Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 1058/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2014-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 5, art. 48, art. 52
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi G.N. i Z.N. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., znak: [...]; II. uchyla postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. znak: [...]; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; IV. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących G.N. i Z.N. solidarnie kwotę 274 (dwieście siedemdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013r. nr [...], wydaną na podstawie art. 48 ust. 4 i art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010r., nr 243, poz. 1623 ze zm.), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej - PINB) nakazał G.N. i Z.N. rozbiórkę obiektu budowlanego – drewnianego budynku letniskowego o wymiarach 8,43 x 4,45 m, zlokalizowanego na działce nr [...].

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] czerwca 2011r. Wójt Gminy zawiadomił organ o samowoli budowlanej na działce nr [...], która polegała na rozbiórce budynku letniskowego i budowie od podstaw nowego budynku letniskowego, której to samowoli dopuścił się PHPU "G" Z.N..

Podczas przeprowadzonych w dniu [...] sierpnia 2011r. czynności kontrolnych organ ustalił, że na działce nr [...] (teren ośrodka wypoczynkowego), w ciągu obiektów letniskowych, usytuowany jest drewniany budynek letniskowy z tarasem, o konstrukcji drewnianej. Wedle informacji uzyskanej od przedstawiciela Gminy obiekt ten został kilka lat wcześniej rozebrany i postawiony od podstaw. Czynności powyższe przeprowadził poddzierżawca w okresie, gdy ośrodek wypoczynkowy dzierżawiony był przez firmę "I" R.S.. Właścicielem działki nr [...] jest Gmina, a obecnym dzierżawcą jest Centrum Rekreacyjne "R".

Kontrolowany budynek posiada wymiary 8,43 x 4,45 m. Wysokość przy słupie tarasu, w najniższym miejscu, wynosi 2,30 m mierzone od posadzki (poziom terenu jest około 0,60 m niżej, a na taras prowadzą schody). W najwyższym miejscu budynek ma około 2,50 m wysokości. Wewnątrz obiektu znajdują się dwa pomieszczenia o charakterze pokoi letniskowych, pomieszczenie kuchni (kuchenka elektryczna) oraz pomieszczenie wc z prysznicem. Obiekt wyposażony jest w instalację elektryczną i wodno-kanalizacyjną. Podgrzewanie wody odbywa się za pomocą podgrzewacza elektrycznego "E". Taras o konstrukcji drewnianej posiada wymiary 8,74 x 3,10 m i jest usytuowany na bloczkach betonowych, przykrycie tarasu wykonane jest z tworzywa sztucznego.

Dalej organ wskazał, że Z.N. potwierdził, iż poprzednie dwa obiekty letniskowe były w złym stanie, a nakłady przez niego poniesione miały w 100% charakter odtworzeniowy, tj. został zbudowany jeden nowy obiekt na poprzedniej lokalizacji dwóch rozebranych. Na potrzeby postępowania sądowego prowadzonego przez sąd cywilny, biegły sądowy T.D. wydała opinię, w której stwierdziła na działce nr [...] nastąpiła rozbiórka i budowa od podstaw nowego obiektu, a roboty te zostały wykonane w latach 2000-2001 bez projektu, z materiałów nie pochodzących z rozbiórki - o powierzchni zabudowy większej niż pierwotnie.

Dnia [...] września 2011r. PINB zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie budowy drewnianego budynku letniskowego, o wymiarach 8,43 x 4,45 m, na działce nr [...], dokonanej bez wymaganego pozwolenia na budowę. Jednocześnie wydane zostało postanowienie, w którym wstrzymano prowadzenie robót budowlanych związanych z budową drewnianego budynku letniskowego oraz nałożono na właściciela działki nr [...] - Gminę, będącą jednocześnie właścicielem budynku letniskowego objętego postępowaniem, obowiązek przedstawienia w terminie do 26 grudnia 2011 r. dokumentów niezbędnych celem zalegalizowania samowoli budowlanej.

Pismem z dnia [...] września 2011r. Wójt Gminy oświadczył, że Gmina nie jest zainteresowana legalizacją obiektu, nie posiada odpowiednich do tego celu dokumentów i nie będzie o nie występowała, ma jednocześnie świadomość, że organ nadzoru budowlanego musi wydać w takiej sytuacji nakaz rozbiórki obiektu budowlanego.

Decyzją z dnia [...] września 2012 r. znak: [...] PINB nakazał Gminie rozbiórkę drewnianego budynku letniskowego, o wymiarach 8,43 x 4,45 m, na działce nr [...].

W dniu 6 października 2011 r. do PINB wpłynęło pismo Z.N., w którym podnosi, że jest inwestorem wykonanych robót budowlanych i wnosi o uwzględnienia go jako strony w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Jednocześnie Z.N. złożył odwołanie od powyższej decyzji z dnia [...] września 2012 r. wydanej przez PINB.

Decyzją z [...] listopada 2011 r. organ II instancji uchylił w całości decyzję PINB z dnia [...] września 2012 r. oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu WINB zawarł szereg wskazań, jakimi powinien się kierować PINB przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. W szczególności organ podniósł, że stroną w postępowaniu i adresatem rozstrzygnięć powinien być inwestor budowy obiektu. Ustalając krąg stron postępowania, zdaniem organu II instancji PINB pominął wyjaśnienie kwestii, czy miejsce posadowienia i rodzaj obiektu nie stanowi zabudowy, która może mieć wpływ na sposób zagospodarowania sąsiednich nieruchomości. Jeżeli odległość obiektu od granicy działki sąsiedniej powoduje naruszenie powszechnie obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych, to właściciel sąsiedniej działki powinien być stroną postępowania.

Podczas ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ pierwszej instancji, G.N. i Z.N. wyjaśnili, że prace remontowe przy budynku letniskowym na działce nr [...] były wykonywane przez nich systemem gospodarczym, za zgodą Wójta Gminy oraz wydzierżawiającego ośrodek rekreacyjny Gminy - firmy I R.S..

Dalej organ I instancji wskazał, że dnia [...] lipca 2012r. przeprowadził oględziny na działce nr [...]. Podczas czynności wykonano m.in. pomiar odległości budynku letniskowego będącego przedmiotem postępowania od główki szyny kolejowej. Jak ustalono, odległość ta wynosi ok. 8,0 m. Z uwagi na treść art. 53 ust. 2 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym, zgodnie z którym budowle i budynki mogą być usytuowane w odległości nie mniejszej niż 10m od granicy obszaru kolejowego, za stronę prowadzonej sprawy organ uznał również P S.A.

W związku ze wskazaniami organu II instancji, postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. PINB uchylił wydane przez siebie postanowienie z dnia [...] września 2011 r., którym wstrzymał prowadzenie robót budowlanych oraz nałożył na Gminę obowiązek przedstawienia dokumentów w postępowaniu legalizacyjnym. Następnie organ nadzoru budowlanego, powołując się na przepisy art. 28 ust. 1, art. 3 pkt 6, pkt 8 oraz art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego stwierdził, że w świetle posiadanych dokumentów budynek letniskowy objęty postępowaniem został wybudowany w miejscu poprzednich obiektów, jednakże ze zmianą powierzchni zabudowy. Oznacza to, że kwalifikując zaistniałą samowolę należy zaliczyć ją do "budowy" rozumianej jako wykonanie nowego obiektu w określonym miejscu. Podjęte działania inwestycyjne nie były remontem i wymagały zatem uzyskania od Starosty decyzji o pozwoleniu na budowę. W ocenie PINB dostatecznie zostało potwierdzone, że na działce nr [...] miała miejsce samowola budowlana polegająca na rozbiórce, a następnie budowie od podstaw nowego obiektu o przeznaczeniu letniskowym. W myśl art. 52 wskazanej ustawy inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51. Oznacza to, że realizacja obowiązków nakładanych w postępowaniach organów nadzoru budowlanego w sprawach samowoli budowlanych obciąża wymienione w tym przepisie podmioty. Organ stwierdził, że kolejność tego wyliczenia nie jest przypadkowa i to inwestor, a więc osoba, która zrealizowała lub sfinansowała zrealizowanie inwestycji, jest w pierwszej kolejności adresatem nakazów. Założeniem płynącym z ustawy jest stworzenie warunków w celu umożliwienia legalizacji obiektu, w czym nie stoją na przeszkodzie również niezgodności z przepisami technicznymi - pod warunkiem ich usunięcia w toku sprawy.

Następnie PINB wskazał, że postanowieniem z [...] listopada 2012 r. nałożył na inwestorów – G.N. i Z.N. - obowiązek przedstawienia w terminie do dnia 28 lutego 2013 r.:

1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;

2) dokumentów, o których mowa w art. 33ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3 ustawy - Prawo budowlane:

- o czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7 ustawy - Prawo budowlane (potwierdzającym wpis osób pełniących samodzielne funkcje techniczne w budownictwie na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego), aktualnym na dzień opracowania projektu;

- oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (złożone wedle określonego przepisami wzoru).

Pismem z dnia [...] kwietnia 2013r. pełnomocnik Z.N. wniósł o umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość od chwili wszczęcia. Pełnomocnik podniósł, że przebudowę domków zakończono w maju 2001 roku, a więc "przed nowelizacją prawa budowlanego". Strona postępowania nie ma interesu prawnego, ani fizycznej możliwości legalizacji obiektu, który był przebudowany legalnie na domek campingowy. Nadto pełnomocnik wskazał, że G. i Z.N. byli do 31 maja 2007 r. posiadaczami działki i domku i legalnymi inwestorami, którym już nie są, a legalizacja lub postępowania naprawcze z art. 51 prawa budowlanego dotyczy wyłącznie stanu faktycznego.

Podsumowując organ I instancji w uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r. stwierdził, że w przypadku nieprzedłożenia dokumentów określonych w postanowieniu o wstrzymaniu robót budowlanych, zastosowanie znajduje art. 48 ust. 4 ustawy - Prawo budowlane. Skutkiem przewidzianym przez prawo jest zatem konieczność wydania decyzji o rozbiórce wykonanej samowolnie inwestycji.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła G.N., zarzucając naruszenie przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 oraz art. 10 kpa, nadto stwierdziła, że PINB w sposób niepowołany wydał decyzję o rozbiórce, gdyż prowadzone prace miały charakter remontu. Ponadto strona wskazała, że pozwolenia na budowę nie wymaga tymczasowy obiekt budowlany. Zarzuciła też, że dopiero po 10 latach od zakończenia prac budowlanych polegających na remoncie przedmiotowego budynku letniskowego Gmina zgłosiła samowolę budowlaną i to tylko na jej obiekt, pomimo tego, że w najbliższym sąsiedztwie jest paręnaście innych domków, które zostały pobudowane na podobnych zasadach jak domek w przedmiotowej sprawie. Nadto skarżąca podała, że od maja 2007 roku nie ma żadnych praw do domku, ponieważ został jej bezprawnie zabrany przez Gminę.

Odrębne odwołanie od powyższej decyzji złożył Z.N., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając organowi naruszenie szereg wskazanych przepisów ustawy Prawo budowlane oraz Kodeksu postępowania administracyjnego.

Po rozpoznaniu obu odwołań Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał w dniu [...] października 2013r. decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, że PINB dokonał prawidłowej kwalifikacji w odniesieniu do budowy przedmiotowego obiektu budowlanego uznając, że jego budowa wymagała uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, a skoro inwestor nie uzyskał takiej decyzji, to w sprawie należało zastosować przepisy określone w art. 48 ustawy Prawo budowlane.

Z ustaleń PINB wynika natomiast, że uprzednio istniejący obiekt został rozebrany i wybudowany na nowo od podstaw, przy czym, wbrew stanowisku zawartemu w odwołaniu G.N., objęty przedmiotowym postępowaniem obiekt nie należy do kategorii tymczasowych obiektów budowlanych, o których mowa w art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego. Przepis ten wprowadza definicję tymczasowego obiektu budowlanego, przez który należy rozumieć obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce łub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe. Natomiast przedmiotowy budynek letniskowy nie mieści się w dyspozycji w/w przepisu.

Zatem za chybione organ II instancji uznał zarzuty odwołania odnośnie nieprawidłowej kwalifikacji robót związanych z budową omawianego obiektu letniskowego.

Dalej organ omówił tryb legalizacji samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego i za słuszne uznał wydanie przez PINB postanowienia z dnia

[...] listopada 2012r., którym nałożył na inwestorów – G.N. oraz Z.N. obowiązek przedstawienia w wyznaczonym terminie wskazanych dokumentów. Inwestorzy nie wywiązali się z obowiązków, więc wydanie przez organ I instancji decyzji nakładającej obowiązek rozbiórki domku letniskowego zdaniem WINB byłozasadne.

Organ odwoławczy stwierdził też, że PINB prawidłowo określił adresatów obowiązku nałożonego zaskarżoną decyzją. Zgodnie z art. 52 Prawa budowlanego zobowiązanym do poniesienia kosztów dokonania czynności, o których mowa w art. 48, 49b, 50a i 51 jest inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Cytowany przepis określa wprost podmioty zobowiązane do dokonania czynności objętych decyzjami m.in. o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Skonstruowanie tego przepisu na zasadzie alternatywy pozwala na wysunięcie wniosku, że w pewnych sytuacjach zobowiązanym do likwidacji samowoli budowlanej będzie inwestor niebędący jednocześnie właścicielem nieruchomości. Art. 52 Prawa budowlanego wymieniając oba te podmioty i nakazując nakładanie obowiązków w pierwszej kolejności na inwestora, wyraźnie wskazuje, że prawo własności nie przesądza o statusie inwestora. Właściwie zatem organ I instancji nałożył obowiązek rozbiórki na G.N. i Z.N. – inwestorów przedmiotowej inwestycji.

W ocenie WINB niezasadny jest zarzut zawarty w odwołaniu G.N. odnośnie naruszenia przez organ I instancji postanowień art. 10 kpa. Zarzut naruszenia w/w przepisu może odnieść skutek tylko wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Tymczasem, zdaniem organu odwoławczego, brak reakcji PINB na żądanie Z.N. o przedłużenie terminu na wypowiedzenie się co do zebranych w omawianej sprawie dowodów, w sytuacji gdy zaistniały przesłanki z art. 48 ust.4 Prawa budowlanego do wydania nakazu rozbiórki przedmiotowego budynku letniskowego z powodu braku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, pozostaje bez wpływu na wydane rozstrzygnięcie organu I instancji.

Ponadto za chybione organ uznał zarzuty zawarte w odwołaniu Z.N., reprezentowanego przez pełnomocnika, odnośnie wadliwości poprzedniej decyzji WINB z dnia [...] listopada 2011r. uchylającej decyzję organu I instancji nakazującej Gminie rozbiórkę obiektu budowlanego - drewnianego budynku letniskowego o wymiarach 8,43 x 4,45m, zlokalizowanego na działce nr [...]. Decyzja ta pozostaje bowiem w obrocie prawnym jako rozstrzygnięcie ostateczne, a strony nie wniosły od tej decyzji skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Natomiast w świetle art. 110 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej, który wydał decyzję jest nią związany od chwili jej doręczenia łub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Oznacza to, że organ odwoławczy ponownie orzekając w sprawie jest związany stanowiskiem zawartym w swojej wcześniejszej decyzji.

Na powyższą decyzję WINB do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę złożył pełnomocnik G.N. i Z.N., wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji obydwu instancji oraz postanowień wydanych w toku postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) nieważność postępowania w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 kpa, gdyż jest to decyzja niewykonalna w sensie faktycznym zarówno w dacie jej wydania jak i w dacie wydania decyzji organu I instancji, ale niewykonalność ma charakter trwały gdyż strony tj. G. i Z.N. są trwale pozbawieni możliwości wykonania tego obowiązku, który nakłada na nich zaskarżona ostateczna decyzja administracyjna WINB i poprzedzająca ją decyzja PINB, w rozumieniu art. 48 ust. 1, i art. 52 prawa budowlanego,

2) obrazę art. 105 § 1 kpa przez zaniechanie umorzenia postępowania w obu instancjach,

3) naruszenie prawa materialnego polegające na niewłaściwym zastosowaniu art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego i nakazanie rozbiórki obiektu nie pozostającego w dyspozycji stron czyli G. i Z.N.. Wykorzystanie bezumowne domku przez dzierżawców za zgodą Gminy wykluczało ich użytkowanie przez Z. i G.N.. Toczy się sprawa o odszkodowanie za przejęcie obiektu na działce [...] i użytkowanie go przez Gminę od [...].06.2007r. Pełnomocnik zaznaczył, że pozostałe przebudowane na sąsiednich działkach domki są nadal użytkowane przez ich właścicieli, od roku 2006,

4) niewłaściwe zastosowanie art. 52 Prawa budowlanego i uznanie G. i Z.N. za inwestora nie będącego jednocześnie właścicielem nieruchomości, na którego nałożono w trybie art. 48 ust. 1 obowiązek rozbiórki,

5) obrazę art. 28 kpa w zw. z art. 48 i 52 Prawa budowlanego i uznanie odwołujących za stronę,

6) zaniechanie oględzin obiektu z biegłym z dziedziny budownictwa,

7) brak rozstrzygnięcia wniosku strony o umorzenie postępowania,

8) naruszenie art. 75, 77, 78 §1 i 2 i 80, 85 kpa przez:

- błędne ustalenie daty wzniesienia domku na działce nr 1272 zamiast 2001 r., lata 2001-2006 z pominięciem stanu obiektu opisanego w porozumieniu między Gminą i dzierżawcą R.S. i G. i Z.N..

- pominięcie bezspornych ustaleń z tzw. sporu poddzierżawców z F.P., na okoliczność że wszystkie domki w Centrum były przebudowane przez właścicieli w latach 2000 - 2001 za zgodą Gminy, która tylko wydzierżawiała grunt na tzw. plaży, w tym część działki [...] gdzie posadowiono sporny obiekt,

- brak opinii urbanistycznej oraz powołania biegłego na okoliczność jaki charakter ma sporny obiekt, w szczególności czy jest to obiekt tymczasowy oraz jaki charakter miały nakłady w świetle powództwa w sprawie [...] i zawartej w nich opinii biegłych.

Pełnomocnik wniósł też o przeprowadzenie przed WSA uzupełniającego postępowania dowodowego z akt poniższych postępowań sądowych i komorniczych i zawartych w nich dokumentów:

1) akt sprawy [...] o wydanie (eksmisję) i zapłatę, gdyż Gmina nie dość, że najpierw wyzuła fizycznie małżonków N. z posiadania działki [...] w maju 2007, to jeszcze rękami dzierżawcy F.P. uzyskała wyrok eksmisyjny i go wykonała, mimo iż od 2 lat miał nieruchomość z domkiem i od ponad 2 lat dzierżawca ją wynajmował zarobkowo, a Gmina brała czynsz lub sama domki wynajmowała. Obiekt objął po F.P. nowy dzierżawca S.P. i używa go do chwili obecnej, co jednocześnie przesądza o niewykonalności decyzji,

2) dowodów z umów dzierżawy między Gminą, a R.S. - dzierżawcą do 2007r. na okoliczność wykorzystania obiektu na działce [...], nadto zgody Gminy na wykonanie obiektu oraz jego użytkowanie przez Gminę, a także S.P. - Centrum "R", a wcześniej przez dzierżawcę F.P. użytkującego domek do grudnia 2009r. Obu - na okoliczność - jak poprzednio, nadto - czy obiekt na działce [...] był i jest przedmiotem tych umów oraz żądania protokołów przekazania działki numer [...] z budynkiem od Gminy dla 3 dzierżawców tj. R.S., F.P. i S.P.,

3) dowód z całości akt [...], na okoliczność uzyskania od Gminy odszkodowania bądź zwrotu nakładów za zabrany obiekt z działki [...], a także na okoliczność, że postępowanie dotyczące rzekomej samowoli zostało wszczęte przez Wójta Gminy, gdy został pozwany w tym procesie o zapłatę za przejęty obiekt na działce [...], a Gmina czerpała z tego pożytki od lata 2007 roku, w tym pozew i załączniki.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zarzuty skargi okazały się w części zasadne, co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

Przedmiotem badania Sądu w analizowanej sprawie była decyzja administracyjna wydana na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (dalej zwana w skrócie – ustawą). W myśl tego przepisu właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Nakaz rozbiórki nie jest obowiązkiem nakładanym przez organ bezwzględnie. Przed orzeczeniem rozbiórki organ winien przeprowadzić postępowanie legalizacyjne, czyli zbadać czy pomimo wzniesienia obiektu budowlanego bez wymaganych prawem pozwoleń, konieczne lub możliwe jest doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem.

Stosownie do treści art. 48 ust. 2 ustawy, jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1:

1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności:

a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo

b) ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,

2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem

- właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych.

3. W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie:

1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;

2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2.

Dopiero w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1 (art. 48 ust. 4).

W analizowanej sprawie nie budzi wątpliwości, że drewniany budynek letniskowy na działce nr [...] wzniesiony został bez uzyskania prawem wymaganego pozwolenia na budowę, a zatem w warunkach samowoli budowlanej. Organ dokonał prawidłowej kwalifikacji przyjmując, że jest to obiekt budowlany, co w konsekwencji prowadziło do wniosku, że przystąpienie do robót budowlanych przy jego wzniesieniu wymagało uprzedniego uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, jak chcą tego skarżący, że dany budynek letniskowy jest tymczasowym obiektem budowlanym. Definicję tymczasowego obiektu budowlanego zawiera przepis art. 3 pkt 5 ustawy. W myśl tego przepisu przez tymczasowy obiekt budowlany należy przez rozumieć obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe.

Analizowany budynek letniskowy jest wyposażony w instalacje wodno – kanalizacyjną i elektryczną, przeznaczony jest na pobyt ludzi w danym miejscu, w nieoznaczonym okresie czasu. Cechy te pozwalają na zakwalifikowanie go jako obiektu budowlanego.

Istota problemu w przedmiotowej sprawie sprowadzała się do ustalenia podmiotu, na który należało nałożyć obowiązki związane z postępowaniem legalizacyjnym. Stosownie do treści art. 52 ustawy inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51. Powyższa regulacja wskazuje zatem krąg podmiotów, do których należy skierować decyzję o nakazie rozbiórki.

Z akt sprawy wynika, że inwestorami wykonanych robót budowlanych przy wzniesieniu obiektu byli G.N. i Z.N., co wynika niezbicie z oświadczeń złożonych przez nich w toku postępowania administracyjnego.

Nałożenie na skarżących, jako na inwestorów, obowiązków wynikających z postępowania legalizacyjnego, nie było jednak prawidłowe.

Wprawdzie w orzecznictwie przyjęto, że kolejność wskazana w przytoczonym przepisie nie jest przypadkowa, a decyzje wydawane na podstawie powołanych w nim przepisów ustawy Prawo budowlane winny być kierowane w pierwszej kolejności do inwestora, jednakże nie może to dotyczyć sytuacji, gdy inwestor nie ma już żadnego związku prawnego z daną nieruchomością lub wybudowanym samowolnie obiektem budowlanym.

Wyrokiem zaocznym Sądu Rejonowego z dnia [...] maja 2008 r. sygn. akt [...] Sąd nakazał eksmisję skarżącej z przedmiotowej nieruchomości oraz wydanie jej F.P.. Apelacja od wyroku Sądu Rejonowego w powyższej sprawie została oddalona – wyrok Sądu Okręgowego z dnia [...] pażdziernika 2008 r. sygn. akt [...]. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący fizycznie obiekt opuścili, a okoliczność ta jest w sprawie bezsporna. Przed Sądem Rejonowym toczyło się postępowanie z powództwa skarżącej o zwrot nakładów finansowych poniesionych na remont i modernizację danego domku letniskowego.

W tych okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy skierowanie decyzji o nakazie rozbiórki do skarżących było wadliwe, albowiem nie posiadają oni takich uprawnień do władania obiektem budowlanym, które pozwoliłyby im na wykonanie nakazu (por. przykładowo: wyrok WSA w Łodzi z dnia 8 listopada 2011 r. sygn. akt II SA/Łd 809/11Lex 1053165, WSA w Warszawie z dnia 15 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 338/11 Lex 1219135, WSA w Szczecinie z dnia 17 listopada 2011 r. sygn. akt II SA/Sz868/11 Lex nr 1153355).

Wprawdzie w art. 52 ustawodawca wymienia podmioty na które może zostać nałożony obowiązek rozbiórki obiektu, jednak kryterium wyboru spośród trzech wskazanych tam podmiotów jest posiadanie tytułu prawnego do władania obiektem, pozwalającego na wykonanie decyzji. Nie ma możliwości nałożenia obowiązku na inwestora, który utracił tytuł prawny do nieruchomości. A zatem, skoro skarżący utracili tytuł prawny do nieruchomości, a okoliczność ta pozostaje w sprawie poza sporem, obowiązek wynikający z art. 48 ust. 1 ustawy, nie może zostać na nich nałożony.

Trzeba w tym miejscu zauważyć, że prawidłowe zastosowanie przepisu art. 52 nie może opierać się jedynie na jego wykładni gramatycznej. Wskazany tu przepis ustawy ma istotne znaczenie dla ustalenia toku i wyniku postępowania legalizacyjnego. Podmiot, który wprawdzie jest sprawcą samowoli budowlanej, ale utracił już związek prawny z samowolnie wzniesionym obiektem budowlanym, nie będzie przejawiał zainteresowania w jego legalizacji, jak bowiem wyżej wskazano, z procesem legalizacyjnym wiąże się konieczność wykonania szeregu obowiązków. Natomiast skierowanie decyzji rozbiórkowej do osoby, która nie posiada tytułu prawnego do danej nieruchomości, może skutkować niewykonalnością takiej decyzji administracyjnej. A zatem rozpatrując kwestię podmiotu, który winien być obciążony obowiązkami oraz konsekwencjami postępowania legalizacyjnego, nie można tracić z pola widzenia prawnych i faktycznych możliwości ich realizacji.

W tym stanie sprawy, również postanowienie z dnia [...] listopada 2012 r. wydane na podstawie art. 48 ust. 4 ustawy, okazalo się wadliwe i dlatego podlegało uchyleniu.

Odnosząc się do wniosków dowodowych zawartych w treści skargi, na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270), Sąd oddalił wniosek o przeprowadzenie dowodów z dokumentów wymienionych w punktach 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8 skargi, uznając, że nich przeprowadzenie nie jest niezbędne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Sąd oddalił również zgłoszony wniosek o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków, albowiem przed sądem administracyjnym dopuszczalne jest jedynie przeprowadzenie dowodu z dokumentów. Sąd, na okoliczność braku tytułu prawnego skarżących do danej nieruchomości, dopuścił z urzędu dowody uzupełniające z następujących dokumentów stanowiących załączniki do skargi: pozew o zwrot nakładów, odpowiedź wezwanego do zawarcia próby ugodowej, pisma z dnia [...] maja 2007 r., odpis wyroku zaocznego SR sygn. akt [...], odpis wyroku SR sygn. akty [...], odpis wyroku SO sygn. akty [...].

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit."a" oraz "c", art. 134 ppsa, Sąd uchylił decyzje obydwu instancji oraz postanowienie z dnia [...] listopada 2012 r. Na podstawie art. 152 stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205, kierując się wnioskiem zawartym w treści skargi.