Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2421/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.23 par. 6
journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek, Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Protokolant Alicja Bogusz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2009 r. sprawy ze skargi E. T. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] Minister Finansów, po rozpatrzeniu zażalenia E.T. – Skarżąca w niniejszej sprawie, utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] odmawiające wstrzymania postępowania egzekucyjnego

Powyższe rozstrzygnięcie organ uzasadnił w sposób następujący. Naczelnik Urzędu Skarbowego K., działając jako organ egzekucyjny na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za 2004 r. oraz tytułu wykonawczego obejmującego zaległości z tytułu podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych za 2003 r. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec Skarżącej. Odpisy ww. tytułów wykonawczych zostały doręczone Skarżącej w dniu 5 lutego 2008 r. Pismem z dnia 12 lutego 2008 r. Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego wskazując, iż w dniu 17 stycznia 2008 r. zostały złożone skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. utrzymujące w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. określające wysokość podatku od towarów i usług za 2004 r. Ponadto podniosła, że posiada niskie dochody, które nie pozwalają jej na jednorazowe uiszczenie zaległości podatkowych bez uszczerbku dla możliwości utrzymania jej i całej rodziny. Wskazała ponadto, że ma na utrzymaniu troje dzieci, spłaca kredyt oraz rozłożoną na raty zaległość z tytułu podatku od towarów i usług za 2003 r. Dodatkowo podniosła, że jest przewlekle chora w związku z czym ponosi dodatkowe koszty leczenia, ponadto jedno z dzieci pozostaje pod stalą opieką lekarską, co również pociąga za sobą znaczne wydatki. Ponadto dodała, że konieczność spłaty dodatkowych zobowiązań poczyni w jej budżecie niepowetowane szkody i uczyni niemożliwym spłacenie rat. Dodatkowo zaznaczyła, że nie dysponuje zasobami pieniężnymi, jak również cennymi nieruchomościami, posiada jedynie mieszkanie o powierzchni 60 m2.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2008 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie występują okoliczności uzasadniające - na czas określony - wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do w/w należności.

Również, fakt zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie decyzji określających wysokość zobowiązania w podatku VAT za poszczególne miesiące 2004r nie jest okolicznością szczególną uzasadniającą wstrzymanie postępowania egzekucyjnego w trybie nadzoru.

Na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła zażalenie, w którym zarzuciła naruszenie art. 23 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżąca nie podzieliła stanowiska organu wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu, że w przedmiotowej sprawie nie występują szczególne okoliczności, warunkujące pozytywne uwzględnienie wniosku. Zdaniem Skarżącej sytuacja majątkowa i rodzinna w jakiej się znajduje, konieczność utrzymania trójki dzieci, ponoszenie kosztów leczenia, przy tak niskim dochodzie i dużym obciążeniu finansowym, stanowi szczególną okoliczność powodującą wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Wskazuje również, że prowadzone postępowanie egzekucyjne naraża ją na dodatkowe obciążenia w postaci kosztów egzekucyjnych. Jednorazowa zapłata zaległości grozi paraliżem firmy, co może skutkować zwolnieniem zatrudnionych pracowników, w związku z czym uszczuplone zostaną także dochody budżetu państwa. Okoliczność ta, zdaniem Skarżącej wskazuje na zaistnienie w przedmiotowej sprawie przesłanki interesu publicznego wynikającego z treści artykułu 67 a § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.). Ponadto wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz wstrzymanie postępowania egzekucyjnego.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008 r. Minister Finansów utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] marca 2008 r. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie wykazała, że przedstawione przez Skarżącą argumenty dotyczące trudnej sytuacji finansowej oraz braku środków na jednorazowe pokrycie powstałych zobowiązań, nie stanowią okoliczności szczególnych. Organ podatkowy odnosząc się do argumentu, iż zapłata należności grozi paraliżem firmy, może skutkować zwolnieniem zatrudnionych pracowników i uszczupleniem dochodów budżetu państwa, co zdaniem Skarżącej stanowi przesłankę interesu publicznego, wskazał, że powyższe nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, na które Skarżąca nie miała wpływu, stanowiącego przesłankę wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Organ dodał, że negatywne skutki działalności gospodarczej stanowią element ryzyka gospodarczego, związanego nierozerwalnie z faktem prowadzenia działalności gospodarczej i nie mogą być uznane za niezależne od Skarżącej. Jako przedsiębiorca podejmuje ona bowiem działania, które mają wpływ na jej sytuację. Odłożenie w czasie spłaty należności publicznoprawnych stanowiłoby przerzucenie z podmiotów gospodarczych na Skarb Państwa ryzyka, jakie zawsze towarzyszy prowadzeniu działalności gospodarczej. Wobec powyższego nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 23 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez Dyrektora Izby Skarbowej w K.

