 23/16 – publ.: http:// orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie powołany przepis art. 130a ustawy nowelizującej stanowi podstawę do prowadzenia określonego w nim postępowania. Zawiera on przesłankę do uznania, że koszty przechowania pojazdów – które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 P.r.d. (w brzmieniu sprzed nowelizacji) do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej – ponosi Skarb Państwa. Jak wskazano, warunkiem tym jest upływ 6-miesięcznego terminu od dnia usunięcia pojazdu – w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej, tj. do dnia 4 września 2010 r. Należy stwierdzić, że w badanym przypadku przesłanka ta została spełniona – w odniesieniu do pojazdu opisanego w punkcie 4. sentencji decyzji Starosty ... z dnia 10 czerwca 2015 r. Dyspozycja usunięcia tego pojazdu została wydana w dniu 3 lutego 2010 r., zatem wskazany termin 6-miesięczny upłynął w dniu 3 sierpnia 2010 r., tzn. przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej.

W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że w myśl ogólnej zasady, jeżeli w przepisach przejściowych brak jest wyraźnych wskazań co do konieczności stosowania prawa poprzednio obowiązującego, to stosuje się prawo obecnie obowiązujące (tj. aktualnie art. 130a ust. 10h P.r.d.). Na gruncie badanej sprawy oznacza to, iż – wbrew twierdzeniu organów administracyjnych obu instancji – przy wydawaniu aktu poddanego kontroli sądowej nie było dopuszczalne posiłkowanie się art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.; dalej: "u.p.e.a.") oraz rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2011 r. Nr 46, poz. 237, dalej: "rozporządzenie z 2011 r." – zob. postanowienie NSA z dnia 17 marca 2016 r., sygn. akt I OW 268/15, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy tym – niezależnie od powyższego – zauważyć trzeba, że argument organów o istnieniu podstawy do uznania Naczelnika Urzędu Skarbowego w ... za podmiotom ponoszący koszty przechowania pojazdu – w art. 19 § 1 u.p.e.a., jest całkowicie bezzasadny, gdyż § 4 ust. ust. 1 rozporządzenia z 2011 r. odsyła wyłącznie do odpowiedniego stosowania – w stosunku do starostów – przepisów działu II rozdziału 6 u.p.e.a. dotyczących organu egzekucyjnego. W związku z tym nie istnieje możliwość doszukiwania się wspomnianej podstawy w innych przepisach u.p.e.a., które nie są związane z uprawnieniami organu egzekucyjnego wynikającymi wyłącznie z działu II rozdziału 6 u.p.e.a. Rozszerzanie zakresu ww. odesłania jest niedopuszczalne.

Równocześnie należy stwierdzić, iż skoro w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. nie obowiązywał już zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny przepis art. 130a ust. 10 P.r.d., również z tego powodu nie istniała podstawa do przyjęcia odpowiedzialności Naczelnika Urzędu Skarbowego w ... za ww. koszty.

Należy podkreślić, iż wniosek w niniejszej sprawie został złożony w czasie, kiedy obowiązywał już przepis art. 130a ust. 10h P.r.d. Jego skutkiem jest wskazana powyżej utrata uprawnienia (o charakterze procesowym) w unormowanej nim materii przez naczelników urzędów skarbowych jako organów egzekucyjnych władnych do przyznawania kosztów na podstawie art. 102 § 2 u.p.e.a. Faktu tego nie zmienia okoliczność (o charakterze prawnomaterialnym), iż należność za dozór i przechowanie pojazdu opisanego w punkcie 4. sentencji postanowienia Starosty ... z dnia 10 czerwca 2015 r. powstała m.in. w okresie przed wejściem w życie ustawy z 22 lipca 2010 r. Innymi słowy, okoliczność ta nie ma wpływu na właściwość organu rozstrzygającego o tych należnościach; sprawia natomiast, że organ ten musi uwzględnić zasady ustalania tych należności, m.in. określające podmiot zobowiązany do ponoszenia kosztów przechowania pojazdów, które odnoszą się do danego okresu i wynikają z przepisów prawa, w tym przepisów intertemporalnych.

W analizowanym przypadku skarżący P., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą "Usługi Parkingowe ... P.", wykonywał na rzecz Powiatu ... zadania w zakresie usuwania i przechowywania pojazdów usuniętych z drogi – już w okresie przed wejściem w życie ustawy nowelizującej. Ówcześnie obowiązujące przepisy art. 130a ust. 5a–5e określały tryb wyłaniania jednostki wykonującej takie zadania. Zgodnie z ich treścią, pojazd usunięty z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 i 2, umieszczano na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie. Starosta, wyznaczając jednostkę do prowadzenia parkingu strzeżonego, miał obowiązek kierowania się przesłankami rzetelności oraz zapewnienia najwyższej jakości świadczonych usług. Co istotne, wyznaczenie jednostki usuwającej pojazd oraz prowadzącej parking strzeżony, na którym umieszczano usunięty pojazd, następowało poprzez wybór najkorzystniejszej oferty z uwzględnieniem warunków określonych w ust. 5b i 5d. Wyznaczenie następowało na czas określony, nie dłuższy niż 3 lata.

