Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 591/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2009-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji w części
Powołane przepisy: article: art4
journal: Dz.U. 2008 nr 44 poz 262
law: Ustawa z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej
article: art7 art 3
journal: Dz.U. 2007 nr 35 poz 217
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej - Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. (Dz.U.08.44.262) na: "o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"
article: art 92pkt3
journal: Dz.U. 2007 nr 139 poz 979
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 23 lipca 2007 r. w sprawie terminów dokonywania przez  wnioskodawców, podmioty skupujące i pierwsze jednostki przetwórcze określonych czynności
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 345 poz 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r.ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych  gruntów do produkcji surowców
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1 art 11,27,29
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant Joanna Kawa, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 lutego 2009 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności do gruntów rolnych na 2007 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy odmowę przyznania płatności do upraw roślin energetycznych i nałożenia sankcji oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu z siedzibą w P. z dnia [...] Nr [...] w części odmawiającej przyznania płatności do upraw roślin energetycznych i nałożenia sankcji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w uchylonej części, III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu ... maja 2007 r. do Biura Powiatu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynął wniosek [...] o przyznanie płatności na rok 2007. We wniosku tym producent zadeklarował do płatności dwadzieścia siedem działek rolnych położonych na dwudziestu pięciu działkach ewidencyjnych. W części VII dotyczącej oświadczenia o sposobie wykorzystania działek rolnych, w kolumnie odnoszącej się do grup upraw wnioskodawca zadeklarował na działkach rolnych J, L, W, Z o łącznej powierzchni [...] ha grupę upraw, na których ubiegał się o przyznanie tylko jednolitej płatności obszarowej, działkach rolnych A, B, C, D, F, G, H, I, K, U, AD, N o łącznej powierzchni [...] ha, na których ubiegał się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej oraz płatności uzupełniającej do grup upraw podstawowych, na działkach E, Ł, P, Ż o powierzchni [...] ha, na których ubiegał się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej oraz płatności uzupełniającej do roślin przeznaczonych na paszę, natomiast na działkach rolnych O, R, S, I, AA, AB, AC, AE o łącznej powierzchni [...] ha, na których ubiegał do płatności jednolitej obszarowej oraz płatności uzupełniającej do grup upraw podstawowych oraz płatności do upraw roślin energetycznych, których obszar jest objęty uprawą jednej rośliny energetycznej (rzepakiem).

Do wniosku dołączono wieloletnią umowę kontraktacyjną na dostawę zboża ze zbiorów od 2007 r. do 2011 r., zawarta w dniu ... kwietnia 2007 r. roku między producentem a Spółką z o.o. [...] .

Wnioskodawca w dniu ... września 2007 r. złożył w Biurze Powiatu ARiMR deklarację o ilości zebranych i dostarczonych roślin energetycznych do zatwierdzonego podmiotu skupującego Sp. z o.o., z której wynikało, że w dniu .... lipca 2007 r. producent dostarczył [...] dt rzepaku. Wraz z deklaracją producent złożył wniosek o przywrócenie terminu składania deklaracji do roślin energetycznych. Ponadto w dniu ... września 2007 r. do Biura Powiatu [...] wpłynęła informacja o ilościach roślin energetycznych (surowców) odebranych od wnioskodawców, w której wskazano, że [...] dostarczył [...] kg rzepaku w terminie od [...] do [...] roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności. Następnie, wnioskodawca, wezwany do złożenia wyjaśnień w sprawie wykrytych nieścisłości dla działek ewidencyjnych 175, 128, 179, 9, złożył korektę wniosku.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia ... maja 2008 r., Nr [...] , na podstawie art. 7 ust. 1, 2 i 3, art. 19 ust. 1, art. 24 oraz art. 24b ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. Nr 35, poz. 217 ze zm.) oraz art. 3 ust. 2, oraz art. 4 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz.U. Nr 44, poz. 262) oraz art. 51 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz.U. Nr 46, poz. 309 ze zm.) oraz art. 71a rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.Urz. WE Nr L141 z 30.04.2004 r., str. 18 ze zm.), art. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz.Urz. WE Nr L 345 z 20.11.2004 r., str. 1 ze zm.), § 2 pkt 3 lit. "b" rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 lipca 2007 r. w sprawie terminów dokonywania przez wnioskodawców, podmioty skupujące i pierwsze jednostki przetwórcze określonych czynności (Dz.U. z 2007 r. Nr 139, poz. 979) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), przyznał [...] płatność do gruntów rolnych na rok 2007 w wysokości [...] zł, w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej w wysokości [...] zł, uzupełniającej płatności obszarowej w wysokości [...] zł, płatności uzupełniającej do roślin przeznaczonych na paszę w wysokości [...] zł i płatności cukrowej w wysokości [...] zł oraz odmówił przyznania płatności do upraw roślin energetycznych i orzekł o nałożeniu sankcji w wysokości [...] zł, podlegającej potrąceniu z płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu 3 lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że kwoty jednolitej płatności obszarowej, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęce) zostały przyznane stronie zgodnie z jej żądaniem.

