Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1285/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2 ust 1 i 2
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba (spr.) Sędzia NSA Urszula Raczkiewicz Sędzia del. WSA Wojciech Kręcisz Protokolant Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia [..] lipca 2010 r. sygn. akt [..] w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora [..] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [..] grudnia 2009 r. nr [..] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Sygn, akt II GSK 1285/10

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 21 lipca 2010 r., sygn. akt III SA/Wr 93/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę A. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [..] grudnia 2009 r. nr [,..] w przedmiocie odmowy przyznania płatności ONW na rok 2006.

Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Polkowicach nr [..] z dnia [..] lipca 2009 r. o odmowie przyznania A. M. płatności ONW na rok 2006.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że dnia [..] maja 2006 r. A. M. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w P. wniosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006. Strona zadeklarowała w sekcji VII (oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych, na których zadeklarowano działki rolne) 30 działek ewidencyjnych i w sekcji [..] (oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych) [..] działek rolnych o łącznej powierzchni [..] ha. Przedmiotowe grunty zostały zgłoszone do płatności ONW.

W dniu [..] sierpnia 2006 r. strona złożyła pismo, z treści którego wynika, że wnosi o wycofanie z dopłat części gruntów, zadeklarowanych na działkach ewidencyjnych, zapisanych w księdze wieczystej nr [...]. Na wezwanie organu strona nie odpowiedziała.

Kontrola administracyjna wniosku ONW, przeprowadzona w dniu 23 stycznia 2007 r. wykazała nieprawidłowości, polegające między innymi na zadeklarowaniu do płatności tych samych działek ewidencyjnych przez dwóch producentów rolnych. I tak na działkę ewidencyjną nr , położoną w obrębie ewidencyjnym Radwanice wniosek złożyła także Z. O., natomiast na działki ewidencyjne nr [..],

Sygn. akt II GSK 1285/10

[...], położone w obrębie [..] oraz działki ewidencyjne nr [..], położone w obrębie [..] wniosek złożył E. F. W związku z powyższymi nieprawidłowościami do producentów rolnych wysłano stosowne wezwania.

W odpowiedzi na powyższe Z.O. złożyła w dniu [...] lutego 2007 r. formularz z zaznaczonym celem "korekta wniosku", w którym zmniejszyła powierzchnię spornej działki ewidencyjnej nr [..] z powierzchni [..] ha do powierzchni [..] ha. W dniu [..]lutego 2007 r. pełnomocnik producenta rolnego – I. M. złożyła do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. następujące dokumenty:

* korektę wniosku, w której zmniejszyła działkę ewidencyjną nr [..] (działka rolna G) z

powierzchni [..] ha do powierzchni [..] ha,

* oświadczenie, z którego wynika, że w 2006 r. A. M. był użytkownikiem

działek ewidencyjnych nr:[..], położonych w obrębie ewidencyjnym [..] i [..], na

których znajdowały się uprawy zadeklarowane zgodnie z wnioskiem ONW, złożonym w

dniu [..] maja 2006 r. Ponadto z powyższego oświadczenia wynikało, że zboże zostało zasiane przez A. M. a następnie zniszczone na zlecenie

E. F. przez jego pracowników,

- wykaz właścicieli i władających dla działek objętych wnioskiem A.

M.,

- zaświadczenie z Urzędu Gminy w R. z dnia [..] listopada 2006 r., z którego

wynika, że na dzień [..] listopada 2006 r. grunty objęte KW nr [...] o pow. [...] ha

(działki ewidencyjne nr [...] oraz [..], położone w obrębie [..] figurują w ewidencji podatkowej Urzędu Gminy na nazwisko A. M.,

- oświadczenia dwóch świadków tj. J. B. oraz Z. O.,

potwierdzające fakt użytkowania spornych gruntów przez M. w latach 2004 -

2006,

- oświadczenia ośmiu świadków z dnia [...] czerwca 2006 r. tj. Z. K.,

W. S., S. C., J. B., G. T., T.

D., Z. O. oraz E. G., dotyczące użytkowania w 2006 r.

gruntów rolnych przez państwa M.

Sygn. akt II GSK 1285/10

Natomiast E. F. w odpowiedzi na powyższe wezwanie dostarczył do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. poniższe dokumenty:

* oświadczenie z dnia [..] lutego 2007 r., z którego wynika, iż od 2004 r. uprawia sporne

działki i jest ich właścicielem oraz, że w 2006 r. założył na nich długoletnią plantację

porzeczki (z certyfikatem ekologicznym),

* zaświadczenie z jednostki certyfikującej [..] z dnia [..] czerwca 2007 r.,

* protokół nr [....] z kontroli gospodarstwa (bez strony [..]) z dnia [..] czerwca 2006 r,,

* decyzję Urzędu Gminy w R. Nr [..] z dnia [..] listopada 2004

r.,

- postanowienie Wójta Gminy [..] z dnia [..] lipca 2006

r.,

- drugą stronę załącznika nr [..].

W związku z tym, że obie strony konfliktu podtrzymały deklaracje złożone we wnioskach obszarowych, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. pismem z dnia [..] lutego 2007 r. zwrócił się do Dyrektora [..] Oddziału Regionalnego ARiMR we W. o zlecenie przeprowadzenia inspekcji terenowej w gospodarstwie rolnym A. M.

