Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 850/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 169 par 1, art. 228 par 1 pkt 2, art. 189 w zw. z art. 159 par 1 pkt 6, art. 145 par 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 145 par 1 lit. c, art. 200, art. 205 par 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu [...] r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej [...] kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie określenia [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa w S. (dalej: "spółka", "strona", "skarżąca") wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2016r.

Stan sprawy przedstawia się następująco.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] organ I instancji określił spółce wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2016 r. w kwocie [...]zł.

Powyższa decyzja została doręczona na adres pełnomocnika spółki w dniu [...] r.

Pismem z dnia [...] r. spółka złożyła odwołanie od powyższej decyzji. (na prezentacie Urzędu Gminy R. widnieje jako data wpływu dzień 16 .04.2021 r.).

Pismem z dnia [...] r. organ I instancji wezwał spółkę na podstawie art. 169 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. z 2021 r., poz. 1540. ze zm.), dalej: "O.p." do uzupełnienia odwołania poprzez złożenie podpisu przez wskazanego w piśmie komplementariusza, prokurenta samotnego – Ł. W. pod rygorem pozostawienia podania bez rozpatrzenia.

W odpowiedzi na ww. wezwanie spółka w piśmie z dnia [...] r. przekazała podpisane odwołanie.

Pismem z dnia [...] r. organ odwoławczy wezwał spółkę do nadesłania dowodu nadania odwołania z dnia [...] r. w terminie 7 dni.

Jednocześnie pismem z dnia [...] r. wezwano organ I instancji m.in. do przekazania w terminie 7 dni koperty, w której zostało złożone odwołanie lub informacji o sposobie i dacie jego złożenia. Ze względu na podjęte czynności wyznaczono nowy termin zakończenia postępowania na dzień [...] r.

Następnie postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie określenia spółce wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2016 r.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy powołał treść art. 228 § 1 pkt 2 O.p. i art. 223 § 2 pkt 1 O.p. a następnie wskazał, że termin na złożenie odwołania biegł od dnia [...] r. i upłynął [...] r. Na odwołaniu widnieje data [...] r. jako data wpływu do Urzędu Gminy R..

SKO wskazało, że z uwagi na to, że zarówno organ I instancji jak i strona nie odpowiedzieli na wezwania organu odwoławczego do przekazania koperty lub innej informacji i dowodu o dacie i sposobie złożenia odwołania, to Kolegium nie ma podstaw do ustalenia, że odwołanie zostało złożone w innej dacie niż [...] r.

Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika wniosła skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. znak [...], stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

art. 189 w zw. art. 159 § 1 pkt 6 O.p. poprzez uznanie, że brak odpowiedzi skarżącej na wezwanie do przedstawienia dowodu nadania odwołania z dnia [...] r. pomimo nieokreślenia przez organ wzywający skutków braku przedstawienia dokumentu w zakreślonym terminie, uprawnia organ do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania na podstawie art. 228 §1 pkt 2 O.p.,

art.145 § 2 O.p. poprzez niedoręczenie wezwania z dnia [...] r. występującemu w sprawie pełnomocnikowi skarżącej.

W związku z powyższym wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, rozpoznanie odwołania skarżącej z dnia [...] r., a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Skarżąca wskazała, że wniosła odwołanie od tej decyzji pismem z dnia [...] r., nadanym pocztą dnia [...] r. na adres Wójta Gminy R.. Na odwołaniu umieszczono datę [...] r. jako datę wpływu pisma.

SKO zwróciło się do Wójta Gminy R. o przekazanie koperty, w której zostało złożone odwołanie lub informację o dacie i sposobie jego złożenia, na co organ nie odpowiedział. SKO wystąpiło również do skarżącej w trybie art. 189 O.p. o przedstawienie dowodu nadania odwołania z dnia [...] r. Na podanie to skarżąca nie odpowiedziała. Wskutek powyższego SKO uznało, że nie ma podstawy do ustalenia, że odwołanie zostało złożone w innej dacie niż [...] r. Zdaniem skarżącej, nie można uznać, że brak odpowiedzi skarżącej na wezwanie SKO do przedstawienia dowodu nadania odwołania może powodować dla niej tak dotkliwe konsekwencje, jak stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Zwłaszcza w świetle dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, tj. pismo Wójta Gminy R. z dnia [...] r. do SKO, w którym Wójt wskazuje wprost, że odwołanie od decyzji zostało wniesione w terminie i przekazuje akta sprawy. Zdaniem strony, jeżeli organ odwoławczy uznał, że należy zweryfikować, czy odwołanie zostało wniesione terminowo, to powinien dążyć do uzyskania stosownego potwierdzenia od organu I instancji na jakiej podstawie organ ten stwierdził, że odwołanie zostało wniesione w terminie. Pomimo, że Wójt Gminy R. nie odpowiedział na wezwanie do przekazania koperty, SKO nie ponagliło go do udzielenia informacji. Wójt Gminy R. nie poniósł z tego tytułu żadnych negatywnych konsekwencji, poniosła je tylko strona, która nie została nawet pouczona o rygorze uznania, że odwołanie wpłynęło po terminie. Umieszczenie na odwołaniu nieprawidłowej prezentaty powinno obciążać organ, a nie podmiot wnoszący pismo.

