Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 970/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1-1b i ust. 5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 75 par. 1, art. 77 par. 1, art. 79a, art. 80
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 119 pkt 2, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2015 poz 1800
law: Rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka (spr.) Asesor WSA Tomasz Porczyński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 maja 2022 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. znak: [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżącej E. W. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. P.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2020r., poz. 256 ze zm.), zwanej k.p.a., w związku z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020r., poz. 111), zwanej u.ś.r., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...]r. odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wskazało, że M.W. (osoba wymagająca opieki) orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 18.03.98r. został uznany za niezdolnego do samodzielnej egzystencji trwale. Całkowita niezdolność do samodzielnej egzystencji została spowodowana stanem narządu wzroku. Zgodnie z art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 21 lit. e u.ś.r. orzeczenie męża skarżącej jest traktowane na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Kolegium dodało, że wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem M.W. złożyła żona – E.W. (osoba sprawująca opiekę), która znajduje się w kręgu osób uprawnionych do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., bowiem ciąży na niej obowiązek alimentacyjny w stosunku do męża. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że E.W. posiada uprawnienie emerytalne od 1 listopada 2012r. i orzeczeniem Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia 3 sierpnia 2017r., znak: [...] została zaliczona do lekkiego stopnia niepełnosprawności na stałe.

Następnie Kolegium wskazało, że w dniu 18 stycznia 2021r. z E.W. został przeprowadzony wywiad środowiskowy w miejscu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem, z treści którego wynika, że zainteresowana ma 68 lat, nie pracuje zawodowo, pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 664,29 zł. Jest zaliczona do lekkiego stopnia niepełnosprawności, leczy się z powodu zakrzepowego zapalenia żył kończyn dolnych, niegojącego się owrzodzenia kończyny dolnej i zwyrodnienia kręgosłupa. Pozostaje osobą sprawną fizycznie. Mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem M.W. lat 70. M.W. jest uznany przez lekarza orzecznika ZUS za niezdolnego do samodzielnej egzystencji w związku z narządem wzroku. Nie widzi całkowicie na jedno oko, w drugim ma zachowaną zdolność widzenia w 10%. M.W. ogranicza samodzielne wychodzenie z mieszkania. W trakcie wywiadu pracownik socjalny ustalił, że E.W. wykonuje wszystkie czynności gospodarstwa domowego, tj. robi zakupy, załatwia sprawy urzędowe, przygotowuje posiłki, sprząta, utrzymuje w czystości odzież oraz bieliznę pościelową. Umawia wizyty lekarskie, podczas których towarzyszy mężowi. Ustalono, że M.W. nie wymaga pomocy w czynnościach samoobsługi. E.W. poinformowała, że nie pomaga mężowi w utrzymaniu higieny osobistej, w ubraniu się bądź w spożyciu posiłku. Podaje natomiast mężowi leki. M.W. nie ma ograniczonej sprawności fizycznej, porusza się samodzielnie. Ograniczenia w samodzielnym funkcjonowaniu w środowisku wynikają ze schorzenia narządu wzroku. Jak wynika z końcowej oceny sytuacji osoby lub rodziny i wniosków pracownika socjalnego (cz. VII wywiadu kwestionariusza) M.W. nie wymaga bezpośredniej pomocy osoby drugiej w samodzielnym zabezpieczeniu potrzeb życiowych związanych z czynnościami samoobsługi. Z oświadczenia E.W. złożonego w dniu 18 stycznia 2021r. wynika, że opiekuje się mężem praktycznie całodobowo. Wykonuje wszystkie czynności w domu-pranie, sprzątanie, gotowanie, podawanie leków, itp., wyjazdy do lekarza. Kolegium zauważyło przy tym, że ww. oświadczeniu skarżąca wskazała, że Cyt. mąż ma jedno oko "ślepe", na drugie słabo widzi z odległości 10 cm, chodzi na "słuch", a także, że jest po kilku operacjach oczu w szpitalu w Ł., jest pod stałą opieką lekarza. Posiada znaczny stopień niepełnosprawności, nie może podjąć jakiejkolwiek pracy (na stałe). Ponadto do akt sprawy załączony został wykaz czynności jakie i z jaką częstotliwością E.W. wykonuje podczas opieki nad mężem, tj. czynności związane z higieną osobistą, przygotowaniem ubrań, ubieraniem, mierzeniem ciśnienia, podawaniem leków, przygotowywaniem i podaniem posiłków, robieniem zakupów, sprzątaniem, praniem, wizytami u lekarza, wyjściem na spacer.

Kolegium zauważyło również, że w piśmie z dnia 1 czerwca 2021r. skierowanym do Dyrekcji MOPR E.W. szczegółowo opisała stan zdrowia męża i czynności opiekuńcze jakie wykonuje wobec niego.

