Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 683/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1, 2 i 4, art. 7 ust. 1, 2, 5, 7, 8 , 8a i 9, art. 9 ust. 1, 3 i 4, art. 9a
journal: Dz.U. 2020 poz 139
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo  własności tych gruntów - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędzia WSA Tomasz Świstak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 października 2021 r. sprawy ze skargi A. J. i M. J. na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2020 r. Nr [...] w przedmiocie opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...], II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących solidarnie kwotę [...]- ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Starosta P. decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r., nr [...], działając na podstawie art. 6 ust. 8 i ust. 8a, art. 9 ust. 3, ust. 3b, art. 9a i art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2020 r., poz. 139; dalej: "u.p.u.w.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: "K.p.a."), na wniosek Anny i M. J.,

I) ustalił opłatę roczną za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa zabudowanej na cele mieszkaniowe w prawo własności, położonej w K., gmina K., oznaczonej geodezyjnie: obręb B., arkusz mapy [...], działka nr [...] o powierzchni [...] ha, zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Ś. , w udziale wynoszącym [...] części, związane z prawem własności lokalu mieszkalnego nr [...], zapisanego w księdze wieczystej KW nr [...], położonego w K. przy [...] na kwotę [...]zł. Opłata jest wnoszona przez okres 20 lat, licząc od dnia przekształcenia, tj. począwszy od dnia [...] stycznia 2019 r. Opłatę należną za rok 2019 wnosi się w terminie do dnia [...] lutego 2020 r., natomiast opłaty należne za lata następne, począwszy od roku 2020 wnosi się w terminie do dnia 31 marca każdego roku, bez odrębnego wezwania. W razie zwłoki pobiera się odsetki na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym;

II) ustalił opłatę jednorazową za przekształcenie prawa współużytkowania wieczystego wskazanej nieruchomości, za udział [...].967 części, na kwotę [...]zł;

III) Ustalił opłatę jednorazową za przekształcenie prawa współużytkowania wieczystego wskazanej nieruchomości, z zastosowaniem 60 % bonifikaty, na kwotę [...]zł;

IV) Odmówił udzielenia bonifikaty 99 % od opłaty za przekształcenie prawa współużytkowania wieczystego wskazanej nieruchomości.

W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że zaświadczeniem nr [...] ([...]) z dnia [...] czerwca 2019 r. potwierdził przekształcenie z mocy prawa z dniem [...] stycznia 2019 r. prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej stanowiącej dotychczas własność Skarbu Państwa, położonej w K., gmina K., oznaczonej geodezyjnie: obręb B., arkusz mapy [...], działka nr [...] o powierzchni [...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Ś. , w udziale wynoszącym [...].967 części, związane z prawem własności lokalu mieszkalnego nr [...], zapisanego w księdze wieczystej KW nr [...], położonego w K. przy [...]. Jednocześnie wysokość rocznej opłaty przekształceniowej dla przedmiotowej nieruchomości lokalowej została ustalona na kwotę [...]zł, a okres wnoszenia opłaty rocznej został ustalony na 20 lat, zgodnie z art. 7 ust. 6 u.p.u.w. Opłata jednorazowa w kwocie [...]zł (po uwzględnieniu 60 % bonifikaty), wpłynęła na konto Starostwa Powiatowego w P. w dniu [...] sierpnia 2019 roku.

Dalej organ I instancji wyjaśnił, że wnioskiem z dnia [...] stycznia 2020 r. Anna i M. J. wystąpili do Starosty [...] o udzielenie bonifikaty od opłaty jednorazowej w wysokości 99 %.

Wobec tego wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 9a ust. 1 u.p.u.w. (dodanym przez art. 20 ustawy z dnia 13 czerwca 2019 roku o zmianie ustawy o Krajowym Zasobie Nieruchomości oraz niektórych innych ustaw, który wszedł w życie w dniu [...] lipca 2019 r.), właściwy organ udziela, na wniosek, bonifikaty od opłaty jednorazowej w wysokości 99% członkom rodzin wielodzietnych, o których mowa w ustawie z dnia 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny (Dz. U. z 2017 r., poz. 1832 ze zm.). Jeżeli przed dniem wejścia w życie art. 20 osoba, o której mowa w ust. 1, wniosła opłatę jednorazową, właściwy organ z urzędu zwraca część tej opłaty, uwzględniając wysokość bonifikaty, o której mowa w art. 9a ustawy zmienianej w art. 20, w terminie 30 dni od wydania nowego zaświadczenia (pkt 2).

W niniejszej sprawie opłata jednorazowa za przekształcenie przedmiotowej nieruchomości, po uwzględnieniu 60% bonifikaty, została przez A. i M. J. uiszczona w dniu [...] sierpnia 2019 roku (tj. po dniu [...] lipca 2019 roku), zatem prawo do (ponownego) jednorazowego uiszczenia opłaty wygasło. Wobec tego pismem z dnia [...] lutego 2020 r., znak [...], organ I instancji poinformował wnioskodawców o odmowie udzielenia bonifikaty 99 % od opłaty jednorazowej za przekształcenie prawa współużytkowania wieczystego w prawo współwłasności nieruchomości. Organ pouczył również A. i M. J., że jeżeli właściciel nieruchomości nie zgadza się z ustaloną wysokością opłaty jednorazowej lub wysokością kwoty należnej do zapłaty, może złożyć do organu (Starosty [...] wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej - w przypadku gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa), w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia niniejszej informacji, wniosek o ustalenie wysokości opłaty jednorazowej lub kwoty należnej do zapłaty w drodze decyzji.

Pismem z dnia [...] marca 2020 roku Anna i M. J. wnieśli o: "(...) wydanie decyzji w sprawie wysokości opłaty jednorazowej". W związku z powyższym organ I instancji orzekł jak w sentencji decyzji.

W odwołaniu z dnia [...] kwietnia 2020 r. do Wojewody Anna i M. J. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji Starosty [...] i ustalenie wysokości opłaty jednorazowej przy uwzględnieniu 99% bonifikaty, oraz o zobowiązanie organu I instancji do zwrotu odwołującym nadpłaty, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu odwołujący powołując się na art. 9a ust. 1 u.p.u.w. podnieśli, że przy spełnieniu ustawowych przesłanek bonifikata 99% od opłaty jednorazowej jest obligatoryjna. Stosownie zaś do art. 30 ustawy z dnia 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy o Krajowym Zasobie Nieruchomości oraz niektórych innych ustaw, ustawa weszła w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 20, który wszedł w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z mocą od dnia [...] stycznia 2019 r. W ten sposób uznać należy, że 99% bonifikata na podstawie powołanych przepisów należy się od [...] stycznia 2019 r. członkom rodzin wielodzietnych, o których mowa w ustawie z dnia 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny (Dz. U. z 2017 r., poz. 1832 ze zm.), którzy taki wniosek złożyli. Kartę taką - co winno być niesporne - o numerze [...] posiadają odwołujący. Została ona doręczona w kserokopii wraz z wnioskiem o wydanie decyzji.

Wojewoda decyzją z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy zwrócił uwagę, że ustawa zmieniająca ustawę o przekształceniu weszła w życie dnia [...] sierpnia 2019 r., jednak nie wszystkie zawierające się w niej przepisy weszły w życie z tą datą. Zgodnie z art. 30 pkt 1 ustawy o zmianie o Krajowym Zasobie Nieruchomości oraz niektórych innych ustaw, ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 20, który wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z mocą od dnia [...] stycznia 2019 r. Ogłoszenie ustawy o zmianie o Krajowym Zasobie Nieruchomości oraz niektórych innych ustaw nastąpiło w dniu [...] lipca 2019 r., w związku z powyższym art. 20 ustawy nowelizującej m.in. ustawę o przekształceniu, wprowadzający do ustawy o przekształceniu przepis art. 9a, wszedł w życie w dniu [...] lipca 2019 r.

Powyższe oznacza, że w dniu uiszczenia przez odwołujących opłaty jednorazowej za przekształcenie nieruchomości, tj. w dniu [...] sierpnia 2019 r. obowiązywał już przepis art. 9a ustawy o przekształceniu. Niniejszy przepis wszedł w życie w dniu [...] lipca 2020 r. Zwrot opłaty uiszczonej przez odwołujących w dniu [...] sierpnia 2019 r. byłby możliwy w przypadku jej uiszczenia przed wejściem w życiem art. 9a ustawy o przekształceniu, a więc przed [...] lipca 2019 r. W związku z tym, że opłata została wniesiona przez odwołujących po dniu [...] lipca 2019 r., czyli po dniu wejścia w życie art. 9a ustawy o przekształceniu, nie ma zastosowania do przedmiotowej sprawy przepis art. 28 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy o Krajowym Zasobie Nieruchomości oraz niektórych innych ustaw, który stanowi o obowiązku zwrotu opłaty przez organ z urzędu, jeżeli opłata jednorazowa została wniesiona przed dniem wejścia w życie art. 20 niniejszej ustawy, którym dodano art. 9a do ustawy o przekształceniu. Organ nie jest więc zobowiązany do zwrotu uiszczonej przez odwołujących opłaty jednorazowej.

Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy o Krajowym Zasobie Nieruchomości oraz niektórych innych ustaw możliwość ponownego "przeliczenia" opłaty jednorazowej i uwzględnienia bonifikaty 99 % istnieje tylko w sytuacji, gdy doszło do uiszczenia opłaty jednorazowej za przekształcenie do dnia [...] lipca 2019 r. Jeżeli odwołujący wnieśli opłatę jednorazową obliczoną z 60 % bonifikatą po wejściu w życie nowelizacji dodającej do ustawy o przekształceniu art. 9a, to prawo jednorazowego uiszczenia opłaty wygasło. Mimo więc, że odwołujący spełniają przesłanki przewidziane w przepisie art. 9a ustawy o przekształceniu, to ponowne wyliczenie opłaty jednorazowej z uwzględnieniem wyższej, 99 % bonifikaty, byłoby działaniem bez podstawy prawnej.

Podsumowując, organ odwoławczy wskazał, że przepisy ustawy o przekształceniu nie przewidują możliwości "przeliczania" raz już ustalonej i uiszczonej opłaty jednorazowej, co oznacza, że w sytuacji, gdy wnioskodawca skorzystał już z możliwości uiszczenia opłaty jednorazowej z bonifikatą 60%, to prawo do zgłoszenia zamiaru jednorazowego wniesienia opłaty przekształceniowej i uiszczenia tej opłaty jednorazowej już wygasło. Ustawa o przekształceniu nie przewiduje w takiej sytuacji podstaw prawnych do ponownego ustalenia i uiszczenia opłaty przekształceniowej z bonifikatą 99%. Możliwość "przeliczenia" opłaty jednorazowej i uwzględnienia bonifikaty 99% istnieje wyłącznie w sytuacji, gdy wnioskodawca uiścił opłatę jednorazową w terminie do dnia [...] lipca 2019 r. Z racji tego, że w przedmiotowej sprawie opłata jednorazowa po uwzględnieniu 60 % bonifikaty w kwocie w wysokości [...] zł wpłynęła na konto Starostwa Powiatowego w P. w dniu [...] sierpnia 2019 r., nie jest dopuszczalne ponownie jej "przeliczenie" i uwzględnienie bonifikaty w wysokości 99 %, pomimo spełniania przez odwołujących przesłanek z art. 9a ustawy o przekształceniu.

W skardze z dnia [...] lipca 2020 r. Anna i M. J. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżący powtórzyli zarzuty zawarte w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W wykonaniu zarządzenia z dnia [...] kwietnia 2021 r. (k. 26 akt sąd.), ponowionego w dniu [...] maja 2021 r. (k. 39 akt sąd.), wezwano organ odwoławczy do uzupełnienia akt administracyjnych organu I instancji przez nadesłanie zgłoszenia przez skarżących w trybie art. 7 ust. 7 u.p.u.w. zamiaru jednorazowego wniesienia opłaty oraz informacji udzielonej skarżącym w trybie art. 7 ust. 8 u.p.u.w. – które poprzedziły uiszczenie przez skarżących jednorazowej opłaty przekształceniowej w dniu [...] sierpnia 2019 r.

W odpowiedzi Wojewoda nadesłał złożone przez organ I instancji wyjaśnienia (k. 48 i 49 akt sąd.), z których wynika, że organ I instancji nie otrzymał przed dniem [...] sierpnia 2019 r. od M. i A. J. zgłoszenia zamiaru wniesienia opłaty jednorazowej za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, ponieważ zamiar ten został zrealizowany w postaci wpłaty z dnia [...] sierpnia 2019 r. W związku z uiszczeniem przez skarżących opłaty jednorazowej w odpowiedniej kwocie organ odstąpił również od udzielenia informacji o wysokości opłaty jednorazowej, a jedynie potwierdził spłatę należności dokonanej zgodnie z przepisami ustawy z dnia [...] lipca 2018 r. o przekształceniu użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Spór w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w realiach rozpoznawanej sprawy skarżący, którzy w dniu [...] sierpnia 2018 r. uiścili opłatę jednorazową za przekształcenie prawa współużytkowania wieczystego wskazanej na wstępie nieruchomości w prawo własności, z zastosowaniem 60% bonifikaty, mogli w terminie późniejszym skutecznie domagać się przyznania wynikającej z art. 9a u.p.u.w. bonifikaty w wysokości 99 % i zwrotu części opłaty – w sytuacji, gdy przepis ten wszedł w życie w dniu [...] lipca 2019 r., z mocą od dnia [...] stycznia 2019 r.

Zaprezentowane przez Sąd w niniejszym wyroku stanowisko wymaga poczynienia na wstępie szczegółowej analizy przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2018 r., poz. 1716 ze zm.; dalej: "u.p.u.w."), w zakresie zasad i trybu dokonywanego tą ustawą przekształcenia, w tym sposobu ustalenia opłaty przekształceniowej, opłat jednorazowych i udzielania bonifikat.

Z art. 1 ust. 1 tej ustawy wynika, że z dniem [...] stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształciło się z mocy prawa w prawo własności tych gruntów. Podstawę ujawnienia prawa własności gruntu w księdze wieczystej oraz w ewidencji gruntów i budynków stanowi zaświadczenie potwierdzające przekształcenie, wydawane przez starostę wykonującego zasadnie z zakresu administracji rządowej – w przypadku gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa (art. 4 ust. 1 pkt 1). Organ ten wydaje zaświadczenie z urzędu – nie później niż w terminie 12 miesięcy od dnia przekształcenia albo na wniosek właściciela – w terminie 4 miesięcy od dnia otrzymania wniosku, albo na wniosek właściciela lokalu uzasadniony potrzebą dokonania czynności prawnej mającej za przedmiot lokal albo właściciela gruntu uzasadniony potrzebą ustanowienia odrębnej własności lokalu – w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku (art. 4 ust. 2 pkt 1, 2 i 3).

W zaświadczeniu potwierdza się przekształcenie oraz informuje o obowiązku wnoszenia rocznej opłaty przekształceniowej, wysokości i okresie wnoszenia tej opłaty, a także możliwości wniesienia opłaty, o której mowa w art. 7 ust. 7, i zasadach jej wnoszenia. Zaświadczenie zawiera pouczenie o możliwości złożenia wniosku, o którym mowa w art. 6 ust. 1 (art. 4 ust. 4). Przepis ten stanowi, że jeżeli właściciel nieruchomości nie zgadza się z zawartą w zaświadczeniu informacją o wysokości i okresie wnoszenia opłaty, może złożyć do właściwego organu, w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia zaświadczenia, wniosek o ustalenie wysokości lub okresu wnoszenia tej opłaty w drodze decyzji.

Wspomniana w art. 4 ust. 4 ustawy roczna opłata przekształceniowa oraz opłata jednorazowa zostały uregulowane w art. 7 ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu, z tytułu przekształcenia nowy właściciel gruntu ponosi na rzecz dotychczasowego właściciela gruntu opłatę. Wysokość opłaty jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywałaby w dniu przekształcenia (art. 7 ust. 2). Opłatę wnosi się w terminie do dnia 31 marca każdego roku. Na wniosek złożony nie później niż 14 dni przed dniem upływu terminu płatności właściwy organ może rozłożyć opłatę na raty lub ustalić inny termin jej wniesienia, nieprzekraczający danego roku kalendarzowego (art. 7 ust. 5).

