Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 758/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2 i art. 3 ust. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Ewa Dzbeńska sędzia del. WSA Iwona Kosińska Protokolant sekretarz sądowy Monika Myślak - Kordjak po rozpoznaniu w dniu 4 października 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 stycznia 2011 r. sygn. akt IV SA/Po 630/10 w sprawie ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Mycielinie decyzją z [...] kwietnia 2010 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 2 i art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 40, poz. 229) zmienił z dniem [...] kwietnia 2010 r. własną decyzję z [...] czerwca 2008 r. nr [...] w części wypłaty zasiłku stałego w ten sposób, iż od dnia 1 kwietnia 2010 r. zasiłek stały przekazywany będzie do rąk W. W. W trakcie postępowania prowadzonego z urzędu ustalono, iż zasiłek stały przyznany W. W. był od 1 czerwca 2008 r. przekazywany w całości na konto Komornika. Podstawę powyższego stanowił fakt, iż Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Kaliszu w związku z wyrokami Sądu Rejonowego w Kaliszu zajął całą kwotę zasiłku stałego przyznanego W. W. Organ I instancji stwierdził, iż w związku ze zmianami przepisów wprowadzającymi wyłączenie z egzekucji świadczeń z pomocy społecznej, uwzględniając treść art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362), świadczenie z pomocy społecznej winno być wypłacane do rąk uprawnionego.

Od powyższej decyzji odwołał się W. W. wnosząc o zwrot należnego mu świadczenia za okres od 12 czerwca 2008 r. do 31 marca 2010 r. przekazanego Komornikowi zgodnie z decyzją z [...] czerwca 2008 r. nr [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu po rozpoznaniu powyższego odwołania, w dniu [...] czerwca 2010 r. wydało decyzję nr [...], w której zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. Organ odwoławczy, mając na uwadze obowiązujące przepisy prawne oraz ustalony przez organ I instancji stan faktyczny stwierdził, że brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania.

W. W., kwestionując powyższe orzeczenie, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W powyższej skardze podniesiono również zarzuty dotyczące decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Mycielinie, działającego z upoważnienia Wójta Gminy Mycielin, z dnia [...].06.2008r. nr [...] orzekającej o przekazywaniu na konto Komornika zasiłku stałego należnego W. W. oraz zawarto uwagi dotyczące pracy GOPS w Mycielinie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 20 stycznia 2011 r. sygn. akt IV SA/Po 630/10, po rozpoznaniu sprawy ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium w Kaliszu z [...] czerwca 2010 r. nr [...], oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zgodnie z art. 1 ust. 40 lit. a/ ustawy z 17 grudnia 2009 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2010 r. Nr 7, poz. 45.) wprowadzono do k.p.c. z dniem 19 kwietnia 2010 r. przepis art. 831 § 1 pkt 6 k.p.c. Ponadto na podstawie art. 2 i art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 40, poz. 229) z dniem 31 marca 2010 r. wprowadzono zmiany w treści art. 833 § 6 k.p.c. i art. 10 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.).

W wyniku powyższych zmian przepisów prawnych, wprowadzono zasadę, że nie podlegają egzekucji świadczenia z pomocy społecznej. Zmiana stanu prawnego w przedmiotowym zakresie oznacza, iż zasadnym było wydanie decyzji orzekającej o przekazywaniu zasiłku stałego przyznanego W. W. do rąk uprawnionego.

Mając na względzie treść przytoczonych aktów prawnych Sąd uznał, że organy administracyjne prawidłowo zastosowały obowiązujące przepisy prawa. Odnosząc się do zarzutów skargi, stwierdzić należy, że argumentacja skarżącego dotycząca zaskarżonej decyzji nie jest trafna. Sąd nie znajduje też innych wad zaskarżonej decyzji. Zarzuty dotyczące decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Mycielinie, działającego z upoważnienia Wójta Gminy Mycielin, z [...] czerwca 2008 r. nr [...] orzekającej o przekazywaniu na konto Komornika zasiłku stałego należnego W. W. wykraczają poza zakres przedmiotowej sprawy. Sąd wskazał, że skarżący nie odwołał się od powyższej decyzji orzekającej o przekazaniu zasiłku stałego na konto Komornika, w związku z powyższym decyzja stała się ostateczna. Zastrzeżenia dotyczące pracy GOPS w Mycielinie nie podlegają zaś rozpoznaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Właściwym trybem dla tego typu spraw jest tryb określony w Dziale VIII k.p.a.

Wobec powyższego skargę jako bezzasadną Sąd oddalił na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

W. W. wniósł od wyroku skargę kasacyjną.

Skargę kasacyjną oparł na zarzutach:

1) naruszenie prawa materialnego przez niezastosowanie art. 145 pkt 1a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na oddaleniu skargi W. W., w sytuacji gdy skarżone przez niego decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z [...] czerwca 2010 r. (nr [...]) i Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Mycielinie z [...] kwietnia 2010 r. (nr [...]) zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy,

2) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 831 § 1 pkt 6 i art. 833 § 6 Kodeksu postępowania cywilnego (dalej: k.p.c.) w związku z art. 30 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, polegającą na przyjęciu, iż dopiero z dniem 1 kwietnia 2010 r. świadczenie winno być wypłacane skarżącemu do rąk własnych, wskutek czego został on pozbawiony należnego mu świadczenia z pomocy społecznej, stanowiącego jedyne źródło zaspokojenia potrzeb życiowych umożliwiających życie w godnych warunkach.

Na tych podstawach wnosił o:

1) uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 20 stycznia 2011 r. (sygn. akt IV SA/Po 630/10) w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,

2) zasądzenie na rzecz adwokata M. P. od Skarbu Państwa wynagrodzenia za wniesienie skargi kasacyjnej i działanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodził, że zgodnie z treścią art. 831 § 1 pkt 6 i art. 833 § 6 k.p.c. świadczenie z pomocy społecznej ze względu na swój szczególny charakter nie podlega egzekucji, co zgodne jest z wykładnią celowościową i funkcjonalną ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Przedmiotowe świadczenie winno być zatem wypłacane do rąk uprawnionej osoby, określonej według art. 37 pkt 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.

Pozostaje to w logicznym związku z samą ideą pomocy społecznej wyrażoną w art. 3 pkt 1 tej ustawy, zgodnie z którym celem pomocy społecznej jest wspieranie zarówno poszczególnych osób, jak i całych rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia ich potrzeb i umożliwieniu życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Każdorazowa próba pozbawienia osoby uprawnionej świadczenia pomocy społecznej godzi w niezbywalne prawo człowieka, jakim jest jego godność, na straży której stoi art. 30 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Wobec powyższego, nie można uznać za trafne założenia, że prowadzenie egzekucji przez komornika ze świadczenia z pomocy społecznej, zgodne jest z prawem. Nie zmienia tego fakt, że ww. przepisy weszły w życie w kwietniu 2010 roku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi został postawiony bez powiązania z przepisami prawa materialnego, które były podstawą wydania zaskarżonej decyzji. W skardze kasacyjnej nie zarzucono błędnej wykładni przepisów prawa materialnego. Zarzucono niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ale bez powiązania z przepisami prawa materialnego, które były podstawą do wydania zaskarżonej decyzji. Bez wyprowadzenia z przepisu prawa materialnego hipotetycznego stanu faktycznego nie można skutecznie zarzucić niezastosowania przez Sąd środka prawnego wobec zaskarżonej decyzji – uchylenia decyzji na podstawie naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 831 § 1 pkt 6 i art. 833 § 6 kodeksu postępowania cywilnego w związku z art. 30 Konstytucji. Według art. 30 Konstytucji "Przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka i obywatela. Jest ona nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych". Nie daje on podstaw do zakwestionowania decyzji, która jest pozytywna dla jednostki. Art. 30 Konstytucji nie daje bowiem podstaw do podważenia regulacji prawnej w zakresie wejścia w życie przepisów prawa. Skarżący nie kwestionuje, że zmiana nastąpiła z dniem 1 kwietnia 2010 r., co uzasadniało zmianę uprawnienia skarżącego z tym dniem.

W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie, na mocy art. 184 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

Do rozpoznania wniosku o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu.