Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 527/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2008-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Zatrudnienie
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 11 pkt 7
journal: Dz.U. 2007 nr 89 poz 589
law: Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: sędzia WSA Krzysztof Gruszecki sędzia WSA Grażyna Malinowska - Wasik (spr.) Protokolant Magdalena Tambelli po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 września 2008 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu wypłaty wynagrodzenia za pracę i innych należności oddala skargę.


UZASADNIENIE

II SA/Bd 527/08

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] inspektor Państwowej Inspekcji Pracy - Okręgowy Inspektorat Pracy w B. nakazał Przedsiębiorstwu Handlowo -Usługowemu "R"- R. K., wypłacenie M. S. kwoty 852, 30 zł brutto, tytułem wynagrodzenia za pracę za miesiąc [...] 2008 r., kwoty 95 zł brutto, z tytułu wynagrodzenia za czas choroby w okresie trzech dni w miesiącu [...] 2008 r., oraz kwoty 400 zł brutto, tytułem ekwiwalentu pieniężnego za 8 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności we wszystkich trzech punktach.

Jako podstawę rozstrzygnięcia organ wskazał art. 11 pkt 7 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589) oraz art. 86 § 1, art. 92 § 1 pkt 1, art. 94 pkt 5 i art. 171 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tj. Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94, z późn. zm.).

Z uzasadnienia decyzji wynika, iż fakt niewypłacenia przez pracodawcę wynagrodzenia za pracę, a także za czas choroby, jak również za niewykorzystany urlop wypoczynkowy został potwierdzony kontrolą, przeprowadzoną w dniu [...]. Jak wskazał organ I instancji, wypłata należnego pracownikowi wynagrodzenia jest obowiązkiem pracodawcy, wynikającym z samego faktu świadczenia przez niego pracy i nie może mieć w tym zakresie znaczenia sprawa zagarnięcia przez niego pieniędzy. Pozbawienie pracownika tego prawa wynikać może jedynie z niewykonania, bądź wadliwego wykonania pracy stosownie do art. 82 kodeksu pracy, co nie odnosi się do przypadku zaistniałego w niniejszej sprawie.

Pozostałe natomiast świadczenia, czyli wynagrodzenie za czas choroby i ekwiwalent za niewykorzystany urlop nie są zależne od oceny pracy pracownika, nie pozostają bowiem w bezpośrednim związku z wykonywaniem przez pracownika właściwych mu czynności. Organ podkreślił ponadto, iż niewypłacenie każdego z wymienionych świadczeń stanowi wykroczenie przewidziane art. 282 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy.

Odwołując się od powyższej decyzji do Okręgowego Inspektora Pracy w B. R. K. wniosła o jej uchylenie ze względu na naruszenie przy jej wydawaniu przepisów kodeksu karnego, kodeksu pracy, procedury administracyjnej i cywilnej oraz ustaw o Państwowej Inspekcji Pracy i o swobodzie działalności gospodarczej.

Skarżąca podniosła, że po złożeniu w dniu [...] przez M. S. w Państwowej Inspekcji Pracy skargi inspektor PIP nie podjął czynności, by zweryfikować zarzut dotyczący niewypłacenia jej za miesiąc [...] 2008 r. wynagrodzenia za pracę, co stanowi naruszenie art. 44 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy i art. 7 kpa, lecz po miesiącu rozpoczął w jej przedsiębiorstwie kontrolę. Faktycznie bowiem, mimo podpisania przez wyżej wymienioną oświadczenia o wyrażeniu zgody na pokrycie zobowiązań z jej wynagrodzenia, wynagrodzenie to było przygotowane do wypłaty, lecz się po nią w dniu wypłaty nie zgłosiła. Zweryfikowanie skargi zaraz po jej wniesieniu dałoby, wg skarżącej podstawę, do umorzenia postępowania na mocy art. 105 § 1 kpa.

Odnosząc się do samej kontroli skarżąca wskazała, iż z naruszeniem art. 38 kpa i 83 pkt 1, 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej prowadzono ją, licząc od wezwania w dniu [...] do przygotowania dokumentów pracowniczych do otrzymanej informacji o jej zakończeniu w dniu [...], przez 45 dni, a nadto w książce kontroli przedsiębiorstwa nie dokonano wpisu dotyczącego zakresu kontroli oraz nie udostępniono jej do wglądu skargi z dnia [...]. Niezależnie od tego w trakcie kontroli dopuszczono się naruszeń art. 8 pkt 1 i 9 wyżej wymienionej ustawy.

Powołując się na art. 82 Kodeksu pracy strona zarzuciła, iż wydając nakaz nie wzięto pod uwagę wskazywanych przez nią w zastrzeżeniach do protokołu kontroli podstaw odmowy wypłaty M. S. wynagrodzenia (nienależytego wykonywania obowiązków pracowniczych poprzez niepodpisywanie listy obecności w pracy, nierozliczanie ilościowe dostarczonego do sklepu towaru, nierejestrowanie w kasie faktu sprzedaży, stanowiących naruszenie art. 100 § 1 i § 2 Kodeksu pracy), wbrew wymogom wynikającym z art. 44 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy i art. 77 § 1 kpa oraz zasadzie równości obywateli wobec prawa.

Nakazując wypłatę ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, jak podniosła skarżąca, organ I instancji nie uwzględnił orzecznictwa Sądu Najwyższego dopuszczającego możliwość rezygnacji z prawa do ekwiwalentu pieniężnego przez pracownika w zamian za inne korzyści majątkowe. W niniejszym wypadku w zamian za zmianę niekorzystnego dla pracownika trybu rozwiązania umowy o pracę.

Poza tym według skarżącej decyzja I instancji winna spełniać wymogi z art. 499 kpc, a podstawą nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności winien być art. 108 kpa, a nie art. 11 pkt 7 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy.

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Okręgowy Inspektor Pracy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Odmówił także wstrzymania jej wykonania.

Jak wskazał w uzasadnieniu organ odwoławczy nie mają dla niniejszej sprawy znaczenia podniesione w odwołaniu argumenty dotyczące naruszenia przepisów karnych, karno- skarbowych czy przepisów postępowania cywilnego a także zarzuty odnoszące się do postępowania w sprawie skargi zgłoszonej przez byłą pracownicę, M. S. Postępowanie skargowe jest bowiem odrębne od postępowania kontrolnego, a pozostałe wyżej wymienione przepisy nie mają w postępowaniu przed organami Państwowej Inspekcji Pracy zastosowania. Według organu bezzasadne są również zarzuty podniesione w kwestii przeprowadzonej kontroli, bowiem ta, jak wskazuje analiza dokumentacji w konfrontacji z treścią odwołania została dokonana w sposób właściwy, z wykazaniem, na czym polega naruszenie praw pracownika. Organ nie zgodził się ponadto z zarzutem naruszenia art. 83 pkt 1 i 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, art. 80 ust. 1, art. 82 ust. 1 pkt 1 i 83 ust. 2 pkt 1 tej ustawy oraz art. 16 Konwencji nr 81 dotyczącej inspekcji pracy w przemyśle i handlu (Dz. U. z 1997 r., Nr 72 poz. 450), zgodnie z którym inspektorzy pracy mogą prowadzić kontrole tak często i w takim czasie, jak to będzie niezbędne, aby możliwe było podjęcie decyzji likwidujących uchybienia dotyczące praw pracowniczych. Ponadto, jak wynika z protokołu kontroli, została ona przeprowadzona w dniach [...],[...] oraz [...], protokół zaś został podpisany w dniu [...], tak więc kontrola trwała 4, a nie 45 dni. W kwestii zarzutu niewskazania zakresu kontroli organ stwierdził, że zarówno o problemach podlegających kontroli, jak i o okresie, który jej podlega decyduje inspektor, niebędący związany przedmiotem skargi, bowiem działanie jego jest działaniem z urzędu, a nie na wniosek strony.

Bezpodstawne jest powoływanie się przez stronę na art. 108 kpa jako podstawę prawną dla nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, gdyż obowiązki objęte nakazem z mocy art. 11 pkt 7 ustawy o PIP podlegają natychmiastowemu wykonaniu. Poza tym nie istnieje możliwość wstrzymania wykonania decyzji wymienionych w art. 11 pkt 7, w związku z czym odmówiono uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji I instancji.

Organ podniósł ponadto, iż nakazy zawarte w zaskarżonej decyzji wynikają w sposób nie budzący wątpliwości z Kodeksu pracy, który stwierdza jasno, iż wynagrodzenie przysługuje za pracę wykonaną, a także za czas niewykonywania pracy, jeżeli przepisy tak stanowią, przy czym pracownik nie może zrzec się prawa do wynagrodzenia, ani też przenieść tego prawa na inną osobę. Kodeks pracy reguluje ponadto dokonywanie prawa potrącenia. W przypadku należności pracodawcy, zgodnie z art. 91 Kodeksu pracy za zgodą pracownika można potrącić jedynie 80% minimalnego wynagrodzenia po odliczeniu składek na ubezpieczenie społeczne i zaliczek na podatek dochodowy nie zaś całe wynagrodzenie.

Organ nie zakwestionował winy pracownicy, jednak działanie pracodawcy zmierzające do wyrównania wyrządzonej mu szkody nie jest działaniem zgodnym z prawem i jako takie nie może mieć miejsca. Regulacja zawarta w art. 82 § 1 Kodeksu pracy nie mogła mieć zastosowania w sytuacji będącej przedmiotem rozstrzygnięcia, gdyż powodem wstrzymania wypłaty było spowodowanie szkody z winy umyślnej. Reasumując organ II instancji stwierdził, że należności objęte decyzją I instancji są bezsporne i należne i winny być wypłacone w chwili ustania stosunku pracy. Pracodawca nie może zaś sam egzekwować należności z tytułu wyrządzonej przez pracownika szkody.

R. K. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy decyzję Okręgowego Inspektora Pracy wnosząc o jej uchylenie.

Podobnie jak w odwołaniu podniosła zarzuty rażącego naruszenia przepisów kpa, Kodeksu pracy, Kodeksu karnego, ustaw o Państwowej Inspekcji Pracy i o swobodzie działalności gospodarczej. Znaczna część uzasadnienia skargi stanowi powtórzenie wywodów zawartych w odwołaniu od decyzji I instancji.

W odniesieniu zaś do decyzji organu II instancji skarżąca wskazała, iż naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania nastąpiło poprzez:

• uznanie za bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy zgłoszonych zarzutów dotyczących skargi złożonej przez M. S.,

• stwierdzenie z powołaniem się na art. 80 Kodeksu pracy, iż sam fakt wykonania pracy jest podstawą wypłaty wynagrodzenia w sytuacji, gdy praca była wykonywana przez pracownicę w sposób nierzetelny (nie rozliczyła się z powierzonego towaru) i dokonywała kradzieży mienia, co stanowiło naruszenie art. 78 § 1 oraz 100 § 1 i § 2 pkt 4 Kodeksu pracy, do których to przepisów organ się nie odniósł,

• przyjęcie, że odmówiła byłej pracownicy wypłaty wynagrodzenie w celu rekompensaty wyrządzonej przez nią szkody, podczas gdy ona sama nie odebrała pieniędzy przygotowanych w dniu wypłaty,

• błędne uznanie, że w sprawie nie miał zastosowania art. 82 Kodeksu pracy, skoro wskazała na winę pracownicy w uzasadnieniu wypowiedzenia umowy o pracę oraz skierowanym do niej piśmie z dnia [...],

• uwzględnienie zarzutu dot. przedłużenia do 45 dni trwania kontroli w sytuacji, gdy uwagi do protokołu kontroli zostały zgłoszone [...], odpowiedź na nie udzielona została w dniu [...], a nadto powołanie się przez organ na art. 16 Konwencji nr 18 dot., inspekcji pracy w przemyśle i handlu, w którym nie ma mowy o czasie kontroli

• nieustosunkowanie się do postawionego wobec inspektora pracy zarzutu naruszenia zasady równości wobec prawa.

W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wywodząc, iż bezzasadny jest zarzut dotyczący nierównego traktowania obywateli, to jest przedkładania interesu pracownika nad interes pracodawcy, bowiem charakter organu, jakim jest inspektor pracy powoduje, iż jego działania są zawsze skierowane na ocenę legalności zachowań pracodawcy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuję kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, iż rozpoznając skargę ocenia czy zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa materialnego oraz przepisów procedury administracyjnej. Uwzględnienie zaś skargi ma miejsce w razie stwierdzenia naruszeń prawa co najmniej mogących mieć wpływ na wynik sprawy.

W sprawie, której przedmiotem była wypłata M. S. wynagrodzenia za pracę za [...] 2008 r. oraz innych świadczeń związanych ze stosunkiem pracy i w której to sprawie podstawę wydania decyzji administracyjnej (nakazu) stanowiły wyniki przeprowadzonej przez inspektora Państwowej Inspekcji Pracy kontroli, zastosowanie miały przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tj. Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zm.) oraz ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89 poz. 589), a w kwestiach nieuregulowanych w tej ostatniej ustawie - przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.

Stąd też trafnie stwierdzono w zaskarżonej decyzji, iż bezzasadne jest powoływanie się przez stronę na naruszenia przepisów Kodeksu karnego, Kodeksu karno – skarbowego, czy też art. 499 Kodeksu postępowania cywilnego.

Z kolei zainicjowane złożoną przez M. S. skargą postępowanie skargowe, które regulowane jest przepisami działu VIII Kpa i do którego nie stosuje się poprzedzających je przepisów procedury zawartych w tym kodeksie, nie podlega kognicji sądu administracyjnego. W związku z tym poza oceną składu Sądu orzekającego w niniejszej sprawie pozostają dotyczące tego postępowania zarzuty co do czynności podejmowanych przez inspektora PIP w tym postępowaniu.

Natomiast ustosunkowanie się przez Sąd do podnoszonych w odniesieniu do przeprowadzonej przez inspektora PIP kontroli kwestii dotyczących czasu jej trwania (w nawiązaniu do ustawy o swobodzie działalności w gospodarcze), wpisu w książce kontroli jej zakresu, czy też odmowy okazania skargi z dnia [...], jako nie mogących rzutować na treść decyzji, skoro wydany nakaz stanowi tylko odzwierciedlenie ustaleń kontrolnych, jest bezprzedmiotowe.

Skarga jest bezzasadna.

Zgodnie z art. 80 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zm.) za pracę wykonywaną przysługuje pracownikowi wynagrodzenie. Także za czas niewykonywania pracy pracownik zachowuje, w myśl powyższego przepisu, prawo do wynagrodzenia, jeśli przepisy prawa pracy tak stanowią. Realizacją uprawnienia do wynagrodzenia w tym ostatnim przypadku jest miedzy innymi unormowanie art. 92 §1 pkt 1 Kodeksu pracy przewidujące prawo do wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wskutek choroby trwającej łącznie do 33 dni w roku kalendarzowym.

Ponadto z art. 171 § 1 Kodeksu pracy wynika, że pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny w przypadku niewykorzystania w całości lub w części przysługującego mu urlopu z powodu rozwiązania z nim stosunku pracy.

W świetle art. 84 Kodeksu pracy nie istnieje możliwość zrzeczenia się prawa do wynagrodzenia lub przeniesienia tego prawa na inną osobę.

Ustanowiona w powyższej formie ochrona wynagrodzenia, jak przyjmuje się w piśmiennictwie i orzecznictwie sądowym [vide kodeks pracy z komentarzem pod red. K. Jackowiaka - wyd. Fundacja Gospodarcza 2004 r. oraz pod. red. K. Jaśkowskiego- wyd. Zakamycze 2002 r., wyroki SN z 3 lutego 2006 r. sygn. II PK 161/05, z 2 lutego 2001 r. sygn. I PKN 225/00], który to pogląd skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, obejmuje nie tylko wynagrodzenie zasadnicze lecz również inne jego składniki, między innymi ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Bez wątpienia obejmuje też część wynagrodzenia za okres niezdolności do pracy.

