Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 3247/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2014 r. sprawy ze skargi W.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia w formie usług opiekuńczych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...].

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Prezydenta W. decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] :

- uchylił w całości własną decyzję nr [...] października 2011 r nr [...]

- przyznał świadczenie w formie specjalistycznej usługi opiekuńczej w zakresie pielęgnacji od dnia 1 grudnia 2011 r. do dnia 31 marca 2012 r. przez 3 dni robocze po 2 godziny dziennie , 2 dni robocze w tygodniu po 3 godziny dzienne oraz dwa dni wolne od pracy po 2 godziny dziennie ,

- ustalił cenę za 1 godzinę usługi – [...] zł . Odpłatność za ww. usługi zgodnie z obowiązującymi zasadami wynosi 100% kosztów każdej zrealizowanej godziny tj. [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że w toku niniejszego postępowania ustalił, że decyzją z dnia [...] października 2011 r. przyznał W. S. świadczenie w formie specjalistycznej usługi opiekuńczej w zakresie pielęgnacji od dnia 1 grudnia 2011 r. do dnia 31 marca 2012 r. przez 3 dni robocze po 2 godziny dziennie , 2 dni robocze w tygodniu po 3 godziny dzienne oraz dwa dni wolne od pracy po 2 godziny dziennie. Ponadto ww. decyzją ustalona została odpłatność zgodnie z obowiązującymi zasadami odpłatności za przyznane świadczenie na podstawie wykazanego dochodu w wysokości 30 % . Następnie na wniosek pracownika socjalnego odstąpiono od żądania zwrotu części należnej odpłatności i ustalono ją w wysokości 20 %. Dodał, że wysokość odpłatności za usługi wyliczono na podstawie Uchwały Nr [...] Rady W. z dnia [...] września 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze oraz zasad zwrotu wydatków za świadczenia z pomocy społecznej realizowane przez m. W. w zakresie zadań własnych gminy (Dz. Urz. Woj. [...] z 2004r. Nr [...] poz. [...] ze zm.). Zgodnie z tam określonymi zasadami odpłatność przy dochodzie w wysokości [...] zł powinna wynosić 30 % tj. [...] zł za godzinę usługi, przy czym wziął pod uwagę, że odpłatność 30% za specjalistyczne usługi opiekuńcze w zakresie pielęgnacji naliczana jest od 251 do 300 % kryterium osoby samotnie gospodarującej, które wynosi 477 zł.

Podczas wywiadu środowiskowego w dniu 28 września 2011 r. skarżąca poinformowała pracownika socjalnego, że utrzymuje się wyłącznie ze świadczenia emerytalnego z ZUS w wysokości [...] zł. zaś jako stałe miesięczne wydatki podała kwotę [...] zł ( zakup leków, opłaty za czynsz , za energię elektryczną oraz gaz). Ze względu na sytuację życiową i zdrowotną przyznano W. S. usługi opiekuńcze z tut. Ośrodka. W wyniku analizy jest sytuacji majątkowej odstąpiono od żądania zwrotu części należnej odpłatności i ustalono ją w wysokości 20 %.

Jednak po wydaniu decyzji z dnia [...] października 2011 r. ustalającej prawo do przedmiotowego świadczenia, wyszły na jaw nowe okoliczności w sprawie istniejące w dacie wydania decyzji. W trakcie przeprowadzania kontroli usług w dniu 29 sierpnia 2012 r. W. S. poinformowała pracownika socjalnego o przeniesieniu na rzecz Spółki [...] S.A. spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...]. W zamian za przeniesienie opisanego prawa, spółka zobowiązała się do wypłacania jej renty w wysokości [...] zł miesięcznie. Ponadto tytułem renty ww. spółka. wypłaciła jednorazowo kwotę [...] zł. Te nowe okoliczności powodują konieczność wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa. W toku wznowionego postępowania organ przyjął jako dowód oświadczenie W. S. z dnia 29 sierpnia 2012 r. , akt notarialny Repertorium A (nr aktu [...] ) , wyciąg z rachunku bankowego ] z dnia 10 października 2012 r., a ponadto organ wziął pod uwagę wyjaśnienia zawarte w piśmie z dnia 22 października 2012 r. przesłane na adres Ośrodka.

Na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji ustalono, że Spółka [...] S.A. od września 2011 r. wypłacała skarżącej rentę w wysokości [...] zł. miesięcznie. Ponadto w sierpniu 2011 r. wypłaciła tytułem renty jednorazowo kwotę [...] zł. Prezydent powołując się na art. 8 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr175 poz.1362 ze zm.) uznał, że rentę otrzymywaną za przeniesienie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu oraz jednorazową kwotę z tytułu renty wypłaconą w sierpniu 2011 r. należy traktować jako dochód skarżącej. Ponadto w decyzji określił jak kształtował się dochód skarżącej od sierpnia 2011 r. i jakie otrzymaywała świadczenia poza emeryturą z ZUS. Mając na względzie, że dochód strony w okresie od 1 sierpnia 2011 r. do 31 marca 2012 r. wynosi ponad 401 % kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej to skutkuje 100% odpłatnością. Zatem w inny sposób należało jednak rozstrzygnąć o zasadach odpłatności za przyznane świadczenie, w świetle posiadanego przez stronę realnie dochodu, w okolicznościach ustalonych w toku niniejszego postępowania.