W dniu [..] kwietnia 2007 r. upoważniony kontroler udał się do miejscowości R., lecz skarżący uniemożliwił przeprowadzenie kontroli w swym gospodarstwie.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wydał decyzję nr [..] z dnia [..] czerwca 2007 r., mocą której odmówił przyznania A. M. płatności ONW na rok 2006.

Od tej decyzji skarżący w dniu [..] lipca 2007 r. złożył odwołanie.

Na powyższą decyzję A. M. wniósł w dniu [..] października 2007 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W.

Wojewódzki Sad Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 18 grudnia 2008 r. sygn. akt III SA/Wr 86/08 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [..] czerwca 2007 r. Nr [..].

Sygn. akt II GSK 1285/10

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wydał w dniu [..] lipca 2009 r. decyzję nr [..] o odmowie przyznania A. M. płatności ONW na rok 2006.

Skarżący wniósł od powyższej decyzji odwołanie.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR we W. dokonując oceny zasadności wniesionego przez skarżącego odwołania, uznał że odwołanie nie zawiera uzasadnionych podstaw do jego uwzględnienia i decyzją z dnia [..] grudnia 2009r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [..] lipca 2009r.

Organ wskazał, że powierzchnia zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności ONW na rok 2006 wynosiła [..] ha. Powierzchnia stwierdzona podczas kontroli administracyjnej wyniosła [..] ha, natomiast stwierdzona różnica pomiędzy powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej wynosi [..] ha. Procentowe zawyżenie powierzchni: [..] co zgodnie z powołanym niżej przepisem prawa skutkuje odmową przyznania płatności ONW.

Zdaniem organu udzielenie pomocy uzależnione jest tylko od prowadzenia na określonym gruncie działalności rolniczej, gdyż to ta faktycznie prowadzona działalność ma uzyskać pomoc. Organ udzielający pomocy nie jest natomiast uprawnionych do rozstrzygania kwestii własnościowych i wynikających z nich roszczeń cywilnoprawnych.

W ocenie organu kluczową kwestią podlegającą wyjaśnieniu w przedmiotowej sprawie było ustalenie, kto w roku. gospodarczym 2006 r. faktycznie władał przedmiotową nieruchomością nie tylko w sposób fizyczny, ale również, kto miał swobodę podejmowania decyzji - co i kiedy uprawiać na danej działce.

Organ zwrócił także uwagę na istniejący od 2004 roku konflikt pomiędzy skarżącym, a E. F.

Organ zauważył, od pierwszego roku przyznawania rolnikom dopłat z tytułu użytkowania gruntów rolnych składali oni wnioski na te same działki. Co więcej, podobnie jak w roku 2006 również w roku 2005 A. M. obsiewał pole, a E. F. uprawy te niszczył i sam dokonywał zasiewów - nasadzeń. W tle tego całego konfliktu toczyła się sprawa o uzyskanie tytułu prawnego do nieruchomości opisanej w księdze wieczystej KW nr [..] oraz nieruchomości o pow. [..] ha,

Sygn. akt II GSK 1285/10

położonej w [..], opisana w księdze wieczystej KW nr 33408. Organ wskazał także, że E. F. sporne grunty nabył w wyniku wygranej w dniu [..] września 2003 r. licytacji komorniczej z nieruchomości będącej własnością A. i M. M. Przedmiotem licytacji była nieruchomość o pow. [...] ha, położona w R., opisana w księdze wieczystej KW nr [..] oraz nieruchomość o pow. [..] ha, położona w L., opisana w księdze wieczystej KW nr [..]. Ponadto E. F. został postanowieniem tego sądu z dnia [..] czerwca 2004 r. ustanowiony zarządcą nabytej nieruchomości. Następnie w dniu 27 maja 2005r. zapadło w postępowaniu egzekucyjnym, postanowienie o przysądzeniu własności spornych gruntów na rzecz E. F. (uprawomocnione w dniu [..] maja 2005r.). W dniu [..] października 2005 r. E. F. został wpisany do księgi wieczystej, jako właściciel działek o numerach: [..]. Zdaniem organu skarżący nie pogodził się z utratą tych gruntów i - co nie jest kwestionowane przez strony postępowania - po raz kolejny dokonał na nich zasiewu upraw bez wiedzy i woli właściciela tj. E. F. doskonale zdając sprawę z tego, że jego władztwo nad gruntami jest w znacznej części ograniczone, gdyż druga strona nie tylko legitymowała się tytułem prawnym do spornych działek, ale już w latach poprzednich podejmowała działania w celu przejęcia i użytkowania gruntów. Podobnie postąpiła również w 2006 r. Gdy E. F. zorientował się, że na jego gruntach jest uprawa rolna zlecił swoim pracownikom jej [..], co w konsekwencji spowodowało, faktyczne pozbawienie strony odwołującej się władztwa nad tymi gruntami.

Kwestia, czy pozbawienie tego władztwa było skuteczne na gruncie prawa cywilnego oraz, czy wiązało się to z naruszeniem przepisów prawa cywilnego i karnego, pozostaje obojętna dla oceny zaistnienia w tej sprawie przesłanek do otrzymania przez A. M., jako producenta rolnego, płatności do gruntów rolnych.

