Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 599/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2020-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 78 par. 3 pkt 4
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz, Sędziowie: sędzia WSA Daria Gawlak - Nowakowska, sędzia WSA Maria Tkacz - Rutkowska (sprawozdawca), Protokolant: specjalista Aleksandra Połaczewska, po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale I w dniu 14 stycznia 2020 r. przy udziale M.P. sprawy ze skargi M.P/ na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia 15 kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kwoty tytułem nie zwróconej nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2017 r. wraz z odsetkami I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. na rzecz skarżącego M. P. kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z 6 grudnia 2018 r. nr [...] odmawiającą M. P. i M. P. zwrotu kwoty 69,02 zł tytułem niezwróconej nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 r. wraz z należnymi odsetkami liczonymi od dnia powstania nadpłaty do dnia zwrotu nadpłaty.

Z akt sprawy wynika, że małżonkowie M. i M. P. złożyli w Urzędzie Skarbowym 9 lutego 2018 r. wspólne zeznanie podatkowe za 2017 r. (PIT-37), wykazując nadpłatę w kwocie 3.001 zł. Wysokość nadpłaty nie była kwestionowana przez organ podatkowy, w związku z tym Naczelnik Urzędu Skarbowego W. - 7 marca 2018 r. dokonał jej zwrotu na rachunek bankowy należący do M. P., prowadzony przez A. S.A., ponieważ M. P. została wskazana we wspólnym zeznaniu podatkowym jako podatnik. A. S.A. 8 marca 2018 r. zwrócił kwotę nadpłaty na rachunek Urzędu Skarbowego z adnotacją o zamknięciu rachunku bankowego odbiorcy. Rachunek bankowy, na który dokonano zwrotu nadpłaty M. P. zgłosiła w ww. Urzędzie Skarbowym 9 lutego 2012 r. na druku ZAP-3 (rachunek osobisty do zwrotu podatku lub nadpłaty, którego współwłaścicielem był M. P.) i nie dokonała aktualizacji danych w zakresie informacji o zamknięciu tego rachunku. Organ podatkowy ponownie dokonał zwrotu nadpłaty 12 czerwca 2018 r., tym razem na osobisty rachunek bankowy prowadzony w B. S.A. zgłoszony przez M. P. (współwłaścicielem rachunku była M. P.).

Małżonkowie P. 15 czerwca 2018 r. złożyli w Urzędzie Skarbowym pismo wzywające do zapłaty odsetek za nieterminowe dokonanie zwrotu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2017 r. W związku ze stwierdzeniem braków formalnych tego pisma organ podatkowy wezwał stronę do uzupełnia tych braków (pismo z dnia 4.07.2018 r. oraz z dnia 9.10.2018 r.). W ramach uzupełnienia braków formalnych (pismo strony przekazanym przez WSA we Wrocławiu w dniu 15.10.2018 r.) strona, powołując się na art. 78a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm. – dalej: O.p.) doprecyzowała wniosek poprzez wskazanie, że domaga się zwrotu kwoty 69,02 zł tytułem niezwróconej nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2017 r. wraz należnymi odsetkami liczonymi od dnie powstania nadpłaty, tj. od 9 lutego 2018 r. do dnia jej zwrotu.

Naczelnik Urzędu Skarbowego W. decyzją z 6 grudnia 2018 r. odmówił małżonkom P. zwrotu kwoty 69,02 zł z tytułem niezwróconej nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 r. wraz z należnymi odsetkami, liczonymi od dnia powstania nadpłaty do dnia zwrotu nadpłaty. Wyjaśnił, że nadpłatę zwrócił, a za fakt, że nastąpiło to po upływie 3 miesięcy od dnia złożenia przez podatników zeznania podatkowego za 2017 r. nie ponosi winy. Dokonał bowiem w terminie zwrotu nadpłaty na rachunek bankowy wskazany przez M. P. (jako wspólny rachunek małżonków), ale okazało się, że rachunek ten został zamknięty. Podatniczka o fakcie tym organu podatkowego nie poinformowała. Skutecznie dokonano zwrotu dopiero 12 czerwca 2018 r. na rachunek bankowy zgłoszony przez M. P.. W ocenie organu podatkowego winę za niedokonanie zwrotu nadpłaty w terminie ustawowym ponosi zatem nie organ podatkowy ale podatniczka. Tym samym nienależne jest oprocentowanie nadpłaty zwróconej po terminie.

