Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 962/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-02-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 29 lutego 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska (spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Małgorzata Górecka Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi M M na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] 2015r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Dyrektor I Oddziału ZUS, jako organ egzekucyjny, na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] i [...] z dnia 14 stycznia 2015 r. wszczął postępowanie egzekucyjne wobec M.

Zawiadomieniem z dnia 16 stycznia 2015 r. organ dokonał zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego zobowiązanej w ZUS I Oddział.

M pismem z dnia 4 lutego 2015 r. wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego podnosząc, że nie zalega z opłacaniem składek zdrowotnych. Zobowiązana powołała się na wykonanie obowiązku przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Do wniosku załączono m. in. kserokopie wpłat dokonywanych w okresie od dnia 18 kwietnia 2008 r. do dnia 31 grudnia 2014 r.

Postanowieniem z dnia [...] 2015 r. organ egzekucyjny – Dyrektor I Oddziału ZUS umorzył postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 14 stycznia 2015 r. w części :

- należności głównej za miesiąc 04/2014 w kwocie [...] wraz z odsetkami

- należności głównej za miesiąc 05/2014 w kwocie [...] wraz z odsetkami.

W uzasadnieniu organ wskazał, że obowiązek wynikający z tytułu wykonawczego o nr [...] został wykonany w części przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Koszty egzekucyjne wynikające z powyższego tytułu wykonawczego w części dotyczącej umorzonych należności są nienależne.

Pismem z dnia 27 marca 2015 r. strona ponownie wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego podkreślając, że w dniu 31 grudnia 2014 r. zapłaciła składkę zdrowotną za 12 miesięcy 2014 r. w wysokości [...].

M powołała się na pismo ZUS z dnia 14 stycznia 2015 r., w którym jest mowa o kwocie zaległości [...] zł za składki za październik i listopad 2014 r. Według strony istnieje zatem nadpłata w wysokości [...]. W tej sytuacji postępowanie egzekucyjne, w ocenie M, jest bezzasadne i bezprawne.

Postanowieniem z dnia [...] 2015 r. Dyrektor I Oddziału ZUS, na podstawie art. 59 § 1 pkt. 1, art. 59 § 3, art. 59 § 4, art. 60 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2014r., poz. 1619 ), postanowił odmówić umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego [...] w części :

- należności głównej za miesiąc 05/2014 w kwocie [...] zł wraz z odsetkami od wskazanej kwoty

- należności głównej za miesiąc 06/2014 w kwocie [...] wraz z odsetkami od wskazanej kwoty

- należności głównej za miesiąc 07/2014 w kwocie [...] wraz z odsetkami od wskazanej kwoty

oraz na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] z dnia 14 stycznia 2015 r.

W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny, działając jednocześnie jako reprezentant wierzyciela, stwierdził, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego we wskazanym zakresie, wymienione w art. 59 § 1 u.p.e.a. Organ wyjaśnił, że zobowiązana M dokonywała określonych wpłat z tytułu składek na konto płatnika, jednak wpłaty były generalnie po terminie, w różnych wysokościach ( za kilka miesięcy ) i podlegały one rozliczeniu zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. ( Dz. U. Nr 78 z 2008 r., poz. 465 ), które określa zasady i tryb postępowania w sprawach rozliczania składek, do poboru których jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Organ potwierdził jednocześnie, że na koncie M znajdują się wszystkie wpłaty wskazane przez płatnika.

W zażaleniu na powyższe postanowienie strona podniosła, że należności objęte spornymi tytułami wykonawczymi zostały przez nią uiszczone przed wszczęciem postępowania, wobec czego postępowanie egzekucyjne winno być natychmiast umorzone. Żaląca się zażądała też zwrotu kwoty [...] zł, "zajętej egzekucyjnie przez ZUS z emerytury". Do zażalenia strona załączyła m. in. 23 dowody wpłat na konto ZUS składki zdrowotnej za lata 2008-2014, w tym dowód wpłaty kwoty [...] zł z dnia 31 grudnia 2014 r. ( składka zdrowotna za 12 miesięcy 2014 r. ).

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał , że w sprawie nie miał zastosowania art. 59 § 1 pkt. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, albowiem obowiązek objęty postępowaniem egzekucyjnym nie został wykonany przed wszczęciem tego postępowania. Zobowiązana dokonywała wpłat z tytułu istniejącego zadłużenia ( w różnych wysokościach i po terminie ), więc wierzyciel kierując się przepisami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 kwietnia 2008 r. określającego zasady i tryb postępowania w sprawach rozliczania składek, do poboru których jest zobowiązany ZUS dokonał rozliczenia powyższych wpłat na inne, wcześniejsze zaległości zobowiązanej wobec Zakładu. Wpłaty składek dokonywane po terminie określonym w ustawie powinny obejmować też obowiązkowe odsetki ustawowe za zwłokę. Organ dokonał rozliczenia wpłacanych kwot na zaległe składki i odsetki za zwłokę. Ponieważ przedmiotowe zaległości są wymagalne, nie ma podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W skardze na powyższe postanowienie M ponownie podniosła, że zapłaciła składki zdrowotne za każdy miesiąc 2013 i 2014 roku, co udowodniła wcześniej załączając dowody wpłat. Skarżąca zażądała również po raz kolejny " zwrotu kwot zagarniętych przez ZUS".

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko i argumenty wyrażone w skarżonym postanowieniu.

Na rozprawie w dniu 24 lutego 2016 r. strona skarżąca podniosła, że nie posiada zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, ponieważ w dniu 31 grudnia 2014 r. zapłaciła składki zdrowotne za poszczególne miesiące 2014 r. Zgadza się, że winna uiścić dodatkowo kwotę [...] zł tytułem odsetek. Postepowanie egzekucyjne winno być umorzone na podstawie art. 59 § 1 pkt. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Pełnomocnik organu wniósł, zgodnie z dotychczasowym stanowiskiem, o oddalenie skargi i powołał się dodatkowo na pismo Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 21 lipca 2015 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] 2015 r. odpowiadają prawu.

W tym miejscu zaznaczyć trzeba, że Sąd kontroluje zgodność z prawem danego aktu mając na względzie stan faktyczny i prawny istniejący w dniu jego wydania. Sąd nie jest jednocześnie uprawniony do merytorycznego orzekania w sprawie.

W myśl art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( j. t. Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm. ), dalej u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Zgodnie z poglądem doktryny "przesłanką umorzenia postępowania egzekucyjnego określoną w art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. jest wykonanie obowiązku przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a zatem jeszcze przed podjęciem pierwszej czynności egzekucyjnej. W takim przypadku postępowanie egzekucyjne jest bezprzedmiotowe. Przesłanką umorzenia jest wykonanie obowiązku w całości. [ ... ] Przesłanka wykonania obowiązku dotyczy sytuacji zarówno dobrowolnego, jak i przymusowego wykonania" ( zob. P. Pietrasz, komentarz do art. 59 u.p.e.a., lex 2016 ).

Skarżąca stoi na stanowisku, że postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone na podstawie art. 59 § 1 pkt. 1 u.p.e.a., ponieważ obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego – strona wpłaciła w dniu 31 grudnia 2014 r. kwotę [...] zł tytułem składki zdrowotnej za 12 miesięcy 2014 r.

Dyrektor I Oddziału ZUS postanowieniem z dnia [...] 2015 r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec M na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 14 stycznia 2015 r. nr [...] w części dotyczącej należności głównej za miesiąc 04/2014 w kwocie [...] wraz z odsetkami od wskazanej kwoty oraz należności głównej za miesiąc 05/2014 w kwocie [...] wraz z odsetkami od wskazanej kwoty.

Dyrektor I Oddział ZUS jako organ egzekucyjny i wierzyciel oraz Dyrektor Izby Skarbowej nie znaleźli natomiast podstaw do uwzględnienia kolejnego wniosku strony z dnia 27 marca 2015 r. o umorzenie postępowanie egzekucyjne.

W opinii Sądu analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że organy obu instancji zasadnie uznały brak podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności głównej : za miesiąc maj 2014 r. ( kwota [...] zł ) z odsetkami od wskazanej kwoty, za miesiąc czerwiec 2014 r. ( kwota [...] zł ) wraz z odsetkami od wskazanej kwoty i za miesiąc lipiec 2014 r. ( kwota [...] zł ) wraz z odsetkami od wskazanej kwoty - tytuł wykonawczy z dnia 14 stycznia 2015 r. nr [...] oraz postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z tej samej daty nr [...] – z uwagi na brak przesłanki określonej w art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a.

Strona skarżąca posiadała zadłużenie wobec ZUS z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Jak wynika z materiału zebranego w aktach administracyjnych decyzją z dnia[...] 2014 r. ZUS I Oddział, działając na podstawie art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. z 2013 r., poz. 1442 ze zm. ), stwierdził, że M jest dłużnikiem ZUS z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne. Zadłużenie wraz z należnymi odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień wydania decyzji wyliczono na kwotę [...] zł, w tym z tytułu składek w ramach zakresów numerów dekalracji01-39 za okres od 04/2013 do 09/2014 w kwocie [...] zł oraz odsetek za zwłokę w kwocie[...] zł.

W dniu 14 stycznia 2015 r. zostały wystawione przez wierzyciela dwa tytuły wykonawcze dotyczące należności z tytułu składek zdrowotnych za okres od kwietnia do września 2014 r. Doręczono je stronie 28 stycznia 2015 r.

Zgodnie z art. 26 § 4 u.p.e.a. jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego.

Stosownie do § 5 art. 26 u.p.e.a. przewiduje się dwa możliwe momenty wszczęcia egzekucji administracyjnej :

- doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego

- doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego.

Decyduje tu reguła wyprzedzenia – która z czynności została dokonana wcześniej.

Bezspornym jest, że przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego w dniu 31 grudnia 2014 r. M dokonała wpłaty kwoty [...] zł, jak wskazała, tytułem składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od stycznia do grudnia 2014 r.. Wcześniejsza wpłata z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne miała miejsce 30 grudnia 2013 r. na kwotę [...] zł.

