Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1118/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus WSA Bożena Popowska Protokolant st.sekr.sąd. Teresa Zaporowska po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2006 r. sprawy ze skargi J.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania i opłaty za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo – wychowawczej, I. uchyla zaskarżoną decyzje w zakresie rozstrzygającym o ustaleniu opłaty za pobyt M.B. w Domu Dziecka w okresie od dnia 26 września 2002r. do 20 czerwca 2003r., II. w pozostałej części umarza postępowanie. III. określa, że zaskarżona decyzja w części uchylonej nie może być wykonana. /-/B. Popowska /-/P. Miładowski /-/E. Makosz-Frymus MW


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...], [...], Sąd Rejonowy zarządził umieszczenie w trybie natychmiastowym małoletniej M.B. na podstawie art. 569 § 1 kpc w Grupie Interwencyjnej Państwowego Domu Dziecka nr 2.

Pismem z dnia 6 marca 2003 r. Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie wezwało J.B do stawienia się, celem spisania wywiadu środowiskowego, niezbędnego dla ustalenia sytuacji materialnej mającej wpływ na naliczenia, bądź zwolnienie całkowite lub częściowe z ponoszenia odpłatności za pobyt dziecka w Domu Dziecka. Pismem z dnia 17 marca 2003 r. J.B. poinformował, że w sprawie umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej wniósł skargi do Rzecznika Praw Obywatelskich oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, w związku z czym wnosi o zawieszenie postępowania administracyjnego dotyczącego ustalenia odpłatności za pobyt małoletniej M.B. do czasu rozpatrzenia tychże skarg.

Postanowieniem z dnia [...]., [...], Sąd Rejonowy ograniczył władzę rodzicielską J.B. nad małoletnią M.B., przez umieszczenie małoletniej w placówce opiekuńczo wychowawczej o typie placówki socjalizacyjnej. Postanowienie to jest prawomocne (pismo z dnia 5 stycznia 2004 r.)

Postanowieniem z dnia [...], [...], Starosta odmówił zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia odpłatności J.B. za pobyt małoletniego dziecka M.B. w Domu Dziecka. W uzasadnieniu wskazano, że postępowania, na które powołuje się Zainteresowany, odnoszą się do kwestii ograniczenia władzy rodzicielskiej oraz do sprawy odpłatności ustalonej przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie za pobyt małoletniej w Domu Dziecka. Natomiast przedmiotowa sprawa nie ma bezpośredniego związku z toczącymi się postępowaniami przed sądami.

Pismem z dnia 25 czerwca 2003 r. J.B. złożył zażalenie na wskazane postanowienie. Podkreślił, że nie dąży do tego, by na drodze postępowania administracyjnego kwestionować orzeczenia sądów powszechnych. W jego ocenie istnieją wystarczające przesłanki do zastosowania art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: kpa).

Postanowieniem z dnia [...], [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Kolegium wskazało, że organ I instancji obowiązany jest ustalić, czy J.B. wniósł apelację od postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...], a w przypadku pozytywnej odpowiedzi, rozważyć, czy zagadnienie rozważane przez Sąd jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Postanowienie Sądu Rejonowego, poza kwestią ograniczenia władzy rodzicielskiej, odnosiło się również do potrzeby umieszczenia małoletniej w domu dziecka. Z akt sprawy nie wynika, czy i od kiedy małoletnia została umieszczona w Domu Dziecka.

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania Starosta postanowieniem z dnia [...], [...], odmówił zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia odpłatności J.B. za pobyt dziecka małoletniej M.B. w Domu Dziecka. Organ wskazał, że prawomocnym orzeczeniem Sądu Rejonowego z dnia [...], małoletnia została umieszczona w Domu Dziecka, gdzie faktycznie przebywała od dnia 26 września 2002 r. do dnia 20 czerwca 2003 r. Postępowania, na które powołuje się Zainteresowany w swoim wniosku o zawieszenie postępowania nie mają związku z ustaleniem odpłatności za faktyczny pobyt dziecka w placówce opiekuńczo – wychowawczej.

Decyzją z dnia [...], nr [...] , Starosta ustalił miesięczną opłatę całkowitą za pobyt dziecka M.B. w placówce opiekuńczo-wychowawczej w wysokości [...] w 2002 r. i w wysokości [...] w 2003 r., oraz określił odpłatność w pełnej wysokości za pobyt małoletniej w Domu Dziecka w okresie od dnia 26 września 2002 r. do dnia 20 czerwca 2003 r. w łącznej kwocie [...] i zobowiązał Zainteresowanego do uiszczenia tej kwoty w terminie 30 dni. W uzasadnieniu organ podał, iż na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, że dochód rodziny przekracza 300 % dochodu ustalonego zgodnie z art. 4 ust. 1 usp. J.B. naliczono pełną odpłatność za faktyczny pobyt dziecka w Domu Dziecka.

Pismem z dnia 23 marca 2004 r. J.B. wniósł zażalenie na postanowienie w sprawie odmowy zawieszenia postępowania, żądając jego uchylenia i zawieszenia postępowania. Wskazał, że wymienione w decyzji organu postanowienia Sądu Rejonowego mają charakter zarządzeń tymczasowych w toczącym się postępowaniu karnym. Pismem z tego samego dnia wniósł również odwołanie od decyzji w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Wskazał, że decyzja obciążona jest "wadą prawną" w kwestii przyjęcia kryterium dochodowego 300 %.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], [...], po pierwsze utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie, po wtóre, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że prowadząc ponownie postępowanie Starosta uzupełnił wszystkie jego braki, a także podkreśliło okoliczność, że "(...) organ I instancji działał tu mając na względzie prawomocne wyroki sądu powszechnego".

Pismem z dnia 25 sierpnia 2004 r. J.B. wniósł skargę do sądu administracyjnego, wskazując, że decyzja Kolegium z dnia [...] oparta została na błędnych ustaleniach faktycznych. Umieszczenie córki w domu dziecka nastąpiło w wykonaniu zarządzeń tymczasowych. Ustalenie odpłatności za pobyt w domu dziecka powinno nastąpić dopiero po prawomocnym orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie a nie na podstawie zarządzenia tymczasowego w trakcie ciągle prowadzonego postępowania o ograniczenie władzy rodzicielskiej.

Decyzją z dnia [...], [...], po rozpatrzeniu skargi J.B., Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej utrzymania w mocy postanowienia organu I instancji o odmowie zawieszenia postępowania, a w pozostałej części utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ wskazał, że wadliwie orzekł w formie decyzji administracyjnej o utrzymaniu w mocy postanowienia w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania. Postanowieniem z tego samego dnia, [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, nie odnosząc się do treści decyzji i postanowienia z dnia [...].

Pismem z dnia 26 kwietnia 2006 r. J.B. cofnął skargę w części dotyczącej zawieszenia postępowania dotyczącego ustalenia opłaty za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Pismem z dnia 17 maja 2006 r. oświadczył nadto, że cofa skargę tylko w zakresie utrzymania w mocy decyzji organu I instancji o odmowie zawieszenia postępowania, natomiast podtrzymuje skargę w zakresie odnoszącym się do decyzji ustalającej opłatę za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Oświadczył, że decyzja w tej materii została już uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 maja 2005 r., 4 /II SA/Po 467/03.

Na rozprawie dnia 13 lipca 2006 r. Sąd przeprowadził dowód z akt o sygn. 4/II SA/Po 467/03.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

J.B. zaskarżył do sądu administracyjnego decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] na mocy której Kolegium utrzymało w mocy decyzję Starosty z dnia [...] oraz postanowienie Starosty [...] wydane tego samego dnia.

Ocena zaskarżonej decyzji w zakresie odnoszącym się do decyzji ustalającej opłatę za pobyt małoletniej w Domu Dziecka w okresie od dnia 26 września 2002 r. do dnia 20 czerwca 2003 r. prowadzi do wniosku, że jej utrzymanie w obrocie prawnym nie jest dopuszczalne.

Decyzją z dnia [...] Starosta ustalił miesięczną opłatę za pobyt w Domu Dziecka oraz określił łączną kwotę, jaką winien jest uiścić Skarżący. W uzasadnieniu organ ograniczył się do wskazania podstaw umieszczenia małoletniej w tej placówce, wskazania, że ustalony dochód w rodzinie przekracza 300 % dochodu ustalonego na podstawie art. 4 ust. 1 usp i określenia, że w związku z tym naliczono Skarżącemu pełną odpłatność. W ocenie Sądu, takie uzasadnienie w nie spełnia wymogów, jakie stawia art. 107 § 3 kpa. Nie jest bowiem wiadome, dlaczego znaczenie dla subsumpcji ustalonego stanu faktycznego ma wartość 300 % dochodu ustalonego na podstawie art. 4 ust. 1 usp. Nie jest również wiadome, dlaczego ustalenie takiej właśnie wartości obliguje do nałożenia opłaty w pełnej wysokości. Wprawdzie w aktach administracyjnych znaleźć można informacje z Domu Dziecka, dotyczące kosztów pobytu dziecka w tej placówce, jednak pisma te nie zostały powołane w decyzji. Nie znalazły w niej odzwierciedlenia także działania arytmetyczne, które doprowadziły organ do ustalenia łącznej, żądanej od Skarżącego kwoty.

