Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 408/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2, art. 4 ust. 1, art. 36(4), art. 36(5) ust. 1, 2 i 3, art. 36(6) ust. 1 i 2, art. 36(8) ust. 14 okt 4
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.
article: art. 7, 75, 77 par. 1, 80, 107 par. 3, 138
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Sumikowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi A. G. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nr 3 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 14-17 czerwca 2011 r. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Komisja Egzaminacyjna II stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...] - [...] czerwca 2011 r. uchwałą z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...], na podstawie art. 368 ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.) w związku

z art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania A. G. (nazywanej dalej "skarżącą") z dnia [...] lipca 2011 r. oraz pisma skarżącej z dnia [...] sierpnia 2011 r. stanowiącego uzupełnienie odwołania od uchwały Nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2011 r. z siedzibą w W. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego, utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.

Do wydania zaskarżonej uchwały doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniach od [...] czerwca do [...] czerwca 2011 r. skarżąca przystąpiła do egzaminu radcowskiego, na podstawie art. 361 ust. 1 ustawy o radcach prawnych (dalej: "ustawa o radcach"), przed Komisją Egzaminacyjną Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w Warszawie, powołaną zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości nr [...] z dnia [...] maja 2011 r.

Po sprawdzeniu testu z pierwszej części egzaminu oraz dokonaniu oceny każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu, Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że: z pierwszej części egzaminu, stanowiącej zestaw pytań testowych skarżąca uzyskała 77 punktów i otrzymała ocenę dobrą (4), z drugiej części egzaminu, poświęconej prawu karnemu skarżąca otrzymała ocenę dostateczną (3), z trzeciej części egzaminu radcowskiego poświęconej prawu cywilnemu skarżąca uzyskała ocenę dostateczną (3), z części czwartej dotyczącej prawa gospodarczego uzyskała ocenę dostateczną (3), a z części piątej poświęconej prawu administracyjnemu skarżąca uzyskała ocenę niedostateczną (2).

Zgodnie z art. 366 ust. 1 ustawy o radcach, pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną. Otrzymanie przez skarżącą oceny niedostatecznej z części piątej egzaminu przesądziło o uzyskaniu przez nią wyniku negatywnego z egzaminu radcowskiego, co Komisja Egzaminacyjna Nr [...] z siedzibą w W. stwierdziła uchwałą z dnia [...] lipca 2011 r.

Pismem z dnia [...] lipca 2011 r. skarżąca wniosła odwołanie od uchwały Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] z siedzibą w W. z dnia [...] lipca 2011 r., wnosząc o jej uchylenie i zmianę oceny z części piątej egzaminu radcowskiego, a w konsekwencji orzeczenie o uzyskaniu wyniku pozytywnego z egzaminu radcowskiego.

Skarżąca postawiła zarzut naruszenia art. 364 ust 1, ust. 8 oraz ust. 10, a także art. 365 ust. 2 ustawy o radcach.

W uzasadnieniu odwołania skarżąca podkreśliła, że stosując się do polecenia zawartego w zadaniu, dokonała prawidłowej i zgodnej z interesem klienta analizy akt sprawy, podejmując decyzję o wniesieniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Pomimo prawidłowego rozstrzygnięcia głównego problemu jakie stawiało przed zdającymi zadanie z zakresu prawa administracyjnego, ten element pracy nie został w ogóle oceniony.

Skarżąca za niezrozumiałą uznała sytuację, w której mimo, że skarga spełniała wymogi formalne, fakt ten nie znalazł odzwierciedlenia w ocenie końcowej tej części egzaminu.

Skarżąca zauważyła, że uzasadnienie oceny cząstkowej pracy sporządzone przez egzaminatora Sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego (sNSA) było co najmniej w jednym fragmencie wewnętrznie sprzeczne i sprzeczne z oceną cząstkową drugiego egzaminatora, zawierając jednocześnie odniesienia do elemntów, których w pracy nie było.

Egzaminator - sNSA w uwagach o języku, stylu i staranności pracy uznał redakcję skargi za dostateczną, a język pracy za poprawny, a mimo to zarzucił skarżącej nielogiczność wywodu oraz opuszczanie jednostek redakcyjnych przepisów, co w ocenie skarżącej, samo w sobie jest stwierdzeniem wewnętrznie sprzecznym.

Tymczasem ocena języka, stylu i staranności pracy dokonana przez egzaminatora radcę prawnego była przeciwna. Egzaminator uznał pracę za dość czytelną i przejrzystą pod względem formy. Nie miał zastrzeżeń, co do poprawności języka. Zatem drugi z egzaminatorów nie dostrzegł w pracy ani nielogiczności wywodu prowadzonego w ramach przyjętego rozwiązania ani też opuszczania jednostek redakcyjnych przepisów.

W uzasadnieniu oceny cząstkowej pracy, egzaminator sNSA podniósł też, iż niepotrzebnie rozważano przepisy ustawy - Prawo budowlane, które w sprawie nie miały zastosowania (w orzecznictwie sądów administracyjnych można spotkać pogląd przeciwny: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 27 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/G1 971/2009). Skarżąca podkreśliła, że w pracy brak było rozważań na temat tej ustawy, czego potwierdzeniem była treść uzasadnienia oceny cząstkowej drugiego z egzaminatorów, który nie dostrzegł tego elementu w sporządzonej skardze. Oznacza to, że egzaminator nierzetelnie dokonała oceny sporządzonej pracy.

Skarżąca odrzuciła twierdzenie obu egzaminatorów, że praca, mimo poprawnie sformułowanych zarzutów w skardze, wskazuje na brak zrozumienia istoty postępowania wznowieniowego z uwagi na brak zarzutu naruszenia

art. 149 § 3 k.p.a.

Egzaminatorzy, wbrew art. 364 ust. 1, ust. 8 oraz ust. 10, a także art. 365 ust. 2 ustawy o radcach przyjęli nieuprawniony standard oceny pracy, gdyż praca zawierająca zarzut naruszenia art. 149 § 3 k.p.a. była automatycznie traktowana jako praca oceniona pozytywnie, natomiast brak tego zarzutu oznaczał efekt negatywny bez analizy treści pozostałej części pracy.

Skarżąca nie zgodziła się z opinią egzaminatorów o braku zrozumienia istoty postępowania wznowieniowego. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 1158/10, starała się wykazać prawidłowość przyjętego postępowania, zgodnie z którym w przypadku, gdy podanie o wznowienie postępowania jest oparte na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., okoliczność czy podanie pochodzi od podmiotu posiadającego interes prawny, badana jest przed wydaniem rozstrzygnięcia w przedmiocie wznowienia postępowania.

Skarżąca zauważyła również, że przyjęte przez nią rozwiązanie było zgodne ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 28 września 2006 r. sygn. akt II SA/Bk 212/06, z dnia 21 sierpnia 2006 r.,

sygn. akt II SA/Bk 337/08, wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Po 915/09, wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 432/10 oraz z dnia 29 stycznia 2008 r.,

sygn. akt VII SA/Wa 1882/07, wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 28 czerwca 2007 r., sygn. akt II SA/Ke 241/07.

Skarżąca podała, że egzaminatorzy zgodnie uznali, iż poprawnie i w interesie klienta został sformułowany wniosek skargi poprzez podanie prawidłowej podstawy prawnej i żądania polegającego na uchyleniu zaskarżonego postanowienia organu drugiej instancji. Jednak ta pozytywna ocena wskazanego powyżej elementu pracy została pominięta przez egzaminatorów przy wystawieniu oceny końcowej, co skutkowało niesłuszną i zaniżoną oceną końcową sporządzonej skargi, która została przeprowadzona bez uwzględnienia skali ocen, co stanowiło naruszenie art. 364 ust. 10 ustawy o radcach.

Skarżąca podała również, ze zaproponowany przez nią sposób rozwiązania zadania z zakresu prawa administracyjnego był oceniany pozytywnie przez inne Komisje Egzaminacyjne przeprowadzające egzamin radcowski, w tym przez Komisję Egzaminacyjną w B. czy B.

Z faktu tego wywiodła zarzut naruszenia zasady równości obywateli wobec prawa zawartej art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, która na gruncie k.p.a. jest realizowana poprzez art. 8 k.p.a. w związku z różnym traktowaniem zdających egzamin radcowski mimo, iż zaproponowali identyczny sposób rozwiązania zadania z zakresu prawa administracyjnego.

Przystępując do rozpatrzenia podniesionych przez skarżącą w odwołaniu zarzutów, Komisja Egzaminacyjna II stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...] - [...] czerwca 2011 r., (nazywana dalej "Komisją Egzaminacyjną II stopnia") wskazała na wstępie, że zgodnie z art. 368 ust. 12 ustawy o radcach, do postępowania przed komisją odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Do rozpatrywania spraw w obu instancjach powołane zostały wieloosobowe organy szczególne o specyficznych kompetencjach, podstawy wyłączenia członków tych organów uregulowane zostały w szczególny sposób, kwestie związane z funkcjonowaniem tych organów reguluje Minister Sprawiedliwości rozporządzeniem. W drodze rozporządzenia Minister Sprawiedliwości określa między innymi tryb i sposób działania komisji odwoławczej (art. 368 ust. 14 pkt 4 ustawy o radcach). Na tej podstawie Minister Sprawiedliwości wydał rozporządzenie z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (Dz. U. z 2009 r. Nr 164, poz.

1314 z późn. zm.). W przepisie § 5 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 wskazanego rozporządzenia mowa jest o konieczności sporządzenia w toku postępowania odwoławczego pisemnej opinii dotyczącej zasadności jedynie "zarzutów podniesionych w odwołaniu", mowa jest także o "zakresie odwołania" oraz o "zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu". Wymogi dotyczą wprost jedynie opinii, a więc ograniczają zawartość tego dokumentu.

Z kolei, w § 5 ust. 4 wymienionego rozporządzenia ustanowiono procedurę głosowania członków komisji odwoławczej w procesie podejmowania przez tę komisję decyzji w konkretnych sprawach. Przepis ten reguluje wyłącznie procedurę (tryb i sposób) działania Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, jako organu odwoławczego, ale nie reguluje i nie zmienia zasad orzekania i zakresu orzekania Komisji, w tym naczelnej zasady orzekania w postępowaniu administracyjnym

(art. 7, art. 15, art. 138 k.p.a.), zgodnie z którą istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś wyłącznie na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji.

Zatem, zdaniem Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, użycie w § 5 ust 4 rozporządzenia zwrotu odnoszącego się do kolejności głosowania, podobnie jak i te przepisy, które określają zakres opinii sporządzanej przez członka Komisji II stopnia - zawężonej do ustosunkowania się do poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu - nie oznaczają że rozporządzenie to zawęża zakres kontroli odwoławczej tego organu. Organ odwoławczy kontroluje więc odwołanie zgodnie z tą zasadą, bacząc, aby uzasadnienie uchwały zawierało przede wszystkim argumentację odnoszącą się do podniesionych zarzutów odwołania.

Szczegółowe ustosunkowanie się Komisji Egzaminacyjnej II stopnia winno obejmować więc te zarzuty i argumenty, które zostały zawarte w odwołaniu skarżącej, ale ocena i rozstrzygnięcie co do zaskarżonej uchwały musi wiązać się z całościową oceną jej zasadności, zgodnie z przedstawioną powyżej zasadą dwukrotnego rozpoznania sprawy co do istoty.

Odnosząc powyższe do wniesionego odwołania Komisja Egzaminacyjna II stopnia stwierdziła, że skarżąca zakwestionowała ocenę uzyskaną z pracy z zakresu prawa administracyjnego i w tym właśnie zakresie konieczne było odniesienie się do zarzutów podniesionych przez stronę, także przez pryzmat argumentów zawartych w uzasadnieniu odwołania.