Materiał dowodowy zebrany w sprawie potwierdza, że od dnia 18 kwietnia 2008 r. strona wielokrotnie dokonywała różnych wpłat na rzecz ZUS tytułem ubezpieczenia zdrowotnego, któremu podlegała prowadząc działalność gospodarczą – gabinet lekarski i posiadając świadczenie w postaci emerytury.

Jak wskazał Dyrektor I Oddziału ZUS w uzasadnieniu postanowienia z dnia 24 kwietnia 2015 r. wpłaty ( na różne kwoty ) pochodziły z 18 kwietnia 2008 r., 6 maja 2008 r., 11 czerwca 2008 r., 21 lipca 2008 r., 14 października 2008 r., 26 listopada 2008 r., 13 stycznia 2009 r., 20 kwietnia 2009 r., 27 maja 2009 r., 15 grudnia 2009 r., 5 lipca 2010 r., 29 marca 2011 r., 31 stycznia 2012 r., 24 kwietnia 2012 r., 15 maja 2012 r., 28 marca 2013 r., 30 grudnia 2013 r. i 31 grudnia 2014 r.

Były one rozliczane na poszczególne okresy składkowe – na należność główną oraz na konto odsetek za zwłokę, albowiem wpłat dotyczących poszczególnych okresów składkowych skarżąca często dokonywała po upływie ustawowego terminu. W zakresie rozliczeń wpłat dokonywanych przez stronę (na należności główne i na odsetki) Zakład stosował się do regulacji prawnych wskazanych, w powoływanym w uzasadnieniu skarżonego postanowienia i wcześniejszym postanowieniu Dyrektora ZUS, rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do poboru których jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych. ( Dz. U. Nr 78 z 2008r., poz. 465 ). Z tego aktu prawnego wynika obowiązek rozliczania wpłat czynionych przez zobowiązanego w pierwszej kolejności na najstarsze zobowiązania wraz z odsetkami za zwłokę w regulowaniu tych zobowiązań.

Ponadto w piśmie z dnia 25 maja 2015 r. (doręczonym stronie skarżącej) ZUS bardzo precyzyjnie wskazał sposób, w jaki dokonywano rozliczenia poszczególnych wpłat za wskazane okresy składkowe ( należności główne plus odsetki za zwłokę ). Na stronie 3 powyższego pisma organ szczegółowo wyjaśnił jak rozliczona została kwota uiszczona przez stronę skarżącą w dniu 31 grudnia 2014 r. w wysokości [...] zł. Zaksięgowano ją za okresy składkowe za poszczególne miesiące od maja 2013 r. do maja 2014 r. W ocenie Sądu rozliczenia te zostały dokonane w sposób prawem przewidziany – zgodnie z przepisami powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do poboru których jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Gdy wpłata nie uwzględnia odsetek za zwłokę mimo jej dokonania po terminie określonym w ustawie Zakład rozlicza dokonaną wpłatę proporcjonalnie na pokrycie kwoty zaległych składek oraz kwoty odsetek w stosunku, w jakim w dniu wpłaty pozostaje kwota zaległości z tytułu składek do kwoty odsetek za zwłokę.

Bez znaczenia dla wyniku sprawy jest zatem subiektywne przekonanie skarżącej, że nie posiada zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, ponieważ w dniu 31 grudnia 2014 r. zapłaciła składki zdrowotne za poszczególne miesiące 2014 roku. Kwota uiszczona w tej dacie została bowiem rozliczona – zgodnie z obowiązującym prawem – na okresy składkowe za poszczególne miesiące począwszy od maja 2013 r. do maja 2014 r. ( wraz z odsetkami za zwłokę ). Przy czym odnośnie miesiąca maja 2014 r. można było uwzględnić tylko kwotę [...] zł tytułem należności głównej i dlatego w postanowieniu z dnia [...] 2015 r. jest mowa o należności za ten miesiąc w kwocie [...] wraz z odsetkami od wskazanej kwoty.

W tym stanie rzeczy kwota uiszczona przez skarżąca w dniu 31 grudnia 2014 r., a więc przed wszczęciem badanego postępowania egzekucyjnego nie pokryła w całości zadłużenia, a więc nie została spełniona, wbrew twierdzeniom strony, przesłanka z art. 59 § 1 pkt. 1 u. u.p.e.a skutkująca umorzeniem postępowania egzekucyjnego w zakresie, o którym mowa w postanowieniu Dyrektora I Oddziału ZUS z [...] 2015 r. Istniała kwota podlegająca ściągnięciu w drodze postępowania egzekucyjnego.

Zdaniem Sądu Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo też poinformował M, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku strony ( zawartego w zażaleniu ) o zwrot wyegzekwowanej kwoty [...] zł jest organ I instancji ( pismo z dnia 21 lipca 2015 r. ).

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej i postanowienie Dyrektora I Oddziału ZUS nie naruszają więc prawa.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.