Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1252/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: 67
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2015 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w K. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. (dalej PINB), postanowieniem z dnia [...] r. znak [...], wydanym na podstawie art. 34 § 4 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (obecnie j.t. Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 z późn. zm. – dalej u.p.e.a.) oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm. – dalej – k.p.a.), po rozpatrzeniu zarzutów zawartych w piśmie z 21 maja 2014 r. "A" Spółki z o.o. z siedzibą w K., postanowił zająć stanowisko w sprawie zgłoszonych zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego w sprawie wyegzekwowania nakazu rozbiórki nieużytkowanych obiektów budowlanych, pozostałości po budynkach, jak: 1) Komin pieca szybowego nr 6, 2) Komin pieca nr 5, 3) Budynek suszarni, 4) Komin suszarni nr 1, 5) Komin suszarni nr 2, 6) Silosy na szlam niskie, 7) Hala młynów surowca, 8) Hala klinkieru, 9) Ruiny po piecach i młynach węglowych po byłych Zakładach Dolomitowych "B" w Likwidacji w J. ul. [...], uznając zarzuty za nieuzasadnione.

W uzasadnieniu podał, że decyzją z dnia [...] r. znak [...] na Zakłady Dolomitowe "B" w Likwidacji został nałożony obowiązek rozbiórki nieużytkowanych pozostałości po budynkach byłych Zakładów Dolomitowych. Ustalono termin zakończenia prac na dzień 30 czerwca 2007 r. Zakłady Dolomitowe "B" w Likwidacji nie wykonały nałożonego obowiązku w wyznaczonym terminie. W 2008 r. roku doszło do zmiany właściciela i nowym właścicielem został "A" Spółka z o.o. z siedzibą w K., który sukcesywnie podejmował rozbiórki pozostałości po obiektach, o czym organ był na bieżąco informowany. Ponieważ jednak decyzja nakazująca rozbiórkę obiektów nie została wykonana w całości, organ zobligowany był wszcząć postępowanie egzekucyjne. W tym celu wystawione zostało upomnienie nr [...], a następnie został wystawiony tytuł wykonawczy o charakterze niepieniężnym nr [...] z dnia [...] r. W dniu 21 maja 2014 r. "A" Spółka z o.o. złożyła zarzuty. Wskazano że, obowiązek został wykonany w części, a niewykonanie obowiązku w całości skutkuje niewykonaniem obowiązku. Kolejny podniesiony zarzut wniesiono w oparciu o art. 33 § 1 pkt. 4 u.p.e.a., jako błąd co do osoby zobowiązanego. Tymczasem nowy właściciel przedmiotowej nieruchomości przejął wszystkie prawa i obowiązki poprzedniego właściciela (wieczystego użytkownika) związane z gruntem i obiektami na nim posadowionymi. W sprawie zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucji, to na dzień wydawania postanowienia nie zostało wszczęte postępowanie w zakresie wykonania zastępczego. Właściciel ma możliwość realizowania rozbiórek.

Zażalenie na postanowienie Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w J. z [...] r. złożyła "A" Sp. z o.o., wnosząc o orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu podano m. in., że "A" Sp. z o.o. wykonała w części obowiązek (art. 33 §1 pkt 1 u.p.e.a.); zarzucono również błąd co do osoby zobowiązanego (art. 33 §1 pkt 4 u.p.e.a.) oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 33 §1 pkt 8 u.p.e.a.).

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. (dalej WINB), w wyniku rozpoznania zażalenia z dnia 10 czerwca 2014 r. "A" Sp. z o.o. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. z dnia [...] r., postanowieniem z dnia [...] r., znak [...], utrzymał zaskarżone postanowienie w całości w mocy.

W uzasadnieniu podał, że w przypadku, gdy zobowiązany uchyla się od wykonania obowiązku, to wierzyciel zgodnie z dyspozycją art. 6 § 1 u.p.e.a. powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Przy egzekucji dotyczącej spełnienia obowiązków wynikających z przepisów Prawa budowlanego, z uwagi na charakter tegoż postępowania, organ egzekucyjny ma możliwość zastosowania jednego z dwóch środków egzekucyjnych, tj. grzywny w celu przymuszenia oraz wykonania zastępczego. Przesłanki wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, zostały enumeratywnie wyliczone w art. 33 u.p.e.a. Wniesienie zarzutów z innych przyczyn niż wymienione w tymże przepisie nie upoważnia organu egzekucyjnego do rozpatrzenia takich zarzutów. Środki ochrony prawnej przysługujące uczestnikom postępowania egzekucyjnego po jego wszczęciu, w tym zarzuty wskazane w art. 33 u.p.e.a., do których prawo zgłoszenia służy zobowiązanemu, mają na celu ochronę uczestników w zakresie prawidłowości samego postępowania egzekucyjnego. Nie służą one natomiast do weryfikacji ostatecznych decyzji czy postanowień, stanowiących podstawę tytułu wykonawczego. Organ egzekucyjny bada z urzędu wyłącznie dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, co czyni bezzasadnymi podnoszone przez skarżącego zarzuty dotyczące treści nałożonego na niego obowiązku. Egzekucja administracyjna ma na celu doprowadzenie do realizacji wszystkich, a nie tylko niektórych z tych obowiązków. W konsekwencji brak jest zdaniem organu podstaw do przyjęcia, że zaskarżone postanowienie organu powiatowego zostało wydane z naruszeniem art. 7 § 3 u.p.e.a. Nie wszystkie bowiem obowiązki objęte tytułem wykonawczym zostały zrealizowane, na co wskazuje sama zobowiązana Spółka, a te obowiązki niezrealizowane nie stały się bezprzedmiotowe, w sytuacji,asusas gdy ich wykonanie jest w dalszym ciągu niezbędne do doprowadzenia obiektu, którego dotyczą, do stanu zgodnego z prawem wynikającym z decyzji stanowiącej podstawę wystawionego tytułu wykonawczego. Dla wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie ma też znaczenia, dlaczego nie wszystkie obowiązki o charakterze niepieniężnym nie zostały przez zobowiązanego wykonane, jeżeli są wymagalne i wykonalne, co ma miejsce w niniejszej sprawie. Również zarzut, że organ powiatowy błędnie wskazał osobę zobowiązanego nie znajduje uzasadnienia. Organ powiatowy nałożył już grzywnę w celu przymuszenia w związku z niewykonywaniem przez określony podmiot spornego obowiązku. Mając na uwadze treść art. 28a u.p.e.a., zgodnie z którym w przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego (co wobec postanowienia Sądu Rejonowego w J. Wydział I Cywilny z dnia [...] r., [...], nie budzi wątpliwości, iż miało miejsce na gruncie niniejszej sprawy) postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy. Zastosowanie dalszych środków egzekucyjnych (tj. wykonania zastępczego) może jednak nastąpić po wystawieniu przez wierzyciela nowego tytułu wykonawczego i skierowaniu go do organu egzekucyjnego wraz z urzędowym dokumentem wykazującym przejście dochodzonego obowiązku na następcę prawnego. Zmiana struktury własnościowej obiektów, które są przedmiotem postępowania, nie stanowi przyczyny uchylenia decyzji organu powiatowego z dnia [...] r. Po objęciu gruntu zarówno przez "A" Sp. z o.o., jak i Gminę J., podmioty te przejęły wszystkie prawa i obowiązki poprzedniego właściciela, związane z tym gruntem i obiektami na nim posadowionymi, a także obowiązki wynikające z decyzji administracyjnych oraz z postanowienia z dnia [...] r. Z kolei zarzuty dotyczące zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego można wnieść w terminie 7 dni od dnia, w którym zobowiązany dowiedział się o zastosowaniu danego środka. Nie jest bowiem możliwe, z oczywistych powodów, sformułowanie zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka już w chwili otrzymania tytułu wykonawczego, który może być doręczony wraz z zawiadomieniem o zastosowaniu zupełnie innego środka, a nawet bez jakiegokolwiek zawiadomienia co do zastosowanego środka egzekucyjnego. Nie budzi wątpliwości, że zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka, w postaci wykonania zastępczego na gruncie przedmiotowej sprawy odnosi się do sytuacji przyszłej. Przedmiotowy tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] r., wszczyna postępowanie egzekucyjne i jedynie wskazuje możliwe do zastosowania środki egzekucyjne w razie niewykonania przez zobowiązanego nakazanego obowiązku, tj. rozbiórki nieużytkowanych pozostałości po budynkach Zakładów Dolomitowych w J.

Na powyższe postanowienie WINB "A" Sp. z o.o. złożyła skargę z dnia 12 sierpnia 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:

1. Naruszenie art. 18 u.p.e.a. w związku z art. 28 k.p.a. oraz art. 199 Kodeksu cywilnego, poprzez pominięcie Gminy J. jako strony postępowania administracyjnego.

2. Naruszenie art. 33 ust. 1 i 4 u.p.e.a. w związku z art. 67 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm. – dalej p.b.), poprzez nakazanie skarżącej rozbiórki komina suszarni nr 2 w sytuacji, gdy działka [...], na której został posadowiony, nie stanowiła już własności skarżącego, a zatem obowiązek jego rozbiórki, ciążący na skarżącym wygasł, a dalsze istnienie takiego żądania stanowi błąd co do osoby zobowiązanego.

3. Naruszenie art. 33 ust. 10 u.p.e.a., poprzez uznanie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] r. za wydany zgodnie z przepisami prawa, w sytuacji, gdy brak mu niezbędnych elementów określonych w art. 27 u.p.e.a.

4. Naruszenie art. 33 ust. 8 u.p.e.a., poprzez zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego jakim jest wykonanie zastępcze.

5. Naruszenie art. 18 u.p.e.a. w związku z art. 138 §1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia.

6. Naruszenie art. 18 u.p.e.a. w związku z art. 7 k.p.a., poprzez naruszenie podstawowej zasady postępowania administracyjnego, jaką jest zasada prawdy obiektywnej.

7. Naruszenie art. 18 u.p.e.a. w związku z art. 8 k.p.a., poprzez naruszenie podstawowej zasady postępowania administracyjnego, jaką jest zasada pogłębienia zaufania uczestników postępowania do organów władz publicznej.

8. Naruszenie art. 18 u.p.e.a. w związku z art. 9 k.p.a., poprzez naruszenie podstawowej zasady postępowania administracyjnego jaką jest zasada udzielania informacji.

Podnosząc powyższe okoliczności skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, o uchylenie postanowienia organu I stopnia oraz poprzedzających go decyzji wydanych w prowadzonym postępowaniu administracyjnym oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu podano, że decyzją Prezydenta Miasta J. z dnia [...] r. w sprawie o sygn. akt [...] działka nr [...], obręb [...] miasta J., objęta Księgą Wieczystą nr [...], na której były posadowione budynki i budowle podlegające rozbiórce zgodnie z decyzją PINB z [...] r., została podzielona na 13 działek o numerach od [...] do [...]. Na działkach nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], objętych poprzednio użytkowaniem wieczystym, prawo to wygasło z mocy prawa, a prawo dysponowania nimi wróciło do Gminy J. Na działce nr [...] znajduje się komin suszarni nr 2. Ponadto, częściowo na tej działce znajduje się budynek suszarni, silosy na szlam niskie oraz hala młynów surowca. Wezwanie Gminy J. jako strony niniejszego postępowania było niezbędne dla wyjaśnienia sprawy i właściwego nałożenia obowiązków rozbiórkowych. Brak takiego wezwania przez organy postępowania administracyjnego stanowi poważne naruszenie przepisów prawa administracyjnego i pociąga za sobą istotną wadliwość postępowania, jak również wydanych w nim aktów prawnych. Rozbiórka obiektu wspólnego, czy nawet jego części, jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu rzeczą wspólną i z mocy art. 199 k.c. do jej wykonania niezbędna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. Z tych samych powodów decyzja nakazująca rozbiórkę rzeczy wspólnej, czy jej części, jako dotycząca wszystkich współwłaścicieli, winna tę regulację uwzględniać. Nadto na działce nr [...], na której między innymi wygasło użytkowanie wieczyste, posadowiony jest komin suszarni nr 2, którego nakaz rozbiórki obejmuje tytuł wykonawczy z dnia [...] r. Istnienie tego tytułu wykonawczego oraz sanujących go zaskarżonych postanowień z dnia [...] r., wydanego przez PINB w J. oraz z dnia [...] r., wydanego przez WINB, stanowi naruszenie art. 33 ust. 1 i 4 u.p.e.a. Skarżący nie może dokonywać jakichkolwiek ingerencji w przedmiot własności Gminy J. Jakiekolwiek takie działanie spowodowałoby odpowiedzialność skarżącego wobec właściciela. Z dniem wygaśnięcia użytkowania wieczystego na w/w działce, co nastąpiło przed wydaniem tytułu wykonawczego, wygasł obowiązek rozbiórki przez skarżącego wybudowanych budynków. Dalsze kierowanie wezwań do skarżącego stanowi błąd co do osoby zobowiązanego. Dodatkowo, art. 27 u.p.e.a. określa niezbędne elementy, jakie powinien zawierać prawidłowy, a zatem i skutecznie wydany, tytuł wykonawczy. W §1 pkt 3 tego przepisu został przewidziany obowiązek umieszczenia w treści tytułu wykonawczego stwierdzenia, że obowiązek jest wymagalny. W treści wydanego w niniejszym postępowaniu administracyjnym tytułu wykonawczego nr [...] brak jest takiego zapisu, a zatem dokument ten jest wadliwy i nie można na jego podstawie prowadzić postępowania egzekucyjnego. Ponadto zwraca uwagę, że w tytule egzekucyjnym w części G nie wykreślono pkt. 1 - grzywny w celu przymuszenia. W niniejszej sprawie grzywna już raz była zastosowana i zgodnie z art. 121 §4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie można jej ponownie zastosować, bowiem została ona nałożona na podstawie przepisów Prawa budowlanego. Wykonanie egzekucji na podstawie takiego tytułu wykonawczego spowoduje naruszenie prawa przez organ egzekucyjny. Uzasadnia także, iż skarżący nabył prawa użytkownika wieczystego do nieruchomości, na których były posadowione budynki i budowle podlegające rozbiórce, na licytacji komorniczej [...] r. Decyzja PINB nakazująca rozbiórkę została wydana [...] r. Od chwili nabycia prawa użytkowania wieczystego skarżący systematycznie prowadzi rozbiórkę poszczególnych obiektów budowlanych. Z 33 budynków i budowli, których rozbiórkę nakazano, pozostało zaledwie 5 budowli w trakcie zaawansowanego wyburzania. Postęp jest systematyczny i w niedługim okresie zostaną wyburzone wszystkie obiekty. W takiej sytuacji przymuszanie skarżącego do ich szybszego wyburzenia wydaje się nieuzasadnione i sprzeczne z literą prawa. Przy tym nakazywanie skarżącemu w tytule wykonawczym dokonywania rozbiórki budowli znajdujących się na nieruchomości będącej własnością Gminy J. jest rażącym naruszeniem prawa, organy administracji sanując taki stan sprawy same dopuściły się rażącego naruszenia prawa, a ich błędne rozstrzygnięcia winny zostać uchylone. WINB zignorował przekształcenia geodezyjne i własnościowe nieruchomości, na których posadowione są obiekty do rozbiórek, nie odnosząc się merytorycznie do tego zagadnienia. Zbyt duże nagromadzenie owych uchybień powoduje utratę zaufania co do rzetelności prowadzenia niniejszego postępowania administracyjnego. Organy administracji zaniechały też pilnowania, aby uczestnik postępowania nie poniósł szkody z powodu nieznajomości prawa. Wręcz przeciwnie, organy administracji obu instancji chciały narazić skarżącego na dodatkowe koszty, np. przez nakazanie mu wyburzenia obiektów posadowionych na działkach niebędących jego własnością, jak również przez dążenie do przeprowadzenia wykonania zastępczego w sytuacji, gdy nie było i nie jest ono niezbędne. Ponadto, w obrocie prawnym funkcjonuje prawomocna decyzja Prezydenta Miasta J. nr [...] z [...] r. o pozwoleniu na rozbiórkę przedmiotowych budynków i budowli. Uchylenie decyzji nie spowoduje zatem deregulacji obowiązku rozbiórki budynków, a jedynie uprości i usprawni całą procedurę.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej nieuwzględnienie i podtrzymał swą poprzednią argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi.

Na początku należy wyraźnie zaznaczyć, że sprawa znajduje się obecnie na etapie egzekucji administracyjnej, więc sama zasadność wydania decyzji, będącej podstawą postępowania egzekucyjnego, nie może być podważana, gdyż do tego przewidziany był odrębny tryb. Zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Środki prawne przysługujące osobie zobowiązanej w postępowaniu egzekucyjnym nie mogą służyć podważaniu decyzji będącej podstawą egzekucji. Decyzja taka winna być podważana w innym trybie prawem przewidzianym, czy to zwyczajnym, czy to nadzwyczajnym (zob. też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego [do 2003 r.] w Katowicach z dnia 7 kwietnia 1998 r., I SA/Ka 1434/96, LEX nr 60849).

Przypomnieć jednak należy, by móc odnieść się do zarzutów skargi, że zgodnie z art. 67 ust. 1 p.b. jeżeli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, właściwy organ wydaje decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę tego obiektu i uporządkowanie terenu oraz określającą terminy przystąpienia do tych robót i ich zakończenia. Adresatami decyzji są zatem – w zależności od stanu faktycznego sprawy – właściciel bądź zarządca obiektu budowlanego.

Ponieważ organ stwierdził wystąpienie przesłanek z art. 67 ust. 1 p.b., dlatego też wydał decyzję będącą podstawą egzekucji, z której poprzedni właściciel obiektów i jego następca prawny częściowo nie wywiązali się. Następca prawny podmiotu zobowiązanego do wykonania obowiązku, czyli skarżąca Spółka, jest też adresatem tytułu wykonawczego w postępowaniu egzekucyjnym.

Zgodnie z art. 28a u.p.e.a. w przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy. Zastosowanie dalszych środków egzekucyjnych może jednak nastąpić po wystawieniu przez wierzyciela nowego tytułu wykonawczego i skierowaniu go do organu egzekucyjnego wraz z urzędowym dokumentem wykazującym przejście dochodzonego obowiązku na następcę prawnego.

Dodany przez nowelę z 2001 r. nowy art. 28a u.p.e.a. dotyczy sytuacji, gdy obowiązek spoczywający dotychczas na zobowiązanym przeszedł na następcę prawnego. Następstwo prawne w sferze prawa administracyjnego oznacza sukcesję praw i obowiązków administracyjnoprawnych, obejmującą sytuacje, w których jeden podmiot (następca prawny), zewnętrzny względem administracji, przejmuje prawa i obowiązki administracyjne innego podmiotu (poprzednika prawnego), skutkiem czego powstaje nowy stosunek administracyjnoprawny.

Pełnomocnik skarżącej Spółki podnosił m. in., że skoro nieruchomość została nabyta w drodze komorniczego postępowania egzekucyjnego, to znaczy, że nabyto ją bez jakichkolwiek obciążeń i dlatego też art. 28a u.p.e.a. nie miał tu zastosowania. Istotnie, artykuł 1000 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (j.t., Dz. U. z 2014 r., poz. 101 ze zm. – dalej k.p.c.) statuuje generalną zasadę, że nieruchomość jest przejmowana przez nabywcę bez obciążeń (zob. np. wyrok SN z dnia 15 czerwca 2007 r., II CSK 97/07, LEX nr 347229), przy czym zauważyć należy, że obowiązki i obciążenia mogą mieć charakter prywatnoprawny (wynikając ze stosunków cywilnoprawnych), jak i publicznoprawny. Zasada wyrażona w tym przepisie k.p.c. nie ma charakteru bezwyjątkowego, a wyjątki mogą być przewidziane w innych regulacjach, przede wszystkim o charakterze publicznoprawnym. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby wręcz do niebezpiecznych sytuacji, kiedy to np. nakazano rozbiórkę obiektu budowlanego ze względu na jego stan zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi. Trudno sobie wyobrazić sytuację, że w takim przypadku konieczne byłoby prowadzenie kolejnego postępowania, z możliwością składania środków odwoławczych, w stosunku do następcy prawnego podmiotu wskazanego w decyzji o nakazie rozbiórki, nawet jeśliby nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności. Samo ponowne postępowanie, potrzebne choćby do ustalenia przez organ nadzoru budowlanego następstwa prawnego, niepotrzebnie wydłużyłoby czas do realizacji takiej decyzji i w konkretnej sytuacji mogłoby spowodować tragiczne skutki. Art. 67 p.b., podobnie jak np. art. 61 p.b. dotyczy tymczasem każdorazowego właściciela i zarządcy nieruchomości, zatem obowiązki tam wskazane mają charakter publicznoprawny. Następca prawny, nabywając obiekt w złym stanie technicznym, przejmuje na siebie ryzyka i obowiązki przewidziane przez ustawodawcę. Jeśli obowiązki ustawowe, doprecyzowane w decyzji organu nadzoru budowlanego, związane z danym obiektem budowlanym, dotyczyły poprzedniego właściciela, to nowy właściciel nie może być od nich zwolniony, powołując się na regulacje k.p.c. dotyczące egzekucji. Nie może on zasadnie twierdzić, że jest od takich obowiązków zwolniony, gdyż nabył nieruchomość bez obciążeń. Tym samym skarżąca Spółka – jako następca Zakładów Dolomitowych "B" w likwidacji – winna wykonać decyzję o nakazie rozbiórki przedmiotowych obiektów, czego wówczas zaniechano.

W tym kontekście można przywołać wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 15 lipca 2008 r., sygn. II SA/Bk 339/08, LEX nr 524048, gdzie stwierdzono, że w świetle przepisu art. 28a u.p.e.a. w przypadku zmiany właściciela rzeczy, z którą jest związany egzekwowany obowiązek, nie zachodzi konieczność wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją nakładającą obowiązek rozbiórki. Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego jest obowiązkiem wynikającym z norm materialnych prawa administracyjnego, o charakterze nieosobistym, który wynika z faktu władztwa nad określoną rzeczą.