Powyższa procedura różniła się zatem w sposób istotny od tej, jaka obowiązuje obecnie i znajduje swoje umocowanie w art. 130a ust. 5f P.r.d. (przepis ten został dodany na mocy ustawy nowelizującej z dniem 21 sierpnia 2011 r.). Zgodnie z tym przepisem, usuwanie pojazdów oraz prowadzenie parkingu strzeżonego dla pojazdów usuniętych w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2, należy do zadań własnych powiatu. Starosta realizuje te zadania przy pomocy powiatowych jednostek organizacyjnych lub powierza ich wykonywanie zgodnie z przepisami o zamówieniach publicznych. W prawie nowym zawierane są w praktyce umowy cywilnoprawne pomiędzy starostą i przedsiębiorcą (zob. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 131/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W okresie zaś, kiedy powstały sporne należności jednostka wyznaczona do usuwania oraz przechowywania pojazdów, tzn. P. prowadzący działalność pod firmą "Usługi Parkingowe ... P.", wykonywał zadania z zakresu administracji publicznej (zob. wyroki NSA z dnia 8 września 2005 r., sygn. akt I OSK 1184-1185/05, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; uchwała SN z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt III CZP 47/07, OSNC 2008, nr 7-8, poz. 80; uchwała NSA z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I OPS 1/10 oraz uchwała z dnia 13 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OPS 4/14, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Istota regulacji dotyczącej usuwania pojazdów z drogi i dalszego postępowania z tymi pojazdami wynika z tego, że jest to wykonywanie zadania publicznego o charakterze administracyjnoprawnym, które jest wykonywane przez organy administracji publicznej, ale w części także przy pomocy (z udziałem) podmiotów spoza administracji publicznej, którymi są jednostki wyznaczone do usunięcia pojazdów z drogi lub prowadzenia parkingów dla takich pojazdów. Skarżącego łączył zatem ze Starostą ...m stosunek prawny o charakterze administracyjnym, oparty na założeniu, że skarżący miał otrzymywać wynagrodzenie i zwrot kosztów za wykonywanie nałożonych na niego obowiązków (zob. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 21 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 383/15, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W uchwale z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt III CZP 47/07, Sąd Najwyższy wskazał, że Skarb Państwa, na którego przeszła własność pojazdu usuniętego z drogi w przypadkach określonych w art. 130a ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.r.d. nie łączy z osobami prowadzącymi parking umowa przechowania, a więc stosunek zobowiązaniowy w rozumieniu prawa cywilnego, ale jest to typowy stosunek administracyjny powstały na skutek władczych działań organów administracyjnych.

Z powyższego wynika, że w chwili powstania spornych należności istniał pomiędzy Starostą ...m a P. wspomniany stosunek administracyjnoprawny, którego podstawą był akt wyznaczenia skarżącego do wykonywania zadań w zakresie usuwania oraz przechowywania pojazdów (art. 130a ust. 5a-5e P.r.d. w brzmieniu obowiązującym sprzed 21 sierpnia 2011 r.). W ramach tego stosunku skarżący zobowiązany był do wykonywania określonych czynności związanych z usuwaniem i przechowywaniem pojazdów na parkingu strzeżonym, Starosta zaś do podejmowania działań w zakresie uregulowania sytuacji prawnej i faktycznej odnoszącej się do tych pojazdów i wypłaty skarżącemu należnego wynagrodzenia. Dotyczy to okresu po dniu 11 czerwca 2009 r., kiedy to przestał obowiązywać przepis art. 130a ust. 10 P.r.d. wskutek ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Natomiast począwszy od dnia wejścia w życie wspomnianych przepisów ustawy nowelizującej (odpowiednio – od 11 września 2010 r. i od 21 sierpnia 2011 r.) relacja powiat – przedsiębiorca (o ile doszło do nawiązania nowych stosunków prawnych) nawiązywana jest w drodze czynności cywilnoprawnej, tj. umowy cywilnoprawnej, przy czym do wyboru jednostki oraz powierzenia ww. zadań dochodzi zgodnie z przepisami o zamówieniach publicznych.

Powyższa konstrukcja stosunku administracyjnoprawnego, pod rządami P.r.d. po dniu 11 czerwca 2009 r., nie stoi w kolizji z kwestią odpowiedzialności prawnej za koszty przechowania pojazdów, która zgodnie z art. 13 ustawy nowelizującej spoczywa na Skarbie Państwa. Na podstawie normy wypływającej z tego przepisu Starosta ... może wystąpić do właściwego statio fisci Skarbu Państwa z roszczeniem regresowym i w razie konieczności wystąpić do sądu powszechnego z powództwem o zapłatę wskazanych kosztów.