W dalszej kolejności Kolegium wyjaśniło, że organ I instancji uznał, że E.W. nie spełnia warunku do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r. z uwagi, iż nie da się ustalić kiedy powstała niezdolność do samodzielnej egzystencji jej męża oraz w sprawie zaistniała negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w postaci ustalonego E.W. prawa do emerytury oraz jej pobieranie.

Odnosząc się do podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w kwestii niespełnienia przesłanki związanej z wiekiem osoby wymagającej opieki, Kolegium wskazało wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r. (sygn. akt K 38/13, Dz. U. z 2014 r. poz. 1443), w którym Trybunał Konstytucyjny uznał przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Odwołując się do orzecznictwa Kolegium wyjaśniło, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie stanowi przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, którego niepełnosprawność powstała odpowiednio po ukończeniu 18. roku życia lub po ukończeniu 25. roku życia.

Kolegium podniosło, że spór prawny na gruncie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. sprowadza się do tego, czy odwołująca się jako posiadająca ustalone prawo do emerytury może skutecznie domagać się przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem. Nie budzi przy tym wątpliwości – jak wskazało Kolegium - że osoba posiadająca prawo do emerytury z racji możliwości podejmowania w pewnym zakresie zatrudnienia może być uznana za osobę rezygnującą z zatrudnienia lub niepodejmującą pracy zawodowej z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny z orzeczonym stopniem niepełnosprawności i stwierdzeniem konieczności stałej pomocy innej osoby. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone m.in. prawo do emerytury. Kolegium zwróciło uwagę, że problem ten był analizowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w szeregu orzeczeniach opowiedział się za literalną wykładnią przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wykluczającą zarówno możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie mającej prawo do emerytury, jak i możliwość wyboru korzystniejszego w danym momencie świadczenia. Jednocześnie Kolegium wskazało, że w ostatnim jednak czasie dostrzec można zmianę linii orzecznictwa sądów administracyjnych w zakresie analizowanej materii i wyjaśniło, że podnoszone jest, iż w przypadku posiadania przez osobę sprawującą opiekę nad osobą niepełnosprawną prawa do emerytury należy przyjąć rozwiązania odnoszące się do zbiegu uprawnień do różnych świadczeń. Ustawa o świadczeniach rodzinnych zbieg świadczeń przewiduje w art. 27 ust. 5 u.ś.r. Ustawodawca w regulacji tej wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. 2020 poz. 53 z późn. zm., dalej u.e.r.f.u.s.), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepisy każdej z ustaw regulują zatem zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., czy art. 96 u.e.r.f.u.s.) wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Jedynym jednak przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest przywoływany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

Mając powyższe na uwadze Kolegium stwierdziło, że osoba która spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, np. poprzez rezygnację z emerytury w zamian za świadczenie pielęgnacyjne. Wybór taki strona może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.f.u.s. skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.f.u.s.). Nadto Kolegium zwróciło uwagę, że emerytura jest prawem niezbywalnym, ale uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w postaci posiadania prawa do emerytury. Istota ograniczenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Zdaniem Kolegium, skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W dalszej kolejności Kolegium wskazało, że organ I instancji pismem z dnia 26 kwietnia 2021r. oraz z dnia 14 czerwca 2021r. wezwał E.W. do złożenia pisemnego oświadczenia dotyczącego wyboru jednego ze świadczeń, tj. emerytury lub świadczenia pielęgnacyjnego. W dniu 30 czerwca 2021r. skarżąca wskazała, że gotowa jest do zawieszenia emerytury, jednak jedynie w sytuacji, gdy organy zapewnią szybkie przejście z systemu świadczeń emerytalno-rentowych do systemu świadczeń rodzinnych, mając na uwadze, że nie może pozwolić sobie na pozostanie bez jakichkolwiek środków do życia przez dłuższy czas. W związku z tym zawieszenie wypłaty przyznanej emerytury stawiałoby ją w trudnej sytuacji, wprowadzało w stan niepewności i zrozumiałą obawę, co do tego, czy organ pierwszej instancji wyda decyzję przyznającą prawo do świadczenia pielęgnacyjnego i umożliwi płynne przejście z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych.

W odniesieniu do powyższego Kolegium stwierdziło, że brak rezygnacji z pobieranej emerytury stanowi w konsekwencji przeszkodę do przyznania E.W. świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nastąpiłoby zdublowanie świadczeń z systemu społecznego.