W odwołaniu strona wnosząc o uchylenie decyzji, zarzuciła naruszenie przepisów art. 121 i art. 122 O.p. oraz art. 6 ust. 2, 2a i 3 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1509 ze zm. – dalej: u.p.d.f.) w związku z art. 2, art. 18 i art. 71 Konstytucji RP, wskazując na działania organu podatkowego podjęte w poprzednich latach podatkowych.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W., po ponownym rozpoznaniu sprawy w wyniku wniesionego odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Powołując art. 92 § 1 O.p. stwierdził, że małżonkowie decydujący się na wspólne opodatkowanie dochodów ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe i solidarna jest ich wierzytelność o zwrot nadpłaty podatku. Wówczas zgodnie z art. 133 § 3 O.p. małżonkowie stają się jedną strona postępowania i każdy z nich uprawniony jest do działania w imieniu obojga. Podkreślił, że spór między stronami nie wynika z faktu wspólnego opodatkowania dochodów przez małżonków, ale z niedokonania przez M. P. aktualizacji zgłoszenia danych na druku ZAP-3 w zakresie numeru rachunku bankowego właściwego do przekazywania zwrotu nadpłaty lub podatku.

Fakt złożenia przez M. P. 10 lutego 2017 r. zgłoszenia ZAP-3, w którym podał numer osobistego rachunku bankowego do zwrotu podatku lub nadpłaty, którego współwłaścicielem jest M. P., nie oznacza, że traci aktualność zgłoszenie dokonane wcześniej przez M. P. Na druku ZAP-3 podatnicy dokonują zarówno zgłoszenia danych jak i ich aktualizacji. Nie mając zatem informacji o zamknięciu rachunku bankowego zgłoszonego przez M. P., organ podatkowy pierwszego zlecenia zwrotu dokonał w terminie określonym w art. 77 § 1 pkt 5 O.p. na wskazany przez podatniczkę rachunek bankowy, jako że w zeznaniu podatkowym wskazana została jako podatnik (tj. jej dane ujęto jako pierwsze w zeznaniu). Dopiero po informacji uzyskanej z banku 8 marca 2018 r. o zamknięciu rachunku bankowego zwrot nadpłaty przekazano 12 czerwca 2018 r. na rachunek wskazany przez współmałżonka.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ podatkowy wskazał, że zlecając zwrot nadpłaty nie ma obowiązku ani możliwości szczegółowego weryfikowania historii przelewów przychodzących od podatników oraz dokonywanych w poprzednich latach zwrotów. Istotne jest sprawdzenie czy małżonkowie wskazali co najmniej jeden rachunek bankowy, na który możliwy jest zwrot nadpłaty. Stąd obowiązek składania i aktualizacji danych. W ocenie organu odwoławczego nie doszło w sprawie do błędów czy niestaranności w działaniu organu I instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu małżonkowie P., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenia na ich rzecz kosztów postępowania sądowego, zarzucili naruszenie:

- art. 121 § 1 O.p. przez dokonanie przez organ odwoławczy wykładni art. 76 § 1, art. 77 § 1 pkt 5, art. 77b § 1 pkt 2 oraz art. 78 § 3 pkt 4 O.p. w sposób niedający się pogodzić z zasadą działania w sposób pogłębiający zaufanie do organów podatkowych;

- art. 122 O.p. przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności stanu faktycznego sprawy;

- art. 125 § 1 i § 2 O.p. przez opóźnienie we wnikliwym i szybkim rozpatrzeniu sprawy;

