Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 836/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 114 ust. 1 pkt. 1 ust. 6
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędzia del. WSA Teresa Kurcyusz- Furmanik (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2015r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 14 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Ol 1159/13 w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w E. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 14 stycznia 2014r. sygn. akt II SA/Ol 836/13 wydanym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) oddalono skargę Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w E. z dnia [...] września 2013r. Nr rep. [...] w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji.

Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją Starosty . z dnia [...] lipca 2013r. wydaną na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012r. poz. 1137 ze zm.) skierowano Z. K., z powodu przekroczenia 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, na egzamin teoretyczny i praktyczny w zakresie prawa jazdy kategorii A, B, B+ E w terminie do [...] września 2013 r. Podstawą skierowania był wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] czerwca 2013 r., w związku z przekroczeniem 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Decyzja ta została zaskarżona do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w E. Odwołujący zarzucił Staroście I. błędne wskazanie podstawy prawnej przez podanie nieobowiązującego w chwili orzekania przepisu art. 114 Prawa o ruchu drogowym, błędne wskazanie daty wydania decyzji, tj. [...] maja 2013r., co wywołuje wątpliwości w zakresie oceny stanu prawnego, gdyż wniosek o wydanie decyzji wpłynął [...] czerwca 2013 r. Nadto zarzucono naruszenie art. 99 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 6 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami, poprzez nieuzasadnione zastosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy odwołujący w dniu [...] marca 2013 r. odbył szkolenie w WORD, dzięki czemu zmniejszono mu o 6 ilość punktów karnych i w dniu wydania decyzji miał jedynie 22 punkty karne.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] września 2013r. uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji w całości i orzekło co do istoty sprawy, kierując odwołującego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w związku z przekroczeniem 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego – na egzamin teoretyczny i praktyczny w zakresie prawa jazdy kategorii A, B, B+E.

Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji co do tego, że w okresie od [...] lutego 2012r. do [...] marca 2012r. odwołujący uzyskał 27 punktów karnych. Wskazało, że stosownie do § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002r. (obowiązującego do 9 czerwca 2012r.) odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego jeżeli kierowca przed rozpoczęciem szkolenia dopuścił się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24. Na poparcie swego stanowiska organ przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych potwierdzające, że powołany przepis nakazuje wydanie stosownej decyzji w związku z przekroczeniem 24 punktów, a poddanie się dobrowolnemu szkoleniu nie może cofnąć tego skutku. Powodem uchylenia zaskarżonej decyzji było jedynie określenie daty, do której skarżący powinien się poddać sprawdzeniu kwalifikacji.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, Z. K. zasadniczo powielił argumentację przedstawioną w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Przedstawił stan faktyczny jaki, jego zdaniem, miał miejsce w sprawie. Wskazał, że [...] marca 2012r. nie przyjął mandatu z 15 punktami karnymi i dopiero Sąd Rejonowy wyrokiem z lipca 2012r. orzekł prawomocnie o punktach karnych. Przyjmując, że 15 punktów przyznano mu w lipcu 2012r., a [...] marca 2012r. odjęto mu punkty z uwagi na odbyte szkolenie, w żadnym momencie nie przekroczył 24 punktów. Powołał się przy tym na stanowisko orzecznictwa sądowoadministracyjnego kwestionując zastosowanie przez Kolegium wykładni systemowej i funkcjonalnej jak też odwoływanie się do rozporządzenia, które obowiązywało do [...] czerwca 2012r. Jak zauważył, interpretacja taka ma charakter rozszerzający w odniesieniu do przepisów związanych z odebraniem stronie uprawnień, a jej stosowanie nie jest dopuszczalne w sytuacji, gdy wykładnia językowa prowadzi do ustalenia jednoznacznej normy. W ocenie skarżącego jest to złamanie reguły interpretacyjnej wyrażanej w orzecznictwie sądowadministracyjnym. Zdaniem skarżącego, bazując na wykładni językowej, wydanie przedmiotowej decyzji możliwe jest tylko w chwili przekroczenia 24 punktów. Podniósł, że organy naruszyły jego prawa nabyte, gdyż przystępując do kursu w dniu [...] marca 2012r., skarżący działał w przekonaniu, że nie utraci prawa jazdy, a nikt nie poinformował go, jakie grożą mu konsekwencje. Poniósł zatem koszty kursu, tracąc jednocześnie przychód w związku z niemożliwością wykonywania działalności gospodarczej w tym dniu. Nadto prawo jazdy jest niezbędne dla niego, gdyż w innym przypadku straci pracę.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Stwierdziło, że rozporządzenie obowiązujące do [...] czerwca 2012r. przywołane było w celu wskazania, iż odbycie szkolenia nie spowodowało zmniejszenia liczby punktów. Zauważono, że przypisywanie punktów karnych za konkretne naruszenia, dokonywanie wpisów do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego i ich usuwanie należy do wyłącznej kompetencji Policji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał skargę za na uwzględnienie. Wyjaśnił na wstępie, że z dniem 19 stycznia 2013r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30 poz. 151 ze zm.). Jednakże z mocy art. 136 ust. 1 powołanej ustawy w stosunku do osób, które dopuściły się naruszeń przepisów ruchu drogowego przed dniem [...] stycznia 2016r. i naruszenia te skutkowały przekroczeniem liczby 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego, a w przypadku kierowców, którzy dopuścili się tych naruszeń w okresie jednego roku od wydania po raz pierwszy prawa jazdy - liczby 20 punktów, stosuje się tryb postępowania oraz skutki według stanu prawnego na dzień popełnienia naruszenia powodującego przekroczenie dopuszczalnej liczby punktów. Podstawą skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji był więc art. 114 ust.1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005r., nr 108, poz. 908 ze zm.), zgodnie z którym kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym. Taką też podstawę prawną przyjęto w zaskarżonej decyzji.