Zgodnie z księgą wieczystą [...] właścicielem przedmiotowej nieruchomości, składającej się z działek [...],[...],[...],[...],[...],[...] jest Skarb Państwa, a skarżąca Spółka posiada uprawnienia w zakresie użytkowania wieczystego oraz właścicielskie do obiektów budowlanych, które stanowią odrębną własność. Z księgi tej (oraz z decyzji Prezydenta Miasta J. z [...] r., znak [...]) wynika również, że dokonały się zmiany gruntowe związane z podziałem nieruchomości i pozostałe działki ([...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]) zostały włączone do nieruchomości objętej księgą wieczystą [...], gdzie to uprawnienia właścicielskie dotyczą Gminy Miasta J., z przeznaczeniem pod drogi (symbol "dr"). Brak jest przy tym w Księdze Wieczystej informacji o zabudowaniu tych działek (w szczególności co do wskazanej w skardze działki [...]), na których to miałby być posadowiony komin suszarni nr 2 i częściowo inne obiekty, podlegające rozbiórce. Zatem z księgi wieczystej wynika zabudowanie działek składających się na nieruchomość objętą księgą wieczystą [...], czyli wg niej obiekty te związane są ze wskazaną tam nieruchomością, a nie drugą nieruchomością, ujętą w księdze [...]. Może to ewentualnie oznaczać, że obiekty podlegające rozbiórce położone są częściowo na jednej nieruchomości (objętej użytkowaniem wieczystym), a częściowo na drugiej (tej, co do której księga wieczysta na temat użytkowania wieczystego milczy), a takie położenie potwierdzałaby w pewnym zakresie sama skarga. Zatem pojawia się ewentualny problem, komu przysługuje własność części budowli znajdującej się na innym gruncie, stanowiącym własność innego podmiotu, kiedy to z księgi wieczystej nie wynika, by ustanowione tam było użytkowanie wieczyste. W tym zakresie najczęściej prezentowana jest koncepcja jedności prawnej obiektu i tą koncepcję przyjmuje tut. Sąd. Głosi ona, że pomimo posadowienia obiektu na linii granicznej nie ulega on podziałowi wzdłuż tej linii (nie staje się również przedmiotem współwłasności), lecz od początku stanowi jedność prawną. Jest on zatem częścią składową tylko jednego gruntu (tak np. A. Sylwestrzak, Komentarz do art. 151 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny [j.t. Dz. U. z 2014 r., poz. 121 ze zm. – dalej k.c.], tezy XVI.1-4, Lex-el.; S. Rudnicki, Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga druga: Własność i inne prawa rzeczowe, Warszawa 1996, teza 10 do art. 151, s. 75 – 76). Wśród argumentów uzasadniających tę koncepcję wskazuje się, że art. 151 k.c. ustanawia wyjątek od zasady superficies solo cedit. Wyrażający tę zasadę art. 48 k.c. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, jednak na mocy przepisów szczególnych, do których należy art. 151 k.c., wprowadzane są od niej wyjątki. Dzięki temu choć budynek (lub inne urządzenie) pozostaje trwale związany z obydwoma gruntami, należy, jako część składowa, w całości tylko do jednego z nich. U podstaw tej koncepcji stoi też założenie, że art. 47 § 1 k.c., stanowiący o integralności rzeczy, oraz art. 48 i 191 k.c. pozostają z sobą w sprzeczności. Mając jednak na względzie z jednej strony naturalną jedność fizyczną rzeczy (art. 47 k.c.), a z drugiej fikcję prawną (art. 48 k.c.), uznaje się, że jedność rzeczy powinna mieć pierwszeństwo przed fikcją prawną. Dodatkowo, gospodarcze przeznaczenie obiektu przemawia przeciw przypadkowemu dzieleniu go na części. Podział następujący pionowo wzdłuż linii granicznej nie zapewnia bowiem samodzielności utworzonych części budynku lub innego urządzenia, trwale związanych z każdą z sąsiadujących nieruchomości gruntowych. Przeciwne rozwiązanie czyniłoby problematycznym sposób korzystania z podzielonego budynku lub innego urządzenia, gdyby linia podziału przechodziła np. przez środek pomieszczeń (jeśli oczywiście obiekt by był w nie wyposażony). Co więcej, samoczynny podział obiektu na części (bądź objęcie go współwłasnością) prowadziłby do nabycia własności jego fragmentu (lub udziału) przez właściciela nieruchomości sąsiedniej bez jego wiedzy i zgody, a skutek ten może się wiązać z niekorzystnymi konsekwencjami, bowiem przepisy prawa nakładają na właściciela pewne ciężary i odpowiedzialność, np. art. 434 i 439 k.c., przepisy Prawa budowlanego i in. (zob. A. Sylwestrzak, Komentarz do art. 151 Kodeksu cywilnego, teza XVI.2, Lex-el.).

Zatem nawet jeśli poszczególne obiekty położone są częściowo na różnych nieruchomościach, co sugerowałaby skarga, to i tak przynależą do jednej z nich, co wprost wynika z księgi wieczystej [...], obejmującej tereny objęte symbolem BA (tereny przemysłowe), gdzie to grunt pozostaje w wieczystym użytkowaniu skarżącej Spółki i gdzie obiekty budowlane są przedmiotem odrębnej własności Spółki (a nie własności Gminy, czy współwłasności z Gminą). Odzwierciedla to też treść postanowienia Sądu Rejonowego w J. z dnia [...] r., sygn. [...], w którym Sąd przysądził prawo do użytkowania wieczystego gruntów i prawa własności posadowionych na nich nieruchomości na rzecz "A" Sp. z o.o. w K. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że nabycie to nastąpiło w ramach licytacji komorniczej, w ramach postępowania prowadzonego przeciwko Zakładom Dolomitowym "B" w likwidacji w J. To właśnie te Zakłady były adresatem decyzji o nakazie rozbiórki przedmiotowych obiektów.

