Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 1266/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2014-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1a ust.1 pkt 3, art. 2 ust.1, art. 3 ust. 1 pkt 1, 3, art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 95 poz 613
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Kwiatek (sprawozdawca), Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz,, NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Kożuch, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi A. spółki z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości na 2011 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz A. spółki z o.o. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania "A" spółki z o.o. w S., uchyliło decyzję Wójta Gminy z dnia [...]r. określającą podatek od nieruchomości na 2011 r. w kwocie [...] zł i zobowiązanie w tym podatku określiło w kwocie [...] zł.

Z akt sprawy wynika, że Spółka "A" jest od 2006 r. właścicielką zabudowanego gruntu – działki nr [...] o pow. 1,71, ha położonej w S., gmina J. – sklasyfikowanego w ewidencji gruntów symbolami R III a w części 1,19 ha oraz R II w części 0,52 ha, a następnie – na podstawie operatu geodezyjnego z dnia 27.10.2010 r. – symbolami: R III a w części 0,11 ha, R II w części 0,19 ha, Lz R III w części 1,05 ha oraz Bi w części 0,36 ha.

Zgodnie z ewidencją gruntów i budynków na gruncie oznaczonym jako Bi posadowione są trzy budynki: gospodarczy murowany o pow. zabudowy 489 m², gospodarczy drewniany o pow. zabudowy 77m² oraz mieszkalny o pow. zabudowy 118 m².

Grunt wraz z zabudowaniami Spółka nabyła w drodze egzekucyjnej licytacji jako jeden z wierzycieli poprzedniej właścicielki Z. C., która nadal zameldowana jest pod adresem tej nieruchomości.

W latach 2007-2012 Spółka deklarowała podatek rolny od gruntów o pow. 1,71 ha i podatek od nieruchomości od budynku mieszkalnego o pow. 100 m².

W trybie art. 272 pkt 3 ordynacji podatkowej (Dz. U. 2012 poz. 749 ze zm.- dalej: "op") wezwano Spółkę do podania przyczyny składania deklaracji niezgodnie z danymi wynikającymi z ewidencji gruntów i budynków.

W piśmie z dnia 18.06.2012 r. Spółka wyjaśniła, że pomimo przysądzenia własności nieruchomości jej samoistnym posiadaczem jest Z. C., którą Spółka od 2007 r. wzywa do opuszczenia nieruchomości, a w dniu 8.03.2012 r. – wobec bezskuteczności wezwań – złożyła do komornika sądowego wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego o wydanie nieruchomości, stąd deklarowany podatek nie wynikał z obowiązku podatkowego Spółki, a ponadto, że stan techniczny budynków gospodarczych wyklucza użytkowanie ich w działalności gospodarczej, której na tej nieruchomości Spółka nigdy nie prowadziła.

W dniu [...].10.2012 r. Wójt Gminy wszczął wobec Spółki postępowanie podatkowe w sprawie określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości. W dniu 12.12.2012 r. przeprowadził oględziny nieruchomości, w dniu 1.03.2013 r. przesłuchał powołanych z urzędu świadków – właścicieli nieruchomości sąsiednich – K. S. oraz W. W., T. K. i S. Z., a w dniu 20.03.2013 r. przeprowadził wnioskowany przez Spółkę dowód z zeznań pośrednika obrotu nieruchomościami J. R. Z. i A. C. nie stawili się celem złożenia zeznań, a odbiór przesyłek zawierających wezwania potwierdził syn A., jako pełnomocnik pocztowy.

Decyzją z dnia [...] Wójt Gminy określił wysokość zobowiązania Spółki w podatku od nieruchomości na 2011 r. w kwocie [...] zł przyjmując do opodatkowania grunty związane z działalnością gospodarczą o pow. 3600 m², budynek gospodarczy związany z działalnością gospodarczą o pow. 450,66 m², ustalonej w toku oględzin oraz budynek mieszkalny o pow. 124 m², przyjętej zgodnie z danymi podanymi w ofercie sprzedaży nieruchomości.