Jako bezsporną uznał Sąd okoliczność przekroczenia przez skarżącego w okresie od 16 lutego 2012r. do 11 marca 2012r. liczby 24 punktów przypisanych mu za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Okoliczność ta, zdaniem Sądu, wynika z wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji o sprawdzenie kwalifikacji kierującego pojazdem. Wskazując na art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012r., poz. 1137) Sąd zauważył, że to policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, przypisując określonemu naruszeniu odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10. Nie podzielając stanowiska skarżącego, co do konieczności zmniejszenia mu ilości punktów z uwagi na odbyte szkolenie w trybie art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym wyjaśniono, że punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie jednego roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty.

Odnosząc się do przywołanych w skardze wyroków sądów administracyjnych wskazano, że nie znalazły one aprobaty w późniejszych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd podzielił natomiast stanowisko zaprezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którego wynika, że kierowca odbywający szkolenie w trybie art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym już po przekroczeniu 24 punktów, nie może skorzystać z dobrodziejstwa tego przepisu i liczba przypisanych mu punktów nie może być pomniejszona z uwagi na odbyte szkolenie. Użyte w treści powołanego przepisu art. 114 ust. 1 sformułowanie "podlega" oznacza, iż decyzje podejmowane na podstawie tego przepisu nie są pozostawione uznaniu organu orzekającego, lecz mają charakter rozstrzygnięcia związanego. Sąd zauważył przy tym, że w powołanych wyrokach Naczelny Sąd Administracyjny analizował przepisy ustawy – Prawo o ruchu drogowym, a nie rozporządzenia wykonawczego dotyczącego postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (wyroki NSA z dnia 16 grudnia 2010r. sygn. akt I OSK 275/10, z dnia 31 marca 2011r.,sygn. akt I OSK 1013/10, z dnia 15 marca 2012r., sygn. akt I OSK 413/11, z dnia 22 marca 2011r., sygn. akt 723/10, z dnia 22 marca 2011r. sygn. akt I OSK 723/10).

Reasumując Sąd stwierdził, że zmniejszenie liczby punktów w wyniku odbytego szkolenia może nastąpić tylko wówczas, gdy przypisana kierowcy liczba punktów nie przekroczyła 24. W przypadku przekroczenia tej liczby kierowca jest bowiem poddawany obowiązkowemu sprawdzeniu kwalifikacji, skierowaniu na badania psychologiczne i innym konsekwencjom wynikającymi z przepisów.

