Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 2231/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność postanowienia I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 33 art. 34
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant st. sekr. sąd. Anna Tymowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2011 r. przy udziale – sprawy ze skargi I. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie egzekucji należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) oraz art. 17, art. 18, art. 33, art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. , Nr 229, poz. 1954 ze zm.), po rozpoznaniu zażalenia I.R. z [...] r. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z [...] r. nr [...] uznającego za niezasadne zarzuty zobowiązanej w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że organ egzekucyjny wszczął postępowanie egzekucyjne po otrzymaniu tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS Oddział w R. Inspektorat w P. obejmujących zaległości składkowe I.R. za 1999 r. Odpisy tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanej [...] r. spisując w tym dniu protokół o jej stanie majątkowym.

Na podstawie art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji I.R. wniosła zarzuty podnosząc, iż zaistniała przesłanka przedawnienia.

Wierzyciel uznał ten zarzut za bezzasadny wskazując przy tym, iż doszło do zawieszenia biegu przedawnienia w trybie art. 25 ust. 5e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ponieważ I.R. [...] r. wniosła do Sądu Okręgowego w N. odwołanie od decyzji nakazującej przystąpienie do ubezpieczenia, a wyrok wydany w tej sprawie uprawomocnił się [...] r.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. wyjaśnił dalej, że będąc związany z mocy art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutu przedawnienia organ pierwszej instancji postanowieniem z [...] r. uznał ten zarzut za niezasadny i odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W zażaleniu zobowiązana podtrzymując zarzut przedawnienia oraz wskazując, że nie doręczono jej decyzji z [...] r. nr [...] będącej podstawą wystawienia tytułów wykonawczych wniosła o umorzenie postępowania.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. nie uwzględnił zażalenia prezentując następujące stanowisko:

Zgodnie z art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

Z tego przepisu wynika, że organ egzekucyjny musi aprobować wiążące go stanowisko wierzyciela w zakresie zarzutu przedawnienia wyrażone postanowieniem z [...] r., z którego wynika, że od [...] r. do [...] r. bieg terminu przedawnienia został zawieszony.

Przyjmując, że termin płatności zaległości składkowych za styczeń 1999 r. upływał [...]r., to dokonanie [...]r. czynności egzekucyjnej w postaci spisania protokołu o stanie majątkowym spowodował kolejne zawieszenie biegu terminu przedawnienia, aż do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego, co wynika z art. 24 ust. 5 b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Odnosząc się do zarzutu nie doręczenia decyzji będącej podstawą wystawienia tytułów wykonawczych organ odwoławczy stwierdził, że ten zarzut winien zostać skierowany do wierzyciela.

W skardze na to postanowienie I.R. wnosząc o pozbawienie wykonalności tytułów wykonawczych wyjaśniła, że nie doręczono jej decyzji ZUS z [...]r. nr [...], co wynika z kserokopii dokumentów pocztowych. Ponadto wskazała nieprawidłowości, które zawiera pocztowy dokument doręczenia (brak podpisu doręczyciela, brak daty, brak informacji dlaczego przesyłkę zwrócono nadawcy). Strona podtrzymała przy tym zarzut przedawnienia

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki sąd administracyjny prezentuje w tej sprawie następujące stanowisko:

Skarga jest zasadna.

Według art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę, między innymi działań organów administracji publicznej, w tym organów podatkowych, pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dlatego sąd administracyjny może dokonać kontroli zaskarżonej decyzji wyłącznie pod względem zgodności z prawem, a nie przy zastosowaniu innych kryteriów.

Aby stwierdzić, że wystąpiło naruszenie prawa, czy materialnego czy procesowego prowadzące do uchylenia zaskarżonego aktu lub stwierdzenia jego nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd musi w pierwszej kolejności ustalić treść obowiązujących norm prawnych krajowych i lub wspólnotowych mających zastosowanie w sprawie, aby wywieść z nich określone prawa i obowiązki, następnie ustalić zakres niezbędnych okoliczności faktycznych, które należy wykazać w ramach postępowania dowodowego i w końcu ocenić prawidłowość dokonanej przez organy subsumcji ustalonych faktów do hipotetycznego stanu prawnego.

Za podstawę wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym tutaj rozstrzygnięciu Dyrektora Izby Skarbowej w K. (zob.: uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09).

Przystępując zatem do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności należy podnieść, iż w sprawie miały zastosowania przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. , Nr 229, poz. 1954 ze zm.).

Zgodnie z art. 33 pkt. 1 tej ustawy, podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być przedawnienie.

Według art. 34 § 1, zarzut zgłoszony na tej podstawie organ egzekucyjny rozpoznaje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, którego wypowiedź jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Z kolei, swoje stanowisko w tym zakresie wierzyciel wyraża w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie (art. 34 § 2 i 5).

Postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek wygasł (art. 59 § 1 pkt. 2).

Zgodnie z art. 24 ust. 4 wskazanej ustawy, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d.

Upływ terminu przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne powoduje ich wygaśnięcie na podstawie art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.), co powinno być uwzględnione z urzędu przez organ egzekucyjny jako podstawa umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W stanie prawnym obowiązującym w 1999 r. termin opłacenia składek regulował przepis art. 47 ust. 1 pkt 1 stanowiąc, że płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, nie później niż do 12 dnia następnego miesiąca - dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie.

Z mocy art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, do należności z tytułu składek stosuje się odpowiednio art. 51 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, który stanowi, że zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności.

W rozpoznawanej sprawie należności z tytułu składek za styczeń 1999 r. stały się wymagalne po upływie dnia [...]r., a wobec tego, że nie zostały opłacone stały się zaległością należności z tytułu składek. Termin przedawnienia upływał po 10 latach tj. [...] r.

Według art. 24 ust. 5e ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, bieg terminu przedawnienia zawiesza się, jeżeli wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwa do dnia, w którym decyzja innego organu stała się ostateczna lub orzeczenie sądu uprawomocniło się, nie dłużej jednak niż przez 2 lata.

W związku ze sporem dotyczącym obowiązku ubezpieczeń społecznych, w trybie art. 38 ust. 1 wskazanej ustawy ZUS wydał [...]r. decyzję nr [...] stwierdzającą, że I.R. podlega ubezpieczeniu społecznemu. W dniu [...] r. strona wniosła do Sądu Okręgowego w N. odwołanie od tej decyzji, a wyrok oddalający odwołanie uprawomocnił się [...] r.

Z tych faktów wynika, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwało osiem miesięcy i osiemnaście dni, co powoduje, że 10 letni termin do wydania decyzji ustalającej wymiar składek za styczeń 1999 r. w trybie art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych został przedłużony o wskazany okres zawieszenia.

Należy przypomnieć, że według art. 38 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie później niż w terminie 7 dni od uprawomocnienia się decyzji wydanej w sytuacji istnienia sporu dotyczącego obowiązku ubezpieczeń społecznych, płatnik składek jest zobowiązany przekazać do ZUS dokumenty związane z ubezpieczeniami społecznymi określone w ustawie za okres objęty decyzją, którego to obowiązku I.R. jednak nie wykonała w ciągu siedmiu dni od [...] r.

W tej sytuacji, ZUS mógł od [...] r. do dnia, kiedy upływał termin przedawnienia wydać decyzję, o jakiej mowa w art. 83 ust. 1 pkt 3 wskazanej ustawy oraz prawidłowo ją doręczyć płatnikowi składek - osobie fizycznej opłacającej składkę wyłącznie za siebie.

Było jednak inaczej, ponieważ decyzję nr [...] w tym trybie wydano [...]r., lecz nie doręczono jej prawidłowo I.R., co powoduje, że decyzja nie weszła do obiegu prawnego.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzję z [...] r. prawidłowo przesłał na adres skarżącej. Ze zwrotnego dowodu doręczenia nadesłanego przez pocztę wynika, że z powodu niemożności doręczenia w sposób wskazany w punkcie 1, przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni w UP/UG S. [...] wskazując datę [...] r., jako końcową dla 14 dniowego terminu, zawiadomienie o pozostawieniu pisma w UP/UG umieszczono w skrzynce na korespondencję. Brak jest wskazania daty dokonania tych czynności, jak również brak jest podpisu doręczyciela, brak jest adnotacji o pierwszym i ponownym awizowaniu przesyłki.

Należy przypomnieć brzmienie obowiązującego w 2008 r. przepisu Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczącego doręczeń:

Art. 44 § 1. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:

1) poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę,

2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.

§ 2. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.

§ 3. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia.

§ 4. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Doręczenie unormowane w tym przepisie bywa nazywane zastępczym, służy przede wszystkim temu by nie tamować biegu postępowania, a dopuszcza ten skutek nawet wtedy, gdy faktycznie pismo do adresata nie dotarło. Doręczenie w tym trybie powoduje, zatem skutki procesowe, lecz bez wyraźnego przepisu odrębnego nie można z nim wiązać również skutków materialnoprawnych.

Przepis art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego nie został jednak zastosowany prawidłowo, co powoduje, że nie istniały przesłanki do zaistnienia skutków prawnych związanych z domniemaniem ustanowionym w tym przepisie.

Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje różne sposoby doręczania pism. W sytuacji, gdy adresatem pisma jest osoba fizyczna (strona czy jej pełnomocnik), a doręczenie następuje za pokwitowaniem przez pocztę, zastosowanie może znaleźć doręczenie w sposób określony w art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego, przy czym warunkiem dokonania doręczenia w tym trybie jest niemożność doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i art. 43. Poczta może skorzystać z doręczenia, o którym mowa w art. 44, tylko w razie niemożności doręczenia pisma osobie fizycznej w jej mieszkaniu lub miejscu pracy oraz niemożności doręczenia go - w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu - pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy. Wykazanie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 lub art. 43 Kodeksu postępowania administracyjnego ciąży na doręczycielu (poczcie), zaś ustalenie wypełnienia tego warunku należy do organu oceniającego skuteczność doręczenia. Przewidziany w art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego zastępczy sposób doręczenia może być wykorzystany wyłącznie w razie niemożności bezpośredniego doręczenia pisma adresatowi w mieszkaniu lub miejscu pracy, ani pośredniego doręczenia przez domownika, sąsiada lub dozorcę (tak NSA w wyroku z dnia 28 czerwca 2005 r., sygn. akt FSK 2134/04).

Stosując art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego konieczne jest bezsporne wykazanie, że spełnione zostały pozostałe przesłanki tam wskazane, między innymi wymóg pozostawienia (dwukrotnego w odpowiednim odstępie czasowym) zawiadomienia - o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej - w miejscu wymienionym w § 2 tego artykułu. Prawidłowo sporządzona przez doręczającego pismo adnotacja o awizowaniu przesyłki, o odpowiedniej treści, przy użyciu pieczątki lub ręcznie, opatrzona podpisem doręczyciela, datą i pieczęcią jest dla nadawcy pisemnym dowodem dopełnienia tej czynności. Dowód ten w postępowaniu administracyjnym nie ma waloru dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 Kodeksu postępowania administracyjnego, skoro nie pochodzi od organu władzy publicznej czy od jednostki, na podstawie określonych przepisów, uprawnionej do ich wydawania.

"Pocztowy dowód doręczenia (potwierdzenie odbioru) przesyłki zawierający informację z art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego nie jest wyłącznym dowodem okoliczności w nim zawartych, stanowi jedynie oświadczenie doręczyciela, że opisane w tym dokumencie czynności zostały przez niego wykonane we wskazany tam sposób (...). Dopuszczalna jest ocena wszelkich dowodów w tym względzie i przeprowadzenie różnorakich wnioskowań wyprowadzonych z ustalonych okoliczności" (takie stanowisko zaprezentowano w wyroku NSA z 29 czerwca 2005 r., sygn. akt I GSK 475/05).

Sąd administracyjny rozpoznając tę skargę obowiązany jest zbadać czy rzeczywiście decyzja ZUS z [...] r. została prawidłowo doręczona stronie, ponieważ

od tego ustalenia zależy stwierdzenie, czy wszczęcie egzekucji było dopuszczalne. Prawidłowość dokonania czynności materialno-technicznych (jakimi są doręczenia) powinna przed postępowaniem sądowoadministracyjnym podlegać ocenie organów - w postępowaniu administracyjnym i Sądu - w trybie sądowoadministracyjnym. Tak więc związana z tym dokumentacja winna być pełna, pozbawiona wszelkich uproszczeń, pominięć i braków, które niweczyłyby możliwość przeprowadzenia wnioskowań, o których wyżej mowa.

Doręczenie w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego zakłada możliwość przyjęcia fikcji prawnej doręczenia pisma stronie, to jest dopuszcza powstanie skutku doręczenia pisma nawet wtedy, gdy faktycznie pismo to do adresata nie dotarło. By doręczenie pisma adresatowi w omawianym trybie mogło być uznane za prawnie skuteczne muszą być bezwzględnie spełnione wszystkie przesłanki. Podkreślić tutaj należy, iż skuteczne zawiadomienie o złożeniu w placówce pocztowej pisma przesłanego za pośrednictwem poczty (awizo) następuje przez umieszczenie odpowiedniego zawiadomienia w skrzynce na korespondencję, a gdy to nie jest możliwe doręczyciel pocztowy ma obowiązek umieścić zawiadomienie w jednym z miejsc wskazanych w art. 44 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Nie można zatem uznać w świetle wskazanej regulacji prawnej za doręczone pismo, gdy z treści potwierdzenia odbioru nie wynika:

a) przyczyna, z powodu której nie dokonano doręczenia w trybie art. 42 i art. 43 Kodeksu postępowania administracyjnego

b) czy zawiadomienie o przesyłce dwukrotnie umieszczono w jednym z miejsc wymienionych w art. 44 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego;

c) czy upłynął 14-dniowy okres przechowywania przesyłki.

Dodatkowo należy wskazać, że art. 44 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego wyraźnie wskazuje, że adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni.

Na zwrotnych poświadczeniach odbioru korespondencji doręczyciel powinien zawrzeć informację o dwukrotnym awizowaniu każdej przesyłki, o zamieszczeniu w informacji dla adresata wskazania miejsca przechowywania przesyłki i możliwości jej odbioru. Nadto na zwrotnych poświadczeniach odbioru powinna znaleźć się informacja, gdzie każde "awizo" pozostawiono, np. w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Przesyłka powinna być dwukrotnie awizowana, a korespondencja złożona w urzędzie pocztowym na okres 14 dni.

Skoro omawiany tutaj przepis przewiduje możliwość przyjęcia fikcji doręczenia pisma, co może mieć doniosłe skutki dla strony postępowania administracyjnego, nie może budzić wątpliwości, że doręczyciel dochował wskazanych wymogów dotyczącego sposobu zawiadomienia adresata o złożeniu przesyłki na określony czas w placówce pocztowej. Brak pewności, co do pozostawienia zawiadomienia o złożeniu awizowanej przesyłki w urzędzie pocztowym skutkuje niedoręczeniem pisma, dlatego też, okoliczność pozostawienia tego zawiadomienia musi być potwierdzona stosowną adnotacją doręczyciela na dowodzie doręczenia przesyłki (tak: WSA w Warszawie w wyroku z 27 stycznia 2005 r. III SA/Wa 1094/04, LEX nr 222371). Samo umieszczenie na kopercie zawierającej przesyłkę lub na dowodzie potwierdzającym doręczenie pisma stempla, czy wzmianki o awizowaniu przesyłki nie jest dla organu wysyłającego pismo wystarczające do przyjęcia, że spełnione zostały przesłanki doręczenia pisma w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego szczególnie, jeśli w aktach sprawy brak jest informacji o datach awizowania.

Konieczność umieszczenia w oddawczej skrzynce pocztowej (lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata) zawiadomienia o pozostawaniu pisma w placówce pocztowej dotyczy dokonania obydwu zawiadomień. Powinny być one potwierdzone wyraźnymi, niebudzącymi żadnych wątpliwości, adnotacjami pracownika poczty, że doręczyciel powiadomił adresata o przesyłce w sposób wskazany w przepisie (por. wyrok NSA z 28 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 528/05 LEX 194352).

W tej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych brak jest daty dokonania czynności przez doręczyciela, jak również brak jest podpisu doręczyciela, brak jest adnotacji o pierwszym i ponownym awizowaniu przesyłki.

W takiej sytuacji, doręczenie w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego należy uznać za niedokonane.

Zgodnie z art. 134 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Natomiast art. 135 tej ustawy stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Mając na uwadze tę regulację prawną należy stwierdzić, że ostateczne postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. zostało wydana bez uprzedniego, zgodnego z prawem wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Według art. 145 § 1 pkt. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uwzględniając skargę na postanowienie stwierdza jego nieważność w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Z kolei, art. 156 § 1 pkt 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z rażącym naruszeniem prawa.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji są nieważne z przyczyny określonej w tym przepisie.

Przypadki gdy decyzja wydana jest z rażącym naruszeniem prawa mają miejsce zawsze wówczas, kiedy naruszono przepis prawa, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Rażącym naruszeniem prawa jest sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem a treścią przepisu. Taka sytuacja ma miejsce wówczas, gdy załatwienie sprawy decyzją administracyjną stanowi zaprzeczenie jej stanu prawnego. Inaczej mówiąc chodzi o takie załatwienie sprawy, które nie odnosi się do rozpoznawanej sprawy, lecz do jej kontratypu. W takiej sytuacji zachodzi konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwej decyzji z racji istnienia w niej wad o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym (tak: J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Wydawnictwo CH. Beck Warszawa 1998 r. str. 806 i 813).

Dla skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela koniecznym jest, aby wystawiony przez niego tytuł wykonawczy został sporządzony po uprzednim zaistnieniu w obrocie prawnym decyzji ostatecznej (lub prawomocnej), która nakładałaby na zobowiązanego określony obowiązek, w tym przypadku obowiązek uiszczenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

Nie może toczyć się postępowanie egzekucyjne w administracji , które nie zostało prawidłowo wszczęte, ponieważ w takiej sytuacji nie toczy się postępowanie egzekucyjne w sprawie, lecz jedynie postępowanie faktyczne. Prowadzenie takiego postępowania przez organ egzekucyjny stanowi zaprzeczenie stanu prawnego sprawy, której nie ma. Inaczej mówiąc chodzi tutaj o takie czynności, które nie odnoszą się do sprawy egzekucyjnej, której nie ma lecz do jej kontratypu – sprawy, która za sprawę egzekucyjną została z naruszeniem prawa uznana. Czynności dokonywane w ramach takiej sprawy nie wywołują zatem żadnych skutków prawnych (por. wyrok NSA z 11 sierpnia 2005 r., sygn. akt FSK2113/2004, Lex 179008).

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że ostateczne postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. jest obarczone wadą nieważności co oznacza, że musiało zostać wyeliminowane z obrotu prawnego, podobnie jak poprzedzające je rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2, art. 134 i art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia oraz aktu wydanego w granicach sprawy.

O wstrzymaniu wykonania zaskarżonego postanowienia orzeczono w trybie art. 152 tej ustawy.