Organ w uzasadnieniu zaskarżonej wyjaśnił przesłanki prawne otrzymania płatności w razie gdy w okresie pomiędzy złożeniem wniosku a wydaniem decyzji następuje przeniesienie posiadania gruntów na innego producenta rolnego, wskazując, komu - przy spełnieniu dodatkowych przesłanek - przysługują płatności.

Sygn. akt II GSK 1285/10

Organ odwoławczy wyjaśnił, iż na tle konfliktu, jaki miał miejsce pomiędzy skarżącym, a E. F. nie było możliwe zrealizowanie zasady wskazanej w przepisie paragrafu 7 Rozporządzenia ONW, jednakże jej wyartykułowanie w taki właśnie sposób w rozporządzeniu regulującym zasady przyznawania pomocy finansowej z tytułu prowadzenia działalności rolniczej na obszarach ONW wskazuje, że intencją ustawodawcy było, aby osoba uprawniona do płatności zachowała ciągłość posiadania zadeklarowanych gruntów w okresie od daty złożenia wniosku do momentu wydania decyzji, co w przedmiotowej sprawie nie zostało zrealizowane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę wskazał, że podstawę prawną decyzji stanowi, jak zasadnie wskazał organ odwoławczy, ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 z późn. zm.) oraz § 2 ust. 1 pkt. 2, § 6 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U Nr 73, poz.657 zwanego dalej 'rozporządzeniem ONW).

Z regulacji powyższej ustawy wynika, że jednym z warunków uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o określonej powierzchni kwalifikujących się do objęcia płatnościami. Kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie jest to, czy skarżący był posiadaczem wszystkich działek wskazanych we wniosku z dnia [..] maja 2006 r. o przyznanie płatności ONW.

Zdaniem skarżącego, na dzień złożenia wniosku użytkował on przedmiotowe działki. Był więc ich posiadaczem w rozumieniu przepisów rozporządzenia ONW, istotny bowiem dla przyznania płatności ONW jest stan posiadania, władania gruntami w dacie składania wniosku. Późniejszy stan gruntów nie ma znaczenia dla tych dopłat. Natomiast według organu ARiMR samo posiadanie gruntów w dniu składania wniosku nie jest wystarczające do przyznania dopłat ONW. Grunty te należy jeszcze utrzymywać w określonym stanie i rolniczo użytkować, poprzez dokonywanie określonych zbiegów, po złożeniu wniosku o dopłaty.

Sygn. akt II GSK 1285/10

Zdaniem Sądu istotną w sprawie jest więc kwestia rozumienia staniu posiadania gruntów o którym mowa w rozporządzeniu ONW i ustalenie czasu istnienia stanu posiadania tych gruntów.

Sąd wskazał, że jak trafnie wskazał organ odwoławczy pojecie posiadania, jako warunek przyznania płatności obszarowych ONW, w odniesieniu do przedmiotowych gruntów, nie jest regulowane przepisami wskazanego wyżej aktu prawnego. Użyte pojęcie posiadania należy więc interpretować zgodnie przepisami Kodeksu cywilnego, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych. Sąd w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że posiadanie gruntów w ujęciu cywilistycznym jest niewystarczające i nie stanowi wystarczającej przesłanki do ubiegania się o płatności ONW, a pojęcie "posiadanie" na gruncie rozporządzenia ONW należy odczytywać w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych.

W tym stanie pojęcie posiadania gruntów rolnych, w rozumieniu ustawy 28.11.2003r. i przepisów rozporządzenia ONW, należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Za takim jego rozumieniem niewątpliwie przemawia fakt, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty (zob. wyrok WSA z dnia 8 listopada 2005 r., sygn. akt V SA/Wa 1524/05). Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach płatności ONW nie wystarczy być posiadaczem (samoistnym) działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność oraz czy utrzymuje wszystkie grunty zgodnie z normami użytkując je rolniczo (por: wyrok WSA Warszawa z dnia 25 maja 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 2791/08).

Istotą płatności ONW jest więc to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, jakich dokonywać

Sygn. akt II GSK 1285/10

zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony, utrzymuje te grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej.

Jak wynika z akt sprawy nie kwestionowanych przez skarżącego, konflikt pomiędzy skarżącym a E. F. trwa od 2004 r. i dotyczy tytułu prawnego także do gruntów rolnych, zgłoszonych we wniosku z dnia [..] maja 2006 r. o płatności ONW, w tym spornych działek. Przedmiotowe grunty, w wyniku wygranej w dniu [..] września 2003 r. licytacji komorniczej z nieruchomości będącej własnością skarżącego i jego brata, nabył E. F. Postanowieniem z dniu 27 maja 2004 r. Sąd Rejonowy w G. przysądził własności spornych gruntów na rzecz nabywcy. Ponadto został on postanowieniem tego Sądu z dnia [..] czerwca 2004 r. ustanowiony zarządcą nabytej nieruchomości. Oba postanowienia uprawomocniły się w dniu [..] maja 2005 r. W dniu [..] października 2005 r. E. F. został wpisany do księgi wieczystej, jako właściciel spornych działek.

