Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2792/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 29
journal: Dz.U. 2012 poz 145
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity.
article: art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Hauser Sędziowie Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędzia del. WSA Piotr Korzeniowski (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 marca 2015 r. sygn. akt II SA/Kr 1780/14 w sprawie ze skarg J. S. i M. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] września 2014 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy zobowiązania do likwidacji oczyszczalni ścieków lub wykonania urządzeń 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A. T. na rzecz J. S. kwotę 1.500 (jeden tysiąc pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 11 marca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie sygn. II SA/Kr 1780/14 po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2015 r. sprawy ze skarg J. S. i M. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie (dalej: SKO w Krakowie, Kolegium, organ II instancji organ odwoławczy) z [...] września 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zobowiązania do likwidacji oczyszczalni ścieków lub wykonania urządzeń

I. uchylił zaskarżoną decyzję; II. zasądził od SKO w Krakowie na rzecz skarżącego J. S. kwotę 557 zł (pięćset pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. zasądził od SKO w Krakowie na rzecz skarżącej M. H. kwotę 300 zł (trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:

W decyzji z [...] lutego 2013 r. nr [...] Prezydent Miasta Krakowa odmówił zobowiązania A. i G. T. do likwidacji oczyszczalni ścieków lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodliwemu wpływowi tej oczyszczalni na grunty sąsiednie, stwierdzając jednocześnie, że na działce nr [...]1 obr. [...] P., stanowiącej współwłasność A. i G. T. nie nastąpiły zmiany stanu wody na gruncie, szkodliwie oddziałujące na nieruchomości sąsiednie tj. działki nr [...]3 i [...]5 obr. [...] P., stanowiące własność J. S., działkę nr [...]4 obr. [...] P., stanowiącą współwłasność J. S. i M. H. oraz działki nr [...]2 i [...]/2 obr. [...] P., stanowiące własność M. H.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył J. S., który zarzucił, że postępowanie wyjaśniające zostało w przedmiotowej sprawie przeprowadzone wadliwie, w szczególności nie przeprowadzono dowodu z opinii biegłego hydrologa, który oceniłby, czy dokonano zmiany stosunków wodnych na gruncie, szkodliwie wpływającej na nieruchomości sąsiednie.

SKO w Krakowie, rozpoznając to odwołanie w decyzji z [...] lipca 2013 r. nr [...] uchyliło decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z [...] lutego 2013 r. nr [...], celem jednoznacznego ustalenia, czy niwelacja terenu i lokalizacja przydomowej oczyszczalni ścieków, zawiera się jedynie w granicach jednej działki, czy też wpływa również na inne działki, a jeśli tak, to czy wpływ ten jest szkodliwy. W rezultacie, sprawa dotycząca zmiany stanu wody na gruncie, wymagała w ocenie organu odwoławczego, ponownego rozpatrzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w wydanym, na skutek skargi A. i G. T. na powyższą decyzję Kolegium w wyroku z 17 stycznia 2014r., sygn. II SA/Kr 1395/13 nie przychylił się do stanowiska Kolegium i wskazał, że wobec przedłożenia przez J. S. w postępowaniu przed Kolegium materiałów pochodzących z Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Krakowie, Dział Laboratoryjny, skarżący nie mieli możliwości wypowiedzenia się co do nowo zebranego i istotnego dla rozstrzygnięcia, materiału dowodowego, przez co doszło do naruszenia art. 10 k.p.a. Nadto, Kolegium nie zbadało powtórnie sprawy, lecz ograniczyło się do skontrolowania decyzji organu I instancji. Sąd zwrócił również uwagę na zasadność potwierdzenia (lub wykluczenia), czy szkodliwa zmiana stanu wody na gruncie J. S. i M. H. polega na zanieczyszczaniu wód gruntowych, ponieważ materiał dowodowy nie wykazywał żadnego innego szkodliwego wpływu przydomowej oczyszczalni ścieków na nieruchomości sąsiednie.

SKO w Krakowie w decyzji z [...] września 2014 r. nr [...], na podstawie art. 29 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jedn.: Dz. U. poz. 145 z 2012 r., dalej: p.w.) w zw. z art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. poz. 270 z 2012 r. dalej: p.p.s.a.) oraz art. art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Tożsame skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożyli J. S. i M. H., zarzucając naruszenie:

- art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronom postępowania zapoznania się z całością akt sprawy oraz uniemożliwienie im wypowiedzenia się co do wszystkich zebranych w sprawie dowodów i materiałów;

- art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się przez organ do oceny prawnej i wskazówek z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 17 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1395/13;

- art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w niezbędnym zakresie, nierozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz niezajęcie stanowiska co do zgłoszonych przez skarżącego twierdzeń i podniesionych okoliczności;

- art. 80 k.p.a. poprzez uznanie jedynie na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach postępowania w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego, bez zweryfikowania rzeczywistego stanu urządzenia, że przydomowa oczyszczalnia ścieków należąca do A. T. i G. T. została wybudowana legalnie;

- art. 107 § 3 k.p.a. przez brak prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji;

- art. 29 ust. 3 p.w. poprzez jego niewłaściwą interpretację, polegającą na przyjęciu, że eksploatowanie przydomowej oczyszczalni ścieków, nawet wybudowanej legalnie, w sposób niezgodny z prawem nie należy do zakresu zastosowania tego przepisu. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie, względnie odrzucenie skargi M. H.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: Sąd I instancji) w uzasadnieniu wyroku z 11 marca 2015 r., sygn. II SA/Kr 1780/14 wskazał, że żądanie organu o odrzucenie skargi M. H. z powodu nie zachowania terminu do jej wniesienia zawarte w odpowiedzi na skargę, nie zasługuje na uwzględnienie. Według Sądu I instancji, z dokumentu potwierdzenia odbioru zaskarżonej decyzji wynika, że skarżąca odebrała przesyłkę w dniu 5 listopada 2014r., a nie w dniu 5 października 2014 r. Na potwierdzeniu widnieją dwie sprzeczne pieczęcie z datą zarówno 5 października 2014 r. jak i 5 listopada 2014 r. W ocenie Sądu I instancji, decydująca jest data późniejsza jako data doręczenia, gdyż dopiero w dniu 17 listopada 2014 r. potwierdzenie odbioru zostało przesłane do organu. Gdyby skarżąca odebrała przesyłkę w dniu 5 października 2014 r., to potwierdzenie odbioru zostałoby przesłane do organu w październiku 2014 r., jak było to w stosunku do innych stron. Zdaniem Sądu I instancji, ponadto z akt administracyjnych wynika, że decyzja była wysyłana przez organ 21 października 2014 r., a dzień 5 października 2014 r. był niedzielą, co również wskazuje na błąd w pieczątce i fakt doręczenia w dniu 5 listopada 2014 r.

W ocenie Sądu I instancji, skargi zasługiwały na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja SKO w Krakowie, została wydana zarówno z naruszeniem przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy, tj. art. 10 k.p.a. jak i art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niezastosowanie się przez organ do oceny prawnej i wskazówek zawartych w wiążącym organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 17 stycznia 2014 r., sygn. II SA/Kr 1395/13, co doprowadziło do nieustalenia istotnych okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy w szczególności zaistnienia i zakresu naruszenia stanu wody na gruncie skarżących.

W pierwszej kolejności Sąd I instancji wskazał, na zasadność zarzutu skarżących w zakresie naruszenia przez skarżony organ art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie im czynnego udziału w postępowaniu przed organem II instancji. Z akt sprawy wynika, że prawo do czynnego udziału zostało skarżącym ograniczone w znacznym zakresie poprzez niepoinformowanie stron o możliwości zapoznania się ze wszystkimi materiałami zgromadzonymi w sprawie oraz złożenia na piśmie ewentualnych wniosków i oświadczeń co do wszystkich zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Dotyczyło to dokumentacji związanej z operatem wodnoprawnym na podstawie którego wydane zostało w dniu [...] grudnia 2000 r. pozwolenie wodnoprawne (decyzja nr [...]). Według Sądu I instancji, naruszenie art. 10 k.p.a. mogło przy tym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż jej przedmiotem było m. in. zbadanie zmiany stosunków wodnych z powodu nielegalności powstania urządzeń służących do odprowadzania nieczystości z przydomowej oczyszczalni ścieków. W tym celu istotne zaś było zbadanie przez organ czy urządzenia te są zgodne z wydanym pozwoleniem wodnoprawnym, w kontekście ewentualnej niezgodności prowadzącej do zmiany stosunków wodnych (art. 29 p.w.), a stronom winno się umożliwić zgłoszenie ewentualnych uwag lub zarzutów w tym zakresie poprzez odniesienie się do działań podjętych przez organ.

Zdaniem Sądu I instancji, zasadność zarzutu skarżących w zakresie naruszenia art. 153 p.p.s.a. wynika ze stwierdzonego przez Sąd niezastosowania się przez organ do oceny prawnej i wskazówek z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 17 stycznia 2014 r., sygn. II SA/Kr 1395/13. Z uwagi na powyższe organ związany był wskazaniami z ww. wyroku, w zakresie ustalenia prawidłowości działania lub sposobu wybudowania samej przydomowej oczyszczalni ścieków. W ocenie Sądu I instancji, skoro sprawa będąca przedmiotem rozpoznania przez sąd dotyczyła wówczas zmiany stosunków wodnych na gruncie, to zasadnie twierdzą skarżący, że prawidłowość wybudowania samej przydomowej oczyszczalni ścieków i jej późniejszego działania musi być przedmiotem wyczerpującej specjalistycznej opinii z dziedziny hydrologii i hydrogeologii, w kontekście art. 29 ustawy p.w. Według Sądu I instancji, organ zaniechał całkowicie przeprowadzenia w tym zakresie postępowania dowodowego, czym naruszył zarówno art. 153 p.p.s.a., jak i art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W skardze kasacyjnej A. T. reprezentowana przez r. pr. J. T. zaskarżyła w całości wyrok Sądu I instancji.

Wyrokowi temu zarzucono naruszenie:

I. Przepisów prawa procesowego:

1. art. 153 p.p.s.a. w zw z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że organ nie wykonał zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 17 stycznia 2014 r., sygn. II SA/Kr 1395/13 wskazań, co do dalszego postępowania oraz nie zastosował się do oceny prawnej w nim wyrażonej, w sytuacji gdy organ, stosownie do tych wskazań zlecił organowi I instancji przeprowadzenie dowodu na okoliczność przedłożenia opinii specjalisty z zakresu geologii i hydrologii oraz uzupełnił materiał dowodowy sprawy o operat wodnoprawny, na podstawie którego wydane zostało pozwolenie wodnoprawne, tym samym organ prawidłowo wypełnił wskazania ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w którym zobowiązano go do wyjaśnienia, czy problem w sprawie dotyczy zmiany stosunków wodnych na gruncie, czy też prawidłowości działania lub sposobu wybudowania samej oczyszczalni.

2. art. 153 p.p.s.a., w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 29 p.w. poprzez błędne przyjęcie, że organ nie ustalił istotnych okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności zaistnienia i zakresu naruszenia stanu wody na gruncie skarżących J. S. i M. H., podczas gdy organ zlecił organowi I instancji sporządzenie opinii w tym zakresie i na podstawie protokołu z 3 lipca 2014 r. oraz opinii głównego specjalisty, pracownika organu I instancji, legitymującego się stosownymi uprawnieniami, zgodnie z załączonym świadectwem, wydanym przez Ministra Środowiska, ustalił, że eksploatacja przydomowej oczyszczalni ścieków odbywa się zgodnie z przepisami prawa, co oznacza, że ścieki nie są odprowadzane na grunty sąsiednie, zatem nie naruszono stosunków wodnych, a stan faktyczny zaistniały na gruncie wyklucza możliwość zastosowania art. 29 p.w.

3. art. 153 p.p.s.a., w zw. z art. 1, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że organ nie dokonał ustaleń w zakresie prawidłowości działania lub sposobu wybudowania przydomowej oczyszczalni ścieków, w sytuacji gdy organ przeprowadził dowód w postaci opinii głównego specjalisty, pracownika organu I instancji, legitymującego się stosownymi uprawnieniami, zgodnie z załączonym świadectwem, wydanym przez Ministra Środowiska, a także załączył do akt sprawy operat wodnoprawny oraz akta sprawy dotyczącej postępowania o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, na podstawie których możliwe było ustalenie, czy przydomowa oczyszczalnia ścieków została wybudowana zgodnie z przepisami prawa.

4. art. 153 p.p.s.a., w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 29 p.w. (WSA wskazywał w wyroku, że stosuje art. 29 p.w.), poprzez błędne przyjęcie, że organ ograniczył się jedynie do zbadania formalnej legalności urządzeń stanowiących oczyszczalnię, podczas gdy organ w oparciu o przeprowadzone dowody ustalił, że przydomowa oczyszczalnia ścieków działa prawidłowo, bowiem została wybudowana zgodnie z prawem i w taki sposób jest eksploatowana, zatem nie doszło do żadnej zmiany stosunków wodnych, poza tą, która wynikała z legalnie wybudowanej oczyszczalni ścieków.

5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne uwzględnienie skargi oraz uchylenie decyzji organu, w sytuacji gdy nie doszło do naruszeń prawa, na które wskazywali skarżący, zatem Sąd I instancji skargę winien był oddalić, a to w myśl przepisu art. 151 p.p.s.a.

II. Przepisów prawa materialnego:

1. art. 29 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 p.w. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że do zastosowania przedmiotowych przepisów ustawy p.w., konieczne jest ustalenie, czy zachowano wymogi przepisów prawa zarówno przy wybudowaniu przydomowej oczyszczalni ścieków, jak i jej późniejsze działania, a także ewentualna rozbudowa i wykonywania innych robót budowlanych, mogących mieć wpływ na zmianę stosunków wodnych na terenie gruntów sąsiednich, w sytuacji gdy oczywistym jest, że wybudowanie oczyszczalni ścieków na podstawie pozwolenia wodnoprawnego zmienia stosunki wodne, ale zmiana ta stanowi stan zgodny z prawem, a jedyną kwestią, którą organ miał wyjaśnić, to czy w oparciu o art. 29 ust. 1 pkt 2 p.w., doszło do odprowadzania ścieków na grunty sąsiednie, co zostało dokładnie ustalone w trakcie postępowania.

W skardze kasacyjnej wniesiono o: uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że organ zastosował się do wszystkich wskazań oraz oceny prawnej wyrażonej we wskazanym wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 17 stycznia 2014 r. Według skarżącej kasacyjnie, z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynika, że oczyszczalnia została wybudowana i jest użytkowana w sposób prawidłowy, zgodny z prawem. Zdaniem skarżącej kasacyjnie, organ dokonał takiej oceny, w oparciu o wydane pozwolenie wodnoprawne oraz opinię z 3 lipca 2014 r.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną J. S. reprezentowany przez adw. R. R. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości i zasądzenie od skarżącej na rzecz uczestnika – J. S. kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Ponadto w przypadku podniesienia w skardze kasacyjnej jednocześnie zarzutów naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego należy w pierwszej kolejności rozpatrzyć te pierwsze, ponieważ determinują one ocenę prawidłowego zastosowania lub właściwej wykładni przepisów prawa materialnego powołanych w tej sprawie.

Na marginesie należy wskazać, że Sąd I instancji używa pojęcia "stosunki wodne" zamiast terminu ustawowego "stan wody". Również skarżąca kasacyjnie w skardze kasacyjnej stosuje te pojęcia zamiennie. Wyjaśnić należy, że w art. 29 p.w. ustawodawca posługuje się pojęciem ustawowym - "stan wody".

Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania obejmujące: art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 29 p.w. Odnosząc się do sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa procesowego wskazać należy, że art. 153 p.p.s.a. zawiera normę o charakterze bezwzględnie obowiązującym, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. W trafnej ocenie Sądu I instancji, zasadność zarzutu skarżących w zakresie naruszenia art. 153 p.p.s.a. wynikała ze stwierdzonego przez ten Sąd niezastosowania się do oceny prawnej i wskazówek Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 17 stycznia 2014 r., sygn. II SA/kr 1395/13. Przypomnieć należy, że organ II instancji związany był wskazaniami wynikającymi z ww. wyroku dotyczącymi ustalenia prawidłowości działania lub sposobu wybudowania przydomowej oczyszczalni ścieków. Zasadnie podnosi zatem Sąd I instancji, że skoro sprawa będąca przedmiotem rozpoznania przez sąd dotyczyła prawidłowości wybudowania przydomowej oczyszczalni ścieków oraz jej późniejszego działania, to powinna być przedmiotem wyczerpującej specjalistycznej opinii biegłego z dziedziny hydrologii.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w tym składzie podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie NSA, według którego "Postępowanie wyjaśniające w sprawie dotyczącej uregulowania stosunków wodnych na gruncie, w tym ewentualnego nałożenia w trybie administracyjnym obowiązków na podstawie art. 29 ust. 3 p.w., z racji na jego specyfikę i skomplikowanie wymaga sięgnięcia do wiedzy specjalistycznej. Nie może ograniczać się wyłącznie do stwierdzenia wykonania określonych prac na gruncie. Organ musi ustalić oraz wykazać istnienie związku przyczynowo - skutkowego między dokonaną zmianą na działce a wynikłą z powodu tej zmiany szkodą na gruncie sąsiednim. Wymaga to co do zasady odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych oraz ewentualnie przeprowadzenia odpowiednich badań, analiz i obliczeń. Celowe jest zatem w tej kategorii spraw dopuszczenie dowodu z opinii biegłego". (zob. wyrok NSA z 3 lutego 2015 r., sygn. II OSK 1621/13, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W okolicznościach niniejszej sprawy nie wypełniała tego wymogu i nie była wystarczająca dokumentacja zgromadzona przez organ, obejmująca dokumenty sporządzone przez pracowników zatrudnionych w Urzędzie Miasta Krakowa w Wydziale Kształtowania Środowiska. Opinii biegłego nie mogła zastąpić bowiem napisana przez specjalistę M. C. notatka z 2 stycznia 2014 r., "opinia" z 3 lipca 2014 r. oraz protokół z 3 lipca 2014 r. sporządzony przez S. Z. na okoliczność przeprowadzenia czynności dowodowych. Zasadnie podnosi Sąd I instancji, że dokumenty te dotyczą analiz map hydrogeologicznych i nie zawierają odniesienia się do prawidłowości wybudowania przydomowej oczyszczalni ścieków oraz jej późniejszego działania oraz jej eksploatacji w tym wpływu na stan wód. Nie można zatem było uznać, że organ wykonał zalecenia wynikające z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 17 stycznia 2014 r., sygn. II SA/Kr 1395/13 poprzez przedstawienie pozwolenia wodnoprawnego. Organ nie ustalił bowiem na podstawie opinii biegłego kwestii ewentualnej zmiany stanu wody na gruncie od momentu wybudowania oczyszczalni ścieków. Należy zgodzić się z Sądem I instancji, który wskazał, że organ dokonał ustaleń w niniejszej sprawie wyłącznie na podstawie analizy dokumentów znajdujących się w aktach postępowania w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego oraz ww. dokumentacji bez zweryfikowania rzeczywistego stanu oczyszczalni ścieków. W okolicznościach niniejszej sprawy kwestie dotyczące zmian stanu wody na gruncie oraz odprowadzania wód oraz ścieków na grunty sąsiednie powinny być przedmiotem opinii biegłego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 17 stycznia 2014 r., sygn. II SA/Kr 1395/13 podkreślił, że "nie jest dopuszczalna sytuacja, w której woda zalegająca na jakichkolwiek nieruchomościach, w pobliżu siedzib ludzkich skażona jest bakteriami kałowymi". Sąd w uzasadnieniu ww. wyroku stwierdził także, że nie okoliczność prawidłowości działania oczyszczalni winna być przedmiotem postępowania prowadzonego na podstawie art. 29 p.w., a jedynie czy naruszono "stosunki wodne", co wpływa szkodliwie na grunty sąsiednie. Bezspornie rozprowadzając w gruncie średniodobowo 0,75 m³/d oczyszczonych ścieków narusza się dotychczas istniejące "stosunki wodne".

