Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 286/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-05-08 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono wnioski o zwolnienie od kosztów

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "K" sp. z o.o. w K. w upadłości likwidacyjnej , o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 20.12.2011r. ,nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2009r. postanawia: wniosek oddalić


UZASADNIENIE

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek "K" sp. z o.o. w K. w upadłości likwidacyjnej , o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 20.12.2011r. ,nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2009r.

Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o majątku i dochodach" oraz pisma z dnia 17.04.2012r. Sąd Rejonowy w K., Wydział VIII Gospodarczy do Spraw Upadłościowych i Naprawczych, postanowieniem z dnia 23.07.2009r. , sygn [...] ogłosił upadłość spółki obejmującą likwidację majątku spółki. Wnioskodawca podał, iż: spółka nie prowadzi obecnie działalności gospodarczej, zatrudnia dwóch pracowników wykonujących pracę na rzecz masy upadłości w wymiarze 1/8 etatu oraz ½ etatu, syndyk uzyskuje dochody wyłącznie z likwidacji majątku spółki a na nieruchomościach upadłego ustanowiono hipoteki w kwotach przewyższających wartość majątku.

Strona skarżąca oświadczyła też , iż kapitały własne na dzień 31.12.2010r. wynosiły – 24 295 018,43 zł. a strata za ten rok opiewała na kwotę 451 445, 63 zł. Za rok 2011r. bilans nie został natomiast jeszcze sporządzony.

Spółka posiada konto bankowe w Banku PEKAO S.A.

Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym) - por. art. 246§2 w/w ustawy. Podkreślić więc należy na wstępie, iż instytucja przyznania prawa pomocy ( w przedmiotowym przypadku zwolnienia od kosztów sądowych) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny. Przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnianiu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ppsa, nie ma więc charakteru bezwzględnego. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc. (por. postanowienie NSA z dnia 30.11.2010r. sygn. I FSK 790/2010). Jeżeli skarżąca jest podmiotem gospodarczym , to powinno unikać się przerzucania ryzyka prowadzenia działalności na innych obywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. (por. postanowienie NSA z dnia 09.03.2011r., sygn. akt II FZ 91/2011, postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04)

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP.

W przedmiotowej sprawie istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§2 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zdaniem orzekającego dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych "K" sp. z o.o. w K. w upadłości likwidacyjnej. Stąd też strona skarżąca została wezwana do przedłożenia:

- spisu inwentarza, oszacowania masy upadłości i planu likwidacyjnego,

- planu podziału funduszów masy upadłości,

- wyciągów z kont bankowych spółki obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy oraz obrazujących ich obecny stan,

- zaświadczenia o wysokości funduszy posiadanych w kasie spółki,

- bilansu za 2011r.,

- oświadczenia określającego ilu pracowników zatrudnia spółka,

- zeznania podatkowego za rok 2011r. lub oświadczenia określającego wysokość przychodu i dochodu za ten rok,

Z nałożonego obowiązku strona skarżąca nie wywiązała się jednak w pełni.

W "Piśmie przewodnim" z dnia 17.04.2012r. pełnomocnik spółki wniósł o przeprowadzenie dowodu z akt Sądu Rejonowego w K. o sygn. akt [...] a to spisu inwentarza, oszacowania masy upadłości, kwartalnych sprawozdań syndyka masy upadłości wskazujących na dokonane czynności oraz obecny stan masy upadłości, argumentując to obszernością tych dokumentów. Podał jednocześnie, iż masa upadłości nie została w całości zlikwidowana a plan podziału funduszów masy, bilans za 2011r. oraz zeznanie podatkowe za rok 2011r. nie zostały dotychczas sporządzone.

Podkreślić należy, że regulacja art. 246§2 w/w ustawy wskazuje , iż to strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r.,sygn.akt II FZ 703/06).

Brak dokładnych danych w przytoczonym wcześniej zakresie skutecznie uniemożliwia rzetelną analizę sytuacji materialnej i zdolności płatniczych wnioskodawcy. To z kolei wyklucza przyznanie prawa pomocy. Strona skarżąca powinna się zatem liczyć, iż w przypadku wyżej opisanego działania orzekający nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym przyjęcia , że wykazała przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Zgodnie bowiem z art. 243 ppsa sąd administracyjny orzeka o przyznaniu prawa pomocy jedynie na wniosek strony, zatem to w jej interesie jest przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających ten wniosek. To strona ma zatem przekonać sąd (orzekającego) o tym , że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. W gestii sądu administracyjnego (orzekającego) pozostaje zaś ocena przedstawionych okoliczności . (por. postanowienie NSA z dnia 18.06.2010r., sygn. akt II FZ 253/2010). Sąd I instancji (orzekający) nie jest jednak zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji , gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r., sygn. akt I FZ 394/08). Warto również dodać , iż brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd (w tym przypadku referendarz sądowy) nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę stanu majątkowego, albo gdy nie są do końca jasne (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r., sygn. akt III SA/Gl 823/09).

Należy przy okazji zwrócić uwagę , iż spółka we wszystkich 11 sprawach o sygn. akt I SA/Kr 276 - 286/12 jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, co niewątpliwie stanowi dla niej dodatkowe obciążenie finansowe. Zgodnie natomiast z art. 50 § 1 w/w ustawy uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Zatem ustawa nie nakłada na wnoszącego skargę do sądu spełnienia przesłanki sporządzenia i wniesienia jej przez profesjonalnego pełnomocnika, jak to się dzieje w przypadku skargi kasacyjnej. Z powyższego wynika więc , że skoro spółka ustanowiła profesjonalnego pełnomocnika na etapach postępowań, na których może występować sama to nie jest pozbawiona środków finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 21.06.2010r., sygn. akt I FZ 73/2010).

Mając więc na względzie fakt, iż to właśnie na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania niezdolności do ponoszenia kosztów sądowych, w oparciu o powyższe, stwierdzić należy, iż spółka nie wykazała dostatecznych podstaw do przyjęcia, iż jej sytuacja finansowa uzasadnia, przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W związku z tym, rozpatrywany wniosek należało oddalić , na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§2 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2012r., poz .270).