- art. 191 O.p. przez dokonanie oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego z przekroczeniem wyrażonej w tym przepisie zasady swobodnej oceny dowodów.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała, że podtrzymuje też zarzuty zawarte w odwołaniu. Podkreśliła, że organy obu instancji nie zwróciły uwagi, iż składającym zeznanie był M. P. i to na jego rachunek bankowy winien być dokonany zwrot nadpłaty, podobnie jak miało to miejsce w 2017 r., kiedy to Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał dwukrotnie płatności z tytułu nadpłaty za 2016 r. na rachunek bankowy wskazany przez M. P., pomimo, że w zeznaniu jako pierwszą wskazano M. P.. Okoliczności te zostały całkowicie pominięte. Także całkowicie pominięto fakt bezczynności w jakiej pozostawał organ I instancji przez okres od 8 marca 2018 r (tj. od daty rzekomego zwrotu nadpłaty na nieistniejące konto – brak dowodów) do dnia rzeczywistego zwrotu nadpłaty, tj. do 12 czerwca 2018 r. Skarżący zwraca uwagę, że w okresie tym strona nie wzywała organu podatkowego do zwrotu nadpłaty i nie wskazywała rachunku bankowego, zatem rachunek bankowy, na który dokonano zwrotu nadpłaty musiał być organowi podatkowemu znany. Nie wyjaśniono również zwłoki w wydaniu decyzji przez organ I instancji trwającej od 10 maja .2018 r., (tj. od upływu trzymiesięcznego terminu do dokonania zwrotu nadpłaty) do 6 grudnia .2018 r., (tj. do wydania decyzji).

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. podtrzymał stanowisko przedstawione w decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie procesowym z 27 lipca 2019 r. strona skarżąca wskazała, na wyrok tut. Sądu z dnia 29.03.2019 r. sygn. akt I SAB/Wr 5/18 w sprawie dotyczącej bezczynności Naczelnika Urzędu Skarbowego W. - w przedmiocie zapłaty małżonkom P. odsetek od zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 r. W wyroku tym stwierdzono, że organ podatkowy pozostawał w bezczynności polegającej na niezałatwieniu wniosku strony w terminach określonych przepisami Ordynacji podatkowej. Jednocześnie nie stwierdzono okoliczności, które wyłączyłyby stan bezczynności.

W piśmie procesowym z 9 sierpnia 2019 r. organ podatkowy wyjaśnił, że w powołanym przez stronę skarżącą wyroku stwierdzono bezczynność w zakresie dotyczącym wniosku podatników z 15 czerwca 2018 r. o zwrot odsetek. Chodziło o rozpoznanie wniosku strony, który dotyczył oprocentowania niezwróconej w terminie nadpłaty. Sąd w uzasadnieniu wyroku wskazał, że w przypadku sporu co do wysokość oprocentowania nadpłaty organ jest zobowiązany wydać decyzję, a podstawę materialnoprawną tej decyzji stanowią przepisy art. 78 § 1-5 O.p.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016, poz. 1647 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019, poz. 2325 – dalej: P.p.s.a.), ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 §1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Skarga jest zasadna.

Sporne w sprawie jest czy małżonkom P. przysługuje prawo do oprocentowania nadpłaty, wykazanej w zeznaniu PIT-37 złożonym 9 lutego 2018 r., na zasadach określonych w art. 78 § 1 pkt 4 O.p., w związku ze zwrotem tej nadpłaty dopiero 12 czerwca 2018 r., tj. po upływie terminu wskazanego w art. 77 § 1 pkt 5 O.p.

Zgodnie z art. 77 § 1 pkt 5 O.p. nadpłata podlega zwrotowi w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia zeznania lub deklaracji, o których mowa w art. 73 § 2 pkt 1-3, z zastrzeżeniem § 2. Trzymiesięczny termin zwrotu nadpłaty dotyczy zatem także zeznania rocznego podatników podatku dochodowego od osób fizycznych (art. 73 § 2 pkt 1). Podatnikowi podatku dochodowego od osób fizycznych, zgodnie z art. 78 § 1 pkt 4 O.p., przysługuje oprocentowanie nadpłaty w przypadku, gdy organ podatkowy dokona jej zwrotu po upływie trzech miesięcy od dnia złożenie zeznania rocznego. Oprocentowanie to liczone jest wówczas od dnia powstania nadpłaty, tj. od dnia złożenie zeznania rocznego (art. 73 § 2 pkt 1). Należy też przywołać przepis art. 77b O.p., z którego wynika, że w przypadku gdy podatnik jest zobowiązany do posiadania rachunku bankowego lub rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej zwrot nadpłaty następuje wyłącznie na ten rachunek (§1 pkt 1), a w przypadku gdy podatnik nie jest zobowiązany do posiadania takiego rachunku na rachunek bankowy lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej wskazany przez podatnika, albo przekazem pocztowym chyba, że podatnik zażąda zwrotu nadpłaty w kasie (§1 pkt 2). Zgodnie z art. 77b § 2 O.p. za dzień zwrotu nadpłaty uważa się dzień obciążenia rachunku bankowego organu podatkowego na podstawie polecenia przelewu (pkt 1), nadania przekazu pocztowego (pkt 2), wypłacenia kwoty nadpłaty przez organ podatkowy lub postawienia nadpłaty do dyspozycji podatnika w kasie.

