Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2557/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145  par. 1  pkt 1  lit. a i  lit. c,  art. 152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7,  art. 8
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 18 i  art. 48
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 2  pkt 11,  art. 9,  art. 27,  art. 30  ust. 2,  art. 31
journal: Dz.U. 2009 nr 1 poz 7
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Skiba Sędzia WSA Iwona Maciejuk Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2014 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] maja 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania A. B., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osoby uprawnione za okres od 1 października 2011 r. do 31 marca 2012 r.

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie sprawy.

Pismem z dnia z dnia [...] kwietnia 2013 r. A. B. zwróciła się o umorzenie w całości pozostałego zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 października 2011 r. do 31 marca 2012 r. Do wniosku dołączyła do akt szereg kopii dokumentów dotyczących obciążeń finansowych jej rodziny (rachunki za leki, decyzje GOPS w [...], umowę darowizny i dzierżawy, umowę kredytu zaciągniętego w BS w [...], decyzję dot. wymiaru podatku rolnego, dowód uiszczenia opłaty za wywóz nieczystości stałych, dowód uiszczenia wpłaty na radę rodziców, faktury dot. należności za wodę, prąd).

Decyzją z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy [...], odmówił umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osoby uprawnione za okres od 1 października 2011 r. do 31 marca 2012 r. W uzasadnieniu decyzji dokonał analizy sytuacji finansowej rodziny A. B., uznając, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Odwołanie od tej decyzji wniosła A. B., zarzucając naruszenie szeregu przepisów postępowania administracyjnego oraz niewłaściwe zastosowanie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą". W ocenie odwołującej organ przekroczył ramy uznania administracyjnego i dokonał niewłaściwej analizy sytuacji materialno-bytowej wnioskodawczyni.

Organ odwoławczy przytoczył przebieg postępowania administracyjnego, wskazując, że A. B. zwróciła się do Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o umorzenie w całości zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Jako podstawę umorzenia należności wnioskodawczyni powołała art. 30 ust. 2 ustawy. Zakresem wniosku o umorzenie objęte zostały należności wypłacone osobom uprawnionym: M. B., M. B. i W. B. w okresie od 1 października 2011 r. do 31 marca 2012 r. wraz z ustawowymi odsetkami z tytułu opóźnienia w płatności każdej z rat z powodu trudnej sytuacji dochodowej. W uzasadnieniu swojego wniosku wskazała, że jest matką piątki małoletnich dzieci: M. B., M. B., W. B., K. N., J. N.. Jej sytuacja finansowa i zdrowotna jest trudna. Wychowuje i utrzymuje dwóch małoletnich synów K. i J. N., pochodzących ze związku z Z. N., z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Główny dochód rodziny stanowi renta Z. N. wypłacana przez KRUS w wysokości [...] zł, który pozwala na zaspokojenie minimalnych potrzeb. Ponadto K. N. jest dzieckiem niepełnosprawnym, wymagającym stałej opieki, uczęszcza do Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w [...]. Oprócz upośledzenia umysłowego syn ma zdiagnozowaną nadczynność tarczycy i z tego tytułu został skierowany na leczenie do Dziecięcego Szpitala Klinicznego w [...]. Pomimo pobierania świadczeń rodzinnych w łącznej kwocie [...] zł miesięcznie koszty leczenia syna przekraczają tę kwotę. Wnioskodawczyni wskazała, że syn J. N. uczęszcza do Zespołu Oświatowego -Samorządowego Przedszkola w [...] i również wymaga leczenia (przerost migdałków, przewlekłe zapalenie uszu i skrzywienie kręgosłupa). Wobec konieczności opieki nad małoletnimi synami oraz posiadane wykształcenie (podstawowe) nie jest w stanie podjąć żadnego zatrudnienia, nie dysponuje też żadnym majątkiem i pozostaje na utrzymaniu swojego partnera, z którym mieszka. Zdaniem wnioskodawczyni powyższe okoliczności jednoznacznie wskazują, że nie jest w stanie spłacić przedmiotowych należności i nie ma realnych możliwości na ich zaspokojenie w przyszłości. Na potwierdzenie powyższego dołączyła szereg kopii wyników badań, skierowań na leczenie specjalistyczne, zaświadczeń i orzeczeń.

Burmistrz Miasta i Gminy [...] decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] odmówił umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osoby uprawnione.

W wyniku rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...], uchyliło w całości powyższą decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Burmistrz Miasta i Gminy [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy i przeprowadzeniu dodatkowego postępowania wyjaśniającego decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...], odmówił umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osoby uprawnione. W decyzji organ wskazał, że decyzja o umorzeniu należności ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ właściwy wierzyciela ma prawo, a nie obowiązek uwzględnienia wniosku dłużnika alimentacyjnego. Organ administracji musi wszechstronnie wyjaśnić okoliczności faktyczne po to, aby na tej podstawie stwierdzić, czy w sprawie zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 30 ust. 2 ustawy. W toku postępowania organ ustalił, że A. B. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubentem Z. N. i dwojgiem dzieci, jedno wspólne w wieku [...] lat i jedno wnioskodawczyni w wieku [...] lat. Źródłem utrzymania rodziny jest renta Z. N. z tytułu niezdolności do pracy w kwocie [...] zł, świadczenia rodzinne w kwocie [...] zł, zasiłek pielęgnacyjny na starszego syna Kamila [...] zł i świadczenie pielęgnacyjne w kwocie [...] zł oraz dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł. Miesięczny dochód rodziny wynosi [...] zł, wobec tego według ustawy o pomocy społecznej rodzina A. B. nie kwalifikuje się do rodzin ubogich, znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Z decyzji KRUS wynika, iż orzeczenie, które posiada Z. N. ma charakter okresowy i traci ważność w miesiącu październiku 2013 r. Oznacza to, że komisja lekarska rokuje poprawę stanu zdrowia. Powinien on podjąć działania zmierzające do poprawy sytuacji materialnej i zdrowotnej. Organ nie jest w stanie ocenić stanu zdrowia A. B. (zaburzenia rytmu serca, powiększona tarczyca), ponieważ rozpatruje sprawę na podstawie zebranej dokumentacji. Jeśli stan zdrowia nie pozwala na podjęcie jakiejkolwiek pracy, to wnioskodawczyni powinna rozważyć możliwość uzyskania stosownego orzeczenia oceniającego stan jej zdrowia, co da podstawę do ubiegania się o stosowne świadczenia na utrzymanie. Organ podał, że wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. sygn. akt [...], o ustaleniu wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego wobec dzieci M., M. i W. B., A. B. została zwolniona z opłaty za pobyt dzieci w rodzinie zastępczej, a nie z obowiązku płacenia alimentów. Obecnie koszty za pobyt dzieci wnioskodawczyni w rodzinie zastępczej ponosi Ośrodek.

Zdaniem organu, nie można zapominać też o charakterze zobowiązań alimentacyjnych rodziców względem dzieci, które - jak stanowi art. 133 § 1 Kro - mają charakter obligatoryjny. Wnioskodawczyni powinna być świadoma, że obowiązek alimentacyjny ciąży na rodzicach, a alimenty służą realizacji ochrony dobra dzieci. Wypłata świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie zwalnia z obowiązku alimentacyjnego wobec dzieci. Zdaniem organu, A. B. powinna czynić starania, aby wywiązywać się z obowiązku alimentacyjnego, a w sytuacji wypłacania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych, podejmować działania w jego spłacie. Wszelkiego rodzaju zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego (lub świadczeń z nim związanych) mają charakter wyjątkowy i zgodnie z ogólnymi regułami interpretacyjnymi, powinny być interpretowane w sposób ścisły. W związku z tym umorzenie powinno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanej lub jej rodziny nie pozwala jej na wywiązanie się z ciążącego na niej obowiązku alimentacyjnego. W ocenie organu, sytuacja taka nie zachodzi w okolicznościach niniejszej sprawy. Organ uznał, że nie może pochopnie umorzyć należności, gdyż sytuacja materialna dłużnika może ulec zmianie w wyniku podjęcia działań w celu poprawy sytuacji materialnej i zdrowotnej dłużnika lub innych okoliczności powodujących zmianę sytuacji rodziny.

Odwołanie od powyżej decyzji wniosła A. B. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Zaskarżonej decyzji zarzuciła rażące naruszenie przepisów art. 30 ust. 2 ustawy i art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 86 Kpa oraz nieuwzględnienie wskazówek Samorządowego Kolegium Odwoławczego zawartych w decyzji z dnia [...] października 2012 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] marca 2013 r. Nr [...] uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż organ ponownie nie dokonał oceny sytuacji rodzinnej i dochodowej strony.

Kolegium wskazało, że w aktach sprawy znajduje się pismo Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., do którego dołączono kopie dokumentacji medycznej, pismo z dnia [...] kwietnia 2013 r. z KRUS dotyczące gospodarstwa rolnego posiadanego przez Z. N., pismo A. B. z dnia 22 kwietnia 2013 r. wraz z wnioskiem o umorzenie w całości pozostałego zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 października 2011 r. do 31 marca 2012 r., do którego załączono szereg kopii dokumentów dotyczących sytuacji zdrowotnej i finansowej rodziny wnioskodawczyni. W aktach znajduje się również pismo z dnia [...] maja 2013 r. z ARiMR dotyczące płatności obszarowych przyznanych Z. N. za okres od 2004 do 2009 r.

Kolegium wskazało, że ustawodawca zagwarantował organowi właściwemu wierzyciela uznaniowość administracyjną przy podejmowaniu rozstrzygnięć w tych sprawach. Uznanie administracyjne, nie może mieć jednak cech dowolności, co oznacza, że to właśnie na organie ciąży obowiązek poczynienia ustaleń w toku postępowania wyjaśniającego, mających na celu zbadanie sytuacji dłużnika alimentacyjnego i ustalenie przesłanek do zastosowania ulgi w obowiązku, który na nim ciąży w związku z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy. Przypadki uzasadniające zastosowanie ulgi w postaci umorzenia w całości lub części, łącznie z odsetkami, należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, odroczenia terminu płatności tych należności albo rozłożenia ich na raty powinny być zdeterminowane sytuacją dochodową i rodzinną dłużnika alimentacyjnego. Przepis art. 30 ust. 2 ustawy nie określa szczegółowo kryteriów, jakimi powinien kierować się organ właściwy wierzyciela rozpatrując wniosek przed podjęciem decyzji w sprawie, np. umorzenia należności. Wskazuje jedynie ogólnikowo na przesłankę związaną z sytuacją dochodową, rodzinną dłużnika. Organ przed podjęciem decyzji powinien ustalić, w jaki sposób zwrot należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego będzie miał wpływ na sytuację życiową zobowiązanego, w szczególności, czy spłata zadłużenia nie spowoduje pogorszenia jego sytuacji materialnej. Organ powinien też ocenić, czy inne okoliczności dotyczące osoby zobowiązanej, takie m.in. jej wiek, stan zdrowia, sytuacja rodzinna, brak możliwości podjęcia zatrudnienia wskazują na to, że pomimo dokonania zwrotu należności, będzie w stanie samodzielnie zaspokoić swoje niezbędne potrzeby.

Działanie w ramach uznania administracyjnego nie oznacza jednak dowolności i arbitralności organu, a wręcz przeciwnie, wymaga od organu nie tylko poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 Kpa), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 Kpa), ale także załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 Kpa). Zatem, aby rozstrzygnięcie sprawy nie było dowolne, organ administracji musi poprzedzić je wnikliwym wyjaśnieniem i rozważeniem wszystkich okoliczności, a w uzasadnieniu decyzji wskazać motywy podjętego rozstrzygnięcia

Kolegium zauważyło, że przedmiotowa sprawa była już dwukrotnie przedmiotem rozpoznania przed tutejszym organem odwoławczym. W rozstrzygnięciach podejmowanych uprzednio przez organ I instancji Kolegium dopatrywało się uchybień takiej natury, które skutkowały uchyleniem decyzji organu I instancji do ponownego rozpatrzenia, bowiem organ I instancji nie dokonał oceny sytuacji rodzinnej i dochodowej strony odwołującej zgodnie z przywołanymi regułami.

Organ I instancji uzupełniał dotychczas zgromadzony materiał dowodowy, jednocześnie zgromadził dokumenty dotyczące sytuacji materialnej i bytowej rodziny odwołującej. Zwracał się do Gminnego Ośrodka Pomocy w [...], KRUS Oddział Regionalny [...] Placówka Terenowa w [...] oraz ARiMR [...] Oddział Regionalny. Stosowną dokumentację do akt sprawy, przy wniosku z dnia [...] kwietnia 2013 r. dołączyła również A. B..

Kolegium zauważyło, iż organ pierwszej instancji, działając w ramach uznania administracyjnego, winien rozważyć, czy sytuacja dłużnika uzasadnia umorzenie, czy też nie czyni on żadnych starań, aby dług spłacić, choć mógłby tego dokonać i na ile stan ten jest efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności.

W ocenie Kolegium, w rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji rozważył zasadność umorzenia należności, ustosunkowując się do przyczyn, z jakich dłużniczka zwróciła się o umorzenie, tj. stan zdrowia oraz możliwości zarobkowe. W ocenie Kolegium, zrealizowane zostały także wskazania Kolegium, zawarte w uprzednio wydanych decyzjach.

Kolegium ustosunkowując się do zarzutów podniesionych przez odwołującą oraz rozpoznając sprawę w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, uzupełniony o decyzje nakazujące zwrot wypłaconych świadczeń alimentacyjnych, wskazało, iż nie można uznać, by organ naruszył ciążący na nim obowiązek przeprowadzenia stosownego postępowania dowodowego. W ocenie organu odwoławczego nie można zarzucić organowi zaniechań w powyższym zakresie, a zebrany materiał dowodowy i jego ocena przeprowadzone zostały zgodnie z zasadami i przepisami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa. Organ nie dopuścił się naruszenia art. 107 § 1 i 3 Kpa. Organ uzupełnił materiał dowodowy o szereg dokumentów dotyczących sytuacji materialnej i bytowej A. B., między innymi o dokumentację dotyczącą stanu zdrowia odwołującej oraz członków jej rodziny, informację z KRUS o powierzchni gospodarstwa rolnego posiadanego przez Z. N., informację z ARiMR dotyczącą dopłat obszarowych do gospodarstwa, będącego jego własnością, które to gospodarstwo wydzierżawił on na potrzeby emerytalno-rentowe. Przy wniosku z dnia [...] kwietnia 2013 r. A. B. dołączyła do akt szereg kopii dokumentów dotyczących obciążeń finansowych jej rodziny (rachunki za leki, decyzje GOPS w [...], umowę darowizny i dzierżawy, umowę kredytu zaciągniętego w BS w [...], decyzję dot. wymiaru podatku rolnego, dowód uiszczenia opłaty za wywóz nieczystości stałych, dowód uiszczenia wpłaty na radę rodziców, faktury dot. należności za wodę, prąd). W ocenie organu odwoławczego, organ pierwszej instancji, nie przekroczył ram uznania administracyjnego. Organ ten trafnie ustalił wysokość dochodu rodziny A. B. oraz wysokość obciążeń finansowych tejże rodziny. Organ pierwszej instancji ustalił, że odwołująca jest osobą objętą ubezpieczeniem zdrowotnym, cierpi na schorzenia, które są leczone nieodpłatnie w ramach ubezpieczenia zdrowotnego i refundowane przez NFZ. Odwołująca nie wykazała, aby leczyła się prywatnie, ponosiła z tego tytułu dodatkowe koszty. Odnośnie leków, które członkowie rodziny odwołującej muszą przyjmować - jak wynika to z analizy organu I instancji oraz przedłożonych przez A. B. rachunków z aptek - zdecydowana większość leków ma zastosowanie kardiologiczne, dotyczy choroby krążenia, a tylko jeden z leków ma zastosowanie endokrynologiczne, jego koszt wyniósł [...] zł ([...]). Z zaświadczenia lekarskiego przedłożonego przez odwołującą wynika, iż cierpi ona na zespół tarczycowo-sercowy i wole tarczycy. Powyższe choroby nie powodują niemożności funkcjonowania przez nią na rynku pracy. Lekarz podstawowej opieki zdrowotnej podkreślił jedynie, iż ma ona jedynie znacznie ograniczoną zdolność do pracy w rolnictwie. Nie powoduje to jednak, że odwołująca nie może wykonywać żadnej pracy - na przykład prac chałupniczych, które umożliwiałyby jej jednoczesne pozostawanie w domu (w celu opieki nad dzieckiem) oraz uzyskiwanie dodatkowych dochodów. Ciążący na rodzinie odwołującej kredyt jest zobowiązaniem okresowym, które nie powoduje długotrwałego obniżenia dochodu rodziny odwołującej. Koszty ponoszone przez rodzinę odwołującej na opłatę mediów - energii, wody, wywóz nieczystości nie są również wygórowane i nie odbiegają od średnich kosztów, które muszą ponosić wszystkie rodziny, korzystające z ww. Organ pierwszej instancji dokonał prawidłowego wyliczenia, iż łącznie miesięczne wydatki związane z utrzymaniem domu i spłatą kredytu (ostatnia rata we wrześniu 2013 r.) wynoszą [...] zł i nie są okolicznością, która przemawiałaby za koniecznością uwzględnienia wniosku A. B..

