Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2319/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6101 Przekazanie gminie z urzędu lub na wniosek mienia państwowego związanego z realizacją zadań gminy
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Administracji i Cyfryzacji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5  ust. 3 i 4,  art. 6  pkt 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art. 61a  par. 1,  art. 62 i  art. 105
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 128
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 2
journal: Dz.U. 1990 nr 79 poz 464
law: Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędzia WSA Emilia Lewandowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2016 r. sprawy ze skarg Wałbrzyskiego Związku [...] w W. oraz Wałbrzyskiego [...] sp. z o.o. na decyzje Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] października 2015 r., o numerach [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargi.


UZASADNIENIE

[...] Związek [...] oraz [...] Przedsiębiorstwo [...] zaskarżyły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dwanaście decyzji Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] października 2015 r. o numerach: [...].

Wniesione skargi (w sumie 24) zostały zarejestrowane pod odrębnymi sygnaturami, a następnie postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 2016 r., wydanym na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), skargi te połączono do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia w dwunastu sprawach. W dalszej kolejności postanowieniem z dnia 24 marca 2016 r., owe dwanaście spraw, na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a., połączono do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygnaturą I SA/Wa 2319/15. Przy czym na rozprawie w dniu 12 maja 2016 r. Sąd zmienił swoje poprzednie postanowienie i wyłączył do odrębnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawę o sygnaturze I SA/Wa 2341/15 ze skarg na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z [...] października 2015 r. nr [...], z uwagi na brak możliwości doręczenia zawiadomień o rozprawie wszystkim uczestnikom postępowania w tej sprawie. Ostatecznie więc przedmiotem rozpoznania sądu były skargi na jedenaście decyzji Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] października 2015 r. o numerach [...] i tylko do tych decyzji będą odnosiły się dalsze rozważania.

Powyżej wskazane decyzje, na które skargi połączone zostały do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, uchylały decyzje Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] października 2014 r., nr [...], i z [...] października 2014 r. odpowiednio nr [...] oraz umarzały postępowanie administracyjne.

Zaskarżone orzeczenia zostały wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Wojewoda [...], działając na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U Nr 32, poz. 191) – dalej: ustawa z 10 maja 1990 r. lub ustawa komunalizacyjna – decyzjami:

1) z dnia [...] września 1995 r., nr [...], przekazał Gminie M. nieodpłatnie nieruchomości budowlane zabudowane urządzeniami wodociągowymi w granicach działek nr [...], nr [...] i nr [...], położone w C., zgodnie ze sporządzonym protokołem inwentaryzacyjnym, opisane w kartach inwentaryzacyjnych nr 1-3, stanowiącym integralną część tej decyzji,

2) z dnia [...] lutego 1995 r., nr [...], przekazał Gminie M. nieodpłatnie wodociąg zbiorowy i nieruchomość zabudowaną położoną w Wieściszowicach, zgodnie ze sporządzonym protokołem inwentaryzacyjnym, opisany w kartach inwentaryzacyjnych nr 1-6, stanowiących integralną część tej decyzji,

3) z dnia [...] stycznia 1995 r., nr [...], przekazał Gminie M. nieodpłatnie w poczet mienia komunalnego nieruchomość Skarbu Państwa, położoną w M. w granicach działki nr [...], o pow. [...] m2, zabudowaną urządzeniami wodociągowymi, zgodnie ze sporządzonym protokołem inwentaryzacyjnym, stanowiącym integralną część tej decyzji,

4) z dnia [...] listopada 1994 r., nr [...], przekazał nieodpłatnie w poczet mienia komunalnego Gminie M wodociąg z przyłączem, zlokalizowany w S., zgodnie ze sporządzonym protokołem inwentaryzacyjnym, opisany w kartach inwentaryzacyjnych nr 1-2, stanowiących integralną część tej decyzji,

5) z dnia [...] listopada 1994 r., nr [...], przekazał nieodpłatnie w poczet mienia komunalnego Gminie M. sieć wodociągową z przyłączem wodociągowym, we wsi C., zgodnie ze sporządzonym protokołem inwentaryzacyjnym, opisaną w kartach inwentaryzacyjnych nr [...], stanowiących integralną część tej decyzji,

6) z dnia [...] listopada 1994 r., nr [...], przekazał nieodpłatnie w poczet mienia komunalnego Gminie M. sieć wodociągową, studzienkę, hydranty, opaski z nawiertką we wsi C. II, zgodnie ze sporządzonym protokołem inwentaryzacyjnym, opisaną w kartach inwentaryzacyjnych nr 1-4, stanowiących integralną część tej decyzji,

7) z dnia [...] listopada 1994 r., nr [...] przekazał nieodpłatnie w poczet mienia komunalnego Gminie M. sieć wodociągową z przyłączem wodociągowym w M., zgodnie ze sporządzonym protokołem inwentaryzacyjnym, opisaną w kartach inwentaryzacyjnych nr 1-2, stanowiących integralną część tej decyzji,

8) z dnia [...] listopada 1994 r., nr [...], przekazał nieodpłatnie w poczet mienia komunalnego Gminie M. sieć wodociągową z przyłączami i hydrantami "[...]" w M., zgodnie ze sporządzonym protokołem inwentaryzacyjnym, opisaną w kartach inwentaryzacyjnych nr 1-6, stanowiących integralną część tej decyzji,

9) z dnia [...] listopada 1994 r., nr [...], przekazał nieodpłatnie w poczet mienia komunalnego Gminie M. sieć wodociągową, przyłącza, ujęcie wodociągowe, ogrodzenie, zbiornik wyrównawczy we wsi N., zgodnie ze sporządzonym protokołem inwentaryzacyjnym, opisaną w kartach inwentaryzacyjnych nr 1-5, stanowiących integralną część tej decyzji,

10) z dnia [...] listopada 1994 r., nr [...], przekazał nieodpłatnie w poczet mienia komunalnego Gminie M. wodociąg osiedlowy zlokalizowany w S., zgodnie ze sporządzonym protokołem inwentaryzacyjnym, opisany w kartach inwentaryzacyjnych nr 1-4, stanowiących integralną część tej decyzji,

11) z dnia [...] marca 1995 r., nr [...], przekazał Gminie M. nieodpłatnie nieruchomości położone w obrębie C., w granicach działek nr [...], o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, zgodnie ze sporządzonym protokołem inwentaryzacyjnym, opisane w kartach inwentaryzacyjnych nr 1-2, stanowiących integralną część tej decyzji.

