Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 505/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2019-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1 i 2, art. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 278
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - teskt jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 32 ust. 2 lit. a, art. 4 ust. 1 lit. c
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk – Wiśniewska Asesor WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant Referent stażysta Natalia Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2017 rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarżący A. S. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] sierpnia 2018 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] maja 2018 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017. Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco: W dniu [...] maja 2018 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek A. a S. o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017. Skarżący zadeklarował, że ubiega się o przyznanie: jednolitej płatności obszarowej - zwanej dalej płatnością JPO, płatności redystrybucyjnej - zwanej dalej płatnością RDST, płatności za zazielenienie - zwanej dalej płatnością PZZ oraz płatności dla młodego rolnika - zwanej dalej płatnością MR. Łączna powierzchnia działek rolnych "A/Al", "B/B1/B2", "C/Cl", "D/Dl" oraz "E/El" zadeklarowanych w ww. wniosku wyniosła 45,24 ha. Decyzją z [...] maja 2018 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał A. S. w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 :

- płatności JPO w wysokości 13 617,06 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę 4. 411,08 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości oraz zastosowanie współczynnika korygującego;

- płatności PZZ w wysokości 3 196,08 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę 2.451,02 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości oraz zastosowanie współczynnika korygującego;

- płatności RDST w wysokości 4 733,48 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę 46,6 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego;

- płatności MR w wysokości 6 337,82 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę 2 053,05 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości oraz zastosowanie współczynnika korygującego. Ponadto przyznano skarżącemu zwrot dyscypliny finansowej w wysokości 258,32 zł. W odwołaniu skarżący zakwestionował tę cześć decyzji, która wykluczała z płatności działkę rolną "E" – położoną na działce ewidencyjnej nr [...] (obręb [...]) - co do której organ uznał, iż grunt ten nie jest gruntem rolnym. Wymienioną na wstępie decyzją z [...] sierpnia 2018 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał art. 138 § 1 pkt 1, art. 10, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) - zwanej dalej K.p.a., w zw. z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2017 r., poz. 2137), art. 3, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 13, art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r., poz. 1312), art. 19a ust. 1 Rozporządzenia Delegowanego Komisji (WE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności Dz. U. UE z 20 czerwca 2014 r. L 2014.181.48) - zwanego dalej Rozporządzeniem nr 640/2014. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu [...].03.2018 r. w gospodarstwie A.S. została przeprowadzona przez inspektoratów kontrola na miejscu, która obejmowała kwalifikowalność powierzchni działek rolnych zadeklarowanych do płatności na rok 2017. Stwierdzone nieprawidłowości zostały zawarte w raporcie z kontroli nr [...]. Wniosek strony został też poddany kontroli administracyjnej. W wyniku kontroli ustalono, że nie można zakwalifikować do płatności na rok 2017 całej deklarowanej powierzchni wszystkich działek rolnych zgłoszonych we wniosku. Do płatności nie kwalifikowały się – w ocenie organu - obszary zadeklarowane na działkach rolnych "E/E1". Podkreślił, że do ww. działki zastosowano kod DR33 oznaczający, iż cała działka rolna nie jest gruntem rolnym (vide: str. 3-2 raportu z kontroli nr [...], sekcja "dane z kontroli", rubryka 9). Jednocześnie w rubryce "uwagi" inspektorzy przeprowadzający kontrolę odnotowali w zakresie działki rolnej "E/El" cyt. "stwierdzono teren nieużytkowany rolniczo, punktowe ślady wypalania, liczne zadrzewienia i zakrzaczenia, pnie po ściętych drzewach i krzewach oraz ślady prac po ciężkim sprzęcie budowlanym". Stan działki rolnej "E/El" zobrazowany został na 32 zdjęciach, uwidaczniających obszary, na których do dnia kontroli nie była prowadzona działalność rolnicza. Świadczy o tym zobrazowany na ww. dokumentacji fotograficznej stan działki nr [...]. Przedstawia ona: obszar porośnięty samosiejami drzew bądź kilkuletnim, w pełni wykształconym drzewostanem oraz zakrzaczeniem m.in. tarniną. Zdjęcia obrazują również usypane hałdy ziemi i skupiska wykarczowanych gałęzi, pnie po wyciętych drzewach, tereny po wypalaniu roślinności, nawieziony piasek, zeschnięte trzcinowiska. Udokumentowana na ww. fotografiach roślinność chwastowa jest w stanie całkowicie przekwitłym, wskazującym na przejście pełnego okresu wegetacyjnego, ma charakter zdecydowanie niepożądany z punktu widzenia gospodarowania w rolnictwie i świadczy – zdaniem organu – o braku prowadzenia w 2017 r. na działce rolnej działalności rolniczej, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach w zw. z art. 4 ust. 1 ppkt (ii) (iii) Rozporządzenia nr 1307/2013.