Kolegium wskazało, że decyzje uznaniowe powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać między innymi, iż organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Uzasadnienie realizować winno wyrażoną w art. 11 Kpa. zasadę przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.

W ocenie Kolegium, takim wymogom odpowiada decyzja organu pierwszej instancji. Organ ten słusznie wskazał, iż okoliczności podnoszone przez A. B. mogą przemawiać za możliwością zastosowania przez tenże organ innej z ulg przewidzianych dla dłużników alimentacyjnych, a mianowicie rozłożenia istniejących należności na raty lub odroczenia terminu płatności. W ocenie organu odwoławczego, sytuacja dochodowa odwołującej pozwala jej na spłatę ciążących na niej zobowiązań w formie ratalnej, chociażby w niewielkich kwotach, ale uiszczanych systematycznie.

Kolegium zauważyło, że obowiązek alimentacyjny ciąży bez wyjątku na każdym z rodziców i służy realizacji ochrony dobra dziecka poprzez zapewnienie środków na jego godziwe utrzymanie, wychowywanie czy też edukację. Dobro dziecka jest wartością najwyższą, podlegającą ochronie ze strony państwa. W ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów mowa jest o tym, że konstytucyjna zasada pomocniczości nakłada na państwo obowiązek wspierania jedynie tych osób ubogich, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych do alimentacji. Strona powinna liczyć się z koniecznością spłaty tych należności i nie może zasłaniać się faktem konieczności sprawowania opieki nad pozostałymi dziećmi, w stosunku do których nie była obciążona obowiązkiem alimentacyjnym, który zastępczo był realizowany za zobowiązanego przez Fundusz. Dłużniczka uporczywie uchylała się od łożenia na utrzymanie uprawnianych chociażby najmniejszych kwot.

Od powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] A. B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła: naruszenie przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, mianowicie: 1) art. 6 i art. 8 Kpa polegające na rażącym naruszeniu zasady praworządności i zasadny zaufania obywatela do państwa, przejawiającej się w odmienności ocen tego samego stanu faktycznego i prawnego dokonywanych przez organ II instancji w kolejno wydawanych przez ten organ decyzjach: dwóch uchylających decyzję organu I instancji (decyzji SKO z dnia [...] października 2012 r. oraz decyzji SKO z dnia [...] marca 2013 r.) i w decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji; 2) art. 7 Kpa poprzez ustalenie przez organ II instancji w stanie faktycznym sprawy, iż interes publiczny jest ważniejszy od interesu społecznego, zaś organy zobowiązane są do poszukiwana w stanie faktycznym sprawy, przyczyn, które umożliwią negatywne rozpoznanie podania strony, bowiem Państwo niezależnie od okoliczności nie może przerzucać ciężaru utrzymania dzieci z rodziców na podatników; 3) art. 77 § 1 Kpa poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego i podjęcie decyzji na skutek całkowicie dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, wyrażającej się w błędnym powieleniu przez organ II instancji argumentacji organu I instancji dotyczącej sytuacji dochodowej skarżącej oraz zaniechania przez organ II instancji (również organ I instancji) oceny dowodów, które obrazują sytuację rodzinną i życiową skarżącej; 4) art. 80 Kpa poprzez dowolną ocenę dowodów zgromadzonych w sprawie, brak wszechstronnej oceny całokształtu materiału dowodowego oraz zaniechanie dokonania oceny znaczenia i wartości dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, złożonych przez stronę skarżącą, w postaci dokumentacji medycznej członków jej rodziny. Zarzuciła również naruszenie przepisu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, mianowicie: 1) art. 30 ust. 2 ustawy poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego, zaniechanie analizy sytuacji rodzinnej skarżącej w ostatecznym rozstrzygnięciu organu II instancji, w sytuacji gdy szczegółowe analizowanie sytuacji rodzinnej stanowi, razem z sytuacją dochodową, podstawę orzekania w niniejszej sprawie, co doprowadziło w konsekwencji do przyjęcia, iż trudna sytuacja skarżącej nie ma charakteru wyjątkowego, uprawniającego skarżącą do umorzenia zadłużenia z tytułu wypłaconych na rzecz uprawnionych świadczeń alimentacyjnych. Skarżąca wniosła o: 1) uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji; 2) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; 3) dopuszczenie dowodów z dodatkowych dokumentów z historii leczenia skarżącej, które są niezbędne do wyjaśniania istotnych okoliczności faktycznych związanych z jej sytuacją zdrowotną.

W uzasadnieniu skargi skarżąca, nie zgadzając się z zaskarżoną decyzją, wskazała, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] trzykrotnie wydawało decyzje w sprawie umorzenia należności wypłaconych z Funduszu alimentacyjnego za różne okresy czasu, lecz podstawę do rozpoznania sprawy stanowiły zawsze okoliczności faktyczne analogiczne jak w przypadku wydania zaskarżonej decyzji. Dwie pierwsze decyzje Kolegium uchylały decyzję organu I instancji i przekazywały sprawę do ponownego rozpatrzenia, ostatnia decyzja utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. W każdej decyzji organ II instancji inaczej interpretował stan faktyczny i prawny sprawy, podczas gdy okoliczności faktyczne obrazujące sytuację życiową skarżącej nie zmieniały się, pomimo złożenia do akt sprawy nowych dowodów.

