Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1103/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1, art. 36a ust. 5
journal: Dz.U. 2021 poz 2351
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2022 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 13 czerwca 2022 r. nr WINB-WOA.7721.364.2020.AG w przedmiocie obowiązku wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...], [...] z dnia 10 sierpnia 2020 r. (karta nr 242, tom II akt administracyjnych), wydaną na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej "k.p.a."), w sprawie legalności budowy budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr ewid. 1. położonej przy ul. [...] w M. wraz z rozbudową zlokalizowaną przy granicy z działką nr ewid. 2. i rozbudowy realizowanej na podstawie decyzji nr [...] z dnia 5 grudnia 2000 r. Urzędu Miasta M., stanowiącej własność J. K., M. K. i A. C., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. (dalej: "organ I instancji", "PINB") umorzył postępowanie.

Na wstępie organ zrelacjonował czynności przeprowadzone dotychczas w sprawie, od dnia złożenia pisma R. G. (dalej: "Strona", "Skarżący") z dnia 7 lipca 2014 r. inicjującego czynności kontrolne legalności opisanej wyżej budowy budynku mieszkalnego wraz z rozbudową, a także przedstawił kolejne decyzje wydane w toku przedmiotowego postępowania.

Decyzją nr [...] z dnia 11 maja 2015 r., znak: [...] (karta nr 22, tom I), PINB w M., na podstawie art. 105 § 1 Kpa, umorzył postępowanie. Na skutek odwołania Skarżącego decyzja została uchylona decyzją Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach (dalej: "organ odwoławczy", "ŚWINB") z dnia 29 lipca 2015 r., znak: [...] (karta nr 39, tom I), a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania.

Decyzją nr [...] z dnia 8 lutego 2016 r., znak: [...] (karta nr 98, tom I), PINB w M., na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 i art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 z późn. zm.), nałożył, na właścicieli nieruchomości obejmującej w/w działkę nr ewid. 1., obowiązek wykonania określonych w decyzji robót budowlanych: w terminie do dnia 30 maja 2016 r. Po rozpoznaniu odwołania Skarżącego, decyzją z dnia 16 maja 2016 r., znak: [...] (karta nr 112, tom I), ŚWINB w Katowicach, uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Następnie wyrokiem z dnia 14 grudnia 2016 r., sygn. II SA/Gl 737/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, oddalił skargę J. K. na w/w decyzję organu II instancji z dnia 16 maja 2016 r. w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych.

Decyzją nr [...] z dnia 19 października 2017 r., znak: [...] (karta nr 152, tom I), PINB w M., na podstawie art. 105 § 1 Kpa, umorzył postępowanie. Po rozpoznaniu odwołania Skarżącego, ŚWINB w Katowicach decyzją z dnia 22 grudnia 2017 r., znak: [...] (karta nr 163, tom II), uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Decyzją nr [...] z dnia 24 kwietnia 2018 r., znak: [...] (karta nr 187, tom II), PINB w M. umorzył postępowanie. Decyzją z dnia 22 czerwca 2018 r., znak: [...] (karta nr 200, tom II), ŚWINB w Katowicach, uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Decyzją nr [...] z dnia 29 marca 2019 r., znak: [...] (karta nr 218, tom II), PINB w M. umorzył postępowanie. W związku z odwołaniem Skarżącego decyzją z dnia 13 czerwca 2019 r., znak: [...] (karta nr 230, tom II), ŚWINB w Katowicach utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wskazana decyzja ŚWINB z dnia 13 czerwca 2019 r. oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia 29 marca 2019 r. zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 listopada 2019 r. sygn. II SA/Gl 1092/19.

Po ponownym przeanalizowaniu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie organ stwierdził, iż nie zachodzą podstawy do podjęcia działań przez organ nadzoru budowlanego.

Organ podał, iż budynek mieszkalny zlokalizowany na działce nr ewid. 1. położonej przy ul. [...] w M. o wymiarach 9,00 m x 9,60 m został zrealizowany na podstawie decyzji z dnia 18 maja 1956 r., znak: [...], Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w M., o zezwoleniu na budowę "domu na nieruchomości należącej do ob. D.F. znajdującej się w M.." Przepisy nakładały na inwestora wymóg uzyskania przed przystąpieniem do realizacji obiektu budowlanego pozwolenia na budowę. Aktualne w dacie budowy przepisy techniczno-budowlane dopuszczały możliwość jego lokalizacji w granicy działek.

Pomimo podjętych czynności nie uzyskano dokumentacji potwierdzającej legalność rozbudowy. PINB w M. dysponuje jedynie w/w decyzją z dnia 18 maja 1956 r. wraz z niepełnym projektem budowlanym. Organ uznał, iż w sytuacji nieuzyskania dokumentacji o pozwoleniu na rozbudowę budynku mieszkalnego oraz faktu posiadania niekompletnego zasobu archiwalnego przez organ administracji architektoniczno-budowlanej nie jest możliwe przyjęcie założenia, że realizacja zamierzenia budowlanego polegającego na rozbudowie budynku mieszkalnego nastąpiła w warunkach samowoli budowlanej. Ustalenia w tym zakresie nie mogą opierać się wyłącznie na domniemaniu działania inwestora niezgodnie z przepisami prawa, na co wskazał również WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 14 grudnia 2016 r. sygn. II SA/Gl 737/16.

Na podstawie dowodu z oględzin oraz porównania rysunków wchodzących w skład zatwierdzonego projektu budowlanego z naniesionymi zmianami z projektem budowlanym zatwierdzonym decyzją nr [...] z dnia 5 grudnia 2000 r. Urzędu Miasta M., o pozwoleniu na rozbudowę budynku mieszkalnego organ stwierdził szereg zmian w stosunku do warunków określonych w w/w rozstrzygnięciu administracyjnym oraz robót budowlanych wykraczających poza zakres opracowania, które zostały wyszczególnione w uzasadnieniu decyzji. Następnie organ dokonał analizy wykonanych robót budowlanych pod względem kryterium istotności dokonanych odstępstw, w oparciu o przepisy prawa obowiązującego w dacie ich wykonania.

W ocenie organu odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego mają charakter zmian nieistotnych. Nadto w sprawie nie zachodzą inne naruszenia przepisów prawa, których wystąpienie byłoby podstawą do podjęcia działań przez organ nadzoru budowlanego, co uzasadniało umorzenie postępowania.

Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył odwołanie od wymienionej decyzji podnosząc zarzuty naruszenia:

1. art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, dokonanie wadliwej, wybiórczej i niewszechstronnej oceny zebranego materiału i w konsekwencji błędne ustalenia w zakresie: daty rozbudowy przedmiotowego budynku mieszkalnego, stwierdzenia cech samowoli budowlanej, zgłaszanych przez Skarżącego zastrzeżeń co do rozbudowy budynku, oceny charakteru zmian dokonanych przez inwestora, przekroczenia granicy z działką 2.,

2. art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego geodety oraz biegłego z zakresu budownictwa,

3, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedokonanie jakiejkolwiek oceny zgłoszonych przez Skarżącego dowodów dotyczących braku zgody na rozbudowę,

4. art. 36a ust. 1 i 5 ustawy Prawo Budowlane poprzez błędne uznanie, iż odstąpienia od pozwolenia na rozbudowę nie są odstępstwami istotnymi,

5. § 12 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. z uwagi na okoliczność, iż część otworów okiennych skierowanych na działkę Skarżącego znajduje się w odległości mniejszej niż 4 m od granicy z jego działką tj. działką ewid. 2..

wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy w sposób określony w odwołaniu. Osobiste odwołanie od wymienionej decyzji złożył również Skarżący. W uzasadnieniu podkreślił okoliczności dotyczące samowoli budowlanej przedmiotowych budynków, zwracając uwagę na uchybienia w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego.

Decyzją z dnia 24 września 2020 r., znak [...] (karta nr 255, tom II) organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, uwzględniając sprzeciw złożony od ww. decyzji ŚWINB przez J. K., wyrokiem z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. II SA/Gl 1342/20 uchylił zaskarżoną decyzję ŚWINB z dnia 24 września 2020 r. w całości, wskazując, że postępowanie dowodowe powinno zostać uzupełnione przez organ odwoławczy poprzez skorzystanie z dyspozycji art. 136 k.p.a.

Ponownie prowadząc postępowanie postanowieniem z dnia 18 lutego 2021 r., znak: [...] (karta nr 264, tom II), ŚWINB, na mocy art. 136 k.p.a., zlecił organowi I instancji uzupełnienie postępowania dowodowego, a następnie decyzją z 18 czerwca 2021 r., znak: [...] (karta nr 289, tom II), uchylił decyzję PINB z 10 sierpnia 2020 r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

Wyrokiem z 16 września 2021 r., sygn. II SA/Gl 892/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu sprzeciwu J. K. od decyzji ŚWINB z 18 czerwca 2021 r., znak: [...] uchylił skarżoną decyzję wskazując, że brak było podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do jej ponownego rozpatrzenia.

Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach, działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 i art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 2351 z późn. zm.), decyzją z dnia 13 czerwca 2022 r. nr WINB-WOA.7721.364.2020.AG

- w pkt 1 decyzji - uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości,

- w pkt 2 decyzji - nałożył na J. K., M.. K. oraz A.C., jako inwestorki i właścicielki działki numer 1. w M., w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane - obowiązek likwidacji (rozbiórki) okna połaciowego, usytuowanego w północno-zachodniej części dachu budynku przy ul. [...], w zbliżeniu do granicy z działką numer 2. oraz wypełnienia powstałego otworu wypełnieniem o klasie odporności co najmniej RE 30.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił czynności podjęte w sprawie, następnie wskazał na związanie wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wydanymi w sprawie, w szczególności podkreślając związanie w odniesieniu do zarzutów podnoszonych przez Skarżącego co do zagadnień, które podlegały już ocenie w toku postępowania.

W dalszej kolejności ŚWINB dokonał kwalifikacji dokonanych odstępstw od projektu budowlanego. Wskazał w tym zakresie, że stosownie do treści art. 28 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 poz. 471) zastosowanie znajduje nowa definicja z art. 36a ust. 5. Następnie organ odwoławczy wymienił stwierdzone w postępowaniu odstępstwa od projektu budowlanego:

1) w poziomie piwnicy dwa dodatkowe otwory okienne (o wymiarach 90 cm x 80 cm oraz 60 cm x 60 cm),

2) na parterze zmiana układu ścian wewnętrznych, przesunięcie klatki schodowej ze zmianą lokalizacji ściany zewnętrznej,

3) wykonanie otworu drzwiowego prowadzącego do piwnicy obok schodów wewnątrz budynku,

4) przebudowa okna w ścianie północno-wschodniej (87 cm x 144 cm),

5) na piętrze zmiana układu ścian wewnętrznych,

6) wykonanie otworu okiennego w ścianie północno-zachodniej zamiast projektowanego otworu drzwiowego,

7) wykonanie dwóch okien połaciowych (78 cm x 120 cm), w tym wykonanie okna w połaci dachowej (okno to zlokalizowane jest w odległości 0,37 m od ściany - odległość mierzona od ościeżnicy),

8) przebudowa okna w ścianie północno-wschodniej (177 cm x 113 cm),

9) zmiana projektowanej lokalizacji klatki schodowej (schody bez spocznika, jednobiegowe),

10) przebudowa przewodów wentylacyjnych i kominowych,

11) wykonanie facjatki od strony południowo-wschodniej wraz z podniesieniem ściany kolankowej,

12) zmiana konstrukcji dachu w przeważającej części budynku (80%) - podniesienie połaci dachowych całkowicie od strony północno-wschodniej i częściowo od strony północno-zachodniej do wysokości komina wentylacyjnego przy klatce schodowej.

W ocenie ŚWINB w ramach przedmiotowej inwestycji inwestor nie dopuścił się istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego, bowiem nie budzi wątpliwości, iż wykazane w zmiany nie stanowią odstępstw o których mowa w art. 36a ust. 5 ustawy Prawo budowlane, tj.:

1) nie stanowią odstępstwa od projektu zagospodarowania działki, co potwierdza oświadczenie geodety uprawnionego z dnia 30 września 2017 r., iż posadowienie budynku mieszkalnego jest zgodne z projektem zagospodarowania działki,

2) nie zmieniają charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego, jak: powierzchni zabudowy w zakresie przekraczającym 5%; wysokości, długości lub szerokości w zakresie przekraczającym 2%; liczby kondygnacji,

3) nie dotyczą ich wymogi co do warunków niezbędnych do korzystania z obiektu budowlanego przez osoby niepełnosprawne, o których mowa w art. 1 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r., w tym osoby starsze,

4) nie powodują zmiany zamierzonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części,

5) nie naruszają ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, innych aktów prawa miejscowego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu,

6) nie wymagają uzyskania lub zmiany decyzji, pozwoleń lub uzgodnień, które są wymagane do uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę,

7) nie dotyczą zmiany źródła ciepła do ogrzewania lub przygotowania ciepłej wody użytkowej.

ŚWINB nie stwierdził przyczyn umożliwiających wydanie postanowienia na podstawie art. 50 ust. 1 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo budowlane. Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że nawet w sytuacji, gdy roboty budowlane nie są kwalifikowane jako istotne odstępstwo od projektu budowlanego oraz nie stanowią samowoli budowlanej, to wciąż mogą stanowić przedmiot analizy w trybie art. 50 ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, która to analiza doprowadziła ŚWINB do wniosków:

(Ad.1) Wykonane w poziomie piwnicy dwa dodatkowe otwory okienne (o wymiarach 90 cm x 80 cm oraz 60 cm x 60 cm) w ścianach zachodniej i południowej (od strony ogrodu) nie naruszają przepisów (zbliżenie do granicy z działką nr 3. - własność J. K.).

(Ad. 3) Wykonanie otworu drzwiowego prowadzącego do piwnicy obok schodów wewnątrz budynku, nie narusza przepisów z uwagi na brak stwierdzonych naruszeń przepisów przeciwpożarowych (dokonanych w ramach czynności dowodowych.

(Ad. 2 i 5) Zmiana układu ścian wewnętrznych na piętrze i parterze, wraz z przesunięciem klatki schodowej nie narusza przepisów.

(Ad. 4) Przebudowa okna w ścianie północno-wschodniej (177 cm x 113 cm) nie stanowi naruszenia warunków technicznych, wobec wykonania tego otworu na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z 1956 r. W toku inwestycji zmieniono wielkość tego otworu, jednak ujęcie samego otworu w dokumentacji projektowej nie pozwala na uznanie go za naruszający przepisy Prawa budowlanego.

(Ad. 8) Przebudowa okna w ścianie północno-wschodniej (87 cm x 144 cm), związana z wymianą istniejącego okna z drewnianego na plastikowe oraz zmianą jego wymiarów z 178 cm x 145 cm również nie może być oceniona jako nielegalna, wobec istnienia tego otworu okiennego wcześniej, wykonanego, jak wynika z akt sprawy, na podstawie zatwierdzonego projektu budowlanego.

(Ad. 7) Wykonanie okna w połaci dachowej od strony działki nr 2. narusza § 12 ust. 6 pkt 2 warunków technicznych, gdyż jest zlokalizowany w odległości ok 75 cm od granicy z działką sąsiednią, zatem mniej niż wymagane 4 m.

(Ad. 7) Dodatkowe okno w połaci dachowej, wykonane w połaci dachowej od strony ogrodu, z uwagi na zachowanie wymaganej odległości, nie narusza przepisów prawa.

(Ad. 11) Wykonanie facjatki od strony południowo-wschodniej wraz z podniesieniem ściany kolankowej przy uwzględnieniu ekspertyzy technicznej, z której wynika, że wykonana facjata oraz loggi są we właściwym stanie technicznym, zostały wykonane poprawnie i nie zagrażają bezpieczeństwu użytkowania obiektu, nie narusza przepisów.

(Ad. 13) Zmiana konstrukcji dachu w przeważającej części budynku (80%) - podniesienie połaci dachowych całkowicie od strony północno-wschodniej i częściowo od strony północno-zachodniej do wysokości komina wentylacyjnego przy klatce schodowej nie została zrealizowana z naruszeniem warunków technicznych, w tym nie narusza § 13 warunków technicznych w zakresie przesłaniania.

(Ad. 9) Zmiana lokalizacji klatki schodowej i wykonanie schodów bez spocznika, jednobiegowych nie została wykonana niezgodnie z przepisami. Realizacja tych robót była przewidziana w projekcie budowlanym, a inwestor dokonał jedynie zmian w zakresie konstrukcji tego elementu, co jednak pozostaje bez wpływu na legalność i prawidłowość tych robót.

(Ad. 10) Drożność i prawidłowość realizacji przewodów kominowych dymowych i wentylacyjnych została stwierdzona przez mistrza kominiarskiego K.R. tj. osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje, a dokument odpowiada na kluczowe dla sprawy zagadnienia.

Dodatkowo ŚWINB wskazał na przedłożone do akt sprawy oświadczenie geodety uprawnionego, iż posadowienie budynku mieszkalnego na działce nr 1. jest zgodne z projektem zagospodarowania działki. Organ odwoławczy zwrócił również uwagę na oświadczenie kierownika budowy z 15 lipca 2019 roku o zakończeniu budowy przedmiotowego obiektu budowlanego, w którym oświadczono, że budynek został zrealizowany zgodnie z projektem budowlanym, warunkami pozwolenia na budowę oraz przepisami. ŚWINB podkreślił przy tym, że w/w osoby posiadające uprawnienia budowlane, a organ odwoławczy nie dostrzegł podstaw do podważania zajętego przez kierownika budowy stanowiska, wobec braku w aktach sprawy takiego materiału dowodowego, który pozwalałby wprost przesadzić o niezgodności inwestycji z przepisami prawa, poza opisanym powyżej oknem połaciowym.

ŚWINB podkreślił, że w obrocie prawnym pozostaje pozwolenie na budowę z dnia 18 maja 1956 r. oraz pozwolenie na budowę Burmistrza Miasta M. z dnia 5 grudnia 2000 r., numer [...]. W niniejszym postępowaniu nie badano zatem legalności robót objętych w/w decyzjami, gdyż ten zakres inwestycji tj. m.in. długość i szerokość budynku, jego lokalizacja, w tym w stosunku do granicy z działką sąsiednia, dobudowany ganek, lokalizacja otworów okiennych - z uwagi na objęcie tymi decyzjami, należy uznać jako legalne.

Końcowo wskazał, iż ustalenie, iż zrealizowane odstępstwa od projektu budowlanego nie stanowią istotnych odstępstw w rozumieniu art. 36a ustawy Prawo budowlane, uniemożliwia prowadzenie wobec nich postępowania naprawczego oraz prowadzi do stanu bezprzedmiotowości postępowania.

Z uwagi jednak na stwierdzenie, że zrealizowane roboty w części (okno połaciowe) nie są zgodne z przepisami, celem usunięcia stanu niezgodności z prawem, koniecznym jest skorzystanie z dyspozycji art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane i nakazanie likwidacji (rozbiórki) okna jako usytuowanego niezgodnie z § 12 ust. 6 pkt 2 warunków technicznych i wypełnienie powstałego otworu wypełnieniem o klasie odporności pożarowej co najmniej RE 30, stosownie do § 218 warunków technicznych.

Z rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący wnosząc, sporządzoną przez profesjonalnego pełnomocnika, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Względem zaskarżonej decyzji sformułowano zarzuty naruszenia:

1. art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się przez organy do wytycznych, tj. oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 listopada 2019 r. sygn. II SA/Gl 1092/19, w których Sąd wskazał m.in. na konieczność zbadania przez organ kwestii bezpieczeństwa przeciwpożarowego, dokonania ustaleń w zakresie zmian w instalacjach oraz przewodach kominowych i wentylacyjnych, zweryfikowania kompleksowo kwestii istotności dokonanych zmian, a także konieczności zasięgnięcia opinii rzeczoznawcy, zatem organy nie rozważyły wszechstronnie i szczegółowo powyższych kwestii,

2. art. 7, art. 75, art. 77, art. 78 i art. 80 k.p.a. poprzez wadliwe przeprowadzenie postępowanie dowodowego, dokonanie wadliwej, wybiorczej i niewszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego i w konsekwencji:

- uznanie, że rozbudowa budynku mieszkalnego nie nosi cech samowoli budowalnej, podczas gdy organ nie powołał się na odpowiednią dokumentację potwierdzającą legalność rozbudowy, a strona nie przedstawiła w toku postępowania takiej dokumentacji,