Kolegium oceniło zatem, że organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie administracyjne informując stronę o możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego pod warunkiem zawieszenia emerytury. E.W. nie zawiesiła prawa do pobieranego świadczenia z ZUS dokonując wyboru dalszego pobierania emerytury, co w konsekwencji – zdaniem Kolegium - skutkowało odmową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

Odnosząc się do stanu niepewności strony w kwestii uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, który powstałby w chwili zawieszenia emerytury, Kolegium wyjaśniło, że w celu zachowania ciągłości uprawnień do wybranego świadczenia, strona winna po uzyskaniu decyzji zawieszającej prawo do emerytury w tym samym miesiącu złożyć do organu I instancji wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jak stanowi bowiem art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła E.W., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, zarzucając: 1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 lit. a w zw. z art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. poprzez uznanie, że fakt nabycia przez skarżącą prawa do emerytury jest negatywną przesłanką do przyznania świadczenia, w sytuacji gdy nie została ona poinformowana o konieczności zawieszenia emerytury w ten sposób, że okoliczność pobierania emerytury jest to jedyna przesłanka negatywna do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego; 2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 9 i 79a k.p.a. poprzez nieudzielenie stronie informacji, że pobieranie przez skarżącą emerytury jest jedyną przesłanką do uniemożliwiającą przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Mając na uwadze powyższe pełnomocnik skarżącej wniósł o: rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenie zwrotu kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Pełnomocnik skarżącej podniósł, że o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ winien stronę poinformować. Dodał również, że taka informacja powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury. Wówczas, o ile strona doprowadzi do zawieszenia prawa do emerytury, możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych. Zdaniem pełnomocnika skarżącej, konieczna jest taka organizacja działań organu przyznającego świadczenia rodzinne, w koordynacji z organem emerytalno - rentowym, by nie pozostawić osoby uprawnionej bez należnego jej (niezbędnego dla życia) świadczenia nawet przez krótki czas.

W odniesieniu do powyższego pełnomocnik skarżącej podniósł, że w niniejszej sprawie taka informacja nie nastąpiła. Wyjaśnił również, że organ I instancji poinformował stronę o obowiązku zawieszenia prawa do emerytury, jednak nie wskazał, że jest to jedyna przesłanka negatywna do przyznania świadczenia, co wynika również z tego, że organ I instancji wydając decyzję odmówił przyznania prawa powołując jako podstawę prawną art. 17 ust. 1b u.ś.r. W ocenie zatem pełnomocnika, oznacza to więc, że strona zawieszając swoją emeryturę pozbawiona zostałaby jakichkolwiek środków do życia.

Ponadto pełnomocnik skarżącej odwołując się do orzecznictwa wskazał, że informacja o możliwości zawieszenia emerytury winna być udzielona stronie tylko wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury. Wówczas, o ile strona doprowadzi do zawieszenia emerytury możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych.

W odpowiedzi na tę skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022r. poz. 329), zwanej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl powyżej regulacji sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w graniach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Przedmiotowa sprawa – wobec zgodnych wniosków obu stron - została rozpoznania w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosownie natomiast do art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Kontrolując zaskarżoną w tej sprawie decyzję – Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, organy dopuściły się bowiem istotnego naruszenia prawa materialnego i prawa procesowego, uzasadniającego usunięcie z obrotu prawnego decyzji obu instancji.

Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Należy jednak mieć również na uwadze przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Natomiast stosownie do art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Uzasadniając decyzję podjętą na ww. podstawie prawnej Kolegium stwierdziło, że brak rezygnacji z pobieranej emerytury stanowi w konsekwencji przeszkodę do przyznania E.W. świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nastąpiłoby zdublowanie świadczeń z systemu społecznego. Jednocześnie zwróciło uwagę, że organ I instancji wzywał skarżącą do złożenia pisemnego oświadczenia dotyczącego wyboru jednego ze świadczeń, tj. emerytury lub świadczenia pielęgnacyjnego. W konsekwencji skarżąca nie złożyła oświadczenia, z którego wynikałoby, iż zrezygnowała ze świadczenia emerytalnego.

Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, do którego również odwołało się Kolegium, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty (wyrok NSA z dnia 19 maja 2021r., sygn. akt I OSK 253/21, LEX nr 3194913).