Z dalszych przepisów wynika, że właściciel gruntu w każdym czasie trwania obowiązku wnoszenia opłaty może zgłosić właściwemu organowi na piśmie zamiar jednorazowego jej wniesienia w kwocie pozostającej do spłaty (opłata jednorazowa)(art. 7 ust. 7 zd. 1). Wówczas właściwy organ informuje właściciela gruntu na piśmie o wysokości opłaty jednorazowej oraz wysokości kwoty należnej do zapłaty:

1) po uwzględnieniu bonifikaty, o której mowa w art. 9 ust. 3, albo bonifikaty określonej w zarządzeniu wojewody,

2) w przypadku udzielenia bonifikaty określonej w uchwale właściwej rady albo sejmiku

- w terminie 14 dni od dnia zgłoszenia, o którym mowa w ust. 7 (art. 7 ust. 8).

I znowu, jeżeli właściciel nie zgadza się z wysokością opłaty jednorazowej lub wysokością kwoty należnej do zapłaty, może złożyć do właściwego organu, w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia informacji, wniosek o ustalenie wysokości opłaty jednorazowej lub kwoty należnej do zapłaty w drodze decyzji (art. 7 ust. 8a).

Po wniesieniu wszystkich opłat albo opłaty jednorazowej właściwy organ wydaje z urzędu, w terminie 30 dni od dnia wniesienia opłat albo opłaty jednorazowej, zaświadczenie o wniesieniu opłat albo opłaty jednorazowej, które właściciel gruntu załącza do wniosku o wykreślenie w dziale III księgi wieczystej wpisu roszczenia o opłatę (art. 7 ust. 9).

Kwestię bonifikat, o których mowa w art. 7 ust. 7 ustawy reguluje art. 9, zgodnie z którym właściwy organ może udzielić osobom fizycznym będącym właścicielami budynków mieszkalnych jednorodzinnych lub lokali mieszkalnych lub spółdzielniom mieszkaniowym bonifikaty od opłaty za dany rok w odniesieniu do gruntów stanowiących własność: 1) Skarbu Państwa - na podstawie zarządzenia wojewody; 2) jednostki samorządu terytorialnego - na podstawie uchwały właściwej rady albo sejmiku (art. 9 ust. 1). W przypadku wniesienia opłaty jednorazowej za przekształcenie gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, osobom fizycznym będącym właścicielami budynków mieszkalnych jednorodzinnych lub lokali mieszkalnych lub spółdzielniom mieszkaniowym przysługuje bonifikata od tej opłaty w wysokości 60% - w przypadku gdy opłata jednorazowa zostanie wniesiona w roku, w którym nastąpiło przekształcenie (art. 9 ust. 3 pkt 1) i odpowiednio w wysokości 50 %, 40 %, 30 %, 20 % i 10 % w kolejnych pięciu latach (art. 9 ust. 3 pkt 2-6). W przypadku wniesienia opłaty jednorazowej za przekształcenie gruntu stanowiącego własność jednostki samorządu terytorialnego, właściwy organ może udzielić osobom fizycznym będącym właścicielami budynków mieszkalnych jednorodzinnych lub lokali mieszkalnych lub spółdzielniom mieszkaniowym bonifikaty od tej opłaty na podstawie uchwały właściwej rady albo sejmiku (art. 9 ust. 4).

Z zacytowanych przepisów wynika, że ustalenie opłaty jednorazowej z tytułu przekształcenia odbywa się niejako w dwóch etapach. W pierwszym etapie właściwy organ wydaje zaświadczenie, w którym potwierdza przekształcenie oraz informuje o obowiązku wnoszenia rocznej opłaty przekształceniowej, wysokości i okresie wnoszenia tej opłaty, a także możliwości wniesienia opłaty jednorazowej, i zasadach jej wnoszenia, w tym więc i o przewidzianych w ustawie bonifikatach.

Jeśli właściciel nieruchomości nie zgadza się z zawartą w zaświadczeniu informacją o wysokości i okresie wnoszenia opłaty, może wystąpić do właściwego organu z wnioskiem o ustalenie wysokości lub okresu wnoszenia tej opłaty w drodze decyzji. Jeżeli natomiast właściciel zgadza się z wysokością i okresem wnoszenia opłaty, może zdecydować się uiszczać opłatę co roku, lub też w każdej chwili zgłosić właściwemu organowi na piśmie zamiar jednorazowego wniesienia opłaty.

Zgłoszenie tego zamiaru organowi właściwemu wiąże się z obowiązkiem poinformowania właściciela gruntu na piśmie o wysokości opłaty jednorazowej oraz wysokości kwoty należnej do zapłaty po uwzględnieniu stosownych bonifikat, co stanowi swoisty drugi etap ustalenia opłaty jednorazowej. Jeżeli właściciel nie zgadza się z wysokością opłaty jednorazowej lub wysokością kwoty należnej do zapłaty, może złożyć do właściwego organu, w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia informacji, wniosek o ustalenie wysokości opłaty jednorazowej lub kwoty należnej do zapłaty w drodze decyzji (art. 7 ust. 9).

Opisana powyżej procedura ustalenia opłaty jednorazowej z tytułu przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności stanowiła dla Sądu wzorzec przy dokonywaniu oceny, czy w realiach rozpoznawanej sprawy postępowanie w sprawie ustalenia opłaty z tytułu przekształcenia zostało przeprowadzone z poszanowaniem zasad i trybu przewidzianego ustawą, co ostatecznie miało wpływ na ocenę zasadności skargi w niniejszej sprawie. Kwestię tę Sąd wyjaśni w dalszej części rozważań.

Przechodząc dalej należy wskazać, że na mocy art. 20 pkt 7 ustawy z dnia 13 czerwca 2019 r. ustawy o zmianie ustawy o Krajowym Zasobie Nieruchomości oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 1309; opublikowanej w dniu [...] lipca 2019 r.; dalej: "ustawa nowelizująca"), do ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów dodano art. 9a, który zawiera warunki udzielenia bonifikaty od opłaty jednorazowej w wysokości 99 %, w tym członkom rodzin wielodzietnych, o których mowa w ustawie z dnia 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny (Dz. U. z 2017 r., poz. 1832 ze zm.). Przepis ten na mocy art. 30 pkt 1 ustawy nowelizującej, wszedł w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia (a więc w dniu [...] lipca 2019 r.), z mocą od dnia [...] stycznia 2019 r.

Jednocześnie ustawodawca wprowadził do ustawy nowelizującej przepis przejściowy regulujący sytuację osób, które są uprawnione do 99% bonifikaty na podstawie art. 9a ust. 1, którym organ właściwy wydał zaświadczenie potwierdzające przekształcenie, o którym mowa w art. 4 ust. 4, i które uiściły opłatę jednorazową przed wejściem w życie art. 20 ustawy nowelizującej (wprowadzającego art. 9a), tj. przed dniem [...] lipca 2019 r. W tej sytuacji właściwy organ z urzędu zwraca część tej opłaty, uwzględniając wysokość bonifikaty, o której mowa w art. 9a (art. 28 ust. 2 ustawy nowelizującej).

Jak słuszne wskazał organ odwoławczy, wskazany przepis przejściowy nie ma zastosowania w realiach rozpoznawanej sprawy. Jak wynika z akt sprawy, skarżący uiścili bowiem opłatę jednorazową z uwzględnieniem 60 % bonifikaty w dniu [...] sierpnia 2019 r. (k. 42 akt adm. organu I instancji), a więc już po dniu wejścia w życie art. 20 ustawy nowelizującej.

Tym niemniej, nie sposób nie dostrzec, że przy tworzeniu przepisów przejściowych do ustawy nowelizującej ustawodawcy umknęła z pola widzenia sytuacja prawna osób, które, tak jak skarżący, otrzymały zaświadczenie, o którym mowa w art. 4 ust. 1 i 4 u.p.u.w. przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej (a więc bez pouczenia o możliwości skorzystania z bonifikaty w wysokości 99%), jednak uiściły opłatę już po tym dniu, a są osobami uprawnionymi do skorzystania z wprowadzonej przez ustawodawcę wyższej bonifikaty.

Nie sposób przy tym znaleźć uzasadnienia dla rozróżnienia sytuacji prawnej tych osób od osób, które uiściły opłatę przed [...] lipca 2019 r. i do których ma zastosowanie art. 28 ustawy nowelizującej. Tymczasem Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie podkreślał, że wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów lub sytuacji podobnych musi zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonywających argumentach. Różnicowanie sytuacji prawnej obywateli jest wtedy sprzeczne z Konstytucją, jeżeli traktuje się w sposób różny podmioty lub sytuacje podobne, a takie różnice traktowania nie znajdują należytego uzasadnienia konstytucyjnego (por. wyrok TK z dnia 16 grudnia 1997 r., sygn. akt K 8/97, OTK ZU nr 5-6/1997, s. 502).

Wobec tego zdaniem Sądu organy rozstrzygające w sprawie mając świadomość, że art. 28 ust. 2 ustawy nowelizującej dotyczy wyłącznie osób, które zdążyły uiścić opłatę jednorazową przed [...] lipca 2019 r., natomiast nie obejmuje osób, które co prawda otrzymały już zaświadczenie, o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy (a więc bez pouczenia o treści art. 9a), jednak nie zdążyły uiścić opłaty w wymaganej wysokości przed tą datą, kierując się treścią art. 7, art. 8 i art. 9 K.p.a., po dniu wejścia w życie art. 20 ustawy nowelizującej, winny zadbać o to, aby właściciele gruntów, którzy otrzymali już zaświadczenie, ale nie zdążyli uiścić opłaty, zostali pouczeni o możliwości skorzystania z wyższej bonifikaty.

Co prawda ustawodawca nowelizując ustawę z dnia 20 lipca 2018 r. przeoczył konieczność zmiany brzmienia art. 7 ust. 8 pkt 1 poprzez dodanie do niego art. 9a, to zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, że po dokonanej nowelizacji, właściwy organ winien poinformować właściciela gruntu na piśmie o wysokości opłaty jednorazowej oraz kwoty należnej do zapłaty nie tylko po uwzględnieniu bonifikaty, o której mowa w art. 9 ust. 3, albo bonifikaty określonej w zarządzeniu wojewody, ale także po uwzględnieniu bonifikaty, o której mowa w art. 9a.

Powyższe rozważania mają bezpośrednie przełożenie na grunt niniejszej sprawy, albowiem nie sposób nie dostrzec, że Starosta [...] uchybił trybowi ustalenia skarżącym opłaty przekształceniowej. Jak wynika z akt sprawy, zaświadczenie potwierdzające przekształcenie, o którym mowa w art. 4 ust. 1 u.p.u.w., zostało wydane dla wskazanej na wstępie nieruchomości w dniu [...] czerwca 2019 r. i zawierało informację o możliwości uiszczenia opłaty jednorazowej oraz możliwych bonifikatach (k. 37 akt adm. organu I instancji), z wyłączeniem bonifikaty wynikającej z art. 9a, która – jak już wyjaśniono – została wprowadzona do obrotu prawnego dopiero w dniu [...] lipca 2019 r. Tym niemniej, oprócz potwierdzenia dokonania przez skarżących przelewu z uwzględnieniem 60 % bonifikaty, wśród dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy próżno szukać pisemnego zgłoszenia przez skarżących zamiaru jednorazowego wniesienia opłaty przekształceniowej, o którym mowa w art. 7 ust. 7 ustawy, a także pisma organu informującego o wysokości opłaty jednorazowej oraz wysokości kwoty należnej do zapłaty po uwzględnieniu stosownych bonifikat (art. 7 ust. 9 ustawy). Z akt sprawy nie wynika więc, w jaki sposób skarżący dowiedzieli się o wysokości jednorazowej opłaty, pomniejszonej o 60 % bonifikatę, którą uiścili w dniu [...] sierpnia 2019 r. Na wezwanie Sądu organ I instancji wyjaśnił, że zamiar skarżących uiszczenia opłaty jednorazowo został zrealizowany w postaci wpłaty, i z uwagi na uiszczenie opłaty w odpowiedniej kwocie, organ odstąpił od udzielenia informacji o wysokości opłaty jednorazowej, a jedynie potwierdził spłatę należności dokonanej zgodnie z przepisami ustawy (art. 48 i 49 akt sąd.). Skarżący w treści złożonej skargi wskazali natomiast, że opłaty nie obliczyli sami i została im ona podana telefonicznie przed datą wpłaty.

Wyżej wskazane uchybienie proceduralne, polegające na odstąpieniu od poinformowania skarżących na piśmie o wysokości opłaty jednorazowej oraz wysokości kwoty należnej do zapłaty skutkowało naruszeniem przez organ nie tylko art. 7 ust. 7 i ust. 8 u.p.u.w., ale – co wynika z poczynionych wyżej rozważań – również art. 8 i art. 9 K.p.a. Z uwagi na omawiane zmiany w przepisach i treść przepisu przejściowego, organ I instancji w sytuacji otrzymania od skarżących przelewu nie mógł bez ich pisemnego oświadczenia zaliczyć wpłaty na poczet opłaty jednorazowej, i to nawet w sytuacji, gdy w tytule przelewu wskazano, że dotyczy on "wykupu gruntu dz. nr [...]". W tej sytuacji organ I instancji winien w zgodzie z art. 8 i art. 9 K.p.a. wezwać skarżących do wskazania, czy zgłaszają oni zamiar jednorazowego wniesienia opłaty przekształceniowej, i w przypadku stosownego zgłoszenia, jego obowiązkiem byłoby poinformowanie skarżących o wysokości opłaty jednorazowej oraz wysokości kwoty należnej do zapłaty (art. 7 ust. 8 u.p.u.w.), z jednoczesnym wskazaniem, że z powodu nowelizacji ustawy istnieje również wynikająca z art. 9a ustawy bonifikata w wysokości 99%. Wówczas skarżący mieliby szansę przedłożyć organowi dokumenty potwierdzające uprawnienia do skorzystania z bonifikaty, co w przypadku posiadania przez skarżących uprawnienia, powinno skutkować wydaniem przez organ nowej informacji o wysokości opłaty jednorazowej oraz wysokości kwoty należnej do zapłaty, uwzględniającej 99% bonifikatę. Z art. 9a ust. 2 u.p.u.w. wynika bowiem, że w razie zbiegu praw do bonifikat, o których mowa w art. 9 i art. 9a, stosuje się jedną bonifikatę korzystniejszą dla właściciela gruntu.

Reasumując, w realiach rozpoznawanej sprawy organ I instancji pominął etap udzielenia pisemnej informacji o wysokości opłaty jednorazowej oraz wysokości kwoty należnej do zapłaty i nie udzielił skarżącym stosownego pouczenia o pojawieniu się dodatkowej 99% bonifikaty dla osób uprawnionych, choć powinien mieć świadomość, że istnieje grupa osób, które nie wiedzą o bonifikacie ze względu na otrzymanie zawiadomienia, o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy przed wejściem w życie art. 9a ustawy. Skoro natomiast skarżący nie zostali pouczeni o możliwości skorzystania z bonifikaty w wysokości 99%, uiszczenie opłaty jednorazowej z uwzględnieniem bonifikaty wynoszącej 60% nie pozbawia ich możliwości skorzystania z wyższej bonifikaty, o ile byli uprawnieni do uzyskania bonifikaty, o której mowa w art. 9a ust. 1 pkt 2 u.p.u.w. w dniu uiszczania opłaty jednorazowej. Z akt sprawy nie wynika, od kiedy skarżący posiadają Kartę Dużej Rodziny, co wykluczało przesądzenie tej okoliczności.

Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...], a także poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r., nr [...], albowiem zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7 ust. 7 i ust. 8 u.p.u.w. oraz art. 8 K.p.a. i art. 9 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji ustali, czy skarżący byli uprawnieni do uzyskania bonifikaty, o której mowa w art. 9a ust. 1 pkt 2 u.p.u.w. w dniu uiszczania opłaty jednorazowej, tj. w dniu [...] sierpnia 2019 r. W przypadku, gdy skarżący byli w tym czasie uprawnieni do uzyskania bonifikaty z uwagi na wielodzietność w rozumieniu ustawy z dnia 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny, organ i instancji analogicznie jak w przypadku właścicieli, o których mowa w art. 28 ustawy nowelizującej, wyda skarżącym nowe zaświadczenie i zwróci im z urzędu część uiszczonej opłaty, stanowiącej różnicę pomiędzy uiszczoną kwotą, a kwotą opłaty jednorazowej uwzględniającej 99 % bonifikatę.

O kosztach postępowania, na które składa się kwota [...]zł tytułem wpisu od skargi, Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na mocy art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a.