W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdzone nieprawidłowości wykluczają też zaliczenie spornej działki do gruntu ugorowanego, o którym mowa w Rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1200/2009. W świetle powyższego, organ odwoławczy cały obszar 4,40 ha - deklarowany jako działka rolna "E/El" - uznał za niebędący gruntem rolnym. Stwierdził, że teren ten uznać można jako przygotowywany pod działalność rekreacyjną (vide: zdjęcie z kontroli nr [...]), a co za tym idzie nie sposób uznać, iż prowadzono na nim w roku 2017 działalność rolniczą.

Organ II instancji dokonał ponadto analizy jakości i ustaleń czynności kontrolnych przeprowadzonych na pozostałych działkach deklarowanych przez A.S., nie stwierdzając uchybień w zakresie objętym kontrolą. Słusznie zatem – zdanie organu odwoławczego - Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wykluczył całość deklarowanego obszaru ww. działki rolnej z płatności na rok 2017, jak również prawidłowo w kontekście ustaleń kontroli na miejscu wykluczono z płatności dodatkowo obszar 1,78 ha na działce rolnej "C/Cl" (okoliczność nie kwestionowana przez wnioskodawcę). W przypadku pozostałych działek rolnych nie stwierdzono uchybień.Odnosząc się do zarzutów odwołania stwierdził, że postępowanie organu pierwszej instancji polegające na wydaniu decyzji bez oczekiwania na ewentualne złożenie przez wnioskodawcę zastrzeżeń do wyników kontroli na miejscu stanowi uchybienie, jednakże nie było działaniem celowym oraz nie wpłynęło w żaden sposób na podjęte rozstrzygnięcie. Determinowane było przede wszystkim regulacją określoną w art. 75 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013. Wskazał, że zastrzeżenia A. S. z dnia [...].05.2018 r. były przedmiotem analizy ze strony Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, jednakże nie znaleziono podstaw do zmiany wyników kontroli. Co do zarzutu, że wnioskami z kontroli z marca 2018 r. objęto rok 2017 stwierdził, że stan działki rolnej "E/El" stwierdzony przez inspektorów terenowych w dniu kontroli pozwalał obronić tezę, że grunty zlokalizowane na działce nie były również użytkowane rolniczo w roku 2017. Są to bowiem obszary nie poddawane w roku 2017 jakimkolwiek zabiegom agrotechnicznym, czy też zapobiegającym rozprzestrzenianiu się chwastów, na których działalność rolnicza nie była prowadzona. W ocenie organu odwoławczego skoro, na całej deklarowanej w roku 2017 powierzchni działki "E/El" w trakcie kontroli w marcu 2018 r. występowały obszary zadrzewione lub zakrzaczone bądź też tereny bezpośrednio po usunięciu drzew i krzewów (okoliczności te ewidentnie wynikają ze zgromadzonej dokumentacji fotograficznej), to mając na względzie okres czasu jaki niezbędny jest do wzrostu drzew i zakrzaczeń, jest oczywistym, iż skoro drzewa i krzaki (i to w stanie wegetatywnym) występowały tam w marcu 2018 roku, to musiały również - wbrew stanowisku strony - występować w roku 2017.

Ustosunkowując się z kolei do kwestii wykonania kontroli metodą FOTO, organ odwoławczy podkreślił, że określenie to – użyte przez organ pierwszej instancji - pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie, gdyż clou przedmiotowej sprawy dotyczy ustaleń dokonanych na działce rolnej "E/El", która cała została wykluczona z płatności. Bez względu na rodzaj zastosowanej metody kontroli (bezpośrednio w terenie lub tzw. metoda teledetekcji bądź FOTO) kontrolowana działka zawsze jest wizytowana przez inspektora odpowiedzialnego za kontrolę (podlega naocznej ocenie) z której to wizytacji - tak jak w omawianym przypadku - sporządzana jest z dokumentacja fotograficzna. W przypadku działki rolnej "E/El", bez znaczenia pozostaje natomiast kwestia ewentualnych pomiarów albowiem cała działka nie została uznana jako grunt rolny (kod DR33) i w całości, właśnie na podstawie dokonanej oceny stanów gruntu, została wykluczona z płatności. Dyrektor OR ARiMR za nietrafne uznał ponadto zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, art. 77 i art. 107 oraz art. 10 K.p.a., wyjaśniając zarazem prawidła rządzące postępowaniem dowodowym w sprawie przyznania płatności.

Powyższa decyzja zaskarżona została do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze podniesiono zarzuty:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

(1) art. 7, art. 77 §1 i art. 80 k.p.a. polegające na nie wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie, czy pomimo wykonania dokumentacji zdjęciowej w marcu 2018 roku, możliwe było ustalenie przez organ wiążących ustaleń w zakresie wyłączenia działki ewidencyjnej numer [...] o powierzchni 4.4 ha z produkcji rolnej w roku 2017, nadto uznanie przez organ II instancji, iż "na organie nie ciąży obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego";

(2) naruszenie art. 7, art. 77 §1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 77 § 4 k.p.a. polegające na dowolnym uznaniu przez organ, iż udokumentowany na zdjęciach z kontroli od nr 1 do nr 32 stan działki [...] nie obrazuje ugoru, nadto dowolne i niczym nie udowodnione uznanie organu, iż "biorąc pod uwagę czas jaki niezbędny jest do wzrostu drzew, to jest oczywistym, iż skoro drzewa występowały tam w marcu 2018 to musiały występować w roku 2017";

(3) art. 7, art. 77 §1 i art. 107 k.p.a, poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, brak przeprowadzenia wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, w szczególności brak zgromadzenia materiału dowodowego świadczącego o wyłączeniu działki rolnej z produkcji rolnej w roku 2017, opierając się wyłącznie na metodzie FOTO, bez wskazania metodologii i prawidłowości jej wykonania" prowadzące do wydania decyzji naruszającej słuszny interes strony;

(4) art. 10 § 1 k.p.a. tj. niezapewnienie stronie czynnego udziału w sprawie, poprzez to że organ I instancji wydał przedmiotową decyzję przed upływem ustawowego terminu 14 dni na wypowiedzenie się strony, nadto iż organ nie miał w ogóle zamiaru zapoznać się ze stanowiskiem strony, wysłuchanie jej nie wpłynęłoby bowiem w ogóle na treść wydanej decyzji, zgodnie ze stwierdzeniem organu II instancji, albowiem "wydanie zaskarżonej decyzji przed upływem terminu na złożenie zastrzeżeń do wyników kontroli w okolicznościach niniejszej sprawy stanowi uchybienie jednakże pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie". Strona pouczona o prawie wypowiedzenia się co do raportu z czynności kontrolnych (pismo z dnia [...] .05.2018r.) otrzymała zaskarżoną decyzję administracyjną przed upływem 14 dniowego terminu wypowiedzenia się w sprawie, co oznacza, iż organ administracji wydał zaskarżoną decyzję bez zapoznania się ze stanowiskiem strony sformułowanym w piśmie z dnia [...].05.2018 r., co stanowiło rażące naruszenie przepisów prawa;

(5) art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a, tj. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż działka rolna E położona na działce ewidencyjnej [...] nie jest gruntem rolnym, co spowodowało wykluczenie jej z płatności za rok 2017; co wynika wyłącznie z ustaleń kontroli przeprowadzonej dnia [...].03.2018 roku, które to ustalenia wynikają wyłącznie z wykonania oraz błędnej interpretacji zdjęć (metoda Foto) wykonanych w roku następnym tj. marcu 2018, z pominięciem stanowiska strony wyrażonym w piśmie zawierającym zastrzeżenia, co do ustaleń kontroli, co stanowiło rażące naruszenie przepisów prawa;

(6) art. 12 k.p.a poprzez wydanie zaskarżonej decyzji z pominięciem obowiązku wnikliwego rozpatrzenia sprawy; prowadząc do wydania decyzji istotnie naruszającej słuszny interes strony;

(7) art. 107 k.p.a poprzez wydanie decyzji administracyjnej bez należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego, co uniemożliwia stronie merytoryczną polemikę z zaskarżonym orzeczeniem, sprowadzając się wyłącznie do powtórzenia stanowiska organu I instancji, przyjęcia za własne ustaleń tego organu, bez wykazania podstaw prawnych oraz wskazania metodologii i użytego narzędzia (metoda Foto) przez organ, które prowadziło do wydania decyzji w zaskarżonej części, stwierdzenia nieprawidłowości w obrębie działki ewidencyjnej numer [...] i wykluczenia jej z płatności.

2. naruszenie przepisów prawa materialnego:

(1) art 26 ust. 1 i 2 pkt 2 oraz art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 20.02.2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U z 2017 r. poz. 562 z późniejszymi zmianami;

(2) §2 ust. 1 i ust. 2 oraz §3 ust. 1 i ust. 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13.03.2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. Z 2015 poz. 364 z późniejszymi zmianami).

(3) art. 19a ust. 1 Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) z dnia 11.03.2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U UE L.2014.181.48); poprzez niewłaściwe zastosowanie wskazanych przepisów prawa w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny (błąd subsumpcji), prowadzące do bezpodstawnej odmowy przyznania płatności wnioskodawcy w zaskarżonej części. W związku z powyższym wniesiono o uchylenie decyzji organów obu instancji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który jednak dotyczy kognicji sądu w sprawach ze skarg na interpretacje podatkowe, a zatem nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Rozpoznając sprawę w tak określonych granicach kognicji, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie naruszała prawa. Istota sporu w sprawie niniejszej sprowadza się do oceny przez Sąd, czy organy prawidłowo uznały, że zadeklarowana przez skarżącego działka rolna "E/E1" położona na działce ewidencyjnej nr [...], nie kwalifikuje się do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2017 rok. Kluczowa dla rozstrzygnięcia sprawy była zatem ocena prawidłowości ustaleń faktycznych, co do spełnienia przez skarżącego wszystkich prawnych warunków uzyskania wnioskowanej pomocy, o czym poniżej. Z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wynika, że płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz 2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha. W myśl ust. 2, pomimo niespełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, płatności bezpośrednie są przyznawane, jeżeli:

1) rolnik spełnia warunki do przyznania płatności związanych do zwierząt i złożył wniosek o przyznanie tych płatności oraz

2) łączna kwota płatności bezpośrednich, przed zastosowaniem art. 63 rozporządzenia nr 1306/2013, wynosi co najmniej równowartość w złotych kwoty 200 euro. Zgodnie natomiast z art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej:

1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami";

2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;

3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha;