Z niekwestionowanych ustaleń organów Agencji wynika, że jak w poprzednich latach: roku 2005 i 2006 skarżący dokonał zasiewu na spornych gruntach i wystąpił z wnioskiem z dnia 8 maja 2006 r. Zorientowawszy się, że na tych gruntach jest uprawa rolna, E. F., jako nowy właściciel spornych gruntów, dokonał ponownie w maju 2006r. talerzowania przedmiotowych upraw. Dokonał następnie nasadzeń i wystąpił o przyznanie płatności do gruntów rolnych obejmujących także te sporne działki. Wskazać należy w tym miejscu, że przed Sądem Rejonowym w G. toczyło się postępowanie karne w sprawie II K 575/06/G przeciwko E. F. o czyn z art. 288 § 1 kk, polegający na tym, że zniszczył uprawy rolne, w ten sposób, że wydał polecenie swoim pracownikom zaorania pól z zasiewami należącymi do skarżącego. Sąd wyrokiem z dnia [..].05.2007r. uniewinnił jednak E. F. od popełnienia zarzucanego mu czynu.

Zdaniem Sądu trafnie organ odwoławczy wskazał, że w sprawie na tle konfliktu jaki istniał pomiędzy skarżącym a E. F., w sytuacji kiedy właściciel stalerzował ponownie [..] maja 2006r. dokonane przez skarżącego uprawy, skarżący utracił posiadanie zadeklarowanych gruntów w okresie od daty złożenia wniosku - [..] maja 2006 r. do momentu wydania decyzji w sprawie: pierwsze

Sygn. akt II GSK 1285/10

rozstrzygnięcie w sprawie zapadło w dniu [...] czerwca 2007 r., zaskarżona decyzja organu drugiej instancji wydana została w dniu [..] grudnia 2009 r.

Jak już podniesiono, warunkiem uzyskania płatności ONW jest posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania, obejmującego nie tylko dokonanie zasiewów ale także m.in. wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, w tym także nawożenia, zbierania plonów, czy decydowanie o innym przeznaczeniu. A zatem istotny nie jest tylko, jak chce skarżący, stan istniejący na dzień składania wniosku o dopłatę, ale także stan późniejszy w zakresie rolniczego użytkowania gruntów.

Sąd podniósł, że uzyskanie płatności ONW następuje poprzez wydanie decyzji w stosunku do określonej osoby, po spełnieniu określonych warunków co do posiadania gruntów. W tej sytuacji nie sposób przyjąć, iż spełnienie warunku w postaci istnienia stanu posiadania z czasu rozstrzygania nie powinno być brane pod uwagę. Zważyć przy tym wypada, że z reguły jeżeli prawodawca chce oznaczyć jako mający przesądzające znaczenie stan faktyczny z czasu składania wniosku wszczynającego postępowanie administracyjne - czyni to wyraźnie. Zasadą jest natomiast uwzględnianie przez organ administracji publicznej stanu faktycznego i prawnego z daty wydawania decyzji. Zgodnie przytoczonymi na wstępie niniejszych rozważań przepisami prawa, producentowi rolnemu przysługują płatności na będące w jego posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Uregulowania te nie stanowią, że istotny jest stan faktyczny z czasu składnia wniosku o dopłatę.

Na tle wskazanej powyżej sytuacji faktycznej i stanu prawnego, Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że skarżący na dzień wydania rozstrzygnięcia w sprawie przyznania dopłat za rok 2006 nie spełniał warunku posiadania spornych gruntów, w rozumieniu przepisów rozporządzenia ONW.

Za nietrafny Sąd uznał zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 2 ust.1 i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich, poprzez uznanie, że nie jest wystarczający stan posiadania na dzień złożenia wniosku, albowiem ten akt prawny nie znajduje zastosowania do płatności ONW.

Sygn. akt II GSK 1285/10

Niezasadny jest również zarzut skargi naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w zakresie reguł i zasad ustalenia stanu faktycznego w sprawie na dzień złożenia wniosku. Ustalony bowiem stan faktyczny na dzień składania wniosku jak i wydania rozstrzygnięć w sprawie w zakresie użytkowania (posiadania) spornych działek rolnych, pozwalał ocenić faktyczne ich użytkowanie.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że wskazana faktyczna powierzchnia gruntów, które kwalifikują się do płatności ONW została - w ocenie Sądu - prawidłowo ustalona. Natomiast wobec stwierdzonej różnicy pomiędzy powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną organy rolne prawidłowo odmówiły przyznania płatności ONW. Skarżący w dniu 8 maja 2006 r. wystąpił z wnioskiem o przyznanie płatności ONW do łącznego obszaru [..] ha. Natomiast po wykluczeniu powierzchni działek ewidencyjnych nr: część [..] powierzchnia, co do której wniosek został rozpatrzony dla płatności ONW wynosiła [..] ha. Stwierdzona różnica pomiędzy powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej wynosi [..] ha. Procentowe zawyżenie powierzchni: ([..] ha) : [..] ha x [..] % = [..] %, co skutkuje odmową przyznania płatności ONW. Podstawą takiego rozstrzygnięcia jest art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004 rok, str. 18 ze zm.), który stanowi, że jeśli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany we wniosku przekracza obszar stwierdzony, który spełnia wszystkie warunki określone w zasadach przyznawania pomocy dla płatności ONW, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy jeśli różnica ta wynosi 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % zatwierdzonego obszaru. Natomiast jeżeli różnica ta

Sygn. akt II GSK 1285/10

przekracza 20 % stwierdzonego obszaru dla danej grupy upraw nie zostanie przyznana żadna pomoc obszarowa.