Dokonana w omawianym zakresie czynność zrzeczenia się uprawnień dotknięta jest wadą nieważności (art. 58 KC w związku z art. 300 Kodeksu pracy). Niewątpliwie dotyczy to oświadczenia woli pracownika zawartego w ugodzie pozasądowej. Tego rodzaju zrzeczenie się prawa do wynagrodzenia jest z mocy prawa nieskuteczne (vide wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 28 marca 1996 r. sygn. III APr 11/96).

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że mimo rozwiązania z dniem [...] z M. S. bez wypowiedzenia umowy o pracę z powodu ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych, wynagrodzenie za pracę w [...] w kwocie 852, 30 zł brutto, wynagrodzenie za czas choroby (3 dni) w kwocie 95 zł brutto oraz ekwiwalent za 8 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego w kwocie 400 zł brutto nie zostały jej do dnia wydania zaskarżonej decyzji wypłacone.

Ekwiwalent za niewykorzystany urlop stał się wymagalny w dacie rozwiązania z wyżej wymienioną stosunku pracy. Pozostała należność winna być wypłacona w ustalonym dniu wypłaty wynagrodzeń, tj. [...].

Jakkolwiek skarżąca podniosła, iż przygotowała na wymagany dzień wypłatę dla M. S., lecz ta się po nią nie zgłosiła, to mogłaby wywiązać się z ciążącego na niej zobowiązania przykładowo przez złożenie wynagrodzenia do depozytu sądowego (art. 467 Kc w związku z art. 300 Kodeksu pracy). Poprzez nieodebranie w wyznaczonym dniu wynagrodzenia, wierzytelność po stronie M. S. bowiem nie wygasła.

Jednak jak wynika z pisma skierowanego w dniu [...] do byłej pracownicy, skarżąca - wobec cofnięcia przez nią podpisanej w dniu [...] zgody na potrącenie, z tytułu spowodowanych niedoborów w sklepie, kwoty 2000 zł z należnego wynagrodzenia – powiadomiła ją, iż prawo do wynagrodzenia za okres od [...] do [...] jej nie przysługuje z uwagi na spowodowanie niedoborów przekraczających znacznie wysokość pensji. Treść powyższego pisma oznacza, iż skarżąca ostatecznie zadecydowała o niewypłaceniu M. S. objętych decyzją organu I instancji należności.

Zaniechanie wypłaty byłej pracownicy wynagrodzenia wraz z ekwiwalentem za niewykorzystany urlop nastąpiło z naruszeniem przytoczonych wyżej powołanych w decyzji organu I instancji przepisów Kodeksu pracy.

W niniejszym przypadku nie miało bowiem zastosowania wskazane przez skarżącą w piśmie z dnia [...] oraz wymienione przez nią w odwołaniu i skardze szczególne unormowanie art. 82 Kodeksu pracy, w świetle którego za wadliwe wykonanie z winy pracownika produktów lub usług wynagrodzenie nie przysługuje. Takie też stanowisko zajęto w uzasadnieniu decyzji I instancji stwierdzając, iż nie zachodzą określone w tymże przepisie przesłanki w postaci niewykonania lub wadliwego wykonania pracy i za prawidłowe stanowisko to uznał organ II instancji.

Nie jest więc zasadny zarzut skarżącej, iż do powyższej kwestii w zaskarżonej decyzji się nie odniesiono, jakkolwiek istotnie uznano za zbędne nawiązanie w jej kontekście do powoływanego przez skarżącą art. 100 § 1 i § 2 pkt 4 Kodeksu pracy.

Jak słusznie podniesiono w uzasadnieniu decyzji organu II instancji, w zaistniałej w niniejszej sprawie sytuacji nie można mówić o wadliwym wykonaniu produktów lub usług. Z jednej bowiem strony efektem pracy ekspedientki nie są żadne produkty, z drugiej zaś - nie może być także mowy o obniżeniu jakości świadczonych przez pracownicę usług, skoro powodem stawianych jej przez pracodawcę w dniu [...] na miejscu - w sklepie zarzutów, przyjęcia od niej w tymże dniu pisemnego oświadczenia oraz przyczyną rozwiązania z nią umowy o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy było spowodowanie niedoboru kasowego, po części poprzez zabór pieniędzy z kasy połączony z niewykazaniem zakupu produktu i być może po części w wyniku nie zawsze sprawdzenia ilości dostarczanego towaru. Pojęcie wadliwości, złej jakości usług wiąże się co do zasady ze świadczeniem usług o charakterze materialnym (np. krawiec, szewc, murarz, usługi świadczone w różnych warsztatach naprawy itp.).

Ogólnie mówiąc produkt lub usługa dotknięte są wadą wówczas, gdy nie odpowiadają przyjętym normom jakościowym ze względu na wadliwy sposób ich wykonywania.

Rację ma natomiast skarżąca, iż działanie (zabór pieniędzy z kasy) i zaniechanie (niewykazanie faktu sprzedaży, nieprzeliczenie dostarczonych towarów) M. S., które doprowadziło do niedoboru kasowego na jej szkodę, stanowi niedopełnienie nałożonego na pracownika przepisem art. 100 § 2 pkt 4 kodeksu pracy obowiązku dbałości o mienie (chronienia mienia) pracodawcy. Postępowanie niezgodne ze wskazanym obowiązkiem równoznaczne z ciężkim naruszeniem obowiązków pracowniczych, o których mowa w art. 52 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy, samo w sobie nie mogło jednak stanowić podstawy do niewypłacenia wynagrodzenia - musiało być połączone z wadliwym wykonywaniem usług, co – jak wyżej wskazano - w niniejszym przypadku nie miało miejsca.

W świetle przedstawionych wyżej stwierdzeń oraz treści podpisanego przez M. S. w dniu [...] oświadczenia zaniechanie wypłaty byłej pracownicy wynagrodzenia za pracę wraz z ekwiwalentem za niewykorzystany urlop wymaga oceny na gruncie przepisów art. 87 i 91 Kodeksu pracy. Zgodnie z art. 87 § 1 Kodeksu pracy z wynagrodzenia za pracę – po odliczeniu składek na ubezpieczenie społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych - potrąceniu podlegają tylko sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych oraz pokrycie innych należności, zaliczki pieniężne udzielone pracownikom i kary pieniężne przewidziane w art. 108 Kp.

Należność potrącona przez skarżącą nie należy do wymienionych w cyt. paragrafie. Z kolei art. 91 § 1 Kodeksu pracy dopuszcza możliwość potrącenia z wynagrodzenia pracownika innych niż wyszczególnione w art. 87 § 1 należności, ale wyłącznie za zgodą pracownika wyrażoną na piśmie. Jak już wyżej wskazano M. S. podpisała w dniu [...] oświadczenie o wyrażeniu zgody na potrącenie z jej wynagrodzenia za pracę kwoty 2000 zł tytułem pokrycia części stwierdzonych za okres od [...] do [...] niedoborów wynoszących łącznie 3871, 04 zł plus kwota niedoborów, jakie zostaną wykazane za czas od [...] do [...].

W piśmie unieważniającym powyższe oświadczenie, doręczonym skarżącej [...] M. S. przyznała, iż nie zawsze zdążyła przeliczyć dostarczony towar oraz ponosi odpowiedzialność za niedobór w kasie, ale tylko w okresie od [...] do [...], kiedy to prowadziła sprzedaż, "poza kasą", a zatem nie mogła spowodować niedoboru na widniejącą w oświadczeniu kwotę i w tak długim, jak wymienionym w oświadczeniu okresie. Oświadczenie zaś podpisała pod wpływem nacisku psychicznego wywieranego na nią od godzin południowych do około godz. 16:00 przez przetrzymującego ją w sklepie męża pracodawczyni. Powyższe okoliczności podpisania oświadczenia M. S. potwierdziła będąc przesłuchiwana w dniu [...] przez inspektora PIP w charakterze świadka. Ponowiła także twierdzenie, iż jedynie w okresie między [...] a [...] nie wprowadzała do kasy fiskalnej części transakcji przywłaszczając sobie przychody stanowiące ich równowartość, co po dokonaniu przez nią obliczeń mogło spowodować niedobór w kwocie łącznej około 300 zł, nigdy zaś na sumę podaną w oświadczeniu z dnia [...].

Tak więc wskazane oświadczenie z dnia [...] wyrażające zgodę na potrącenie z wynagrodzenia 2000 zł, popisane zostało w sytuacji, w której, według pobieżnych wyliczeń M. S. przywłaszczyła ona sobie kwotę około 300 zł oraz, gdy dodatkowy wyżej nieokreślony niedobór w kasie mógł być spowodowany niesprawdzeniem w niektórych przypadkach zgodności dostarczonych towarów z fakturą. Zatem podpisując oświadczenie M. S. była świadoma, iż podana w nim suma niedoboru została znacznie zawyżona, lecz nie była jednocześnie w stanie ustalić, na jaką kwotę winna zostać przez pracodawcę obciążona, biorąc pod uwagę jeszcze okoliczność, iż nie pozostawała jedyną osobą zatrudnioną w sklepie skarżącej.

Wobec powyższego omawiane pisemne wyrażenie zgody na dokonanie potrącenia należnej jej wypłaty (wynagrodzenia za pracę) dotknięte było wadą nieważności, czyli nie wywierało skutków prawnych.

Pełne odniesienie znajduje tu bowiem podzielane przez skład orzekający Sądu, wyrażone w wyroku Sadu Najwyższego z dnia 5 maja 2004 r. sygn. I PK 529/03 oraz uchwale Sądu Najwyższego z dnia 4 października 1994 r. sygn. I PKZP 41/94 (vide uzasadnienie) stanowisko, iż nieważne jest wyrażenie zgody przez pracownika na dokonywanie potrąceń z jego wynagrodzenia bez świadomości wielkości długu i istnienia przesłanek odpowiedzialności.

Ponadto podkreślenia wymaga, że nawet gdyby podpisana przez M. S. zgoda na potrącenie wynagrodzenia za pracę mogła być uznana za skutecznie wyrażoną, skuteczność ta, jak trafnie zauważono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie obligowałaby całej wymienionej w niej kwoty. Stosownie bowiem do § 2 pkt 2 art. 91 Kodeksu pracy, w przypadkach określonych w § 1 wolna od potrąceń jest w odniesieniu do należności innych niż określone w pkt 1, kwota w wysokości 80 % minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalonego na podstawie odrębnych przepisów, przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenie oraz zaliczki na podatek dochodowy (vide art. 87 ¹ § 1 pkt 1). Na 2008 r. minimalne wynagrodzenie określone zaś zostało na kwotę 1126 zł (Dz. U. 2007 r., Nr 171, poz. 1209), a w pierwszym roku pracy - na 900, 80 zł, co stanowi 80 % powyższej kwoty [vide art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. Nr 200, poz. 1679)].

W związku z powołaniem się przez skarżącą w odwołaniu od decyzji I instancji na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 grudnia 1981 r. sygn. I PRN 106/81 dopuszczający możliwość "zamiany" prawa do ekwiwalentu za urlop na inne korzyści majątkowe, zaznaczyć w tym miejscu należy, iż gdyby nawet skład Sądu orzekający niniejszej sprawie był nim związany, nie miałyby w odniesieniu do pisemnej zgody M. S. zastosowania przede wszystkim wobec wskazanej wyżej wady powodującej nieważność złożonego przez nią oświadczenia woli, a poza tym dotyczył on "zamiany" ekwiwalentu za urlop w drodze ugody sądowej; która w rozpatrywanej sprawie nie miała miejsca. Ponadto nie można pominąć faktu, że w oświadczeniu z dnia [...] jest mowa o zrzeczeniu się prawa do wynagradzania za pracę, do którego ekwiwalent za niewykorzystany urlop nie może być zaliczony.

W związku z powyższym brak ustosunkowania się do wymienionego wyroku w uzasadnieniu decyzji organu II instancji, nie mógł mieć wpływu na wynik sprawy.

Przepisy prawa pracy nie regulują cofnięcia przez pracownika zgody na dokonanie potrącenia. Wobec tego mają w tym zakresie odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego (art. 300 Kodeksu pracy) dotyczące uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli.

W orzecznictwie sądowym przy tym przyjmuje się, że podważenie skuteczności takiej czynności nie musi nastąpić w drodze sądowej - wystarczy pozasądowe oświadczenie złożone na piśmie skierowane do właściwego adresata jak to miało miejsce w niniejszej sprawie (vide m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 23 listopada 1995 r. sygn. I ACr 483/95 oraz uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 1967 r. sygn. II CZP 7/67).

Podnieść trzeba, że w razie nawet nie uznania wadliwości z przyczyn, o których wyżej była mowa (w nawiązaniu do wyroku SN sygn. I PK 529/03 i uchwały SN sygn. I PZP 41/94), wyrażonego przez M. S. w dniu [...] oświadczenia woli, mając na uwadze jego wymuszoną przez pracodawcę na znajdującej się w stresie pracownicy, mimo braku miarodajnych ustaleń, treść w części określającej wysokość spowodowanego przez nią niedoboru, powyższe cofnięcie przez nią w piśmie skierowanym do pracodawcy powyższego oświadczenia woli należałoby – zdaniem Sądu – uznać za równoznaczne z uchyleniem się, ze względu na zaistnienie okoliczności wyrażonych w art. 82 Kodeksu cywilnego, od jego prawnych skutków w przedmiocie zgody na dokonanie potrącenia wynagrodzenia.

Reasumując w związku z tym, że nie zachodziły przesłanki do zastosowania wobec M. S. regulacji zawartej w art. 82 Kodeksu pracy, a oświadczenie o wyrażeniu zgody na dokonanie potrącenia z wynagrodzenia dotknięte było wadą nieważności, istniały podstawy do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji nakazującej wypłatę wyżej wymienionej przysługujących jej za miesiąc [...] 2008 r. należności, skoro nie zostały one uregulowane przez pracodawcę.

Nadto ze względu na to, iż w myśl art. 12 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy w postępowaniu przed organami Państwowej Inspekcji pracy przepisy kpa stosuje się tylko w kwestiach nieuregulowanych w ustawie, za prawidłowe uznać należy zajęte przez organ II instancji stanowisko dotyczące braku możliwości wstrzymania wykonania decyzji organu I instancji, bowiem z mocy art. 11 pkt 7 ustawy o PIP nakazy w przedmiocie wypłaty wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń przysługujących pracownikowi podlegają natychmiastowemu wykonaniu.

Wbrew zarzutowi skarżącej Sąd nie dopatrzył się w postępowaniu kontrolnym poprzedzającym wydanie decyzji I instancji naruszenia przez organ zasady równości obywateli wobec prawa.

Jednak, jak trafnie wywiódł organ II instancji w odpowiedzi na skargę, ze względu na to, iż do zadań PIP należy nadzór i kontrola przestrzegania przepisów prawa pracy przez pracodawców, działania inspektorów PIP zawsze nakierowane być muszą na ocenę legalności zachowań pracodawcy.

Nie ustosunkowanie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do zarzutu odwołania w powyższym zakresie nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia Okręgowego Inspektora Pracy skoro się zważy, że nie zostały przez podległy mu organ naruszone obwiązujące go, wynikające z ustawy o PIP oraz kpa, zasady i wymogi procedury.

Z przedstawionych wyżej względów nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 183, poz. 1127) orzeczono jak w sentencji.