Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1483/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 75 i 99
journal: Dz.U. 2017 poz 978
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2018 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2017 r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r., znak: [...](6).2017.AW Starosta [...], działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257), art. 75 ust. 1 pkt 5 i art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia [...] stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 978), po otrzymaniu pisma Naczelnika Wydziału Kryminalnego Komendy Powiatowej P. w G.-D. z dnia [...] kwietnia 2017 r. (znak: l.dz. Kr [...]) zawierającego informację o istnieniu zastrzeżeń co do stanu zdrowia, mogących powodować niezdolność do kierowania pojazdami, skierował M. S. na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem.

W uzasadnieniu decyzji orzekający organ podniósł, iż w dniu [...] kwietnia 2017 r. do Starosty [...] wpłynęło pismo Naczelnika Wydziału Kryminalnego Komendy Powiatowej P. w G.-D. z dnia [...] kwietnia 2017 r. (znak: l.dz. Kr [...], w sprawie rozważenia skierowania M. S. na badanie lekarskie w związku z istnieniem zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierującej, mogących powodować u niej niezdolność do kierowania pojazdami. Do powyższego pisma dołączono protokół przyjęcia ustnego zawiadomienia o przestępstwie i przesłuchania w charakterze osoby zawiadamiającej - M. S. z dnia [...] marca 2017 r., sporządzony przez asp. sztabową Komendy Powiatowej P. w G.-D..

W trakcie składania zawiadomienia M. S. oznajmiła m.in., że "posiada prawo jazdy i prowadzi samochód; Jadąc samochodem widzi, że w innych samochodach są osoby, które z niej szydzą (...). Prowadząc samochód ma wrażenie, że ktoś zamiast niej nim steruje, używając jakiejś technologii lub sprawia takie wrażenie". Na dalszym etapie przesłuchania zawiadamiająca przyznała, że "może puścić kierownicę, a samochód i tak sobie jedzie, skręca gdzie chce. Ludzie ci wpływają również na prędkość z którą jedzie, stwarzają korki, zmuszając do gwałtownego hamowania".

Na podstawie akt ewidencyjnych kierowcy ustalono, iż M. S. posiada prawo jazdy kategorii B, numer dokumentu: [...], nr druku: [...] wydane w dniu [...] stycznia 2007 r. przez Starostę G.-D..

Starosta [...] pismem z dnia [...] maja 2017 r. (znak: [...]), wezwał M. S. do złożenia wyjaśnień, dotyczących protokołu ustnego przyjęcia zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa, sporządzonego w dniu [...] marca 2017 r. przez asp. sztabową Komendy Powiatowej P. w G.-D.. W odpowiedzi na powyższe, w dniu [...] maja 2017 r., w siedzibie organu stawiła się M. S.. Po zapoznaniu się z aktami sprawy oświadczyła, że jest czynnym kierowcą i zawsze z należytym bezpieczeństwem prowadzi samochód tak, aby dotrzeć do celu. Ponadto strona oznajmiła, że nie leczy się psychiatrycznie.

Dokonując oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego i prawnego Starosta [...] stwierdził, iż po zapoznaniu się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, powziął wiarygodną informację o uzasadnionych i poważnych zastrzeżeniach co do stanu zdrowia M. S., mogących powodować u niej niezdolność do prowadzenia pojazdów.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. S. zarzuciła, iż rozstrzygnięcie jest nieuzasadnione i posiada znamiona przestępstwa w związku z czym skierowała sprawę do Sądu Okręgowego, Wydział Karny w T. przeciwko osobom wydającym decyzję, jak też sugerującym skierowanie na badania. Zdaniem strony przestępstwo trwa od sześciu lat i jest "widoczne gołym okiem".

Strona wniosła o dopuszczenie odwołania bez własnoręcznego podpisu "ze względu na odrażający, wieloletni charakter przestępstwa", jednak po wezwaniu do usunięcia braku formalnego jakim był brak podpisu, w dniu [...] września 2017 r. usunęła ten brak.

Decyzją z dnia [...] października 2017 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Zdaniem kolegium odwołanie nie jest zasadne, gdyż zaskarżona decyzja została wydana na podstawie prawidłowo ustalonych i zastosowanych przepisów ustawy o kierujących pojazdami oraz na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego w oparciu o przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.

