Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 2485/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 10
journal: Dz.U. 1991 nr 80 poz 350
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Katarzyna Wolna - Kubicka, Protokolant Magdalena Sadzyńska, po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Ministra Finansów (organ upoważniony: Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 832/14 w sprawie ze skargi T. M. na decyzję Ministra Finansów (organ upoważniony: Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie) z dnia 14 listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 832/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA") uchylił zaskarżoną przez T. M. (dalej: "Skarżący") interpretację indywidualną Ministra Finansów (dalej: "organ interpretacyjny") z dnia 14 listopada 2013 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. Podstawą powyższego orzeczenia był art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., dalej: "p.p.s.a.").

Z uzasadnienia wyroku WSA wynika, że Skarżący złożył wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych. Opisując stan faktyczny wskazał, że jest pracownikiem F. E. P. sp. z o.o. Właścicielem tej spółki jest F. E. N. B. sp. z o.o., w której udziały posiada spółka komandytowa F. E. N. P. C. Właścicielem tej ostatniej spółki jest F. E. I., notowana na giełdzie papierów wartościowych w USA (indeks N.). Skarżący został objęty programem przyznawania akcji, który w 2011 r. uległ zmianie. Dlatego też opisał dwie wersje tego programu, "Przyznanie akcji (Restricted Stock Award)" oraz "Przyznanie opcji (Nonqualified Stock Option)". Rozpoznana sprawa dotyczy wersji programu określonej przez Skarżącego, jako "Przyznanie opcji (Nonqualified Stock Option)". W ramach tego programu wybrani pracownicy F. E. I. i spółek zależnych (w tym F. E. P.) otrzymują prawo i opcję nabycia określonej ilości akcji F. E. I. o wartości 0.001 USD. Przyznanie opcji, tj. zawiadomienie o przyznaniu opcji nie uprawnia Skarżącego do nabycia akcji i tym samym zawiadomienie nie stanowi instrumentu pochodnego. Cena realizacji opcji została określona na poziomie 4,25 USD. Dopiero zmaterializowana opcja, dająca prawo do nabycia akcji, stanowi pochodny instrument finansowy. Prawo do wykonania opcji, jest obwarowane określonymi warunkami. Po upływie roku od daty przyznania opcji pracownik może wykonać opcję do limitu 1/3 wszystkich przysługujących mu akcji, po upływie dwóch lat pracownik może wykonać opcję do limitu 2/3 wszystkich przysługujących mu akcji, po upływie 3 lat pracownik może wykonać opcję w całości. Prawo realizacji opcji wygasa po upływie dziesięciu lat od daty jej przyznania. Jeśli stosunek pracy pomiędzy pracownikiem a F. E. I. lub jej spółką zależną wygaśnie wskutek śmierci, zwolnienia z pracy po przepracowaniu 15 lat (6 lat w przypadku dyrektorów), niezdolności do świadczenia pracy lub rozwiązania umowy o pracę z winy F. E. I. lub jej spółki zależnej, wszystkie jeszcze nieprzysługujące prawa opcyjne stają się automatycznie prawami przysługującymi. Opcja jest niezbywalna i może być zrealizowana tylko przez osobę, która ją otrzymała. Jeśli stosunek pracy ulega rozwiązaniu z winy pracownika, wszystkie nieprzysługujące prawa do zrealizowania opcji wygasają. Skarżący w pierwszej kolejności otrzymuje zawiadomienie o przyznaniu opcji, ale otrzymanie zawiadomienia nie uprawnia go do nabycia akcji. Dopiero po roku od daty zawiadomienia na rachunku maklerskim materializuje się opcja dająca prawo do nabycia 1/3 przysługujących mu akcji po określonej cenie. W związku z powyższym Skarżący zadał pytania: 1) Czy otrzymanie opcji na akcje w ramach programu Nonqualified Stock Option powoduje po jego stronie powstanie przychodu do opodatkowania? Jeśli tak, to jakie jest źródło tego przychodu, w jakim czasie przedmiotowy przychód powstaje oraz jaka jest stawka podatku dochodowego od osób fizycznych? 2) Czy w momencie zrealizowania opcji na akcje po stronie Skarżącego powstaje dochód do opodatkowania? Jeśli tak, to jakie jest źródło tego dochodu, w jakim czasie przedmiotowy dochód powstaje, jak go określić (co jest podstawą opodatkowania) oraz jaka jest stawka PIT? 3) Czy sprzedaż akcji nabytych w drodze realizacji opcji powoduje po stronie Skarżącego powstanie dochodu do opodatkowania? Jeśli tak, to jakie jest źródło tego dochodu, w jakim czasie przedmiotowy dochód powstaje, jak go określić (co jest podstawą opodatkowania) oraz jaka jest stawka podatku od osób fizycznych?