W decyzji SKO nr [...] z dnia [...] października 2012 r. organ analizując stan faktyczny sprawy zwrócił uwagę na sytuację dochodową skarżącej oraz na jej sytuację rodzinną, a szczególnie na to, że opiekuje się dwójką małoletnich dzieci K. i J. N.. Organ podnosił, iż jej dzieci, a zwłaszcza K. N. wymagają stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji, co wynikało z orzeczenia o Niepełnosprawności Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] września 2012r., Nr [...]. Oceniał także okoliczności związane ze stanem zdrowia członków jej rodziny. Kolegium sugerowało, iż istotną okolicznością jest fakt, że matka dziecka otrzymuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym i zaznaczył wyraźnie, że niezrozumiała jest sugestia organu I instancji, aby podjęła ona zatrudnienie.

W kolejnej decyzji SKO nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. uchylającej decyzję organu I instancji SKO podkreślało, iż ocenie powinna podlegać bieżąca sytuacja dłużnika i jego rodziny. Na poparcie swej argumentacji przywołano orzeczenie wydane przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 30 czerwca 2011 r., sygn. akt. I OSK 371/11, które miało stanowić wskazówkę dla organu I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

W zaskarżonej decyzji SKO nie wzięło pod uwagę okoliczności, które miały stanowić podstawę do badania, czy w stanie faktycznym sprawy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek związany z sytuacją dochodową i rodzinną zobowiązanego, uzasadniający umorzenie zadłużenia skarżącej. Kolegium nie dokonało, analizy całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, odnosząc się wybiórczo do niektórych tylko faktów związanych z sytuacją dochodową skarżącej i oceniając je zgoła odmiennie niż sugerowało w poprzednich decyzjach.

Kolegium, w sposób całkowicie dowolny, przeanalizowało zgromadzone te same dowody i doszło do zupełnie innych wniosków. Skarżąca zaznaczyła, iż brak jest podstaw do rozbieżnych ocen organu, zwłaszcza, że sytuacja rodzinna skarżącej nie zmieniła się przez czas trwania postępowania i nie złożono również do akt sprawy dowodów, które w istotny sposób zmieniałyby obraz sytuacji rodzinnej skarżącej.

Skarżąca przedstawiła przykłady odmiennej oceny Kolegium tych samych okoliczności faktycznych, na podstawie tych samych dowodów. W decyzji SKO z dnia [...] października 2012 r. wskazywało, iż istotną okolicznością jest fakt, że matka dziecka otrzymuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym i zaznaczyło, że niezrozumiała jest sugestia organu I instancji, aby skarżąca podjęła zatrudnienie. W zaskarżonej decyzji organ wywodzi, iż skarżąca może, a nawet powinna podjąć dodatkowe zatrudnienie, choćby chałupnicze. W decyzji z dnia [...] marca 2012 r. Kolegium podnosiło, iż podstawę rozstrzygnięcia stanowi analiza aktualnej sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącej, zaś w skarżonej decyzji analizuje sytuację dochodową skarżącej przez pryzmat przyznawanych konkubentowi skarżącej dopłat obszarowych do gospodarstwa rolnego, tj. okoliczności faktycznych, które miały miejsce w 2004 r.- 2009 r., tj. okoliczności wcześniejszych, zamiast dokonywać oceny okoliczności aktualnych, związanych z dochodem uzyskiwanym przez członków rodziny skarżącej. Kolegium w zaskarżonej decyzji wskazuje, iż wyrokiem wydanym przez Sąd Rejonowy w [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., sygn. akt. [...] skarżąca nie została zwolniona z obowiązku alimentacyjnego wobec M., W. i M. B., jednak z treści dokumentu wynika wyraźnie, iż ten obowiązek świadczenia ustał z dniem 1 kwietnia 2012 r. (na ten fakt zwracał już uwagę organ II instancji w decyzji z dnia [...] marca 2013 r. i z dnia [...] października 2012 r., zaś w zaskarżonej decyzji przyjmuje za postawę rozstrzygnięcia przeciwne ustalenia).

Zdaniem skarżącej, Kolegium w zaskarżonej decyzji nie wyjaśniło (na co zwracało już uwagę SKO w decyzji z dnia [...] marca 2013 r.) i nie ustaliło, w jaki sposób zwrot należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego będzie miał wpływ na sytuację życiową zobowiązanego, w szczególności czy spłata zadłużenia nie spowoduje pogorszenia jego sytuacji materialnej.

W ocenie skarżącej, powyższe sprzeczności wniosków wyciąganych przez organ II instancji w kolejno wydawanych decyzjach nie mogą uzasadniać działania organu II instancji w sposób zgodny z prawem materialnym i prawem procesowym, a w szczególności w granicach uznania administracyjnego. Kolegium powielając argumentację organu I instancji rażąco naruszyło podstawowe zasady prawa administracyjnego, mianowicie: zasadę praworządności, zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów publicznych oraz zasadę prawdy obiektywnej.

Kolegium uznało, iż organ I instancji nie naruszył przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 Kpa, gdyż organ I instancji uzupełnił materiał dowodowy o dowody żądane poprzednio przez organ II instancji. Organ II instancji w sposób całkowicie nieuprawniony przyjął, iż w związku z uzupełnieniem dowodów organ I instancji jest zwolniony z badania sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego i wystarczającym będzie wybiórcze i ogólnikowe ocenienie tych dowodów w kolejnej decyzji.

Skarżąca podniosła, że zarówno Kolegium, jak i organ I instancji nie wyjaśniły w swych decyzjach, dlaczego nie wzięły za postawę rozstrzygnięcia dowodów z dokumentów prywatnych i urzędowych złożonych przez skarżącą do akt sprawy, potwierdzających stan zdrowia dzieci, którymi się opiekuje, konkubenta z którym prowadzi wspólnie gospodarstwo domowe, dokumentów, potwierdzających pochodzenie środków finansowych stanowiących dochód skarżącej, które związane są ściśle z opieką skarżącej nad małoletnimi dziećmi, w tym dzieckiem niepełnosprawnym K. N..

Zdaniem skarżącej Kolegium nie wzięło pod uwagę sytuacji rodzinnej skarżącej. Organ II instancji oraz organ I instancji nie zauważył, iż ma ona na utrzymaniu dwójkę małoletnich dzieci, nad którymi sprawuje opiekę w tym jedno z dzieci jest niepełnosprawne i wymaga szczególnej opieki. SKO zignorowało fakt, iż dochody jakie w tym momencie otrzymuje skarżąca z pomocy społecznej, są świadczeniami związanymi z tym, iż skarżąca sprawuje osobistą opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem – K. N. i jeśli podejmie zatrudnienie (co jest realnie niemożliwe w stanie faktycznym sprawy), to straci ten dochód i rodzina zostanie wyłącznie na utrzymaniu konkubenta Z. N..

Skarżąca podniosła, że w ostatnim czasie jej stan zdrowia pogorszył się, w ten sposób, że miała utrudnioną opiekę nad dziećmi (doznała dystorsji prawego stawu kolanowego, który uniemożliwiał jej poruszanie się).

Skarżąca zauważyła, że organy obu instancji starają się wszelkimi sposobami wykazać, że powinna liczyć się z koniecznością spłaty wypłaconych z funduszu alimentacyjnego należności i nie może zasłaniać się faktem konieczności opieki nad pozostałymi dziećmi, w stosunku do których nie była obciążona obowiązkiem alimentacyjnym. Takie założenie Kolegium, bez dokładnego badania stanu faktycznego, prowadziłoby do absurdalnego wniosku, iż nikomu nie powinno się umarzać należności publicznoprawnych, tylko i wyłącznie z powodu faktu, iż w momencie wypłaty świadczeń na rzecz uprawnionych winien liczyć się z obowiązkiem ich zwrotu. Organ II instancji czyni swe ustalenia, wbrew regulacji przewidzianej w dyspozycji przepisu art. 30 ust. 2 ustawy, który pozwala na umorzenie należności przy uwzględnieniu sytuacji dochodowej i rodzinnej wnioskującego dłużnika alimentacyjnego.

Skarżąca wskazała, że Kolegium podnosi, że uporczywie uchyla się ona od łożenia na utrzymanie uprawnionych, nie bierze pod uwagę faktu, iż od samego początku zasądzenia świadczeń alimentacyjnych na rzecz M., W. i M., skarżąca urodziła dwójkę dzieci, nad którymi sprawuje osobistą opiekę i nie ma dochodów, z których mogłaby pokrywać przedmiotowe należności.

Skarżąca podnosi, iż Kolegium w sposób całkowicie nieuprawniony powieliło stanowisko organu I instancji, nie przeprowadzając faktycznej i prawnej weryfikacji ustaleń dowodowych dokonanych przez organ I instancji dotyczących rzekomo wysokich i jednorazowych dochodów rodziny związanych z otrzymywanymi przez konkubenta skarżącej płatnościami obszarowymi, z których mogą być uregulowane przedmiotowe zaległości. Organ zaniechał zbadania do kogo rzeczywiście trafia obecnie wsparcie otrzymywane z ARiMR. Dopłaty stanowiły majątek osobisty konkubenta skarżącej przyznawane, aby można było odtworzyć produkcję rolną w gospodarstwie, kompensują się z wydatkami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego i tak też były wydatkowane w latach 2004-2009. Wniosek organu I i II instancji o możliwości spłaty zadłużenia płatnościami rolniczymi wynika z niezrozumienia przez organy obu instancji instytucji rolniczych płatności unijnych. Od momentu otrzymania świadczeń rentowych z KRUS, na skutek wydzierżawienia gruntów rolnych, konkubent skarżącej nie uzyskuje dopłat obszarowych.

Skarżąca podnosi, że organy obu instancji dokonują analizy sytuacji dochodowej skarżącej, biorąc pod uwagę całość dochodów otrzymywanych przez wszystkich członków jej rodziny, natomiast w odniesieniu do analizy wysokości wydatków skupiają się jedynie na wydatkach samej skarżącej, związanych m.in. z jej leczeniem (które zdaniem organu jest bezpłatne) uznając, iż skarżąca w związku z tym nie ponosi żadnych kosztów nie uwzględniając, że z leczeniem zarówno samej skarżącej, jak i jej członków rodziny wiążą się również wydatki związane z dojazdami do lekarzy, czy na badania. Niezrozumiałe jest, w ocenie skarżącej, nieuwzględnianie wydatków ponoszonych na leczenie przez jej konkubenta i dzieci, podczas, gdy przy ustaleniu dochodu rodziny organy I i II instancji uwzględniają majątek osobisty konkubenta, tj. gospodarstwo rolne (wydzierżawione).

Kolegium uznając, iż ciążący na rodzinie kredyt jest zobowiązaniem okresowym i w niedługiej perspektywie czasu zostanie spłacony, zaprzeczył sam sobie, albowiem we wcześniejszej decyzji wskazywał, iż należy badać aktualną sytuację dochodową skarżącej.

