Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 337/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2019-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 § 1, art. 27 § 1 pkt 9, art. 33 § 1 pkt 10, art. 59 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 1971 nr 149 poz 2 art. 13 pkt 1 i pkt 2.
law: Rozporządzenie Rady nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski sędzia WSA Jolanta Strumiłło po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 czerwca 2019 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

P. S. (dalej strona, zobowiązany, dłużnik, skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej WSA) w Olszynie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej DIAS) z "[...]" r., którym utrzymano w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w "[...]" z "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Z przedstawionych wraz ze skargą do kontroli Sądu akt administracyjnych sprawy wynika, że organ egzekucyjny - Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS, Zakład) Oddział w "[...]" prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych z 14.11.2017 r. nr od "[...]" do "[...]", wystawionych przez ZUS Oddział w "[...]" Inspektorat w K.. Przedmiotowe tytuły wykonawcze obejmują należności pieniężne z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od lipca 2012 r. do czerwca 2014 r., wyszczególnione w decyzji ZUS Oddział w "[...]" Inspektorat w K. z 25.09.2017 r. (k. 1, część E poz. 4 i 5 tytułów wykonawczych, k. 3 - 38 akt egzekucyjnych).

Egzekucję administracyjną na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych wszczęto 16.11.2017 r., w wyniku doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności: Banku A., zawiadomienia z 15.11.2017 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego (k. 43 - 44). Jak wyliczył organ odwoławczy zawiadomienie wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu 01.12.2017 r. w trybie przewidzianym w art. 44 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), dalej: k.p.a., na podstawie adnotacji doręczającego przesyłkę zaadresowaną: ul. "[...]" w K. (k. 45).

Pismem z 21.11.2018 r. (k. 51) dłużnik wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego, jego wstrzymanie, oraz przesłanie całości dokumentacji. Wskazał, że od końca 2011 r. do 20.11.2018 r. nie otrzymywał korespondencji kierowanej przez Zakład na ww. adres w K.. Z uwagi na wyjazd do Wielkiej Brytanii, od 30.11.2011 r. nie prowadził w Polsce działalności gospodarczej.

Postanowieniem z "[...]" r. nr "[...]" (k. 55 - 57) Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w "[...]", na podstawie art. 59 § 1, 3 i 4 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.), dalej: u.p.e.a., odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, gdyż nie stwierdził wystąpienia przesłanek z art. 59 u.p.e.a. Zakład na podstawie danych z Centralnej Ewidencji i Informacji Działalności Gospodarczej podał, że skarżący prowadził od 28 listopada 2011 r. do 26 czerwca 2014 r. działalność gospodarczą pod firmą: B. z siedzibą przy ul. "[...]" w K.. Był zatem zobowiązany do opłacania składek ZUS w tym okresie.

W zażaleniu na to postanowienie dłużnik, reprezentowany przez radcę prawnego, podniósł, że postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Zobowiązany przebywając od końca 2011 r. do listopada 2017 r. w Wielkiej Brytanii, nie otrzymywał korespondencji kierowanej przez ZUS na adres przy ul. "[...]" w K.. Członkowie jego byłej rodziny zamieszkujący pod wskazanym adresem nie przekazywali mu korespondencji. Poza tym opłacał w tym okresie za granicą wszystkie wymagane podatki i opłaty stałe w związku z wykonywaną przez niego pracą. Ponadto zobowiązany był przekonany, że jego pełnomocnik dokonał wszelkich formalności mających na celu zakończenie działalności pod ww. firmą w K.. Wobec podania w tytułach wykonawczych nieprawidłowego adresu zobowiązanego zarzucono niespełnienie wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Natomiast niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji na skutek m.in. wad w tytule wykonawczym (art. 33 § 1 pkt 10 w związku z art. 27 u.p.e.a.) oznacza zakaz obciążania zobowiązanego kosztami egzekucyjnymi (art. 64c § 3 u.p.e.a.).

DIAS w postanowieniu z "[...]" r., utrzymując w mocy ww. postanowienie Dyrektora ZUS, przeanalizował kolejno wystąpienie w postępowaniu przesłanek z art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a. Stwierdził, że nie wystąpiła w niniejszej sprawie żadna z okoliczności wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a, stanowiąca podstawę umorzenia prowadzonej egzekucji. Nie stwierdzono również naruszenia przepisów proceduralnych.

Na tle argumentacji zażalenia organ odwoławczy podał, że podstawą prawną dochodzonych należności pieniężnych jest decyzja ZUS Oddział w "[...]" Inspektorat w K. z 25.09.2017 r. określająca dłużnikowi wysokość należności z tytułu składek ZUS, co zostało wskazane w pozycji E tytułów wykonawczych. Nie ma zatem podstaw do twierdzenia, że obowiązek nie jest wymagalny lub nie istniał (art. 59 § 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.e.a.).

W zakresie podnoszonego w zażaleniu umorzenia egzekucji na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. organ powołał się na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 kwietnia 2012 r. sygn. akt II FSK 2615/10 oraz z 26 sierpnia 2011 r. sygn. akt II FSK 461/10. Ocenił, że skoro podstawą prawną dochodzonych należności pieniężnych jest ww. ostateczna decyzja ZUS, to na wierzycielu nie ciążył obowiązek doręczenia upomnienia wobec treści § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 131).

W odniesieniu do podnoszonej przez stronę nieskuteczności doręczenia pism kierowanych do niej przez ZUS na wskazywany już adres w K. organ odwoławczy podał, że przesyłki zawierające zawiadomienie o zajęciu oraz odpisy tytułów wykonawczych, zostały doręczone na właściwy ww. adres w K. wskazany przez ZUS w treści tytułów wykonawczych. Z informacji znajdujących się w bazach danych ZUS wynika, że adres w K. dłużnik zgłosił 24.11.2011 r. w ZUS Oddział w "[...]" Inspektorat w K., jako adres zamieszkania płatnika składek. Następnie 10.07.2018 r. zmienił adres zamieszkania na adres w Z.. Wobec tego w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny zasadnie przyjął, że zgłoszonym, jedynym i aktualnym adresem miejsca zamieszkania zobowiązanego, na dzień wysyłania korespondencji był ww. adres w K..

Organ II instancji uznał, że wszczęcie egzekucji administracyjnej w przedmiotowej sprawie było prawidłowe, dlatego nie może mieć zastosowania przepis art. 64c § 3 u.p.e.a., a powołanie w treści zażalenia tego przepisu było nieuzasadnione.

Z kolei zarzut z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. niespełnienia w tytułach wykonawczych wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. można było wnieść w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, określonego w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. DIAS ocenił, że spóźniony środek zaskarżenia nie wywołuje zamierzonego skutku, zatem nie ma możliwości odniesienia się merytorycznie do zgłoszonego zarzutu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na powyższe postanowienie zobowiązany, reprezentowany przez dotychczasowego pełnomocnika, wniósł o uchylenie rozstrzygnięcia organu odwoławczego oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Ponadto wniósł o zwrócenie się do Pierwszego Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie - Wydział Realizacji Umów Międzynarodowych, o skierowanie zapytania do odpowiednika ZUS w Wielkiej Brytanii, który posiada informacje dotyczące opłacanych w latach 2011 - 2017 przez skarżącego podatków i składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

- norm wynikających z art. 13 pkt 1 i pkt 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego w stosunku do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. U. WE L. 1971.149.2), dalej rozporządzenie 1408/71;

- art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez brak uwzględnienia wskazanych w przepisie przesłanek dotyczących obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego;

- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak dogłębnej analizy dostarczonego materiału dowodowego w sprawie;

- art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie interesu prawnego osoby opłacającej w latach 2011-2017 składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne w Wielkiej Brytanii.