W rozpoznawanej sprawie małżonkowie wspólne zeznanie roczne za 2017 r. (PIT-37) złożyli 9 lutego 2018 r. i w zeznaniu tym wykazali nadpłatę. Trzymiesięczny termin zwrotu nadpłaty, wynikający z art. 77 § 1 pkt 5 O.p., upływał zatem 9 maja 2018 r. W tym terminie, tj. 7 marca 2018 r. organ podatkowy dokonał przelewu kwoty nadpłaty wykazanej przez małżonków na rachunek bankowy wskazany w druku ZAP-3 przez M. P. Bank 8 marca 2018 r. zwrócił na rachunek organu podatkowego kwotę nadpłaty z informacją o zamknięciu rachunku bankowego , na który dokonano przelewu. Kolejna próba zwrotu nadpłaty nastąpiła już po upływie trzymiesięcznego terminu, tj. 12 czerwca 2018 r. na rachunek bankowy wskazany przez M.P.

Ustalenia faktyczne, niekwestionowane przez strony, wskazują, że termin zwrotu nadpłaty upływał 9 maja 2018 r. a zwrot nadpłaty faktycznie nastąpił 12 czerwca 2018 r., tj. po upływie terminu. Fakt, na co powołuje się organ podatkowy, że już 7 marca 2018 r. doszło do obciążenia rachunku bankowego, na podstawie polecenia przelewu i kwota nadpłaty został przekazana ma rachunek bankowy wskazany przez M. P., nie oznacza, że w dniu tym, zgodnie z art. 77b § 2 pkt 1 O.p. doszło do zwrotu tej nadpłaty. Bank już 8 marca 2018 r. zwrócił bowiem kwotę nadpłaty wraz z informacją o zamknięciu rachunku bankowego na który dokonano przelewu. Wskazany w art. 77b § 2 pkt 1 O.p. jako dzień zwrotu nadpłaty dzień obciążenia rachunku bankowego organu podatkowego na podstawie polecenia przelewu, to dzień w którym dokonano przelewu na istniejący rachunek bankowy należący do podatnika, a nie na rachunek który nie jest aktywny. W istocie chodzi bowiem o przekazanie kwoty nadpłaty do dyspozycji podatnika, a nie jedynie czasowe obciążenie rachunku bankowego organu podatkowego kwota nadpłaty. O dacie zwrotu nadpłaty, jakkolwiek decyduje dzień obciążenia rachunku bankowego organu podatkowego na podstawie polecenia przelewu kwotą nadpłaty, a nie dzień w którym kwota nadpłaty znalazła się na rachunku bankowym podatnika, to w sytuacji gdy nie ma rachunku bankowego na który przelewu dokonano, nie można przyjąć, że nadpłata została zwrócona podatnikowi. Dokonując zatem przelewu w dniu 7 marca 2018 r. na zamknięty rachunek bankowy, należący wcześniej do strony, organ podatkowy nie dokonał zwrotu nadpłaty w trybie art. 77b § 2 pkt 1 O.p. Bank bowiem zwrócił przekazana kwotę nadpłaty w dniu 8.03.2018 r. Organ podatkowy zobowiązany był zatem do sprawdzenia czy drugi z małżonków, którzy złożyli wspólne zeznanie podatkowe (M. P.) wskazał rachunek bankowy, na który jest możliwe dokonanie zwrotu nadpłaty, a w przypadku braku takiego rachunku bankowego zobowiązany był dokonać zwroty nadpłaty przelewem pocztowym. Należy przypomnieć, że to organ podatkowy zobowiązany jest do zwrotu nadpłaty w określonym terminie (art. 77 §1 pkt 5 O.p.) i żaden z przepisów podatkowych nie przerzuca odpowiedzialności za nieterminowy zwrot nadpłaty na podatnika. W rozpoznawanej sprawie organ podatkowy