Uzasadniając odmowę przyznania płatności energetycznych oraz nałożenia na stronę sankcji, organ ten powołał się na § 2 pkt 3 lit. "b" rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie terminów dokonywania przez wnioskodawców, podmioty skupujące i pierwsze jednostki przetwórcze określonych czynności i wskazał, że złożenie w dniu ... września 2007 r. deklaracji o ilości zebranych i dostarczonych roślin energetycznych nastąpiło po terminie, gdyż deklarację tę należało złożyć w organie do ... września. Podał również, że powierzchnia zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności na rok 2007 do płatności do upraw roślin energetycznych oraz powierzchnia, co do której wniosek został rozpatrzony wynosiła [...] ha. Natomiast powierzchnia stwierdzona w trakcie kontroli administracyjnej wynosiła 0,00 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej stanowiła zatem więcej niż 50 %. W tej sytuacji, zgodnie z art. 51 ust. 2 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, należało odmówić przyznania płatności i nałożyć wieloletnią sankcję w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną ([...] zł).

W końcowej części organ przedstawił sposób i wartości przyjęte do obliczenia wysokości płatności cukrowych na rok 2007 oraz okoliczności wpływające na zmniejszenie tej wartości o kwotę [...] zł, w następstwie których kwota płatności cukrowej do wypłaty za rok 2007 wyniosła [...] zł.

[...] pismem z dnia [...] r., uzupełnionym następnie pismem z ... czerwca 2008 r., wniósł odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji w części dotyczącej odmowy przyznania płatności do roślin energetycznych i nałożenia sankcji w wysokości [...] zł, domagając się jej uchylenia w tej części oraz przyznania płatności do upraw roślin energetycznych zgodnie z wnioskiem. W odwołaniu podniesiono zarzuty w kwestii naruszenia:

– art. 6 i art. 7 K.p.a., poprzez wydanie decyzji częściowo bez podstawy prawnej, gdyż przepisy regulujące przyznawanie płatności energetycznych nie przewidują sankcjonowania za niedostarczenie w terminie deklaracji o ilości zebranych i dostarczonych roślin energetycznych do zatwierdzonego podmiotu skupującego;

– art. 7 K.p.a., poprzez nierozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu na wniesienie deklaracji o ilości zebranych i dostarczonych roślin energetycznych;

– art. 8 K.p.a., poprzez nieuzasadnienie w sposób wyczerpujący powodu, z jakiego odmówiono producentowi płatności do roślin energetycznych i niepoinformowanie producenta o zmianie zasad przyznawania płatności do roślin energetycznych;

– art. 10 K.p.a., poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania i nieumożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów;

– art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez nieuwzględnienie informacji podmiotu skupującego na temat ilości otrzymanych od wnioskodawcy roślin energetycznych.