W ocenie skarżącej organ II instancji dokonał wybiorczej i powierzchownej analizy dowodów zgromadzonych w niniejszej sprawie, nie wyjaśniając w swej decyzji, dlaczego niektórym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej i dlaczego zinterpretował inaczej, niezmieniające się w trakcie postępowania, okoliczności faktyczne. Organy obu instancji dokonując dowolnej oceny niektórych dowodów, wywodząc rozbieżne wnioski z tego samego stanu faktycznego, w uporczywy sposób przekraczają granice uznania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zacząć należało od tego, że zgodnie z preambułą ustawy dostarczanie środków utrzymania osobom, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb, a w szczególności dzieciom, jest w pierwszej kolejności obowiązkiem wskazanych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym członków ich rodziny. Wspieranie osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów należy łączyć z działaniami zmierzającymi do zwiększenia odpowiedzialności osób zobowiązanych do alimentacji. Z preambuły wynika, że ustawodawca uznał, iż dostarczanie środków utrzymania dzieciom jest przede wszystkim obowiązkiem rodziców. Jeżeli dzieci nie otrzymują alimentów od jednego z rodziców i nie jest możliwe ich wyegzekwowanie w trybie sądowego postępowania egzekucyjnego, wówczas, jeżeli rodzina uprawnionych ma niskie dochody, dzieci są uprawnione do tego, aby otrzymać wsparcie finansowe ze strony państwa. Wówczas państwo wykłada za dłużnika alimentacyjnego środki finansowe na utrzymanie dzieci- świadczenia z funduszu alimentacyjnego (art. 2 pkt 11 i art. 9 ustawy). Środki te pochodzą z funduszu alimentacyjnego, który finansowany jest w formie dotacji celowej z budżetu państwa (art. 31 ustawy). Dłużnik alimentacyjny jest natomiast obowiązany do zwrotu organowi wykonawczemu gminy należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym (dzieciom) wraz z odsetkami (art. 27 ustawy). Przy czym organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną (art. 30 ust. 2 ustawy). Z preambuły wynika też, że celem ustawy jest zwiększenie odpowiedzialności dłużnika alimentacyjnego.

Mając na uwadze dwa wyżej wymienione założenia (konieczność łożenia na utrzymanie rodziców i zwiększenie odpowiedzialności dłużnika alimentacyjnego) trzeba przyjąć, że instytucja umorzenia w całości należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego ma charakter wyjątkowy, ponieważ w tym przypadku organ właściwy wierzyciela rezygnuje z przysługującej w całości należności zwrotnej, a koszt jej poniesienia przerzucany jest na ogół społeczeństwa. Wobec tego, skoro umorzenie należności w całości jest instytucją stosowaną wyjątkowo, to też dłużnik, aby jego wniosek o umorzenie należności w całości mógł zostać uwzględniony, musi znaleźć się w nadzwyczajnie trudnej sytuacji. Taką sytuacją jest niewątpliwie przypadek, gdy dana osoba, z przyczyn od siebie niezależnych, nie może uzyskać żadnych środków finansowych, a jej warunki osobiste świadczą o tym, że taki stan ma charakter trwały. W praktyce dłużnikami alimentacyjnymi kwalifikującymi się do umorzenia należności w całości są osoby nie mogące zarobkować ze względów zdrowotnych - z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub niepełnosprawne w stopniu znacznym, których dochód ze świadczeń socjalnych (np. zasiłku stałego, zasiłku pielęgnacyjnego, renty, dodatku pielęgnacyjnego) wystarcza tylko na zabezpieczenie ich potrzeb egzystencjalnych. Będą to także dłużnicy, których sytuacja rodzinna jest tego rodzaju, że osoby te utrzymują się ze świadczeń o charakterze pielęgnacyjno-opiekuńczych, ponieważ zaszła konieczność stałej opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem lub niepełnosprawnym w stopniu znacznym dorosłym członkiem rodziny, a brak innych członków rodziny mogących sprawować opiekę i uzyskujących dochód przeznaczony na wspólne utrzymanie.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie A. B. nie spełniła przesłanek uzasadniających umorzenie w całości należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na osoby uprawnione w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w kwocie [...] zł za okres od 1 października 2011 r. do 31 marca 2012 r., wynikające z decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...].

Z akt niniejszej sprawy wynika bowiem, że A. B. jest osobą w wieku produkcyjnym ([...] lat), nie jest osobą niepełnosprawną, nawet w stosunku lekkim, czy też osobą całkowicie lub częściowo niezdolną do pracy (brak stosownego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, czy też orzeczenia lekarza orzecznika ZUS). Skarżąca jest pod stałą opieką lekarską i jest leczona z powodu wola tarczycy i zespołu tarczycowo – sercowego, jej zdolność do pracy w rolnictwie jest znacznie ograniczona (zaświadczenie lekarskie z dnia [...] kwietnia 2013 r.). W okresie od 6 sierpnia do 9 sierpnia 2013 r. przebywała w szpitalu, z uwagi na skręcenie i naderwanie części kolana, wypisana do domu w stanie dobrym (Karta Informacyjna Leczenia Szpitalnego z dnia [...] sierpnia 2013 r.). A. B. jest ubezpieczona w zakresie emerytalno-rentowym, wypadkowym i chorobowym w KRUS jako rolnik. A. B. pobiera świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem (pismo Kierownika GOPS w [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r.). W okresie od dnia 1 kwietnia 2013 r. do dnia 30 czerwca 2013 r. miała przyznaną pomoc finansową w kwocie [...] zł miesięcznie (decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r.). Skarżąca tworzy rodzinę pozostając w nieformalnym związku z Z. N. ([...] lat), który posiada gospodarstwo rolne we wsi [...] o pow. [...] ha fiz. ([...] ha przelicz.). Z umowy dzierżawy z dnia [...] lutego 2012 r., zmienionej aneksem z dnia [...] lutego 2012 r. wynika, że Z. N. jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha ([...] ha przel.), położonego w miejscowości [...] i wydzierżawił na 15 lat grunt o pow. [...] ha ([...] ha przel.), natomiast pozostawia sobie grunt o pow. [...] ha ([...] ha przel.) oraz że wydzierżawił na okres 10 lat grunt o pow. [...] ha ([...] ha przel.). Z umowy dzierżawy wynika, że w zamian za oddanie gruntu w dzierżawę dzierżawca będzie opłacał podatek gruntowy. Poza tym dzierżawca będzie opłacał podatki oraz wszelkie należności związane z dzierżawą gruntów rolnych. Źródłem dochodu partnera skarżącej jest renta rolnicza w wysokości [...] zł (decyzja Prezesa KRUS z dnia [...] marca 2012 r.), świadczenia rodzinne w wysokości [...] zł, zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł, świadczenie pielęgnacyjne w wysokości [...] zł, dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł. Z. N. leczy się u kardiologa (pismo Kierownika GOPS w [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r.). Skarżąca i jej partner wychowują dwoje dzieci. J. N. ([...] lat), podlega leczeniu specjalistycznemu (stwierdzono u niego [...] i wadę [...], problemy z [...]). J. jest uczniem kl. 0 Zespołu Oświatowego w [...]. K. N. ([...] lat) jest osobą niepełnosprawną, wymagającą korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, konieczności stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (orzeczenie o niepełnosprawności z dnia [...] września 2012 r, nr [...]). K. N. podlega leczeniu specjalistycznemu laryngologicznemu i endokrynologicznemu. K. uczy się w Specjalnym Ośrodku Szkolno–Wychowawczym w [...].

Jeżeli chodzi o wydatki trzeba wskazać, że Z. N. zawarł umowę o kredyt konsumpcyjny w wysokości [...] zł. Raty miesięczne opiewają na kwoty od [...] zł (umowa nr [...] i harmonogram spłat). Z. N. opłaca też podatek rolny w wysokości [...] zł, płatny w 4 ratach po [...] zł (decyzja nr [...]). Wywóz nieczystości to kwota [...] zł. Opłata za wodę, opłata abonamentowa i opłata za ścieki to [...] zł (za okres od 8 listopada 2012 r. do 5 lutego 2013 r.), średnio ok. [...] zł. Miesięczna opłata za energię elektryczną wacha się w granicach [...] zł, średnio [...] zł. Miesięczne wydatki na leki to kwota od [...] zł do [...] zł, średnio ok. [...] zł. Opłata za Radę Rodziców za K. N. to kwota [...] zł. Biorąc powyższe pod uwagę miesięczny dochód rodziny skarżącej to kwota około [...] zł, natomiast udokumentowane wydatki miesięczne to kwota do ok. [...] zł.

Sąd jak i orzekające w sprawie organy nie negują tego, że rodzina skarżącej znajduje się w trudnej sytuacji osobistej. Rację należy jednak przyznać Burmistrzowi Miasta i Gminy [...] oraz Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...], że w sprawie nie zachodzą szczególne trudne, wyjątkowe okoliczności przemawiające za całkowitym umorzeniem należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Skarżąca A. B. ma pewne możliwości regulowania ciążących na niej zobowiązań finansowych. Zestawienie uzyskiwanego dochodu i udokumentowanych ponoszonych wydatków wskazuje na to, że sytuacja rodzinna A. B. jest tego rodzaju, iż z dochodu rodziny można wygospodarować pewną kwotę na uregulowanie należności z tytułu wypłaconych należności z funduszu alimentacyjnego. Świadczy o tym choćby to, że Z. N. był w stanie spłacać raty kredytu konsumpcyjnego w wysokości [...] zł. Poza tym A. B., ze względu na wiek i brak przeciwskazań do pracy poza rolnictwem, ma możliwość zarobkowania. Praca z założenia pozwala na uzyskanie wyższego dochodu, niż dochód ze świadczeń rodzinnych, w tym opiekuńczych. Z. N. - ojciec dzieci nie pracuje, a zatem może przejąć część obowiązków w opiece nad dziećmi.

Mając jednak na uwadze z jednej strony trudną, ale nie beznadziejną, sytuację osobistą A. B., jej wykształcenie, zamieszkiwanie w małej miejscowości, wychowywanie i opiekę nad dwójką małoletnich dzieci, w tym jednym niepełnosprawnym, utrzymywanie się wraz z partnerem ze świadczeń o charakterze socjalnym i rentowym, problemy zdrowotne jej i jej partnera, a z drugiej strony ciążący w pierwszej kolejności na rodzicach ustawowy obowiązek regulowania zobowiązań alimentacyjnych (zasada pomocniczości państwa - art. 18 Konstytucji RP) oraz zasadę prymatu rodzicielskiej odpowiedzialności za dziecko [(art. 48 Konstytucji RP w zw. z art. 27 Konwencji o prawach dziecka (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 ze zm.)] Sąd uznał, że zachowanie właściwej proporcji pomiędzy indywidualnym interesem dłużnika alimentacyjnego, a interesem społecznym sprowadzałoby się do rozważenia przez organ częściowego umorzenia zobowiązań nałożonych na skarżącą decyzją Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...]. Zdaniem Sądu, obstawanie przez organy na stanowisku, że A. B. winna uregulować ciążące na niej zadłużenie poprzez spłatę całości długu w ratach należało zakwalifikować jako mające wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 30 ust. 2 ustawy poprzez przekroczenie przy rozstrzyganiu sprawy granic uznania administracyjnego oraz naruszenie przepisów art. 18 Konstytucji RP i art. 7 i 8 Kpa poprzez zbyt daleko idące uprzywilejowanie interesu społecznego (publicznego) kosztem interesu strony (indywidualnego).

W ponownie prowadzonym postępowaniu Burmistrz Miasta i Gminy [...] zastosuje się do oceny prawnej zaprezentowanej w niniejszym wyroku. Organ pierwszej instancji rozważy w jakim rozmiarze umorzyć A. B. należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, aby wydana decyzja mieściła się w granicach uznania administracyjnego i aby rozstrzygnięcie było efektem właściwego wyważenia interesu dłużnika alimentacyjnego i interesu społecznego.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.