Dalej organ dodał, że złożenie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. utrzymujące w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. określające wysokość podatku od towarów i usług za 2004 r., również nie stanowi przesłanki wstrzymania postępowania egzekucyjnego, zgodnie bowiem z przepisem art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej p.p.s.a.) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże zgodnie z § 3 ww. artykułu po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dopiero pozytywne rozstrzygniecie wniosku w tym zakresie skutkowałoby zawieszeniem postępowania egzekucyjnego na mocy art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Jednocześnie wskazał, że postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem szczególnym, do jego wszczęcia dochodzi wówczas, gdy zobowiązanie jest wymagalne, a nie zostało uregulowane w dobrowolny sposób. Skarżąca nie wykonała obowiązku uiszczenia podatku od towarów i usług za 2004 r. oraz podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych za 2003 r., w związku z tym naraziła się na znoszenie skutków przymusowego ściągnięcia należności w trybie egzekucji administracyjnej, jak również poniesienie kosztów egzekucyjnych za dokonane czynności egzekucyjne.

Ponadto podkreślił, iż instytucja "wstrzymania" powoduje przesunięcie w czasie zapłaty dochodzonych w postępowaniu egzekucyjnym zaległości, co w konsekwencji powoduje wzrost kwoty zaległości poprzez wzrost odsetek za zwłokę. Toteż poprzez wstrzymanie postępowania egzekucyjnych nie ulegnie poprawie sytuacja finansowa Skarżącej.

Na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła skargę. Wnosząc o uchylenie postanowienia pierwszej i drugiej instancji zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 23 § 6 ustawy z. dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2002. Nr 110, poz. 968)

i prawa procesowego:

- art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz.U. Nr 30, poz. 168)

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie była prawidłowość postanowień o odmowie wstrzymania czynności egzekucyjnych podjętych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec skarżącego. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), ocena ta dokonywana jest pod względem zgodności ich zgodności z prawem.

W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie ani też poprzedzające je postanowienie organu I instancji przepisów prawa nie naruszają. Nie wystąpiła zatem żadna z przesłanek ich uchylenia lub stwierdzenia nieważności, wskazanych w art. 145 § 1 p.p.s.a.

Postanowienia powyższe wydane zostały w oparciu o art. 23 § 6 u.p.e.a., stanowiący, że organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać na czas określony czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ.

Skarżącą określiła swoje żądanie jako wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucjnego, wskazując przy tym na niskie dochody, które uniemożliwiają jej jednorazowe pokrycie zaległości bez uszczerbku dla możliwości utrzymania jej i całej rodziny. Wskazała ponadto, że ma na utrzymaniu troje dzieci, spłaca kredyt oraz rozłożoną na raty zaległość z tytułu podatku od towarów i usług za 2003 r.

