Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1946/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ: Rada Radców Prawnych
Treść wyniku: Uchylono uchwałę I  i II  instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Asesor WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Protokolant Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi J. B. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę radców prawnych 1. uchyla zaskarżoną uchwałę oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...]; 2. stwierdza, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych na rzecz skarżącego J. B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych uchwałą z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...], działając na podstawie art. 31 ust. 2 w związku z art. 24 ust. 1 w związku z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tj. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz.1059 ze zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpoznaniu odwołania skarżącego Pana J. B. od uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] czerwca 2006 r. w sprawie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę.

W uzasadnieniu powyższej uchwały organ odwoławczy stwierdził, że wnioskodawca ukończył studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu [...] w K. w roku 1995 z oceną "dobry". W latach 1995-1997 odbył aplikację prokuratorską i w roku 1997 zdał egzamin prokuratorski na ocenę "dostateczny". Podniesiono także, że od roku 1998 Pan J. B. pracuje zawodowo w strukturach Państwowej Inspekcji Pracy. Wniosek o wpis na listę radców prawnych na podstawie art. 24 ust.1 w zw z art. 25 ust.1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych Wnioskodawca złożył w dniu [...] maja 2006 r. natomiast w toku postępowania został zaproszony do uczestniczenia w posiedzeniu Komisji ds. Wpisów Rady OIRPr w K. podczas którego mógł odpowiadać na pytania i składać oświadczenia dotyczące swojego wniosku. Ponadto został zaproszony na posiedzenie Rady OIRPr w K. mającej rozpatrywać jego wniosek wpisowy. Rada OIRPr uchwałą z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] odmówiła Panu J. B. wpisu na listę radców prawnych argumentując, że wnioskujący nie spełnia przesłanki rękojmiowej z art. 24 ust.1 pkt 5 powołanej ustawy korporacyjnej ponieważ dotychczasowy przebieg pracy Wnioskodawcy, jak też brak wykonywania chociażby pośrednio szeroko pojętej obsługi prawnej uzasadniają twierdzenie, że nie istnieją dostatecznie silne podstawy, aby przyjąć że sprosta on obowiązkom jakie będą na nim ciążyły w związku z wykonywaniem zawodu radcy prawnego. W odwołaniu od uchwały z dnia [...] czerwca 2006 r. skarżący zakwestionował prawidłowość ustalenia stanu faktycznego sprawy, gdyż z przedłożonych przezeń dokumentów wynika, iż pracuje w Państwowej Inspekcji Pracy a nie - jak podano w uchwale- Państwowym Urzędzie Pracy, powołał się również na uzyskanie kwalifikacji państwowego inspektora pracy potwierdzonych zdanym egzaminem oraz opinię służbową z której wynika, że zajmuje się problematyką prawną działalności PIP w tym kilkakrotnie jako inspektor pracy występował w charakterze pełnomocnika pracowników dochodzących swoich roszczeń przed Sądami Pracy.

Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska Pana J. B., co do tego, iż Wnioskodawca daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Prezydium KRRPr stwierdziło, że kandydat odbył aplikację prokuratorską przed wieloma laty, w innych realiach otoczenia społeczno - gospodarczego i pod rządami zmienionego prawa. Zdaniem organu, jest rzeczą oczywistą, że samo praktyczne wykonywanie zawodu "prawnika" w dodatku w niektórych tylko dziedzinach stosowania prawa, nie uzasadnia przyjęcia założenia, że wiedzę i praktykę aplikacyjną Wnioskodawca uzupełnił i zaktualizował w sposób wystarczający do rozpoczęcia świadczenia pomocy prawnej w zakresie objętym znowelizowaną ustawą o radach prawnych. Doświadczenie zawodowe Wnioskodawcy nie poparte aplikacją radcowską nie wykracza, zdaniem organu, poza normalne wykonywanie obowiązków pracowniczych na danych stanowiskach pracy. Organ zaakcentował ponadto zasadniczą odmienność merytoryczną aplikacji prokuratorskiej w relacji z programem aplikacji adwokackiej lub radcowskiej. Aktualne zajęcia zawodowe Pana J. B., w ocenie organu, "bez wątpienia dokumentują wiedzę Wnioskodawcy jako praktyka na stanowisku asystenta ds. inwestycji i rozwoju, referenta prawnego vide: własnoręcznie sporządzony kwestionariusz osobowy i uzasadnienie odwołania".