W niniejszej sprawie niezbędna jest wiedza niezależnego specjalisty (osoby posiadającej "wiadomości specjalne"). Na gruncie art. 29 p.w. dowód z opinii biegłego jest dowodem szczególnego rodzaju i jego przydatność jest związana z tym, że dowód ten powinien być przeprowadzany, wtedy gdy do rozstrzygnięcia konieczne są wiadomości specjalne. W okolicznościach niniejszej sprawy kwestie dotyczące naruszenia stanu wody szkodliwie wpływającego na grunty sąsiednie należy do wiadomości specjalnych. Tym bardziej, że na gruncie skarżących wystąpiła woda zanieczyszczona bakteriami kałowymi.

Nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej kasacyjnie, według której jedyną kwestią, którą organ miał wyjaśnić, było ustalenie, czy w oparciu o art. 29 ust. 1 pkt 2 p.w., doszło do odprowadzania ścieków na grunty sąsiednie. Odnosząc się do tego stanowiska skarżącej kasacyjnie wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w uzasadnieniu wyroku z 17 stycznia 2014 r., sygn. II SA/Kr 1395/13 stwierdził wyraźnie, że prawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego może ostatecznie doprowadzić do wniosku, że problem w sprawie nie dotyczy zmiany "stosunków wodnych" na gruncie ale prawidłowości działania lub sposobu wybudowania samej oczyszczalni, na co zresztą wskazuje również i sam wnioskodawca. Trafnie ocenił zatem Sąd I instancji, że niezasadne było również przyjęcie przez organ, że nieprawidłowe działanie oczyszczalni nie może skutkować zmianą stanu wody na gruncie, podlegającą ocenie na podstawie art. 29 p.w., ewentualnie, że nie jest właściwy do oceny legalności oczyszczalni. Zdaniem Sądu I instancji, organ bezpodstawnie ograniczył tą kwestię do formalnego zbadania legalności działania urządzeń stanowiących oczyszczalnię, kiedy istotą sprawy jest ocena legalności w kontekście przestrzegania wymogów zarówno przy wybudowaniu przydomowej oczyszczalni ścieków, jaki i jej późniejszego działania, a także ewentualnej jej rozbudowy oraz wykonywania innych robót budowlanych, mogących mieć wpływ na zmianę "stosunków wodnych" (gospodarki wodnej, zanieczyszczeń) na teren sąsiednich gruntów, w tym zgłaszanej przez skarżących rozbudowy budynku mieszkalnego, do rozpoznania czego organ jest właściwy, bo dotyczy to art. 29 p.w.Pozbawiony podstaw jest zarzut dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. Artykuły 145 § 1 pkt 1 lit. c i 151 p.p.s.a. nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, tak powoływane oddzielnie, jak i wspólnie. Przepisy te określają sposób rozstrzygnięcia i jako takie nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego obejmującego art. 29 ust. 1 pkt 2 i 3 p.w., poprzez jego błędną wykładnię. Odnosząc się do sformułowanego w skardze kasacyjnej zarzutu błędnej wykładni prawa materialnego wskazać należy, że przydomowa oczyszczalnia ścieków jest instalacją w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1232 ze zm., dalej: p.o.ś.). W myśl art. 3 pkt 3 p.o.ś., eksploatacja instalacji lub urządzenia - oznacza użytkowanie instalacji lub urządzenia oraz utrzymywanie ich w sprawności. Ustawodawca nałożył na podmiot prowadzący instalację określone obowiązki w celu jej eksploatacji zgodnie z wymaganiami ochrony środowiska, na zasadach wskazanych w ustawie (art. 3 pkt 31 p.o.ś.). Zgodnie z art. 141 ust. 1 p.o.ś., eksploatacja instalacji lub urządzenia nie powinna powodować przekroczenia standardów emisyjnych. Przepisy p.o.ś. określają, za pomocą jakich działań ma być realizowany obowiązek przeciwdziałania zanieczyszczeniom. Działania te polegają przede wszystkim na dotrzymywaniu standardów emisyjnych i nienaruszanie standardów jakości (imisyjnych). W czasie eksploatacji instalacji zakazane jest naruszanie standardów emisyjnych, czyli norm określających dopuszczalną wielkość emisji substancji lub energii do środowiska. Obowiązki eksploatującego przydomową oczyszczalnię ścieków mają charakter prewencyjny. Ich zasadniczym celem jest zapobieganie przekształceniu emisji w zanieczyszczenie. Zakaz uregulowany w art. 29 ust. 1 pkt 2 p.w. ma charakter bezwzględny i obejmuje odprowadzanie wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. W piśmiennictwie wyrażono pogląd, według którego "Wobec powyższego już sama możliwość powodowania, wskutek eksploatacji danego obiektu, «emisji», powinna powodować podjęcie działań zmierzających do zakresu i skutków tej przyszłej emisji oraz jej kształtowania, dla zapobieżenia powstaniu «zanieczyszczenia»". (zob. M. Bar, M. Górski, J. Jendrośka, J. Jerzmański, M. Pchałek, [w:] Prawo ochrony środowiska. Komentarz, Warszawa 2014, s. 48).