W treści skargi podniesiono, że zaistniała w przedmiotowej sprawie przesłanka z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. braku wymagalności egzekwowanego obowiązku z tytułu nieopłaconych składek, bowiem przebywając w latach 2011 - 2017 w Wielkiej Brytanii, skarżący opłacał należne składki z tytułu ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego. Wobec opłacania omawianych składek w Wielkiej Brytanii strona, na tle art. 13 rozporządzenia 1408/71, była zwolniona od opłacania składek w Polsce. Organy natomiast nie dokonały wystarczających ustaleń co do wpłat składek na ubezpieczenie społeczne realizowanych przez skarżącego podczas wykonywania pracy zarobkowej na terenie Wielkiej Brytanii w latach 2011-2017, nie wskazały ustawodawstwa Wielkiej Brytanii jako właściwego w tym zakresie, jak też nie uznały zrealizowanych opłat składek na ubezpieczenie społeczne jako właściwych, przez co organy naruszyły art. 7 k.p.a., jak też art. 77 § 1 k.p.a.

Autor skargi powołał się na wyrok NSA z 29 września 2011 r. sygn. akt I OSK 713/11 i podał, że zgodnie z art. 84a ust. 1 i 3 rozporządzenia 1408/71 instytucje i osoby objęte zakresem rozporządzenia mają obowiązek wzajemnego informowania i współpracy w celu zapewnienia właściwego wprowadzenia w życie rozporządzenia.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. W wyniku kontroli sądowej postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - c) p.p.s.a.). Złożona w niniejszej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego powołując się na przesłankę określoną w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a, tj. wygaśnięcie zobowiązania będącego podstawą wystawiania tytułów wykonawczych na podstawie, których prowadzone jest w sprawie postępowanie egzekucyjne. Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się: jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Wystąpienie przesłanek stanowiących podstawę umorzenia postępowania obliguje zawsze do takiego zakończenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, bądź też w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu. Skarżący w swoim wniosku powołał się na przesłankę z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., tj. wygaśnięcie obowiązku. Pojęcie "obowiązek" użyte zostało w art. 2 § 1 u.p.e.a. w którym ustawodawca wprawdzie nie zamieścił jego definicji, jednakże wymienił obowiązki podlegające egzekucji administracyjnej. Z kolei pojęcie "obowiązku" w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. należy odnosić do tego obowiązku, który legł u podstaw wszczęcia postępowania egzekucyjnego; innymi słowy obowiązku istniejącego, wymagalnego i jednocześnie - którego niewykonanie przez zobowiązanego doprowadziło do uruchomienia postępowania zmierzającego do jego wyegzekwowania na drodze przymusu administracyjnego. Jakkolwiek bowiem organ egzekucyjny, w świetle art. 29 § 1 u.p.e.a. nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, niemniej jednak jest on zobowiązany do sprawdzenia czy obowiązek ten istnieje (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 19 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 1271/14). Jak wskazał WSA w Warszawie w wyroku z dnia 4 sierpnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 613/05 "Istotne jest przy tym i to, że organ egzekucyjny na podstawie art. 29 § 1 u.p.e.a. bada dopuszczalność egzekucji konkretnego i zindywidualizowanego, wskazanego w tytule wykonawczym obowiązku". Zatem rolą organów w niniejszej sprawie była ocena czy wskazane przez stronę okoliczności wyczerpują przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. W rozpoznawanej sprawie prawidłowo organ odwoławczy uznał, że brak było podstaw do umorzenia postepowania egzekucyjnego. Podstawą prawną dochodzonych należności pieniężnych jest decyzja ZUS Oddział w "[...]" Inspektorat w K. z 25.09.2017 r. określająca dłużnikowi wysokość należności z tytułu składek ZUS, co zostało wskazane w pozycji E tytułów wykonawczych. Nie ma zatem podstaw do twierdzenia, że obowiązek nie jest wymagalny lub nie istniał (art. 59 § 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.e.a.). W wyroku z 4 kwietnia 2012 r., sygn.. akt II FSK 2615/10 , Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "po upływie terminu do wniesienia zarzutów nie jest dopuszczalne zgłaszanie nowych zarzutów lub uzupełnianie zarzutów już wniesionych o nowe podstawy faktyczne lub prawne. Z niedopuszczalnością egzekucji administracyjnej mamy do czynienia, gdy w sprawie wystąpiła okoliczność wykluczająca możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego ze względów formalnych - podmiotowych lub przedmiotowych". Organ prawidłowo stwierdził, że skoro podstawą prawną dochodzonych należności pieniężnych jest ostateczna decyzja ZUS, to na wierzycielu nie ciążył obowiązek doręczenia upomnienia wobec treści § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 131). Przesyłki zawierające zawiadomienie o zajęciu oraz odpisy tytułów wykonawczych, zostały doręczone na właściwy ww. adres w K. wskazany przez ZUS w treści tytułów wykonawczych. Z informacji znajdujących się w bazach danych ZUS wynika, że adres w K. dłużnik zgłosił 24.11.2011 r. w ZUS Oddział w "[...]" Inspektorat w K., jako adres zamieszkania płatnika składek. Następnie 10.07.2018 r. zmienił adres zamieszkania na adres w Z.. Wobec tego w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny zasadnie przyjął, że zgłoszonym, jedynym i aktualnym adresem miejsca zamieszkania zobowiązanego, na dzień wysyłania korespondencji był ww. adres w K.. Zarzut z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. niespełnienia w tytułach wykonawczych wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. można było wnieść w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, określonego w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. DIAS zasadnie ocenił, że spóźniony środek zaskarżenia nie wywołuje zamierzonego skutku, zatem nie ma możliwości odniesienia się merytorycznie do zgłoszonego zarzutu.

W konsekwencji Sąd nie uznał zarzutu naruszenia norm wynikających z art. 13 pkt 1 i pkt 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego w stosunku do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. U. WE L. 1971.149.2), gdyż w prowadzonym postępowaniu nie miał on zastosowania. Skarżący nałożonego obowiązku, który został określony w decyzji, nie może podważać w postępowaniu egzekucyjnym. Organ egzekucyjny badając zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej ustala jedynie, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie, jeżeli było ono wymagane, nie jest natomiast - jak jednolicie przyjmuje orzecznictwo sądów administracyjnych - uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, ani zastrzeżeń co do zakresu obowiązku. W postępowaniu egzekucyjnym nie można kwestionować ani zasadności nałożonego na zobowiązanego obowiązku, ani też jego zakresu, gdyż ten wynika z decyzji ostatecznej, która została podjęta w ramach innego postępowania (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 września 2015 r., I SA/Gl 423/15, LEX nr 1926268). Zasadą jest, że organ egzekucyjny nie może badać zasadności obowiązku określonego tytułem wykonawczym, a tym samym zasadności decyzji będącej podstawą egzekucji. Ta jedna z podstawowych zasad postępowania egzekucyjnego obowiązuje także wówczas, gdy organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem (wyrok NSA W-wa z dnia 21 czerwca 2013 r., II OSK 524/12, LEX nr 1356323).

W konsekwencji sąd nie uznał zarzutu naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., gdyż brak było przesłanek dotyczących obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Sąd też nie uznał zarzutu naruszenia art. 77 § 1 k.p.a.. Stan faktyczny został ustalony prawidłowo. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego nie pozwala na uznanie zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a. Interes prawny związany z twierdzeniem, że skarżący opłacał w latach 2011-2017 składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne w Wielkiej Brytanii mógł być realizowany tylko i wyłącznie w postępowaniu administracyjnym dotyczącym określenia zobowiązania w przedmiocie naliczania składek na ubezpieczenia społeczne.

Skarga okazała się bezzasadna i po myśli art. 151 p.p.s.a. podlegała oddaleniu.