Wskazano, że zgodnie z treścią art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami, starosta wydaje decyzję o skierowaniu kierowcy na badania lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia, natomiast w myśl art. 75 ust. 1 pkt 5 powyższej ustawy, badaniu lekarskiemu przeprowadzonemu w celu ustalenia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Wskazany przepis w ocenie organu odwoławczego stanowi zatem materialnoprawną przesłankę do wydania zaskarżonej decyzji, a z treści przesłanej kopii przyjęcia zawiadomienia o przestępstwie w Komendzie Powiatowej P. w Golubiu -Dobrzyniu, wynikają uzasadnione, poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia odwołującej.

Zwrócono uwagę, że informacja pochodzi z wiarygodnego źródła - z P., gdzie stawiła się odwołująca zawiadamiając o przestępstwie, przy czym informacje tam złożone, budzą poważne i uzasadnione zastrzeżenia co do dalszej zdolności M. S. do kierowania pojazdem, z uwagi na bezpieczeństwo dla ruchu drogowego. Kolegium podkreśliło, że samo skierowanie nie przesądza o pogorszeniu zdrowia kierowcy, który uniemożliwia zdolność do kierowania pojazdami, dopiero przeprowadzone badanie i wydane orzeczenie lekarskie przesądza o takiej zdolności.

W skardze do sądu M. S. zarzuciła naruszenie następujących przepisów prawa:

. art. 8 KPA poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, czego wyrazem jest wydanie decyzji pomimo, że organ, który ją wydał ma świadomość, iż przed sądem i prokuraturą toczy się postępowanie w przedmiocie stwierdzenia przestępstwa dokonywanego przez organy ścigania, urzędników, starostę.

. art. 109 § 1 KPA poprzez nie doręczenie odwołującej się zaskarżonej decyzji w sposób zgodny z przepisami (zgłoszenie w prokuraturze, sądzie o przestępstwie dokonywanym przez doręczycieli i dalszym dokonywaniu przestępstw),

. art. 10 § 1 KPA poprzez naruszenie zasady czynnego udziału strony poprzez uczestnictwo organów administracji w przestępstwie oraz ograniczenie samej pokrzywdzonej wynikające z przestępstwa zarówno w ruchu drogowym jak i urzędach oraz używaną technologię,

. art. 61 § 4 KPA wobec braku skutecznego zawiadomienia odwołującej się o doręczeniu niniejszego postanowienia ze względu na ograniczenie przestępstwem; zarówno przez doręczycieli (sprawa w sądzie i prokuraturze) jak i używaną technologię, zgłaszane problemy z komputerem, internetem oraz doręczycielami tradycyjnej poczty,

. art. 108 § 1 KPA polegający na nadaniu zaskarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności przy jednoczesnym posiadaniu wiedzy o toczącym się postępowaniu przed Sądem i w prokuraturze.

W uzasadnieniu podniesionych zarzutów skarżąca wskazała, że w dniu [...].03.2017 r. złożyła zawiadomienie o przestępstwie m.in. na tle seksualnym z jednoczesnym rozporządzeniem mieniem. To przestępstwo dotyczyło również organów ścigania m.in. P. w G.-D.. W związku z przeprowadzonym przesłuchaniem P. w G.-D., zgodnie z poleceniem prokuratury w G.-D. w dniu [...].04.2017 r. przesłała kopię protokołu z przesłuchania do Starostwa w G.-D. celem rozważenia skierowania skarżącej na badania w kierunku istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami.

Skarżąca poinformowała, że skierowała do prokuratury zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa przez P. w G.-D., starostę, urzędników oraz doręczycieli wraz z informacją o używanej technologii. Mimo licznych zgłoszeń do prokuratury, prokurator nie poinformował skarżącej o zakończeniu postępowania lub jego umorzeniu; nie podjął też działań wyjaśniających zachowanie doręczycieli listów. Prokurator również nie poinformował skarżącej o podjętych czynnościach mających wykluczyć zachowanie doręczycieli, nie podjął żadnych działań z innymi organami. Nie wyznaczył prawnika, mimo licznych próśb skarżącej, żeby mógł w jej imieniu odbierać korespondencję.

Skarżąca zwróciła uwagę, że zarówno Starostwo jak i Kolegium posiadało protokół z jej przesłuchania, w którym wyraźnie informowała, że skierowała całe przesłuchanie i sporządzony protokół do prokuratury w związku z powyższym przepisy, na które powołuje się Kolegium, nie mogą stanowić materialno-prawnej przesłanki do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji. Poza tym nie wykazano żadnej innej uzasadnionej i wiarygodnej przesłanki do utrzymania decyzji w mocy.

Dodatkowo skarżąca poinformowała, że bezkolizyjnie prowadzi auto od ponad 10 lat i robi badania okresowe, oraz że nie leczyła się psychiatrycznie, ani nie przyjmuje żadnych leków na stałe.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało ono podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli sądu administracyjnego była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...], na podstawie której skierowano M. S. na badania lekarskie.