Dokonując oceny trafności zarzutów i zasadności odwołania z zakresu prawa administracyjnego Komisja Egzaminacyjna II stopnia stwierdziła, że celem egzaminu radcowskiego jest sprawdzenie wiedzy zdającego pod kątem przygotowania do wykonywania zawodu radcy prawnego.

W myśl ust 2, 3 i 9 art. 368 ustawy o radcach, egzamin radcowski składa się z pięciu części pisemnych, przy czym piąta cześć egzaminu polega na rozwiązaniu kazusu z prawa administracyjnego. Skarżąca sporządziła skargę do sądu administracyjnego, dostrzegając istotę problemu a mianowicie konieczność wniesienia skargi do sądu administracyjnego z uwagi na brak udziału strony bez własnej winy w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty [...] z dnia [...] maja 2010 r. w następstwie naruszenia jej interesu prawnego wynikającego z przepisów prawa materialnego.

Egzaminatorzy stwierdzili zachowanie wymogów formalnych skargi. Natomiast zarzucili skarżącej brak podniesienia zarzutu naruszenia art. 149 § 3 k.p.a., dotyczącego istoty problemu oraz brak podniesienia zarzutu naruszenia

art. 138 § 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. Zdaniem egzaminatorów skarga nie dotyczyła istoty problemu, a skarżąca wykazała brak zrozumienia istoty postępowania wznowieniowego.

Skarżąca w odwołaniu w zakresie piątej części egzaminu, zarzuciła przyjęcie przez egzaminatorów nieuprawnionego standardu oceny pracy, gdyż praca zawierająca zarzut naruszenia art. 149 § 3 k.p.a. była automatycznie traktowana jako praca oceniona pozytywnie, natomiast brak tego zarzutu oznaczał efekt negatywny bez analizy treści pozostałej części pracy.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia podzieliła w tym zakresie zarzut skarżącej.

Potwierdziła zasadność zarzutu skarżącej, że wyłącznie poprawnym rozwiązaniem zadania z zakresu prawa administracyjnego było sporządzenie skargi z powołaniem się na zarzut naruszenia art. 149 § 3 k.p.a. i dokonanie oceny pracy zdającej poprzez pryzmat zgodności z wytycznymi zawartymi w "Opisie istotnych zagadnień dla komisji egzaminacyjnej". W orzecznictwie sądów administracyjnych nie ma jednolitego stanowisko co do momentu, w którym należy badać status strony w postępowaniu wznowieniowym. Nie jest przesądzone czy ma to nastąpić już na etapie wniosku o wznowienie postępowania, czy dopiero po formalnym wznowieniu postępowania. Faktycznie kwestia ta w szczególności, jeżeli chodzi o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., może budzić wątpliwości, czego przykładem jest wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2011r., sygn. akt II OSK 1158/10, który został wydany już po przeprowadzeniu egzaminu radcowskiego. Komisja Egzaminacyjna II stopnia zaznaczyła, że w orzeczeniu tym Naczelny Sąd Administracyjny przedstawił stanowiska jakie zarysowały się w orzecznictwie odnośnie badania w/w kwestii, proponując przyjęcie stanowiska kompromisowego:

Komisja Egzaminacyjna II stopnia zaznaczyła, że w podanym orzeczeniu stwierdzono także, iż postanowienie o wznowieniu postępowania jest wyłącznie aktem wszczynającym postępowanie, co do przyczyn wznowienia postępowania (ustalenia czy rzeczywiście występują) i co do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Ocena przyczyn wznowienia postępowania przed wydaniem tego postanowienia jest niedopuszczalna.

Jak wynika z powyższego kwestia ta nie jest jednoznaczna i nie można przyjąć, iż jedynym poprawnym rozwiązaniem jest wskazanie w przedmiotowym kazusie naruszenia art. 149 § 3 k.p.a. Zdaniem Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, należało stwierdzić, że skargę można uznać za poprawną jeżeli zdający egzamin radcowski dostrzeże istotę problemu, a mianowicie konieczność wniesienia skargi do sądu administracyjnego w związku z brakiem udziału strony bez własnej winy w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty [...] z dnia [...] maja 2010 r. z uwagi na naruszenie jej interesu prawnego wynikającego z przepisów prawa materialnego. Jednakże te kwestie mogą być przedmiotem rozważań, gdy rozwiązanie zadania administracyjnego dostrzega istotę postawionego tam problemu a mianowicie przesłankę wznowieniową określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. czego skarżąca nie uczyniła. Skarżąca sformułowała zarzuty skargi tak, jak w zwykłym postępowaniu, a nie postępowaniu wznowieniowym. Skarżąca wskazała naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. natomiast nie oparła skargi na zarzucie naruszenia art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Skarżąca natomiast prawidłowo wskazała naruszenie prawa materialnego - art. 28 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane.

Pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpatrywania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...]-[...] czerwca 2011 r. nr [...], wnosząc o jej uchylenie w całości.

Zaskarżonej uchwale skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie art. 7, art. 15 i art. 138 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy w związku z art. 368 ust. 12 ustawy radcach, § 5 ust. 2 pkt 1, ust. 3 i ust. 4. rozporządzenia w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego poprzez nierozpoznanie i brak ustosunkowania się do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu, oraz nierozpoznanie istoty sprawy co w konsekwencji doprowadziło do bezzasadnego utrzymania w mocy zaskarżonej uchwały oraz przyjęcia, że skarżąca uzyskała negatywny wynik z egzaminu radcowskiego,

2. naruszenie art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji naruszenie art. 364 ust 8. oraz ust. 10, a także art. 365 ust. 2 ustawy o radcach, polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej uchwały oraz przyjęciu, że skarżąca uzyskała negatywny wynik z egzaminu radcowskiego,

3. naruszenie art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji naruszenie art. 364 ust 8 oraz ust. 10, a także art. 365 ust. 2 ustawy o radcach poprzez:

a) nielogiczne i wewnętrznie sprzeczne uzasadnienie uchwały,

b) nieujawienie motywów i argumentacji faktycznej oraz prawnej interpretacji

art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., które to ujawnienie tłumaczyłoby negatywną ocenę całości pracy egzaminacyjnej i oddalenie odwołania,

c) nieprzedstawienie przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia motywów i argumentów prawnych, które pozwoliły uznać, że w postępowaniu o wznowienie postępowania, w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., na jego pierwszym etapie, tj. na etapie badania czy wniosek o wznowienie faktycznie pochodzi od strony postępowania, która nie brała udziału w zakończonym postępowaniu administracyjnym, nie można przytoczyć naruszenia art. 7, art. 77, art. 80

i art. 107 § 3 k.p.a. skoro miało to miejsce,

d) poprzez wybiórczą i niepełną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego z uwagi na pominięcie załączonej przez skarżącą do akt sprawy w dniu [...] sierpnia 2011 r. sporządzonej przez prof. M. W. "Opinii w sprawie sposobu i kierunków oceny zadania egzaminacyjnego z prawa administracyjnego podczas egzaminu radcowskiego odbytego w dniu [...] czerwca 2011 r. oraz poprawności wytycznych dla komisji egzaminacyjnych w tym zakresie", której autor jednoznacznie stwierdził, iż w oparciu o przeprowadzoną wnikliwą analizę orzecznictwa oraz poglądów doktryny za prawidłowe rozwiązanie zadania z zakresu prawa administracyjnego można było też uznać takie rozwiązanie, zgodnie z którym egzaminowany stawia zarzut braku prawidłowej oceny posiadania przymiotu strony przed formalnym wszczęciem postępowania wznowieniowego tj. naruszenia przez organ art. 7 i 77 k.p.a. Brak odniesienia się do ww. opinii doprowadziło do bezzasadnego utrzymania w mocy zaskarżonej uchwały oraz przyjęcia, że skarżąca uzyskała negatywny wynik z egzaminu,

4. naruszenie art. 364 ust 1, ust 8 oraz ust. 10, a także art. 365 ust. 2 ustawy o radcach mające wpływ na wynik sprawy poprzez nierozpatrzenie przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia sprawy z uwzględnieniem kryteriów zawartych we wskazanych powyżej przepisach, co doprowadziło do bezzasadnego utrzymania w mocy zaskarżonej uchwały oraz przyjęcia, że skarżąca uzyskała negatywny wynik z egzaminu radcowskiego.

W uzasadnieniu skargi A. G. podniosła, że Komisja Egzaminacyjna II stopnia, wbrew stanowisku wyrażonemu w uzasadnieniu uchwały, nie rozpoznała sprawy co do istoty ani nie odniosła się i nie rozpoznała wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu, czym naruszyła

art. 368 ust. 12 ustawy o radcach, § 5 ust. 2 pkt 1, ust. 3 i ust. 4 rozporządzenia w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego oraz art. 7, art. 15 i art. 138 k.p.a.

Skarżąca za niezrozumiałe i sprzeczne uznała postępowanie organu, który potwierdził zasadność głównego zarzutu podniesionego w odwołaniu, aby następnie nie uwzględnić jego zasadności w treści uchwały Komisji. Sytuacja ta doprowadziła do naruszenia art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a, a w konsekwencji naruszenia art. 364 ust. 8 oraz ust. 10, a także art. 365 ust. 2 ustawy o radcach.

Obrazując powyższy zarzut skarżąca podała, że Komisja Egzaminacyjna II stopnia potwierdziła prawidłowość przyjętego przez nią rozwiązania egzaminacyjnego, aby ostatecznie stwierdzić, że brak przytoczenia literalnego brzmienia art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. musiało skutkować negatywną oceną całej pracy.

Skarżąca zwróciła uwagę na fakt, że stanowisko organu nie zostało prawidłowo uzasadnione, stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. Za niewystarczające skarżąca uznała przytoczenie fragmentu uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 1158/10. Brak właściwego uzasadnienia skłonił skarżącą do sformułowania domniemania, iż Komisja stoi na stanowisku, że badanie statusu strony na etapie wniosku o wznowienie postępowania oznacza automatycznie badanie przyczyny wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Dlatego Komisja przyjęła, że powołanie w pracy egzaminacyjnej naruszenia art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. oznacza, że strona nie rozumie istoty postępowania wznowieniowego, wnosząc o badanie przyczyn wznowienia przed wydaniem postanowienia w przedmiocie wszczęcia postępowania wznowieniowego. W ocenie skarżącej, takie stanowisko jest nieporozumieniem.

Skarżąca podkreśliła, że prezentuje pogląd zbieżny ze stanowiskiem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku z dnia 30 czerwca 2011r., zgodnie z którym jeżeli do organu administracyjnego wpłynie wniosek o wznowienie postępowania oparty na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., to organ musi zbadać czy ten wniosek pochodzi od strony zakończonego postępowania administracyjnego (czy osoba wnosząca wniosek ma interes prawny) i w tym postępowaniu organ jest obowiązany stosować przepisy k.p.a. W przeciwnym wypadku doszłoby do absurdu.

Jako nieporozumienie skarżąca uznała zarzut Komisji przedstawiony w uzasadnieniu uchwały, zgodnie z którym powołanie się na naruszenie art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 §3 k.p.a. w skardze do sądu administracyjnego bez przytaczania formalnego brzmienia art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. powinno być poprzedzone wskazaniem, że dotyczy drugiej fazy postępowania wznowieniowego, tj. ustalenia, czy strona zakończonego postępowania administracyjnego z własnej winy nie brała udziału w tym postępowaniu.

Skarżąca wyjaśniła, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania rozpoczęte w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. składa się z dwóch etapów: pierwszy dotyczy kwestii wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania, w którego trakcie jest dokonywana ocena czy wniosek o wznowienie postępowania istotnie pochodzi od strony zakończonego postępowania administracyjnego, drugi zaś dotyczy postępowania w sprawie stwierdzenia, że strona zakończonego postępowania administracyjnego faktycznie nie brała w nim udziału bez własnej winy.

Zarówno w pracy egzaminacyjnej, jak i na etapie wniesienia skargi skarżąca prezentowała pogląd prawny (wyrażony także w orzecznictwie NSA), że już na etapie wniosku o wznowienie postępowania badane jest, czy wniosek pochodzi od strony postępowania wznowieniowego. W tym pierwszym etapie "wewnętrznym" mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Badanie to należy odróżnić od rozpatrywania przyczyn, przesłanek samego wznowienia po wydaniu postanowienia. Przesłanki wznowienia postępowania badane są w drugim etapie tego postępowania, już po wydaniu postanowienia.

Komisja nie przedstawiła motywów i argumentów prawnych dlaczego, według niej, w postępowaniu o wznowienie postępowania w oparciu o przesłankę z

art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., na pierwszym etapie postępowania, tj. na etapie badania czy wniosek o wznowienie faktycznie pochodzi od strony postępowania, która nie brała udziału w zakończonym postępowaniu administracyjnym, nie można przytoczyć naruszenia art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. skoro miało ono miejsce. Zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego organ zawsze bada, czy wniosek o wszczęcie postępowania złożony został przez stronę postępowania, a zatem czy ma ona interes prawny - art. 28 k.p.a.

Co więcej, organ jest także zobowiązany do badania czy wniosek o wszczęcie postępowania pochodzi od strony w przypadku tzw. postępowań nadzwyczajnych, takich jak postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności. Na poparcie zasadności swojego stanowiska skarżąca powołała się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2010 r. sygn. akt I OSK 1366/09.

Skarżąca podkreśliła, że w pracy egzaminacyjnej (co Komisja zauważyła) prawidłowo wskazała naruszenie przez organ administracyjny art. 28 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane czyli przepisu prawa materialnego, według którego, zgodnie z treścią zadania z prawa administracyjnego, należało stwierdzić istnienie interesu prawnego reprezentowanego klienta wnioskującego o wznowienie postępowania w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Tak więc Komisja egzaminacyjna II stopnia faktycznie podzieliła argumentację skarżącej zawartą w pracy egzaminacyjnej.

W ocenie skarżącej, konsekwencją wszystkich wskazanych naruszeń było naruszenie art. 364 ust 1, ust 8 oraz ust. 10, a także art. 365 ust. 2 ustawy o radcach mające wpływ na wynik sprawy poprzez nierozpatrzenie przez Komisję sprawy z uwzględnieniem kryteriów zawartych we wskazanych powyżej przepisach, co doprowadziło do bezzasadnego utrzymania w mocy zaskarżonej uchwały oraz przyjęciu, że skarżąca uzyskała negatywny wynik z egzaminu radcowskiego potwierdzający że nie posiada ona przygotowania prawniczego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, mimo, iż skarga została sporządzona bez uchybień formalnych, w interesie klienta i z podniesieniem prawidłowego zarzutu naruszenia przepisu prawa materialnego.

Ponadto, zdaniem skarżącej, w przypadku rozpatrywania skarg przez skład sędziowski, który nie podzieliłby poglądu strony w zakresie badania przymiotu strony w pierwszym etapie postępowania wznowieniowego, skarga i tak zostałaby uwzględniona stosownie do art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm, nazywanej dalej "p.p.s.a.").

W świetle powyższego, skarga sporządzona przez skarżącą w pełni zabezpieczała interesy reprezentowanego przez nią klienta.

W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II stopnia podtrzymała swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej uchwale, uznając zarzuty podniesione w skardze za bezzsadne i wnosząc o ddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpatrując sprawę w świetle powyższych kryteriów należy stwierdzić, że skarga A. G. jest nieuzasadniona, gdyż w trakcie przeprowadzonego postępowania nie doszło do naruszenia procedury administracyjnej, w szczególności art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 i § 4 k.p.a., które mogłoby uzasadniać uchylenie zaskarżonej uchwały, zaś organy nie dopuściły się dowolności postępowania.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej uchwały stanowiły przepisy ustawy o radcach, w tym art. 368 ust. 1, 9 i 12 ustawy o radcach, zgodnie z którym od uchwały o wyniku egzaminu radcowskiego zdającemu przysługuje odwołanie do komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w terminie 14 dni od dnia otrzymania uchwały, o której mowa w art. 366 ust. 2. Do zadań komisji odwoławczej należy rozpatrywanie odwołań od wyników egzaminu radcowskiego. Do postępowania przed komisją odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, co pozwala zakwalifikować uchwały komisji egzaminacyjnej jako decyzje administracyjne.

Przepisy ustawy o radcach określają kryteria, które muszą być brane pod uwagę przy wydawaniu uchwał, stanowiąc jednocześnie granice ocen stosowanych przez organy administracji. Treść podanych poniżej przepisów wskazuje jednoznacznie, że uchwały wydawane są w warunkach uznania administracyjnego.

Zgodnie art. 364 ust. 1 ustawy o radcach, egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego, zwanej dalej "zdającym", do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego i procesowego, prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego, materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu radcowskiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej oraz warunków wykonywania zawodu radcy prawnego i etyki tego zawodu.

Zasady i sposób oceny wiedzy przyszłego radcy prawnego określono

w art. 365 ust. 1 i 2 ustawy o radcach, w myśl którego test z pierwszej części egzaminu radcowskiego sprawdzają niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy wyznaczeni przez przewodniczącego komisji egzaminacyjnej, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych. Oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu radcowskiego.

Zgodnie z art. 368 ust. 14 pkt 4 ustawy o radcach, Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia m.in. tryb i sposób działania komisji odwoławczej.

W oparciu o tę delegację ustawową Minister Sprawiedliwości wydał rozporządzenie z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej lI Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego.

Zgodnie z § 5 tegoż rozporządzenia przewodniczący lub członek komisji odwoławczej, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, sporządza pisemną opinię dotyczącą zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu wraz ze stanowiskiem. Głosowanie jest jawne. W pierwszej kolejności komisja odwoławcza głosuje nad ostateczną oceną testu lub pracy pisemnej z tej części egzaminu radcowskiego, która została zakwestionowana w odwołaniu, następnie komisja odwoławcza głosuje w sprawie uchwały komisji egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego o wyniku egzaminu radcowskiego.

Uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione w pierwszej kolejności podkreślenia wymaga fakt, że werdykt egzaminatora w przedmiocie wystawienia oceny cząstkowej korzysta z "luzu decyzyjnego", na co wskazuje przepis art. 365 ust. 2 ustawy o radcach, w myśl którego, oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy. Każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową, sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu radcowskiego (art. 365 ust. 3 ustawy o radcach).

Z uwagi na treść cytowanych powyżej przepisów, określających warunki zdania egzaminu radcowskiego należy stwierdzić, że uchwała w tym zakresie wydawana jest w ramach uznania administracyjnego, gdyż Komisja Egzaminacyjna II stopnia, rozpoznając sprawę ponownie, stosownie do art. 138 k.p.a. w związku

z art. 368 ust. 12 ustawy o radcach, jest uprawniona do dokonania samodzielnej oceny pracy pisemnej zdającego w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy. Dopiero po dokonaniu takiej oceny Komisja ustala wynik egzaminu, mając na względzie wymogi określone w art. 366 ustawy o radcach.

W myśl art. 366 ust. 1 i 2 ustawy o radcach, pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną. Komisja Egzaminacyjna podejmuje uchwałę o wyniku egzaminu radcowskiego większością głosów w obecności wszystkich członków komisji egzaminacyjnej. Komisja egzaminacyjna wydaje zdającemu uchwałę, a jej odpis przesyła Ministrowi Sprawiedliwości, Prezesowi Krajowej Rady Radców Prawnych oraz dołącza do akt osobowych zdającego.

Także uchwały Komisji Egzaminacyjnej oparte na ocenie egzaminatorów, dokonanej na podstawie powołanych powyżej przepisów ustawy o radcach, korzystają ze swoistego luzu decyzyjnego, a to oznacza, że sądowa kontrola uchwały podjętej przez Komisję Egzaminacyjną polega na zbadaniu, czy organ nie dopuścił się rażących uchybień, czy dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym przyjęte rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych. Zadaniem Sądu jest ustalenie, czy podjęta na ich podstawie uchwała nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności, a także, czy prawidłowo uzasadniono wybór danego rozstrzygnięcia sprawy.

W świetle art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej, stojąc na straży praworządności oraz dążąc do załatwienia sprawy zgodnie z prawdą obiektywną, mają obowiązek uwzględniać z urzędu interes społeczny i słuszny interes obywatela.

Na gruncie rozpoznawanej sprawy nie stwierdzono naruszenia podanej zasady.

W ocenie Sądu, organy obu instancji zebrały i rozpatrzyły w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, składający się z wypowiedzi pisemnych skarżącej w związku z rozwiązanymi zadaniami z różnych dziedzin prawa, w tym prawa administracyjnego, z którego skarżąca otrzymała ocenę niedostateczną oraz ocenami wystawionymi przez wyznaczonych egzaminatorów.

Sporządzona przez skarżącą skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego (zadanie z zakresu prawa administracyjnego) została sprawdzona i oceniona przez dwóch egzaminatorów, stosownie do art. 365 ust. 1 – 3 ustawy o radcach, zgodnie z którym każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu radcowskiego.

Oceny cząstkowe oraz opinie egzaminatorów zostały wzięte pod uwagę przez Komisję podejmującą uchwałę z dnia [...] lipca 2011 r. Nr [...] oraz Komisję Egzaminacyjną II stopnia, która wydała uchwałę z dnia [...] grudnia 2011 r. w wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej.

W uzasadnieniu uchwały Komisja Egzaminacyjna II stopnia przedstawiła zarzuty i argumenty strony podniesione w odwołaniu, a następnie odniosła się do nich w dalszej części rozważań.

Sporządzając uzasadnienie uchwały Komisja Egzaminacyjna II stopnia uwzględniła kryteria, które w myśl ustawy o radcach muszą być brane pod uwagę przy ustalaniu wyniku egzaminu radcowskiego. Stosownie do przepisów art. 365 ust. 2 i 3 ustawy o radcach przy ocenie pracy egzaminacyjnej (zadania) należy brać pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Kryteria te są zatem podstawowym wyznacznikiem oceny egzaminacyjnej.

W ocenie Sądu, Komisja Egzaminacyjna II stopnia zastosowała się do powyższych wymogów, czego potwierdzeniem – w świetle zarzutów odwołania – jest przyznanie racji skarżącej, że w orzecznictwie sądów administracyjnych nie ma jednolitego stanowiska odnośnie momentu, w którym należy badać status strony w postępowaniu wznowieniowym: czy powinno się to odbywać na etapie złożenia wniosku o wznowienie postępowania, czy dopiero po formalnym wznowieniu postępowania. Komisja Egzaminacyjna II stopnia przyznała, że w świetle art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. kwestia ta może budzić wątpliwości. Brak jednoznaczności nie pozwala przyjąć, że jedynym poprawnym rozwiązaniem byłoby wskazanie w rozwiązywanym kazusie naruszenia art. 149 § 3 k.p.a.

Częściowe przychylenie się przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia do zarzutów odwołania, nie pozwoliło jednak na podwyższenie uzyskanej przez skarżącą oceny niedostatecznej z uwagi na istotne mankamenty pracy egzaminacyjnej, która polegała na sporządzeniu skargi do sądu administracyjnego.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia stosownie do art. 107 § 3 k.p.a., uzasadniła swoje stanowisko w tym zakresie. Wykazała, że skarżąca w rozwiązaniu zadania (kazusu) z prawa administracyjnego w ogóle nie dostrzegła istoty wyczerpującego to zadanie problemu i nie zrozumiała go; mianowicie, że kazus dotyczył trybu nadzwyczajnego (wznowieniowego). Brak właściwego zrozumienia zadania egzaminacyjnego podkreślali również egzaminatorzy w uzasadnieniach wystawionych ocen cząstkowych, choć prezentowali stanowisko, że przymiotu strony nie ustala się na etapie wstępnego badania wniosku o wznowienie postępowania.

W szczególności, skarżąca nie odniosła podniesionych w pracy egzaminacyjnej (skardze do sądu administracyjnego) zarzutów odnoszących się do postępowania wznowieniowego. Analiza pracy (por. akta administracyjne sprawy) potwierdza zasadność tego ustalenia. Należy zauważyć, że argumentacja skarżącej skoncentrowała się wokół naruszenia przepisów dotyczących postępowania wyjaśniającego i dowodowego (art. 7 i 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a.) w zw. z art. 28 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane.

W ocenie Sądu, w sytuacji występowania w orzecznictwie rozbieżności co do stosowania i interpretacji art. 149 § 3 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. okoliczność, że praca egzaminacyjna nie opiera się na wykładni przepisów preferowanej przez egzaminatorów oceniających zadanie z ramienia Komisji Egzaminacyjnej, nie może z zasady przesądzać o negatywnej ocenie tej pracy. W zależności od jakości przyjętego przez zdającego uzasadnienia rozwiązania, praca powinna być oceniona w ramach przyjętej skali ocen pozytywnych. Jednak żeby rozważać pracę egzaminacyjną w takiej skali ocen z treści rozwiązania powinna wynikać znajomość przez zdającego tychże rozbieżności orzeczniczych i świadomy wybór przyjętej koncepcji rozwiązania. Tymczasem treść skargi (pracy egzaminacyjnej) sporządzonej przez skarżącą nie wskazuje na to.

Opierając sporządzoną przez siebie skargę na zarzucie naruszenia art. 28 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane i szeregu przepisów postępowania - art. 7, 77, 80, 107 § 3, 126 oraz 145 § 1 k.p.a. skarżąca nie podjęła jakiejkolwiek próby ich interpretacji w kontekście problemu prawnego, którego dotyczyło zadanie egzaminacyjne, tj. odmowy wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia budowlanego. Brak w sporządzonej skardze do sądu administracyjnego analizy (szczątkowej nawet) przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących problematyki wznowieniowej – jeżeli nie art. 149 § 3 k.p.a., to chociażby art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w oparciu o który symulowany na użytek egzaminu mocodawca skarżącej - jako radcy prawnego - ubiegał się o wznowienie tego postępowania, a którego to wznowienia mu odmówiono z powodu braku przymiotu strony. Nie do zaakceptowania w skali ocen pozytywnych jest skarga skierowana przeciwko orzeczeniu odmawiającemu wznowienia postępowania, w której nie podniesiono zarzutów błędnego zastosowania przepisów leżących u podstaw tej odmowy. Nie można uznać, że rolę taką w kazusie egzaminacyjnym spełni powołanie zarzutu naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. w związku z "poniechaniem zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego koniecznego do wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie".

W skardze strona, która ją sporządziła nie wskazała odnośnie jakiej przyczyny wznowienia organ miałby gromadzić materiał dowodowy w związku z wydaniem postanowienia, o którym mowa w art. 149 § 2 k.p.a.; skarżąca nie odniosła tego zarzutu do kwestii wznowienia postępowania. Jeżeli uznawała za dopuszczalne badanie przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. przed wznowieniem postępowania obowiązana była przynajmniej podnieść błędne przyjęcie przez organy administracji, że jej mocodawca nie jest legitymowany do wystąpienia z wnioskiem wznowieniowym. Tymczasem przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. nie został przez nią w sporządzonej na użytek egzaminu skardze nawet wymieniony. Natomiast zarzuty w skardze podniesione (naruszenia ogólnych zasad postępowania administracyjnego – art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a.) mają ogólnikowy charakter i nie dotyczą postępowania wznowieniowego; w każdym bądź razie skarżąca nie powiązała ich wprost z tym postępowaniem, a konkretnie z rozstrzygnięciem organu o odmowie wznowienia, które w drodze skargi do sądu zwalczała.

W tym stanie rzeczy Sąd podzielił stanowisko Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, że zarzuty skargi sformułowano tak, jakby dotyczyły rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu zwykłym w przedmiocie pozwolenia budowlanego, a nie w trybie wznowieniowym. To z kolei prowadzi do wniosku, że w dniu egzaminu skarżąca nie wykazała, że posiada odpowiednią wiedzę w zakresie zagadnień proceduralnych dotyczących wznowienia postępowania.

Wprawdzie w uzasadnieniach ocen cząstkowych egzaminatorzy odnotowali zachowanie przez skarżącą wymogów formalnych skargi,

Należy jednak podnieść, że wykonywanie zawodu radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej, która ma na celu ochronę prawną interesów podmiotów, na których rzecz jest wykonywana (art. 4 ust.1 w zw. z art. 2 ustawy o radcach). Ustaleniu odpowiedniego przygotowania do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego – a więc świadczeniu pomocy prawnej, mającej na celu ochronę prawną podmiotu, na rzecz którego jest wykonywana - służy egzamin radcowski. Egzamin ten, zgodnie z art. 364 ust. 1 ustawy o radcach polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do tego egzaminu do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z określonych w tym przepisie dziedzin prawa i umiejętności jego praktycznego zastosowania oraz warunków wykonywania zawodu radcy prawnego i etyki tego zawodu. W pierwszej części egzaminu (teście) oceny dokonuje się według ustalonego dla danego zestawu wzorca – klucza prawidłowych odpowiedzi, co przy teście jednokrotnego wyboru, w którym tylko jedna odpowiedź jest prawidłowa, ocena polega w istocie na porównaniu zakreślonych przez zdającego odpowiedzi z ustalonym wzorcem prawidłowych odpowiedzi. Natomiast ustalenie takiego prostego wzorca oceny części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego byłoby nieuprawnione i bezcelowe z uwagi na potencjalną możliwość różnego, aczkolwiek prawidłowego rozwiązania tych samych zadań. Dlatego też ustawodawca wprowadził jedynie kryteria oceny prac pisemnych z tych części egzaminu. Wskazał w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach, że przy ocenie każdego z zadań z części drugiej do piątej oceniający biorą pod uwagę w szczególności zachowania wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Określone w tym przepisie kryteria muszą być spełnione łącznie, bo tylko wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Zatem nawet poprawne rozwiązanie zadania pod względem formalnym i materialnoprawnym, które jednak nie uwzględnia interesu strony, którą zgodnie z zadaniem zdający reprezentuje, świadczy o braku przygotowania do należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Taka sama sytuacja zachodzi wówczas, gdy zaproponowane rozwiązanie nie spełnia kryterium poprawności formalnej czy materialnoprawnej.

W niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała niezbędnego minimum wiedzy w zakresie faktycznego i prawnego problemu, którego praca egzaminacyjna miała dotyczyć.

Z kolei rozumowanie, że w kontekście unormowania art. 134 p.p.s.a. sporządzona, w wykonaniu zadania egzaminacyjnego, skarga przez fakt odpowiadania wymogom formalnym czy też jak sugeruje skarżąca – przez fakt zabezpieczania interesu reprezentowanego przez nią klienta - byłaby skuteczna, prowadziłoby do wniosku, że każdą – wniesioną w słusznej sprawie skargę – niezależnie od jej merytorycznej zawartości, należałoby uznać za wystarczającą. W warunkach egzaminacyjnych jest to podgląd nie do przyjęcia. Osoba pretendująca do zawodu radcy prawnego winna zaprezentować na egzaminie pracę nie tylko kompletną formalnie ale i poprawną merytorycznie. Powoływanie się na funkcję sądu administracyjnego określona w art. 134 (w zw. z przepisami art. 145) p.p.s.a. nie ma w tej sytuacji żadnego znaczenia (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 83/11, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tym kontekście nie można nie zauważyć, że poprawne rozwiązanie każdego zadania egzaminacyjnego zawiera w sobie szereg obiektywnie powtarzalnych problemów, które każdy profesjonalny pełnomocnik (w tym wypadku osoba zdająca) powinien dostrzec i należycie uzasadniając podnieść w treści rozwiązania. Zauważenie i odpowiednia interpretacja oraz ocena prawna tych problemów jest istotnym kryterium egzaminacyjnym.

W niniejszej sprawie skarżąca tego kryterium nie spełniła.

W rozpoznawanej sprawie Sąd przychylił się do stanowiska organu i uznał, że stwierdzone uchybienia w rozwiązaniu zadania egzaminacyjnego, a w szczególności niedostrzeżenie istoty problemu zadania z zakresu prawa administracyjnego przez niewskazanie w skardze przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., czy uzasadnienie zarzutów naruszenia przepisów postępowania bez odniesienia do problematyki wznowienia postępowania, której zadanie dotyczyło, uzasadniają stwierdzenie, że zdająca nie wykazała się na egzaminie z zakresu prawa administracyjnego wiedzą prawniczą i umiejętnością jej stosowania, niezbędną do samodzielnego i poprawnego wykonywania zawodu radcy prawnego. Sporządzona przez zdającą skarga nie odpowiadała bowiem wymogom profesjonalnego opracowania prawniczego. Za niewystarczające należy uznać sporządzenie poprawnej formalnie skargi w sytuacji, gdy jej uzasadnienie nie wskazuje na zrozumienie zagadnienia zawartego w zadaniu i nie zawiera poprawnego prawniczego wywodu.

Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej, że Komisja Egzaminacyjna II stopnia nie odniosła się do wszystkich zarzutów odwołania, a uzasadnienie uchwały jest wewnętrznie sprzeczne, co przedstawiono powyżej.

Stwierdzenie, że język pracy poprawny, a praca została sporządzona przejrzyście, nie oznacza równocześnie, że praca zawiera logiczną argumentację, gdyż oceny te odnoszą się do różnych warstw pracy.

Sąd nie podzielił także zarzutu skarżącej, że Komisja Egzaminacyjna II nie uwzględniła opinii prywatnej prof. dr hab. M. W., gdyż w opinii członka tej Komisji stwierdzono, że skarżąca złożyła odwołanie i pismo uzupełniające z dnia [...] sierpnia 2011 r. (pkt I opinii). Następnie autorka opinii zreferowała sprawę i przedstawiła sporządzoną opinię na posiedzeniu Komisji Egzaminacyjnej II stopnia (wyciąg z protokołu posiedzenia Komisji Egzaminacyjnej II stopnia z dnia [...] grudnia 2011 r., w aktach adm.). Zatem brak wyraźnego zapisu w zaskarżonej uchwale dotyczącego prywatnej opinii dołączonej przez skarżącą do pisma z dnia [...] sierpnia 2011 r., w świetle opisanych zasad procesowania organu, nie oznaczało, że dokument ten nie podlegał ocenie. Ponadto należy zauważyć, że opinia prof. dr hab. M. W. jako dokument prywatny podlegała ocenie, jak każdy środek dowodowy, zgodnie z regułami art. 75 k.p.a. W opinii tej podkreślono, że są dopuszczalne różne poglądy co do etapu postępowania w sprawie wznowienia, na którym bada się przymiot strony. Zatem akcentowano, że chodzi o postępowanie dotyczące wznowienia postępowania, co właśnie nie zostało wyartykułowane przez skarżącą w pracy egzaminacyjnej. Z drugiej strony w opinii podnoszono, że istotne jest przy ocenie prac, że sporządzona skarga zostanie rozpoznana przez sąd i z pozytywnym skutkiem dla strony w trybie art. 134 p.p.s.a. Takie stanowisko zostało zakwestionowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku w sprawie II GSK 83/11.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.