W zaskarżonym rozstrzygnięciu, zgodnie z przepisami, szczegółowo przedstawiono zasady wyliczenia płatności i prawidłowo określono ich kwotę przy zawyżeniu powierzchni zgłoszonej przez skarżącego do płatności obszarowej ONW.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy administracji - we wskazanym powyżej zakresie - wyczerpująco zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej i oficjalności (art. 7 i art. 77 kpa).

Organ odwoławczy nie dopuścił się również - zdaniem Sądu - obrazy zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa), albowiem oparł się na materiale prawidłowo zebranym w toku postępowania, dokonując jego wszechstronnej i jasnej oceny. Ponadto uzasadnienie rozstrzygnięcia organu - w ocenie Sądu - odpowiadają rygorom art. 107 § 3 kpa.

A. M. złożył skargę kasacyjną, w której zaskarżył wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we W. oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu orzeczeniu wnoszący skargę zarzucił: |. na podstawie naruszenia prawa materialnego tj.:

- § 2 ust. 1 pkt. 2, § 6 ust. 1, § 7 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 i kwietnia 2004 r. w sprawie szczególnych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U Nr i 73, poz. 657; dalej rozporządzenie ONW) poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że płatność obszarowa przysługuje jedynie temu posiadaczowi gruntów, który "zebrał z nich plony", podczas gdy w/w przepis w ogóle do takiego kryterium się nie odnosi, a wymaga jedynie, aby "grunty utrzymywane były w dobrej kulturze rolnej", poza tym dla udzielenia przedmiotowych płatności istotny jest wyłącznie stan istniejący na dzień składania wniosku o dopłaty (grunty muszą być w dacie złożenia wniosku

Sygn. akt II GSK 1285/10

utrzymywane w dobrej kulturze rolnej) - istotne jest zatem to, kto w tym dniu był faktycznym posiadaczem gruntów i je wtedy użytkował, ponosząc koszty zasiewów i zabiegów agrotechnicznych; późniejsze zaś zdarzenia, polegające na samowolnym zniszczeniu upraw przez osobę trzecią (nawet jeśli jest nim właściciel spornych gruntów), nie mają żadnego znaczenia dla przyznania tej płatności osobie, która wcześniej dokonała na tych gruntach zasiewów w celu zebrania z nich plonów (co właśnie świadczyło o utrzymywaniu tych gruntów w dobrej kulturze rolnej) i bezspornie w dniu składania wniosku o dopłaty była użytkownikiem tych gruntów;

- art. 68 ust. 1 rozporządzenia Komisji ( WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników ( Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004 r., str. 18 ze zm.) poprzez jego niezastosowanie i nie rozważenie kwestii czy na gruncie przedmiotowej sprawy istnieją podstawy do odstąpienia od nałożenia na skarżącego sankcji w związku z przedeklarowaniem powierzchni biorąc pod uwagę okoliczności, jakie przewiduje wskazany przepis, albowiem zgodnie z brzmieniem tego przepisu, obniżki i wyłączenia wynikające z deklaracji gruntów, do których producentom rolnym nie przysługują płatności nie mają zastosowania w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wskazać, że nie jest winny nieprawidłowości - a co właśnie miało miejsce w niniejszej sprawie i stad skarżący powinien uzyskać przynajmniej częściową płatność;

a zatem na przesłance z art. 174 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; zwanej dalej p.p.s.a;

II. na podstawie naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), poprzez nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu skarżącego;

art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz pkt. 2 w/w ustawy poprzez oddalenie skargi mimo

Sygn. akt II GSK 1285/10

naruszenia przez organ odwoławczy przepisów:

art. 7 i art. 77 § 1 kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego niniejszej sprawy oraz załatwienie jej w sposób sprzeczny z interesem społecznym i słusznym interesem skarżącego,

art. 8 kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli,

art. 11 kpa poprzez niewyczerpujące odniesienie się do wszystkich twierdzeń skarżącego i dowodów zebranych w postępowaniu, m.in.:

- artykułów prasowych w [..] z sierpnia 2006 r. i [..] września 2006 r., w których zostały zamieszczone aktualne zdjęcia Państwa M. na spornych działkach obsianych przez nich zbożem - z których to zdjęć wyraźnie wynika, że sporne działki były uprawiane przez wnioskującego, jest na nich zasiane zboże (nota bene nadające się do koszenia) i nie ma na nich żadnych rzekomych upraw [..] przez E. F.,

-innych zdjęć złożonych przez wnioskującego do akt sprawy - na dowód [..] jego upraw przez E. F. i braku wśród talerzowanego zboża jakiejkolwiek "plantacji porzeczek"

-notatki służbowej z dn. [..] 08.2006 r. sporządzonej przez urzędników Gminy R. w czasie wizji lokalnej na spornych działkach, w której stwierdza się, że "na działkach jesienią 2005 r. zasiano żyto i widać nasadzenia porzeczki. Żyto jest wyrośnięte, częściowo uszkodzone przez suszę, ale nadaje się do skoszenia. Ustalono podczas rozmowy, aby poczynić starania w celu nakłonienia Pana F. E. o umożliwienie Panu M. A. zebranie (skoszenie kombajnem) żyta z powierzchni ok. [..] ha fdz.nr [..]). Ponadto stwierdzono, że sadzonki porzeczki w wyniku niekorzystnych warunków atmosferycznych (susza) uległy wysuszeniu, a część żyta zostało wygniecione."

-art. 12 § 1, art. 35 kpa poprzez mało wnikliwe i pobieżne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie,

-art. 80, 107 § 3 kpa przez naruszenie zasad oceny dowodów oraz niedostateczne i niewyczerpujące wyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, na jakiej podstawie organ ustalił, że to E. F., a nie

Sygn. akt II GSK 1285/10

wnioskodawca A. M. był w dacie składania wniosków w 2006 r. faktycznym użytkownikiem (posiadaczem) spornych gruntów - fakt bowiem późniejszego stalerzowania spornych działek, jak równie zasadzenia porzeczek (które nie były uprawiane w dobrej kulturze rolnej i w 100% się nie przyjęły!!!) nie oznacza, iż E. F. użytkował te działki przez cały rok, tym bardziej, że w późniejszym okresie żadnych zabiegów agrotechnicznych on już nie wykonywał, o czym świadczy chociażby wysuszenie całej jego "uprawy porzeczek;

oraz dokonania przez organ błędu w ustaleniach faktycznych, polegającego na uznaniu E. F. (a nie A. M.) za faktycznego użytkownika (posiadacza) spornych gruntów w 2006 r.,

a więc na przesłance wynikającej z art. 174 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wnoszący skargę zawarł argumenty na poparcie powyższych zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z przepisem art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Nie stwierdzając wystąpienia w rozpoznawanej sprawie przesłanek określonych w przepisie § 2 art. 183 p.p.s.a., skutkujących nieważnością postępowania, kontrola kasacyjna zaskarżonego wyroku może być więc dokonana w zakresie zdeterminowanym podstawami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a.

W związku z takim sformułowaniem podstaw kasacyjnych rozpatrzenia w pierwszej kolejności wymagają zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy stanowiący podstawę wydanego wyroku został ustalony bez naruszenia przepisów postępowania.

Sygn. akt II GSK 1285/10

Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, wyjaśnić należy na wstępie, że z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wynika, iż o ich skuteczności nie decyduje każde naruszenie przez wojewódzki sąd administracyjny przepisów procesowych, ale jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej. Ocena skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania może być więc dokonywana przez pryzmat tych spośród przepisów p.p.s.a., które w kontekście istoty sądowoadministracyjnej kontroli działalności administracji publicznej, determinowanej przepisem art. 1 p.u.s.a. w związku z art. 3 p.p.s.a., uzasadniałyby twierdzenie, że charakter i stopień ich naruszenia wyrażałby się w istnieniu potencjalnego istotnego wpływu na wynik sprawy, i przez które to naruszenie należałoby rozumieć tylko i wyłącznie taką sytuację, w której istnieje prawdopodobieństwo oddziaływania (wpływu) tegoż naruszenia na treść zaskarżonego orzeczenia.

W ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt lit. c p.p.s.a. w powiązaniu z art. 7, art. 77, art. 8, art. 11, art. 12 § 1, art. 35, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten, ma charakter formalny i określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku. Są nimi: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy; zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie; a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wadliwość uzasadnienia wyroku może zaś stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a jedynie wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, a w szczególności jeżeli nie zawiera stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego, jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie

Sygn. akt II GSK 1285/10

kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r,, sygn. akt II OSK 1620/10). Okoliczność zaś, iż w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie analizowano merytorycznie wszystkich zarzutów podniesionych w skardze, może stanowić naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., ale tylko w sytuacji wykazania wpływu tego uchybienia na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 27 października 2010 r., sygn. akt I GSK 1172/09). Wyjaśnić również należy, że poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Podstawę prawną rozstrzygnięcia podważać bowiem można poprzez zarzut naruszenia prawa materialnego (w ramach podstawy wskazanej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), zaś ustalenia stanu faktycznego podważać można poprzez zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w powiązaniu z odpowiednimi przepisami postępowania administracyjnego (wyrok NSA z dnia 16 listopada 2010 r., sygn. akt I GSK 249/09).

W związku z powyższym, konfrontując treść art. 141 § 4 p.p.s.a oraz wskazany kierunek jego wykładni z treścią uzasadniania zaskarżonego wyroku Sądu I instancji, według Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie ma podstaw aby uznać, że uzasadnienie to nie spełnia określonych wskazanym przepisem, wymogów konstrukcyjnej i merytorycznej poprawności, a w konsekwencji, że nie realizuje funkcji perswazyjnej, czy też funkcji kontroli trafności wydanego rozstrzygnięcia.

Wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej, Sąd I instancji prawidłowo realizując obowiązek kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, w uzasadnieniu wyroku, odniósł się do istotnych w sprawie kwestii dotyczących zarówno sfery faktów, jak i sfery prawa. Relacjonując przebieg postępowania w sprawie przed organami administracji, przedstawił istotne okoliczności stanu sprawy przyjęte następnie za podstawę wyrokowania. W tej mierze Sąd uwzględnił zwłaszcza: 1) zadeklarowanie przez skarżącego gruntów rolnych na rok 2006, 2) istnienie sporu prawnego między skarżącym, a E. F. odnośnie wskazanych działek rolnych, który rozstrzygnięty został w postępowaniu sądowym na rzecz E. F.; 3) posiadanie spornych działek rolnych przez skarżącego w dacie występowania z wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2005; 4) objęcie spornych działek rolnych w posiadanie

Sygn. akt II GSK 1285/10

przez E. F., jako ich właściciela, co faktycznie nastąpiło w maju 2006 r. -"talerzowanie" upraw dokonanych przez skarżącego - a więc przed datą wydania decyzji płatnościowej. Sąd I instancji zajął również wyraźne stanowisko odnośnie oceny prawnej ustalonych faktów, co nastąpiło z uwzględnieniem przepisu art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności cukrowej, na gruncie którego ustawodawca operuje pojęciem "posiadania gruntów rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej", jako warunku przyznania płatności. Zagadnienie posiadania przez skarżącego wskazanych (spornych) działek rolnych miało bowiem podstawowe znaczenie w sprawie.

Argumenty strony skarżącej, że Sąd I instancji nie odniósł się do wszystkich spośród formułowanych zarzutów, nie może uzasadniać więc stanowiska o naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. Zwłaszcza, że pominięcie w uzasadnieniu wyroku rozważań dotyczących zarzutów niezasadnych nie stanowi naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, a jeżeli ponadto, wyczerpujące przedstawienie i wyjaśnienie podstawy prawnej zamyka zagadnienie stanu prawnego sprawy, to zbędne jest ustosunkowanie się do tych argumentów skargi, które pozostają bez związku z istotą normy prawnej (por. wyrok NSA z dnia 17 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 1824/10; wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1766/10).

Nie jest również zasadny, formułowany wobec faktycznych podstaw wydanego rozstrzygnięcia, zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt lit. c p.p.s.a., stawiany w powiązaniu z przywołanymi wyżej przepisami k.p.a.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest podstaw, aby uznać, że dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ostatecznej, WSA we Wrocławiu przeprowadził tę kontrolę z pominięciem przywołanych przepisów k.p.a. regulujących zasady przeprowadzania przez organy administracji publicznej ustaleń stanu faktycznego, przeprowadzania stanowiących ich podstawę dowodów oraz oceny tychże dowodów.

Orzekając na podstawie akt sprawy oraz w jej granicach (art. 133 § 1 w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd I instancji prawidłowo przeprowadził kontrolę legalności zaskarżonej decyzji ostatecznej. Przywołane wyżej, istotne w sprawie fakty, znajdujące swoje potwierdzenie i odzwierciedlenie w materiale dowodowym znajdującym się w

Sygn. akt II GSK 1285/10

aktach sprawy, który przyjęty został przez Sąd I instancji za podstawę wyrokowania, nie dają podstaw, aby twierdzić, że rekonstrukcja przedstawionego w uzasadnieniu wyroku stanu faktycznego, nie została poprzedzona kontrolą realizacji i przestrzegania przez organ administracji, wiążących go, w zakresie dotyczącym dokonywania ustaleń faktycznych, reguł proceduralnych, czy też, że nastąpiła bez uwzględnienia akt sprawy.

Ponadto, sposób skonstruowania zarzutów naruszenia przepisów postępowania, jak również ich uzasadnienie świadczą o tym, że strona skarżąca nie tyle podważa faktyczne podstawy wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, co ich ocenę prawną przeprowadzoną przez organ administracji i zaakceptowaną przez Sąd I instancji. Akcentując bowiem w swojej argumentacji (niesporny) fakt posiadania i uprawiania w dacie złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 spornych działek rolnych, jak również nie podważając faktu istnienia sporu prawnego odnośnie tychże działek z E. F., ani też faktu fizycznego przejęcia ich przez właściciela w maju 2006 r., co nastąpiło w związku z "talerzowaniem" upraw i poprzedzało wydanie decyzji płatnościowej skarżący zakwestionował, ocenę prawną, iż to jemu, jako uprawnionemu, powinny zostać przyznane płatności do tychże działek wywodzi z okoliczności posiadania ich w dniu, w którym zadeklarowane zostały do płatności.

Skarżący nie kwestionuje więc ustaleń stanu faktycznego sprawy, lecz prawną ich ocenę, której przeciwstawia ocenę własną, prezentując w tej mierze odmienną wykładnię mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego.

Stanowiący jej konsekwencję, zarzut naruszenia art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru w zw. z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez jego błędną wykładnię uznać należy jednak za niezasadny.

Na wstępie wyjaśnić należy, że uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie

Sygn. akt II GSK 1285/10

odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto w uzasadnieniu, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź, jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu - dlaczego powinien być zastosowany (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1554/09).

W związku z tym zaś, że zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być skutecznie uzasadniony próbą zwalczania ustaleń faktycznych, a cena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z 22 października 2004 r., sygn. akt FSK 192/04) podkreślić należy również, że w rozpoznawanej sprawie, zarzut naruszenia przepisów postępowania formułowany wobec faktycznych podstaw rozstrzygnięcia przyjętych przez Sąd I instancji za podstawę wyrokowania, nie odniósł skutku pożądanego przez stronę skarżącą.