Zgodnie z zasadami odpłatności za usługi opiekuńcze określonymi w załączniku Nr [...] do Uchwały Nr Uchwały Nr [...] Rady W. z dnia [...] września 2004 r. dochód, który stanowi ponad 401% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, skutkuje 100% odpłatnością. Zgodnie z § 5 załącznika Nr [...] w/w Uchwały - na wniosek świadczeniobiorcy, członka jego rodziny lub pracownika socjalnego dyrektor ośrodka pomocy społecznej lub inny upoważniony pracownik ośrodka może zwolnić osobę korzystającą z usług częściowo lub całkowicie z ponoszenia opłat. W art. 50 ust. 6 Rada gminy określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, oraz szczegółowe warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również tryb ich pobierania. Organ wskazał , że obecnie w tut. Ośrodku z pomocy w formie usług opiekuńczych o charakterze gospodarczym oraz specjalistycznych usług opiekuńczych w zakresie pielęgnacji korzysta 427 osób. Z tego 83% ponosi odpłatność za w/w usługi zgodnie z obowiązującymi zasadami odpłatności. Jedynie 17% ze względu na trudną sytuację życiową oraz duże obciążenia np. na leki, jest częściowo lub w całości zwolnionych z ponoszenia odpłatności. Oznacza to, że decyzje o zastosowaniu ulgi w ponoszeniu odpłatności stanowią wyjątek, dla którego zastosowanie ma wyłącznie trudna sytuacja finansowa osoby korzystającej z usług i zobowiązanej do ponoszenia odpłatności z tego tytułu. Na zakończenie organ podliczył, że w miesiącu sierpniu 2011r. dochód W. S. wyniósł [...] , od września 2011 r. do lutego 2012 r. po [...] zł , zaś w marcu 2012 r. [...] zł W związku z czym uznał, iż nie zachodzą przesłanki do częściowego lub całkowitego zwolnienia jej z odpłatności za pomoc usługową. Ponadto stwierdził, że wykazane stałe miesięczne wydatki, w tym wydatki na leki, nie są aż tak wysokie, aby uznać, że żądanie odpłatności w ustalonej wysokości byłoby nadmiernym obciążeniem.

Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wniosła W. S.

Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2012 r. w całości popierając stanowisko i argumentację organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, że odwołanie skarżącej nie może doprowadzić do zmiany bądź też uchylenia zaskarżonej decyzji, bowiem w rozpoznawanej sprawie wystąpiła okoliczność obligująca organ I instancji do wznowienia postępowania i wydania rozstrzygnięcia zgodnie z treścią zaskarżonej decyzji.

Skoro w okresie od 1 grudnia 2011r. do 31 marca 2012 r. dochód skarżącej w wysokości [...] zł ( w marcu [...] zł miesięcznie wyniósł 401 % kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej (tj. 542 zł) – to stwierdzenie tej okoliczności stanowi podstawę i obowiązek dla organu ustalenia odpłatności za udzielone w tym okresie usługi w wysokości 100%.

Dodało, że jednocześnie brak jest argumentów, które przemawiałyby na rzez zastosowania ulgi w ponoszeniu odpłatności w formie odstąpienia od żądania zwrotu odpłatności za przyznane świadczenia w tej sprawie. Wobec osiąganego dochodu miesięcznego w wysokości ponad [...] zł, wydatki skarżącej w wysokości ok. [...] zł (koszt leków, czynsz, opłata za energię elektryczną i gaz) nie pozbawiają jej środków pozwalających na niezbędne utrzymanie i tym samym nie uzasadniają odstąpienia od żądania zwrotu odpłatności.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła W. S. wnosząc o uchylenie decyzji organu I i II instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

- przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie art.7, 8 i 77 § 1 kpa, polegające w szczególności na wydaniu decyzji z pominięciem wszechstronnego rozpoznania całości materiału dowodowego,

- przepisów prawa materialnego tj. art. 50 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego niezastosowanie.

W skardze powtórzyła argumenty przytoczone w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Ponownie podniosła, że nie jest wzbogacona pomimo, że otrzymuje dodatkową rentę, gdyż jest ona świadczeniem w zamian za uszczuplenie jej majątku – zbycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego. Stwierdziła również, iż nie jest w stanie ponieść kosztów przyznanej jej pomocy według stawki godzinowej w wysokości [...] zł. Miesięczny koszt tej usługi wynosi około [...] zł – co przy jej skromnych dochodach jest znacznym wysiłkiem finansowym.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi, bowiem przedstawione przez skarżącą zarzuty nie stanowią przesłanek do uwzględnienia skargi oraz podtrzymało swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r. poz.270 ze zm.).

