Postanowienie WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 21/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2015-03-24 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 § 1 pkt 1 i 2,
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. G. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności wspólników spółki cywilnej za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 26 stycznia 2015r. skarżący A. G. zwrócił się

o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynikało, iż wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jest zatrudniony w firmie "A" i z tego tytułu uzyskuje dochód w wysokości 1.200 zł netto. Po dokonaniu opłat za stancję oraz alimenty na syna "[...]" pozostaje mu kwota 380 zł na miesiąc.

W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego pismem z dnia 25 lutego 2015r., wnioskodawca wezwany został do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji finansowej (w zakresie przedłożenia dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki związane z utrzymaniem, wyjaśnienia czy korzysta z czyjejś pomocy, przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych, ewentualnych dochodów i majątku małżonki), majątkowej (w zakresie tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego) oraz rodzinnej i bytowej

(w zakresie pozostawania w związku małżeńskim oraz zamieszkiwania z matką

i bratem).

W dodatkowym oświadczeniu, złożonym na wezwanie w trybie art. 255 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2012r. , poz. 270 ze zm., dalej cyt. jako p.p.s.a.), skarżący wyjaśnił iż nie posiada tytułu prawnego do lokalu w którym jest zameldowany. Mieszkanie to jest jego matki i jest zajęte przez komornika. Podniósł, iż nie mieszka w "[...]" z matką

i nie partycypuje w kosztach utrzymania jej mieszkania bo nie ma z czego. Wnioskodawca wyjaśnił, iż otrzymuje około 1000 – 1200 zł miesięcznie z czego dobrowolnie wysyła 500 zł na utrzymanie syna S. G.. Pozostałą kwotę 700 zł przeznacza na swoje utrzymanie. Skarżący opłaca koszty telefonu około 50 zł, odzieży około 50 zł, Internetu nie posiada. Wyjaśnił, że mieszka na stancji, w miejscowości gdzie wykonuje zlecone czynności, a koszty wynajmu ponosi jego firma. Nie ponosi kosztów opłat za wodę, gaz, energię. Wskazał, że nie korzysta z niczyjej pomocy. Odnośnie konta i wyciągów bankowych podał, że posiadał kiedyś konto bankowe, ale zostało ono zajęte przez komorników, "nawet nie wiem gdzie? zostawiłem dokumenty, bo często zmieniamy stancje. Nie posiadam zatem konta". Wyjaśnił również, iż formalnie pozostaje w związku małżeńskim jednakże żona K. G. wraz z synem zamieszkuje u swojej matki na wsi. Skarżący podał, że odwiedza ich czasami. Wyjaśnił, że nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego. Nie ma rozdzielności majątkowej, bo nie mają żadnego majątku. Wskazał, że "zostaliśmy okradzeni". Dodał, że nie wie czy żona posiada jakiś majątek, raczej nie, komornik zajął także jej konto.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:

1) w zakresie całkowitym (obejmującym, zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika) - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;

2) w zakresie częściowym (obejmującym, zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika) - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie jest w stanie ponieść określonych kosztów postępowania. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji rodzinnej i materialnej.

W orzecznictwie przyjmuje się, że słowo "wykazać", użyte w treści art. 246 p.p.s.a. oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 189/11, postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2012r. sygn. akt II FZ 863/11, orzeczenia dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Strona winna zatem wykazać, czy też przedstawić w sposób przekonywujący, iż zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. W gestii sądu administracyjnego pozostaje zaś ocena przedstawionych okoliczności.

W warunkach niniejszej sprawy złożone przez skarżącego oświadczenia oraz przedłożone dokumenty źródłowe nie były wyczerpujące, a tym samym nie zawierały dostatecznych oraz pełnych danych, koniecznych do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Wnioskodawca nie wypełnił bowiem

w całości skierowanego do niego wezwania, pomijając pewne kwestie istotne dla oceny złożonego przezeń wniosku.

Wobec braku wyczerpującego wyjaśnienia aktualnej sytuacji materialnej

i finansowej skarżącego nie jest możliwe stwierdzenie, że skarżący nie może ponieść kosztów postępowania sądowego oraz kosztów ustanowienia pełnomocnika. Rzeczywista sytuacja majątkowa strony nie została bowiem ustalona w sposób rzetelny i jednoznaczny, co uniemożliwia dokonanie oceny, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Przede wszystkim zastrzeżenia budzi oświadczenie w zakresie jedynie formalnego pozostawania w związku małżeńskim. Należy podkreślić, że dokonywana ocena sytuacji finansowej strony obejmuje ustalenie, czy wnioskodawca jest w stanie ponieść koszty sądowe zarówno samodzielnie jak też przy pomocy osób prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe oraz innych osób (tj. członków najbliższej rodziny zobowiązanych do alimentacji). Dopiero pełne zbadanie sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy, a także osób bliskich pozwala rozstrzygnąć o przyznaniu prawa pomocy z budżetu państwa.