Z przepisu art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru wynika, że osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, a warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego (zgodnie z 3 art. 2 przywołanej ustawy, płatności obejmują jednolitą płatność obszarową oraz płatność uzupełniającą do powierzchni upraw).

Warunkiem skutecznego ubiegania się o płatności bezpośrednie do gruntów rolnych jest łączne spełnienie wskazanych przesłanek, tj. posiadanie przez producenta

Sygn. akt II GSK 1285/10

rolnego działek rolnych o określonej powierzchni, kwalifikujących się do objęcia płatnościami, przy zachowaniu wymogów środowiska.

Dokonując wykładni przepisu art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, Sąd I instancji trafnie argumentował, że pojęcie "posiadania" gruntów rolnych, w rozumieniu ustawy o płatnościach bezpośrednich, należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych.

Pojęcie "posiadania", którym ustawodawca operuje na gruncie przywołanej ustawy ma bowiem charakter autonomiczny.

W związku z tym, że ustawowa przesłanka posiadania gospodarstwa nie jest powiązana z tytułem prawnym wnioskodawcy do nieruchomości, ale ma związek z faktycznym władztwem nad gruntem rolnym, co polega na jego rolniczym użytkowaniu, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że decyzje administracyjne dotyczące przyznania bądź odmowy przyznania płatności bezpośrednich mogą być podejmowane po uprzednim ustaleniu, czy producent rolny jest czy nie jest posiadaczem gruntów rolnych zgłoszonych we wniosku, jak również, że w procesie wykładni art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych nie ma zastosowania kodeksowa fikcja prawna, dotycząca ciągłości posiadania, przy ocenie stanu posiadania gruntów rolnych w chwili składania wniosku, gdzie poza posiadaniem ustawodawca wymaga utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, co wyraźnie wskazuje na faktyczne, rzeczywiste posiadanie (władanie) gruntami rolnymi w dacie składania wniosku (wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2007 r., sygn. akt II GSK 53/07; wyrok NSA z 15 marca 2007 r. sygn. akt II GSK 342/06; wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 227/07; wyrok NSA z 6 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 406/07; wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 stycznia 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 1562/08; wyrok NSA z dnia 16 września 2010 r., sygn. akt II GSK 770/09).

W konsekwencji powyższego, nie może być więc uznany za posiadacza gospodarstwa rolnego, w rozumieniu art. 2 ust. 1 przywołanej ustawy, ten kto utracił faktyczne władztwo nad gospodarstwem rolnym i związek z jego rolniczym użytkowaniem - chociażby został bezprawnie tego pozbawiony, a nowy posiadacz

Sygn. akt II GSK 1285/10

gruntów został uznany za posiadacza w złej wierze (por. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 1012/08).

Ze wskazanego punktu widzenia za pozbawioną znaczenia uznać należy argumentację skarżącego odnosząca się do kwestii: naruszenia stanu jego posiadania spornych działek rolnych przez E. F.; wprowadzenia właściciela w posiadanie spornych działek w trybie powództwa eksmisyjnego; "talerzowania" upraw i nie zebrania plonów przez właściciela tychże działek; wyroku Sądu Rejonowego w G. sprawie sygn. akt II K [..]; decyzji Wójta Gminy R. wydawanych w przedmiocie podatku rolnego; postanowień Sądu Rejonowego w L. dotyczących przybicia oraz ustanowienia zarządcy nabytej nieruchomości.

W analizowanym zakresie bowiem, jak wyżej już wskazano, istota rzeczy dotyczy faktu - nie podważanego w skardze kasacyjnej - utraty przez skarżącego wymienionych wyżej działek rolnych przed datą wydania decyzji płatnościowej.

Zważywszy bowiem na to, że uzyskanie płatności następuje poprzez wydanie decyzji administracyjnej adresowanej do konkretnego producenta rolnego, brak jest podstaw aby uznać, że w podejmowanym rozstrzygnięciu organ administracji publicznej mógłby pomijać, istotny z punkt widzenia wymogów ubiegania się płatności, fakt utraty posiadania gruntów rolnych deklarowanych przez wnioskodawcę do płatności (por. również wyrok NSA z dnia z dnia 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt II GSK 882/08).

Rozpatrując wniosek pomocowy organ administracji jest więc zobowiązany do ustalenia, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność i czy są one utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Stanowi to konsekwencję tego, że jak wynika z regulacji unijnych i krajowych istota płatności obszarowych wyraża się w udzielaniu pomocy tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych. W związku z tym zaś również, że w ustawie o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych nie został określony czas posiadania i użytkowania gruntów rolnych, niezbędny dla uzyskania płatności, a płatności są przyznawane w relacji do danego roku kalendarzowego i wypłacane w terminie od dnia 1 grudnia roku, w którym złożono wniosek, do dnia 30 czerwca następnego roku (art. 28 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003), a więc "z dołu", przyjąć należy, że stan posiadania połączonego z utrzymywaniem

Sygn. akt II GSK 1285/10

gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej powinien trwać przez cały rok objęty wnioskiem o przyznanie płatności (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 210/10).

W związku z powyższym, zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnie, uznać należało za nieusprawiedliwiony.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.