Jednocześnie należy przyjąć, aprobując pogląd prezentowany w orzecznictwie, że aby zagwarantować stronie wybór, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., nie można wymagać od niej uprzedniej rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane. Wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej świadczenia przed zbadaniem, czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, stawia ją w dość trudnej sytuacji, wprowadza stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego, czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce już otrzymywanego (wyrok NSA z dnia 25 listopada 2021r., sygn. akt I OSK 1004/20, LEX nr 3268931). Wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej świadczenia, jeszcze przed zbadaniem, czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania wybranego przez nią świadczenia, stawia ją w trudnej sytuacji, wprowadza w stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego, czy uzyska wybrane ze świadczeń, w miejsce aktualnie otrzymywanego. Konieczność unikania tego rodzaju stanu niepewności co do rzeczywistych uprawnień strony (braku pewności prawa), nakazuje zaniechać czynienia przez organy administracji przeszkód w uzyskaniu przez stronę świadczenia wybranego (korzystniejszego), a przeciwnie, organy winny przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z prawa wyboru skorzystać. W tym zakresie organy winny zastosować adekwatne do okoliczności sprawy rozwiązania proceduralne, które będą gwarantowały stronie urzeczywistnienie przewidzianego w art. 27 ust. 5 u.ś.r. prawa wyboru świadczenia (wyrok NSA z dnia 17 marca 2022r., sygn. akt I OSK 1194/21, LEX nr 3332885).

Wspomniany przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. określa przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, tj. legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności osoby wymagającej opieki i pozostawanie skarżącego i tej osoby wymagającej opieki w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym oraz niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Analizy zaistnienia w sprawie tych przesłanek organ powinien dokonać w pierwszej kolejności, a więc zanim wezwie do wyboru jednego ze świadczeń. Podkreślić przy tym należy, iż organ winien zbadać również, czy zachodzi bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącej, a sprawowaną przez nią opieką.

Mając na uwadze powyższe należy zauważyć, że Kolegium decyzją z dnia [...]r. uchyliło decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...]r. odmawiającą przyznania przedmiotowego świadczenia i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując w jej uzasadnieniu, że informacja o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia od przedstawienie decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, powinna być udzielona stronie właśnie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury.

Tymczasem mimo prawidłowego ww. wskazania nie dokonano analizy wszystkich przesłanek z art. 17 ust. 1 w związku z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. warunkujących przyznanie świadczenia. Organ I instancji bez wspomnianej analizy wystąpił do skarżącej o złożenie oświadczenia, które świadczenia wybiera, tj. emerytalne czy pielęgnacyjne i przedłożenia dokumentów zawieszenia emerytury (pismo organu I instancji z dnia 26 kwietnia 2021r. i z dnia 14 czerwca 2021r.).

W skardze słusznie podniesiono, że skarżąca nie została poinformowana o tym, czy spełnia wszystkie przesłanki do przyznania jej świadczenia, a zatem słuszny okazał się zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 9 i art. 79a k.p.a. Organ I instancji poinformował tylko o konieczności złożenia ww. oświadczenia. Nie przedstawił natomiast skarżącej informacji na temat spełnienia przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia.

Podkreślić należy, że dopiero osoba, która spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i wyraża wolę otrzymania tego świadczenia, a pobiera emeryturę, winna mieć możliwość dokonania wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację – w tej sprawę – z emerytury. Jednak, aby możliwe było rozważenie tej kwestii rezygnacji, w pierwszej kolejności organ powinien przeanalizować, czy skarżąca spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest dopuszczalne – tak jak podnosi skarżąca, że pozostanie ona bez środków do życia zanim organ rozstrzygnie sprawę czy spełnia ww. warunki do przyznania świadczenia.

W ocenie zatem Sądu, w sprawie nie dokonano wnikliwej analizy przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Nie ulega wątpliwości, że organ I instancji analizie poddał głównie przesłanki negatywne z art. 17 ust. 1b i art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Co istotne organ II instancji zajął się również analizą tych dwóch wskazanych przesłanek i o ile słusznie uznał, iż art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie stanowi w tej sprawie przeszkody do przyznania świadczenia, to jednak nie dokonał analizy pozostałych przesłanek, lecz skupił się jedynie na negatywnej przesłance z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

Na gruncie powyższych rozważań Sąd stwierdził zatem, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 80 k.p.a., i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. A ponadto organy nie dokonały należytej analizy w okolicznościach sprawy art. 17 ust. 1 i ust. 1b oraz ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie przesłanek warunkujących przyznanie przedmiotowego świadczenia.

Ponownie rozpoznając sprawę organy obowiązane są zatem dokonać oceny, czy skarżąca spełnia wszystkie przesłanki do przyznania jej świadczenia. W sytuacji stwierdzenia, że jedyną negatywną przesłanką jest pobieranie przez skarżącą świadczenia emerytalnego, organ wezwie ją do złożenia oświadczenia, które świadczenie wybiera, tj. emerytalne czy pielęgnacyjne i przedłożenia dokumentów dotyczących zawieszenia emerytury.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł o uchyleniu decyzji obu instancji. O kosztach postępowania sądowego, obejmujących wynagrodzenie adwokata w wysokości 480 zł, orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokacie (Dz. U. z 2015r., poz. 1800).

is