Zdaniem organu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wykluczył uznanie, że nieruchomość znajdowała się w samoistnym posiadaniu Z. C., stąd zastosowanie miał art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. 2010 r. Nr 95, poz. 613 – dalej: "upol") stanowiący, że podatnikami są osoby będące właścicielami nieruchomości.

Zgodnie z art. 366 kc samoistnym posiadaczem rzeczy jest ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel, co oznacza, że posiadanie samoistne polega na władaniu rzeczą z wolą wykonywania tego władztwa dla siebie, a fakt ten powinien być wyraźnie widoczny na zewnątrz, wobec innych podmiotów poprzez np. opłacanie podatków, dokonywanie nakładów, czerpanie korzyści lub pożytków z rzeczy. Z ustaleń faktycznych w sprawie wynika natomiast, że Z. C., za zgodą spółki, opiekuje się budynkiem mieszkalnym i ogrodzoną częścią działki przyległą do tego budynku, przebywa w nim sporadycznie, jedynie jej syn A. przyjeżdża częściej, gdyż dogląda domu i karmi psy. Znaczna część nieruchomości jest niezagospodarowana i jest ogólnie dostępna. Do czasu wszczęcia czynności sprawdzających w 2012 r. Spółka nie kwestionowała obowiązku opłacania podatków od tej nieruchomości, od 2007 r. deklarowała podatek od gruntów i budynku mieszkalnego, od 2008 r. oferuje sprzedaż nieruchomości, a od 18.06.2007 r. do 8.03.2012 r. nie zgłasza do Z. C. roszczeń o jej wydanie.

W związku z argumentacją spółki co do stanu technicznego budynków gospodarczych organ stwierdził, że budynek drewniany o pow. 77m², jako niezwiązany trwale z gruntem, nie został opodatkowany, zaś budynek murowany o pow. użytkowej 450,66 m² może być gospodarczo wykorzystany po dokonaniu niewątpliwie niezbędnego remontu.

W odwołaniu Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego i przyjęcie, że objęte opodatkowaniem nieruchomości są w jej posiadaniu, w sytuacji, gdy nigdy nie uzyskała faktycznego władztwa nad całą nieruchomością oraz będące skutkiem powyższej oceny – naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 1 upol, a także naruszenie art. 1a ust. 1 pkt 3 upol poprzez nieuwzględnienie stanu technicznego nieruchomości wyłączającego opodatkowanie wyższymi stawkami podatku.

W uzupełnieniu materiału dowodowego Spółka złożyła, skierowane do Z. C. wezwanie do opuszczenia nieruchomości z dnia 3.10.2007 r., postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...].09.2008 r. o odrzuceniu pozwu Spółki żądającej wydania nieruchomości oraz przesłane Spółce w dniu 30.07.2013 r. oświadczenie Z. C. o jej zamieszkiwaniu wraz z rodziną na nieruchomości będącej własnością spółki na zasadzie "bezumownego uzgodnienia" oraz o gotowości opuszczenia tej nieruchomości w przypadku jej sprzedaży przez Spółkę.

Zaskarżoną decyzja SKO uchyliło decyzję Wójta Gminy i określiło wymiar podatku niższy o kwotę 202 zł ze wskazaniem, że obowiązek podatkowy od gruntów o pow. 3600 m², oznaczonych w ewidencji gruntów jako Bi, powstał po dacie sporządzenia zawiadomienia o zmianach w ewidencji z dnia 25.01.2011 r., stąd opodatkowaniu podlegały w 2011 r. w styczniu grunty pod budynkami gospodarczymi o łącznej pow. 566 m², a od lutego do końca roku – grunty o pow. 3600 m², jako związane z działalnością gospodarczą "niezależnie od ich sklasyfikowania w ewidencji gruntów". Dla wymiaru podatku od budynków SKO przyjęło ustalenia organu I instancji.

SKO podzieliło ocenę organu I instancji, że żaden z dowodów, w tym z zaoferowanych przez Spółkę, nie pozwala uznać Z.C. za samoistnego posiadacza nieruchomości (budynku mieszkalnego).