[...] Związek [...] wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności wyższej wskazanych decyzji podnosząc, że przedmiotowe mienie stanowi mienie niepodzielne, w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. i powinno zostać skomunalizowane na rzecz utworzonego [...] czerwca 1991 r. związku międzygminnego, który realizował zadania gminy w zakresie zaopatrzenia w wodę i odprowadzanie ścieków.

Po rozpoznaniu powyższych wniosków Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzjami z dnia [...] maja 2011 r., nr 3[...] stwierdził nieważność uprzednio wymienionych orzeczeń Wojewody [...] wskazując, że są one obarczone wadą rażącego naruszenia prawa, tj. art. 5 ust. 3 ustawy komunalizacyjnej, bowiem nie zostały spełnione przesłanki wymienione w tym przepisie, z uwagi na brak dokumentów wskazujących, że mienie należało do rad narodowych i terenowych organów administracji publicznej stopnia wojewódzkiego, bądź do przedsiębiorstw państwowych, dla których ww. organy pełniły funkcję organu założycielskiego.

Następnie – po rozpoznaniu wniosku Gminy M,. o ponowne rozpatrzenie sprawy – Minister Administracji i Cyfryzacji orzeczeniami z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone decyzje, wydane w trybie nadzorczym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami z dnia 12 czerwca 2012 r., sygn. akt: I SA/Wa 360/12, I SA/Wa 359/12, I SA/Wa 363/12, I SA/Wa 364/12, I SA/Wa 369/12, I SA/Wa 368/12, I SA/Wa 367/12, I SA/Wa 366/12, I SA/Wa 370/12, SA/Wa 365/12 i I SA/Wa 362/12 uchylił zaskarżone decyzje Ministra Administracji i Cyfryzacji oraz decyzje je poprzedzające.

Uzasadniając zapadłe rozstrzygnięcia WSA stwierdził, że z akt sprawy nie wynika, aby [...] dysponował w dniu 27 maja 1990 r. oraz w dacie wydania decyzji komunalizacyjnych tytułem prawnorzeczowym do objętego tymi decyzjami mienia. Brak było jakichkolwiek dokumentów pozwalających ustalić, jaką część mienia należącego do byłego Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] w W. z siedzibą w S., prowadzącego do 1988 r., m.in. na terenie obecnej gminy M,. gospodarkę wodnokanalizacyjną, wyposażone zostało [...] Przedsiębiorstwo [...] w W., choć sporządzenie odpowiedniego zestawienia przewidywał § 3 zarządzenia Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1988 r., nr [...], w sprawie podziału Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] w W. z siedzibą w S. Oznacza to, że późniejsze przejęcie przez [...] Związek [...] bliżej nieoznaczonego mienia, należącego do Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] w W., samo w sobie nie może świadczyć o nabyciu przez związek międzygminny tytułu prawnego do skomunalizowanych nieruchomości oraz posadowionych na nich urządzeń wodociągowych. Powyższe, w ocenie WSA, skutkowało przedwczesnym przyjęciem, że [...] Związkowi [...] przysługuje przymiot strony postępowania, a w konsekwencji wszczęciem i prowadzeniem na wniosek tego Związku postępowania nadzorczego. W następstwie poczynionych ustaleń WSA zobowiązał Ministra, m.in. do zbadania, czy w związku z podziałem Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa doszło do sporządzenia, przewidzianego w § 3 zarządzenia Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1988 r. zinwentaryzowania mienia, w które wyposażono nowo utworzone przedsiębiorstwa – a jeśli tak, to do dokonania oceny legitymacji procesowej wnioskodawcy i podjęcia stosownego rozstrzygnięcia.

W następstwie rozpoznania skarg kasacyjnych od orzeczeń wydanych przez Sąd I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie odpowiednio wyrokami z dnia 24 października 2013 r., sygn. akt: I OSK 2551/12, I OSK 2550/12, I OSK 2554/12, I OSK 2555/12, I OSK 2583/12, I OSK 2582/12, I OSK 2581/12, I OSK 2580/12, I OSK 2579/12, I OSK 2556/12 i I OSK 2553/12 oddalił skargi kasacyjne.

Ponownie rozpoznając sprawę Minister Administracji i Cyfryzacji wskazanymi uprzednio decyzjami z dnia [...] października 2014 r., o nr odpowiednio: [...] października 2014 r., nr [...], stwierdził nieważność powołanych powyżej decyzji komunalizacyjnych.

Organ uzasadnił, że przedmiotowe orzeczenia zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., gdyż przedmiotowe mienie nie należało do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia wojewódzkiego, bądź do przedsiębiorstw państwowych, dla których ww. organy pełniły funkcję organu założycielskiego.

W następstwie rozpatrzenia wniosków o ponowne rozpoznanie sprawy, złożonych przez Gminę M., Minister Administracji i Cyfryzacji wskazanymi na wstępie decyzjami z [...] października 2015 r. uchylił ww. własne decyzje (pkt 1 decyzji) i umorzył postępowania administracyjne (pkt 2 decyzji).

Minister ustalił, że zarządzeniem nr 39/84 Wojewody [...] z [...] czerwca 1984 r. utworzono Wojewódzkie Przedsiębiorstwo [...] w W., które wykonywało zadania służące zaspokajaniu potrzeb w zakresie zaopatrzenia w [...]. Na podstawie zarządzenia [...] Wojewody [...] z [...] lutego 1988 r. Wojewódzkie Przedsiębiorstwo [...] w W. zostało z dniem 1 marca 1988 r. podzielone, między innymi na [...] Przedsiębiorstwo [...] w W.. Na mocy porozumienia z [...] grudnia 1988 r. nr [...] Wojewoda [...] przekazał, a Prezydent W. przyjął, z dniem 1 stycznia 1989 r. uprawnienia i obowiązki organu założycielskiego w stosunku do [...] Przedsiębiorstwa [...] w W. Na mocy uchwały Rady Miejskiej Gminy W. nr [...] z [...] maja 1991 r. mienie [...] Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji zostało przekazane na rzecz [...] Związku [...]. [...] Związek [...] został zarejestrowany w rejestrze związków międzygminnych w dniu [...] czerwca 1991 r. Na podstawie uchwały Rady Miejskiej Gminy [...][...] z [...] lipca 1991 r. z dniem [...] lipca 1991 r. [...] Przedsiębiorstwo [...] zostało zlikwidowane, a mienie tego przedsiębiorstwa zostało przekazane na rzecz [...] Związku [...].

Organ nadzoru podniósł że wnioskodawca nie udowodnił, że posiadał tytuł prawny do przedmiotowego mienia (w tym nieruchomości) w dniu 27 maja 1990 r. oraz w dacie wydania decyzji komunalizacyjnych. Zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdza dysponowania tym tytułem również obecnie. Wnioskodawca nie wykazał, że posiada legitymację do zainicjowania postępowania, w trybie art. 156 k.p.a. Organ wyjaśnił przy tym, że to na wnioskodawcy ciążył obowiązek wykazania swojego interesu prawnego, upoważniającego do żądania wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. Pomimo podjętych działań organ nie znalazł dowodu potwierdzającego legitymację wnioskodawcy do wszczęcia postępowania. Minister zainicjował zatem postępowanie na wniosek podmiotu nieuprawnionego, a zgodnie z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 października 2006 r., I OSK 1080/05, jeżeli organ podejmie czynności na skutek wniosku nieuprawnionego podmiotu i nie zostanie w toku postępowania konwalidowany brak wniosku pochodzącego od strony legitymowanej, postępowanie to podlega umorzeniu, na mocy art. 105 § 1 k.p.a.

We wniesionych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargach [...] Związek [...] zaskarżył powyższe decyzje w całości zarzucając im:

1) naruszenie przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 80 k.p.a. przez dowolną a nie swobodną ocenę dowodów, zgromadzonych przez organ;

b) art. 28 k.p.a., przez bezpodstawne przyjęcie, że skarżący nie posiada interesu prawnego w przedmiotowej sprawie, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że dysponuje on legitymacją czynną do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji komunalizacyjnej;

c) art. 62 k.p.a., przez jego niezastosowanie i nierozpatrzenie w zaskarżonej decyzji wniosku [...] Przedsiębiorstwa [...] sp. z o.o., podczas gdy między stronami (WZWiK i WPWiK sp. z o.o.) istnieje współuczestnictwo, które przesądza o konieczności wspólnego rozpoznania wniosków;

d) art. 105 § 1 k.p.a., poprzez jego zastosowanie i na tej podstawie umorzenie postępowania administracyjnego, podczas gdy w sprawie nie zaszły przesłanki, które uprawniałyby organ do umorzenia postępowania;

e) art. 8 k.p.a., poprzez działanie, które nie pogłębia zaufania do organów administracji publicznej, w szczególności poprzez nie wyjaśnienie w sposób dokładny stanu faktycznego, nie przestrzeganiu przepisów postępowania administracyjnego oraz polegającego na nieprawidłowym zastosowaniu przepisów prawa materialnego.

2) naruszenie przepisu prawa materialnego, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez jego zastosowanie, podczas gdy w sprawie nie zaszły podstawy do uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania.

Skarżący związek wniósł o uchylenie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w całości zaskarżonych decyzji, zobowiązanie organu przez Sąd, na podstawie art. 145a p.p.s.a., do wydania w przewidzianym przez Sąd terminie decyzji lub postanowienia, wskazującego organowi sposób załatwienia sprawy, poprzez orzeczenie co do istoty sprawy, tj. poprzez stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji komunalizacyjnych, z uwagi na wydanie ich z rażącym naruszeniem prawa.

Skarżący Związek uzasadnił, że pomijając przypadki, kiedy zostały wskazane numery działek geodezyjnych, dotyczących konkretnych nieruchomości – nie sposób wskazać do jakiego konkretnie mienia odnoszą się decyzje komunalizacyjne. Protokoły inwentaryzacyjne do nich załączone są bowiem ogólne i na ich podstawie niemożliwe jest jednoznaczne określenie, gdzie konkretnie zlokalizowane jest mienie w nich opisane.

W ocenie skarżącego decyzje komunalizacyjne dotyczyły mienia, które stanowiło własność WZWiK, a podmiot ten dysponował nim jak właściciel, rozporządzając nim na rzecz spółki – WPWiK sp. z o.o. i dokonując wkładu niepieniężnego oraz obejmując za ów wkład udziały w tej spółce.

Podział Wojewódzkiego [...] w W. z siedzibą w S. został dokonany na podstawie ksiąg rachunkowych. Nie udało się odnaleźć żadnych ksiąg rachunkowych datowanych na dzień 31 maja 1988 r. Odszukane zostały natomiast księgi środków trwałych sprzed podziału przedsiębiorstwa wojewódzkiego, które odnoszą się m.in. do mienia zlokalizowanego na terenie Gminy M. Wpisy z tych ksiąg znajdują swoje odzwierciedlenie w późniejszych ewidencjach, np. z 1997 r. Dowodzi to, że mienie byłego przedsiębiorstwa zostało przekazane na rzecz WZWiK. W ocenie skarżącego najpełniejszy obraz mienia objętego decyzjami komunalizacyjnymi oddaje zestawienie sporządzone przez skarżącego, które systematyzuje dane przedstawione w księgach środków trwałych "[...]" oraz "[...]". Przy czym organ deprecjonuje ten dowód bez podstawy prawnej, dokonując jednocześnie absolutyzacji mocy dowodowej dokumentów, które nawet jeśliby istniały, to nie wynikałby z nich fakt posiadania konkretnego majątku przez stronę. Przy czym jakiekolwiek dane nie byłyby zawarte w księgach rachunkowych przedsiębiorstwa, to w zakresie majątku nie mogą one abstrahować od ksiąg środków trwałych – a te jednoznacznie potwierdzają, że przedmiotowy majątek był własnością zakładu [...] WPWiK.

WZWiK przedstawił szereg dokumentów potwierdzających, że co najmniej od lat 60-tych do końca lat 80-tych władał majątkiem wodociągowym na terenie M.. Minister pominął przy ocenie dowodów wszystkie te dokumenty.

Skargi na powyższe decyzje Ministra Administracji i Cyfryzacji złożyło również [...] Przedsiębiorstwo [...] sp. z o.o. w W.

Zaskarżonym decyzjom spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

1) naruszenie art. 61a k.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie i odmówienie skarżącemu rozpoznania i uwzględnienia jego wniosku, podczas gdy w sprawie nie zaszły przesłanki, które uprawniałyby organ do zastosowania art. 61a k.p.a.

2) naruszenie art. 62 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i nierozpatrzenie w zaskarżonej decyzji wniosku skarżącego, podczas gdy między stronami (WZWiK i WPWiK sp. z o.o.) istnieje współuczestnictwo, które przesądza o konieczności wspólnego rozpoznania wniosków,

3) naruszenie art. 105 § 1 k.p.a., poprzez jego zastosowanie i na tej podstawie umorzenie postępowania administracyjnego, podczas gdy w sprawie nie zaszły przesłanki, które uprawniałyby organ do umorzenia postępowania,

4) naruszenie art. 80 k.p.a., przez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów, zgromadzonych przez organ,

5) naruszenie art. 28 k.p.a. przez bezpodstawne przyjęcie, że skarżący nie posiada interesu prawnego w przedmiotowej sprawie, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że dysponuje on legitymacją czynną do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności kwestionowanych decyzji komunalizacyjnych;

6) naruszenie art. 8 k.p.a., poprzez działanie, które nie pogłębia zaufania do organów administracji publicznej, w szczególności, poprzez niewyjaśnienie w sposób dokładny stanu faktycznego, nie przestrzeganiu przepisów postępowania administracyjnego oraz polegającego na nieprawidłowym zastosowaniu przepisów prawa materialnego.

Ponadto spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez jego zastosowanie, podczas gdy w sprawie nie zaszły podstawy do uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania.

W związku z podniesionymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zobowiązanie organu przez Sąd, na podstawie art. 145a p.p.s.a., do wydania w przewidzianym przez Sąd terminie decyzji lub postanowienia, wskazującego organowi sposób załatwienia sprawy, poprzez orzeczenie co do istoty sprawy, tj. poprzez stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnych, z uwagi na wydanie ich z rażącym naruszeniem prawa.

W skardze spółka podniosła, że pismem z dnia 28 czerwca 2015 r. [...] Przedsiębiorstwo [...] sp. z o.o. złożyło do Ministra Administracji i Cyfryzacji wniosek o stwierdzenie nieważności 12 decyzji Wojewody [...]. Przy czym Minister pismem z dnia 20 sierpnia 2015 r. udzielił odpowiedzi, z której zdaje się wynikać, że nie uwzględnił ww. wniosków – w nieokreślonej proceduralnie formie.

Organ umarzając postępowanie i powołując przy tym normę art. 105 § 1 k.p.a. naruszył przepisy postępowania. Umorzenie postępowania to instrument, który powinien być stosowany jedynie w ściśle określonych przypadkach. Mimo, że skarżący skutecznie złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, zarówno jego stanowisko, jak i złożony środek, zostały pominięte przez organ, co doprowadziło do umorzenia postępowania. Organ winien przeanalizować wniosek i stanowisko WPWiK sp. z o.o. i uwzględnić je na etapie załatwiania sprawy. Przy czym forma, w jakiej rozstrzygnął o wniosku skarżącego dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji, nie znajduje uzasadnienia w obowiązującym stanie prawnym. Jednocześnie, mając na względzie wzajemną relację pomiędzy wnioskami złożonymi przez [...] Związek Wodociągów i Kanalizacji oraz [...] Przedsiębiorstwo [...] sp. z o.o., jak również udział obu stron w toczącym się postepowaniu administracyjnym, zgodnie z zasadą prawdy materialnej, zasadne było rozpoznanie łączne obu wniosków o stwierdzenie nieważności decyzji. Brak łącznego rozpoznania doprowadził bowiem do nieuzasadnionego uchylenia decyzji i umorzenia postępowania. Mienie stanowiące przedmiot decyzji komunalizacyjnych Wojewody [...] stanowiło przedmiot aportu wniesionego do majątku skarżącej spółki. Orzeczenie dotyczące nieważności decyzji ma oczywiste przełożenie na sytuację prawną skarżącej.

Odpowiadając na skargi Minister Administracji i Cyfryzacji wniósł o oddalenie skarg, podtrzymując w całości swoje stanowisko, wyrażone we własnych decyzjach.

W pismach procesowych, złożonych w toku postępowania sądowego, Gmina M. wniosła o oddalenie skarg, jako bezzasadnych, uznając zaskarżoną decyzję za prawidłową, słuszną i zgodną z przepisami prawa. Wskazała, że wywody znajdujące się w skardze są bardzo ogólnikowe i nie odnoszą się precyzyjnie do przedmiotu decyzji komunalizacyjnych.

Skoro WZWiK nie przysługuje legitymacja w niniejszym postępowaniu, to tym bardziej legitymacja taka nie może przysługiwać spółce WPWiK, skoro WPWiK nie przysługiwał tytuł prawny do mienia na dzień 27 maja 1990 r. lub w dacie wydania decyzji komunalizacyjnych.

Ponadto w piśmie odnoszącym się do skargi na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji nr [...], Gmina wniosła o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego w zakresie interesu prawnego WPWiK z pisma z dnia 9 czerwca 2008 r., dotyczącego postępowania administracyjnego w sprawie naliczenia kary pieniężnej za zajęcie bez zezwolenia pasa drogowego, w którym WPWiK potwierdził, że nie jest następcą żadnego podmiotu, jaki korzystał z terenu Zakładu [...] w M., w ciągu ostatnich 20 lat.

W dniu rozprawy pełnomocnik skarżących T. P. przedłożył załącznik do protokołu rozprawy, wraz z wnioskami dowodowymi, w którym na podstawie art. 104 oraz art. 106 § 3 p.p.s.a.:

1) uzupełnił określenie naruszenia prawa w ten sposób, że w zakresie naruszenia art. 28 k.p.a. wskazał, że nastąpiło ono w związku z art. 49 Kodeksu cywilnego, art. 339, 340, 341 oraz 352 § 1 Kodeksu cywilnego.

2) wniósł o przeprowadzenie dowodu z następujących dokumentów:

a) wyjaśnienia dotyczącego kont syntetycznych i kont analitycznych – wydruk ze strony www/sqk/gofin.pl,

b) bilansu [...] Przedsiębiorstwa [...] – Zakładu [...] w W. ma dzień 31 grudnia 1986 r. – na okoliczność bezzasadności ustaleń organu administracji w zakresie wykazania interesu prawnego skarżącego, wywodzonego z prawa własności mienia za pomocą dowodu z ksiąg rachunkowych przedsiębiorstwa państwowego WPWiK oraz tożsamych twierdzeń Gminy M., jak również analogicznego twierdzenia Gminy M., odwołującego się do treści bilansu przedsiębiorstwa państwowego.

Skarżące podmioty podniosły, że [...] sp. z o.o. uważa się za właściciela mienia wodociągowego (jako odrębnej od gruntu rzeczy w rozumieniu art. 49 k.c.). Dokonywane przez Gminę M. rozróżnienie pomiędzy posiadaniem mienia, a prawem rzeczowym nie znajduje podstaw faktycznych w niniejszym postępowaniu, gdyż skarżący uważa się za właściciela mienia wodociągowego, co zostało wykazane.

Skarżący zarzucili ponadto, że organ administracji odnosił się do ksiąg rachunkowych bez orientacji, czym właściwie są księgi rachunkowe, a twierdzenie Gminy M., że tylko istnienie "księgi rachunkowej", wskazanej w decyzji nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] maja 1988 r., mogło potwierdzać tytuł prawnorzeczowy skarżącego do przedmiotowego mienia – jest bezzasadne.

Na rozprawie Sąd postanowił nie uwzględnić wniosku dowodowego skarżących, ani Gminy M.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W ocenie sądu skargi nie mają usprawiedliwionych podstaw.

Wskazać należy, że we wszystkich jedenastu sprawach rozpatrywanych w niniejszym postępowaniu, ale w odniesieniu do wcześniejszych decyzji z [...] grudnia 2011 r., orzekał już zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny, jak i Naczelny Sąd Administracyjny. We wskazanych wyżej wyrokach z 24 października 2013 r. NSA oddalając skargi kasacyjne od wyroków WSA nakazujących zbadanie, czy wnioskodawca postępowania nadzorczego ma interes prawny w jego wszczęciu, wskazał między innymi, że "W sytuacji, gdy przedmiotem decyzji komunalizacyjnej jest określone mienie, do którego rości prawa przedsiębiorstwo, to dla wykazania interesu prawnego niezbędne jest ustalenie, że konkretne składniki tego mienia (objęte decyzją komunalizacyjną) wchodzą w skład przedsiębiorstwa. Trzeba mieć również na uwadze, że stronami postępowania komunalizacyjnego jest zawsze Skarb Państwa i właściwa gmina, a jeżeli roszczenia do komunalizowanego mienia zgłasza inny podmiot, to musi on wykazać tytuł prawny uprawniający go do zgłoszenia takich roszczeń." Stosownie do art. 153 p.p.s.a., taka ocena prawna wiąże sąd w niniejszym postępowaniu.

Zanim jednak sąd przejdzie do szczegółowej analizy interesu prawnego wnioskodawcy postępowania nadzorczego, za niezbędne uznaje przedstawienie ogólnego rysu prawnego w zakresie możliwości uwłaszczenia się przedsiębiorstw państwowych mieniem ogólnonarodowym pozostającym w jego dyspozycji, co może być pomocne przy ustalaniu tytułu prawnego do mienia objętego wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnych, czego z kolei wymaga NSA w powołanych wyrokach.

Problem charakteru praw podmiotowych przedsiębiorstw państwowych do posiadanego przez nie mienia przed dniem 1 lutego 1989 r., tj. przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz wpływu zmiany art. 128 k.c. dokonanej tą ustawą na zakres i charakter uprawnień państwowych osób prawnych, w tym przedsiębiorstw państwowych, jest zagadnieniem szczególnie skomplikowanym i niejednoznacznym, o czym może świadczyć treść uchwały Sądu Najwyższego w składzie 7 sędziów z dnia 18 czerwca 1991 r., III CZP 38/91 (OSNC 1991/10-12/118) oraz glosa Wojciecha J. Katnera do tej uchwały (LEX nr 3660). W tezach powołanej uchwały SN uznał, że "Z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 3, poz. 11) zniesiona została zasada, że jedynie Skarbowi Państwa może przysługiwać prawo własności mienia państwowego, w wyniku czego państwowe osoby prawne uzyskały zdolność prawną w zakresie nabywania składników majątkowych na własność. Zmiana art. 128 k.c. dokonana tą ustawą nie spowodowała przekształcenia przysługujących państwowym osobom prawnym – z mocy przepisów kodeksu cywilnego i ustaw szczególnych – uprawnień do części mienia ogólnonarodowego, pozostających w ich zarządzie w dniu wejścia w życie wymienionej ustawy. Przekształcenie zarządu, w odniesieniu do budynków, innych urządzeń i lokali znajdujących się na tych gruntach – w prawo własności, nastąpiło na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464), a co do innych składników majątkowych (w prawo własności) nastąpiło na podstawie ustaw określających ustrój majątkowy państwowych osób prawnych."

W uzasadnieniu powołanej uchwały SN podniósł między innymi, że "Przekształcenie prawa zarządu przysługującego państwowej osobie prawnej w stosunku do gruntów będących własnością Skarbu Państwa oraz w stosunku do budynków, innych urządzeń i lokali znajdujących się na tych gruntach – według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. – w prawo użytkowania wieczystego (w odniesieniu do gruntów) i w prawo własności (w odniesieniu do budynków, urządzeń i lokali), nastąpiło nie z mocy art. 128 k.c., lecz na podstawie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. (...). Do rozważenia pozostaje problem wpływu zmiany art. 128 k.c. dokonanej ustawą z dnia 31 stycznia 1989 r. na zakres i charakter uprawnień państwowych osób prawnych, przysługujących im do innych składników mienia (poza nieruchomościami), stanowiącego część mienia ogólnonarodowego, które w dniu 1 lutego 1989 r. pozostawały w ich posiadaniu." Konkludując to ostatnie zagadnienie SN stwierdził, że – również w odniesieniu do ruchomości – uwłaszczenia nie dokonał art. 128 k.c., lecz "Powinny to uczynić i uczyniły przepisy regulujące strukturę majątkową państwowych osób prawnych lub przepisy odnoszące się do pewnych rodzajów rzeczy. Takimi przepisami są: art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami; art. 64a ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 22 lutego 1991 r. zaś w odniesieniu do przedsiębiorstw państwowych – art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o zmianie ustawy o przedsiębiorstwach państwowych, w którym skreślono przepis, iż "przedsiębiorstwo państwowe wykonuje wszelkie uprawnienia w stosunku do mienia ogólnonarodowego będącego w jego dyspozycji, z wyjątkiem uprawnień wyłączonych przepisami ustawowymi", a jednocześnie wprowadzono przepis, że "przedsiębiorstwo, gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem, zapewnia jego ochronę"." Z tym ostatnim brzmieniem przepisu SN wiąże prawo własności przedsiębiorstwa państwowego do mienia innego niż nieruchomości i upatruje w nim dwie formy nabycia: mienie wydzielone w trakcie aktu utworzenia przedsiębiorstwa i nabyte w trakcie jego funkcjonowania.

Po dniu 1 lutego 1989 r. nastąpiła komunalizacja mienia ogólnonarodowego (art. 5 ustawy komunalizacyjnej). Ustawa z 10 maja 1990 r. przewidywała różne zasady komunalizacji poszczególnych składników mienia państwowego. Określone w ustawie składniki mienia państwowego stały się własnością gmin z mocy samego prawa z dniem jej wejścia w życie, tzn. z dniem 27 maja 1990 r. Prawa majątkowe określone w art. 5 ust. 3 podlegały przekazaniu jako mienie komunalne gminom i związkom gmin, jeżeli było ono niezbędne do wykonywania ich zadań. Ponadto gminie mogły być przekazane na jej wniosek także inne składniki mienia ogólnonarodowego, jeżeli mienie to było związane z realizacją jej zadań (art. 5 ust. 4 ustawy). W niniejszej sprawie mamy do czynienia z komunalizacją na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy komunalizacyjnej.

Mienie, o którym mowa w art. 5 ust. 3 ustawy komunalizacyjnej, nie stało się mieniem komunalnym w dacie wejścia w życie tej ustawy, czyli z dniem 27 maja 1990 r. Decyzje wydane w tego rodzaju sprawach nie są deklaratoryjne – jak w przypadku art. 5 ust. 1 i 2. Mają one charakter konstytutywny, co oznacza, że przekazanie mienia na ich podstawie następuje z datą uprawomocnienia się decyzji. Powoduje to istotne konsekwencje, gdyż musi być spełniony wymóg, aby mienie w chwili jego przekazania odpowiadało warunkom określonym w art. 5 ust. 3, czyli zarówno w dacie wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, jak i w dacie wydania decyzji komunalizacyjnej musi to być mienie ogólnonarodowe (państwowe).

Ustawodawca przewidział również sytuację, w której niepodzielne składniki mienia komunalnego służyły realizacji zadań więcej niż jednej gminy. W myśl art. 6 ust. 1 ustawy "Niepodzielne składniki mienia komunalnego, o którym mowa w art. 5 ust. 1-3, służące realizacji zadań więcej niż jednej gminy pozostają – do czasu utworzenia odpowiedniego związku komunalnego lub zawarcia porozumienia – w dotychczasowym zarządzie."

Na ten ostatni przypadek powołuje się [...] Związek [...] wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnych Wojewody [...]. Aby skutecznie wszcząć takie postępowanie WZWiK musiałby jednak wykazać, że w jednej z wymienionych dat (w dniu 27 maja 1990 r. lub w dacie komunalizacji) był właścicielem mienia skomunalizowanego, co byłoby jednoznaczne z tym, że nie było to mienie ogólnonarodowe.

Pierwsza z wymienionych dat (27 maja 1990 r.) z oczywistych względów nie może wchodzić w grę, gdyż [...] Związek [...] jeszcze wówczas nie istniał. Został zarejestrowany w rejestrze związków międzygminnych dopiero w dniu 24 czerwca 1991 r. Pozostaje zatem do rozstrzygnięcia kwestia, czy [...] Związek [...] wykazał, że był właścicielem mienia w dniu przekazania tegoż mienia przez Wojewodę [...] Gminie M., w trybie art. 5 ust. 3 ustawy komunalizacyjnej. W ocenie sądu Minister Administracji i Cyfryzacji w decyzjach z dnia [...] października 2015 r., poddanych kontroli sądu w niniejszym postępowaniu, dylemat ten rozstrzygnął poprawnie.

Uchwała Rady Miejskiej Gminy W. nr [...] z [...] maja 1991 r. przekazująca mienie [...] Przedsiębiorstwa [...] na rzecz [...] Związku [...] nie wymienia składników tego mienia. Organ nadzoru próbował więc ustalać składniki mienia, jakim dysponowało zlikwidowane w lipcu 1991 r. [...] Przedsiębiorstwo [...] (którego mienie miało być przekazane do WZWiK) na mocy aktu utworzenia tego przedsiębiorstwa (zarządzenie Wojewody [...] nr [...] z [...] lutego 1988 r.).

Zgodnie z § 3 zarządzenia nr [...] szczegółowego podziału składników mienia oraz zobowiązań i wierzytelności między przedsiębiorstwami powstałymi w wyniku podziału Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] miała dokonać komisja inwentaryzacyjna według bilansu na dzień 31 grudnia 1987 r. Komisja inwentaryzacyjna podjęła uchwałę, w której określono, że powstałe w wyniku podziału Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...], Rejonowe Przedsiębiorstwa [...], zatrzymują majątek trwały i obrotowy zgodnie z księgami rachunkowymi zakładów wg stanu na dzień 31 maja 1988 r.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 24 października 2013 r. wskazał, że w aktach sprawy znajduje się decyzja Wojewody [...] nr [...] z [...] maja 1988 r. w sprawie przydzielenia składników mienia ulegającego podziałowi Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] w W. z siedzibą w S., wydana na podstawie § 43 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] listopada 1981 r. w sprawie wykonania ustawy o przedsiębiorstwach państwowych (Dz. U. Nr 31, poz. 170 ze zm.) oraz na podstawie § 3 zarządzenia nr [...] Wojewody [...]. Stosownie do pkt 1 wskazanej decyzji przedsiębiorstwom wodociągów i kanalizacji powstałym w wyniku podziału Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] przydzielono majątek trwały i obrotowy będący w dyspozycji poszczególnych zakładów wodociągów i kanalizacji zgodnie z księgami rachunkowymi Zakładów wg stanu na dzień [...] maja 1988 r. łącznie z majątkiem przejętym protokolarnie z Zarządu WPWiK [...] z/s w S. wyszczególnionym w załączniku do decyzji.

Jest okolicznością bezsporną, że ksiąg rachunkowych [...] Przedsiębiorstwa [...] wg stanu na dzień 31 maja 1988 r., ani na dzień 31 grudnia 1987 r. (§ 3 zarządzenia 5/88) nie odnaleziono. Rację ma zatem organ nadzoru twierdząc, że zarówno uchwała komisji inwentaryzacyjnej z [...] maja 1988 r., jak i decyzja Wojewody [...] nr [...] z [...] maja 1988 r. nie wskazują, jakie środki trwałe [...] Przedsiębiorstwa [...] zostały przekazane [...] Związkowi Wodociągów i Kanalizacji. Natomiast księga środków trwałych "[...]" oraz księga środków trwałych "[...]" zostały sporządzone [...] października 1985 r. i nie są dokumentami wskazanymi w uchwale z dnia [...] maja 1988 r. i decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1988 r., na podstawie których miał zostać dokonany podział mienia Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa [...] w W. Innymi słowy, nie można ustalić, w jakie składniki majątkowe zostało wyposażone [...] Przedsiębiorstwo [...] na skutek aktu jego utworzenia, którego mienie miało być następnie przekazane [...] Związkowi [...].

Powracając do przedstawionej na wstępie rozważań ogólnej analizy dotyczącej możliwości uwłaszczenia przedsiębiorstw, w kontekście [...] Przedsiębiorstwa [...] odnotować należy, że na podstawie aktu utworzenia tego przedsiębiorstwa i decyzji z nim powiązanych, nie można ustalić, w jakie dokładnie składniki majątkowe to przedsiębiorstwo zostało wyposażone, a tym samym nie można również porównać, czy odpowiadają one mieniu podlegającemu komunalizacji (przekazaniu), w trybie art. 5 ust. 3 ustawy komunalizacyjnej. Bezsporne jest też, że przedsiębiorstwo to nigdy nie uwłaszczyło się na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. To ostatnie oznacza, że przynajmniej do skomunalizowanych nieruchomości nie może ono (a w konsekwencji także [...] Związek [...]) wykazać się tytułem prawnorzeczowym. Dotyczy to w szczególności decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 1995 r., nr [...] (wymienionej w opisie stanu faktycznego pod poz. 3), gdzie przedmiotem przekazania Gminie M. była nieruchomość Skarbu Państwa, położona w M. w granicach działki nr [...], o pow. [...] m2, zabudowana urządzeniami wodociągowymi. Inna decyzja "komunalizacyjna", gdzie przedmiotem przekazania były nieruchomości (z [...] marca 1995 r.), została wyłączona do odrębnego rozpoznania (ściśle skargi na decyzję nadzorczą wobec niej).

Rację należy przyznać twierdzeniom zawartym w skargach, że "urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania wody, pary, gazu, prądu elektrycznego oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych gruntu lub budynku, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa lub zakładu" (art. 49 k.c. w brzmieniu z chwili wydawania decyzji komunalizacyjnych) – w tym wypadku urządzenia wodociągowe (w tym wodociągi), które (oprócz nieruchomości) stanowiły mienie przekazane Gminie M.. Jak jednak wyjaśnił NSA w powoływanych wyrokach z 24 października 2013 r., "przepis ten [art. 49 k.c.] ma charakter normy ogólnej i z jego treści nie można wywieść, że konkretne składniki skomunalizowanego mienia należały do określonego przedsiębiorstwa. Co więcej w uchwale składu siedmiu Sędziów SN z dnia 8 marca 2006 r. (sygn. III CZP 105/05, OSNC 2006/10/159) przesądzono, że art. 49 k.c. nie stanowi samoistnej podstawy prawnej przejścia urządzeń służących do doprowadzania lub odprowadzania wody, pary, gazu, prądu elektrycznego oraz innych podobnych urządzeń na własność właściciela przedsiębiorstwa przez ich połączenie z siecią należącą do tego przedsiębiorstwa. Przepis art. 49 § 1 k.c. przesądza tylko o tym, że urządzenia w nim wymienione nie należą do części składowych gruntu z chwilą, gdy weszły w skład przedsiębiorstwa przesyłowego. Nie reguluje on natomiast sposobu uzyskania tytułu prawnego do tego urządzenia przez prowadzącego przedsiębiorstwo przesyłowe. Wejście w skład przedsiębiorstwa przesyłowego oznacza tylko, że stało się ono elementem składowym tego przedsiębiorstwa, co nie jest równoznaczne z przeniesieniem własności. (...) Urządzenia wymienione wart. 49 § 1 k.c. z chwilą ich połączenia z siecią należącą do przedsiębiorstwa przestają być częścią składową nieruchomości i stają się samoistnymi rzeczami ruchomymi, które mogą być przedmiotem odrębnej własności i obrotu (por. wyrok SN z dnia 22 stycznia 2010 r., V CSK 195/09, OSNC 2010/7-8/116)."

Skoro jednak, jak wykazano wyżej, na podstawie aktu utworzenia [...] Przedsiębiorstwa [...] i decyzji z nim powiązanych, nie można ustalić, w jakie dokładnie składniki majątkowe to przedsiębiorstwo zostało wyposażone (a tylko z takich aktów, jak wykazano na wstępie rozważań, można czerpać dowody na własność mienia, poza nieruchomościami), to tym samym nie można domniemywać, że były to te składniki, które stanowiły przedmiot komunalizacji (przekazania Gminie M.). Wbrew temu, co podniesiono w piśmie procesowym z [...] maja 2016 r., nie można się tu posłużyć domniemaniami wynikającymi z posiadania rzeczy. Przesądził to już Naczelny Sąd Administracyjny w powoływanych wyrokach stwierdzając, że "Przepisy te [m.in. art. 341 k.c.] mogą być pomocne przy okazji postępowania o stwierdzenie zasiedzenia służebności gruntowej, czy służebności przesyłu. Natomiast organy administracji, rozstrzygając w kwestii interesu prawnego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej nie mogą opierać się na domniemaniach wynikających z posiadania rzeczy (mienia)." Dodać do tego należy, że dowodowi na własność mienia po stronie Gminy M., wynikającą z ostatecznych decyzji komunalizacyjnych, nie można przeciwstawić domniemań wynikających z posiadania rzeczy.

Sąd nie uwzględnił też wniosku o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego (art. 106 § 3 p.p.s.a.) na okoliczność tego, jaką wartość dowodową w kontekście wykazania prawa własności poszczególnych składników majątkowych przedsiębiorstwa mają księgi rachunkowe, gdyż (pomijając fakt, że analiza ze strony internetowej nie jest dowodem z dokumentu) do tego typu dokumentów (ksiąg rachunkowych) odwoływały się komisja inwentaryzacyjna i Wojewoda [...] w decyzji nr [...] z [...] maja 1988 r. przy dokonywaniu podziału składników majątkowych [...] Przedsiębiorstwa [...] w W. i tworzeniu [...] Przedsiębiorstwa [...], czyli w dokumentach uzupełniających akt utworzenia przedsiębiorstwa i wyposażenia go w odpowiedni majątek.

Nie jest też zasadny zarzut naruszenia art. 62 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nierozpatrzenie w zaskarżonej decyzji wniosku [...] Przedsiębiorstwa [...], podczas gdy między stronami (WZWiK i WPWiK sp. z o.o.) istnieje współuczestnictwo, które przesądza o konieczności wspólnego rozpoznania wniosków. Postępowania w sprawach stwierdzenia nieważności wyższej wskazanych decyzji komunalizacyjnych zostały wszczęte z wniosków [...] Związku [...] i nie zostały ostatecznie rozstrzygnięte co do istoty, lecz umorzone z powodu braku interesu prawnego po stronie wnioskodawcy (art. 105 § 1 k.p.a.), co organ nadzoru powinien badać w pierwszej kolejności. Przepis art. 62 k.p.a. stanowi natomiast, że w określonych w nim sytuacjach można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony. Tymczasem w niniejszym przypadku postępowanie nie mogło być prowadzone (w celu rozstrzygnięcia istoty sprawy, tj. stwierdzenia bądź nie nieważności decyzji komunalizacyjnych) z powodu braku legitymacji ku temu u wnioskodawcy postępowania. Nie zamyka to drogi do rozpatrzenia wniosku [...] sp. z o.o. w tym samym przedmiocie, gdyż ostateczne orzeczenie, co do istoty sprawy, jeszcze nie zapadło. Ta ostatnia okoliczność powoduje też, że nawet przy przeciwnym stanowisku, którego sąd nie akceptuje, ewentualne uchybienie art. 62 k.p.a. nie miało wpływu na wynik sprawy, w znaczeniu uprawnień procesowych [...] Przedsiębiorstwa [...] sp. z o.o., w kontekście złożonego przez nią w trakcie dotychczasowego postępowania wniosku. Ocena ta abstrahuje oczywiście od tego, z jakich źródeł swój interes prawny czerpie skarżąca spółka.

Mając powyższe na uwadze sąd uznał, że organ nadzoru we wszystkich kontrolowanych postępowaniach, wbrew twierdzeniom skarg, nie naruszył art. 8, art. 28, art. 80, art. 105 § 1 k.p.a., a art. 61a § 1 k.p.a. w ogóle nie był podstawą orzekania. Tym samym brak interesu prawnego po stronie [...] Związku [...] we wszczęciu postępowania o stwierdzenie nieważności wyższej wskazanych jedenastu decyzji komunalizacyjnych Wojewody [...] został przez organ nadzoru prawidłowo oceniony, gdyż – nawiązując do oceny NSA zawartej w wyrokach z 24 października 2013 r., a cytowanej na wstępie rozważań – wnioskodawca nie wykazał tytułu prawnego do skomunalizowanego mienia, co w konsekwencji musiało prowadzić do umorzenia postępowania, w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a.

Mając to na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd orzekł o oddaleniu skarg.