Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 112/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 2
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie sędzia NSA Ewa Dzbeńska sędzia del. WSA Wojciech Mazur (spr.) Protokolant Urszula Radziuk po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Wilkowice o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Wójtem Gminy Wilkowice a Prezydentem Miasta Katowice w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku B. R. o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Katowice jako właściwego do rozpoznania wniosku B. R. o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy Wilkowice reprezentowany przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Wilkowicach złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między nim, a Prezydentem Miasta Katowice reprezentowanym przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Katowicach w przedmiocie ustalenia organu właściwego do rozpoznania wniosku B. R. w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż postanowieniem z dnia 21 maja 2009 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Katowicach uznał się za niewłaściwy w sprawie rozpoznania przedmiotowego wniosku B. R. przebywającej w Hotelu Pomocy Społecznej w Katowicach przy ul. [...].

Wnioskodawca - nie zgadzając się z tym postanowieniem - wskazał, że B. R. utrzymuje się z renty socjalnej oraz zasiłku pielęgnacyjnego wypłacanego przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Katowicach w łącznej wysokości [...] zł. Jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wymaga stałej i całodobowej opieki. Wnioskodawca wyjaśnił, że w 2007 r. Ośrodek Pomocy Społecznej w Aleksandrowie Łódzkim wydał decyzję o skierowaniu B. R. do Domu Pomocy Społecznej w Wilkowicach, w którym przebywała w okresie od [...] kwietnia do [...] września 2007 r. i gdzie została zameldowana na pobyt stały. W dniu [...] września 2007 r. zainteresowana dobrowolnie opuściła placówkę, a w dniu [...] października wymeldowała się z pobytu stałego. W ocenie wnioskodawcy meldunek na terenie Gminy Wilkowice związany był z miejscem korzystania ze świadczeń pomocy społecznej, a nie z miejscem zamieszkania. Natomiast od 1999 r. (z przerwami) do chwili obecnej B. R. przebywa w Hotelu Pomocy Społecznej w Katowicach i w tym miejscu ześrodkowała swoje czynności życiowe. Z tego tez względu właściwym do załatwienia wniosku strony jest prezydent Miasta Katowice działający przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Katowicach.

Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Katowicach w odpowiedzi na wniosek wyjaśnił, że podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w postanowieniu z dnia 21 maja 2009 r. tj., ze pobyt B. R. w Hotelu Pomocy Społecznej w Katowicach związany jest z jej bezdomnością, a placówka w której przebywa nie jest lokalem mieszkalnym, z tego też względu należy uznać, że zainteresowana jest osoba bezdomną. W sprawie zatem będzie miał zastosowanie art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.- powoływanej dalej jako ustawa o pomocy społecznej), który przesądza o właściwości gminy w sprawach, w których wnioskodawcą jest osoba bezdomną. Właściwą zatem gminą do wydania w sprawie decyzji będzie Gmina Wilkowice, jako gmina ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne rozpoznają - na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), z zastrzeżeniem art. 22 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako Kpa) - spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, niemające wspólnego organu wyższego stopnia, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

Spór w rozpoznawanej sprawie jest sporem negatywnym i dotyczy ustalenia organu właściwego do rozpoznania wniosku w sprawie skierowania B. R. do domu pomocy społecznej.

Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Przepis art. 101 ust. 3 przewiduje, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach niecierpiących zwłoki, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Nie dotyczy to jednak spraw - jak w tym przypadku - związanych ze skierowaniem do domu pomocy społecznej. Oznacza to, że w sprawie dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej właściwą do jej rozstrzygnięcia będzie zawsze gmina miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej).

Ustawa o pomocy społecznej nie zawiera definicji "miejsca zamieszkania", należy zatem odnieść się w tej kwestii do wyjaśnienia w/w pojęcia zawartego w art. 25 Kodeksu cywilnego (dalej jako k.c.). Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Zatem sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Odnosząc ten stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, należy według Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy przesłanki miejsca zamieszkania w rozumieniu powołanego przepisu art. 25 k.c. spełnia w odniesieniu do B. R. miejscowość Katowice. Jak wyżej wspomniano B. R. w Hotelu Pomocy Społecznej przebywa od 1999 r. z kilkumiesięczna przerwą ([...].04.- [...].09.2007 r.) kiedy to przebywała w Domu Pomocy Społecznej w Wilkowicach na podstawie skierowania wydanego przez Ośrodek Pomocy Społecznej w Aleksandrowie Łódzkim. Nie ulega wątpliwości, iż uprawniona dom rodzinny opuściła z uwagi na trudną sytuację rodzinną oraz znaczną niepełnosprawność wymagającą stałej i całodobowej opieki, której nie mogła jej zapewnić rodzina. Pobyt zaś B. R. w Domu Pomocy Społecznej w Wilkowicach był pobytem krótkim bo kilkumiesięcznym i uprawniona opuściła go na własne żądanie wracając do poprzedniego miejsca pobytu a mianowicie Hotelu Pomocy Społecznej w Katowicach. Trudno zatem mówić, iż pobyt B. R. w Wilkowicach spełnia wyżej wymienione przesłanki określone w art. 25 kodeksu cywilnego. Natomiast, należy uznać, iż pobyt uprawnionej od 1999 r. w Hotelu Pomocy Społecznej w Katowicach świadczy, iż to właśnie to miejsce jest centrum życiowym B. R. tam bowiem przebywa i ma wolę pobytu w tym miejscu (wróciła do niego z Domu Pomocy Społecznej w Wilkowicach) do momentu kiedy jej sytuacja nie zostanie uregulowana poprzez skierowanie do odpowiedniego domu pomocy społecznej.

Konsekwencją przyjęcia powyższego stanowiska będzie uznanie, iż organem właściwym na podstawie art. 59 ust. 1 w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej do rozpoznania wniosku B. R. do domu pomocy społecznej będzie Prezydent Miasta Katowice. Nieuprawnione zatem z uwagi na powyższe jest stanowisko Prezydenta Miasta Katowice, że w rozpoznawanej sprawie zastosowanie będzie miał przepis art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.