Rozpatrując sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] października 2013 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2012 r., którą organ uchylił w całości własną decyzję z dnia [...] października 2011 r. i orzekła na nowo o przyznaniu świadczenia w formie specjalistycznej usługi opiekuńczej w zakresie pielęgnacji pora zo ustaleniu za nie odpłatności.

Decyzja z dnia [...] grudnia 2012 r. została wydana w wyniku wznowienia postępowania zakończonego wcześniejszą decyzją z dnia [...] października 2011 r. W sprawie tej wystąpiła bowiem nowa okoliczność faktyczna, która istniała w dniu wydawania decyzji z dnia [...] października 2011 r. - jednak nie była znana organowi I instancji i nie została uwzględniona przy obliczaniu dochodu skarżącej na potrzeby ustalenia odpłatności za przyznane usługi.

W dniu 9 sierpnia 2011r. skarżąca przeniosła na [...] S.A. spółdzielcze własnościowe prawo do zajmowanego lokalu mieszkalnego, a w zamian za to uzyskała prawo do dożywotniej renty w wysokości [...] zł miesięcznie oraz do jednorazowej renty w wysokości [...] zł, którą to kwotę wypłacono jej w sierpniu 2011 r. Tak więc dochód skarżącej w okresie od grudnia 2011 r do lutego 2012 r. . stanowiła kwota [...] zł , na którą składały się następujące pozycje: emerytura w wysokości [...] zł, 1/12 jednorazowej kwoty z tytułu renty tj. [...] zł oraz renta w wysokości [...] zł, zaś w marcu [...] zł, na którą to kwotę składało się oprócz ww. kwot otrzymywanych z tytułu renty hipotecznej emerytura w wysokości [...] zł . Ponieważ dochód w ww. okresie wynosił ponad 401 % kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, to - zgodnie z zasadami ustanowionymi w uchwale Rady W. z dnia [...] września 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze oraz zasad zwrotu wydatków za świadczenia z pomocy społecznej realizowane przez W. w zakresie zadań własnych gminy (Dz. Urz. Woj. [...] z 2004 r. Nr [...], poz. [...] ze zm.) – odpłatność została ustalona w wysokości 100% ceny usługi. Jednocześnie w ocenie organów nie występują okoliczności, które przemawiałyby za zastosowaniem ulgi w opłatach.

W niniejszej sprawie bezspornym jest fakt uzyskania przez skarżącą prawa do dodatkowej dożywotniej renty w wysokości [...] zł miesięcznie oraz fakt wypłaty jej jednorazowo kwoty [...] zł – co zmieniło wysokość jej dochodu w okresie od grudnia 2011 r. do marca 2012 r. . Skarżąca nie kwestionuje tego, jednak nie zgadza się z poglądem organów, iż zmianie uległ jej dochód podnosząc, że nie jest wzbogacona, gdyż zbyła spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr175 poz.1362 ze zm.) "za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania". W przypadku uzyskania przez osobę samotnie gospodarującą w okresie pobierania świadczeń z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwotę kryterium osoby samotnie gospodarującej - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony z uwagi na treść art. 8 ust 11 ww. ustawy.

Zatem stanowisko skarżącej , że nie jest wzbogacona nie znalazło aprobaty Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, gdyż jest sprzeczne z oczywistymi faktami i nie znajduje logicznego uzasadnienia.

Organy obu instancji prawidłowo i w sposób zgodny z prawem wyliczyły dochód skarżącej i właściwie ustaliły cenę za 1 godzinę usługi oraz zasadę odpłatności w wysokości 100%. Słusznie też uznały, że przy tak wysokim dochodzie nie występują żadne okoliczności, które przemawiałyby za zastosowaniem ulgi w opłatach. W ocenie Sądu skarżąca wysuwając roszczenia w stosunku do instytucji pomocowej powinna mieć na uwadze, że w myśl art. 2 ust. 1 powołanej ustawy o pomocy społecznej , zgodnie z którym, celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Według zaś art. 3 tej ustawy, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że skarżąca uiszczając należność za przyznane je usługi jest w stanie samodzielnie zaspokajać swoje potrzeby, zatem dalsze formy wpierania w ramach pomocy społecznej nie są konieczne. Tym samym organy dokonały prawidłowej oceny prawnej ustalonego stanu faktycznego (sytuacji materialnej i życiowej skarżącej) poprzez uznanie, że sytuacja ta nie jest szczególnym przypadkiem, a zwłaszcza, że odpłatność za przyznane specjalistyczne usługi opiekuńcze nie niweczy skutków udzielonej pomocy ani też nie stanowi dla skarżącej nadmiernego obciążenia. Podkreślić bowiem należy, że ustawową zasadą jest odpłatność za niepieniężne świadczenia przyznawane z pomocy społecznej, w tym za specjalistyczne usługi opiekuńcze, a odstępstwo od tej zasady jest wyjątkiem (art. 96 ustawy).

Podsumowując Sąd uznał, że decyzje Prezydenta W. i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. są zgodne z prawem. Stwierdzić też należy, że wnikliwie, wszechstronnie i rzetelnie rozpatrzyły one stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy. Uzasadniły przekonująco swoje decyzje – zyskując całkowitą aprobatę Sądu.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji .