Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 920/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2021-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.1
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art.119 pkt 2, art.134 par.1,art.145 par.1 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art.25 ust.1, art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas sędzia WSA Alicja Jaszczak – Sikora po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 lutego 2021 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania świadczenia rodzicielskiego za nienależnie pobrane oraz jego zwrotu uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z "[...]" Prezydent Miasta E. (dalej jako: organ I instancji), na podstawie art. 3 pkt 11, art. 17c ust. 6, art. 24 ust. 7 i art. art. 30 ust. 2 pkt 1, ust. 2b, ust. 6 - 9, art. 32 ust. 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej jako: u.ś.r.), uznał za nienależnie pobrane przez S. K. (dalej jako: wnioskodawczyni, strona lub skarżąca) świadczenia rodzinne w postaci świadczenia rodzicielskiego za okres od 9 sierpnia 2019 r. do 31 stycznia 2020 r. w łącznej kwocie 3205,20 zł wraz z ustawowymi odsetkami w wysokości 154,21 zł oraz zobowiązał stronę do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Powyższa decyzja została wydana po ponownym rozpoznaniu sprawy w związku z uchyleniem uprzednio wydanego rozstrzygnięcia organu I instancji z "[...]" przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. (dalej jako: Kolegium lub organ odwoławczy) orzeczeniem z "[...]". W uzasadnieniu wydanej decyzji wskazano, że 15 sierpnia 2019 r. strona złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego w związku z urodzeniem syna, oświadczając, że jest osobą zarejestrowaną jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Organ I instancji podniósł, że w złożonym oświadczeniu strona zaniechała obowiązku poinformowania o toczącym się postępowaniu w sprawie ustalenia uprawnień do zasiłku dla bezrobotnych z uwagi na wcześniejsze zatrudnienie za granicą. Wskazano, że decyzją z "[...]" przyznano stronie wnioskowane świadczenia na syna w okresie od 9 sierpnia 2019 r. do 31 sierpnia 2019 r. w wysokości 742 zł, od 1 września 2019 r. do 31 lipca 2020 r. w wysokości 1000 zł miesięcznie oraz od 1 sierpnia 2020 r. do 7 sierpnia 2020 r. w wysokości 225,90 zł. W decyzji tej pouczono stronę o konieczności powiadomienia podmiotu realizującego świadczenia rodzinne o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Podniesiono, że także w części II wniosku o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego, który strona złożyła 15 sierpnia 2019 r., jest pouczenie, że w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, strona ma obowiązek niezwłocznie informować organ wypłacający świadczenia. W związku z przyznaniem stronie przez Marszałka Województwa decyzją z "[...]" zasiłku dla bezrobotnych od 4 marca 2019 r., decyzją z "[...]" organ I instancji zmienił decyzję własną z "[...]", zmieniając wysokość przyznanego świadczenia rodzicielskiego w okresie od 1 lutego 2020 r. do 31 lipca 2020 r. w kwocie 464,80 zł miesięcznie oraz uchylając świadczenie rodzicielskie od 1 sierpnia 2020 r. do 7 sierpnia 2020 r. Decyzją z "[...]" Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ I instancji wskazał ponadto, że decyzją z "[...]" wydaną przez Starostę E. zmieniono decyzję z "[...]" o uznaniu strony z dniem 4 marca 2019 r. za osobę bezrobotną oraz o odmowie przyznania prawa do zasiłku w ten sposób, że orzeczono o uznaniu strony z dniem 4 marca 2019 r. za osobę bezrobotną, ze względu na to, że 5 kwietnia 2019 r. strona dostarczyła dokumenty potwierdzające zatrudnienie za granicą, a tym samym organem właściwym do rozpatrzenia wniosku stał się Marszałek Województwa. Organ I instancji podkreślił, że składając 15 sierpnia 2019 r. wniosek o przyznanie świadczenia rodzicielskiego, strona nie poinformowała organu, że w jej sprawie toczy się postępowanie dotyczące przyznania zasiłku dla bezrobotnych. Podniesiono, że składając w urzędzie pracy ponowny wniosek o ustalenie prawa do zasiłku dla bezrobotnych wraz z dokumentami potwierdzającymi przebieg zatrudnienia za granicą strona miała świadomość, że zasiłek ten zostanie jej przyznany. Zdaniem organu I instancji była to istotna okoliczność, która miała wpływ na ustalanie prawa do świadczenia rodzicielskiego. Zdaniem organu I instancji spełniona została przesłanka wynikająca z art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. Wskazano, że za okres od 9 sierpnia 2019 r. do 31 stycznia 2020 r. wypłacono stronie świadczenie rodzicielskie na łączną kwotę 5742 zł, podczas gdy przedmiotowe świadczenie, po uwzględnieniu przyznanego zasiłku dla bezrobotnych, przysługiwało w łącznej kwocie 2536,80 zł. Tym samym do zwrotu pozostaje kwota 3205,20 zł, która to kwota jest świadczeniem pobranym nienależnie. Wyjaśniono, że zgodnie z art. 30 ust. 8 u.ś.r. kwoty nienależnie pobranych świadczeń podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na wskazany rachunek bankowy, a odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty. Wskazano także, że zgodnie z art. 30 ust. 9 u.ś.r. organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

Strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji, nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie, że strona 5 kwietnia 2019 r., a więc w dniu złożenia wniosku o przyznanie jej zasiłku dla bezrobotnych miała świadomość, że zasiłek ten zostanie jej przyznany, podczas gdy zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że strona nabyła wiedzę o przyznaniu jej zasiłku dla bezrobotnych dopiero w dniu otrzymania decyzji w tym przedmiocie, a więc 24 stycznia 2020 r.;

- art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. poprzez zakwalifikowanie pobranych przez stronę świadczeń jako nienależnie pobranych, podczas gdy strona w dacie pobierania rzeczonych świadczeń nie miała świadomości, że jej uprawnienie do pobierania tych świadczeń ustało, a więc nie zostały spełnione przesłanki uznania świadczenia za nienależne w rozumieniu powołanego przepisu.

Biorąc pod uwagę powyższe zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Podniosła, że nie sposób uznać, że składając 15 sierpnia 2019 r. wniosek o przyznanie jej świadczenia rodzicielskiego, była w stanie przewidzieć treść decyzji jaką miał wydać Marszałek Województwa "[...]". Sam fakt złożenia wniosku o przyznanie jej zasiłku dla bezrobotnych nie oznacza bowiem, że strona miała wiedzę, że świadczenie takie zostanie jej przyznane. Tym samym organ I instancji dokonał nieprawidłowych ustaleń w zakresie wiedzy strony o tym, że wypłacane jej świadczenia w rzeczywistości jej nie przysługują. Wiedzę o przyznaniu jej zasiłku dla bezrobotnych strona powzięła dopiero w momencie doręczenia jej decyzji Marszałka, a więc 24 stycznia 2020 r. Skoro zaś do 24 stycznia 2020 r. strona nie była świadoma, że pobierane przez nią świadczenia rodzinne są jej nienależne, to organ I instancji dopuścił się również naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 1 u.ś.r., gdyż przepis ten ma zastosowanie, gdy zajdą okoliczności uzasadniające zawieszenie bądź wstrzymanie wypłaty świadczeń, ewentualnie ustanie prawa do ich pobierania i o tych okolicznościach świadczeniobiorca nie powiadomi organu, pomimo pouczenia w tym zakresie. Strona nie miała natomiast świadomości, że jej prawo do pobierania świadczeń ustało przez cały okres pobierania świadczeń, zaś gdy tylko taką wiedzę powzięła, to niezwłocznie powiadomiła o tym organ. Zatem żądanie zwrotu pobranych przez stronę kwot jest bezzasadne.

Decyzją z "[...]" Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, organ odwoławczy podkreślił, że należy rozróżnić pojęcie "nienależnego świadczenia" od "świadczenia nienależnie pobranego". Wskazano, że "nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym, występującym wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy podstawa taka odpadła, natomiast "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Przepis art. 30 ust. 1 u.ś.r. wprowadza pojęcie "świadczenia nienależnie pobranego", co oznacza, że obowiązek zwrotu takiego świadczenia, obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy. Podkreślono, że z akt sprawy wynika, że strona była należycie pouczona w treści wniosku o przyznanie świadczenia oraz w decyzji z "[...]" o przesłankach, które wpływają na wysokość przyznanych jej świadczeń oraz o konieczności poinformowania o zmianie okoliczności w tym zakresie. Strona, składając wniosek oświadczyła, że jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Powołując się uzasadnienie decyzji Starosty z "[...]", którą zmieniono, za zgodą strony, decyzję z "[...]" o uznaniu strony z dniem 4 marca 2019 r. za osobę bezrobotną oraz o odmowie przyznania prawa do zasiłku w ten sposób, że orzeczono o uznaniu strony z dniem 4 marca 2019 r. za osobę bezrobotną. Kolegium uznało, że strona miała świadomość, że zasiłek dla bezrobotnych jej przysługuje. Pomimo tego nie poinformowała organu I instancji o powyższej okoliczności, lecz złożyła oświadczenie, że jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Zdaniem Kolegium jest to okoliczność istotna, mająca wpływ na wysokość przyznanego świadczenia rodzicielskiego. W ocenie Kolegium strona powinna liczyć się z obowiązkiem zwrotu świadczenia już w okresie poprzedzającym wydanie decyzji Marszałka z "[...]", gdyż z dniem wydania tej decyzji zrealizowały się jedynie jej skutki wsteczne, o których strona miała wiedzę w dniu składania wniosku o przyznanie świadczenia. Dlatego też nie można przyjąć, że strona dopiero w dniu doręczenia jej tej decyzji powzięła wiedzę, że zasiłek dla bezrobotnych jej przysługuje. Wskazano, że w uzasadnieniu decyzji organ I instancji szczegółowo wyjaśnił sposób wyliczenia kwoty świadczenia rodzicielskiego i w tym zakresie Kolegium nie dostrzegło niedokładności czy pomyłek.

Strona wniosła na powyższe rozstrzygnięcie skargę zarzucając naruszenie:

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.k. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia przez organ, że skarżąca w momencie składania wniosku o przyznanie świadczenia rodzicielskiego miała świadomość, że przysługuje jej zasiłek dla bezrobotnych, podczas gdy z akt sprawy jednoznacznie wynika, że wiedzę taką skarżąca powzięła dopiero w dniu otrzymania decyzji o przyznaniu jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych;

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji;

- art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. poprzez zakwalifikowanie pobranych przez skarżącą świadczeń jako nienależnie pobranych, podczas gdy skarżąca w dacie pobierania rzeczonych świadczeń nie miała świadomości, że jej uprawnienie do pobierania tychże świadczeń ustało, a więc nie zostały spełnione przesłanki uznania świadczenia za nienależne w rozumieniu powołanego przepisu.

Wobec powyższych zarzutów, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu skarżąca ponowiła zarzuty i argumentację przedstawioną uprzednio w złożonym odwołaniu od decyzji organu I instancji, powołując się również na orzecznictwo sądów administracyjnych w tym zakresie. Podniosła, że organy obu instancji dokonały wadliwej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i wyciągnęły z niego wnioski sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego, a mianowicie uznały, że skarżąca w momencie składania wniosku o przyznanie jej świadczenia rodzicielskiego miała mieć świadomość o tym, że przysługuje jej również zasiłek dla bezrobotnych. Zarzuciła, że stanowisko organów nie pogłębia zaufanie obywatela do władzy publicznej. Podniosła, że sam fakt prowadzenia postępowania w przedmiocie ewentualnego przyznania jej zasiłku dla bezrobotnych nie przesądza jeszcze o tym, czy świadczenie to zostanie stronie przyznane, a zatem nie można uznać że już w dacie zmiany decyzji o uznaniu skarżącej za bezrobotną miała ona świadomość, że przysługuje jej zasiłek dla bezrobotnych. Strona postępowania administracyjnego nie jest bowiem w stanie przewidzieć treści decyzji, jaka zostanie wydana przez organ administracji. Skarżąca zarzuciła, że wydając zaskarżoną decyzję organ dopuścił się naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 1 u.ś.r., gdyż w myśl tego przepisu koniecznym jest ustalenie, że skarżąca miała świadomość, iż pobierane przez nią świadczenia jej nie przysługują lub też, iż przysługują jej w innej wysokości.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyjaśniono, że świadczenie dla bezrobotnych jest przyznawane na wniosek a nie z urzędu. Ponadto, pobierając zasiłek rodzicielski w okresie od 9 sierpnia 2019 r. do 31 stycznia 2020 r. strona miała ograniczoną wysokość przedmiotowego świadczenia, stosownie do art. 17c ust. 6 u.ś.r., a zatem była świadoma, że nie można pobierać dwóch świadczeń w pełnej wysokości jednocześnie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy wniosek taki został złożony przez Kolegium w odpowiedzi na skargę, której odpis został doręczony skarżącej 28 grudnia 2020 r. W ustawowym terminie skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

Przechodząc do meritum sprawy podnieść należy, że stosownie do art. 30 ust. 1 u.ś.r. osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Przy czym stosownie do art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się m.in. świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Zgodnie zaś z art. 25 ust. 1 u.ś.r. świadczeniobiorca jest obowiązany do niezwłocznego powiadomienia organu właściwego wypłacającego świadczenia rodzinne w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych.

Dla uznania zatem świadczenia za nienależnie pobrane niezbędne jest zaistnienie jednocześnie dwóch elementów: elementu obiektywnego, polegającego na faktycznym zaistnieniu okoliczności wyłączających uprawnienie do danego świadczenia oraz elementu subiektywnego, czyli stanu świadomości osoby korzystającej z danej formy pomocy publicznej. Obowiązek zwrotu obciąża bowiem tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została skutecznie pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań, dokumentów, albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia (por. wyroki NSA z 27 października 2010 r. sygn. akt I OSK 981/10, z 14 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 826/09, z 25 września 2013 r. sygn. akt I OSK 2949/12, z 18 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 1701/12, z 3 grudnia 2010 r. sygn. akt I OSK 1073/10, dostępne w Internecie). Ocena świadomego działania świadczeniobiorcy wymaga ustalenia, czy były mu znane odpowiednie przepisy prawa, tj. czy był skutecznie powiadomiony o okolicznościach, których zaistnienie ma wpływ na istnienie uprawnienia. Skuteczność oznacza przy tym formę pisemną, z użyciem języka zrozumiałego dla świadczeniobiorcy, nie wystarcza powołanie się na przepis prawa (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 1529/12, z 27 października 2010 r. sygn. akt I OSK 981/10, z 14 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 826/09, dostępne w Internecie).