4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Kwalifikujący się "hektar" oznacza natomiast - zgodnie z art. 32 ust. 2 lit a rozporządzenia nr 1307/2013 - wszelkie użytki rolne gospodarstwa rolnego, w tym obszary, które w dniu 30 czerwca 2003 r. nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w państwach członkowskich przystępujących do Unii w dniu 1 maja 2004 r., które w momencie przystąpienia zdecydowały się na stosowanie systemu jednolitej płatności obszarowej, wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej lub - w przypadku gdy obszar wykorzystuje się także do prowadzenia działalności pozarolniczej - wykorzystywane w przeważającym zakresie do prowadzenia działalności rolniczej. Istotna z punktu widzenia sprawy definicja działalności rolniczej została zawarta z kolei w art. 4 ust. 1 lit. c ppkt (i), (ii), (iii) rozporządzenia nr 1307/2013 r. i oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich; utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub; prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy. W ocenie strony skarżącej, organ opierając się przy ustaleniu stanu faktycznego na fotografiach wykonanych podczas kontroli na miejscu, nie przeprowadził wyczerpująco postępowania wyjaśniającego. Odnosząc się do tego zarzutu należy przypomnieć, że organ prowadzący postepowanie z wniosku rolnika o przyznanie płatności, w trakcie postępowania wyjaśniającego, ma możliwość weryfikacji deklaracji zawartych we wniosku poprzez wykorzystanie zgodnych z prawem narzędzi, w szczególnymi poddając dane kontrolom. Z treści art. 36 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wynika, że agencja przeprowadza kontrole administracyjne i na miejscu w zakresie płatności bezpośrednich, określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w tym kontrole w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, chyba że ustawa stanowi inaczej. Kontrola na miejscu - w ocenie Sądu – jest w stanie oddać najpełniej rzeczywisty obraz danych zadeklarowanych we wniosku.

W niniejszej sprawie kontrola taka została przeprowadzona w gospodarstwie skarżącego przez inspektorów terenowych w dniu [...].03.2018 r. Obejmowała ona m.in. działkę E/E1, której stan został zobrazowany na 32 zdjęciach, wykonanych przez inspektorów. Stwierdzone nieprawidłowości zostały zawarte w raporcie z kontroli nr [...]. Miejsca wykonywania zdjęć zostały wskazane na szkicu z kontroli stanowiącym integralną część raportu.

Wizytacja terenowa oraz sporządzona w jej trakcie dokumentacja fotograficzna wykazała, że obszary zadeklarowane na działkach E/E1, nie kwalifikują się do płatności. Wynika bowiem z nich, że był to teren porośnięty samosiejami drzew bądź kilkuletnim, w pełni wykształconym drzewostanem oraz zakrzaczeniami m.in. tarniną. Na spornej działce znajdowały się usypane hałdy ziemi i skupiska wykarczowanych gałęzi, pnie po wyciętych drzewach, tereny po wypalaniu roślinności, nawieziony piasek, zeschnięte trzcinowiska. Udokumentowana na fotografiach roślinność chwastowa jest w stanie całkowicie przekwitłym.

W świetle powyższego – zdaniem Sądu – uprawnione było twierdzenie organu, że sporna działka nie była w 2017 roku wykorzystywana do działalności rolniczej, o której mowa w art. 4 ust. 1 lit. c ppkt (ii) (iii) rozporządzenia nr 1307/2013. Wbrew temu co strona twierdziła w wyjaśnieniach do kontroli z [...] maja 2018 r., stan działki wynikający z obszernej dokumentacji fotograficznej nie pozwalał także uznać jej za ugór w rozumieniu rozporządzenia Komisji (WE) nr 1200/2009.

W ocenie Sądu, materiał dowodowy dowodzi, że na działce tej w 2017 r. nie przeprowadzono zabiegów o charakterze agrotechnicznym, w tym także orki, co z kolei powoduje, że nie mogła ona być gruntem ugorowanym, jak deklarowała strona.

Nie jest zbyt daleko idącym stwierdzenie organu zawarte w piśmie skierowanym do strony z [...] czerwca 2018 r., że stan działki zastany w czasie kontroli wskazuje na to, że pewne prace które były na niej wykonywane, nie miały charakteru agrotechnicznego, lecz miały przygotować działki pod teren budowlany lub rekreacyjny. Zresztą w pewien sposób potwierdzeniem tego jest informacja zamieszczona na działce E o treści: "NA SPRZEDAŻ DZIAŁKI REKREACYJNE" (fotografia nr 31).

Sąd nie podziela zatem zarzutu strony, że oparcie się przez organy na dokumentacji fotograficznej doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych. W tym kontekście należy też zaznaczyć, że głównym dowodem z kontroli na miejscu był raport z kontroli. Stan kontrolowanych działek w tym m.in. działki E został zobrazowany na znajdujących się w aktach sprawy zdjęciach, potwierdzających to, co kontrolerzy stwierdzili naocznie podczas oględzin gruntów. Skarżący kwestionując natomiast przyjęte ustalenia, nie przedstawił jakichkolwiek dowodów na to, że sporna działka była użytkowna rolniczo, czy też można ją uznać za ugór. Nie budzi zastrzeżeń Sądu także to, że kontrola przeprowadzona w marcu 2018 r., mogła posłużyć do ustaleń za 2017 rok. Rację ma organ twierdząc, że skoro na całej powierzchni działki w trakcie kontroli w marciu 2018 r. występowały obszary zadrzewione lub zakrzaczone bądź też tereny bezpośrednio po usunięciu drzew i krzewów, to mając na uwadze okres czasu jaki jest niezbędny do wzrostu drzew i zakrzaczeń, jest oczywistym, że skoro drzewa i krzaki występowały tam na dzień kontroli, to musiały również – wbrew temu co strona twierdzi – występować w 2017 roku.

Ponadto skarżący kwestionując ustalenia poczynione w oparciu o dokumentację fotograficzną, tym samym kwestionuje raport z kontroli, zapominając o tym, że tenże jest podstawowym dowodem na okoliczność zgodności z warunkami przyznania pomocy. Raport z czynności kontrolnych jest – co do zasady – bowiem dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 k.p.a.). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Tym samym raport z czynności kontrolnych jako dokument urzędowy, może mieć decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok NSA z 11 listopada 2016 r., II GSK 1069/15). Oczywiście jak każdy dowód urzędowy może zostać podważony innym dowodem, tych jednak w sprawie skarżący nie przedłożył.

Podnosząc zarzut naruszenia art. 7, art. 77 §1, art. 80 K.p.a., strona nie dostrzega jednak tego, że ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego znacząco modyfikuje postępowanie w sprawach o przyznanie płatności. Stosownie do art. 3 ust. 1 tej ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W myśl art. 3 ust. 2 ustawy w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, przy czym przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Z kolei zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W świetle przytoczonych przepisów stwierdzić należy, że ustawa o płatnościach zawiera szczególną, w stosunku do przepisów K.p.a., regulację dotyczącą prowadzenia przez organ postępowania dowodowego, ograniczającą jego obowiązki w tym zakresie. Na gruncie powołanej regulacji ustawodawca zdecydował się bowiem na odejście od zasady prawdy obiektywnej – wyrażonej w części drugiej art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. – nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz zrezygnował z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązek organów na tle tej ustawy został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego, wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Oznacza to w konsekwencji, że wbrew temu co strona twierdzi, to nie na organach ciążył obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Organ prowadzący postępowanie nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy (tj. jego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności). Jest jedynie obowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ciężar dowodu co do faktów, z których strona wywodzi skutki prawne, spoczywa na stronie. Pogląd taki, ukształtowany w orzecznictwie na gruncie ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego – Dz. U. z 2012 r. poz. 1164 (przykładowo wyrok NSA z dnia 17 września 2015 r., II GSK 1729/14, wyrok NSA z dnia 29 maja 2014 r., II GSK 420/13, wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2015 r., II GSK 2078/13, wyrok NSA z dnia 4 marca 2015 r., II GSK 98/14 ) – ze względu na tożsamość regulacji – pozostaje aktualny również pod rządami ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. W konsekwencji więc to na skarżącej jako beneficjencie pomocy w toku postępowania przez organami ARiMR spoczywał procesowy obowiązek wykazania, że cała zadeklarowana powierzchnia kwalifikuje się do płatności. Tego strona nie wykazała, ograniczając się jedynie do podnoszenia gołosłownych twierdzeń.

