Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 975/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2010-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 48  ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.

SENTENCJA

13 lipca 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik (spr.) Sędziowie WSA: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 lipca 2010r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] września 2008r. nr [...] w przedmiocie usunięcia budynku handlowego i uporządkowania terenu budowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lipca 2008r. nr [...] w zakresie dotyczącym usunięcia budynku handlowego oraz uchyla poprzedzającą ją decyzję [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lipca 2008r. nr [...] w części dotyczącej usunięcia budynku handlowego, 2. stwierdza nieważność postanowienia [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] czerwca 2008r. nr [...], 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja w zakresie określonym w pkt 1 nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

II SA/Bd 975/08

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] nr [...] K. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w A. z dnia [...] nr [...] nakazującą M. S. usunięcie wybudowanego bez wymaganego pozwolenia budynku handlowego usytuowanego na działce nr [...] w A. przy ul. D. w terminie do dnia [...] i uporządkowanie terenu budowy - w części dotyczącej terminu usunięcia budynku i uporządkowania terenu budowy, a w pozostałej części decyzję organu I instancji utrzymał w mocy.

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym:

Pismem z dnia 31 grudnia 2007 r. M. S. wystąpiła do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w A. o udzielenie pozwolenia na użytkowanie samowolnie wybudowanego przy ul. D. w A. budynku handlowego.

W trakcie oględzin ustalono, że jest to obiekt jednokondygnacyjny z dachem płaskim, o konstrukcji metalowo- szkieletowej, niewyposażony w żadną instalację i według oświadczenia męża wyżej wymienionej został zrealizowany w 2007 r.

Postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] wydanym na podstawie art. 148 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane wstrzymano prowadzenie robót i nałożono na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni od dnia jego doręczenia:

- zaświadczenia burmistrza o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,

- czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi, w tym techniczno – budowlanymi, opracowanego przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania w odpowiedniej specjalności i przynależącej do izby samorządu zawodowego,

- oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

W dniu 24 kwietnia 2008 r. do PINB wpłynęło oświadczenie M. o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wynikającym z umowy dzierżawy zawartej ze Spółką Cywilną C. wraz z załączoną do oświadczenia umową najmu działki nr [...] zawartą między użytkownikiem wieczystym spółką akcyjną P. w W. i członkami wymienionej spółki. Jednocześnie M. S. wniosła o przedłużenie terminu wyznaczonego postanowieniem z dnia [...].

W piśmie z dnia 6 maja 2008 r. PINB wyraził zgodę, by obowiązki wynikające z postanowienia zostały wykonane do 31 maja 2008 r.

W dniu 29 maja 2009 r. M. nadesłała do PINB cztery egzemplarze inwentaryzacji budynku handlowego z ekspertyzą techniczną i informację z Urzędu Miasta A. o braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu, na którym znajduje się działka nr [...] . Zwróciła się też o przedłużenie terminu do dostarczenia oświadczenia spółki C. wyrażającego zgodę na przebudowę stanowiska handlowego.

W dniu [...] powołując się na art. 49 ust. 3 ustawy Prawo budowlane Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał postanowienie nr [...] zobowiązujące M. S. do usunięcia (w terminie 7 dni od jego doręczenia) nieprawidłowości poprzez przedstawienie czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, stwierdzając w uzasadnieniu postanowienia, że z nałożonych w dniu [...] obowiązków przedłożyła tylko zaświadczenie z Urzędu Miejskiego w A., gdyż oświadczenie z 26 maja 2009 r. zawierało niezgodną z prawdą informację dotyczącą udzielonej przez spółkę C. zgody na przebudowę obiektu.

W piśmie z dnia 19 czerwca 2009 r. strona poinformowała Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, że nie jest w stanie przełożyć 4 egzemplarzy projektu budowlanego. Do pisma załączyła zgodę spółki C. – najemcy działki nr [..] na przebudowę stanowiska handlowego usytuowanego na targowisku przy ul. D.

W dniu [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w A. wydał na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z art. 49 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.) decyzję nakazującą M. S. usunięcie wybudowanego bez wymaganego pozwolenia budynku handlowego i uporządkowanie terenu, zakreślając termin do dnia 30 września 2008 r., wskazując w uzasadnieniu, że strona nie wykonała nałożonych postanowieniem z dnia [...] obowiązków.

W dniu 17 sierpnia 2008 r. strona wniosła odwołanie od decyzji organu I Instancji nie uzasadniając go.

Po rozpatrzeniu odwołania K. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał w dniu [...] wymienioną na wstępie decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że w niniejszej sprawie zaistniała sytuacja określona w art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, bowiem skoro inwestor nie wywiązał się z obowiązków, o których mowa w ust. 3, nałożonych w celu zalegalizowania samowoli budowlanej, organ nadzoru budowlanego obligowany był wydawać decyzję o usunięciu postawionego bez pozwolenia obiektu. Natomiast brak było podstaw prawnych od określenia terminu wykonania tego obowiązku oraz zobowiązania inwestora do uporządkowania terenu.

Zaskarżając do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzję K. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. M. S. podniosła, że nie była w stanie dostarczyć organowi nadzoru budowlanego w wyznaczonych terminach wymaganych dokumentów. Nadmieniła także, że w lipcu 2009 r. złożyła wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla obiektu handlowego i w listopadzie otrzymała pozytywną decyzję w tym przedmiocie.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i zarzucając, że wydanie wniosku usunięcia obiektu spowodowane było przede wszystkim nie przedłożeniem przez inwestora 4 egzemplarzy projektu budowlanego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, to jest ocenia, czy wydając zaskarżone rozstrzygnięcie organ nie naruszył przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania administracyjnego w stopniu wpływającym na jego treść. Rozpoznając sprawę sąd nie jest przy tym związany granicami skargi, to jest sformułowaniami w niej zarzutami i wnioskami, co oznacza, że obligowany jest reagować także na niedosteżone przez skarżącego wadliwości kontrolowanego rozstrzygnięcia.

Wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie.

Okolicznością bezsporną jest, że usytuowany na działce nr [...] przy ul. D. w A. obiekt handlowy powstał w 2007 r. bez wymaganego przepisami pozwolenia na budowę. W piśmie z dnia 25 sierpnia 2008 r. przekazującym organowi II instancji odwołanie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego stanowczo stwierdził, że pawilon handlowy jest w całości nowym obiektem, nie powstałym w wyniku przebudowy pawilonu wcześniej istniejącego. Także w piśmie z dnia 4 czerwca 2008 r. spółki C. - najemcy terenu jest mowa o istniejącym przedtem w tym miejscu stanowisku handlowym na targowisku.

Wymieniony obiekt organ nadzoru budowlanego trafnie zakwalifikował do wymagających uzyskania pozwolenia na budowę, a nie zgłoszenia budowy, gdyż jakkolwiek jego konstrukcja metalowo – szkieletowa i brak fundamentów (trwałego połączenia z gruntem) uzasadniały uznanie go za obiekt tymczasowy, to usytuowanie na działce przez okres przekraczający 120 dni wyłączało go z grupy obiektów zwolnionych z obowiązku legitymowania się pozwoleniem, o którym mowa w art. 28 prawa budowlanego (art. 29 ust. 1 pkt 12).

Zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.) organ nadzoru budowlanego nakazuje w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Jednakże nakaz rozbiórki będący najdalej idącą w ramach przepisów cytowanej ustawy sankcją prawną, jak wynika z art. 48 ust. 2 i dalszych unormowań ustawy, może być orzeczony jedynie wówczas, gdy nie jest możliwe doprowadzenie obiektu lub jego części do stanu zgodnego z prawem, czyli inaczej mówiąc, nie ma prawnych możliwości legalizacji samowolnie wykonanej budowy.

W art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego określono, iż czynności zmierzające do legalizacji obiektu budowlanego lub jego części wybudowanego bez pozwolenia mogą być podjęte, jeżeli budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (w zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku jego braku, z ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy) oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno - budowlanych, w zakresie umożliwiającym doprowadzenie obiektu lub jego części do stanu zgodnego z prawem.

Tak więc w pierwszym rzędzie, po uzyskaniu informacji o samowoli budowlanej, organ nadzoru budowlanego winien rozważyć, czy zachodzą w sprawie wskazane w powyższym przepisie okoliczności. W razie stwierdzenia łącznego ich zaistnienia, co jest równoznaczne ze spełnieniem wstępnych warunków legalizacji, organ ten wydaje postanowienie, o którym mowa w art. 48 ust. 3, nakładające na inwestora obowiązek przedłożenia w wyznaczonym terminie dokumentów wyszczególnionych w tymże przepisie, wstrzymując jednocześnie prowadzenie robót budowlanych, o ile nie zostały faktycznie jeszcze zakończone. W odniesieniu do warunku przewidzianego w art. 48 ust. 2 pkt 1 ustawy dotyczącego zgodności stwierdzonej samowoli z przepisami o planowaniu przestrzennym, należy – z uwagi na użyty w tym przepisie zwrot "a w szczególności" – przyjąć, że w czynnościach wstępnych organ w sytuacji braku planu miejscowego i decyzji o warunkach zabudowy winien, przy dokonywaniu pod powyższym kątem oceny możliwości legalizacji samowoli, posłużyć się przede wszystkim przepisem art. 61 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717) oraz rozporządzeniem wykonawczym Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie ustalenia wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 164, poz. 1588). Należy bowiem zauważyć, że decyzja o warunkach zabudowy nie tworzy porządku prawnego, a jedynie przesądza o zgodności inwestycji z tym porządkiem (vide m.in. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 5 lutego 2009 r. sygn. II SA/Bd 617/08 i wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 października 2007 r. sygn. II SA/GL 245/07- lex 347955).

W rozpatrywanej sprawie skoro organ nadzoru budowlanego po fazie wstępnej przeszedł do kolejnego jej etapu – podjął czynności w kierunku legalizacji obiektu wydając postanowienie, o którym mowa w art. 48 ust. 3 (zbędnie orzekł przy tym o wstrzymaniu robót wobec obiektu już postawionego), należy przyjąć, że w jego ocenie warunki wymienione w art. 48 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy obiekt handlowy usytuowany na działce [..] (teren targowiska) spełnia.

Zakreślony w postanowieniu z dnia [...] na podstawie art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego termin dostarczenia przez skarżącą wymienionych w tymże ust. 3 dokumentów, tj. zaświadczenia Burmistrza A. o zgodności budowy z planem zagospodarowania przestrzennego lub ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, a nadto 4 egzemplarzy projektu budowlanego z załącznikami oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cle budowlane, jest terminem procesowym. Skoro termin, o którym wyżej mowa nie wynika wprost z przepisów prawa, lecz z woli organu, a niedotrzymanie go może rodzić konsekwencje wynikające z ust. 4 art. 48 w postaci nakazu rozbiórki, to ustalany winien być adekwatnie do okoliczności sprawy, tj. tak by istniała realna możliwość dotrzymania go przez stronę, zaś w razie wniosku strony o jego przedłużenie, wniosek taki, z uwagi na dysponowanie przez organ tzw. luzem decyzyjnym, winien być co do zasady, zwłaszcza gdy nie złożenie w terminie żądanych dokumentów nastąpiło bez jej winy, pozytywnie rozpatrzony.

Słusznie więc, uznając wskazany w powyższym postanowieniu termin 30 dniowy za niewystarczający, z uwzględnieniem treści pisma skarżącej z dnia 18 kwietnia 2008 r., wraz z którym przedłożyła oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane z załącznikiem, termin ten, aczkolwiek nie w wymaganej formie postanowienia i nie do proponowanej przez nią daty mimo, że do wykonania pozostała jej przeważająca części nałożonego obowiązku, przedłużył.