Reasumując należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie nie istniały podstawy do obciążenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w ... obowiązkiem wypłaty P. wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu opisanego w punkcie 4. sentencji postanowienia Starosty ... z dnia 10 czerwca 2015 r. Równocześnie trzeba wskazać, iż wbrew stanowisku Naczelnika Urzędu Skarbowego w ... podmiotem do zapłaty tego wynagrodzenia nie jest właściwy wojewoda, który jakkolwiek – zgodnie z art. 3 ust. pkt. 6 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 525 ze zm.) – jest reprezentantem Skarbu Państwa, jednak wyłącznie w zakresie i na zasadach określonych w odrębnych ustawach. Analiza przepisów ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 154 – uprzednio Dz.U. Nr 106, poz. 493) nie pozwala na przyjęcie, iż wojewoda wykonuje jakikolwiek obowiązki związane z ponoszeniem kosztów usuwania i przechowywania pojazdów. Takich zaś obowiązków nie można domniemywać z przepisów prawa administracyjnego.

W rezultacie poczynionych ustaleń Sąd uznał, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy istnieją podstawy do przyjęcia, iż podmiotem obowiązanym do wypłaty wynagrodzenia za przechowywanie wszystkich pojazdów oznaczonych w zakwestionowanym akcie jest Starosta .... Wynika to z charakteru prawnego stosunku łączącego ten organ ze skarżącym i z rodzaju obowiązków spoczywających na stronach tego stosunku. W opozycji do tak ukształtowanego stosunku prawnego nie stoi dopuszczalność wystąpienia przez Starostę do właściwej jednostki organizacyjnej reprezentującej Skarb Państwa z roszczeniem o zwrot poniesionych kosztów na podstawie art. 13 ustawy nowelizującej.

Sąd za uzasadnione uznał również podniesione w skargach zarzuty dotyczące ustalenia wysokości przyznanego skarżącemu P. wynagrodzenia.

W rozpoznawanym przypadku do wyliczenia wynagrodzenia należnego skarżącemu przyjęto metodę porównawczą, uwzględniającą stawki abonamentowe obowiązujące na parkingach strzeżonych, na terenie powiatów ..., wągrowieckiego poznańskiego żnińskiego i słupeckiego, wskazujące na rzeczywiste, jak wskazał organ pierwszej instancji, wydatki związane ze sprawowaniem długoterminowego dozoru. Przy czym z ustaleń dokonanych w przedmiotowej sprawie nie sposób wywnioskować, czy działalność podmiotów, których stawki przyjął organ jest działalnością o profilu zbliżonym do działalności wnioskodawcy. Nie budzi bowiem wątpliwości, że posłużenie się stawkami stosowanymi przez podmioty prowadzące parkingi depozytowe, pozwala na ustalenie wynagrodzenia za dozór konkretnego pojazdu w sposób bardziej precyzyjny, niż posługiwanie się stawkami stosowanymi przez podmioty prowadzące inne parkingi strzeżone (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 1194/09 i z dnia 17 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 585/09, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Organ nie wyjaśnił, dlaczego pominął stawki obowiązujące na specjalistycznym parkingu prowadzonym przez skarżącego.

W toku ponownego rozpoznania sprawy organy administracyjne powinny wyjaśnić, jakiego rodzaju czynności doprowadziły do wyznaczenia P. do realizacji zadań związanych z usuwaniem i przechowaniem pojazdów, na podstawie art. ust. 5a-5e P.r.d. w brzmieniu obowiązującym sprzed 21 sierpnia 2011 r. – względnie do wyłonienia go w trybie zamówień publicznych i finalnie do zawarcia umowy odnoszącej się do realizacji tych zadań. Strony wskazywały w toku postępowania na istnienie takich umów. Organy powinny uzupełnić akta sprawy o właściwe w tym względzie dokumenty, stosując się do reguł i zasad wypływających z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a.

Organy administracyjne uwzględnią ocenę prawną zaprezentowaną przez Sąd w niniejszym wyroku w zakresie podmiotu, na którym ciąży obowiązek wypłaty wynagrodzenia za przechowywanie pojazdów w okresie po 11 czerwca 2009 r., a także odnośnie do sposobu ustalenia wynagrodzenia dla P. za usunięcie i dozór pojazdów. Organy powinny uwzględnić treść umów zawartych ze skarżącym oraz posłużyć się – w trakcie ustalania ww. wynagrodzenia – stawkami stosowanymi przez podmioty prowadzące parkingi depozytowe.

Niezależnie od powyższego w toku ponownego badania sprawy organy powinny mieć na względzie, iż od przedstawionych – materialonoprawnych podstaw wypłaty skarżącemu kosztów przechowania pojazdów trzeba odróżnić problematykę procesową związaną z właściwością organu, który orzeka w tych sprawach – na podstawie wskazanych powyżej, znowelizowanych przepisów P.r.d. – oraz z formą prawną orzeczenia. Uwzględniając regułę stosowania przepisów procesowych obowiązujących w dniu wydawania decyzji, organ administracyjny wyda właściwy akt administracyjny na podstawie aktualnego brzmienia właściwych przepisów art. 130a P.r.d.

Biorąc pod uwagę powyższe, wobec naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego i procesowego, które to uchybienia miały istotny wpływa na wynik niniejszej sprawy, Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 135 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718), jak w sentencji wyroku.