Ponawiając swoje stanowisko, co do zastosowania w kontrolowanej sprawie (z mocy art. 136 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami) przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego Sąd wskazał, że regulują one kwestie wpisów ostatecznych i tymczasowych, dokonywanych przed prawomocnym rozstrzygnięciem w przedmiocie naruszenia przepisów ruchu drogowego przez uprawniony organ. W przypadku, gdy kierowca nie przyjmie mandatu, dokonuje się wpisu tymczasowego, który staje się wpisem ostatecznym po stwierdzeniu naruszenia prawomocnym wyrokiem sądu (§ 4 ust. 2 i 4 rozporządzenia z 2002r.) Organ prowadzący ewidencję usuwa z niej punkty przypisane na podstawie wpisu ostatecznego jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynął rok, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszenia, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyłaby 24 punkty (§ 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 2002r.). Sąd podkreślił, że na mocy art. 130 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym organem prowadzącym ewidencję kierowców naruszających przepisy o ruchu drogowym jest policja. Tylko jej organ jest uprawniony zarówno do dokonywania wpisu przypisanych kierowcy punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, jak i do ich usuwania. Przy czym czynności ewidencyjne mają charakter czynności materialno-technicznych, które mogą być przedmiotem odrębnej skargi do sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartym w wyroku z dnia 13 lipca 2006r. (sygn. akt I OSK 1087/05, LEX nr 275433) strona zainteresowana wykreśleniem punktów z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego może zwrócić się do organu o podjęcie określonego aktu i czynności, a w razie milczenia organu skorzystać ze skargi w oparciu o art. 3 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Natomiast organ prowadzący postępowanie w niniejszej sprawie podejmuje rozstrzygnięcie w oparciu o dane z ewidencji kierowców naruszających przepisy o ruchu drogowym i nie jest uprawniony do korygowania wpisów dokonanych przez organ uprawniony. Skoro zatem skarżący kwestionował wpisy w ewidencji kierowców prowadzonej przez policję, mógł wystąpić do tego organu o usunięcie wcześniej wpisanych punktów, a w razie odmowy bądź też milczenia organu skorzystać z przysługującej mu skargi do sądu. Jeżeli jednak z tej drogi nie skorzystał, to w postępowaniu dotyczącym skierowania go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji nie może skutecznie kwestionować ilości punktów wpisanych do ewidencji. Sąd zwrócił dodatkowo uwagę, że identyczne regulacje zawiera także obecnie obowiązujące rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012r. poz. 488).

W skardze kasacyjne, sporządzonej przez radcę prawnego, zaskarżono opisany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie w całości wnosząc w tym też zakresie o jego uchylenie i wydanie wyroku reformatoryjnego uchylającego decyzje I i II instancji na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) – dalej P.p.s.a. Skarga kasacyjna oparta została na naruszeniu prawa materialnego. Skarżący kasacyjnie jako naruszony wskazał art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami przez błędną jego wykładnię, a w konsekwencji tego bezpodstawne zastosowanie w sprawie. Błędna wykładnia wskazanego przepisu polegać miała na uznaniu, że na jego podstawie dopuszczalne jest - przy równoczesnym stosowaniu § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego z dnia 20 grudnia 2002r., (Dz. U. Nr 236 poz. 1998 ze zm.) - skierowanie kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji (na egzamin teoretyczny i praktyczny) w związku z przekroczeniem 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego w sytuacji, gdy kierowca ten nie przekroczył maksymalnej ilości 24 punktów.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano natomiast, że naruszenie normy wynikającej z art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami i art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawo o ruchu drogowym polega na nieuzasadnionym ich zastosowaniu. Stan faktyczny przyjęty w decyzji organu I instancji nie odpowiadał bowiem hipotezom przywołanych przepisów, a więc nie było podstaw do prowadzenia postępowania. Zdaniem autora skargi organy (a także Sąd I instancji) nie uwzględniły faktu, że w dniu [...] marca 2012r. skarżący kasacyjnie odbył szkolenie w WORD w O. zgodnie z art. 130 ust. 3 ustawy prawo o ruchu drogowym, dzięki czemu zmniejszono mu o 6 liczbę punktów karnych. Nie uwzględniono także, że w dniu [...] marca 2012r. nie przyjął on mandatu z 15 punktami karnymi posiadając w tym momencie 12 punktów karnych. Dopiero na mocy wyroku Sądu Rejonowego w O. wydanego w lipcu 2012r. orzeczono prawomocnie o tych punktach karnych. Zatem jeżeli w marcu zmniejszono mu o 6 liczbę punktów, a dopiero w lipcu przypisano mu kolejnych 15 punktów karnych, to w dacie wydania decyzji nie przekroczył 24 punktów karnych.