Przed upływem podanego przez organ w piśmie z dnia 6 maja 2008 r. terminu, to jest w dniu 29 maja 2008 r. skarżąca przedłożyła informację z Urzędu Miasta A. o braku planu zagospodarowania obejmującego działkę nr [...] oraz zamiast czterech egzemplarzy projektu budowlanego, cztery egzemplarze inwentaryzacji istniejącego budynku handlowego. Jednocześnie wniosła o dalsze przedłużenie terminu, gdyż oczekuje od dysponenta terenu spółki C. na potwierdzenie wcześniejszej zgody na wykorzystanie działki na cele budowlane. Reakcją na powyższe było wydanie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w dniu [...], z powołaniem się tym razem na art. 49 ust. 3 Prawa budowlanego, postanowienia, ponownie obligującego skarżącą do dostarczenia czterech egzemplarzy projektu budowlanego, z załącznikami i oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod którym to obowiązkiem należało, jak wynika z uzasadnienia postanowienia, rozumieć dostarczenie zgody spółki C. na realizację obiektu. Podjęcie wskazanego wyżej postanowienia było wadliwe.

Przede wszystkim organ błędnie przyjął, że wydaje postanowienie, o którym mowa w art. 49 ust. 3 Prawa budowlanego, bowiem wymieniony przepis służy usunięciu nieprawidłowości stwierdzonych w doręczonym już mu przez stronę projekcie budowlanym wraz z załącznikami, do czego w rozpatrywanej sprawie jeszcze nie doszło, a nadto nie można na jego podstawie żądać przedłożenia dokumentu dotyczącego prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W istocie więc organ po raz drugi wydał w tej samej sprawie postanowienie przewidziane w art. 48 ust. 3 ustawy co jest niedopuszczalne i to pokrywające się w zakresie wymienionych w nim obowiązków z punktami 2 i 3 poprzedniego postanowienia z dnia [...] co z kolei stanowi naruszenie zasady powagi rzeczy osądzonej (tożsamość przedmiotu rozstrzygnięcia i podmiotu).

W związku z pismem skarżącej z dnia 26 maja 2008 r. (data wpływu - 29 maja 2008 r.) organ nadzoru budowlanego winien ograniczyć się do rozpatrzenia zawartego w nim wniosku o przedłużenie terminu określonego w jego piśmie z dnia 6 maja 2008 r.

W sumie we wskazanym wyżej postanowieniu przedłużono skarżącej termin do 7 dni od doręczenia tegoż postanowienia. Termin ten w ocenie Sądu, nie został przez organ przed jego zakreśleniem rozważony adekwatnie do realiów stanów faktycznego i nie istniała możliwość dotrzymania go przez skarżącą.

Poza tym organ skupiając się na projekcie budowlanym i wykazaniu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane pominął kwestię konieczności legitymowania się przez skarżącą w sytuacji braku planu ostateczną decyzją o warunkach zabudowy, i z naruszeniem art. 9 kpa nie udzielił jej wskazówek prowadzących do wywiązania się przez nią z obowiązku w tym zakresie.

Podnieść należy, że w aspekcie aktualnej regulacji prawnej art. 48 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 pkt 1 obowiązującej od 1 maja 2004 r. (Dz. U. z 2004 r., Nr 93, poz. 888) ukształtowało się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko, które skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie podziela, że w razie wystąpienia inwestora do właściwego organu o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla samowoli budowlanej, zasadne jest skorzystanie z określonej w art. 97 § 1 pkt 4 kpa instytucji zawieszenia postępowania dotyczącego likwidacji samowoli do czasu zakończenia prejudycjalnej sprawy, której przedmiotem jest ustalenie warunków zabudowy. Stanowisko to odpowiada treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r. sygn. P 37/06, którym uznał on, że wymienione przepisy ust. 2 i 3 art. 48 ustawy w częściach obejmujących wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania" są niegodne z art. 2 i 32 ust. 1 Konstytucji.

Zainicjowanie przez skarżącą w pierwszych dniach czerwca 2008 r. w wyniku odpowiedniego jej pouczenia przez organ, przy okazji przedłużenia terminu, postępowania w celu wydania decyzji o warunkach zabudowy w efekcie zawieszenia postępowania legalizacyjnego umożliwiałoby skarżącej wywiązanie się w międzyczasie z pozostałych obowiązków, o których mowa w art. 48 ust. 3 pkt 2 Prawa budowlanego.

Jak wynika z akt sprawy postanowienie z dnia 3 czerwca 2008 r. skarżąca odebrała 16 czerwca 2008 r. i już w dniu 20 czerwca wpłynęło pismo skarżącej przekazujące dokument dotyczący jej uprawnień do zabudowy działki nr [..]. Jakkolwiek w piśmie tym jednocześnie podała, że nie jest w stanie przedłożyć żądnych egzemplarzy projektu budowlanego, to fakt doręczenia umowy z najemcą działki, w ocenie Sądu wskazuje na jej wolę kontynuowania postępowania naprawczego, wobec czego organ, w celu rozwiania wątpliwości w tym zakresie winien zwrócić się do niej o zajęcie stanowiska w powyższej kwestii, to jest czy zrezygnowała ze zlecania sporządzenia wymaganego projektu, czy też tylko nie jest w stanie wywiązać się z obowiązku do dnia 23 czerwca 2008 r. (dzień upływu terminu) i występuje o przedłużenie terminu zakreślonego w postanowieniu. Skoro jak wcześniej wskazano, termin przewidziany w art. 48 ust. 3 ustawy ma charakter procesowy, to mają do niego w pełni zastosowanie przepisy kpa i reguły dotyczące ustalania istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Oświadczenie się przez skarżącą, że wnosi o umożliwienie jej wywiązania się z obowiązku, obligować więc będzie, organ do przeprowadzenia z uwzględnieniem zasad wynikających z art. 7, 77 § 1 i 80 kpa, stosownego postępowania wyjaśniającego, zwłaszcza co do dotychczas podjętych kroków w celu uzyskania wymaganych dokumentów w ustalonym terminie (z oceną pod kątem okoliczności od strony niezależnych) i w razie zdecydowania się na danie stronie kolejnej szansy- rozważania i zakreślenia realnej daty, do której obowiązek ma spełnić.

Niewyjaśnienie rzeczywistej woli strony w omawianej kwestii w związku z jej pismem z dnia 19 czerwca 2008 r., pozostające w sprzeczności z obowiązkami organu sformułowanymi w art. 7 i 77 § 1 kpa, mogło wpłynąć na przedwczesne obciążanie jej skutkami nie przedłożenia wymaganych dokumentów, bez wyjaśnienia istoty sprawy, czy zachodzą przesłanki do legalizacji dokonanej samowoli budowlanej.

To ostatnie jest natomiast nie do pogodzenia z zamierzeniami prawodawcy, które legły u podstaw zmian wprowadzanych w art. 48 ustawy Prawo budowlane w jego brzmieniu sprzed 11 lipca 2003 r. Uzupełniając przepis art. 48 o kolejne ustępy od 2 do 5 ustawą z dnia 23 marca 2003 r. (Dz. U. Nr 80, poz. 718), a następnie nowelizując go ustawą z 16 kwietnia 2004 r. (Dz. U. Nr 93, poz. 888), chciał on złagodzić skutki kategorycznych zapisów w pierwotnej jego redakcji, celem doprowadzenia samowoli budowlanej do stanu zgodnego z prawem, bez konieczności dokonywania rozbiórki, a następnie dopiero starania się o stosowne pozwolenie na budowę. Także w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i sądów administracyjnych przyjęto, że nakaz rozbiórki (usunięcia) obiektu winien mieć zastosowanie w ostateczności, to jest w sytuacjach, gdy niemożliwie jest przywrócenie stanu zgodnego z prawem.

W powołanym wyżej wyroku sądu P 37/06 Trybunał Konstytucyjny m.in. stwierdził: "Decydujące znaczenie w procesie legalizacji samowoli budowlanej winno mieć ustalenie, że obiekt wybudowany bez pozwolenia na budowę nie narusza swoim istnieniem przepisów prawa..." oraz, że "... z art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego wynika, że warunkiem legalizacji samowoli budowlanej jest zgodność konkretnej budowy z przepisami o planowaniu przestrzennym. Nie może mieć znaczenia zatem termin uzyskania decyzji ostatecznej o warunkach zabudowy, bo ma ona charakter wyłącznie informacyjny i sama przez się nie kształtuje praw i obowiązków inwestora..." Tak więc nakaz rozbiórki (usunięcia) obiektu winien być orzeczony dopiero wówczas, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości jego legalizacji, a stwierdzenie tego jest możliwe dopiero po przejściu do dalszego etapu procedury naprawczej, o której mowa w art. 49 prawa budowlanego i to w ramach właściwie prowadzonego postępowania administracyjnego. W wyroku z dnia 17 września 2008 r. sygn. II OSK 1050/07 (Lex 508471) Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził wręcz, że odesłanie w art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego do ust. 1 tego przepisu w żadnym razie nie oznacza, że organ korzystając z tego odesłania może wydać decyzję na podstawie art. 48 ust. 1 jedynie z powodu niewykonania postanowienia nakładającego obowiązki w myśl ust. 3. Zdaniem NSA odesłanie to oznacza, że decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego organ może wydać tylko wówczas, jeżeli wynik postępowania, w tym ustosunkowanie się do okoliczności podnoszonych przez stronę, pozwalają na prawidłowe zastosowanie dyspozycji art. 48 ust. 1 prawa budowlanego.

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić trzeba, że nieracjonalnie i niezgodnie z przedstawionym rozumieniem procesu legalizacyjnego jest wydawanie nakazu usunięcia obiektu tylko z tego powodu, że strona nie zmieściła się w terminie z wykonaniem nałożonych obowiązków, zwłaszcza w razie usprawiedliwionego wystąpienia lub zamiaru usprawiedliwionego wystąpienia o przedłużenie niedotrzymanego terminu ich realizacji.

Uznając, że dokonana przez organ nadzoru budowlanego I instancji z naruszeniem przepisów procedury (skutkująca przyjęciem, że rezygnuje z procesu legalizacyjnego) ocena treści pisma skarżącej z dnia 19 czerwca 2008 r., niedostrzeżona przez organ odwoławczy, w powiązaniu z niezgodnym z celem postępowania naprawczego rozumienia przez obydwa orzekające organy treści art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r., mogła mieć istotny wpływ na treść wydanych przez nie rozstrzygnięć, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c,a, ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł o uchyleniu zarówno zaskarżonej jaki i poprzedzającej ją decyzji z dnia 21 lipca 2008 r.

Nadto ze względu na to, że decyzje obydwu instancji w przedmiocie nakazu usunięcia obiektu handlowego są konsekwencją niedotrzymania terminu wynikającego z wadliwego z przyczyn wcześniej wskazanych (naruszenie zasady powagi rzeczy osądzonej - art. 156 § 1 pkt 3 kpa) postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w A. z dnia [...] Nr [..], korzystając z wnikającego z art. 135 cyt. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. uprawnienia do zastosowania przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do wszystkich aktów (w tym postanowień) wydanych w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga, jeśli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia, orzeczono także o stwierdzeniu nieważności wymienionego wyżej postanowienia.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji winien dokonać prawidłowych ustaleń w związku z treścią pisma skarżącej z dnia 19 czerwca 2008 r. i gdy będzie uzasadniał to ich wynik – rozpatrzyć wniosek w przedmiocie przedłużenia terminu z zachowaniem wymagań przepisów procedury i w razie uwzględnienia go - udzielić skarżącej wyczerpujących wskazówek (art. 9 kpa) co do dokumentów, które winna jeszcze przedłożyć (ze skargi wynika, że dysponuje ona decyzją o warunkach zabudowy) zakreślając realny termin do wykonania tej czynności.

Nadmienić w tym miejscu należy, że w wyniku niewłaściwego pouczenia zawartego w piśmie PINB z dnia 6 maja 2008 r. skarżąca przedłożyła mu zgodę najemców działki nr [...] dotyczącą wykorzystania jej na cel budowlany, podczas gdy dla prawidłowego wykazania uprawnienia w tym zakresie niezbędne jest dostarczenie dodatkowo zgody użytkownika wieczystego działki, tj. spółki P. w W. (Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w Bydgoszczy) z uwagi na treść § 7 pkt 2 podpisanej przez najemcę – spółkę C. z spółką P. umowy (karta 6b akt Iinstancji).

Sąd podziela natomiast stanowisko organu odwoławczego wyrażone w zaskarżonej decyzji co do braku prawnych podstaw do zakreślenia terminu wykonania

orzekanej rozbiórki (usunięcia) obiektu budowlanego, jak i zobowiązania inwestora do

uporządkowania terenu po rozbiórce.