W uzasadnieniu uchwały z dnia [...] sierpnia 2006 r. Prezydium KRRPr przeprowadziło szerokie wywody odnoszące się do tzw. przesłanki rękojmiowej. Podniesiono, że powyższa przesłanka stanowi dość często spotykany instrument prawny stosowany w przypadku zawodów, z wykonywaniem których łączy się szczególna odpowiedzialność i zaufanie. Prezydium uznało, że "rękojmię" należytego wykonywania obowiązków daje ten, wobec kogo można sformułować uzasadnione przekonanie, że obowiązki te będzie wykonywał w sposób należyty. Zdaniem organu pojęcie to ma charakter prognostyczny - chodzi o dokonanie oceny, czy na gruncie dostępnej wiedzy o dotychczasowym postępowaniu danej osoby istnieją dostatecznie silne podstawy aby sądzić, że sprosta on obowiązkom jakie będą na nim ciążyły w związku z wykonywaniem określonego zawodu. Jednocześnie wskazano, że pojęcie "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu" stanowi typowy przypadek klauzuli generalnej. Zdaniem Prezydium, przepisy tego rodzaju mają na celu uelastycznienie stosowania prawa poprzez skierowanie do organów stosujących prawo nakazu wzięcia pod uwagę konkretnych, szczególnych okoliczności każdego indywidualnego przypadku i dokonanie ich własnej oceny. Zdaniem organu, dokonanie oceny spełnienia przez każdego kandydata przesłanki "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu" należy do kompetentnych organów stosujących prawo, będących adresatami zawierającego ją przepisu (tj. organów samorządu zawodowego). Wskazano, że przesłanka "rękojmiowa" z art. 24 ust. 1 pkt 5) ustawy korporacyjnej jest klauzulą generalną, której treść w konkretnej sprawie wypełnia postępowanie prowadzone przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych danego okręgu i wobec braku dalszych wskazówek ustawowych, co do rozumienia "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego" kandydata do wpisu, jedynie ten organ władny jest ocenić postawę konkretnej osoby w kontekście wymogu "rękojmiowego". Organ uznał, że pojęcie "rękojmi" należytego wykonania obowiązków na gruncie ustawy o radcach prawnych wiązać należy nie tylko z określonego rodzaju względami czy ocenami etycznymi dotychczasowego postępowania kandydata ale również "wskazania i udowodnienia okoliczności lub powodów, które faktycznie nie dadzą możliwości wykonywania przez nią (osobę ubiegającą się o wpis) tego zawodu. Zdaniem organu, chodzi o udokumentowanie twierdzenia, że dana osoba nie poradzi sobie w zawodzie radcy prawnego" (wyrok NSA z dnia 4 maja 1992 r., II SA 1143/91). Powołując się na orzecznictwo NSA uznano, że jej spełnienie "ocenia się według cech charakteru i dotychczasowego zachowania mogącego świadczyć o poziomie umiejętności udzielania pomocy prawnej" (wyrok z 18 sierpnia 1994 r. II SA 860/93). Wskazano, że "wykonywanie zawodu radcy prawnego" stanowi termin posiadający względnie jasno określone znaczenie ustawowe. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o radcach prawnych (po nowelizacji) "wykonywanie zawodu radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej z wyjątkiem występowania w charakterze obrońcy w postępowaniu karnym i w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe". Pomoc prawna świadczona przez radcę prawnego "ma na celu ochronę prawną interesów podmiotów, na których rzecz jest wykonywana" (art. 2 ustawy o radcach prawnych) i "polega w szczególności na udzielaniu porad i konsultacji prawnych, opinii prawnych oraz zastępstwie prawnym i procesowym" (art. 7 tejże ustawy).