Wykonywanie obowiązków przez właściciela gruntu poza kierowaniem się zakazem wyrządzenia szkody dla gruntów sąsiednich, musi być także zgodne z przepisami prawa ochrony środowiska i nie może stwarzać zagrożeń dla innych zasobów środowiska poza wodami, zgodnie z treścią zasady kompleksowości ochrony (art. 5 p.o.ś.). Nie można bowiem dokonując wykładni art. 29 p.w. tracić z pola widzenia tego, że nigdzie tak zdecydowanie jak w hydrologii i gospodarce wodnej zjawiska wpływają na siebie, tworząc jeden zespół, w którym są wzajemnie od siebie uwarunkowane. Każda zmiana jednego elementu środowiska związanego ze stanem wody, pociąga za sobą dalsze przemiany w całym zespole zjawisk, które wobec tego muszą być z natury rzeczy chronione łącznie. Każda ingerencja w hydrosferę pociąga łańcuch przemian, których bieg należy przewidzieć zgodnie z zasadą prewencji i chronić wykorzystując do tego obowiązki prawne oraz zakazy i nakazy związane ze stanem wody (zob. J. Lambor, Podstawy i zasady gospodarki wodnej, Warszawa 1965, s. 35.). Obowiązek prawny właściciela gruntu związany z zakazem zmiany stanu wody sprowadza się do tego, że art. 29 ust. 1 i 2 p.w. ustanawia dla właściciela gruntu zakazy i nakazy określonego zachowania się (działania lub zaniechania). Niezastosowanie się do zakazów i nakazów wytwarza stan niewypełnienia obowiązku uregulowanego przez art. 29 ust. 1 i 2 p.w. Zachowanie właściciela gruntu będące przedmiotem obowiązku wynikające z art. 29 p.w. może być zatem zakazane lub nakazane. Oznacza to, że może wystąpić obowiązek pozytywny lub negatywny. Zakaz zmiany stanu wody i odprowadzania wody należy do instrumentów władczego działania organów administracji stosujących art. 29 p.w. Obowiązuje on bezpośrednio z mocy prawa. Wykładnia art. 29 p.w. powinna uwzględniać w szczególności to, że przekształcenia hydrologiczne pozostawiają trwały ślad w morfologii profilu glebowego powodując szkodliwe wpływanie na grunty sąsiednie. Właściciela gruntu obciążają zatem obowiązki prawne będące konsekwencją tego, że woda jest zasobem środowiska, który podlega ochronie i reglamentacji administracyjnoprawnej. Norma prawna wynikająca z art. 29 p.w. wymaga od właściciela gruntu nie tylko wiedzy statycznej dotyczącej tego, co jest, ale również wiedzy niejako dynamicznej, dotyczącej tego, co nastąpi w wyniku zmian stanu wody na gruncie, kierunku odpływu znajdującej się na gruncie wody opadowej, kierunku odpływu wody ze źródeł oraz odprowadzania wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.

Tym samym zarzuty skargi kasacyjnej nie mogły spowodować eliminacji z obrotu prawnego zaskarżonego wyroku. A zatem konkludując, wobec przedstawienia nieusprawiedliwionych zarzutów skargi kasacyjnej, brak było podstaw do jej uwzględnienia. Dlatego też, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 2 p.p.s.a.