Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1491/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 128 ust 4 w zw. z art. 124 ust 1 w zw. z art. 129 ust 5 pkt  3
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Sędziowie: WSA Mirosław Bator WSA Paweł Darmoń Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2017 r. sprawy ze skargi I. B. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia 28 października 2016 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej I. B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 14 kwietnia 2015 r. I.B. i S.B. złożyli wniosek o wypłatę odszkodowania za pogorszenie nieruchomości na działkach o numerach [...] ,[...] , obr. [...] gm. Z. , woj. [...] , na skutek lokalizacji gazociągu wysokiego ciśnienia pobudowanego w latach 80 ubiegłego wieku, co spowodowało obniżenie o 75% wartości tych nieruchomości.

Wniosek S.B. i I.B. odnośnie działki nr [...] został wyłączony do odrębnego postępowania nr [... ]

W toku postępowania organ I instancji ustalił, że decyzją Naczelnika Gminy Z. z dnia 25.04.1979 r. nr [...] na podstawie art. 35 i 36 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 10, poz. 64 z 1974r.) na wniosek Zarządu Autostrad w K. z dnia 23.04.1979 r. znak: [...] zezwolono na wejście na część nieruchomości położonych w gm. kat. B. , Gmina Z. stanowiących własność osób wymienionych w załączonym do decyzji wykazie. Celem zajęcia była budowa gazociągu zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny z dnia 27.07.1978 r. znak: [...] . W wykazie tym znalazły się pod pozycjami: nr [...] , nr [...] , nr [...] działki: nr [...] , nr [...] i nr [...] gdzie jako właściciele odpowiednio wpisani są: S.S/ , E.S. , J.W. wraz z A.P. . Na podstawie znajdujących się w aktach sprawy: wykazu synchronizacyjnego działek o numerach [...] i [...] z dnia 14.06.2011 r. wykonanego przez geodetę uprawnionego M.S. oraz opinii do sprawy cywilnej prowadzonej przez Sąd Okręgowy w K . sygn. akt. [...] z dnia 25.11.20111 r. biegłego sądowego w zakresie geodezji inż. S.B. ustalono, iż działki powstałe w wyniku scalenia i wymiany zostały z urzędu ujawnione w nowozałożonych księgach wieczystych. A.P. otrzymała w zamian za działki: [...] ,[...] ,[...] ,[...] ,[...] działkę [...] która została objęta kw [...] (obecnie [...] ). Działka [...] stała się przedmiotem (rep [...] ) sprzedaży I. i S.B. w terenie była tożsama z częścią działki [...] oraz częściami działek [...] i [...] . Działka [...] Skarbu Państwa objęta kw [...] (obecnie [...] która stała się przedmiotem umowy sprzedaży (Rep [...] I.B. jest w terenie tożsama z działką [...] oraz częściami dz. [...] ,[...] ,[...] .

Organ wskazał również, że w dacie wydania ww. decyzji Naczelnika Gminy Z. z dnia 25.04.1979 r. nr [...] , I.B. nie była właścicielką nieruchomości. Dopiero po ponad 15 latach na podstawie umowy sprzedaży z dnia 11.08.1994 r. I.B. nabyła działkę nr [...] (tożsamą z działkami: nr [...] i nr [...] ) od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa.

Mając powyższe na uwadze, Starosta K. decyzją z dnia 27 kwietnia 2016 r. nr [...] , orzekł o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz I.B. z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości ozn. jako dz. nr [...] obr. B. , gm. Z. w związku z decyzją Naczelnika Gminy Z. z dnia 25 kwietnia 1979 r. nr [...] zezwalającej na wejście w teren nieruchomości w celu budowy gazociągu Ø 80 mm, zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny z dnia 27 lipca 1978 r. nr [...] .

Na wstępie Starosta K. streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu ww. decyzji organ I instancji wskazał, że podstawą do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku są przepisy art. 128 ust. 1 i art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r. Nr 102, póz. 651 z późn. zm., dalej "u.g.n."). Zgodnie z art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami "Wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw."' Art. 129 ust. 5 stanowi, iż "Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu: 1) w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3, art. 106 ust. 1 i art. 124-126; 2) na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny lub właściciela wywłaszczonej nieruchomości; 3) gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują, jego ustalenie." Stosownie do art. 233 obowiązującej od 1 stycznia 1998 r. ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami stanowiącego sprawy wszczęte i niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów. W tym stanie rzeczy mając na uwadze treść ww. art. 233 nie można zastosować przepisu z art. 129 ust. 5 pkt. 1 a co za tym idzie przepisów określonych m. in. w art. 124 u.g.n. bowiem w dniu wejścia ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. w dniu 1 stycznia 1998 r. postępowanie Naczelnika Gminy Z. nr [...] było już zakończone decyzją z 1979 r. Natomiast rozstrzygnięcie w kwestii przedmiotowego odszkodowania powinno nastąpić na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami bowiem obecne przepisy przewidują ustalenie odszkodowania ze względu na czasowe zajęcie nieruchomości. Z powyższego wynika, iż warunkiem ustalenia i wypłaty odszkodowania w trybie art. 129 ust. 5 pkt 3 ww. ustawy jest brak aktu ustalającego odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości oraz wystąpienie z wnioskiem o odszkodowanie uprawnionej osoby tj. poprzedniego właściciela nieruchomości lub jego spadkobierców. Zezwolenie na zajęcie nieruchomości położonych w gm. kat. B. , Gmina Z. nastąpiło jak już wyżej wskazano na podstawie decyzji Naczelnika Gminy Z. z dnia 25.04.1979 r. nr [...] . W dacie wydanie decyzji wnioskodawczyni nie była właścicielką nieruchomości. Dopiero po ponad 15 latach na podstawie umowy sprzedaży z dnia 11.08.1994 r. I.B. nabyła działkę nr [...] (tożsamą z działkami: nr [...] i nr [...] ) od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. Z uwagi na fakt, że umowa kupna sprzedaży z dnia 11.08.1994 r. została zawarta po dacie zezwolenia na wejście na nieruchomość, nie należy traktować I.B. jako poprzedniego właściciela nieruchomości objętej wnioskiem tj. działki nr [...] (tożsamą z działkami: nr [...] i nr [...]). W ocenie organu nie została spełniona podstawowa przesłanka pozwalająca ustalić odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod budowę gazociągu. Organ zwrócił również uwagę, iż pomimo nieodnalezienia archiwalnych dokumentów, to zarówno data realizacji gazociągu w latach siedemdziesiątych jak i data zakupu przedmiotowej nieruchomości w latach dziewięćdziesiątych przez wnioskodawczynię prowadzi do wniosku, że decyzja z 1979 r. musiała być ostateczna na długo przed zakupem nieruchomości w 1994 r. W dniu wydania decyzji Naczelnika Gminy Z. z dnia 25.04.1979 r. nr [...] I.B. nie była właścicielką tej nieruchomości, która została zajęta, a zatem nie mogła skutecznie domagać się odszkodowania.

Natomiast wobec niespełnienia ww. przesłanki - dla rozstrzygnięcia sprawy w ocenie organu nie ma znaczenia czy odszkodowanie za straty wyrządzone przedmiotową decyzją Naczelnika Gminy Z. zostało w ogóle ustalone na rzecz podmiotu uprawnionego, czyli poprzedniego właściciela bądź jego spadkobiercy i z tego powodu nie było to przedmiotem rozważań organu.

Odwołanie od ww. decyzji organu I instancji wniosła I.B. , podnosząc m.in., iż jako aktualna właścicielka ww. nieruchomości legitymuje się formalnoprawnym tytułem uprawniającym do żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości ozn. jako dz. nr [...] , obr. B . , gm. Z. Wskazała również, że to na nią, jako nabywcę nieruchomości, przeszły wszelkie roszczenia, bowiem w myśl podpisanego aktu notarialnego zapłaciła cenę za całą powierzchnię nieruchomości, zatem z uwzględnieniem także tej części, która jest zajęta pod gazociąg Ø 80 mm. I.B. podniosła również, że w 2010 r., razem ze S.B. wytoczyła w Sądzie Okręgowym w K. powództwo przeciwko Spółce Polskie [...] w sprawie o odszkodowane za bezumowne korzystanie z ich działek i że wyrok oddalający powództwo zapadł w dniu 17 czerwca 2014 r. (sygn. akt [...] ). Wskazała, że w uzasadnieniu do ww. wyroku, na który powołał się Starosta K. w swojej decyzji, podano m.in., że mogą oni domagać się nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa lub odszkodowania za pogorszenie nieruchomości w trybie administracyjnym. Skarżąca poinformowała również, że według ustalonego przez Sąd stanu faktycznego w dniu zakupu ww. działek nie wiedzieli o istnieniu linii gazowej pod ich powierzchnią, gdyż informacja taka nie była zawarta w aktach notarialnych umowy sprzedaży, ani na mapie i wyrysie z rejestru gruntów wydanym przez Urząd Gminy Z. z dnia 13 listopada 1990 r.

Po rozpatrzeniu ww. odwołania, Wojewoda [...] decyzją z dnia 28 października 2016 r. znak: [...] , na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 z późn. zm. – dalej jako: u.g.n.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 23 – dalej jako: k.p.a.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że powyższa decyzja została wydana w oparciu o treść art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, zgodnie z którym organy administracji państwowej, instytucje i przedsiębiorstwa państwowe mogły za zezwoleniem naczelnika gminy, a w miastach prezydenta lub naczelnika miasta (dzielnicy) zakładać i przeprowadzać na nieruchomościach – zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową – ciągi drenażowe, przewody służące do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności oraz urządzenia techniczne łączności i sygnalizacji, a także inne podziemne lub nadziemne urządzenia techniczne niezbędne do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Wojewoda [...] przywołał również treść art. 36 ww. ustawy.

Organ odwoławczy powołując się na aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, że stan prawny wywołany władczą ingerencją w prawo własności bez przyznania z tego tytułu odszkodowania trwa nadal. Organ odwoławczy podkreślił także, że zgodnie z art. 233 u.g.n. sprawy wszczęte, lecz niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie tej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów. Przepisy te zaś przewidują, że wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej, odpowiadającym wartości tych praw (art. 128 u.g.n.). Natomiast odszkodowanie przysługuje także za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126 ww. ustawy i powinno ono odpowiadać wartości poniesionych szkód. Organ odwoławczy podkreślił również, że jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Tym samym w ocenie organu odwoławczego w rozpatrywanej sprawie przyjąć należało, że materialno-prawną podstawą orzeczenia o odszkodowaniu był art. 128 ust. 1 i 4 u.g.n., a zatem to starosta był uprawniony do wydania odrębnej decyzji o odszkodowaniu zgodnie z art. 129 ust. 5 u.g.n., m.in. w sytuacjach, gdy pomimo wywłaszczenia dokonanego w latach ubiegłych nie zostało na rzecz stron ustalone odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia, pomimo ciążącego na organach w tym zakresie ustawowego obowiązku. Organ odwoławczy stwierdził, że stan faktyczny przedmiotowej sprawy został ustalony w oparciu o pozyskane w efekcie podjętych przez organ I instancji poszukiwań dokumenty, jak również treść przywołanego w odwołaniu wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 27 czerwca 2014 r. sygn. akt [...] oddalającego powództwo I.B. i S.B. przeciwko [...] S.A. z siedzibą w W. o ustanowienie wynagrodzenia za bezumowne korzystanie m.in. z dz. Nr [...] .

Wojewoda [...] wskazał również, że decyzją z dnia 25 kwietnia 1979 r. nr [...] , Naczelnik Gminy Z. zezwolił na wejście na części nieruchomości położonych w gm. kat. B . , gm. Z. , w tym m.in. dz. nr [...] , stanowiącą wówczas własność A.P. oraz działkę nr [...] stanowiącą wówczas własność E.S. (co zostało potwierdzone m.in. w opinii z dnia 25 listopada 2011 r. biegłego sądowego w zakresie geodezji S.B. ). Ponadto organ odwoławczy zaznaczył, że w wyroku z dnia 27 czerwca 2014 r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w K . ustalił, że działka nr [...] Skarbu Państwa objęta kw [...] (obecnie [...] ), która stała się przedmiotem umowy sprzedaży I.B. jest w terenie tożsama z działką nr [...] oraz częściami dz. [...] ,[...] ,[...] , natomiast sporny gazociąg przebiega przez dawne dz. nr [...] ,[...] ,[...] ,[...] które m.in. weszły w skład dz. nr [...] ,[...] . Ponadto, organ odwoławczy wskazał, że jak podkreślił w ww. opinii z dnia 25 listopada 2011 r. biegły sądowy w zakresie geodezji, działka [...] Skarbu Państwa objęta kw [...] (obecnie [...] ), która stała się przedmiotem umowy sprzedaży (rep [...] ) I.B. , jest w terenie tożsama z działką [...] oraz częściami dz. [...] ,[...] ,[...] . Następnie organ II instancji podał, że jak wynika z powyższych dowodów, a także treści księgi wieczystej [...], umową sprzedaży z dnia 11 sierpnia 1994 r. Rep. [...] Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa sprzedała ww. działkę nr [...] Pani I.B. . Tym samym w ocenie organu odwoławczego, wobec przywołanych przepisów, osobą uprawnioną do uzyskania odszkodowania z tytułu wywłaszczenia bądź ograniczenia prawa własności nieruchomości byłby wyłącznie aktualny w dacie pozbawienia (ograniczenia) tego prawa właściciel lub współwłaściciele tej nieruchomości, albo jego (ich) następca (następcy) prawni pod tytułem ogólnym, bowiem roszczenie o odszkodowanie jest prawem majątkowym dziedzicznym. Osobą uprawnioną w rozumieniu ww. przepisów nie będzie natomiast zdaniem organu odwoławczego powołującego się na orzecznictwo sądów administracyjnych każdy późniejszy właściciel nieruchomości, który nabył ją w drodze sukcesji szczególnej i korzystał z nieruchomości w stanie, w jakim znajdowała się ona już po ograniczeniu prawa do korzystania z niej.

W związku z powyższym w ocenie organu odwoławczego za niezasadne uznać należy zarzuty podnoszone w odwołaniu, wskazujące na brak wiedzy odwołującej o istnieniu linii gazowej w chwili nabywania nieruchomości, tym bardziej, że podmiot, od której ją nabyła, tj. tj. Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa również nie była właścicielem przedmiotowej nieruchomości (tj. działki nr [...] i części działki nr [...] które weszły w skład obecnej działki nr [...] ) w momencie wydania zezwolenia na wejście w teren nieruchomości w celu budowy gazociągu 0 80 mm, gdyż stała się nim już po roku 1979. Z kolei, odnosząc się do uwag Sądu Okręgowego w K. zawartych w przywoływanym wyroku z dnia 27 czerwca 2014 r. sygn. akt [...] , zgodnie z którymi w dniu zakupu powyższych działek odwołujący nie wiedzieli o istnieniu linii gazowej pod ich powierzchnią, a nadto informacja taka nie była zawarta w aktach notarialnych umowy sprzedaży, ani na mapie i wyrysie z rejestru gruntów wydanym przez Urząd Gminy Z. z dnia 13 listopada 1990 r, organ II instancji wskazał, że formułowane były one w odmiennym kontekście, tj. w związku z prowadzonym postępowaniem o ustanowienie wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości i w ocenie organu odwoławczego nie mają wpływu na niniejsze postępowanie. Jednocześnie zawarte w tym orzeczeniu sformułowanie, iż strony mogą się także domagać odszkodowania za pogorszenie nieruchomości, ale nie na drodze procesu cywilnego, oznacza w istocie jedynie, że możliwe jest prowadzenie w tej sprawie w oparciu o istniejące przepisy prawa postępowania administracyjnego. Niemniej jednak w ocenie organu odwoławczego Sąd ten nie przesądził o wyniku takiego, odrębnego przecież postępowania.

Tym samym wobec potwierdzenia, że wnioskodawczyni nie jest osobą wywłaszczoną w rozumieniu u.g.n., gdyż nabyła przedmiotową nieruchomość w drodze umowy sprzedaży wiele lat po tym, jak doszło do czasowego ograniczenia jej prawa własności, należało w ocenie organu odwoławczego, utrzymać w mocy prawidłową decyzję Starosty K. z dnia 27 kwietnia 2016 r. nr [...] .

Skargę na ww. decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie I.B. – dalej skarżąca, domagając się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia organowi II instancji, oraz zasądzenia na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji skarżąca wskazała, że w jej ocenie błędny jest pogląd organu odwoławczego, zgodnie z którym tylko osoba wywłaszczona względnie jej następca prawny pod tytułem ogólnym może zgłosić takie roszczenie. Zdaniem skarżącej stanowisko takie nie ma oparcia w żadnym przepisie prawa i nie da się go pogodzić z treścią art. 30 § 4 k.p.a. Skarżąca powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazała, że na mocy sprzedaży nieruchomości, na nabywcę nieruchomości przechodzą wszelkie roszczenia przysługujące zbywcy, w tym roszczenie do uzyskania odszkodowania za nabycie nieruchomości zajętej dla realizacji celu publicznego. W ocenie skarżącej, w takiej sytuacji osobą będącą stroną w postępowaniu dotyczącym odszkodowania za zajętą nieruchomość, a zarazem uprawnioną do odszkodowania, jest nabywca tej nieruchomości. Skarżący podniosła, że z akt sprawy wynika, iż w przeszłości poprzedni właściciele nieruchomości nie otrzymali żadnego odszkodowania. Podkreśliła, że nabywając przedmiotową nieruchomość w drodze umowy zawartej w formie aktu notarialnego, to na nowych nabywców nieruchomości przeszły wszelkie roszczenia, w tym roszczenie do uzyskania odszkodowania za wywłaszczenie. Skarżąca wskazała, że zapłaciła cenę za całą powierzchnię nieruchomości, także z uwzględnieniem tej jej części, która jest zajęta pod sporną infrastrukturę. Podniosła, że w akcie notarialnym dotyczącym sprzedaży ww. nieruchomości brak jest jakiejkolwiek wzmianki, że cena nieruchomości została obniżona z powodu posadowienia na niej gazociągu, a to z kolei pozwala uznać, że właściciele nieruchomości scedowali na rzecz jej nabywcy uprawnienie do dochodzenia odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości w części, w jakiej zajęta jest na urządzenia infrastruktury.

W ocenie skarżącej odmienna interpretacja tego przepisu sprowadza się do uznania, że osoby które utraciły w drodze wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości przed wejściem w życie u.g.n., a dla których do tej pory odszkodowanie za tę nieruchomość nie zostało ustalone, wraz z wejściem w życie powyższej ustawy utraciły uprawnienie do uzyskania przedmiotowego odszkodowania. W opinii skarżącej takie stanowisko, naruszałoby konstytucyjną zasadę ochrony własności (art. 64 Konstytucji RP), a przede wszystkim zasadę wyrażoną w art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, gwarantującą prawo do odszkodowania w przypadku wywłaszczenia, a nadto pozostawałoby w sprzeczności również z art. 1 Pierwszego Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonego w dniu 20 marca 1952 r., a ratyfikowanego przez Polskę w dniu 10 października 1994 r. (Dz.U. z 1995 r. Nr 26, poz. 175), który podkreśla konieczność utrzymywania uzasadnionego prawnie zaufania obywateli do Państwa i prawa od niego pochodzącego, jako elementu składającego się na zasadę praworządności i zobowiązującego władze do eliminowania dysfunkcyjnych regulacji z systemu prawnego oraz naprawiania pozaprawnych praktyk. Ponadto zdaniem skarżącej, analiza przepisów przejściowych u.g.n. wskazuje, że ustawa ta nie zawiera przepisów czasowych ograniczających zastosowanie normy wynikającej z art. 128 ust. 1 u.g.n. do stanów faktycznych powstałych po wejściu w życie ww. ustawy, co znajduje również oparcie w stanowisku Trybunału Konstytucyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 21 czerwca 2005 r. sygn. akt P 25/02.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Z punktu widzenia powyższego stwierdzić należy, że skarga okazała się być zasadna.

W pierwszej kolejności należy zająć się przesłankami zastosowania w niniejszej sprawie aktualnych przepisów ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami, mając na uwadze, że do ograniczenia własności doszło w roku 1979, a więc przed wejściem w życie aktualnej ustawy. Obecnie przepis art. 128 ust. 1 u.g.n. wskazuje, że wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. Zgodnie natomiast z ustępem 4, odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Natomiast wedle art. 124 ust. 1 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. W efekcie, wedle aktualnego stanu prawnego, o ile obecnie doszłoby do ograniczenia prawa własności poprzez wydanie decyzji udzielającej zezwolenia na założenie przewodów gazowych na nieruchomości skarżącej, to należałoby się jej słuszne odszkodowanie odpowiadające wartości poniesionych szkód, a także powiększone o kwotę odpowiadającą zmniejszeniu się wartości nieruchomości. Powstaje zatem pytanie, czy i kiedy zastosować można aktualne przepisy w przypadku, gdy decyzja o ograniczeniu praw miała miejsce w dniu 25 kwietnia 1979r.

Ogólnie odpowiedź na to pytanie daje art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., który wskazuje, iż starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Jak to słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 września 2015 r. (I OSK 90/14, LEX nr 1985988), "Analiza brzmienia przepisu art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n prowadzi do wniosku, że stanowi on podstawę do przyznania odszkodowania przez organ publiczny za wywłaszczenie lub przejęcie z mocy prawa już dokonane, oznacza to tym samym, że może być stosowany do spraw zaszłych, na zasadzie działania ustawy nowej w odniesieniu do stanów faktycznych sprzed jej wejścia w życie, bez narażania innych wartości konstytucyjnych". W wyroku tym wskazano bowiem, iż "należy opowiedzieć się za dopuszczalnością zastosowania aktualnie obowiązującej u.g.n. do stanu faktycznego sprzed jej wejścia w życie. Tym bardziej, że poza wymienionymi w art. 129 ust. 5 u.g.n. przesłankami nie jest w aktualnym stanie prawnym (poza uregulowaniami zawartymi w ustawodawstwie specjalnym) możliwe wydanie decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości bez jednoczesnego ustalenia odszkodowania". Identyczne stanowisko znajdujemy w wyroku NSA z dnia 19 listopada 2014 r. I OSK 713/13, LEX nr 1591051: "Jeżeli art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. odnosi się do stanów sprzed wejścia w życie u.g.n., to konsekwentnie należy przyjąć, że ustawodawca zobowiązał się do regulowania roszczeń także w przypadkach, gdy przed 1998 r. nastąpiło wywłaszczenie, a obecne przepisy przewidują ustalenie (i co za tym idzie wypłacenie) odszkodowania. Oznacza to, że prawo do odszkodowania, a także jego wysokość ustalane są na podstawie aktualnych przepisów".

Kolejne zagadnienie dotyczy pytania, czy art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. dotyczy także ograniczenia prawa własności w taki sposób, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Odpowiedź na to pytanie jest pozytywna. Przez pozbawienie praw do nieruchomości na gruncie przepisu art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. należy rozumieć również sytuację, gdy następuje ograniczenie prawa do nieruchomości przez zakładanie urządzeń infrastruktury technicznej, bowiem wywłaszczenie polegać może na odebraniu prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego, ale także na ograniczeniu tychże praw ( co wynika z analizy wskazanych na wstępie przepisów art. 128 i 124 u.g.n.). Przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. ma zastosowanie do tych wszystkich stanów faktycznych, w których nastąpiło odjęcie lub ograniczenie prawa własności bez ustalenia należnego odszkodowania (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 24 listopada 2015 r., II SA/Ol 1005/15, LEX nr 1946698).

Ostatnia kwestia z tego zakresu zagadnień dotyczy pytania, kiedy można wypłacić odszkodowanie, skoro już wiadomo, że co do zasady jest to dopuszczalne. W przypadku niniejszej sprawy ograniczenie prawa własności nastąpiło w oparciu o decyzję Naczelnika Gminy Z. z dnia 25 kwietnia 1979r. nr [...]na podstawie art. 35 i 36 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. (t.j. Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 z późn. zm.). Zwrócić należy uwagę, iż przepis art. 36 tej ustawy stanowił, iż odszkodowanie za straty wynikłe z działań przewidzianych w art. 35 ust. 1 i 2 strony ustalają na podstawie wzajemnego porozumienia; w razie sporu wysokość odszkodowania ustala na wniosek zainteresowanej strony naczelnik gminy, a w miastach prezydent lub naczelnik miasta (dzielnicy). Odszkodowanie to zbliżone było do odszkodowania cywilnoprawnego. Przepis mówił bowiem o odszkodowaniu za straty wynikłe z działań przewidzianych w art. 35 ust. 1 i 2, a zatem za straty powstałe na skutek zakładania i przeprowadzania na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów służących do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności oraz urządzeń technicznych łączności i sygnalizacji. Chodzi zatem o uszczerbek majątkowy, jakiego właściciel nieruchomości doznał na skutek działań związanych z zakładaniem i przeprowadzaniem ciągów i przewodów o których mowa wyżej. Wszelkie szkody związane z ograniczeniem własności na podstawie art. 35 , mieszczą się w odszkodowaniu zakreślonym przez art. 36 wskazanej ustawy. Regulując w ust. 1 tego artykułu odszkodowanie należne właścicielowi nieruchomości objęto nim wszelkie straty związane z założeniem i przeprowadzeniem przewodów lub urządzeń, o czym mowa w art. 35 powyższej ustawy, włącznie ze zmniejszeniem wartości nieruchomości (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2010 r., III CZP 116/09, publ. Lex/el.)

Wobec tego wskazać należy, że kwestia ustalenia odszkodowania nie była obligatoryjnym elementem decyzji ograniczającej prawa do nieruchomości w trybie art. 35 w/w ustawy, lecz warunkowana była inicjatywą właściciela nieruchomości, której dotyczyło ograniczenie praw w trybie omawianych przepisów ustawy z 1958r.

W uzasadnieniu wyroku z dnia 26 sierpnia 2014 r. ( I OSK 147/13, LEX nr 1511959) Naczelny Sąd Administracyjny w sytuacji wydania decyzji w oparciu o art. 35 i 36 w/w ustawy, opowiedział się za dopuszczalnością zastosowania w sprawie aktualnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami do stanu faktycznego sprzed jej wejścia w życie, podkreślając wszakże, że warunkiem jest, że objęte nią uprawnienie nie zostało skonsumowane wcześniej, w szczególności sprawa nie została załatwiona w taki sposób, który wykluczałby tę możliwość (ostateczną decyzją). Innymi słowy, jeśli nie zostało ustalone i wypłacone odszkodowanie w trybie art. 36 ustawy wywłaszczeniowej., Naczelny Sąd Administracyjny zaakceptował wcześniejszy pogląd wyrażony przez NSA w uchwale z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 1/06, że nowa ustawa, w braku przepisów przejściowych, ma zastosowanie do stanów aktualnych, ale i zdarzeń wcześniej powstałych, jeśli nadal trwają, a bezpośrednie stosowanie nowych przepisów przede wszystkim odnosi się do zastanych w dniu wejścia ich w życie stosunków prawnych. Rozróżnić bowiem należy retrospektywność (nowe przepisy regulują też stany wcześniejsze, ale otwarte, w toku, niezakończone ostatecznie) oraz retroaktywność przepisów (oddziaływanie wsteczne na stany wcześniejsze, lecz zamknięte, czyli zakończone - załatwione). Oznacza to konieczność ustalenia odszkodowania wedle reguł uwzględniających obecnie obowiązujące przepisy, w sytuacji, kiedy nie zostało ono wcześniej, jak to podkreślono, ustalone i wypłacone (art. 233 u.g.n.).

Jak wynika z powyższego, warunkiem zastosowania aktualnych przepisów art. 128 ust. 4 w zw. z art. 124 ust. 1 u.g.n. w oparciu o art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. w niniejszej sprawie jest jednoznaczne ustalenie, że odszkodowanie nie zostało wypłacone w oparciu o art. 36 ust. 1 i 2 ustawy wywłaszczeniowej z 1958r. Jednak organy obu instancji uchyliły się od zbadania tej kwestii, stwierdzając, że wnioskodawcy odszkodowanie i tak nie przysługuje ze względu na brak uprawnienia podmiotowego. Jednak, jak to się zaraz okaże, wyrażony przez organy w tym zakresie generalny pogląd nie jest zasadny w pewnych okolicznościach, a tych nie zbadano. Wobec tego koniecznym było, niezależnie od badania aspektu podmiotowego, uprzednie poczynienie ustaleń faktycznych co do odszkodowania; mianowicie czy zostało ono wypłacone poprzednim właścicielom działek odpowiadających obecnej działce nr [...] , a jeśli tak, za co zostało ustalone ( za jakiego rodzaju szkody). Brak ustaleń w tej kwestii uniemożliwia poprawne zastosowanie właściwych przepisów prawa materialnego, bowiem nie odpowiedziano na pytanie, czy mamy do czynienia z sytuacją umożliwiającą zastosowanie aktualnych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami do stanu faktycznego sprzed jej wejścia w życie. Jak widać, ustalenie tej okoliczności ma fundamentalne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, zatem uchylenie się od tego obowiązku narusza tak przepisy procesowe ( art. 7, 8 i 77 k.p.a.), jak i wskazane przepisy prawa materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Drugim istotnym zagadnieniem, wyeksponowanym zresztą w decyzjach obu instancji, jest kwestia następstwa prawnego. Z prawidłowych ustaleń organów administracyjnych wynika, że skarżąca jest kolejnym nabywcą nieruchomości, albowiem nabyła ją w 1994r. od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. Powstaje zatem pytanie, czy następca prawny pod tytułem szczególnym (nabywający nieruchomość w drodze kupna – sprzedaży) może być beneficjentem odszkodowania ustalonego w oparciu o art. 128 ust. 4 w zw. z art. 124 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Organy stwierdziły, że nie i powołując się m.in. na wyrok WSA w Krakowie sygn. akt II SA/Kr 290/11 oraz IV SA/Po 1001/14, wykluczyły możliwość przyjęcia, że nabywca nieruchomości może być osobą uprawnioną do żądania odszkodowania w oparciu o wskazane przepisy. Tymczasem zagadnienie nie może być rozstrzygnięte tak jednoznacznie, jak to przedstawiły organy w uzasadnieniu decyzji. W pierwszym rzędzie trzeba stwierdzić, że sytuacja żądania odszkodowania przez następcę pod tytułem szczególnym nie będzie dotyczyć sytuacji, gdy chodziło o wywłaszczenie całej nieruchomości, z oczywistego powodu; albowiem nastąpiła utrata własności i należne odszkodowanie może być wypłacone tylko osobie uprawnionej lub jego następcy pod tytułem ogólnym. Z tych względów nie przystają do realiów niniejszej sprawy te orzeczenia, które dotyczą takiej właśnie sytuacji. Ten problem może pojawić się tylko wtedy, kiedy doszło do ograniczenia prawa własności ( np. przez położenie przewodów gazowych, jak w niniejszej sprawie) na podstawie decyzji administracyjnej, a w każdym razie władczego działania państwa; uprawniony nie uzyskał odszkodowania, a następnie zbył nieruchomość obciążoną. Powstaje pytanie, czy taki nabywca może ubiegać się o odszkodowanie. Rzeczywiście, w sprawie II SA/Kr 290/11 WSA w Krakowie w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 kwietnia 2011 r. odpowiedział negatywnie na to pytanie. Sąd stwierdził, że art. 128 ust. 4 w zw. z ust. 1 u.g.n. nie pozwala na przyjęcie, iż uprawnionymi do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie odszkodowania za czasowe ograniczenie prawa własności nieruchomości są każdocześni właściciele tej nieruchomości, a zatem także osoby, które na podstawie tytułu szczególnego nabyły nieruchomość od wywłaszczonego właściciela. Zdaniem Sądu, z analizy przytoczonej normy prawnej wynika jednoznacznie, że podmiotem posiadającym legitymację prawną do wystąpienia z roszczeniem o odszkodowanie jest tylko i wyłącznie "osoba wywłaszczona", w stosunku do której nastąpiło ograniczenie prawa korzystania z nieruchomości, a nie każdy późniejszy właściciel nieruchomości, który nabył i korzystał z nieruchomości w stanie, w jakim znajdowała się ona już po ograniczeniu prawa do korzystania z niej. Jednak wymaga podkreślenia, że Sąd nie zawarł szerszej argumentacji w tym temacie. Powołany przez organy wyrok WSA w Poznaniu z 4 lutego 2015 r. IV SA/Po 1001/14, nie daje już w żadnym wypadku tak jednoznacznej odpowiedzi. W tym wyroku Sąd wypowiedział wprawdzie pogląd podobny w zakresie konkluzji - po poczynieniu jednakże konkretnych ustaleń faktycznych, które przesądziły o takim wniosku. Sąd stwierdził, że takiego uprawnienia nie ma nabywca nieruchomości w drodze umowy cywilnoprawnej (nabywca syngularny), "to nie on bowiem poniósł ewentualną szkodę wywołaną budową linii energetycznej, lecz zbywca nieruchomości. Ewentualne ograniczenia i szkody wywołane istnieniem linii energetycznej na przedmiotowej nieruchomości musiały bowiem wpłynąć na cenę kupna nieruchomości. Innymi słowy skarżący kupując przedmiotową nieruchomość zapłacił cenę niższą wskutek wystąpienia ewentualnych ograniczeń wynikających z przeprowadzenia napowietrznej linii energetycznej przez tą nieruchomość. Tym samym zastosowana w niniejszym przypadku szczególna forma wywłaszczenia nie mogła doprowadzić do powstania szkody po stronie skarżącego. W konsekwencji prawidłowe jest stanowisko, iż w wyniku zawarcia umowy nabycia przedmiotowej nieruchomości skarżący nie nabył przedmiotowego roszczenia odszkodowawczego. Ustaleniu odszkodowania na rzecz skarżącego sprzeciwia się nadto omówiona powyżej zasada "słusznego odszkodowania", bowiem skarżący nabył nieruchomość o pomniejszonej wartości, ale za pomniejszoną cenę odpowiadającą jej rynkowej wartości. Przyznanie mu odszkodowania doprowadziłoby do jego bezpodstawnego wzbogacenia". Jednym słowem, do odmowy wypłaty odszkodowania dla nabywcy pod tytułem szczególnym doprowadziło ustalenie, że nie doszło do nabycia przedmiotowego roszczenia odszkodowawczego od osoby uprawnionej, zaś nabywca nieruchomości zapłacił niższą cenę z uwagi na wspomniane ograniczenia istniejące na nieruchomości ( linię energetyczną). W efekcie, w drugim z powołanych wyroków nie przesądza się negatywnie możliwości zgłoszenia roszczenia odszkodowawczego przez nabywcę nieruchomości, a jedynie pośrednio wskazuje się, że zależy to od tego, czy roszczenia zostały zbyte i czy nabywca nieruchomości poniósł szkodę, którą mogłoby być nabycie nieruchomości bez uwzględnienia istniejącego obciążenia. Podobny pogląd w zakresie wymogu zbycia roszczeń jako warunku dochodzenia odszkodowania został wyrażony w uzasadnieniu wyroku WSA w Krakowie z dnia 5 grudnia 2016 r. II SA/Kr 840/16 (publ. Lex/el.). Jest to ściśle związane z charakterem roszczeń odszkodowawczych określonych w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Bowiem odszkodowania uregulowane w ustawie o gospodarce nieruchomościami mają charakter cywilnoprawny (T. Woś, Wywłaszczanie nieruchomości i ich zwrot, Warszawa 2011 r., s. 263-282 wraz z powołanym tamże orzecznictwem). Taki też charakter musi mieć zatem odszkodowanie, o jakim mowa w art. 128 ust. 4 u.g.n., a przysługujące za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa m.in. w art. 124 ust. 1 u.g.n. Podobnie było traktowane, jak już o tym wspomniano, odszkodowanie z art. 36 ustawy wywłaszczeniowej z 1958r. Wobec tego co do zasady, z tego rodzaju roszczeniem mogli wystąpić właściciele nieruchomości, których prawo do nieruchomości zostało ograniczone w momencie budowy urządzenia przesyłowego, oraz ich następcy prawni pod tytułem ogólnym. Uprawnionym do domagania się odszkodowania zasadniczo nie może być natomiast osoba, która nabyła tę nieruchomość w drodze umowy sprzedaży po wybudowaniu takiego urządzenia. Obowiązek zapłaty odszkodowania wiąże się bowiem ścisłe z faktem doznania uszczerbku w przysługującym danemu podmiotowi prawie własności. W tym zakresie wypada podzielić dominujący w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że roszczenie o zapłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nie jest skuteczne względem każdego właściciela nieruchomości, bowiem nie ma charakteru roszczenia obciążającego nieruchomość i niedopuszczalne jest domaganie się odszkodowania przez każdego z kolejnych nabywców nieruchomości. (vide: wyrok WSA w Łodzi z dnia 16 czerwca 2015 r. w sprawie II SA/Łd 325/15; wyrok WSA w Łodzi z dnia 8 października 2008 r. w sprawie II SA/Łd 353/08; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 20 października 2005 r. w sprawie II SA/Bk 408/05; wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie I SA/Wa 800/12, publ. CBOSA).

Niemniej jednak, na co słusznie zwrócił uwagę WSA w Poznaniu w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 października 2016 r. IV SA/Po 598/16, publ. Lex/el., nie oznacza to, że "uprawnionym do odszkodowania nie może być osoba, która jako aktualny właściciel nieruchomości, legitymuje się formalnoprawnym tytułem uprawniającym do żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania. Na przykład wówczas, gdy strony umowy postanowiły, iż cena nieruchomości nie została obniżona z powodu znajdowania się na nieruchomości infrastruktury przesyłowej, co pozwalałoby uznać, że właściciele nieruchomości scedowali na rzecz jej nabywców uprawnienia do dochodzenia odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości w części, w jakiej zajęta jest ona pod urządzenia infrastruktury(...)". Innymi słowy, roszczenie odszkodowawcze, o którym mowa, jest związane z osobą właściciela, który poniósł szkodę i co do zasady, będzie to właściciel nieruchomości w czasie budowy urządzenia. Jednak w sytuacji zbycia roszczenia następcy prawnemu pod tytułem szczególnym, tenże następca może wystąpić z żądaniem odszkodowania.

Przenosząc te uwagi na grunt niniejszej sprawy, wskazać trzeba, że organy zbyt pochopnie przyjęły, że I.B. nie jest uprawniona do uzyskania odszkodowania w trybie wskazywanych przepisów, albowiem jest następcą prawnym pod tytułem szczególnym. Żeby to przesądzić, trzeba bowiem ustalić, czy rzeczywiście nie doszło do przeniesienia wierzytelności z tego tytułu w aktach notarialnych prowadzących do uzyskania własności przez I.B. , oraz czy skarżąca w związku z tym płaciła pełną cenę za nieruchomość ( taką, jak by nie było gazociągu, pod warunkiem oczywiście, że jego przebieg przez działkę obniża wartość nieruchomości). Organy nie zbadały tej okoliczności, albowiem w aktach sprawy brak aktu notarialnego z 1994r., którym skarżąca miała nabyć nieruchomość. Podobnie, nie ustalono kolejnych zbywców przed Agencją Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa, która dokonała zbycia na rzecz I.B. , a która, jak wynika z ustaleń faktycznych organów, nie była właścicielem w czasie budowy gazociągu, gdyż były nim osoby fizyczne. Tymczasem skarżąca zarzuca, że właśnie tak się stało i na jej rzecz przeszły roszczenia z tego tytułu i że cena za nieruchomość nie została obniżona. Skarżąca bowiem twierdzi, że w momencie zakupu nieruchomości o gazociągu nic nie wiedziała. W zbliżonej w pewnym zakresie sytuacji faktycznej, dotyczącej sieci elektroenergetycznej, WSA w Poznaniu w uzasadnieniu cytowanego wyroku IV SA/Po 598/16 stwierdził: "Z dokonanych ustaleń faktycznych nie wynika, czy skarżący zawarli dodatkowe porozumienie w sprawie przeniesienia uprawnienia do żądania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. W myśl podpisanego w (...)1994 r. aktu notarialnego skarżący zapłacili cenę za całą powierzchnię nieruchomości, zatem z uwzględnieniem także tej jej części, która jest zajęta pod sporną infrastrukturę energetyczną. Oceny zatem wymaga, czy i ewentualnie w jakim zakresie istnienie tej infrastruktury miało wpływ na cenę nieruchomości. Nie można wykluczyć, że strony umowy postanowiły, iż cena nieruchomości nie została obniżona z tego powodu, a to pozwalałoby uznać, że właściciele nieruchomości scedowali na rzecz jej nabywców uprawnienia do dochodzenia odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości w części, w jakiej zajęta jest pod urządzenia infrastruktury energetycznej. Na powyższe należało w ramach postępowania pozyskać oświadczenia stron umowy z (...) 1994 r.".

Podobnie sytuacja rysuje się w niniejszej sprawie. Jak wiadomo z ustaleń Sądu w sprawie [...] , gazociąg przebiega przez dawne działki nr [...] i [...] , których części w wyniku scalenia i kolejnych zmian konfiguracji weszły w skład działki nr [...] . Przebieg projektowanego gazociągu jest uwidoczniony na mapie przedstawionej w aktach /k. [...] akt adm./ w odniesieniu do dawnych oznaczeń działek, natomiast nie ma informacji o jego przebiegu aktualnie, w stosunku do działki nr [...]. Organ winien uzupełnić ten brak oraz wyjaśnić, czy poprzedni właściciele działki lub działek z których powstała, wiedzieli o przebiegi gazociągu, czy została w związku z jego istnieniem w jakikolwiek sposób obniżona cena nabycia oraz czy miało miejsce domniemane lub umowne przeniesienie wierzytelności z tytułu odszkodowania. Dopiero wykluczenie możliwości przeniesienia wierzytelności może spowodować przyjęcie, że I.B. jako następca prawny pod tytułem szczególnym nie jest uprawniona do żądania odszkodowania.

Dla każdego postępowania kluczowe znaczenie ma ustalenie stanu faktycznego sprawy, bowiem tylko w takim przypadku możliwe jest prawidłowe ustalenie praw i obowiązków strony tego postępowania. Inaczej rzecz ujmując, tylko dla prawidłowo ustalonego stanu faktycznego można zastosować przepisy prawa materialnego skutkujące powstaniem praw i obowiązków strony postępowania administracyjnego.

Należy podkreślić, iż kontrolując decyzje podejmowane w ramach postępowania administracyjnego Sąd dokonuje oceny, czy stan faktyczny sprawy został wszechstronnie wyjaśniony, zgodnie z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Podkreślenia nadto wymaga, że zgodnie z art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W rozpatrywanej sprawie wymogów tych nie dochowano, co stanowi o konieczności uchylenia zaskarżonej w sprawie decyzji, oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zastosuje się do przedstawionych wyżej poglądów i ocen i w konsekwencji uzupełni postępowanie dowodowe oraz dokona ponownej oceny prawnej dokonanych ustaleń.

Z powyższych przyczyn, skoro doszło do istotnego naruszenia przepisów postępowania, a w konsekwencji prawa materialnego, należało uchylić skarżone decyzje w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.