Rękojmię "prawidłowego wykonywania zawodu" rozumieć należy, zdaniem organu, na ustaleniu jakiego rodzaju cechy niezbędne są do tego, aby zawód ten wykonywany był "prawidłowo". A zatem, analizowany przepis dotyczyć ma prawidłowego świadczenia pomocy prawnej (udzielania porad, konsultacji, sporządzania opinii oraz zastępstwa prawnego i procesowego) w celu prawnej ochrony interesu podmiotów, na rzecz których pomoc taka jest świadczona (art. 24 ust. 1 pkt 5) w zw. z art. 4 i art. 2 ustawy o radcach prawnych). Innymi słowy, rękojmię "prawidłowego" wykonywania zawodu daje ten, kto wykazuje się cechami, od których uzależniona jest "prawidłowość" świadczenia pomocy prawnej w celu ochrony prawnej interesów podmiotów na rzecz których jest wykonywana. Powołując się na powyższe organ wskazał na cały szereg różnorodnych czynników, pośród których rolę wiodącą przypisać należy odpowiedniemu poziomowi przygotowania, kwalifikacji i wiedzy zawodowej, jak i względom charakterologicznym związanym z cechami takimi jak osobista rzetelność, sumienność, odpowiedzialność, uczciwość, skrupulatność etc. Niezależnie od innych względów stanowią one, zdaniem organu, warunki zapewnienia należytej ochrony prawnej osobom na rzecz których świadczona jest pomoc prawna przez każdą osobę wykonującą zawód radcy prawnego - trudno bowiem uznać, że może być ona świadczona w sposób "prawidłowy" przez osobę bądź to nie posiadającą dostatecznych kwalifikacji i wiedzy zawodowej, bądź też lekkomyślną, lekceważącą swoje obowiązki, nieuczciwą itp. Prezydium KRRpr dodało, że względy te są ze sobą o tyle powiązane, że z jednej strony zachowanie odpowiednich wymogów etycznych niezbędnych dla prawidłowego wykonywania zawodu wymaga odpowiedniego poziomu wiedzy w zakresie roli i treści zasad etycznych związanych z szeroko rozumianą deontologią zawodu radcy prawnego, z drugiej zaś - warunkiem uzyskania, zachowania i odpowiedniego poziomu kwalifikacji prawniczych niezbędnych dla prawidłowego wykonywania zawodu są odpowiednie, podlegające dodatniej ocenie etycznej, cechy charakteru (takie jak samokrytycyzm, odpowiedzialność, rzetelność, uczciwość etc.). Związek ten jest szczególnie istotny gdy zważyć, że do prawidłowego wykonywania zawodu nie jest wystarczające nabycie określonych kwalifikacji w określonym momencie, ale ich stałe podtrzymywanie, uzupełnianie i doskonalenie, do czego konieczne jest z kolei posiadanie określonych predyspozycji charakterologicznych, od których uzależniona więc będzie zdolność do prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego (należytej ochrony interesów prawnych osób, na rzecz których świadczona jest pomoc prawna). Przesłanka rękojmi rozumiana być winna także jako obejmująca zachowania świadczące o posiadaniu przez kandydata określonych predyspozycji osobowościowych zapewniających ("dających rękojmię") utrzymywanie przez radcę prawnego odpowiedniego poziomu wiedzy i kwalifikacji zawodowych również w okresie wykonywania już przez niego zawodu radcy prawnego.

Wskazano ponadto, że zgodnie z art. 17 ust. 1 Konstytucji, rolą organów samorządu zawodów zaufania publicznego jest sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu. Stwierdzono, że zawód prawnika można wykonywać (zwłaszcza świetle najnowszych uregulowań prawnych) w różnych formach, również w formie zawodu radcy prawnego. Jeżeli jednakże zainteresowany pragnie wykonywać zawód radcy prawnego, nie może negować ani prawa organów samorządowych do weryfikacji spełniania przesłanek wpisowych w związku ze złożonym wnioskiem (elementem takiego badania jest przeprowadzona rozmowa kwalifikacyjna), ani też abstrahować od ustalonych reguł funkcjonowania tego samorządu, co przejawia się między innymi w stosowaniu przez jego organy ustalonej przez lata funkcjonowania i stosowania prawa korporacyjnego wykładni norm ustawy o radcach prawnych (to organ wpisowy nadaje sens zwrotom nieostrym typu "rękojmia"). Zdaniem obu organów procedujących w niniejszej sprawie nie jest dopuszczalny wpis na listę zawodową osoby, która spełnia tylko niektóre z przesłanek ustawowych wpisu na listę radców prawnych. Wskazano, że przesłanki formalne zostały znacznie zliberalizowane, bo zwalniają wnioskodawcę z wymogu odbycia aplikacji zawodowej w obrębie zawodu, który wnioskodawca pragnie wykonywać, tym bardziej więc powinny być precyzyjnie oceniane przez organ wpisowy te przesłanki, które umożliwiają realne dostosowanie abstrakcyjnych norm prawnych do stanu faktycznego sprawy wnioskowej. Ustawowe zwolnienie z wymogu odbycia aplikacji radcowskiej osób posiadających zdane egzaminy prokuratorskie, sędziowski i notarialne nie prowadzi do zaniechania stosowania przez organy wpisowe samorządu radcowskiego oceny każdego wniosku wpisowego pod kątem spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek rękojmiowych, czyli dokonania prognozy możliwości prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Pan J. B. zarzucił zaskarżonym uchwałom naruszenie prawa materialnego tj. art. 24 ust 1 pkt 5) przez błędną jego wykładnię oraz błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść rozstrzygnięcia. Nadto zakwestionował stanowisko organów, co do przesłanki rękojmiowej, gdyż jego zdaniem, ocena prawna tej przesłanki wyraźnie dotyczy sfery etyki kandydata a nie jego warsztatu zawodowego. Zdaniem skarżącego, żaden z przepisów ustawy o radcach prawnych nie upoważnia organów korporacyjnych do weryfikowania znajomości prawa przez osobę ubiegającą się o wpis na listę radców prawnych, albowiem znajomość prawa potwierdzona jest zdaniem odpowiedniego egzaminu zawodowego. Skarżący podkreślił, że organ I instancji pominął opinie służbowe przedstawione w toku postępowania o wpis, natomiast z uzasadnienia uchwały Prezydium KRRPr wynika, iż organ oparł się na błędnych ustaleniach faktycznych, gdyż wnioskujący nigdy nie zajmował się obsługą prawną dużej spółki prawa handlowego.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko powtarzając argumentację dotyczącą przesłanki rękojmiowej. Nie odniósł się natomiast do zarzutów związanych z błędnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy oraz wadliwością postępowania dowodowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na podstawie przepisów Ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych organy samorządu zawodowego radców prawnych, sprawują zróżnicowane zadania z zakresu administracji publicznej wobec tej grupy zawodowej. W określonych sytuacjach są także powołane do orzekania w sprawach indywidualnych, w tym między innymi w sprawie dokonywania wpisu kandydata na listę radców prawnych. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kompetencja sądu wyraża się w możliwości zastosowania środków przewidzianych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności organów administracji publicznej wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Kontrolując zaskarżone uchwały z punktu widzenia powyższych zasad Sąd uznał skargę za uzasadnioną.

Zaskarżona uchwała wydana została na postawie art. 4 ust. 1 i art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych. Zgodnie z brzmieniem art. 24 ust. 1 ustawy, na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto:

1) ukończył wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskał tytuł magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej,

2) (skreślony),

3) korzysta w pełni z praw publicznych,

4) ma pełną zdolność do czynności prawnych,

5) jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego,

6) odbył w Rzeczypospolitej Polskiej aplikację radcowską i złożył egzamin radcowski, z zastrzeżeniem art. 25 ust. 2.

Stosownie do art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy wymogu odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego nie stosuje się do osób, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, adwokacki lub notarialny.

W myśl art. 17 ust. 1 Konstytucji RP można w drodze ustaw tworzyć samorządy zawodowe reprezentujące osoby wykonujące zawody zaufania publicznego i sprawujące pieczę nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Samorząd zawodowy jako osoba prawa publicznego ma więc przede wszystkim chronić interes publiczny w granicach obowiązującego prawa, a nie to prawo dezawuować.