W niniejszej sprawie organy uznały pobrane świadczenie rodzicielskie za nienależnie pobrane, gdyż skarżąca nie poinformowała organu o toczącym się postępowaniu przed Marszałkiem Województwa w sprawie zasiłku dla bezrobotnych, którego decyzja - wydana "[...]" - spowodowała zmianę decyzji przyznającej świadczenie rodzicielskie. Przy czym wprawdzie w aktach brak jest informacji, w jaki sposób organ dowiedział się o wydanej przez Marszałka decyzji, ale skarżąca podała w odwołaniu, że poinformowała organ o wydanej decyzji niezwłocznie po jej otrzymaniu, a organy okoliczności tej nie zakwestionowały.

Należy zatem podnieść, że skarżąca została prawidłowo pouczona o treści art. 25 ust. 1 u.ś.r., gdyż pouczenie takie znajdowało się zarówno w formularzu wniosku o świadczenie rodzinne, jak i w decyzji organu I instancji z "[...]" przyznającej skarżącej świadczenie rodzicielskie. Natomiast Sąd nie podziela stanowiska organów, że skarżąca miała obowiązek poinformowania organu I instancji o toczącym się postępowaniu przed Marszałkiem Województwa w sprawie zasiłku dla bezrobotnych. Nie ulega bowiem wątpliwości, że do zmiany sytuacji dochodowej skarżącej w okresie, na który przyznano jej prawo do świadczenia rodzicielskiego, doszło dopiero z chwilą wydania decyzji Marszałka Województwa z "[...]" o przyznaniu skarżącej prawa do zasiłku dla bezrobotnych, a nie z datą wszczęcia postępowania w tej sprawie. Dopiero zatem z datą otrzymania tej decyzji na skarżącej ciążył obowiązek powiadomienia organu o przyznanym jej świadczeniu. Stanowiska tego nie zmienia okoliczność, że zasiłek dla bezrobotnych przyznano skarżącej z mocą wsteczną, tj. od 4 marca 2019 r., czyli także za okres poprzedzający datę złożenia wniosku o świadczenie rodzicielskie. W żadnym wypadku nie można bowiem przypisać skarżącej, tak jak twierdzą organy, że miała ona świadomość, że zasiłek dla bezrobotnych zostanie jej przyznany. Nie sposób bowiem podzielić stanowiska organów, że jakakolwiek strona postępowania zna rozstrzygnięcie organu zanim zostanie ono podjęte i doręczone stronie, a gdyby taka sytuacja miała miejsce, to musiałoby to nasuwać podejrzenie o możliwości popełnienia przestępstwa. Należy zaś podkreślić, że – jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1 marca 2017 r. (sygn. akt I OSK 3409/15, dostępny w Internecie) - definicja nienależnie pobranego świadczenia zawarta w art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. nie jest tożsama z cywilistycznym terminem "świadczenia nienależnego", które to pojęcie ma charakter obiektywny i występuje między innymi wówczas, gdy świadczenie zostało wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Świadczenie nienależnie pobrane, o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. to świadczenie wypłacone, mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych, albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, ale na skutek okoliczności leżących po stronie świadczeniobiorcy, przy czym mogą to być zarówno przyczyny leżące po stronie organu (błąd), ale także okoliczności niezależne od organu. Zawsze jednak są to świadczenia pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). W niniejszej sprawie w ocenie Sądu skarżącej nie można przypisać ani świadomości, ani zaniechania. Jak bowiem wskazano wyżej sam fakt toczącego się postępowania administracyjnego, do momentu wydania decyzji przyznającej stronie zasiłek dla bezrobotnych, nie miał żadnego wpływu na jej sytuację dochodową. Tym samym nie można stronie przypisać stronie złej wiary, gdyż w ramach uzyskanego pouczenia nie była zobowiązana do zgłoszenia tego faktu organowi. Należy bowiem podkreślić, że wpływ na uprawnienie do świadczeń mieć mogą jedynie faktycznie uzyskane dochody, a nie ewentualna ekspektatywa ich uzyskania (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku: z 20 października 2016r., sygn. akt III SA/Gd 750/16; z 29 czerwca 2017r., sygn. akt III SA/Gd 374/17, dostępne w Internecie). Zatem okoliczności wskazywane przez organ nie świadczą o tym, że przedmiotowe świadczenie może być uznane za nienależnie pobrane w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.