Materialnoprawną podstawę działania organów w rozpatrywanej sprawie stanowił przepis art. 75 ust. 1 pkt 5 tej ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. (Dz.U. z 2017 r. poz. 978), w myśl którego badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, podlega osoba posiadająca prawo jazdy (...), jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Uzupełnieniem tej regulacji jest powołany w decyzji przepis art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy, według którego starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badania lekarskie, jeśli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia.

Z użytego przez ustawodawcę sformułowania "istnienie uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia" wynika, że otrzymawszy zawiadomienie starosta jest obowiązany ową przesłankę ocenić. Ma zatem obowiązek ustalić, czy zawiadomienie jest na tyle uzasadnione, że wynikają z niego takie okoliczności, które uzasadniają skierowanie kierowcy na badania lekarskie, aby podczas nich można było stwierdzić istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt I OSK 564/13, Lex 1591040).

Przywołana powyżej regulacja prawna nie precyzuje, jakie zastrzeżenia są wystarczające do skierowania danej osoby na badania lekarskie. Mowa w nich jedynie o tym, że muszą być one "uzasadnione" i "poważne", oraz że informacja o nich musi być wiarygodna. Są to zatem stwierdzenia dość ogólne, pozostawiające właściwemu organowi administracji możliwość dokonania oceny, czy w konkretnym przypadku zastrzeżenia są właśnie tego rodzaju, pamiętając jednocześnie o tym, że celem powołanych regulacji jest zapewnienie maksymalnego bezpieczeństwa w ruchu drogowym.

Z unormowań tych wynika, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie może zapaść wówczas, gdy organ znajdzie się w posiadaniu informacji nasuwających zastrzeżenia co do warunków zdrowotnych kierowcy, zaś źródło uzyskania tego typu informacji jest wiarygodne. W literaturze wskazuje się, że chodzi o przesłanki, które z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują na istotne zmniejszenie się sprawności kierującego pojazdem (tak: Wojciech Kotowski, Komentarz do art. 122 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, System Informacji Prawnej Lex Omega, aktualny na gruncie art. 99 ust. 1 pkt 2b ustawy o kierującymi pojazdami z uwagi na przejście regulacji do tej ustawy). Skierowanie na badania lekarskie może więc nastąpić, gdy jest prawdopodobne, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami; nie jest natomiast wymagana pewność w tym zakresie. Ostateczne rozstrzygnięcie w tej kwestii powierzone zostało bowiem uprawnionym w tym zakresie lekarzom.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że przyczyną, dla której Starosta [...] skierował skarżącą na badanie lekarskie w związku z istnieniem zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierującej, mogących powodować u niej niezdolność do kierowania pojazdami, było pismo Naczelnika Wydziału Kryminalnego Komendy Powiatowej P. w G.-D. z dnia [...] kwietnia 2017 r. (znak: l.dz. Kr [...], zawierające wniosek o skierowanie M. S. na badanie lekarskie w związku z istnieniem zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierującej, mogących powodować u niej niezdolność do kierowania pojazdami. Do powyższego pisma dołączono protokół przyjęcia ustnego zawiadomienia o przestępstwie i przesłuchania w charakterze osoby zawiadamiającej - M. S. z dnia [...] marca 2017 r., sporządzony przez asp. sztabową Komendy Powiatowej P. w G.-D., z którego wynikało, iż zawiadamiająca oznajmiła m.in., że "posiada prawo jazdy i prowadzi samochód; jadąc samochodem widzi, że w innych samochodach są osoby, które z niej szydzą (...). Prowadząc samochód ma wrażenie, że ktoś zamiast niej nim steruje, używając jakiejś technologii lub sprawia takie wrażenie". Na dalszym etapie przesłuchania zawiadamiająca przyznała, że "może puścić kierownicę, a samochód i tak sobie jedzie, skręca gdzie chce. Ludzie ci wpływają również na prędkość z którą jedzie, stwarzają korki, zmuszając do gwałtownego hamowania".

Ustawodawca tworząc normy prawne określające wymagania w stosunku do kierujących pojazdami jako warunek niezbędny wskazał sprawność pod względem fizycznym i psychicznym. Sprawdzenie czy warunki te zostały zachowane polega na poddaniu się badaniom lekarskim i psychologicznym. Nadto, co trzeba wyraźnie podkreślić, wykazanie się przez osobę kierującą pojazdami odpowiednim stanem zdrowia, stanem psychicznym, czy umiejętnościami - posiadaniem kwalifikacji fachowych ma bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo w ruchu drogowym zarówno samej osoby kierującej pojazdem, jak i innych uczestników ruchu drogowego.