- nieustalenie czy rozbudowa budynku mieszkalnego dokonywana ok. 2000 r. przez uczestniczkę postępowania była dokonana w sposób prawidłowy i legalny, na podstawie decyzji pozwolenia na budowę (rozbudowę) i w oparciu o projekt budowlany, z których do dokumentów wynikało rozmieszczenie okien w elewacji od strony granicy z działką Skarżącego nr ewid. 2. podczas gdy z przedłożonych przez Skarżącego dokumentów w postaci: zawiadomienia z dnia 7 listopada 2000 r., notatki służbowej z dnia 24 marca 2015 r., pisma Burmistrza Miasta M. nr [...] oraz oświadczenia Skarżącego z dnia 27 grudnia 1999 r., decyzji nr [...] z dnia 5 grudnia 2000 r., decyzji nr [...] z dnia 22 grudnia 1999 r., wynika, iż Skarżący nie wyrażał zgody na wykonanie rozbudowy przedmiotowego budynku, a uzyskanie tej zgody przez Uczestniczkę było warunkiem koniecznym do wykonania kwestionowanej rozbudowy (okoliczność ta wynika z informacji przekazanej Skarżącemu przez Burmistrza Miasta M. w piśmie nr [...]),

- stwierdzenie, że ,,w ramach przedmiotowej inwestycji inwestor nie dopuścił się istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego", podczas gdy z zestawienia opisanych w decyzji zmian z regulacjami obowiązującymi w tym zakresie stwierdzić należy, iż zmiany te są istotne i wymagały zmiany pozwolenia na budowę, tym bardziej że w pewnym zakresie w trakcie rozbudowy budynku mieszkalnego przeprowadzono roboty budowlane nieujęte w decyzji o pozwoleniu na rozbudowę m.in. wykonano okno dachowe usytuowane w odległości 0,37m od ściany północno-wschodniej, jednocześnie istotność zmian winna zostać oszacowana przez niezależnego uprawnionego biegłego z zakresu budownictwa, czego organy wbrew wytycznym zawartym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 listopada 2019 r. o sygn. II SA/Gl 1092/19 odnośnie konieczności zasięgnięcia opinii rzeczoznawcy nie dokonały,

- nieustalenie czy budynek znajdujący się na działce ewid. 1. przekracza granicę z działką 2. pomimo zgłaszanych w tym zakresie przez Skarżącego okoliczności, w tym jednocześnie nieustosunkowanie się do złożonych przez Skarżącego wniosków dowodowych o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego ds. budownictwa i biegłego geodety, podczas gdy kwestia legalności wykonanych przez uczestniczkę prac budowlanych w dużej mierze uzależniona jest od ustalenia prawidłowego przebiegu granicy pomiędzy jej nieruchomością, a nieruchomością Skarżącego albowiem przepisy budowlane w wielu sytuacjach uzależniają możliwość zabudowy od odpowiedniej odległości od granicy (nie płotu) z działką sąsiednią,

- błędne ustalenie polegające na tym, że wychodzące na stronę granicy z działką Skarżącego pozostałe okna (poza oknami połaciowymi usytuowanymi w północno-zachodniej części dachu) znajdujące się w wykonanej nadbudowie znajdują się w odległości większej niż 4 metry, podczas gdy odległości tego okna od granicy z działką Skarżącego jest znacznie mniejsza,

3. art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego geodety oraz biegłego z zakresu budownictwa zgodnie ze zgłaszanymi w tym zakresie wnioskami dowodowymi Skarżącego pomimo, iż okoliczności mające być wyjaśnione przedmiotowymi dowodami, mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, co także wynika z wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 listopada 2019 r. o sygn. II SA/GI 1092/19 odnośnie konieczności zasięgnięcia opinii rzeczoznawcy, czego organ I jak i II instancji nie dokonał,

4. art. 36a ust. 1 i 5 ustawy Prawo budowlane poprzez błędne uznanie, że w ramach przedmiotowej inwestycji inwestor nie dopuścił się istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego, podczas gdy przepisy obowiązujące zarówno w dacie wydania w/w decyzji jak również w dacie wykonywania na jej podstawie inwestycji jednoznacznie określały jakie odstępstwa mają charakter istotnych i takie odstępstwa miały miejsce w przypadku rozbudowy budynku mieszkalnego po 2000 r. (w tym np. w zakresie kubatury: pierwotnie w planie 148,89 m3 a rzeczywiście obecnie 1024,30 m', wysokości kondygnacji, konstrukcji dachu, rozmieszczenia okien co nastąpiło w przypadku rozbudowy budynku mieszkalnego na działce ewid. 1.),

5. § 12 ust. 1 rozporządzenia poprzez uznanie, że roboty budowlane wykonane w budynku położonym nadziałce nr 1. nie naruszają przepisów w/w rozporządzenia, podczas gdy wszystkie otwory okienne skierowane na działkę Skarżącego (nie tylko okna połaciowe usytuowane w północno-zachodniej części dachu) ale dwa pozostałe na parterze i na piętrze elewacji od strony granicy z działką skarżącego nr ewid. 2. znajdują się w odległości mniejszej niż 4 m od granicy z jego działką.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w pkt 2 w zakresie, w którym organ odwoławczy nie orzekł co do istoty sprawy w pozostałej części, tj. – jak wynika z uzasadnienia - w tej części, w której nie orzeczono: iż budynek mieszkalny wraz z rozbudową został wykonany niezgodnie z przepisami i bez wymaganych pozwoleń stanowiąc samowolę budowlaną, o obowiązku zlikwidowania wszystkich otworów okiennych wychodzących na działkę Skarżącego nr 2., które znajdują się w odległości mniejszej od granicy działek, o obowiązku doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem poprzez dokonanie rozbiórki budynku w części przekraczającej działkę o nr 2., nakazania rozbiórki rozbudowy wykonanej na podstawie pozwolenia z dnia 5 grudnia 2000 r., a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu Skarżący podtrzymał argumentację prezentowaną na poprzednich etapach postępowania w zakresie przedstawionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji.

Pismem z dnia 18 października 2022 r. Uczestniczka postępowania J. K. wniosła o oddalenie skargi. Zaakcentowała, że wielokrotnie przeprowadzone kontrole budynku pozwoliły na zebranie wszechstronnego, szczegółowego i rzetelnego materiału dowodowego pozwalającego na podjęcie decyzji. W ocenie Uczestniczki, zarzuty podniesione w skardze są bezzasadne, mają charakter pomówień, były wielokrotnie analizowane i rozstrzygnięte.

Podczas rozprawy w dniu 4 listopada 2022 r. pełnomocnik Skarżącego podtrzymał skargę, dodatkowo podniósł, że organ nie wykonał wytycznych Sądu w zakresie w jakim sam ocenił odstępstwa od projektu jako nieistotne, podczas gdy należało posiłkować się opinią biegłego. Nadto budynek jest 2m wyższy od zakładanego w projekcie, co nie zostało zbadane (protokół rozprawy z dnia 4 listopada 2022 r.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, iż zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 z późn zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wskazana kontrola nie oznacza jednak przejęcia przez Sąd sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1).

Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), natomiast stwierdzenie nieważności decyzji następuje jeśli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (pkt 2).

W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi.

Mając na uwadze tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej, Sąd uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie organu administracji publicznej jest zgodne z prawem.

Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stała się decyzja Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 13 czerwca 2022 r. nr WINB-WOA.7721.364.2020.AG, mocą której ŚWINB uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji z dnia 10 sierpnia 2020 r. Nr [...] znak: [...] w całości (pkt 1 decyzji), oraz nałożył na J. K., M. K. oraz A. C., w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane - obowiązek likwidacji (rozbiórki) okna połaciowego, usytuowanego w północno-zachodniej części dachu budynku przy ul. [...], w zbliżeniu do granicy z działką numer 2. oraz wypełnienia powstałego otworu wypełnieniem o klasie odporności co najmniej RE 30 (pkt 2 decyzji).

Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.

Zgodnie z art. 50 ust. 1 przywołanej ustawy w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49f organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo zgłoszenia lub 2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenia środowiska, lub 3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 29 ust. 1 i 3, lub 4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno-budowlanym lub w przepisach. Z kolei stosownie do art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 Przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji: nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego (pkt 1) albo nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania (pkt 2).

W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy badając odstępstwa od projektu budowlanego nie stwierdził istotnych odstępstw, o których mowa w art. 36a ust. 5 ustawy Prawo budowlane. Nie stwierdził zatem przyczyn umożliwiających podjęcie czynności na podstawie art. 50 ust. 1 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo budowlane. ŚWINB stwierdził natomiast, że wykonanie okna w połaci dachowej od strony działki nr 2., jako zlokalizowanego w odległości 0,75m od granicy z działką sąsiednią, narusza § 12 ust. 6 pkt 2 warunków technicznych, co uzasadniało, celem usunięcia stanu niezgodności z prawem, skorzystanie z dyspozycji art. 51 ust. 1 pkt 1 i nakazanie rozbiórki okna. Rozstrzygnięcie w pkt 2 zostało zakwestionowane przez Skarżącego w zakresie, w którym nie rozstrzyga co do istoty sprawy w pozostałej części.

W pierwszej kolejności podkreślenia wymagają dwie kwestie. Sąd przeprowadzając kontrolę sądowoadministracyjną bada legalność zaskarżonej decyzji, a dodatkowo w niniejszej sprawie działa w zakresie związania, o którym mowa w art. 153 p.p.s.a. Stosownie do przywołanej regulacji ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Z kolei zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 i art. 170 p.p.s.a., oznacza, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2022 r. III FSK 920/21, z dnia 25 sierpnia 2022 r. III FSK 1540/21).

Powyższe nabiera szczególnego znaczenia, uwzględniając, iż sprawa stanowiąca przedmiot zaskarżonej decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 czerwca 2022 r. (trwająca od 2014 r., w której organ I instancji orzekał sześć razy, natomiast zaskarżona decyzja jest ósmą decyzją wydaną w sprawie przez ŚWINB), była również dwukrotnie rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (w 2016 r. tut. Sąd oddalił skargę J. K. na decyzję organu II instancji uchylającą decyzję organu I instancji o umorzeniu postępowania i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, wyrok z dnia 14 grudnia 2016 r. sygn. II SA/Gl 737/16, natomiast w 2019 r. tut. Sąd uchylił decyzję organu II instancji utrzymującą w mocy decyzję o umorzeniu postępowania oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, wyrok z dnia 27 listopada 2019 r. sygn. II SA/Gl 1092/19), nadto dwukrotnie tut. Sąd uwzględnił sprzeciw od decyzji organu odwoławczego uchylającej decyzję organu I instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia (wyrok z dnia 30 listopada 2020 r. sygn. II SA/Gl 1342/20 oraz z dnia 16 września 2021 r. II SA/Gl 892/21) z uzasadnieniem, iż organ odwoławczy nie tylko mógł, ale wręcz powinien był dążyć do merytorycznego zakończenia sprawy.

Jak wynika z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 grudnia 2016 r. w sprawie o sygn. II SA/Gl 737/16: "gdy istnieją braki w archiwizacji dokumentów z lat 60-tych ubiegłego wieku w odniesieniu do udzielonych w tym okresie pozwoleń na budowę, przekonywujące jest zwrócenie uwagi na fakt, że R. G. przez tak długi okres legalności tej dobudówki nie kwestionował i nie podnosił. Nie uczynił tego zwłaszcza w postępowaniu zakończonym w/w pozwoleniem z dnia 5 grudnia 2000 r. na rozbudowę budynku skarżącej, w którym jako strona brał czynny udział. Zatwierdzony tym pozwoleniem projekt budowlany obejmował m.in. tą część budynku. Odmienna obecnie ocena legalności tej dobudowy prowadziłaby zatem faktycznie do zakwestionowania legalności tego pozwolenia w nieprzewidzianym przez prawo trybie. Przesądza to o traktowaniu tej dobudowy jako legalnej". Jak wskazano dalej w uzasadnieniu "brak jest obecnie podstaw do kwestionowania usytuowania okien w ścianie "starego" budynku, od strony działki uczestnika, w sytuacji gdy prawidłowo ustalono, że były one ujęte w pozwoleniu na budowę z dnia 18 maja 1956 r., którego legalność nie została zakwestionowana. Pozbawione podstaw prawnych jest w tym względzie stanowisko uczestnika, że przy wydawaniu pozwolenia na rozbudowę budynku w 2000 r. fakt usytuowania tych okien powinien być oceniany zgodnie z obowiązującymi wówczas warunkami technicznymi, w sytuacji gdy projekt techniczny zatwierdzony decyzją z dnia 5 grudnia 2000 r. nie obejmował w tym przedmiocie przebudowy tej ściany budynku".

Brak podstaw do odmiennej oceny legalności prac wykonanych na podstawie Zezwolenia Prezydium Rady Narodowej w M. z dnia 18 maja 1956 r. Nr [...] w przedmiocie budowy domu (karta nr 95, tom I akt administracyjnych), jak również zgodnie z projektem budowlanym zatwierdzonym decyzją PINB w M. z dnia 5 grudnia 2000 r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę (doręczono również Skarżącemu, karta nr 2, tom I akt administracyjnych) w sytuacji, gdy akty te pozostają w obiegu prawnym.

Stąd też zarzuty skargi zmierzające w istocie do podważenia w niniejszym postępowaniu legalności budowy przedmiotowego budynku mieszkalnego oraz ganku, powstałych na mocy decyzji z 1956 r., nie mogły odnieść zamierzonego skutku. (zarzuty nr 2.1, petitum skargi)

Powyższe odnosi się również do zarzutu dotyczącego umieszczenia okien w północno-wschodniej ścianie budynku (zarzut nr 2.5, nr 5 petitum skargi) powstałych na podstawie zezwolenia z dnia 18 maja 1956 r.

Jak słusznie zwrócił uwagę organ w projekcie budowlanym z 1956 r. widoczne jest umiejscowienie w spornej ścianie okna na parterze budynku ("Projekt domu ob. D. F.," "projekt techniczny (techniczno-roboczy) dnia 18 maja 1956 r., L.dz. [...]"), natomiast z Projektu budowlanego – rozbudowa budynku mieszkalnego z 2000 r. (inwentaryzacja, Rys. 4 rzut pięta, Rys. 9 elewacja boczna) wynika również, że okno na piętrze budynku w ścianie północno-wschodniej istniało przed przystąpieniem do rozbudowy.

Nietrafiony pozostawał, z powyższej przyczyny również zarzut dotyczący zakwestionowania przez Skarżącego legalności rozbudowy z na podstawie pozwolenia z 2000 r. w powołaniu na brak udzielenia zgody na wykonywanie robót (zarzut nr 2.2 petitum skargi), w sytuacji gdy zgoda Skarżącego nie była wymagana gdy zbliżenie do granicy działki sąsiedniej nie było mniejsze niż 3m.

Należy odnotować, że w treści decyzji (Burmistrza M.) Nr [...] z dnia 22 grudnia 1999 r. nr [...] o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu ustalono: warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na nadbudowie i rozbudowie budynku mieszkalnego przewidzianej do realizacji w M. ul. [...] nr dz. 1., (w pkt 4 decyzji zawarto wymóg iż w przypadku realizacji inwestycji przy granicy działki lub w odległości mniejszej niż 3m inwestor przed uzyskaniem pozwolenia na budowę zobowiązany jest do uzyskania pisemnej zgody właściciela tej działki). Podobnie w odpowiedzi – przywołanej w skardze – udzielonej Skarżącemu pismem Burmistrza M. z dnia 16 lutego 2000 r. nr [...] (załącznik do odwołania z dnia 27 sierpnia 2015 r.), którym poinformowano Skarżącego, iż w przypadku rozbudowy budynku w odległości mniejszej niż 3m od granicy działki wymaga zgody właściciela działki sąsiedniej. Jak wynika z dokumentacji projektowej z 2000 r. zatwierdzonej decyzją PINB w M. z dnia 5 grudnia 2000 r. (Projekt zagospodarowania terenu działki nr 1., Rys. 1), zweryfikowanych kopii rysunków przedłożonych do pisma z dnia 3 kwietnia 2018 r. (karta nr 185 tom II akt administracyjnych), jak również protokołów kontroli organu (załączniki –szkice, do protokołów kontroli z dnia 16 lipca 2014 r. karta nr 2 tom I, z dnia 20 sierpnia 2015 r. karta nr 48 tom I, z dnia 9 września 2015 r. karta nr 60 to I akt administracyjnych) odległość 3m od granicy z działką Skarżącego została zachowana, w konsekwencji powyższe nie rodziło obowiązku uzyskania zgody właściciela działki sąsiedniej.

Wobec powyższego, oraz w świetle związania wyrokami wydanymi już w przedmiocie niniejszej sprawy, Sąd nie podzielił zarzutów skargi odnoszących się do powyższych kwestii.

W odniesieniu natomiast do zarzutu dotyczącego nieustalenia przez organ czy budynek znajdujący się na działce 1. przekracza granicę z działką 2. (zarzut nr 2.4 petitum skargi), zarzut ten również należało uznać za nietrafiony. Do tej kwestii odniósł się zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 14 grudnia 2016 r. II SA/Gl 737/16 wskazując, iż: "zatwierdzony decyzją z dnia 5 grudnia 2000 r. projekt budowlany oparty jest na kwestionowanym przez uczestnika położeniu (usytuowaniu) spornych części budynku. Tym samym do czasu ewentualnego wzruszenia tego pozwolenia w przewidzianym prawem trybie jego treść określa stan prawny w tym zakresie. Brak jest zatem podstaw do jego kwestionowania w postępowaniu legalizacyjnym.", jak również w wyroku z dnia 27 listopada 2019 r. II SA/Gl 1092/19, wskazując, iż "do właściwości organów nadzoru budowlanego nie należy rozstrzyganie sporów granicznych (tak np. wyrok WSA w Warszawie z 15 czerwca 2016 r., sygn. VII SA/Wa 1799/15). Organ nadzoru budowlanego nie ma również obowiązku przeprowadzania postępowania rozgraniczeniowego za strony, które uważają, że granice mają inny przebieg, niż w dokumentacji".

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela wskazane wyżej stanowisko.

Przechodząc do dalszych kwestii, zauważenia wymaga, iż w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 listopada 2019 r. sygn. II SA/Gl 1092/19 sformułowano wskazania co do dalszego postępowania, tj.: "należy przede wszystkim zbadać kwestie bezpieczeństwa przeciwpożarowego, dokonać ustaleń w zakresie zmian w instalacjach oraz przewodach kominowych i wentylacyjnych oraz zweryfikować kompleksowo kwestię istotności dokonanych zmian. W razie potrzeby można zasięgnąć opinii rzeczoznawcy."

Wytyczne te, w ocenie Sądu, zostały w całości zrealizowane.

Organ dokonał ustaleń w zakresie: bezpieczeństwa przeciwpożarowego, przewodów kominowych i wentylacyjnych oraz instalacji elektrycznej.

W ramach materiału dowodowego pozostaje protokół sprawozdawczo-opiniodawczy z dokonanej kontroli oględzin przewodów kominowych i połączeń dymowych, spalinowych, wentylacyjnych oraz urządzeń pomocniczo-kominowych w budynku położonym w M. przy ul. [...] , Nr [...] z dnia 11 lipca 2019 r. K.R.z załącznikami (dyplom uzyskania tytułu mistrza w zawodzie kominiarza z dnia [...] czerwca 1984 r.). Opinia została sporządzona na podstawie ustawy Prawo budowlane oraz ustawy o ochronie przeciwpożarowej oraz wydanymi na ich podstawie przepisami wykonawczymi i obowiązującymi normami. W wyniku kontroli ustalono, iż "wybudowane przewody kominowe dymowe i wentylacyjne są drożne i nadają się do użytkowania", "objęte kontrolą przewody kominowe i inne elementy (konstrukcje) odpowiadają w całości przepisom w/w wykonane konstrukcje i inne elementy mieszczą się w obowiązujących normach" (karta nr 236 tom II akt administracyjnych). Drożność przewodów kominowych stwierdzono również w protokole przeglądu z dnia 4 marca 2021 r. (z wynikami: sprawności przewodów wentylacyjnych oraz spalinowych). Kwestie związane z ochroną przeciwpożarową były również przedmiotem oględzin przeprowadzonych przez organ po wyroku tut. Sądu zawierających wskazania w tym zakresie (tj. oględziny w dniu 12 marca 2021 r. oraz w dniu 4 maja 2021 r., karta nr 274 i 286, tom II akt administracyjnych).

ŚWINB prawidłowo dokonał kwalifikacji przedmiotowego budynku w celu określenia wymagań technicznych i użytkowych jako budynku należącego do grupy wysokości "niski (N)" (stosownie do § 8 pkt 1 warunków technicznych), kwalifikacji ze względu na bezpieczeństwo pożarowe, tj. ze względu na przeznaczenie i sposób użytkowania: budynek mieszkalny "ZL" (§ 209 ust. 1 pkt 1 warunków technicznych) oraz kategorię zagrożenia ludzi: budynek mieszkalny "ZL IV" (§ 209 ust. 2 pkt 4 warunków technicznych), stosując przy tym wymaganą klasę odporności pożarowej budynku "D" (§ 2012 ust. 2 warunków technicznych), co miało przełożenie zarówno na prawidłowe zastosowanie wymogów klasy odporności pożarowej w zakresie nośności ogniowej (R) oraz szczelności ogniowej (E) dla nałożonego w pkt 2 decyzji obowiązku (§ 218 ust. 1 pkt 2 warunków technicznych), jak również na brak wymogu zajęcia stanowiska przez właściwy organ (Państwową Straż Pożarną, art. 56 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 55 ust. 1 ustawy Prawo budowalne) w sprawie zgodności wykonania obiektu budowlanego z projektem budowalnym. W sprawie nie miał również zastosowania wymóg zawiadomienia komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej właściwego dla miejsca lokalizacji inwestycji o zakończeniu budowy obiektu budowlanego (art. 6 ust. 6 ustawy o ochronie przeciwpożarowe), w celu zajęcia przez ten organ stanowiska, o którym mowa w art. 55 ust. 1a ustawy Prawo budowlane (w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 września 2021 r. w sprawie uzgadniania projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu architektoniczno-budowlanego, projektu technicznego oraz projektu urządzenia przeciwpożarowego pod względem zgodności z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej, Dz. U. z 2021 r., poz. 1722).

Nadto materiał dowodowy zawiera oświadczenie D.R. z dnia 25 sierpnia 2017 r. wraz z kopią uprawnień oraz protokołem badań i sprawdzeń. Stosownie do wyników kontroli "instalacja elektryczna w budynku mieszkalnym zlokalizowanym w M. przy ul. [...] została wykonana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, wiedzą techniczną i Polskimi Normami. Wykonano pomiary w zakresie ochrony przeciwporażeniowej, przepięciowej i rezystencji instalacji przewodów. Wyniki pomiarów są pozytywne. Instalacja elektryczna nadaje się do użytkowania" (karta nr 236 tom II akt administracyjnych). Z kolei zgodnie z protokołem odbiorczym instalacji elektrycznej z dnia 25 sierpnia 2017 r. nie stwierdzono usterek.

Nadto w aktach pozostaje zawiadomienie z dnia 31 lipca 2019 r. o zakończeniu rozbudowy budynku mieszkalnego, wraz z klauzulą z dnia 2 sierpnia 2019 r., iż organ po rozpatrzeniu zawiadomienia nie zgłosił sprzeciwu w drodze decyzji (karta nr 236 tom II akt administracyjnych), oraz oświadczenie kierownika budowy z dnia 15 lipca 2019 r. o zakończeniu budowy obiektu budowlanego wraz z załącznikami (decyzja o stwierdzeniu przygotowania zawodowego z dnia 16 grudnia 1986 r., zaświadczenie o posiadaniu wymaganego ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej) z oświadczeniem, że roboty budowlane wykonane na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 5 grudnia 2000 r. zostały wykonane zgodnie z projektem budowlanym i warunkami pozwolenia na budowę oraz przepisami. W oświadczeniu zawarto także zmiany nieodstępujące w sposób istotny od zatwierdzonego projektu.

Wykonując wskazane w w/w wyroku tut. Sądu, ŚWINB dokonał oceny odstępstw od projektu budowlanego zatwierdzonego Decyzją Urzędu Miasta w M. z dnia 5 grudnia 2000 r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę, dotyczącego obiektu: rozbudowa istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego.

Stosownie do treści art. 36a ust. 5 ustawy Prawo budowlane (w brzmieniu od 19 września 2020 r., art. 28 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 13 lutego 2020 r.o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw) istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę stanowi odstąpienie w zakresie:

1) projektu zagospodarowania działki lub terenu, w przypadku zwiększenia obszaru oddziaływania obiektu poza działkę, na której obiekt budowlany został zaprojektowany,

2) charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego dotyczących:

a) powierzchni zabudowy w zakresie przekraczającym 5%,

b) wysokości, długości lub szerokości w zakresie przekraczającym 2%,

c) liczby kondygnacji;

3) warunków niezbędnych do korzystania z obiektu budowlanego przez osoby niepełnosprawne, o których mowa w art. 1 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r., w tym osoby starsze;

4) zmiany zamierzonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części;

5) ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, innych aktów prawa miejscowego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu;

6) wymagającym uzyskania lub zmiany decyzji, pozwoleń lub uzgodnień, które są wymagane do uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę lub do dokonania zgłoszenia:

a) budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1-4, lub

b) przebudowy, o której mowa w art. 29 ust. 3 pkt 1 lit. a, oraz instalowania, o którym mowa w art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. d;

7) zmiany źródła ciepła do ogrzewania lub przygotowania ciepłej wody użytkowej, ze źródła zasilanego paliwem ciekłym, gazowym, odnawialnym źródłem energii lub z sieci ciepłowniczej, na źródło opalane paliwem stałym.

Jak wynika z akt sprawy, posadowienie budynku mieszkalnego jest zgodne z projektem zagospodarowania działki (oświadczeniem geodety z dnia 30 września 2017 r. karta nr 151, art. 36a ust. 5 pkt 1).

W sprawie nie doszło do zmian charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego wskazanych w pkt 2, dokumentacja projektowa, oględziny, przedłożone mapy uwzględniające odstąpienia od zatwierdzonego decyzją z dnia 5 grudnia 2000 r. projektu budowlanego nie potwierdzają zmiany wysokości budynku powstałego na podstawie pozwolenia z dnia 18 maja 1956 r., nadto rozbudowa dokonana na podstawie decyzji z dnia 5 grudnia 2000 r. nie przewidywała wysokości przekraczającej wysokość "starego" budynku, wskazane dokumenty nie potwierdzają również zmian w zakresie powierzchni zabudowy, długości lub szerokości czy liczby kondygnacji o których mowa w art. 35a ust. 5 pkt 2 (protokół kontroli z dnia 4 maja 2021 r. karta nr 286; kwestia wysokości budynku była zgłoszona przez Skarżącego już w piśmie z dnia 5 listopada 2015 r. karta nr 77 tom I akt administracyjnych, i była przedmiotem badania organu).

W sprawie nie doszło również do zmiany zamierzonego sposobu użytkowania (budynek mieszkalny, pkt 4), ani też w zakresie warunków niezbędnych do korzystania z obiektu budowlanego przez osoby niepełnosprawne (pkt 3) co nie było w sprawie kwestionowane. Obiekt budowlany nie narusza ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Uchwała Nr [...] Rady Miasta M. z dnia [...] r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta M., Dz. Urz. Woj. Śl. z [...] r., poz. [...], karta nr 62 tom I akt administracyjnych, w szczególności nie narusza wysokości budynków dla terenów MN § 8 ust. 2 pkt 1 lit. a Uchwały, przeznaczenia podstawowego pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną oraz ustaleń dla realizacji zabudowy na tym terenie § 29 ust. 1 i 2 Uchwały). Odstąpienia od projektu nie spowodowały konieczności uzyskania lub zmiany decyzji, pozwoleń lub uzgodnień o których mowa w pkt 6, ani też zmiany źródła ciepła określonego w pkt 7.

Analiza w tym zakresie nie budzi wątpliwości.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uznał, że wskazana ocena została przeprowadzona w sposób szczegółowy, organ odwoławczy w sposób wyczerpujący uzasadnił dokonaną ocenę w kontekście naruszeń istotnych, o których mowa w art. 36a ust. 5 ustawy Prawo budowlane.

Zauważenia wymaga także, że Skarżący nie podnosi aby organ odwoławczy nie uwzględnił jakiegoś konkretnego odstępstwa. Sąd również nie dopatrzył się braków w tym zakresie. Ocena odstępstw przeprowadzona została prawidłowo.

Organ odwoławczy dokonał również analizy każdego odstępstwa z osobna pod kątem jego zgodności z obowiązującymi przepisami w tym techniczno-budowlanymi. Przedstawiona argumentacja nie budzi zastrzeżeń Sądu, nadto znajduje odzwierciedlenie w obszernym materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, w tym pozostaje w szczególności zgodna z projektem z naniesionymi zmianami (pismo z dnia 3 kwietnia 2018 r. architekta B.K., karta nr 185 tom II akt administracyjnych), wynikami oględzin, wynikami kontroli instalacji, oświadczeniem kierownika budowy (zarzut nr 2.3, nr 4 petitum skargi).

Mianowicie, w odniesieniu do wykonania otworów okiennych w ścianie północno wschodniej przedmiotowego budynku, jak już wskazano wyżej, związane są z projektem budowalnym z 18 maja 1956 r., a przebudowa zgodnie z zatwierdzonym projektem z dnia 5 grudnia 2000 r. nie przewidywała zmian w/w ściany budynku. Ich kwestionowane w niniejszym postępowaniu pozostaje nieuzasadnione W tym zakresie stanowisko zajął tut. Sąd w wyroku o sygn. II SA/Gl 737/16.

Prace polegające na zmianie układu ścian wewnętrznych budynku co do zasady nie powodują zmiany kubatury budynku, nadto podobnie jak wykonana zmiana przesunięcia klatki schodowej ze zmianą lokalizacji ściany zewnętrznej, wykonanie otworu drzwiowego prowadzącego do piwnicy obok schodów wewnątrz budynku, wykonanie otworu okiennego w ścianie północno-zachodniej zamiast projektowanego otworu drzwiowego, zmiana projektowanej lokalizacji klatki schodowej (schody bez spocznika, jednobiegowe), nie naruszają elementów konstrukcyjnych budynku, nie wpływają na stan bezpieczeństwa (co potwierdza zarówno oświadczenie kierownika budowy z dnia 15 lipca 2019 r., dokumentacja fotograficzna, rysunki planów z naniesionymi odstępstwami od projektu (karta nr 185), przeprowadzone przez organ oględziny, jak również ekspertyza techniczna z 2016 r. oraz wyniki kontroli instalacji budynku).

Przebudowa przewodów wentylacyjnych i kominowych została zweryfikowana przywołanymi wyżej protokołem sprawozdawczo-opiniodawczy z dokonanej kontroli oględzin przewodów kominowych i połączeń dymowych, spalinowych, wentylacyjnych oraz urządzeń pomocniczo-kominowych, Nr [...] z dnia 11 lipca 2019 r. (nadto w protokole z dnia 4 marca 2021 r. stwierdzono sprawności przewodów wentylacyjnych oraz spalinowych, przeprowadzono również dwukrotnie oględziny na skutek wytycznych tut. Sądu sygn. II SA/Gl 1092/19, tj. oględziny w dniu 12 marca 2021 r. oraz w dniu 4 maja 2021 r.).

Względem jednego z wykonanych okien połaciowych ustalono niezachowanie odległości od granicy, co uzasadniało nałożenie wskazanego w decyzji obowiązku, natomiast drugie okno w połaci dachowej nie naruszało wskazanych przepisów.

Wykonanie facjatki oraz zmiana konstrukcji dachu nie powodowały zmiany wysokości budynku, nadto prawidłowość konstrukcyjna wykonania facjatki oraz loggi została potwierdzona w Ekspertyzie technicznej z 2016 r. (karta nr 96 tom I akt administracyjnych).

Zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. (zarzut nr 1 petitum skargi) nie mógł zatem zyskać akceptacji. W sprawie nie doszło również do naruszenia art. 36a ust. 1 i 5 ustawy Prawo budowlane.

Za nietrafne należało uznać wyprowadzenie przez Skarżącego z końcowej części uzasadnienia wyroku tut. Sądu w sprawie o sygn. III SA/Gl 1092/19 ("W razie potrzeby można zasięgnąć opinii rzeczoznawcy") wniosek jakoby obowiązkiem organu było przeprowadzenie opinii rzeczoznawcy. Dopuszczenie dowodu z opinii rzeczoznawcy zostało wskazane jedynie jako możliwość, pozostawiona do oceny organu.

Zarzut skargi w tym zakresie, tj. naruszenia art. 84 § 1 w zw. z art. 78 k.p.a., pozostawał nieuzasadniony (zarzut nr 3 petitum skargi).

W ocenie Sądu, nie budzi również zastrzeżeń nałożony na właścicielki działki numer 1. w M. obowiązek, w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 pr. bud. - likwidacji (rozbiórki) okna połaciowego, usytuowanego w północno-zachodniej części dachu budynku, w zbliżeniu do granicy z działką numer 2. oraz wypełnienia powstałego otworu wypełnieniem o klasie odporności co najmniej RE 30. Jak wskazano wyżej, w tym przypadku nie zachowano wymaganej odległości 4 m od granicy z działką sąsiednią. Odległość ta natomiast jak wyjaśnił tut. Sąd w wyroku o sygn. II SA/Gl 737.16 nie dotyczy wyłącznie otworów okiennych w połaci dachowej usytuowanej równolegle do granicy z działką sąsiednią. Niewątpliwie doszło zatem do naruszenia § 12 ust. 6 pkt 2 warunków technicznych.

Niezasadny pozostawał również zarzut naruszenia art. 7, art. 75, art. 77 k.p.a., art. 78 i art. 80 k.p.a. Kontrola sądowoadministracyjna doprowadziła bowiem do wniosku, iż postępowanie zostało przeprowadzone w sposób zgodny z regułami wynikającymi z przepisów postępowania, w tym prawidłowego zastosowania przepisów określających zasady związane z gromadzeniem dowodów, ich oceną oraz uzasadnieniem wydanych decyzji.

W sprawie podjęto wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Organ administracji publicznej w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, który w ocenie Sądu nie wymagał uzupełnienia.

Skarga nie mogła zatem odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu.

Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, dokonując kontroli w granicach danej sprawy, ale poza granicami zarzutów, także nie dopatrzył się przyczyn mogących stanowić podstawę do zastosowania kompetencji kasacyjnych.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.