Celem unormowania przewidzianego w art. 23 § 6 u.p.e.a. jest w istocie rzeczy możliwość uwzględnienia w toku postępowania egzekucyjnego zaistniałych indywidualnych okoliczności, uzasadniających czasowe zaprzestanie prowadzenia egzekucji, stanowiące odstępstwo od zasady możliwe najszybszego wykonania zobowiązania, co uzasadnione jest chociażby z uwagi na koszty postępowania egzekucyjnego.

Ustawodawca w żaden sposób nie określił przy tym, jakiego rodzaju przypadki uznał za szczególnie uzasadnione w rozumieniu art. 23 § 6 u.p.e.a., ocenę w tym względzie pozostawiając organom orzekającym w konkretnej sprawie. Nie ulega jednak wątpliwości, że okoliczności uzasadniające wstrzymanie postępowania egzekucyjnego w trybie tego przepisu muszą mieć charakter wyjątkowy w tym znaczeniu, że powinny odbiegać od występujących powszechnie. "Szczególny" w rozumieniu potocznym oznacza bowiem "odznaczający się czymś osobliwym, zwracający czymś uwagę; niezwykły, wyjątkowy, specjalny, nieprzeciętny" (por. Uniwersalny słownik języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003, t. IV, s. 638). Dyrektor Izby Skarbowej w Krakowie prawidłowo wskazał zatem na "wyjątkowość", jako istotną cechę zdarzeń (okoliczności) uzasadniających wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Skarżąca w uzasadnieniu swojego wniosku nie wskazała na sytuacje spowodowane działaniem czynników, na które zobowiązana nie miał wpływu, niezależnych od sposobu jej postępowania, a wynikających ze zdarzeń losowych.

Okoliczności podnoszone przez Skarżącą charakteru takiego nie mają. Sąd podziela w tym względzie stanowisko organów nadzoru, który prawidłowo wskazał, że zaległości podatkowe stanowią negatywne skutki działalności gospodarczej będące elementem ryzyka gospodarczego, związanego nierozerwalnie z faktem prowadzenia działalności gospodarczej i nie mogą być uznane za niezależne od Skarżącej. Jako przedsiębiorca podejmuje ona bowiem działania, które mają wpływ na jej sytuację. Odłożenie w czasie spłaty należności publicznoprawnych stanowiłoby przerzucenie z podmiotów gospodarczych na Skarb Państwa ryzyka, jakie zawsze towarzyszy prowadzeniu działalności gospodarczej. Skarżąca podejmując działalność gospodarczą winna liczyć się z obowiązkiem płacenia danin publicznych związanych z tą działalnością i regularnie się z nich wywiązywać.

Tak więc organy w ocenie składu orzekającego w tej sprawie prawidłowo uznały, że wskazane we wniosku okoliczności nie wyczerpują treści art. art. 23 § 6 u.p.e.a., gdyż nie wskazują na ,,szczególnie uzasadniony przypadek, za który zgodnie z orzecznictwem Sadów Administracyjnych należy uznać sytuacje spowodowaną czynnikiem zewnętrznym, na którego powstanie zobowiązany nie miał wpływu, niezależnie od sposobu jego powstania, mająca charakter losowy i zaistniałą w toku postępowania egzekucyjnego. Innymi słowy można stwierdzić, że w powyższym przepisie chodzi o okoliczności - przyczyny niezależne w żaden sposób od zobowiązanego.

Zdaniem Sądu, organy nadzoru prawidłowo dokonały analizy podnoszonych przez Skarżącą okoliczności, a postępowanie swoje przeprowadziły zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. W zaskarżonym postanowieniu Minister Finansów przedstawił okoliczności faktyczne sprawy, a także wyczerpująco wyjaśnił przesłanki, jakimi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia oraz przepisy prawa stanowiące jego podstawę prawną. Odniósł się również do argumentów podnoszonych przez Skarżącą, w tym także do kwestii złożenie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. utrzymujące w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. określające wysokość podatku od towarów i usług za 2004 r.,

Skoro zatem zaskarżone postanowienie nie naruszało przepisów prawa, Sąd działając w oparciu o art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.