Zarzucono również, że zaskarżona decyzja nie zawiera żadnego odniesienia do wniosku o przywrócenie terminu złożonego przy deklaracji, a nieterminowe złożenie deklaracji nie może skutkować rozpatrywaniem sprawy, tak jakby tej deklaracji nie było. Podniesiono także, że rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 lipca 2007 r. w sprawie terminów dokonywania przez wnioskodawców, podmioty skupujące i pierwsze jednostki przetwórcze określonych czynności (Dz. U. z 2007 r. Nr 139, poz. 979) weszło w życie z dniem ogłoszenia, bez żadnego vacatio legis, co nie odpowiada normom prawidłowej legislacji przewidzianym w Konstytucji.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] r., Nr [...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 7 ust. 1, art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2007 r. Nr 35, poz. 217 ze zm.) w związku z art. 4 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2008 r. Nr 44, poz. 262), art. 51 ust. 2 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.Urz. L 141 z 30.04.2004 r., str. 18) w związku z art. 29 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IV a tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. UE Nr L 345 z 20.11.2004 r., str. 1 ze zm.), art. 27 ust. 2 rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 1973/2004 w związku z § 2 pkt 3 lit. "b" rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 lipca 2007 r. w sprawie terminów dokonywania przez wnioskodawców, podmioty skupujące i pierwsze jednostki przetwórcze określonych czynności (Dz. U. z 2007 r. Nr 139, poz. 979), orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie, organ odwoławczy na wstępie stwierdził, że organ pierwszej instancji nie wskazał w pełni w podstawie prawnej i w uzasadnieniu swojej decyzji przepisów, na których została ona oparta w zakresie przyznawania płatności do roślin energetycznych, i wobec tego dokonał "naprawy" wskazanego uchybienia, poprzez przytoczenie przepisów i aktów prawnych mających zastosowanie w sprawie. Następnie organ odwoławczy przywołał akty prawne, regulujące zasady przyznawania płatności do upraw roślin energetycznych i wyjaśnił, że w § 2 pkt 3 lit. "b" rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie terminów dokonywania przez wnioskodawców w związku z art. 4 ustawy o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej, podmioty skupujące i pierwsze jednostki przetwórcze określonych czynności - został zakreślony termin na złożenie deklaracji o ilości roślin energetycznych zebranych. W przypadku dostarczenia roślin do podmiotu skupującego lub pierwszej jednostki przetwórczej w okresie od ... marca do ... sierpnia ... roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności (w tym terminie producent dostarczył rośliny energetyczne), termin na złożenie deklaracji wyznaczono do .... września roku, w którym został złożony wniosek. Jest to termin materialny, niepodlegający przywróceniu. Uchybienie terminu materialnego wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw i obowiązków o charakterze materialnym, wobec czego stosunek materialnoprawny nie może zostać nawiązany.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji nie ustosunkował się do wniosku z dnia .... września 2007 r. o przywrócenie terminu do złożenia deklaracji o ilości zebranych i dostarczonych roślin energetycznych do zatwierdzonego podmiotu skupującego, zaś strona wniosła zażalenie do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na niezałatwienie w terminie sprawy z jej wniosku. Z uwagi na fakt, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana [...]r. i w tym samym dniu odebrana przez producenta, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa postanowieniem z [...] uznał to zażalenie za bezprzedmiotowe. W postanowieniu wyjaśniono, że art. 58 K.p.a. odnosi się tylko do terminów procesowych, natomiast termin wynikający z przepisów § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 lipca 2007 r. w sprawie terminów dokonywania przez wnioskodawców, podmioty skupujące i pierwsze jednostki przetwórcze określonych czynności, jest terminem materialnym, niepodlegającym przywróceniu. Organ odwoławczy wskazał przy tym, że skoro organ pierwszej instancji wydając decyzję z [...] nie uwzględnił deklaracji o ilości zebranych i dostarczonych roślin energetycznych do zatwierdzonego podmiotu skupującego, to tym samym w pośredni sposób negatywnie ustosunkował się do wniosku strony z ... września 2007 r. Ponadto, jakkolwiek organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji nie wskazał podstaw, dla których wniosek ten należało odrzucić, to jednakże zarówno w treści postanowienia z [...] r., jak i decyzji organu odwoławczego, podano stronie przyczyny nieuwzględnienia jej wniosku.

Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 10 K.p.a., organ drugiej instancji wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Przepis art. 3 ust. 2 pkt 4 wskazanej ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zmodyfikował przepis art. 10 K.p.a., tym samym wyłączając jego zastosowanie, wskazując, że w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej oraz płatności cukrowej organ administracji publicznej zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania. Konsekwentnie, w oparciu o przepis art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego płatność, zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt "c" rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 w związku z § 2 pkt 3 lit. "b" rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie terminów dokonywania przez wnioskodawców, podmioty skupujące i pierwsze jednostki przetwórcze określonych czynności płatność należy się po spełnieniu m.in. warunku przedłożenia deklaracji o ilości zebranych i dostarczonych roślin energetycznych do zatwierdzonego podmiotu skupującego, na właściwym druku, udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w terminach wynikających z przywołanego rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Organ drugiej instancji uznał się z niekompetentny do ustosunkowania się do zarzutu wejścia w życie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 lipca 2007 r. w sprawie terminów dokonywania przez wnioskodawców, podmioty skupujące i pierwsze jednostki przetwórcze określonych czynności (Dz.U. z 2007 r. Nr 139, poz. 979) bez vacatio legis. Stwierdził on bowiem, że jest to zarzut pod adresem legislatora, nie zaś organu, który ma obowiązek stosowania przepisów powszechnie obowiązującego prawa.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że wbrew twierdzeniom strony, organ pierwszej instancji poinformował o zmianie zasad przyznania płatności uzupełniających do roślin energetycznych. Okoliczność tę potwierdził zresztą sam producent we wniosku z .... września 2007 r., w którym podał, że pracownik Biura Powiatu dzwonił z taką informacją, ale nie została ona przekazana przez osobę, która odebrała telefon. Wobec tego, że obowiązek informowania oraz forma informacji o zmianie przepisów w trakcie trwania postępowania nie wynikają bezpośrednio z przepisów, przekazanie informacji przez organ telefonicznie czyniło zadość art. 9 K.p.a.

W końcowej części uzasadnienia organ odwoławczy wyjaśnił pokrótce, jak przeprowadza się kontrolę administracyjną w zakresie przyznawania płatności oraz w jakich przypadkach następuje wyłączenie producenta z otrzymywania pomocy. Przedstawił także sposób, w jaki dokonano wyliczenia sankcji, nałożonej na stronę w kwocie [...] zł.

[...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Szczecinie skargę na ostateczną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, domagając się uchylenia tej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w części odmawiającej skarżącemu przyznania płatności do upraw roślin energetycznych i nakładającej na niego sankcję w wysokości [...] zł. W ocenie skarżącego, we wskazanym zakresie decyzje te nie odpowiadają prawu.

Jak wynika z obszernego uzasadnienia skargi, skarżący zasadniczo podniósł zarzuty dotyczące trzech kwestii:

1) utrzymania przez organ odwoławczy w mocy decyzji organu pierwszej instancji, która z uwagi na swoje "braki" i naruszenie przepisów postępowania, powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego;

2) "kontroli administracyjnej" przeprowadzonej przez organy obu instancji, która nie odpowiadała celom wynikającym z przepisu art. 23 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003; skarżący podniósł przy tym, że przepisy rozporządzeń o numerach 1782/2003,1973/2004 oraz 796/2004 nie nakładają na rolników obowiązku składania dodatkowych deklaracji ilościowych;

3) naruszenia przez organy obu instancji zasady proporcjonalności, poprzez przyjęcie deklaracji złożonej przez producenta w dniu ... września 2007 r. jako deklaracji zerowej, do czego - w świetle przepisów prawa wspólnotowego - nie były one ani uprawnione ani zobowiązane.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 / sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 29 lutego 2008r. o zmianie ustawy

o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz o opłacie skarbowej /Dz. U. Nr 44, poz. 262/ do postępowań w sprawach przyznania płatności lub płatności cukrowej, o których mowa w art. 1, tj. ustawie z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej / Dz. U Nr 35, poz. 217 i Nr 99, poz. 666/, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Ustawa z dnia 29 lutego 2008r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz o opłacie skarbowej weszła w życie z dniem 15 marca 2008r.( art. 13).

W niniejszej sprawie w związku z powyższym do płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, w tym do płatności zwierzęcej za 2007r. należy stosować ustawę z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U Nr 35, poz. 217 i Nr 99, poz. 666) oraz wydane na podstawie art. 17 ust. 4 pkt 3 ustawy - rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 lipca 2007r.

w sprawie terminów dokonywania przez wnioskodawców, podmioty skupujące

i pierwsze jednostki przetwórcze określonych czynności (Dz. U. Nr 139, poz. 979), które weszło w życie z dniem 2 sierpnia 2007r. (§ 10), czyli już po złożeniu wniosku pomocowego przez rolnika ( tj. ... maja 2007r.).

Zaznaczyć należy, iż organ I instancji orzekał w dniu .... maja 2008r., zaś organ II instancji w dniu ....sierpnia 2008r.

Stosownie do art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, w brzmieniu na dzień .... marca 2008r., rolnikowi, który spełnia warunki określone w rozdziale 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004, przysługuje płatność do upraw roślin energetycznych, z tym że:

1) umowa, o której mowa w art. 26 rozporządzenia nr 1973/2004, powinna być zawarta z podmiotem skupującym albo pierwszą jednostką przetwórczą, które zostały zatwierdzone w rozumieniu tego rozporządzenia;

2) płatność przysługuje również w przypadkach, o których mowa w art. 25 ust. 1 rozporządzenia nr 1973/2004;

3) ilość roślin energetycznych, którą wnioskodawca:

a) dostarczył do zatwierdzonych podmiotów, o których mowa w pkt 1, lub

b) wykorzystał lub przetworzył na cele energetyczne w gospodarstwie

- jest równa co najmniej plonowi reprezentatywnemu.

Stosownie do art. 17 ust. 4 pkt 3 w/w ustawy, Minister właściwy do spraw rolnictwa oraz minister właściwy do spraw rynków rolnych określą, w drodze rozporządzenia terminy dokonywania przez wnioskodawców, podmioty skupujące i pierwsze jednostki przetwórcze określonych czynności, w tym składania dokumentów i przedstawiania informacji, w zakresie określonym dla państwa członkowskiego w rozporządzeniu nr 1973/2004, mając na względzie terminy wypłaty płatności do upraw roślin energetycznych oraz uwzględniając umożliwienie przeprowadzenia kontroli danych zawartych we wnioskach o przyznanie płatności do upraw roślin energetycznych oraz kontroli przetwarzania roślin energetycznych.

W dniu .... lipca 2007r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozporządzeniem określił terminy dokonywania przez wnioskodawców, podmioty skupujące i pierwsze jednostki przetwórcze określonych czynności.

W § 2 pkt 3 w/w rozporządzenia deklarację o ilości roślin energetycznych zebranych w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności energetycznej, m.in.:

b) do dnia ... września ... roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności energetycznej - w przypadku roślin energetycznych dostarczonych do podmiotu skupującego lub pierwszej jednostki przetwórczej w okresie od dnia 15 marca do dnia 15 sierpnia tego roku.

Rozporządzenie Komisji (WE)nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystywania odłogowanych gruntów do produkcji surowców ( Dz.U.UE.L.04.345.1), w art.1 ust. 1 lit. e określa, iż szczegółowe zasady realizacji planów pomocy zapewnionych w tytule IV rozdziale 5 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 dotyczą pomocy na rośliny energetyczne. Rozdział 8 rozporządzania Komisji (WE) nr 1973/2004 dotyczy dopłat do roślin energetycznych, gdzie w sekcji 3, artykuł 25 stanowi, że produkcja surowców, przeznaczonych do wykorzystywania w produkcji produktów energetycznych (art. 24) jest przedmiotem umowy, zgodnie

z art. 90 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 (tj. określającymi warunki kwalifikacji powierzchni do przyznania pomocy), której kopię zawartej z odbiorcami lub pierwszymi przetwórcami (lub oświadczenie) na poparcie pojedynczego wniosku do dnia określonego w art. 11 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 (tj. 15 maja danego roku), wnioskodawca przedstawia właściwym organom. Umowa taka musi zawierać :

a/ nazwiska i adres strony umowy;

b/ okres obowiązywania umowy;

c/ gatunki wszystkich przedmiotowych surowców i areał obsadzony każdym gatunkiem;

d/ wszystkie warunki mające zastosowanie do dostaw przewidzianych ilości surowców;

e/ zobowiązanie rolnika do przestrzegania swoich obowiązków zgodnie z art. 27 ust.1;

f/ zobowiązanie odbiorców lub pierwszych przetwórców do wykorzystania surowców zgodnie z niniejszym rozdziałem.

Zgodnie z art. 26 ust.1 rozporządzenia Komisji (WE)nr 1973/2004, państwa członkowskie co roku i w odpowiednim czasie ustanawiają przy zastosowaniu odpowiednich procedur plony reprezentatywne, które muszą być osiągnięte dla każdego gatunku surowców i informują o nich zainteresowanych wnioskodawców.

Na mocy art. 27 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE)nr 1973/2004, wnioskodawcy dostarczają odbiorcy lub pierwszemu przetwórcy:

a) surowiec w ilości co najmniej równej plonom reprezentatywnym;

b) całkowitą ilość surowca pochodzącego z upraw, w stosunku do których państwa członkowskie podjęły decyzję o zastosowaniu możliwości przewidzianej w art. 26 ust. 2.

Państwa członkowskie ustanawiają odpowiednie środki kontroli w celu zapewnienia przestrzegania obowiązku dostarczania całkowitej ilości surowca przewidzianego w ust. 1 lit. b).

Wnioskodawcy lub odbiorcy lub pierwsi przetwórcy deklarują właściwym organom dostawę surowców, przedkładając pisemne oświadczenie podpisane przez odbiorcę lub pierwszego przetwórcę oraz przez wnioskodawcę. Oświadczenie zawiera co najmniej następujące informacje:

a) datę dostawy;

b) wielkości dostaw każdego z gatunków ( art. 27 ust.2).

Art. 28 rozporządzenia Komisji (WE)nr 1973/2004 reguluje sposób postępowania rolnika w sytuacji wystawienia okoliczności wyjątkowych lub zdarzenia siły wyższej, gdy nie jest on w stanie dostarczyć wszystkich lub części surowców określonych w umowie kontraktacyjnej.

Stosownie do art. 29 ust.1 tego rozporządzenia, bez uszczerbku dla sankcji przewidzianych w art. 51 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 ( tj. w sytuacji zmniejszenia płatności i wykluczenia od płatności w przypadku przekroczenia powierzchni wnioskowanej przez rolnika ) i art. 30 niniejszego rozporządzenia (tj. sankcje w przypadku fałszywej deklaracji dostaw), wypłacenie kwoty pomocy dokonywane jest po spełnieniu następujących warunków:

a) właściwemu organowi przedłożono kopię umowy zgodnie z art. 25;

b) złożone zostało zabezpieczenie przewidziane w art. 31, z wyjątkiem sytuacji,

w której stosuje się art. 37;

c) oświadczenie przewidziane w art. 27 ust. 2 zostało przedłożone właściwemu organowi;

d) właściwy organ sprawdził, że w odniesieniu do każdego wniosku spełniono warunki ustalone w art. 25 i 27,

W związku z tym, w przypadku dotrzymania przez rolnika warunków wynikających, z tegoż przepisu i nie naruszeniu przez niego art. 51 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 oraz art. 30 rozporządzenia Komisji (WE)nr 1973/2004, spełnia on przesłanki do przyznania mu pomocy do roślin energetycznych.

Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący naruszył powyższe przepisy. Skarżący dołączył do wniosku pomocowego umowy kontraktacyjne rzepaku ozimego oraz złożył deklarację o ilości zebranych i dostarczonych roślin do zatwierdzonego podmiotu skupującego, zaś kontrola w dniu ... grudnia 2007r. kompletności tej deklaracji przez pracownika Agencji nie wykazała uchybień.

Sąd uznał, że żaden z przepisów rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004, czy to ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, czy też rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 lipca 2007r. nie przewidują utraty prawa do płatności do upraw roślin energetycznych z powodu uchybienia terminowi do złożenia deklaracji w terminie określonym rozporządzeniem krajowym. Powyższy wniosek jest uzasadniony również tym, że terminy do złożenia stosownych deklaracji przez rolnika (wnioskodawcę) stosownie do delegacji zostały, jak wynika to z delegacji ustawowej (a mającej potwierdzenie

w rozporządzeniu Komisji( WE) nr 1973/2004) ustalone dla przeprowadzenia kontroli danych zawartych w tych wnioskach i kontroli ich przetwarzania.

Dalszą istotną dla prowadzonych rozważań jest kwestia znaczenia, jakie w realizacji omawianego prawa ma deklaracja podatkowa.

Zgodnie z § 2 w/w rozporządzenia Ministra, rolnicy obowiązani są składać w organie deklaracje o ilości roślin energetycznych zebranych w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia ...roku w którym złożony został wniosek o przyznanie płatności energetycznej (...) w określonych terminach w zależności od daty dostarczenia do podmiotu skupiającego lub jednostki przetwórczej (co odpowiada treści art. 27 rozporządzenia Komisji nr 1973/2004).

Deklaracja zatem, to nic innego jak zestawienie ilości zebranych

i dostarczonych roślin.

Nawet jeśli przyjąć, że złożenie deklaracji jest warunkiem materialnoprawnym uzyskania płatności, która nigdy nie następuje z urzędu, to z jej istoty wynika, że nie może ona podlegać innemu reżimowy prawnemu niż stan faktyczny, który opisuje.

Innymi słowy - deklaracja stanowi opis zdarzeń, które zaistniały w określonym przedziale czasowym, ocenianym z punktu widzenia przepisów w sprawie płatności w tym przedziale czasowym obowiązujących, a który w efekcie ma doprowadzić do wykonania przez organ obowiązku wypłaty płatności lub zrealizowania przez wnioskodawcę swego uprawnienia do uzyskania od organu płatności. Zarówno istnienie tego obowiązku, jak i powstanie uprawnienia ocenia się w oparciu o stan prawny istniejący w przedziale czasowym, z którym są związane.

Wskazać należy, że ocena z jakim terminem mamy do czynienia nie zawsze jest łatwa. Dokonując jej należy brać pod uwagę nie tylko sformułowanie właściwego przepisu, jego umieszczenie (w ustawie normującej prawo materialne, czy w ustawie procesowej), ile skutek jaki wiąże się z upływem terminu. Jeżeli polega on na wygaśnięciu prawa podmiotowego lub niemożności jego realizacji, termin ma charakter prawnomaterialny, jeżeli natomiast zakreśla granice czasowe dla dokonania określonej czynności w postępowaniu - jest terminem prawa procesowego.

Przy czym pod pojęciem "termin procesowy" należy rozumieć tak termin do dokonania czynności procesowej (np. wniesienie odwołania) jak i termin określający datę dokonania czynności (np. termin rozprawy, termin wydania decyzji), przywrócenie terminu zaś dotyczy terminu procesowego ale co istotne do dokonania czynności procesowej, uchybienie zaś terminowi do dokonania tej czynności procesowej rodzi dla strony negatywne skutki procesowe.

Uznając w tych warunkach, że uchybienie terminowi do złożenia deklaracji

o ilości roślin energetycznych zebranych i dostarczonych do pierwszej jednostki przetwórczej czy podmiotu skupującego, nie rodzi skutku utraty prawa do płatności (nie jest terminem prawa materialnego) i nie jest czynnością procesową (uchybienie nie rodzi skutków procesowych), stwierdzić należy, że organ dokonując nieprawidłowej interpretacji naruszył § 2 ust. 3b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 lipca 2007 r. w sprawie terminów dokonywania przez wnioskodawców, podmioty skupujące i pierwsze jednostki przetwórcze określonych czynności, co miało wpływ na wynik sprawy, bowiem przepis ten nie może stanowić podstawy do pozbawienia strony stosownych płatności.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni dokonaną interpretację powołanego § 2 ust. 3 b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 lipca 2007 r.

Stosownie zatem do art. 145 § 1 pkt 1 lit.a , art. 152 i art. 134 § 1 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.