Zdaniem Skarżącego, otrzymanie opcji na akcje, nie powoduje powstania po jego stronie przychodu do opodatkowania. Przychód nie powstanie także w momencie zrealizowania opcji. Dopiero zbycie zakupionych akcji będzie generowało przychód z kapitałów pieniężnych, zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm., dalej: "u.p.d.o.f."). Skarżący uważał, że zrealizowanie opcji nie powiększa jego majątku, ponieważ w momencie otrzymania akcji na preferencyjnych warunkach przysporzenie z tego tytułu – niezależnie od źródła i przyczyny uzyskania tego przysporzenia – jest jedynie potencjalne. Akcje generują przychód w przyszłości, w postaci dywidendy lub w przypadku ich odpłatnego zbycia – w postaci różnicy pomiędzy przychodem ze sprzedaży a kosztami poniesionymi na ich nabycie. Podstawą opodatkowania będzie różnica pomiędzy osiągniętym przychodem a kosztami uzyskania przychodu, którymi będą wydatki poniesione na nabycie akcji. Skarżący zaznaczył, że przekazanie mu opcji na akcje stanowi jedynie potencjalną możliwość uzyskania korzyści w przyszłości. Przychód ze sprzedaży akcji, który nie łączy się z innymi dochodami, będzie opodatkowany według zasad określonych w art. 30b u.p.d.o.f. z zastosowaniem 19% stawki podatku.

W interpretacji indywidualnej wydanej dnia 14 listopada 2013 r. organ interpretacyjny za nieprawidłowe uznał stanowisko Skarżącego w części dotyczącej braku powstania po jego stronie przychodu podlegającego opodatkowaniu w momencie realizacji opcji na akcje. Jako prawidłowe ocenił natomiast stanowisko Skarżącego w pozostałym zakresie. Stwierdził, że samo otrzymanie przez Skarżącego zawiadomienia o przyznaniu mu opcji na akcje spółki prawa amerykańskiego, objętych szeregiem restrykcji, nie powoduje powstania przysporzenia majątkowego. Jak bowiem wyjaśnił Skarżący, otrzymanie zawiadomienia nie uprawnia go do nabycia akcji. W momencie otrzymania opcji, nie powstaje zatem obowiązek podatkowy w podatku dochodowym od osób fizycznych. Powstaniem podlegającego opodatkowaniu przychodu skutkuje natomiast wykonanie opcji w ramach programu Nonqualified Stock Option. Realizacja praw z opcji przyznanych Skarżącemu następuje poprzez otrzymanie przez niego w zamian za opcje, akcji spółki prawa amerykańskiego, które może sprzedać w dowolnym momencie. Skarżący uzyska przychód z realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych (przedmiotowych opcji), tj. przychód z kapitałów pieniężnych, o jakim mowa w art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f. Realizacja opcji jest równoznaczna z nabyciem akcji po umówionej cenie. Opodatkowaniu 19% zryczałtowanym podatkiem dochodowym podlega w tym przypadku dochód stanowiący wartość rynkową akcji spółki prawa amerykańskiego w dniu realizacji, pomniejszoną o cenę realizacji opcji (art. 30b ust. 1 i ust. 2 pkt 3, oraz art. 23 ust. 1 pkt 38a u.p.d.o.f.). Organ interpretacyjny wyjaśnił, że zbycie akcji nie stanowi realizacji opcji, a jest to kolejna czynność podlegająca opodatkowaniu. Przychód powstanie zatem zarówno w momencie realizacji opcji, jak i w momencie sprzedaży akcji nabytych w wyniku realizacji opcji. Przeniesienie momentu opodatkowania na czynność zbycia (sprzedaży) poprzez pominięcie realizacji opcji, nie ma oparcia w obowiązujących przepisach. Zdaniem organu interpretacyjnego, zbycie przez Skarżącego akcji otrzymanych w ramach programu Nonqualified Stock Option stanowi źródło przychodu z kapitałów pieniężnych, określone w art. 10 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f. Skarżący uzyska przychód z odpłatnego zbycia akcji, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f.. Dopiero z chwilą sprzedaży akcji ustala się koszty, które warunkują ich nabycie i sprzedaż (art. 30b ust. 2 pkt 1 oraz art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f.). Kosztem podatkowym odpłatnego zbycia akcji nabytych w wyniku realizacji pochodnych instrumentów finansowych (opcji) będą wydatki faktycznie poniesione na nabycie tych akcji. Do kosztów uzyskania przychodów z tytułu sprzedaży akcji nabytych w wyniku realizacji pochodnych instrumentów finansowych, Skarżący może zatem zaliczyć zapłaconą cenę realizacji opcji. Dochód z odpłatnego zbycia papierów wartościowych podlega opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem dochodowym z zastosowaniem stawki 19% (art. 30b ust. 1 u.p.d.o.f.). Nie może być on łączony z dochodami opodatkowanymi na zasadach ogólnych oraz podatkiem liniowym.