Nie ma tu zatem żadnego znaczenia jakakolwiek podnoszona przez skarżącą Spółkę rzekoma partycypacja Gminy J. w nieruchomości, skoro uprawnienia właścicielskie do wskazanych obiektów budowlanych podlegających rozbiórce wg Księgi Wieczystej nadal przynależą skarżącej Spółce.

Dla porządku trzeba również wyjaśnić, że zgodnie z art. 232 § 1 k.c. grunty stanowiące własność Skarbu Państwa a położone w granicach administracyjnych miast oraz grunty Skarbu Państwa położone poza tymi granicami, lecz włączone do planu zagospodarowania przestrzennego miasta i przekazane do realizacji zadań jego gospodarki, a także grunty stanowiące własność jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków, mogą być oddawane w użytkowanie wieczyste osobom fizycznym, i osobom prawnym. Z kolei wg art. 235 § 1 k.c. budynki i inne urządzenia wzniesione na gruncie Skarbu Państwa lub gruncie należącym do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków przez wieczystego użytkownika stanowią jego własność. To samo dotyczy budynków i innych urządzeń, które wieczysty użytkownik nabył zgodnie z właściwymi przepisami przy zawarciu umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste.

Nie ma zatem żadnych wątpliwości, że czym innym jest w takim przypadku własność gruntu, a czym innym własność posadowionych na gruncie budynków i innych urządzeń, do których niewątpliwie należą wszystkie wskazane obiekty podlegające rozbiórce. Stąd, w dalszym ciągu własność przedmiotowych obiektów budowlanych należy do Spółki. Rzeczpospolita Polska jest państwem prawa i własność jest chroniona konstytucyjnie. Co więcej, pełnomocnik Skarżącej na rozprawie nie miał żadnej wiedzy na temat, by doszło do wywłaszczenia Spółki z jej własności, przez co by właścicielem przedmiotowych obiektów budowlanych stała się Gmina, bądź jakikolwiek inny podmiot. Gdyby postępowanie wywłaszczeniowe było prowadzone, niewątpliwie miałby taką wiedzę. W demokratycznym państwie prawnym własność (za którą nota bene Spółka zapłaciła), nie jest odejmowana właścicielom bez ich wiedzy, co wynikałoby z treści skargi, zatem zawarte tam argumenty w tym zakresie są nieuzasadnione w stopniu oczywistym.

Podmiot zobowiązany został zatem w tytule wykonawczym prawidłowo określony i nie nastąpił tu żaden błąd. Także zarzut pominięcia Gminy, jako uczestnika postępowania nie może się ostać, skoro obiekty podlegające rozbiórce nie do niej należały, a do Spółki, o czym świadczy treść Księgi Wieczystej. Ta sama argumentacja przemawia za uznaniem niezasadności zarzutu wygaśnięcia obowiązku rozbiórki z powodu zmian własnościowych na rzecz Gminy. W świetle powyższego nie może ostać się także zarzut braku stanowiska Gminy J. w przedmiocie rozbiórki, tym bardziej, że sama Skarżąca w skardze pisze, iż "(...) w obrocie prawnym funkcjonuje prawomocna decyzja Prezydenta Miasta J. (...) o pozwoleniu na rozbiórkę przedmiotowych budynków i budowli." Z kolei jej pełnomocnik na rozprawie doprecyzował, że "(...) wydana przez Prezydenta Miasta w [...] r. decyzja zezwalająca na rozbiórkę dotyczy wszystkich obiektów objętych tytułem wykonawczym."

Na marginesie trzeba jedynie zaznaczyć, że nawet gdyby uznać, iż komin suszarni nr 2 znajduje się (bądź znajdował się) w całości na nieruchomości należącej do Gminy i jest (był) jej własnością, co świetle powyższych ustaleń jest niezasadne, to i tak obowiązki rozbiórkowe z art. 67 ust. 1 p.b. dotyczą nie tylko właściciela obiektu budowlanego, ale także i jego zarządcy. Skarżąca Spółka tak, czy inaczej, zarządzała przedmiotową nieruchomością; nawet jej pełnomocnik dopytany na rozprawie podał, że dokonała ona już, po wydaniu zaskarżonego postanowienia, rozbiórki wskazanych w tytule wykonawczym obiektów budowlanych, co przemawia za takim rozstrzygnięciem. Przy tym skarga nie jest tu konsekwentna, skoro raz wskazuje, że rozbiórka miałaby dotyczyć obiektu "wspólnego", a byłaby to czynność przekraczająca zwykły zarząd, powodująca konieczność uzyskania zgody wszystkich współwłaścicieli, a w innym miejscu wskazuje, że obowiązek rozbiórki ciążący na Spółce wygasł, skoro własność obiektów przeszła na Gminę.

Sam tytuł wykonawczy również jest prawidłowy i wynika z niego kto i jakie obowiązki powinien był wypełnić. Częściowe wykonanie nakazu rozbiórki nie może świadczyć o braku dalszych obowiązków w tym zakresie. Częściowe wykonanie obowiązku powoduje częściowe jego wygaśnięcie, a nie wygaśnięcie całości. Stąd egzekucja w pozostałym zakresie była niezbędna, dlatego tytuł wykonawczy mógł, zgodnie z prawem, obejmować obowiązki dotąd niezrealizowane. Również podniesiony przez pełnomocnika Spółki na rozprawie fakt, że faktycznie doszło już do wyburzenia przedmiotowych obiektów przez Spółkę, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem Sąd weryfikuje stan rzeczy istniejący w czasie wydawania zaskarżonego rozstrzygnięcia, a nie późniejszy.

Stąd też nie uchybiono art. 27 §1 pkt 3 u.p.e.a., w świetle którego tytuł wykonawczy zawiera m. in. treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny. Elementy te znalazły się we wskazanym akcie, również ten ostatni element (u góry drugiej strony tytułu wykonawczego), czego Skarżąca nie dostrzegła, a zarzuca, że go brakuje. Treść obowiązku w tytule wykonawczym była na tyle precyzyjna i oznaczona tak przedmiotowo, jak i podmiotowo, że nadawała się do wykonania. Także pozostałe wymogi formalne tytułu wykonawczego określone w art. 27 u.p.e.a. zostały spełnione w stopniu uzasadniającym, iż może być podstawą egzekucji. W szczególności wskazano podmiot zobowiązany, podstawę prawną obowiązku i egzekucji administracyjnej, a sam tytuł wykonawczy jest podpisany i opieczętowany (zob. szczegółowe rozważania co do wymagań dotyczących tytułu wykonawczego: C. Kulesza, Komentarz do art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Lex-el.).

Dodać wyraźnie należy, że skoro organ przewidział w tytule wykonawczym wykonanie zastępcze, to znaczy uznał, iż jest ono niezbędne, nawet jeśli Skarżąca ma tu zdanie odmienne. Grzywna w celu przymuszenia już została nałożona na poprzednika prawnego Skarżącej i nie może być nałożona ponownie (art. 121 §4 u.p.e.a.). Nawet jeśli grzywny nie wykreślono z tytułu wykonawczego, jako możliwego środka egzekucyjnego, to i tak póki co wobec skarżącej Spółki jej nie nałożono. Jeśliby doszło do jej bezprawnego wymierzenia, wtedy taki akt będzie mógł być zaskarżony.

Skoro, jak podnosi pełnomocnik, prace rozbiórkowe już zostały wykonane po wydaniu zaskarżonego postanowienia, to wykonanie zastępcze nie będzie ewentualnie realizowane, chyba że organ uzna, iż decyzja nie została zrealizowana w pełnym zakresie, a Spółka dobrowolnie jej nie zrealizuje. W czasie wydawania zaskarżonego postanowienia istniała niewątpliwa potrzeba, by wykonanie zastępcze w tytule wykonawczym przewidywać, jako możliwy środek egzekucyjny.

Zatem nie zostały naruszone podnoszone w skardze uregulowania z art. 33 § 1 pkt 4, 8, 10 u.p.e.a., zgodnie z którymi podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być m. in. błąd co do osoby zobowiązanego, zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, czy niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów formalnych, itd. Sąd, z powyższych względów, nie stwierdził także naruszenia innych przepisów wskazanych bezpośrednio w skardze (art. 7, 8, 9 k.p.a., art. 18 u.p.e.a., art. 138 §1 pkt 1 k.p.a.), jak i niewskazanych, w stopniu powodującym konieczność jej uwzględnienia.

Na marginesie i ze względów formalnych można również przywołać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2014 r., sygn. II GSK 2114/12, LEX nr 1481758, zgodnie z którym w sytuacji, gdy wierzycielem i organem egzekucyjnym jest ten sam podmiot (jak w niniejszej sprawie: organ nadzoru budowlanego – przyp. tut. Sądu), to - w razie zgłoszenia przez stronę zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej - nie przeprowadza się dodatkowego etapu postępowania egzekucyjnego w postaci uzyskania stanowiska wierzyciela, natomiast odniesienie się do tych zarzutów następuje w postanowieniu organu egzekucyjnego wydanym na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. Takie postanowienie w niniejszej sprawie zostało wydane. Stanowisko w tym zakresie może podlegać kontroli instancyjnej przez odwoławczy organ egzekucyjny oraz kontroli sądowoadministracyjnej.

Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.