dysponował wystarczającym czasem na ustalenie czy drugi z małżonków wskazał rachunek bankowy, ewentualnie zwrot przekazem pocztowym. Termin zwrotu upływał bowiem 9 maja 208 r., a informację o zamknięciu rachunku bankowego M. P. organ podatkowy otrzymał 8 marca 2018 r. Przyjęta przez organ podatkowy procedura zwrotu nadpłaty na rachunek bankowy tego z małżonków, którego dane osobowe zostały wskazane w zeznaniu jako podatnika, jest procedurą wewnętrzną i nie uprawnia do wywodzenia niekorzystnych dla podatników skutków. W przypadku bowiem kiedy okaże się, że osoba wskazana jako pierwsza w zeznaniu podatkowym nie podała numeru rachunku bankowego organ podatkowy zobowiązany jest ustalić czy drugi z małżonków także takiego numeru bankowego nie podał. Dopiero po ustaleniu, że żaden z małżonków nie wskazał numeru rachunku bankowego na który możliwy jest zwrot nadpłaty organ podatkowy może dokonać zwrotu nadpłaty przekazem pocztowym. W rozpoznawanej sprawie przerzucanie odpowiedzialności za dokonanie zwrotu nadpłaty po ustawowym terminie na podatniczkę, która nie zaktualizowała danych poprzez podanie informacji o zamknięciu rachunku bankowego, nie jest uzasadnione, bowiem jak już wskazano organ podatkowy miał dwa miesiące na dokonanie ustaleń jakie dane wskazał w druku ZAP-3 drugi z małżonków, będący także podatnikiem. Nie jest także trafne, w kontekście winy podatnika za dokonanie po ustawowym terminie zwrotu nadpłaty, powołanie się na przepisy art. 92 § 1 O.p., z którego wynika solidarna odpowiedzialność małżonków za zobowiązania podatkowe i solidarna wierzytelność o zwrot nadpłaty. Organ podatkowy nie dokonał bowiem w terminie zwrotu nadpłaty żadnemu z małżonków. Nie jest także zasadne powołanie się na przepis art. 133 § 3 O.p., z którego wynika, że małżonkowie stają się jedną strona postępowania i każdy z nich uprawniony jest do działania w imieniu obojga. Działanie jednego z małżonków składających wspólne zeznanie podatkowe w imieniu obojga odnosi się wyłącznie do zobowiązania wynikającego ze wspólnego zeznania podatkowego, a nie do aktualizacji danych. Za dokonanie zgłoszenia aktualizacyjnego (ZAP-3) odpowiada podatnik dokonujący takiego zgłoszenia i działa wówczas wyłącznie we własnym imieniu.

Ponieważ organ podatkowy zwrócił skarżącym nadpłatę, wykazaną w zeznaniu PIT-37 za 2017 r., po upływie trzymiesięcznego terminu zobowiązany był , zgodnie z art. 78 § 3 pkt 4 O.p., dokonać tego zwrotu wraz z oprocentowaniem naliczonym od dnia powstania nadpłaty do dnia zwrotu nadpłaty.

Zasadnie zatem strona skarżąca podniosła zarzut naruszenia przez organ podatkowy art. 121 § 1 O.p. w zw. z naruszeniem art. 77§1 pkt 5 i art. 78 §3 pkt 4 O.p.

Ponownie rozpoznając sprawę organ podatkowy winien uwzględnić stanowisko przedstawione w uzasadnieniu wyroku i określić kwotę należną stronie skarżącej z tytułu zwrotu nadpłaty dokonanego po upływie ustawowego terminu.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 ww. ustawy procesowej.