Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 637/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15zzzzzn2
journal: Dz.U. 2020 poz 2255
law: Ustawa z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem  COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw
article: art. 58, art 59
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 listopada 2022 r. sprawy ze skargi S. P. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskim w Katowicach z dnia 11 maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 11 maja 2022 r.. nr [...] wydanym z powołaniem się na art. 6 ust, 1 pkt 2 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ( Dz. U. z 2021 r. poz. 537 ze zm.) art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej określanej skrótem K.p.a.) Wojewódzki Zespól do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskim odmówił S. P., reprezentowanemu przez matkę K.P. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. z 18 stycznia 2022 r.

W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, że podnoszone przez matkę małoletniego okoliczności w postaci sytuacji pandemicznej i konieczność sprawowania działań wychowawczych i opiekuńczych wobec małoletniego uniemożliwiły jej zachowanie 14 dniowego terminu do wniesienia odwołania nie stanowią przesłanek pozwalających na uwzględnienie wniosku. W szczególności nie wskazują na brak zawinienia w uchybieniu terminu. O braku winy można bowiem mówić tylko w sytuacji, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu, w okolicznościach sprawy największego wysiłku.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach małoletni reprezentowany przez matkę, kwestionując zaskarżone postanowienie konsekwentnie domagał się przywrócenia uchybionego terminu.

Przedstawicielka ustawowa małoletniego podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko, że powodem niedochowania terminu była konieczność zintensyfikowania wobec syna działań opiekuńczych, wychowawczych, a także leczniczych. Wyjaśniła, ze jest matka samotnie wychowującą syna., który wymaga stałej kontroli tak w domu, jak i w szkole, ponieważ nie radzi sobie z czytaniem. Wymaga także wizyt u lekarzy różnych specjalności, tj. ortopedy, okulisty, psychiatry.

Przyznała, że pismem z 7 kwietnia 2022 r. organ poinformował ją o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania i wyznaczył jej 30 – dniowy terminu do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej.

O braku winy w uchybieniu terminu można mówić wówczas, gdy strona we wniosku o przywrócenie terminu uprawdopodobni, że mimo całej staranności z przyczyn od niej niezależnych nie mogła dokonać czynności w terminie. Przeszkody te zatem muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny. Argumenty przytoczone przez skarżącego na brak winy w niezachowaniu terminu nie wskazują.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją lub postanowieniem ostateczną z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022, poz. 239 – zwany dalej P.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W świetle natomiast art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Poruszając się w tak zakreślonych ramach kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stan faktyczny ustalony przez organ znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe.

Spór w rozpatrywanej sprawie koncentruje się wokół zaistnienia przesłanki uprawdopodobnienia braku winy skarżącego w uchybieniu przez niego terminu do wniesienia odwołania. Organy uznały, że skarżący nie uprawdopodobnił istnienia braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania, a stanowisko to zasługuje na pełną akceptację.

Zgodnie z art. 1 pkt 24 ustawy z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2255), z dniem 16 grudnia 2020 r. do ustawy o COVID dodany został art. 15zzzzzn² ustawy o COVID. Stanowi on, że w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:

1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,

2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,

3) przedawnienia,

4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,

5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,

6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju

- organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu (ust. 1).

Jednocześnie zgodnie z ust. 2 tego artykułu w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

Stosownie do ust. 3 tego artykułu, w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.

Z przytoczonej regulacji prawnej wynika, że szczególny tryb przywrócenia terminu uregulowany w ustawie COVID-19 jest dodatkową ochroną prawną dla stron w postępowaniu administracyjnym w przypadku niedochowania przez nie terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego, zastrzeżoną dla terminów uchybionych w czasie trwania epidemii. Nie przewiduje on innych przesłanek przywrócenia terminu, niż przewidziane w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Wprowadza jedynie dodatkowy tryb zawiadomienia strony o uchybieniu i wydłuża – z siedmiu do trzydziestu dni – termin na złożenie wniosku o przywrócenie. Pomimo, że z przepisu art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19 nie wynika, według jakich zasad organy administracji powinny rozpatrywać wnioski o przywrócenie terminów prawa administracyjnego, to jednak skoro ustawodawca nawiązał w ust. 3 tego przepisu wprost do art. 58 K.p.a., to należy przyjąć, że jego intencją było, aby wnioski tego rodzaju rozpatrywane były właśnie na podstawie przepisów K.p.a. Przepis art. art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19 nie funkcjonuje zatem samodzielnie i nie może stanowić wyłącznej podstawy do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Przepis ten normuje obowiązek organu w zakresie poinformowania o uchybieniu i możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, ale samo rozpoznanie wniosku odbywa się w oparciu o przesłanki określające podstawę do przywrócenia terminu określone w art. 58 K.p.a.

W rozpatrywanej sprawie, w zgodzie z powyższą regulacją wynikającą z art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19, organ pierwszej instancji podjął dodatkowe czynności. Po stwierdzeniu, że odwołanie, które wpłynęło do niego 25 marca 2022 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu, prawidłowo zawiadomił przedstawicielkę ustawową małoletniego o uchybieniu tego terminu oraz wyznaczył jej 30-dniowy termin na złożenia wniosku o przywrócenie tego terminu z uprawdopodobnieniem, że jego uchybienie nastąpiło bez jej winy.

Następnie rozpoznając merytorycznie wniosek, organ prawidłowo zinterpretował i zastosował art. 58 § 1 K.p.a. Przepis ten stanowi, że w razie uchybienia terminowi, należy przywrócić go na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przytoczony przepis określa zasadę, że przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić tylko na wniosek zainteresowanego oraz przesłankę przywrócenia terminu, tj. uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę braku winy w niedopełnieniu określonej czynności procesowej w wyznaczonym terminie. Organ, oceniając, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swojej winy, powinien odwołać się do obiektywnych mierników staranności. O braku winy strony można mówić tylko wtedy, gdy zaistniała rzeczywista przyczyna, która spowodowała uchybienie terminowi i przyczyna ta była niezależna od strony, przy czym strona nawet przy dołożeniu najwyższej staranności nie była w stanie owej przeszkody przezwyciężyć. Ciężar wykazania, że istotnie zaistniała taka przeszkoda faktyczna, która wykluczyła możność terminowego dokonania czynności procesowej, spoczywa na stronie, przy czym wystarczającym środkiem jest tutaj uprawdopodobnienie. Jest ono środkiem zwolnionym od ścisłych formalności, ale jego zadaniem jest przekonanie organu orzekającego o prawdziwości graniczącej niemalże z pewnością, co do formułowanych we wniosku o przywrócenie terminu twierdzeń. Aby uprawdopodobnić brak winy, strona postępowania winna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.

Zatem przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona zawiniła uchybienie terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, nieznajomość prawa, "przeoczenie" wynikające ze słabej znajomości procedury, oczekiwanie na poradę profesjonalisty. Istniejący stan epidemii i związane z nim obostrzenia nie mogą bezwzględnie usprawiedliwiać i sam przez się tłumaczyć w każdym przypadku naruszenia obowiązujących przepisów. Dla uprawdopodobnienia braku winy, o którym mowa w art. 58 § 1 K.p.a., wymagane jest, aby zaistniała przeszkoda nie była możliwa do przezwyciężenia. Tylko w sytuacji, gdy strona dołożyła wszelkiej staranności i dbałości o swoje interesy, a niedopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, w danych warunkach nie do przezwyciężenia, można uznać, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Dopuszczenie się przez stronę chociażby lekkiego niedbalstwa, wyklucza możliwość przywrócenia terminu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 września 2018 r., sygn. akt II OSK 2369/16, z 19 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 2539/20, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy i argumentację przedstawicielki ustawowej małoletniego co do przyczyn uchybienia przez nią terminu, stanowisko organu, zgodnie z którym nie uprawdopodobniła ona, iż uchybienie terminu było od niej niezależne, niezawinione, należy uznać za trafne.

Przedstawicielka ustawowa małoletniego skarżącego wskazała dwie przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Powołała się na konieczność zintensyfikowania działań opiekuńczych, wychowawczych i leczniczych wobec małoletniego syna oraz na istnienie stanu pandemii. Argumentów tych słusznie organ nie uwzględnił.

Orzeczenie o niepełnosprawności wraz z pouczeniem o sposobie i terminie jego zaskarżenia prawidłowo doręczono skarżącemu do rąk matki 14 lutego 2022 r. termin do wniesienia odwołania kończył się zatem z dniem 28 lutego 2022r. Odwołanie, nie zawierajace wówczas wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, wniesiono 25 marca 2022 r. (data stempla pocztowego). Wniosek skarżąca, już wymaganym terminie 30 dni złożyła dopiero po otrzymaniu 11 kwietnia 2022 r, zawiadomienia organu z 6 kwietnia 2022 r. We wniosku oprócz ogólnych stwierdzeń nie wykazała, w jaki sposób pandemia uniemożliwiał jej w sposób od niej niezależny dochowanie terminu, np. poprzez konieczność przebywania w izolacji lub na kwarantannie lub innej przyczyny. Także ogólne stwierdzenie o konieczności zintensyfikowania działań opiekuńczych, wychowawczych wobec syna, uczęszczającego, jak wynika ze skargi do szkoły, nie pozwala na wniosek, że były to przeszkody, których strona nie mogła przezwyciężyć przy dochowaniu staranności.

O braku winy w uchybieniu terminu, na co wyżej już wskazano, można mówić wówczas, gdy strona we wniosku o przywrócenie terminu uprawdopodobni, że mimo całej staranności z przyczyn od niej niezależnych nie mogła dokonać czynności w terminie. Przeszkody te zatem muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Argumenty przytoczone przez przedstawicielkę ustawową małoletniego na brak winy w niezachowaniu terminu nie wskazują.

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalono skargę jako niezasadną.