Skarżąca podniosła również naruszenie art. 159 § 1 pkt 6 O.p. z uwagi na to, że wezwanie z dnia [...] r. skierowane do skarżącej nie zawierało obligatoryjnego elementu wezwania, tj. nie wskazywało skutków prawnych niezastosowania się do wezwania. Gdyby skarżąca została pouczona o tym, że w przypadku nieprzekazania przez nią dowodu nadania odwołania zostanie wydane postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do jego wniesienia, dopełniłaby ze swej strony starań, aby je przedłożyć. Do skargi skarżąca załączyła kopię odwołania wraz z dowodem nadania przesyłką poleconą w dniu [...] r.

Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Wyjaśnić należy, że sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, iż postanowienie to narusza prawo.

Swoje rozstrzygnięcie Samorządowe Kolegium Odwoławcze oparło na treści art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. W myśl art. 223 § 2 pkt 1 O.p. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia stronie decyzji.

Wskazać trzeba, że stwierdzenie uchybienia terminowi do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Uchybienie temu terminowi jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania w tym względzie postanowienia. Każde, nawet nieznaczne, przekroczenie terminu zobowiązuje organ odwoławczy do wydania tego postanowienia (por. m.in. wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2003 r., sygn. akt SA/Bk 271/2003; wyrok WSA z dnia 29 czerwca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 1085/2006).

Podkreślić też należy, że stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia środka odwoławczego, o ile termin ten nie zostanie we właściwym trybie przywrócony, zamyka stronie możliwość dochodzenia swoich praw przed organem wyższej instancji. Wydając zatem takie postanowienie organ winien mieć pewność, że do uchybienia terminu faktycznie doszło, a okoliczności te winny wynikać z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy w sposób niebudzący wątpliwości.

W rozpatrywanej sprawie decyzją z dnia [...] r. Wójta Gminy R. określił spółce wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2016 r.

Decyzja ta zawierała stosowne pouczenie o przysługującym skarżącej prawie wniesienia odwołania w terminie 14 dni od daty jej doręczenia stronie, za pośrednictwem organu pierwszej instancji. Wskazana decyzja została skutecznie doręczona spółce w dniu [...] r. (na adres kancelarii pełnomocnika), a zatem 14 - dniowy termin do złożenia odwołania upływał z dniem [...] r.

Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy spółka wniosła odwołanie z zachowaniem wskazanego terminu.

Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego odwołanie od powyższej decyzji zostało wniesione przez spółkę w dniu [...] r., na co wskazuje data wynikająca z prezentaty umieszczonej na odwołaniu, tym samym odwołanie zostało wniesienie z uchybieniem terminu. Strona natomiast uważa, że termin ten zachowała.

Zasadnicze znaczenie dla oceny, czy odwołanie od decyzji zostało wniesione w przepisanym terminie ma ustalenie daty jego wniesienia do organu pierwszej instancji. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 12 § 6 pkt 2 O.p. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 2188) lub w placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub otrzymane przez polską placówkę pocztową operatora wyznaczonego po nadaniu w państwie spoza Unii Europejskiej albo złożone w polskim urzędzie konsularnym. Decydująca jest zatem data nadania przesyłki, a nie jej otrzymanie przez adresata. Zgodzić się przy tym należy z twierdzeniem organu, iż ciężar dowodu nadania przesyłki w terminie obciąża nadającego. W przypadku jej nadania jako przesyłki poleconej, dowód taki posiada niewątpliwie nadawca i w przypadkach spornych powinien wykazać się umieszczoną na dowodzie nadania pieczęcią urzędu pocztowego. Jednocześnie jednak zauważyć trzeba, iż ustawodawca nie wprowadził w przepisie art. 12 § 6 pkt 2 O.p. wymogu nadania pisma listem poleconym. Dopuścił zatem możliwość przesłania go także listem zwykłym. Potwierdzeniem oddania pisma jest w takim wypadku umieszczona na kopercie pieczęć poczty z widniejącą na niej datą. Dowód ten z chwilą otrzymania przesyłki jest w posiadaniu jej adresata. Z tego też względu obowiązkiem organu jest traktowanie tego dowodu z najwyższą starannością i zachowanie koperty z datą stempla pocztowego, w której pismo zostało przesłane. W sytuacji, gdy organ z przyczyn leżących po jego stronie nie jest w stanie przedstawić koperty pozwalającej na ustalenie bez cienia wątpliwości konkretnej daty nadania przesyłki w urzędzie pocztowym, niedopuszczalne jest wywodzenie niekorzystnych dla podatnika skutków prawnych. Błąd pracownika organu, który nie zachował koperty nie może skutkować niekorzystnymi skutkami prawnymi dla strony wnoszącej odwołanie. Kwestia ta była wielokrotnie podnoszona w orzecznictwie sądowym (np.: wyrok NSA z dnia 16 listopada 2006 r., sygn. akt I OSK 362/06; wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2009 r., sygn. I OSK 250/08; wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1403/11; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 5 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 800/13; wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 grudnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 1155/16; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Gl 743/11; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 1110/13). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela powyższy pogląd.

W rozpatrywanej sprawie Wójt Gminy R. nie odpowiedział na wezwanie organu odwoławczego i nie przekazał koperty, ani nie podał żadnych informacji o dacie nadania odwołania na poczcie. Natomiast w piśmie z dnia [...] r., przekazując przedmiotowe odwołanie, na podstawie art. 227 § 1 O.p. stwierdził, - jak słusznie zwrócił uwagę pełnomocnik skarżącej w skardze – że odwołanie zostało wniesione w terminie.

Jak wynika z akt sprawy, nie zachowała się zatem koperta z wniesionym odwołaniem.

W skardze skarżąca podniosła, że odwołanie zostało nadane na poczcie. Do skargi załączyła poświadczony za zgodność przez adwokata – pełnomocnika strony dowód nadania w dniu [...] r. przesyłki poleconej do Wójta Gminy R.. W ocenie Sądu powyższy dowód nadania, a nadto stwierdzenie organu I instancji w piśmie z dnia [...] r. oraz oświadczenie skarżącej, że nadała odwołanie na poczcie - to wystarczające okoliczności, aby przyjąć, że termin na wniesienie odwołania został zachowany.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że spółka złożyła odwołanie od decyzji, które nadała za pośrednictwem wyznaczonego operatora w terminie ustawowym na wniesienie odwołania. Przesyłka wpłynęła do Urzędu Gminy w dniu [...] r.

Sąd zgadza się ze skarżącą, że nie można wyciągać dla niej negatywnych skutków procesowych i stwierdzać uchybienia terminu, po pierwsze z powodu tego, że winę za zaginięcie koperty ponosi organ podatkowy, a po drugie, iż strona mogła nie wykonać wezwania do nadesłania dowodu nadania odwołania, skoro zobowiązanie nie zawierało w swej treści wskazania skutków prawnych niezastosowania się do wezwania, po trzecie, z uwagi na to, że wezwania nie doręczono jej pełnomocnikowi który w owym czasie reprezentował stronę.

W tej sytuacji organ odwoławczy niezasadnie twierdzi, że strona zmierza do przerzucenia odpowiedzialności za brak odpowiedzi na wezwanie organu.

Za nieuzasadnione należy też uznać stanowisko SKO, które - wbrew treści art. 12 § 6 pkt 2 O.p. - przyjęło jako wiążącą, datę odbioru przesyłki przez organ pierwszej instancji (16 kwietnia 2021 r.), mimo iż była ona nadana za pośrednictwem urzędu pocztowego, zatem znajdowała się w kopercie (czego organ nie neguje), a w sprawie nie występowały dowody niewątpliwie wskazujące na jej nadanie z uchybieniem terminowi do wniesienia odwołania.

Ponownie należy też powtórzyć, że w sytuacji, gdy na skutek błędu organu pierwszej instancji, organ odwoławczy nie jest w stanie przedstawić przekonujących dowodów (np. koperty) pozwalających na ustalenie bez cienia wątpliwości konkretnej daty wniesienia odwołania przez stronę, niedopuszczalne jest wywodzenie niekorzystnych dla skarżącej skutków prawnych, w postaci ustalenia, iż odwołanie jako złożone po terminie, nie powinno być rozpoznane przez organ.

W związku z powyższym w pełni zasługuje na akceptację podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 228 § 1 pkt 2 O.p.

Ponadto przyjęcie za wiążącą datę wpływu odwołania do Wójta [...], pomimo, iż w sprawie nie występowały dowody jednoznacznie wskazujące na nadanie przedmiotowego pisma z uchybieniem terminowi do wniesienia odwołania, bowiem zostały one niezachowane (zagubione) przez organ pierwszej instancji, stanowiło naruszenie przez organ odwoławczy wyrażonej w art. 121 § 1 O.p. zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, gdyż sprzeczne z tą zasadą jest przerzucanie na stronę negatywnych skutków błędów popełnionych przez organ administracji publicznej.

Doszło także do naruszenia zasady przekonywania ustanowionej w art. 124 O.p., ponieważ nie do pogodzenia z tą zasadą jest przyjęcie przez organ przekroczenia przez stronę terminu do wniesienia odwołania, w sytuacji gdy okoliczność ta nie wynika z materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości.

Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni stanowisko Sądu zawarte w niniejszym wyroku i przyjmie, że odwołanie spółki zostało wniesione z zachowaniem terminu do jego wniesienia.

Z tych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie narusza przepisy procedury w sposób opisany w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i orzekł jak w wyroku. O kosztach postanowiono zgodnie z art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1800), zasadzając na rzecz skarżącej zwrot kwoty [...]zł, na którą składa się wpis od skargi [...] zł i wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie [...]zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa.

Powołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.