Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 2333/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w P w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Kamieńska (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Bela po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 października 2005r.. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Wojewody L. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wartości nieruchomości; I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia [...] lipca 2003r. Nr[...]. II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Wojewody L. na rzecz skarżącego kwotę [...]zł. ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/E.Brychcy /-/B.Kamieńska /-/ E.Podrazik


UZASADNIENIE

Sąd Wojewódzki w G. prawomocnym wyrokiem z dnia 10 maja 1993r. sygn. IC 603/92 ustalił, że "B.S. syn J. i R. pozostawił na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa Polskiego ( w miejscowości N. pow. i woj.G.) następujący, stanowiący jego własność majątek:

1. 16,03( szesnaście hektarów trzy ary) gruntu, w tym 8,18 ha gruntu uprawnego, 2,30 ha łąki, 0,30 ha sadu owocującego,5,25 ha lasu mieszanego w okresie rębności,

2. budynek mieszkalny, parterowy, podpiwniczony, drewniany, kryty gontem, 5 izbowy,

3. stodołę murowaną w części krytą eternitem,

4. oborę drewnianą, krytą gontem."

B.S. dnia [...] maja 2003r. wystąpił z wnioskiem o wydanie decyzji ustalającej wartość tego majątku.

Prezydent Miasta G. decyzją z dnia [...] lipca 2003r. – wydaną na podstawie art. 212 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000r., Nr 46, poz. 543) i § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998r., w sprawie zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości - (Dz.U. Nr 9, poz. 32 ze zm.) – odmówił stwierdzenia wartości nieruchomości pozostawionych w miejscowości N., powiat G. w województwie b. przyjmując, że wnioskodawca złożonymi w toku postępowania administracyjnego dokumentami w postaci; wyroku sądowego sygn. IC 603/92, karty repatriacyjnej B.S., pisma Oddziału Finansów w G. z dnia [...] maja 1954r., oświadczenia o stanie realizacji uprawnień, sporządzonego przez siebie opisu pozostawionych nieruchomości oraz oświadczenia o wartości pozostawionych nieruchomości, nie wykazał, że był właścicielem objętych wnioskiem nieruchomości.

Wprawdzie Sąd Wojewódzki w G. na podstawie zeznań świadków ustalił, że B.S. pozostawił na terenach nie wchodzących obecnie w skład obszaru Państwa Polskiego – w miejscowości N.- konkretną nieruchomość stanowiącą jego własność, ale z innych zgromadzonych dowodów wynika, że właścicielami tego gospodarstwa byli jego rodzice, którzy aż do śmierci mieszkali w N. Danych wynikających z tych dowodów nie obala oświadczenie z dnia [...] czerwca 2003r. złożone przez wnioskodawcę w Urzędzie Miasta, ponieważ stwierdza ono, że nieruchomość objęta wnioskiem została, nieformalnie – "zwyczajowo" wydzielona przez matkę z gospodarstwa rolnego rodziców. Podziału dokonała na rzecz synów, to znaczy wnioskodawcę i jego brata S. "bez zmian notarialnych". Brat pozostał w N.

Nadto organ administracyjny ustalił, że nieruchomości objęte ustalającym wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w G. zostały, decyzją z dnia [...] listopada 1952r., skonfiskowane na pokrycie zaległości w podatku rolnym. Fakt ten potwierdza pismo Obwodowego Komitetu Wykonawczego w G. z dnia [...] maja 1954r.

W odwołaniu od tej decyzji B.S. zarzucił "zlekceważenie ustalającego orzeczenia sądowego(...)" oraz stwierdził, że skonfiskowanie przedmiotowej nieruchomości przez władze radzieckie nie ma istotnego znaczenia w rozpoznawanej sprawie, gdyż z okoliczności sprawy wynika jednoznacznie, że konfiskata ta miała wyłącznie charakter polityczny i stanowiła narzędzie radzieckiej represji wobec Polaków".

Wojewoda L. decyzją z dnia [...] września 2003r,utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy, po ponownym przeanalizowaniu materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym, zgodził się z wnioskami wyprowadzonymi przez organ I instancji.

Powyższa decyzja jest przedmiotem skargi wniesionej do Sądu Administracyjnego przez B.S. Skarżący powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu i dodatkowo podkreślił, że Sąd Wojewódzki dysponował tymi samymi dowodami co organy administracyjne.

Wojewoda L. wniósł o oddalenie skargi. Ponad dotychczasową argumentacją wskazał, iż z protokołu rozprawy przeprowadzonej przez Sąd Wojewódzki w dniu 8 lutego 1993r. nie wynika, aby skarżący przedłożył Sądowi dokument stwierdzający konfiskatę jego majątku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Art. 212 ustawy o gospodarce nieruchomościami z 1997r.- uchylony dopiero po wydaniu zaskarżonej decyzji przez art. 14 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003r. o zaliczeniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz.U. z 2004r., Nr 6, poz. 39 ze zm.)- przewidywał, podobnie jak poprzednio przepis art. 81 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami, możliwość zaliczenia wartości mienia osób, które w związku z wojną w 1939r. pozostawiły nieruchomości na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa, a które na mocy umów międzynarodowych zawartych przez Państwo miały otrzymać ekwiwalent za mienie pozostawione za granicą na poczet użytkowania wieczystego lub ceny sprzedaży działki budowlanej oraz ceny sprzedaży położonych na niej budynków lub lokali, stanowiących własność Skarbu Państwa.

Zarówno pod rządem ustawy o gospodarce gruntami z 1985r. jak i w czasie obowiązywania art. 212 ustawy o gospodarce nieruchomościami z 1997r. przyjmowana była dopuszczalność drogi sądowej o ustalenie, że dana osoba lub jej poprzednicy prawni pozostawili poza obecnymi granicami państwa nieruchomość, do której przysługiwało im prawo własności ( patrz m.in. uchwała (7) SN z 17.XII.1987r. sygn. III CZP 68/87 opubl. OSNCP 1988, z 6, poz. 74 ). Wprawdzie powołanym przepisem art. 212 ustawy o gospodarce nieruchomościami i przepisami rozporządzenia RM z dnia 13 stycznia 1998r.w sprawie sposobu zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości nieruchomości, znowelizowanym rozporządzeniem z dnia 21 sierpnia 2001r. (Dz.U. Nr 90, poz. 999) ustalenie wartości tych nieruchomości przekazane zostało do rozstrzygnięcia w postępowaniu administracyjnym, ale prawomocny wyrok Sądu Wojewódzkiego w G. sygn. IC 603/92 został wydany dnia 10 maja 1993r.

Wbrew stanowisku organów pierwszej i drugiej instancji orzeczenie sądu cywilnego nie podlega ocenie organu administracji publicznej przy zastosowaniu zasady swobodnej oceny dowodów (art. 8 kpa). Zgodnie bowiem z przepisem art. 365 § 1 k.p.c ( w brzmieniu obowiązującym z chwili wydania zaskarżonej decyzji) prawomocne orzeczenie sądu cywilnego wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwa. Jak trafnie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 maja 1999r. sygn. IV SA 2543/98 LEX nr 48643, w art. 365 § 1 kodeksu postępowania cywilnego podkreślenia wymaga przewidziana przez ten przepis moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądu jako aktu władzy państwowej. Jej swoistość wyraża się w tym, że obejmuje także inne sądy (w tym Naczelny Sąd Administracyjny) i inne organy państwowe, w tym orzekające w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym, które muszą brać pod uwagę nie tylko istnienie, ale i treść prawomocnego orzeczenia Sądu. Podmioty te są zatem faktem i treścią prawomocnego orzeczenia Sądu związane, co implikuje w sposób bezwzględny uwzględnienie powyższego w wydawanych przez nie rozstrzygnięciach. Ratio legis art. 365 § 1 k.p.c polega na tym, że gwarantuje zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy.

Już tylko w celach informacyjnych należy wskazać, że Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 5 sierpnia 2004r. sygn. III CZP 39/04, Biul. SN 8/04 stwierdził, że także " po wejściu w życie ustawy z 12 grudnia 2003r. o zaliczeniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza granicami państwa polskiego (Dz.U. z 2004r. Nr 6, poz. 39 ) dopuszczalna jest droga sądowa o ustalenie, że powód bądź jego poprzednicy prawni pozostawili poza obecnymi granicami państwa nieruchomość, do której przysługiwało im prawo własności".

Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt a, c, art. 152 i 200 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.

/-/E.Brychcy /-/B.Kamieńska /-/E.Podrazik

hp