W dalszej części skargi kasacyjnej zakwestionowano stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, co do naliczania punktów karnych wynikających z wpisu tymczasowego przed uzyskaniem waloru wpisu ostatecznego. Uznano za błędne zastosowanie w jego sprawie przepisu § 4 ust. 2 i 4 rozporządzenia w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego z dnia 20 grudnia 2002r., który nie obowiązywał w chwili wydawania decyzji. Skarżący kasacyjnie ocenił takie działanie jako naruszenie zasady ochrony praw nabytych. Przystępując do kursu działał w przekonaniu, że nie utraci prawa jazdy i w celu zachowania prawa jazdy poniósł koszty oraz utracił przychody z działalności gospodarczej. Nikt nie przekazał mu informacji o innych możliwych konsekwencjach. Nie zgodził się również, by na podstawie § 8 ust. 6 w/w rozporządzenia, jako aktu podstawowego, można było odbierać ustanowione na podstawie przepisów ustawy prawo do zmniejszania punktów karnych przez kierowcę wskutek odbycia szkolenia przewidzianego w art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zdaniem skarżącego kasacyjnie jedynie w sytuacji przekroczenia 24 punktów karnych możliwe jest wydanie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Jeżeli suma tych punktów zostanie zmniejszona, organ traci kompetencję do prowadzenia postępowania w sprawie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Interpretacja zastosowana przez organy jest złamaniem reguły interpretacyjnej zakazującej w razie wątpliwości przy stosowaniu przepisów, na podstawie których nakładane są na jednostkę obowiązki albo odbierane usprawnienia, stosowanie wykładni rozszerzającej, w tym wykładni na niekorzyść jednostki. Takie działanie uznał skarżący kasacyjnie za naruszenie art. 7 i 8 K.p.a. a więc nieuwzględnienie interesu jednostki i zasady zaufania do organów władzy publicznej

Skarżący kasacyjnie nie zgodził się również z wyrażonym przez Sąd stanowiskiem o możliwości zakwestionowania czynności materialno-technicznych, jakimi są czynności ewidencyjne. Nie został bowiem poinformowany o posiadaniu takiego uprawnienia. Uznał za niedopuszczalne, by organy były związane wskazaniami policji, a jedynie kierowca mógłby wpis do ewidencji zakwestionować i to dopiero stanowiłoby podstawę do podważenia legalności decyzji o skierowaniu na szkolenie. Stwierdził, że również nie wiedział o wpisie tymczasowym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego Sądu. Sąd ten upoważniony jest do działania z urzędu jedynie w przypadkach opisanych w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tych też przyczyn, z woli ustawodawcy, istnieje przymus adwokacko-radcowski obejmujący sporządzenie skargi kasacyjnej przez profesjonalistę z dziedziny prawa. Skarga ta poprzez wskazanie podstaw zaskarżenia i wymienienie w ich ramach zarzutów, wyznacza bowiem wyłączne granice obszaru, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny jest uprawniony badać sprawę. Przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie stanowią obowiązek skarżącego kasacyjnie. Nie może on przerzucać tego obowiązku na Sąd II instancji oczekując, że w ramach badania sprawy, nieprecyzyjne lub dwuznacznie postawione zarzuty zostaną skonkretyzowane lub uzupełnione.

W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła nieważność postępowania, co upoważniało do kontroli sprawy wyłącznie w aspekcie zarzutów kasacyjnych. Oceniając przedstawioną Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu skargę kasacyjną pod kątem przedstawionych powyżej wymagań stwierdzić trzeba, że mimo jej sporządzenia przez profesjonalnego pełnomocnika nie można traktować jej, jako odpowiadającej w pełni wymaganiom określonym w art. 176 P.p.s.a

W petitum skargi kasacyjnej wskazano, że kwestionowane rozstrzygnięcie Sądu I instancji było wynikiem błędnej wykładni art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami, skutkiem czego błędnie zastosowano ten przepis.

Przedstawiony w petitum skargi kasacyjnej zarzut jest nie tylko nieprecyzyjne sformułowany ale przede wszystkim całkowicie nietrafny, gdyż przepis art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami nie był w kontrolowanej przez Sąd I instancji sprawie w żadnym zakresie stosowany. Przepis ten nie stanowił podstawy prawnej kontrolowanej decyzji, a tym samym Sąd I instancji nie dokonywał kontroli wykładni tego przepisu, ani też kontroli procesu subsumcji stanu faktycznego sprawy pod wskazany w skardze kasacyjnej przepis. Jak słusznie przedstawione zostało w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, na mocy przepisu intertemporalnego zamieszczonego w ustawie z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania zaskarżonej decyzji, w stosunku do osób, które dopuściły się naruszeń przepisów ruchu drogowego przed dniem 4 stycznia 2016 r. i naruszenia te skutkowały przekroczeniem liczby 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego (...) stosuje się tryb postępowania oraz skutki według stanu prawnego na dzień popełnienia naruszenia powodującego przekroczenie dopuszczalnej liczby punktów. W związku z powyższym Sąd I instancji oceniał legalność zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem powołanego w podstawie prawnej kontrolowanej decyzji art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2012r. poz.1137).

Z rozważań Sądu I instancji w żadnej mierze nie wynika jednak, by przepis art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b w/w ustawy był interpretowany w sposób sugerowany przez skarżącego kasacyjnie. Sąd ten nie stwierdził bowiem, by skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy było dopuszczalne, gdy kierowca ten nie przekroczy maksymalnej ilości 24 punktów.

Z uzasadnienia skargi kasacyjnej, wywnioskować można natomiast, że jej autor dokonał własnej oceny stanu faktycznego, odmiennej niż przyjęta przez organy i zaaprobowana przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku. Jej autor nie sprecyzował jednak zarzutu opartego na podstawie wskazanej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Nie jest możliwe wyprowadzenie takiego zarzutu ani z petitum skargi kasacyjnej ani z jej uzasadnienia, w którym skarżący kasacyjnie przedstawia osobiste wyliczenie posiadanej ilości punktów wraz ze stwierdzeniem, że w takim stanie faktycznym, jak przedstawiony przez niego, nie było możliwości zastosowania przepisu art. 114 ust. 1 pkt 1 lit b ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Zgodnie ze stanowiskiem judykatury niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego (błąd w subsumcji) wyraża się tym, że niekwestionowany stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznany zostaje za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej albo, że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2001 r., sygn. I CKN 102/99). Zaznaczyć trzeba, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonywana wyłącznie na podstawie konkretnego, ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Wywody przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zmierzają natomiast do przedstawienia całkowicie odmiennego niż przyjęty w sprawie, stanu faktycznego.

Naczelny Sąd Administracyjny, związany granicami skargi kasacyjnej, w przypadku braku zarzutu procesowego nie jest władny ingerować w stan faktyczny ustalony w toku postępowania administracyjnego, a przyjęty w zaskarżonym wyroku, jako prawidłowy. Za utrwalony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać należy pogląd, co do tego, że zarzutem naruszenia prawa materialnego nie można zwalczać prawidłowości poczynionych przez Sąd I instancji ustaleń faktycznych (przykładowo por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2004r. sygn. akt FSK 192/04, publ. CBOSA).

Odnosząc się do przedstawionej przez skarżącego kasacyjnie argumentacji zmierzającej do wykazania, że w rzeczywistości, w dniu wydania zaskarżonej decyzji, posiadał ilość punktów karnych mniejszą niż 24 nie można nadto pominąć istotnego faktu, że sprawa poddana kontroli Sądu I instancji nie dotyczyła skargi na akt o charakterze ewidencyjnym. Przedmiotem kontroli tego Sądu była decyzja w sprawie skierowania kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w związku z wnioskiem Komendanta Wojewódzkiego Policji w O. ze względu na przekroczenie 24 punktów karnych. Granice sprawy, jaką rozpoznawał Sąd I instancji, wyznaczał zatem przepis art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym. Jako całkowicie stabilne uznać należy stanowisko judykatury, zgodnie z którym poza kompetencją Sądu I instancji kontrolującego decyzję w przedmiocie skierowania kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit b w/w ustawy pozostaje kwestia wpisu ilości punktów karnych do ewidencji prowadzonej przez Policję. Kontrola zasadności wpisów do ewidencji pozostaje także poza kompetencją starosty wydającego decyzję na podstawie wymienionego przepisu, gdyż nie może on prowadzić samodzielnych ustaleń w zakresie objętym ewidencją (por. wyroki NSA z dnia 13 sierpnia 2009r. sygn. I OSK1371/08, z dnia 20 maja 2014r. sygn. akt I OSK 2697/12 i I OSK 2664/12, z dnia 19 sierpnia 2014r. sygn. akt I OSK 134/13, z dnia 20 stycznia 2015r. sygn. akt I OSK 893/13 czy z dnia 19 marca 2015r. sygn. akt 1808/13 i cytowane tam orzecznictwo).