Wada ta nie została skorygowana w postępowaniu odwoławczym, Kolegium bowiem ograniczyło się do omówienia zaskarżonej decyzji i wskazania, że organ działał prawidłowo. W uzasadnieniu nie znalazła odzwierciedlenia kontrola w zakresie prawidłowości ustalonych stawek za pobyt dziecka. Tutejszy Sąd w pełni przychyla się do poglądu wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 marca 1996 r. (SA/Wr 1996/95, ONSA 1/1997, poz. 35), który stwierdził, że: "Istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji". Takie działanie prowadzi wprost do realizacji elementarnej zasady prawdy obiektywnej. Standardy postępowania administracyjnego nakazują również, by przebieg i konkluzje prawidłowo prowadzonego postępowania odwoławczego znalazły swój wyraz w uzasadnieniu. Odmienna praktyka godzi w wyrażoną w art. 8 kpa zasadę pogłębiania zaufania oraz regulowaną art. 11 kpa zasadę przekonywania.

Na rozprawie przeprowadzony został dowód z akt tutejszego Sądu, sygn. 4/II SA/Po 467/03. Przedmiotem kontroli we wskazanej sprawie była decyzja ustalająca odpłatność za pobyt M.B. w Domu Dziecka nr 2, od dnia 1 września 2002 r. do dnia 31 grudnia 2002 r. Z uwagi na okoliczność, że w decyzji z dnia [...] Starosta odnosił się do okresu od dnia 26 września 2002 r. do 20 czerwca 2003 r., wątpliwości Sądu budzi pokrywanie się okresów pobytu małoletniej w dwóch placówkach. Okoliczność ta musi być zbadana przed podjęciem decyzji w przedmiotowej sprawie. Organ odwoławczy przeoczył także, że z dniem 1 maja 2004 r. weszła w życie ustawa z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64, poz. 593 ze zm.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze zobligowane więc było przy rozstrzyganiu sprawy uwzględnić także regulacje wynikające z postanowień w/w aktu prawnego.

Sąd uznał, że wystarczające jest uchylenie zaskarżonej decyzji, co doprowadzić winno do prawidłowego przeprowadzenia postępowania odwoławczego i zbadania decyzji organu I instancji.

Jednocześnie wskazać należy Skarżącemu, iż jak wynika z informacji Sądu Rejonowego z dnia [...] 2004 r., orzeczenie o umieszczeniu małoletniej w odpowiedniej placówce, zapadłe w sprawie o sygn. [...] jest prawomocne, zaś załączone przez niego do skargi postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] 2004 r., zapadło w sprawie o sygn. [...], którą to sygnaturą opatruje się karty i kartotekę oraz akta w sprawach małoletnich objętych na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu opieką, kuratelą lub nadzorem wynikającym z ograniczenia władzy rodzicielskiej (§ 270 ust. 1 pkt 2 oraz § 331 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 2003 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej; Dz. Urz. Ministerstwa Sprawiedliwości nr 5, poz. 22 ze zm.).

Z uwagi na wskazane naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: upsa) uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie rozstrzygającym o ustaleniu opłaty za pobyt M.B. w Domu Dziecka w okresie od dnia 26 września 2002 r. do dnia 20 czerwca 2003 r.

Z uwagi na to, że Skarżący oświadczył, że cofa skargę w zakresie utrzymania w mocy postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania, Sąd poddał jego oświadczenie analizie pod kątem kryteriów określonych w art. 60 upsa. W barku przesłanek do uznania cofnięcia skargi za niedopuszczalne, Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 upsa umorzył postępowanie.

O braku możliwości wykonania decyzji w uchylonej części Sąd orzekł na podstawie art. 152 upsa.

/-/B. Popowska /-/P. Miładowski /-/E. Makosz-Frymus

za nieobecnego sędziego

/-/P. Miładowski

MW