Zwrócić należy uwagę na pogląd orzecznictwa wyrażony w wielu orzeczeniach sądów administracyjnych, zgodnie z którym dla oceny zdolności finansowych wnioskodawcy ma znaczenie okoliczność pozostawania wnioskodawcy w związku małżeńskim i ocena sytuacji majątkowej małżonka. Fakt, iż małżonkowie nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, pozostają w separacji faktycznej, nie stanowi okoliczności, w której to małżonka nie może pomóc swojemu mężowi w uiszczeniu kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r. sygn. akt I FZ 395/11, postanowienie NSA z dnia 18 kwietnia 2014 r. sygn. akt II FZ 519/14, postanowienie NSA z dnia 08 października 2014 r. sygn. akt I FZ 388/14, postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2014 r. sygn. akt I GZ 486/14, publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć bowiem należy, że obowiązek wzajemnej pomocy małżonków wygasa dopiero w momencie rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód (poza wyjątkiem przewidzianym w art. 60 K.r.o.)

i sądowego orzeczenia separacji (art. 61 ze znaczkiem 4 § 1 K.r.o.), a zatem bez względu na fakt nieprowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, okoliczność pozostawania w związku małżeńskim, stosownie do art. 27 K.r.o. skutkuje, tym, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Potrzeby rodziny mogą w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r. sygn. akt II OZ 1266/11, publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Dlatego też ocena możliwości finansowych wnioskodawcy oceniana jest

z uwzględnieniem sytuacji finansowo-majątkowej skarżącego jak i jego małżonki, której to sytuacji skarżący nie wyjawił. Jak wyżej wskazano samo poprzestanie skarżącego na wyjaśnieniu, iż nie zamieszkuje z małżonką nie jest wystarczające dla przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca nie wyjaśnił bowiem, do czego był wezwany pismem z dnia 25 lutego 2015r., czy jego żona pracuje oraz jakie osiąga dochody, a także jaki jest jej stan majątkowy. Powyższe było niezbędne do ustalenia czy wnioskodawca jest w stanie ponieść koszty niniejszego postępowania w całości czy chociażby częściowo czy też wcale. Na marginesie dodać należy, iż skarżący pomimo, jak twierdzi nieprowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego z żoną, dobrze orientuje się w jej sytuacji majątkowej, wskazuje bowiem że konto żony też zajął komornik, oraz że nie posiadają żadnego majątku ponieważ "zostaliśmy okradzeni". Ostatnie oświadczenie budzi wątpliwości co do niepozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym przez małżonków.

Dodatkowo wskazać należy, na sprzeczności w wyjaśnieniach wnioskodawcy, które nie pozwalają przyjąć w sposób pewny, jaka jest rzeczywiście jego sytuacja finansowa. W formularzu wniosku skarżący wskazuje , iż z otrzymywanego dochodu opłaca stancję i alimenty na syna, po czym zostaje mu kwota 380 zł na utrzymanie. Natomiast w dodatkowym oświadczeniu złożonym na wezwanie skarżący wyjaśnia, że nie opłaca stancji ponieważ opłaty te pokrywa firma, w której pracuje. Ponadto stwierdza, ze kiedyś miał konto bankowe, ale teraz nie wie gdzie zostawił dokumenty z nim związane "nie posiadam zatem konta". Oświadczenie skarżącego w zakresie nieposiadania konta bankowego jest lakoniczne i nie zostało potwierdzone, aby mogło stanowić przesłankę do przyznania prawa pomocy. Powoduje również wątpliwości, czy skarżący posiada takowe konto czy też nie. Wnioskodawca nie wyjaśnił przy tym, aby wynagrodzenie ze stosunku pracy otrzymywał do ręki. Analiza rachunków bankowych umożliwiałaby ustalenie np. czy wnioskodawca posiada środki finansowe na koncie, a także sposób gospodarowania posiadanymi przez skarżącego środkami finansowymi, rodzaj wydatków, co jest ważne dla ustalenia czy skarżący ewentualnie miał możliwość zaoszczędzenia koniecznych środków pieniężnych na koszty związane z wniesieniem skargi.

Wskazane wyżej wątpliwości lub brak danych co do rzeczywistej sytuacji materialnej i finansowej wnioskodawcy uniemożliwiają zweryfikowanie oświadczeń wnioskodawcy w zakresie rzeczywistej sytuacji materialnej, a tym samym ocenę jego faktycznych zdolności płatniczych. Oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie uczynił.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji