Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2016/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 par. 4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 75 ust. 1-3, art. 75a ust. 3, art. 75i ust. 1, ust. 1a, ust. 2 i ust. 3
journal: Dz.U. 2014 poz 635
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Protokolant asystent sędziego Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 maja 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 468/13 w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od M. B. na rzecz Ministra Sprawiedliwości kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 28 maja 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 468/13, oddalił skargę M. B. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w O. uchwałą z [...] września 2012 r. Nr [...] ustaliła negatywny wynik egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką M. B., który uzyskując z testu 99 punktów, nie spełnił warunku określonego w art. 75i ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm., dalej: ustawa - Prawo o adwokaturze), zgodnie z którym pozytywny wynik z egzaminu wstępnego uzyskuje kandydat, który otrzymał z testu co najmniej 100 punktów.

W następstwie odwołania wniesionego przez M. B., Minister Sprawiedliwości decyzją z [...] grudnia 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę.

Organ ustalił, że egzamin, do którego przystąpił skarżący, został przeprowadzony zgodnie z wymogami ustawy - Prawo o adwokaturze i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 czerwca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnych do spraw aplikacji adwokackiej oraz przeprowadzania egzaminu wstępnego (Dz. U. Nr 91, poz. 748 ze zm.). Z protokółu podpisanego przez członków komisji kwalifikacyjnej nie wynikało, by w trakcie egzaminu doszło do nieprawidłowości mogących mieć wpływ na wynik egzaminu.

Minister Sprawiedliwości stwierdził również, że wszystkie pytania testowe zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź, oparta na przepisach prawa obowiązujących w dniu przeprowadzenia egzaminu. Pytania testowe nie dotyczyły kwestii spornych w orzecznictwie i doktrynie. Tym samym należało stwierdzić, że test egzaminacyjny, w oparciu o który przeprowadzony był egzamin, odpowiadał kryteriom, o których mowa w art. 75i ust. 1 ustawy – Prawo o adwokaturze.

Następnie wyjaśniono, że w wyniku ponownego sprawdzenia karty odpowiedzi skarżącego i przeliczenia uzyskanych przez niego punktów stwierdzono, że udzielił on prawidłowych odpowiedzi na 99 pytań. Tym samym uchwała komisji kwalifikacyjnej co do ustalonego wyniku egzaminu była prawidłowa.

Następnie odniesiono się do treści pytania zakwestionowanego przez skarżącego (pytanie nr 144), które brzmiało: "Zgodnie z ustawą o radcach prawnych, skarga do sądu administracyjnego od ostatecznej decyzji Ministra Sprawiedliwości, wydanej w wyniku odwołania od uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych, w sprawie zawieszenia prawa do wykonywania zawodu, służy: a). dziekanowi rady okręgowej izby radców prawnych, b). Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych, c). Prezesowi Krajowej Rady Radców Prawnych". Organ wyjaśnił, że prawidłową była odpowiedź "b", oparta na treści art. 28 ust. 7 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm., dalej: ustawa o radcach prawnych), który to przepis brzmi: "Od ostatecznej decyzji Ministra Sprawiedliwości zainteresowanemu oraz Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych służy skarga do sądu administracyjnego w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji". Natomiast skarżący udzielił odpowiedzi "c".

Organ zauważył, że w odwołaniu skarżący podniósł, że zarówno pytanie, jak i propozycje odpowiedzi były nieprecyzyjne i mogły wprowadzać egzaminowanego w błąd, albowiem w treści kwestionowanego pytania nie określono jaki jest rodzaj zawodu, którego prawo wykonywania ma być zawieszone, a ustawa o radcach prawnych w art. 28 ust. 1 i następnych w swojej wykładni literalnej określa precyzyjnie o jaki zawód tu chodzi. Zdaniem skarżącego, w pytaniu zabrakło precyzyjnego wskazania, o jaki zawód chodzi, co oznacza brak zgodności z ustawą o radcach prawnych i jednocześnie przeczy części pytania egzaminacyjnego. Skarżący wywodził, że podczas zdawania egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką, zdającym nie wolno czynić dodatkowych założeń, co przy takiej konstrukcji pytania, wprowadza egzaminowanego w błąd i uniemożliwia udzielenie prawidłowej odpowiedzi. Ponadto skarżący podniósł, że we wskazanej, jako prawidłowa, odpowiedzi "b" nie zawarto informacji, że skarga do sądu przysługuje nie tylko Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych, lecz też zainteresowanemu. Brak uwzględnienia "zainteresowanego" w uznanej za prawidłową odpowiedzi "b", wprowadza według skarżącego zamieszanie i wątpliwości u rozwiązującego test. W konkluzji skarżący doszedł do przekonania, że żadna z odpowiedzi na kwestionowane pytanie nie była prawidłowa, stwierdzając jednocześnie, że prawidłową może być odpowiedź "c", bowiem Prezes Krajowej Rady Radców Prawnych wchodzi w skład Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych.

Minister Sprawiedliwości uznał te zarzuty za niezasadne, stwierdzając, że porównanie treści pytania i zaproponowanych odpowiedzi z brzmieniem przepisu będącego podstawą do udzielenia prawidłowej odpowiedzi, nie nasuwało wątpliwości, że wyłącznie prawidłową odpowiedzią, w świetle przytoczonych propozycji była odpowiedź "b", pozostałe zaś dwie odpowiedzi są jednoznacznie fałszywe.

Podkreślono, że decyzja dotycząca ustalenia wyniku egzaminu wstępnego nie jest decyzją uznaniową, w której Minister Sprawiedliwości ma możliwość wyboru i swobodnej oceny, jaki wynik kandydata może uznać za pozytywny. Ustawa – Prawo o adwokaturze w art. 75i ust. 3 przesądza, że pozytywny wynik uzyskuje kandydat, który otrzymał co najmniej 100 punktów, co w rozpatrywanej sprawie nie miało miejsca.

M. B. wniósł skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z [...] grudnia 2012 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uznał skargę za niezasadną. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy zebrał i rozważył wszelkie istotne w sprawie okoliczności, a uzasadnienie decyzji zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. Postępowanie przed organami pierwszej jak i drugiej instancji zostało przeprowadzone zgodnie z wymaganiami ustawy – Prawo o adwokaturze oraz Kodeksu postępowania administracyjnego.

Sąd pierwszej instancji uznał, że Minister Sprawiedliwości w sposób drobiazgowy wyjaśnił dlaczego nie uwzględnił stanowiska skarżącego, a przytoczona argumentacja nie nasuwała zastrzeżeń Sądu. Wyjaśniono, że zgodnie z art. 75i ust. 1 ustawy – Prawo o notariacie, egzamin wstępny polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznacza na karcie odpowiedzi. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów (art. 75i ust. 3 ustawy).

Następnie wyjaśniono, że skarżący uzyskał z egzaminu 99 punktów, skutkiem czego prawidłowo stwierdzono, że uzyskał negatywny wynik z egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką.

Zdaniem Sądu, zakwestionowane przez skarżącego pytanie nr 144 spełniało wymogi określone w art. 75i ust. 1 ustawy – Prawo o notariacie. i wymagało udzielenia jako poprawnej odpowiedzi wskazanej w pkt "b" (skarżący zakreślił odpowiedź "c"). Odpowiedź na to pytanie wynikała wprost z art. 28 ust. 7 ustawy o radcach prawnych, zgodnie z którym od ostatecznej decyzji Ministra Sprawiedliwości zainteresowanemu oraz Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych służy skarga do sądu administracyjnego w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji.

WSA nie podzielił zarzutu skarżącego, że uznanie poprawności odpowiedzi "b" na wspomniane pytanie byłoby sprzeczne z pkt 4 pouczenia do zestawu pytań na egzamin wstępny na aplikację adwokacką, który brzmi: Prawidłowa jest odpowiedź, która w połączeniu z treścią pytania tworzy – w świetle obowiązującego prawa – zdanie prawdziwe.

Zakwestionowane pytanie w sposób jasny nawiązuje do treści powołanego przepisu i jest sformułowane w wystarczająco czytelny sposób. Pytanie to nie dotyczy zainteresowanego, któremu również przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego, lecz organu samorządu radcowskiego, który jest uprawniony do wniesienia skargi do sądu od ostatecznej decyzji, wydanej w tym postępowaniu przez Ministra Sprawiedliwości. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zestawiając pytanie z prawidłową odpowiedzią ("b") uzyskuje się następujące zdanie: "Zgodnie z ustawą o radcach prawnych, skarga do sądu administracyjnego od ostatecznej decyzji Ministra Sprawiedliwości, wydanej w wyniku odwołania od uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych, w sprawie zawieszenia prawa do wykonywania zawodu, służy Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych", które jest prawdziwe. Wobec tego, w ocenie Sądu pierwszej instancji, nie zachodził przypadek błędu w konstrukcji zakwestionowanego pytania, które zawierało wyłącznie jedną poprawną odpowiedź i odpowiadało kryteriom, o których mowa w art. 75i ust. 1 ustawy – Prawo o adwokaturze.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył M. B. zaskarżając go w całości. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i poprzedzającej go decyzji Ministra Sprawiedliwości oraz uznanie, że skarżący uzyskał pozytywny wynik z egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1) prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. oraz art. 75i ust. 1, 1a oraz 3 ustawy – Prawo o adwokaturze w związku z art. 28 ust. 7 ustawy o radcach prawnych, polegające na błędnym uznaniu, że pytanie 144 egzaminu testowego na aplikację adwokacką, do którego podszedł skarżący, zostało sformułowane w sposób jednoznaczny, właściwy i niewprowadzający w błąd, w sytuacji gdy żadna z umieszczonych w pytaniu odpowiedzi nie była odpowiedzią wyczerpującą i w pełni poprawną, co zmuszało zdających do czynienia dodatkowych, niedopuszczalnych założeń;

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. oraz art. 75i ust. 1 i 2 ustawy – Prawo o adwokaturze polegające na błędnym przyjęciu, że udzielenie przez kandydata niepoprawnej odpowiedzi na pytanie, które nie zostało prawidłowo skonstruowane nie stanowi uzasadnionej podstawy do uznania zaliczenia odpowiedzi na to pytanie;

2) przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej: p.u.s.a.), art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 oraz art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi w wyniku dokonania przez Sąd pierwszej instancji nie dość wnikliwej i niewystarczająco krytycznej kontroli zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości, w tym w szczególności skutkującej koniecznością czynienia przez Sąd pierwszej instancji dodatkowych założeń, niedopuszczalnych w toku egzaminu na aplikację adwokacką, bez dostatecznego uzasadnienia zajętego stanowiska w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, co doprowadziło do przyjęcia błędnego poglądu jakoby konstrukcja pytania oznaczonego numerem 144 była prawidłowa i w konsekwencji oddalenia skargi na skutek nierozpoznania istoty sprawy.

Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Z postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów wynika, że istota sporu prawnego w rozpoznawanej sprawie odnosi się do oceny prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując legalność decyzji Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką uznał, że decyzja ta jest zgodna z prawem. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organ prawidłowo ustalił, iż biorący udział w postępowaniu egzaminacyjnym M. B. udzielając – na 150 pytań zawartych w teście egzaminacyjnym – 99 poprawnych odpowiedzi, uzyskał 99 punktów, co przesądziło o negatywnym wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką, gdyż wymagana minimalna liczba punktów wynosiła 100. Według Sądu pierwszej instancji, zawarte w teście egzaminacyjnym pytania, jak również i propozycje odpowiedzi na nie, z których tylko jedna była prawidłowa, sformułowane zostały w jasny i jednoznaczny sposób, a podstawą ich konstruowania były jednoznaczne w swej treści przepisy prawa. Tym samym uznał, że wbrew stanowisku strony, sporne pytanie egzaminacyjne nr 144 było prawidłowo sformułowane, zawierając tylko jedną prawidłową odpowiedź - odpowiedź "b".

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzuty kasacyjne zmierzające do podważenia prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia przepisów postępowania - art. 1 § 2 p.u.s.a., art. 3 § 1 i § 2 pkt 1, art. 134 § 1, art. 141 § 4 oraz art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., stwierdzić należy, że zarzut ten nie może być uznany za usprawiedliwiony.

Przede wszystkim podnieść należy, że z punktu widzenia określonych przepisem art. 141 § 4 p.p.s.a. wymogów, którym czynić powinno zadość uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego, nie ma podstaw, aby twierdzić, że w rozpatrywanej sprawie Sąd pierwszej instancji wymogom tym uchybił.

Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. jedynie wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda jego kontroli, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej. Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, uzasadnienie zaskarżonego wyroku w odpowiedni sposób realizuje funkcję perswazyjną – w tej mierze zupełnie inną kwestią jest siła przekonywania zawartych w nim argumentów, co prowadzi do wniosku, że brak przekonania strony o trafności rozstrzygnięcia sprawy, nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku. Uzasadnienie orzeczenia zostało sporządzone w sposób, który nie pozbawia Naczelnego Sądu Administracyjnego możliwości skontrolowania zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym granicami skargi kasacyjnej.

Nie powinno przy tym budzić wątpliwości, że w uzasadnieniu każdego wyroku, szczególnego rodzaju miejsce ma wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Z punktu widzenia istoty sądowoadministracyjnej kontroli legalności działalności administracji publicznej podnieść należy więc, że uzasadnienie wyroku powinno odnosić się do wzorca kontroli legalności zaskarżonego działania/zaniechania organu administracji, co ma istotne znaczenie z punktu widzenia wyznaczenia ram materialnoprawnych i przepisów postępowania, które miały lub powinny mieć zastosowanie w danej sprawie. Z uwagi, na wynikający z art. 141 § 4 p.p.s.a. obowiązek wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, sąd administracyjny nie może więc oddalając skargę poprzestać na wskazaniu jedynie art. 151 p.p.s.a., bez uprzedniego dokonania wykładni przepisów mających zastosowanie w sprawie i przeprowadzenia kontroli ich subsumcji (zastosowania) przez organ (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 1934/11). Z powyższego wynika, że uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego w sytuacji, gdy towarzyszy mu deficyt odnoszący się do "wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia" nie realizuje, ani funkcji kontroli jego trafności, ani też funkcji perswazyjnej.

Z taką sytuacją, nie mamy jednak do czynienia w rozpatrywanej sprawie. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika bowiem, że w zakresie odnoszącym się do kwestii prawidłowości sformułowania i skonstruowania zawartych w teście egzaminacyjnym pytań oraz propozycji odpowiedzi na te pytania, przedmiot badania i oceny stanowiło to, czy możliwość udzielenia odpowiedzi na postawione pytania nie była uzależniona od wymogu przyjęcia dodatkowych założeń nie wynikających z treści pytania, co odnoszone było do treści konkretnych przepisów prawa stanowiących podstawę tworzenia konkretnego pytań testowych.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska skarżącego, że powołanie przez Sąd w uzasadnieniu wyroku ustawy Prawo o notariacie świadczy o tym, że WSA nie rozpoznał sprawy merytorycznie, gdyż zastosował niewłaściwy wzorzec kontroli. Istotnie w uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji powołał ustawę Prawo o notariacie zamiast ustawy – Prawo o adwokaturze. Uwzględniając, że wskazaniu niewłaściwej nazwy aktu prawnego towarzyszyło podanie adekwatnej do stanu rozpoznawanej sprawy jednostki redakcyjnej właściwej ustawy, należało uznać, że było to wynikiem pomyłki. Lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie pozostawia wątpliwości co do tego, że Sąd przeprowadził kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji przyjmując za wzorzec kontroli odpowiednie przepisy ustawy – Prawo o adwokaturze. Omyłkowe powołanie przez Sąd ustawy – Prawo o notariacie należy traktować jako pewien brak staranności przy sporządzaniu motywów orzeczenia, nie zaś jako wyraz braku merytorycznego rozpoznania sprawy.

W uzasadnieniu wyroku Sąd odniósł się do istoty sprawy to jest poprawności skonstruowania pytania nr 144 i zaproponowanej odpowiedzi. Odpowiadając na zarzuty skargi dotyczące pytania nr 144, Sąd pierwszej instancji podniósł, że jego treść wyraźnie odnosiła się nie do zainteresowanego, lecz do organu samorządu radcowskiego uprawnionego do wystąpienia ze skargą do sądu od ostatecznej decyzji Ministra Sprawiedliwości wydanej w postępowaniu prowadzonym w sprawie zawieszenia prawa wykonywania zawodu. Do pojęcia "organ samorządu radcowskiego" nie nawiązano w treści pytania, użył go Sąd określając podmiot, o który chodziło w pytaniu. Zakładając nawet, że sformułowanie to nie jest dostatecznie precyzyjne, to posłużenie się nim przez Sąd pozostaje bez jakiegokolwiek wpływu na ocenę odpowiedzi udzielonej przez skarżącego na pytanie nr 144. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, który Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie podziela, że możliwe i poprawne jest konstruowanie pytań testowych w oparciu o część danej normy prawnej. Zauważyć przy tym należy, że treść analizowanego pytania – "Zgodnie z ustawą o radcach prawnych, skarga do sądu administracyjnego od ostatecznej decyzji Ministra Sprawiedliwości, wydanej w wyniku odwołania od uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych, w sprawie zawieszenia prawa do wykonywania zawodu, służy:" – w powiązaniu z propozycjami odpowiedzi – "a. dziekanowi rady okręgowej izby radców prawnych"; "b. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych"; "c. Prezesowi Krajowej Rady Radców Prawnych" – już sama w sobie zawierała odpowiedź (odpowiedź "b"), co stanowiło również konsekwencję logiki rozwiązań prawnych przyjętych w ustawie o radach prawnych, która powinna być stronie znana.

Za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw, uznać należy również zarzut naruszenia art. 75i ust. 1, ust. 1a, ust. 2 i ust. 3 ustawy – Prawo o adwokaturze.

Uwzględniając treść regulacji zwartej w art. 75 ust. 1-3 ustawy – Prawo o adwokaturze, podkreślić należy, że formuła egzaminu przyjęta przy naborze na aplikację adwokacką nie jest celem samym w sobie, skoro tylko pozytywny jego wynik rodzi dla kandydata określone ustawą skutki prawne. Zgodnie bowiem z przepisem art. 75a ust. 3 przywołanej ustawy, egzamin wstępny polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta adwokackiego, a zakres tej wiedzy obejmuje: materialne i procesowe prawo karne, materialne i procesowe prawo wykroczeń, prawo karne skarbowe, materialne i procesowe prawo cywilne, prawo rodzinne i opiekuńcze, prawo gospodarcze, spółek prawa handlowego, prawo pracy i ubezpieczeń społecznych, materialne i procesowe prawo administracyjne, postępowanie sądowoadministracyjne, prawo Unii Europejskiej, prawo konstytucyjne oraz prawo o ustroju sądów i prokuratur, samorządu adwokackiego, radcowskiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej.

Kryterium, w oparciu o które nabór na aplikację adwokacką, w formie egzaminu, jest przeprowadzany, jest więc wiedza z zakresu określonych ustawą dziedzin obowiązującego prawa. Istotne jest przy tym, że szczegółowy materiał, z zakresu którego egzamin jest przeprowadzany, jest w określonym ustawą czasie, formie oraz trybie notyfikowany kandydatom na aplikantów adwokackich (por. art. 75b ust. 6 ustawy – Prawo o adwokaturze). Tak podany do wiadomości materiał zawierający wykaz aktów prawnych stanowi podstawę, spośród wybranych z nich, opracowania pytań testowych na egzamin wstępny.

Nie ulega wątpliwości, że wskazana zasada i tryb postępowania ma istotne znaczenie z punktu widzenia możliwości przygotowania się do egzaminu przez kandydatów decydujących się na udział w naborze na aplikację adwokacką.

Egzamin wstępny na aplikację adwokacką polega zaś na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa, a pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów (art. 75i ust. 1 i ust. 3 ustawy - Prawo o adwokaturze). Standardem obowiązującym przy tego rodzaju formule egzaminacyjnej jest (powinno być) oczywiście i to, że jak akcentuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, stosowana reguła testu jednokrotnego wyboru wyklucza zamieszczanie w pytaniach propozycji odpowiedzi, z których więcej niż jedna jest prawidłowa. Pytania zawarte w teście muszą być bowiem sformułowane w sposób jasny, precyzyjny, jednoznaczny i niebudzący wątpliwości. Nie można w nich zawierać kwestii spornych w orzecznictwie i doktrynie, jeżeli udzielenie jednej prawidłowej odpowiedzi uzależnione jest od przyjęcia lub wskazania dodatkowych założeń albo odniesień (por. np. wyrok NSA z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt II GSK 810/09).

Odnosząc się z perspektywy przepisu art. 75i ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze oraz wskazanego powyżej standardu, któremu czynić powinny zadość prawidłowo zredagowane i zbudowane pytania egzaminacyjne, do oceny sposobu sformułowania pytania nr 144 oraz jego treści, brak jest podstaw, aby twierdzić, że jego konstrukcja, w tym zwłaszcza propozycje odpowiedzi, nie są zgodne ze wskazanymi wzorcami normatywnymi.

Nie ma podstaw, aby z punktu widzenia wskazanych powyżej wzorców normatywnych kwestionować zasadność stanowiska Sądu pierwszej instancji odnośnie do oceny sformułowania i zredagowania pytania nr 144 oraz propozycji odpowiedzi na to pytanie. Kwestia ta była już powyżej przedstawiona, w tym z odniesieniem się i do tego aspekt analizowanego zagadnienia, że w treści wymienionego pytania była już zawarta odpowiedź na nie.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 75i ust. 1 i 2 ustawy – Prawo o adwokaturze polegającego na błędnym przyjęciu, że udzielenie przez kandydata niepoprawnej odpowiedzi na pytanie, które nie zostało prawidłowo skonstruowane nie stanowi uzasadnionej podstawy do uznania zaliczenia odpowiedzi na to pytanie, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Sąd pierwszej instancji nie zajął przypisywanego mu przez skarżącego stanowiska. Ponadto zarzut ten zawiera założenie, że pytanie egzaminacyjne zostało skonstruowane nieprawidłowo, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.