Jednocześnie też Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie, zgodnie z którym kontrola legalności decyzji, nawet tzw. związanej, nie może być ograniczona automatyzmem działania administracji publicznej, pomijającym istotne okoliczności faktyczne czy prawne (por. wyroki NSA z dnia 13 marca 2013 r. I OSK 2187/11 czy z dnia 20 maja 2014r. sygn. akt I OSK 2664/12) takie jak np. przedstawienie przez skarżącego przeciwdowodu w postaci stosownego orzeczenia świadczącego o braku legalności wniosku wojewódzkiego komendanta Policji. Jednakże z zaaprobowanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny ustaleń sprawy niezbicie wynika, że skarżący został przez uprawniony do tego organ skierowany na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w trybie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym w związku z przekroczeniem 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 w/w ustawy. Okolicznością niesporną jest także, że dopiero i jedynie w postępowaniu prowadzonym przez Starostę I. rozpoczął polemikę z ilością przypisanych mu punktów karnych, poza nią nie przedstawiając żadnego przeciwdowodu. Podnoszony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej argument o braku świadomości w zakresie możliwości skarżenia wpisu do ewidencji, a także braku świadomości co do wpisanych tam punktów karnych w świetle § 9 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, nie może być uznany za uzasadniony. Na podstawie wskazanej regulacji skarżący kasacyjnie posiadał prawo do uzyskania od Policji ustnej informacji lub zaświadczenie o wpisach ostatecznych lub tymczasowych dotyczących punktów odpowiadających dokonanym przez siebie naruszeniom. Informacji takiej udziela Policja w siedzibie organu prowadzącego ewidencję lub, w miarę możliwości technicznych, w innej jednostce Policji.

Brak świadomości skarżącego, co do posiadanej ilość punktów karnych z tytułu nieprzestrzegania przepisów ruchu drogowego nie ma istotnego wpływu na ich rzeczywistą ilość. Punkty karne przyznawane są w określonej wysokości z tytułu określonych zdarzeń. Nienależyta kontrola ilości tych punktów ze strony kierowcy nie może negować tych zdarzeń i poniesionych z tego tytułu konsekwencji.

Tym samym postawiony w skardze kasacyjnej zarzut, w istocie odnoszący się wyłącznie do okoliczności faktycznych związanych z naliczeniem skarżącemu punktów karnych - po pierwsze jako wykraczający poza sprawę stanowiącą przedmiot kontroli Sądu I instancji, a po drugie, przedstawiony jako zarzutu naruszenia prawa materialnego - nie mógł przynieść oczekiwanego rezultatu.

Nie trafne jest również stanowisko przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, co do bezpodstawnego zastosowania w sprawie § 4 ust. 2 i 4 oraz § 8 ust. 6 rozporządzenia z dnia 20 grudnia 2002r. Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego. Przepisy te nie były stosowane w zaskarżonej decyzji, której podstawa prawna ograniczała się wyłącznie do art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym. Faktycznie, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, Sąd I instancji odniósł się do § 4 ust. 2 i 4 w/w rozporządzenia, jednakże wyłącznie w celu wyjaśnienia, że jest to podstawa prawna wpisów tymczasowych i ostatecznych. Dokonywanie wpisów tymczasowych i ostatecznych nie stanowiło natomiast przedmiotu sprawy i nie podlegało kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Z tej przyczyny brak jest możliwości oceny zasadności postawionego zarzutu, który tak jak zarzut omówiony wcześniej, wykracza poza obszar wyznaczony kontrolowanym wyrokiem Sądu I instancji.

Zwrócić także należy uwagę, że przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest całość postępowania w sprawie, jaka zakończona została aktem podlegającym ocenie Sądu I instancji lecz przedmiotem tej kontroli jest postępowanie sądowoadministracyjne. Skarga kasacyjna powinna zatem odwoływać się do wad wyroku sądu administracyjnego, a nie wad postępowania administracyjnego. Z tych przyczyn wskazane w skardze kasacyjnej działania organu uchybiające, zdaniem jej autora, przepisom art. 7 i art. 8 k.p.a. nie mogły stanowić przedmiotu kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego jako nie objęte podstawą zaskarżenia.

Za całkowicie nietrafny uznał Naczelny Sąd Administracyjny zarzut naruszenia zasady ochrony praw nabytych wskutek skierowania skarżącego kasacyjnie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Formułując ten zarzut autor skargi kasacyjnej całkowicie zignorował art. 136 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami stanowiący normę intertemporalną przesądzającą w sposób kategoryczny o braku możliwości stosowania nowych przepisów do zdarzeń prawnych mających miejsce przed wejściem tych przepisów w życie. Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, takie rozwiązanie prawne stanowi zabezpieczenie zasady ochrony interesów w toku czy też zasady praw nabytych.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.)