W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, organ interpretacyjny stwierdził brak podstaw do zmiany powyższej interpretacji indywidualnej.

W skardze złożonej na powyższą interpretację indywidualną, Skarżący zarzucił naruszenie art. 11 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f. oraz art. 121 § 1 w zw. z art. 14e § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm., dalej: "o.p.") oraz art. 14c § 2 o.p.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu wyroku WSA zauważył, że zagadnienie stanowiące przedmiot sporu było już przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. WSA podziela pogląd wyrażony w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanych 7 lutego 2014 r. sygn. akt II FSK 419/12 oraz sygn. akt II FSK 347/12 (opublikowane w: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem WSA, w stanie faktycznym opisanym przez Skarżącego, stanowisko organu interpretacyjnego prowadzi do podwójnego opodatkowania dochodu, jaki uzyska on w związku z realizacją opcji dającej prawo do zakupu akcji po określonej cenie. Podwójne opodatkowanie dochodu z tego samego źródła przychodów, także z kapitałów pieniężnych, narusza konstytucyjną zasadę równości wobec prawa wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP. WSA podzielił również pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2013 r. sygn. akt II FSK 111/12 (opublikowane w: www.orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym uznanie, że przychód powstaje już w momencie objęcia akcji jako równowartość ceny rynkowej nabytych nieodpłatnie papierów wartościowych, prowadziłoby do podwójnego opodatkowania części dochodu. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, nabycie akcji nieodpłatnie oznacza niemożność uwzględnienia w podstawie opodatkowania kosztów uzyskania przychodów. Ustalając podstawę opodatkowania podatnik może bowiem wyłącznie obniżyć przychód o koszty nabycia papierów wartościowych (art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f.), a tych przecież nie ponosi. Nie jest bowiem kosztem uzyskania przychodów przychód z tytułu nieodpłatnego świadczenia. Niebezpieczeństwo podwójnego opodatkowania w zbliżonej sytuacji dostrzegł ustawodawca, który wprowadził wyraźną regulację dotyczącą momentu powstania dochodu z tytułu objęcia lub nabycia akcji w spółce przez osoby uprawnione na podstawie uchwały walnego zgromadzenia przy poniesieniu wydatków niższych niż wartość rynkowa akcji (art. 24 ust. 11 u.p.d.o.f.). Uznanie, że w sytuacji nieodpłatnego nabycia akcji (udziałów) dochód powstaje dopiero w momencie ich zbycia, powoduje także jednakowe obciążenie podatkowe podatników nabywających akcje nieodpłatnie i podatników nabywających akcje odpłatnie. Każdy z nich zapłaci podatek wyłącznie od faktycznego przyrostu majątku w wyniku zbycia akcji. WSA zauważył, że kwestia opodatkowania dochodu z realizacji tzw. akcyjnych planów motywacyjnych, była też przedmiotem wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyrokach: z 21 lutego 2013 r. sygn. akt II FSK 1268/11; z 27 kwietnia 2011 r. sygn. akt II FSK 1410/10 oraz z 5 października 2011 r. sygn. akt II FSK 517/10 (opublikowane w: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ostatnim ze wskazanych wyroków Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że opodatkowanie preferencyjnie nabywanych akcji już w momencie ich nabycia, nie wyłączy spod opodatkowania sprzedaży akcji. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż osoby uczestniczące w programie motywacyjnym, w sytuacji sprzedaży akcji uzyskają przychody z kapitałów pieniężnych i będą zobowiązane do określenia podstawy opodatkowania, jaką jest różnica pomiędzy kwotą uzyskaną ze sprzedaży, a kwotą po jakiej te akcje zostały nabyte. Konsekwencją przyjęcia interpretacji Ministra Finansów w tym zakresie jako prawidłowej, jest podwójne opodatkowanie tego samego dochodu. Uczestnik nie miałby żadnego prawnego instrumentu do wyłączenia z podstawy opodatkowania przy ustalaniu dochodu ze zbycia akcji przychodu już opodatkowanego w momencie uzyskania pełni praw właścicielskich. Podwójne opodatkowanie tego samego dochodu podatkiem dochodowym od osób fizycznych naruszałoby przepisy Konstytucji RP. Skoro, jak wynika z powyższego, dochód związany z realizacją planu (programu), w ramach którego podatnik otrzymuje akcje, powstaje i podlega opodatkowaniu dopiero w momencie sprzedaży otrzymanych akcji, analogicznie należy potraktować sytuację, gdy w ramach planu (programu) podatnikowi przyznawane są opcje umożliwiające nabycie akcji. Innymi słowy, w obu tych przypadkach opodatkowanie dochodu powinno być jednakowe. W obydwu programach beneficjent staje się właścicielem akcji, które następnie sprzedaje. Analogiczne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku o sygn. akt II FSK 419/12 (opublikowanym w: www.orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym wyjaśnił, że zgodna z Konstytucją RP wykładnia językowa art. 17 ust. 1 pkt 10 i ust. 1b u.p.d.o.f. pozwala na jednoznaczne rezultaty, bez konieczności sięgania do wykładni systemowej wewnętrznej. Podkreślić należy, że przedstawiając własne stanowisko Skarżący wskazał, iż "Cechą akcji jest to, iż generują one przychód dopiero w przyszłości w postaci dywidendy lub też w przypadku odpłatnego ich zbycia w postaci różnicy pomiędzy przychodem ze sprzedaży a kosztami poniesionymi na ich nabycie.". Jeżeli zatem Skarżący z tytułu nabycia akcji nie uzyska np. dywidendy (a z wniosku o wydanie interpretacji nie wynika, aby tak się stało), jedynym jego przychodem będzie przychód ze sprzedaży tych akcji. W takim przypadku realizacja praw wynikających z opcji będzie polegała na uzyskaniu opodatkowanego dochodu ze sprzedaży akcji, o jakim mowa w treści wniosku. Takie też stanowisko zajął Skarżący. Kwestionując to stanowisko i uznając, że w momencie nabycia akcji Skarżący uzyska przychód z realizacji opcji przyznanych w ramach programu Nonqualified Stock Option, Minister Finansów dokonał błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f. w zw. z ust. 1b tego artykułu.

W skardze kasacyjnej wywiedzionej od powyższego orzeczenia, organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA, a także zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami następstwa procesowego według norm przepisanych..

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f., przez jego błędna interpretację i niezastosowanie w sprawie co doprowadziło do uznania za nieprawidłowe stanowiska, że uzyskane przez Skarżącego przysporzenie majątkowe związane z realizacją przyznanych pochodnych instrumentów finansowych, w postaci niezbywalnych opcji na akcje spółki prawa amerykańskiego wynikające z udziału w programie Nonqualified Stock Option stanowi przychód z kapitałów pieniężnych, opodatkowany 19 % zryczałtowanym podatkiem w momencie realizacji instrumentu, zaś dochodem do opodatkowania będzie wartość rynkowa akcji spółki prawa amerykańskiego w dniu realizacji, pomniejszona o ocenę realizacji opcji.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej został uszczegółowiony powyższy zarzut.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.

