Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1092/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-06-20 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata
Powołane przepisy: article: art. 243, 244,245,246 w zw. z art. 258
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2017r na posiedzeniu niejawnym wniosku M.D. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 30 czerwca 2016r. znak. [....] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu.


UZASADNIENIE

W dniu 6 marca 2017r. skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika w sprawie jej skargi na decyzję SKO w K. dnia 30 czerwca 2016r.

Skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z uwagi na trudną sytuację majątkową. Wskazuje, iż od 1978 roku zamieszkuje w [....] , obecnie jest rencistką, a renta wystarcza jedynie na pokrycie jej miesięcznych wydatków.

Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.

Z oświadczenia skarżącej zawartego w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż prowadzi ona gospodarstwo domowe samotnie. Utrzymuje się z renty w wysokości 343,43 Euro.

Z oświadczenia skarżącej znajdującego się w formularzu sprawy wynika, iż nie posiada ona na własność żadnych nieruchomości lokalowych. Wykazuje jedynie udział w 1/3 części w nieruchomości o pow.360 m2. Jest osobą wolną i mieszka sama. Z rodzina w Polsce nie utrzymuje kontaktów.

Nie wykazuje faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności. Przedstawia odcinek renty, dokument potwierdzający opłaty do Kasy Chorych.

Na wezwanie Sądu do uzupełnienia braków złożonego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca ponadto wskazuje, iż mieszka sama i prowadzi samodzielne gospodarstwo, lokal mieszkalny należy do Pana [....] . – nie wyjaśnia natomiast, jakie relacje łączą ją z właścicielem mieszkania, czy jest to wynajem na wolnym rynku czy też osobista zażyłość. Wskazuje, iż nie posiada żadnych nieruchomości, nie posiada samochodu, konta bankowego. Rentę otrzymuje w formie czeku w drodze przekazu pocztowego. Na utrzymanie wydaje 200 Euro. Obecnie nie prowadzi działalności lekarskiej ani stomatologicznej.

Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.

Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.

Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy.

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych.

Po analizie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy orzekający uznał, iż skarżąca nie wykazała w sposób niewątpliwy, iż nie jest w stanie uiścić wymaganych na obecnym etapie postępowania sądowego kosztów sądowych ani tez kosztów ustanowienia ew. pełnomocnika z wyboru. Dane zwarte w złożonym przez niego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie mają cechy dokładności, o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a wezwanie do uzupełnienia danych zostało wykonane przez skarżącego w wybiórczym zakresie. Stosownie do treści art. 255 cyt. ustawy – strona obowiązana jest złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenia lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli jej oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub też gdy budzi wątpliwości. Wezwanie skierowane do skarżącej o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych dokumentów i oświadczeń oznaczało, iż dane, którymi dysponował orzekający nie wystarczały do wolnej od wątpliwości oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy, a tym samym nie umożliwiły uwzględnienia wniosku.

Orzekający nie dysponował danymi dotyczącymi zarówno faktycznej sytuacji bytowej strony, poprzez niejasne określenie, czy prowadzi ona samodzielnie gospodarstwo domowe czy też z bliskimi, nie dysponował wiedzą na temat wysokości ponoszonych kosztów utrzymania, posiadania ew. rachunków bankowych, oszczędności, majątku, samochodu. Okoliczności tych skarżąca nie wyjaśniła jednak w sposób precyzyjny i oczywisty. Nieudzielanie przez skarżącą informacji w tym zakresie spowodowało, iż niewyjaśnione zostały podstawowe okoliczności dotyczące jej sytuacji majątkowej, rodzinnej i bytowej.

Skarżąca odpowiadała co prawda na wezwania sądu do uzupełnienia braków złożonego wniosku, ale w sposób enigmatyczny. Strona obecnie otrzymuje rentę w formie przekazu pocztowego. Jednocześnie deklaruje, iż od 1978 roku zamieszkuje w [....] . Jest lekarzem medycyny, stomatologiem. Jak oświadcza – obecnie nie prowadzi już praktyk lekarskich. Z drugiej strony oświadcza, iż nie ma żadnych nieruchomości, samochodu, oszczędności, zamieszkuje w lokalu, który należy do osoby trzeciej – nie wyjaśnia przy tym relacji łączących ją z osobą właściciela. Orzekający nie ma zatem wiedzy, czy mieszkanie wynajmuje od osoby obcej na wolnym rynku czy też jest to osoba dla niej bliska. Równocześnie oświadcza, iż jest samotna i gospodarstwo prowadzi sama. Pojawiają się zatem wobec powyższych okoliczności wątpliwości co do faktycznego stanu majątkowego i rodzinnego skarżącej z uwagi na fakt, iż lekarz pracujący od 1978 roku w [....] nie ma żadnego majątku, lokal, oszczędności, własnego mieszkania, samochodu etc. Budzi to wątpliwości co do prawdziwości tych twierdzeń ponieważ nie korelują one z doświadczeniem życiowym i znajomością zarobków w [....] , szczególnie lekarzy medycyny.

Ponadto skarżąca dysponuje stałym, pewnym dochodem z tytułu renty – nie ma innych osób, nie osiągających własnego dochodu na utrzymaniu, nie wykazuje żadnych nadzwyczajnych okoliczności wpływających na kondycję jej budżetu domowego jak np. koszty specjalistycznego leczenia czy znaczne zadłużenie .

W świetle powyższego należy stwierdzić, iż skarżąca nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości, że faktycznie znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do skorzystania z prawa pomocy.

Na marginesie należy zaznaczyć, iż Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów czy oświadczeń w tym przedmiocie, albo odpowiedzi udziela enigmatycznie i niejasno – co budzi wątpliwości. Jak już bowiem wskazano, to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy

Zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych.

Zdaniem orzekającego, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie, wobec wykazanych powyżej faktów nie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym zwolnienie od kosztów sądowych . Orzekający ma bowiem wątpliwości co do faktycznego stanu majątkowego i rodzinnego skarżącej, co ma zasadnicze znaczenie przy ocenie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy.

Trzeba również zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Strona winna poczynić starania celem zabezpieczenia środków finansowych z dochodów uzyskiwanych w dłuższym okresie, niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów sądowych. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200, 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).