Sąd nie odmawia samorządowi radcowskiemu prawa do wnikliwego zbadania, czy rzeczywiście kandydat swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego i czy można go określić jako osobę nieskazitelnego charakteru a tym samym realizować ustawowe uprawnienia wynikające z art. 17 ust.1 Konstytucji RP. Natomiast niedopuszczalna jest sytuacja gdy z daleko idących rozważań teoretycznych z którymi należy się zgodzić, organy w konkretnym przypadku wywodzą tak daleko idące dla strony skutki. Należy zauważyć, że uchwała organu odwoławczego (a także odpowiedź na skargę) dotyczy argumentacji może zasadnej ale odnoszącej się do innego stanu faktycznego. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżący po ukończeniu aplikacji prokuratorskiej i zadaniu egzaminu prokuratorskiego rozpoczął pracę w Państwowej Inspekcji Pracy. Organ odwoławczy podnosi natomiast, że "obsługa prawna dużej spółki prawa handlowego na stanowisku referenta prawnego i aktualne zajęcia zawodowe Pana J. B. bez wątpienia dokumentują wiedzę Wnioskodawcy jako praktyka na stanowisku asystenta ds. inwestycji i rozwoju, referenta prawnego vide: własnoręcznie sporządzony kwestionariusz osobowy i uzasadnienie odwołania" - nie mogą być uznane za zdobywanie praktyki w wykonywaniu zawodu radcy prawnego. Powyższa argumentacja, nie mająca oparcia w aktach sprawy pozwala uznać za uzasadniony zarzut skargi, że organ odwoławczy rozpatrywał sprawę z powołaniem się na błędne ustalenia faktyczne. Również uchwała organu I instancji obarczona jest wadą z tego powodu, że nie odniesiono się w niej do złożonych przez stronę dowodów w postaci dwóch opinii służbowych dotyczących Wnioskodawcy (z dnia [...] marca 1998 r. oraz [...] maja 2006 r.). Skoro w opiniach tych zawarto informacje dotyczące praktyki Pana J. B. w stosowaniu prawa a było to, jak wynika z rozważań zawartych w uzasadnieniu uchwał, sprawą zasadniczą z punktu widzenia spełnienia przesłanki rękojmiowej nie można uznać, że omawiane dowody nie mają znaczenia dla sprawy. Pominięcie dowodów istotnych dla sprawy tym bardziej, że strona powoływała się na nie w toku prowadzonego postępowania stanowi rażące naruszenie zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 75 § 1, 77 § 1 oraz art. 78 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących pojmowania i zakresu pojęcia tzw. przesłanki rękojmiowej należy podnieść, że pozwala ona organom samorządu zawodowego poddać ocenie walory etyczno – moralne kandydata i wysunąć prognozę, czy będzie on w stanie rzetelnie spełniać swoje obowiązki. Mamy tu do czynienia z typowymi pojęciami nieoznaczonymi (niedookreślonymi). Mieszczą się one w granicach swobodnej oceny organu administracji w zakresie interpretacji i oceny stanu faktycznego. Jednakże, jako ujęte w normie prawnej musza wiązać organy administracji w sposób prawnie określony (v. M. Wyrzykowski: Pojęcie interesu społecznego w prawie administracyjnym. Warszawa 1986, s.53). Organ dokonujący wykładni pojęcia nieostrego jest związany okolicznościami miejsca, sytuacji, czasu, a także różnymi normatywnymi zasadami, regułami i prawnie wyrażalnymi sytuacjami oraz poddany kontroli sądów administracyjnych w zakresie zgodności wniosków interpretacyjnych z obowiązującym porządkiem prawnym (por. M. Zdyb: Prawny interes jednostki w sferze materialnego prawa administracyjnego. Lublin 1991, s. 250-251). Działanie organu samorządu zawodowego powinno być racjonalne, nakierowane na pełną realizację normy zawartej w art. 17 Konstytucji. Zgodnie z jej brzmieniem samorząd zawodowy ma sprawować pieczę nad należytym wykonywaniem zawodu w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Trzeba to rozumieć jako obowiązek sprawowania nadzoru; nadzór natomiast może mieć nie tylko charakter bieżący (korygujący działania w toku ich wykonywania) ale i prewencyjny, a więc zapobiegający niekorzystnym z punktu widzenia interesu publicznego zachowaniom, jeszcze przed ich podjęciem. Chroni się w ten sposób dobra, którym w wyniku rachunku aksjologicznego przyznano wyższą wartość niż zachowanie swobody działalności jednostek w danej dziedzinie. Ów swoisty rachunek aksjologiczny został dokonany najpierw w sposób abstrakcyjny przez ustawodawcę, który uznał, iż swoboda jednostki w zakresie wyboru i wykonywania zawodu (art. 65 Konstytucji) nie przeważa nad koniecznością zabezpieczenia interesów ogólnych. Istnieje także skonkretyzowany wymiar procesu wzajemnego wyważania wartości i przyznawania jednej z nich silniejszej ochrony. Dokonuje się on w toku indywidualnego wartościowania sytuacji każdej z osób, która aspiruje do tego aby wykonywać wolny zawód. Ocena stopnia spełnienia przesłanek jest pozostawiona organom samorządu zawodowego. Organy te są wyłącznie odpowiedzialne za to, aby kreować i realizować własną politykę w tym zakresie. Organy samorządu są autonomiczne w ocenie przydatności kandydata do zawodu i nie jest rzeczą sądu zastępowanie ich (por. wyrok NSA z dnia 25 lipca 1991 r. II SA 479/91, oraz M. Szydło Nabywanie uprawnień do wykonywania wolnych zawodów Państwo i Prawo 2002/7/str. 51 i nast.). Rękojmia to "pewność" "zagwarantowanie czegoś", "zapewnienie o czymś". Taką pewność powinien uzyskać organ samorządu, rozstrzygając sprawę o wpis. Bez tej pewności nie powinien wpisywać kandydata na listę (patrz: Z. Klatka, Ustawa o radcach prawnych . Komentarz , Warszawa 1999, s.202.).

Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie organy samorządu radcowskiego miały prawo sprawdzić poziom umiejętności skarżącego w zakresie udzielania pomocy prawnej jest to bowiem ważny element rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Samo zdobycie wiedzy i pewnego doświadczenia zawodowego nie daje jeszcze pełnej gwarancji należytego wykonywania wolnego zawodu. Jednakże, jak wspomniano wyżej, w niniejszej sprawie organy korporacyjne nie wykazały należytej dbałości o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego do czego zobowiązują je art. 7 i 77 k.p.a. W konsekwencji uzasadnienia zaskarżonych uchwał nie spełniają wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

W decyzjach uprawniających do wykonywania wolnego zawodu nie zamieszcza się zleceń ani warunków. Sterowanie zachowaniem osób uprawnionych będzie mogło mieć miejsce dopiero na etapie wykonywania zawodu. Stanowi to jeszcze jedną przyczynę, dla której wymaga się od organów reglamentujących dostęp do wolnych zawodów, szczególnie starannego wyważenia dwóch sprzecznych racji: z jednej strony interesu indywidualnego w nieskrępowanym rozwijaniu działalności zawodowej, z drugiej – interesu publicznego, obejmującego m.in. ochronę potencjalnych klientów.

Ponieważ w rozpatrywanej sprawie występowały sprzeczne interesy stron, organ nie mógł zatem bezkrytycznie uwzględniać tylko jednego z wchodzących w grę interesów. W takim bowiem przypadku narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego w tym przede wszystkim zasadę wyrażoną w art. 8 k.p.a., z której wynika wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy.

Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że sprawa wymaga ponownej szczegółowej analizy we wskazanym wyżej kierunku. Aby zaskarżone rozstrzygnięcie ocenić w sposób prawidłowy, Sąd musi dysponować stanowiskiem organu zawierającym odniesienie do wszystkich zarzutów stawianych przez stronę skarżącą. Sąd administracyjny nie czyni własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnienia ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę, których w niniejszej sprawie nie poczyniono.

Mając powyższe względy na uwadze Sąd na zasadzie art. 145 § 1 c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako p.p.s.a.) orzekł jak w sentencji orzeczenia.

Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności Sąd oparł na przepisie art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.