W niniejszej sprawie wiążąca była dla Naczelnego Sądu Administracyjnego ocena prawna wyrażona w niemalże identycznym stanie faktycznym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lipca 2016 r., w sprawie II FSK 1725/14 (opublikowany w: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Według bowiem art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże strony i sąd, który je wydał, oraz inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyrażona w tym artykule sprowadza się do tego, że organy państwowe i sądy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu oraz ogół skutków prawnych z niego wynikających. Właśnie przez wzgląd na treść tego przepisu sąd rozpoznający niniejszą sprawę zobligowany był do uwzględnienia skutku wynikającego z powołanego powyżej wyroku tj. oddalającego skargę kasacyjną organu interpretacyjnego dot. pisemnej interpretacji prawa podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych.

Sedno sporu w rozpatrywanej sprawie wiąże się z ustaleniem prawnopodatkowych konsekwencji wykonania (tj. realizacji) uzyskanych przez Skarżącego pochodnych instrumentów finansowych w postaci opcji (w ramach opisanego we wniosku programu Nonqualified Stock Option), w wyniku czego otrzymał on akcje spółki amerykańskiej za z góry określoną, preferencyjną cenę. Niesporne w sprawie jest natomiast to, że otrzymanie przez Skarżącego samych tylko opcji (podobnie jak zawiadomienia o przyznaniu opcji) nie skutkuje powstaniem po jego stronie obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych.

Kontrowersje dotyczą w istocie identyfikacji momentu powstania obowiązku podatkowego. WSA podzielił stanowisko Skarżącego, że korzyść majątkowa, którą uzyskuje Skarżący w postaci akcji nabytych na preferencyjnych zasadach (tj. za cenę niższą od rynkowej w momencie nabycia) w chwili realizacji opcji na akcje nie rodzi obowiązku podatkowego. Przysporzenie to uwzględnione zostanie dopiero w momencie “realizacji dochodu", tj. przy sprzedaży objętych lub nabytych w ten sposób akcji. Natomiast zdaniem organu interpretacyjnego, wykonanie praw z opcji, poprzez nabycie akcji spółki amerykańskiej skutkuje powstaniem przychodu z realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych (art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f.). Dochodem do opodatkowania (według stawki 19%) będzie wartość rynkowa akcji spółki prawa amerykańskiego w dniu realizacji, pomniejszona o cenę realizacji opcji. W ocenie organu zbycie tak uzyskanych akcji stanowi kolejną czynność podlegającą opodatkowaniu.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska organu interpretacyjnego, aprobując zarazem pogląd prezentowany w zaskarżonym wyroku przez WSA. W ocenie rozpatrującego niniejszą sprawę składu orzekającego, kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia zarysowanej wyżej kwestii spornej ma zakaz podwójnego opodatkowania tożsamych wartości tym samym podatkiem. Zasada ta, wypływająca również z norm konstytucyjnych, w powiązaniu z szerszym kontekstem systemowym (wymagającym oceny przepisów regulujących opodatkowanie przychodów z tytułu zbycia papierów wartościowych oraz rozliczania kosztów uzyskania przychodów) winna być uwzględniona przy dokonywaniu wykładni mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa materialnego, w tym art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f. (zresztą to jedyny przepis wskazany w podstawach skargi kasacyjnej).

Problem przysporzenia uzyskanego przez podatnika w związku z realizacją opcji na akcje, w kontekście zakazu podwójnego opodatkowania, był już wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi orzeczniczych Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. m.in. wyroki NSA z dnia 5 października 2011 r., sygn. akt II FSK 517/10, z dnia 11 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 111/12, z dnia 25 lutego 2015 r., sygn. akt II FSK 96/13, czy też z dnia 7 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 347/12, opublikowane w: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak zwrócił uwagę NSA w ostatnim z przywołanych wyroków, podwójne opodatkowanie dochodu z tego samego źródła (przychód z kapitałów pieniężnych) narusza konstytucyjną zasadę równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP. Konstytucyjna zasada równości wobec prawa, obowiązująca we wszystkich sferach funkcjonowania społeczeństwa, oznacza więc, że wszystkie charakteryzujące się określoną, istotną cechą podmioty prawa, których dotyczą konkretne normy prawne, traktowane być muszą równo tzn. według jednakowej miary (por. wyrok NSA z dnia18 maja 2011 r. sygn. akt II GSK 490/10, opublikowany w: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Na tle prawa podatkowego, konstytucyjna zasada równości oznacza postulat zachowania równomierności w opodatkowaniu podatkami, przez wprowadzenie powszechnego i proporcjonalnego opodatkowania. Powszechność opodatkowania oznacza opodatkowanie wszystkich podatników na tych samych zasadach (por. postanowienie NSA z dnia 5 kwietnia 2011 r. sygn. akt I FSK 525/10, opublikowane w: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (por. wyrok z dnia 22 maja 2002 r. sygn. akt K 6/02, OTKA 2002/3/33) i Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z dnia 11 czerwca 2010 r. sygn. akt I FSK 972/09, opublikowany w: www.orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazuje się, że podwójne opodatkowanie stoi też w sprzeczności z zasadami wyrażonymi w art. 84 i art. 217 Konstytucji RP.

Odnosząc powyższe rozważania do realiów rozpatrywanej sprawy, nie sposób nie zauważyć, że aprobata wykładni dokonanej przez organ interpretacyjny, skutkowałaby tym, że przychód z tytułu nabycia akcji w ramach programu motywacyjnego Nonqualified Stock Option za cenę niższą od rynkowej byłby opodatkowany dwukrotnie. Po raz pierwszy różnicę między ceną rynkową akcji, a ceną jej nabycia (preferencyjną) uznano za przychód podlegający opodatkowaniu w momencie objęcia (nabycia) akcji. Po raz drugi różnica ta stanowiłaby część przychodu z odpłatnego zbycia tychże akcji. Rozpatrujący sprawę skład orzekający podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, prezentowany w wyroku z dnia 25 lutego 2015 r., sygn. akt II FSK 96/13 (opublikowany w: www.orzeczenia.nsa.gov.pl), że obowiązujące przepisy nie pozwalały bowiem w takim przypadku ustalić kosztów uzyskania przychodów na podstawie art. 22 ust.1 pkt 2 u.p.d.o.f. Z kolei w art. 30b ust. 2 u.p.d.o.f. (stanowiącym lex specialis) zdefiniowano dochód z odpłatnego zbycia papierów wartościowych (a takim są akcje, stosownie do art. 5a pkt 1 u.p.d.o.f.) jako różnicę między sumą przychodów uzyskanych z odpłatnego zbycia a kosztami uzyskania przychodów określonymi na podstawie art. 22 ust. 1 f lub 1g lub art. 23 ust. 1 pkt 38, z zastrzeżeniem art. 24 ust. 13 i 14. Przepisy art. 22 ust. 1f lub 1g dotyczą nabycia akcji w zamian za wkład niepieniężny, nie miałyby zatem zastosowania we wskazanym we wniosku stanie faktycznym. Przepis art. 23 ust.1 pkt 38 u.p.d.o.f. pozwala natomiast na odliczenie jedynie wydatków poniesionych na nabycie akcji. Skoro ustawodawca używa w tym przypadku określenia "wydatki", a nie koszty, to uznać należy, że pozwala na uznanie za koszt uzyskania przychodów jedynie rozchód środków pieniężnych, stanowiący faktyczne zmniejszenie aktywów podatnika. Tym samym (przy uwzględnieniu stanowiska organu interpretacyjnego o odrębnym opodatkowaniu przychodu z wykonania opcji), w przypadku sprzedaży akcji uzyskanych w ramach omawianego programu motywacyjnego, nie byłoby możliwe uwzględnienie - jako kosztu uzyskania przychodów - wartości opodatkowanego przychodu z tytułu realizacji opcji. Dopiero w momencie odpłatnego zbycia akcji beneficjent będzie też uprawniony, na mocy art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f., do rozpoznania kosztu uzyskania przychodu w kwocie stanowiącej iloczyn ceny akcji wynikającej z opcji oraz ilości zakupionych akcji. Różnica między obliczonym w powyższy sposób przychodem a kosztem jego uzyskania stanowić będzie dochód z kapitałów pieniężnych. Z tych też powodów należy stwierdzić, że skoro koszty uzyskania przychodów mogą powstać dopiero w chwili zbycia akcji, to przychód podatkowy nie powstaje w chwili otrzymania przez uprawnionego instrumentu bazowego (tu akcji), lecz w chwili jego zbycia. Wszystkie te rozważania prowadzą do wniosku, że nie zasługuje na uwzględnienie sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.f.

Mając to wszystko na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.