W związku z powyższym, ponieważ w sprawie w ogóle nie miały zastosowania przytoczone w skardze przepisy art. 7, art. 77 § 1 K.p.a., to zarzut ich naruszenia należy uznać za chybiony.

Sąd nie podziela też zarzutu naruszenia art 80 K.p.a. Ocena dowodów dokonana przez organ w żadnej mierze nie nosi znamion dowolności. To, że jest odmienna od tej, którą prezentuje strona, nie oznacza, że jest błędna. Jest ona zgodna z zasadami logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego. W konsekwencji uprawniała organy do przyjęcia, że działka rolna E nie spełnia warunków umożliwiających przyznanie do niej płatności.

Nietrafny jest także jest naruszenia art. 107 K.p.a. Decyzja administracyjna zarówno w części faktycznej jak i prawnej spełnia wymogi stawiane jej przez prawo. Uzasadnienie decyzji opisuje bowiem ustalenia faktyczne, dowody na podstawie których je poczyniono oraz ich ocenę, a ponadto wskazuje podstawę prawną rozstrzygnięcia.

W skardze sformułowano ponadto zarzut naruszenia art. 10 K.p.a. poprzez brak możliwości wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji, a w konsekwencji pozbawienie strony czynnego udziału w postępowaniu Sąd także i tego zarzutu nie podziela. Należy zwrócić uwagę - jak powyżej już wskazano – że tylko na żądanie strony, należy zapewnić jej czynny udział w postępowaniu. Tymczasem skarżący na żadnym etapie postępowania takiego żądanie nie wyartykułował. Co prawda, jak słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy, organ pierwszej instancji wydał decyzję bez oczekiwania na ewentualne zastrzeżenia do wyników kontroli, jednakże nie było to uchybienie, które miały wpływ na wynik sprawy, a tylko takie może stanowić podstawę skutecznego zarzutu.

Co więcej, to na stronie stawiającej zarzut spoczywa ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy. Tego zaś strona nie wykazała. Same też zastrzeżenia zostały poddane analizie przez organ odwoławczy, a skarżący otrzymał od organu pisemną odpowiedź.

Sąd nie dostrzegł także, by organy działały w sprawie mało wnikliwie, dopuszczając się tym samym naruszenia art. 12 K.p.a. Prawidłowo swe spostrzeżenia oparły na wynikach kontroli na miejscu ale i kontroli administracyjnej, słusznie wywodząc, że w 2017 roku kwestionowany obszar nie tylko nie był wykorzystywany do działalności rolniczej, ani też nie był poddany jakimkolwiek zabiegom agrotechnicznym.

Sąd podziela także w całości ustalenia poczynione w odniesieniu do pozostałych działek. Za słuszne uznano zatem wykluczenie z płatności na 2017 rok poza działką E, obszaru o powierzchni 1,78 h na działce rolnej C/C1, czego zresztą skarżący nie kwestionował.

W ocenie Sądu - wbrew temu co twierdzi strona - nie nasuwa zastrzeżeń także subsumpcja ustaleń faktycznych pod przepisy prawa materialnego, które znalazły zastosowania w sprawie. Tym samym za chybione należy uznać zarzuty naruszenia prawa materialnego wskazane w petitum skargi, w szczególności art. 19a ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014 r.

Z tych też przyczyn oraz na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd skargę oddalił.