Dodatkowo trzeba podkreślić, iż obowiązkiem organu jest czuwanie, by powyższymi warunkami strona legitymowała się nie tylko w związku z ubieganiem się o prawo jazdy, ale także w czasie korzystania z tego prawa jazdy.

W ocenie składu orzekającego sądu oparta na wymienionym wniosku informacja o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia skarżącej, wskazuje na uzasadnione i poważne wątpliwości i zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy, a zatem jest to przyczyna uzasadniająca wydanie decyzji w oparciu o art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami.

Wskazać również należy, że podstawą do wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie jest już wiarygodna, a więc przynajmniej uprawdopodobniona, informacja o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia; nie jest natomiast wymagane ustalenie, czy w istocie rozpoznane zmiany stanowią o niezdolności do prowadzenia pojazdów. Stwierdzenie braku lub istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami należy do uprawnionego lekarza, który na podstawie badania lekarskiego wydaje stosowne orzeczenie. Nie jest rolą organu prowadzenie w tym kierunku własnego postępowania.

Dodać też trzeba, że przepis art. 99 ust.1 pkt 2b ustawy ma zastosowanie niezależnie od ustalenia, czy powstanie zastrzeżeń nastąpiło w bezpośrednim związku z zachowaniem i sposobem prowadzenia pojazdu podczas wykonywania przez daną osobę uprawnioną zindywidualizowanej czynności faktycznego kierowania pojazdem, czy też uzyskane przez organ wiarygodne informacje, uprawdopodabniające pośrednio wątpliwości co do posiadania przez konkretnego kierowcę wymaganej do prowadzenia pojazdów sprawności, mają źródło w innych okolicznościach (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 23 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Bk 624/10, Lex nr 752374). W przedmiotowej sprawie zaistniała druga sytuacja, gdyż zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącej, zostały ujawnione w toku innego postępowania.

Zgodnie z art. 99 ust.1 pkt 2 lit. b ustawy podstawą skierowania na badania są okoliczności, które z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują na zmniejszenie sprawności kierującego pojazdem. Mając na uwadze fakt, iż informacja pochodziła z wiarygodnego źródła - z Policji, gdzie stawiła się skarżąca zawiadamiając o przestępstwie, zasadne jest stanowisko orzekających w sprawie organów administracji, iż informacje tam złożone, budzą poważne i uzasadnione zastrzeżenia co do dalszej zdolności M. S. do kierowania pojazdem z uwagi na bezpieczeństwo dla ruchu drogowego, przy czym jak słusznie podkreślono, samo skierowanie nie przesądza o pogorszeniu zdrowia kierowcy, który uniemożliwia zdolność do kierowania pojazdami, dopiero przeprowadzone badanie i wydane orzeczenie lekarskie przesądza o takiej zdolności.

Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 507/14, Lex nr 1644029 przesłanka istnienia "uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia" powinna być oceniana zgodnie z celem ustawy, którym jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym, spowodowanym przez osoby, których stan zdrowia uniemożliwia sprawne prowadzenie pojazdów. Zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Niedomagania zdrowotne kierowcy są ważnym czynnikiem wpływającym na bezpieczeństwo tak kierowcy, jak i innych uczestników dróg. W piśmiennictwie jak i orzecznictwie sądów administracyjnych funkcjonuje pogląd, że dla bezpieczeństwa ruchu drogowego niezbędne jest czuwanie nad tym, by osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą sprawność nie tylko w chwili ubiegania się o to uprawnienie, ale także w okresie późniejszym, kiedy z tych uprawnień korzystają.

Należy przy tym podkreślić, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie przesądza jeszcze o istnieniu przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów w przypadku konkretnego kierowcy. Służy ona tylko do wyjaśnienia istniejących w tym względzie uzasadnionych zastrzeżeń. W wyniku przeprowadzonego badania może się więc okazać, że zastrzeżenia te nie zostaną potwierdzone, czyli nie istnieją żadne przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów. Celem bowiem tych badań jest weryfikacja powziętych przez organ zastrzeżeń.

Z powyższych względów zarzuty skargi należy uznać za bezzasadne. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie stwierdził również, by zaskarżona decyzja była dotknięta innymi wadami uzasadniającymi jej uchylenie. Należy w szczególności zauważyć, że organy obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Tak ustalony stan faktyczny stał się podstawą prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, co szczegółowo wyjaśniono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznając kontrolowaną decyzję za zgodną z prawem, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.