Postępowanie egzekucyjne wobec byłej właścicielki dowodzi jedynie, że rodzina C. posiada budynek mieszkalny, jednakże nie jest to posiadanie właścicielskie, a jedynie czasowe korzystanie z budynku. SKO przytoczyło poglądy doktryny i orzecznictwa kształtujące wykładnię art. 366 kc i zgodnie przyjmujące, że dla przyjęcia samoistności posiadania konieczne jest władanie rzeczą jak właściciel, czyli wykonywanie przez posiadacza czynności faktycznych wskazujących na samodzielny, rzeczywisty i niezależny od woli innej osoby stan władztwa. Tymczasem z oświadczeń Z. C. wynika, że posiadanie budynku mieszkalnego traktuje ona jako posiadanie zależne na zasadzie czasowego "bezumownego uzgodnienia" ze Spółką.

Zdaniem SKO, niezasadny był również zarzut Spółki, że budynek gospodarczy ze względów technicznych powinien być opodatkowany niższymi stawkami podatku. SKO stwierdziło, że stan techniczny nieruchomości udokumentowany został w toku oględzin stąd ocena tej okoliczności nie jest dowolna, a z ustaleń wynika, że budynek może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej po wykonaniu remontu.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 178 § 3 op, SKO wyjaśniło, że Spółka wnioskowała o doręczenie kserokopii protokołów dokumentujących zeznania świadków, a w odpowiedzi organ I instancji poinformował Spółkę, iż zgodnie z tym przepisem strona żądać może wydania z akt uwierzytelnionych odpisów dokumentów. Żądania tej treści Spółka nie złożyła.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Spółka wniosła o uchylenie wydanych w sprawie decyzji zarzucając naruszenie:

- art. 121, art. 122, art. 124, art. 187 § 1, art. 191 oraz 198 op,

- art. 365 kpc,

- art. 1a ust. 1 pkt 3 oraz art. 3 ust. 1 i 3 upol,

- art. 336 kc w związku z art. 3 ust. 3 upol.

Obszerne uzasadnienie skargi zasadniczo zmierzało do wykazania, że były właściciel nieruchomości nadal jest jej samoistnym posiadaczem i z tego powodu ma status podatnika podatku od nieruchomości, nie zaś właściciel. W ocenie Spółki, nie jest ona posiadaczem przedmiotów opodatkowania, bowiem nie doszło do ich wydania przez byłego właściciela. Postępowanie egzekucyjne o wydanie całej nieruchomości jest w toku. Z oględzin wynika, że budynek mieszkalny jest zamieszkały, ogrodzony i nie było do niego dostępu. Spółka w żaden sposób nie korzysta z przedmiotów opodatkowania, nie służą one działalności gospodarczej.

Spółka zaznaczyła, że z powodu najdalej idącej ostrożności, zarzuca organowi zaniechanie zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego na okoliczność istnienia względów technicznych w odniesieniu do budynków, gdyż właśnie stan techniczny budynków nie pozwala na prowadzenie tam jakiejkolwiek działalności gospodarczej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu, co Sąd stwierdza z urzędu przy uznaniu zarzutów skargi za niezasadne.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: "ppsa"), dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd związany jest jedynie granicami rozstrzyganej sprawy, stąd uwzględnia skargę pomimo nietrafności jej zarzutów, gdy zaskarżona decyzja wydana jest z naruszeniem prawa niedostrzeżonym przez stronę skarżącą.

Wadliwość zaskarżonej decyzji jest skutkiem przyjęcia, że gruntami związanymi z prowadzoną działalnością gospodarczą, o których mowa w art. 1a ust.1 pkt 3 upol, mogą być również grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne i oznaczone symbolem R, pomimo, że nie są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej.

Wskazanie zawarte w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a upol oraz w uchwale Rady Gminy dotyczy stawek podatku od nieruchomości od gruntów podlegających opodatkowaniu tym podatkiem.

Okoliczność, że nieruchomości położone w S. i będące własnością Spółki nie są wykorzystywane gospodarczo i nie jest tam prowadzona działalność gospodarcza przez żaden podmiot, wynika z ustaleń faktycznych udokumentowanych w aktach i pozostawała bezsporna.

Prawidłowo, bo zgodnie z art. 6 ust. 1 upol w związku z art. 21 ust.1 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne, SKO przyjęło, ze obowiązek podatkowy będący skutkiem zmiany danych dotyczących klasyfikacji gruntów, powstaje po dacie wskazanej w zawiadomieniu o dokonanej zmianie.

Błędnie jednak, bo sprzecznie z art. 2 ust.1 w związku z art. 1a ust. 3 pkt 1 upol, SKO uznało, że w styczniu 2011 r. podlegały opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości grunty użytków rolnych oznaczone symbolem R i nie zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej.

Organ nie dostrzegł również, że zgodnie z art. 1a ust. 1pkt 3 upol grunty związane z budynkiem mieszkalnym, czyli grunty, na których posadowiony jest budynek (według danych ewidencji – 118 m²) oraz grunty niezbędne dla korzystania z tego budynku, nie mogły być uznane za związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu tego przepisu. Stosownie do jego treści, gruntami związanymi z prowadzoną działalnością gospodarczą są grunty będące w posiadaniu przedsiębiorcy, z wyłączeniem gruntów związanych z budynkiem mieszkalnym. Wyłączenie to oznacza, że grunty, na których posadowiony jest budynek nie mogły podlegać opodatkowaniu stawka podatku, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a upol, jak przyjęto w zaskarżonej decyzji w odniesieniu do miesięcy luty – grudzień 2011 r.

Z przyczyn podanych w dalszej części uzasadnienia wyroku Sąd za prawidłową uznaje ocenę organów podatkowych, że przyjęte do opodatkowania grunty i budynki są w posiadaniu Spółki, a tym samym w ponownym postępowaniu organ podatkowy powinien wyłączyć z opodatkowania grunty oznaczone w ewidencji symbolem R w styczniu 2011 r. oraz ustalić powierzchnię gruntu oznaczonego w ewidencji symbolem Bi od lutego 2011 r. i związanego z budynkiem mieszkalnym, który to grunt podlegał opodatkowaniu z zastosowaniem stawki określonej dla gruntów pozostałych.

W obu spornych w sprawie kwestiach – uznania Spółki za podatnika oraz uznania, że budynek gospodarczy jest związany z działalnością gospodarczą, Sąd podziela oceny przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Dla rozstrzygnięcia tych kwestii organy podatkowe poczyniły niezbędne ustalenia faktyczne, a z uzasadnienia zarzutów skargi wynika, że Spółka nie kwestionuje zupełności istotnych w sprawie ustaleń faktycznych, lecz ocenę tych ustaleń dokonaną przez organ podatkowy.

W pierwszej ze spornych kwestii – uznania właściciela za podatnika podatku od nieruchomości, w skardze zarzucono jedynie nieprzeprowadzenie dowodu z oględzin wnętrza budynku mieszkalnego na okoliczność sposobu użytkowania przez byłą właścicielkę poszczególnych pomieszczeń tego budynku. W kontekście ustalenia – dokonanego na podstawie ewidencji gruntów i budynków, wyjaśnień Spółki, zeznań świadków, oględzin z dnia 12.12.2012 r. oraz oświadczeń Z. C., że przedmiotowy budynek pełni funkcję mieszkalną i jest w posiadaniu rodziny C., brak dowodu z jego oględzin nie mógł naruszyć art. 122 i art. 187 § 1 op. Zgodnie z art. 122 op organ podatkowy podejmować powinien jedynie działania niezbędne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Jeżeli istotna okoliczność stwierdzona jest innym dowodem i jest niesporna, przeprowadzenie kolejnych dowodów na tę okoliczność naruszałoby art. 121 § , art. 122 i art. 125 op.

W zaskarżonej decyzji SKO zasadnie stwierdziło, że dla wykluczenia obowiązku podatkowego ciążącego na właścicielu z tytułu podatku od nieruchomości i przyjęcia, że podatnikiem jest posiadacz nieruchomości, niezbędne byłoby dowodowe wykazanie, że posiadanie ma charakter samoistny, jak wymaga art. 3 ust. 1 pkt 3 upol.

Zgodnie z art. 366 kc, posiadaczem samoistnym jest ten, kto włada rzeczą jak właściciel. W uzasadnieniach decyzji organy podatkowe obu instancji dowodowo wykazały, że Z. C. włada faktycznie budynkiem mieszkalnym oraz ogrodzoną częścią działki, jednakże czyni to bez zamiaru (woli) wykonywania tego władztwa dla siebie, co jest niezbędnym elementem uznania władania za posiadanie samoistne – "władanie jak właściciel".

Wbrew wywodom skargi z ustaleń dowodowych nie wynika, że Z. C. mieszka wraz z rodziną w ogrodzonym budynku mieszkalnym ani, że w jej posiadaniu znajduje się cała nieruchomość położona w S. oznaczona jako działka nr [...] o pow. 1,71 ha.

Okoliczności te w oczywisty sposób nie mogły wynikać z postanowień Sądu Rejonowego z dnia [...].09.2008 r. o odrzuceniu pozwu Spółki. Nie wynikają także z protokołu oględzin nieruchomości, ani z zawiadomienia komornika z dnia 22.05.2012 r. o dokonaniu czynności przyjęcia oświadczenia Z. C. stwierdzającego, że " w miejscu zameldowania przebywa sporadycznie" oraz, że nie posiada majątku podlegającego egzekucji.

Z protokołu oględzin, w którym uczestniczył przedstawiciel Spółki oraz z zeznań świadków – w tym szwagra Z. C., mieszkanek sąsiednich domów oraz pośrednika obrotu nieruchomościami działającego na zlecenie Spółki, wynika, że nawet ogrodzona cześć działki z domem mieszkalnym jest nieużytkowana, a opiekuje się nią syn byłej właścicielki, który co jakiś czas tam przyjeżdża, a na żądanie spółki umożliwiał wejście na tę część działki i do budynku potencjalnym nabywcom.

Również z dowodów oferowanych przez Spółkę oraz jej wyjaśnień wynika, że Z. C. uznaje swoje posiadanie części nieruchomości Spółki za posiadanie zależne i deklaruje wolę opuszczenia budynku w uzgodnionym ze Spółką terminie. Ponieważ Spółka ma siedzibę w S., nieruchomość nabyła celem odzyskania części należności od dłużniczki Z. C., nie jest zainteresowana gospodarczym wykorzystaniem tej nieruchomości, bo od lat oferuje jej sprzedaż, to zasadnie uznano za wiarygodne twierdzenie Z. C., że za zgodą Spółki zajmuje część nieruchomości do czasu jej sprzedaży.

W związku z tym, nie ma podstaw do uznania, że ocena materiału dowodowego dokonana w zaskarżonej decyzji narusza art. 124 op ani, że nie spełnia wymogów art. 191 op. Znajdująca wyraz w uzasadnieniu decyzji prawidłowa ocena organu podatkowego przesądza o zastosowaniu art. 3 ust. 1 pkt 1 upol.

W toku postępowania podatkowego oraz w skardze Spółka wyjaśniła, że charakter posiadania przez Z. C. nieruchomości jest od 2007 r. niezmienny, stąd sugestia zawarta w piśmie stanowiącym załącznik do protokołu rozprawy, że zmienił się on w 2013 r. nie ma uzasadnienia i sprzeczna jest z wcześniejszymi twierdzeniami Spółki.

W kontekście art. 1a ust. 1 pkt 3 upol oraz udokumentowanych i niespornych ustaleń faktycznych niezasadny jest również zarzut naruszenia tego przepisu. Okoliczność, że objęty opodatkowaniem budynek gospodarczy nie posiada okien i drzwi, bowiem od lat nie jest wykorzystywany, nie oznacza, że po przeprowadzeniu remontu, w zależności od woli jego właściciela, nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej. Spółka żadnym dowodem nie wykazała, że stan techniczny tego budynku wyklucza wykorzystywanie go w przyszłości do celów gospodarczych, stąd prawidłową była ocena, że budynek jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu powyższego przepisu.

Z tych względów, zaskarżona decyzja podlega uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa. Wstrzymanie wykonania decyzji ma podstawę w art. 152 ppsa, a orzeczenie o kosztach w art. 200 i art. 205 § 2 ppsa.