Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1847/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3 a, art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 73 ust. 1 i 3 pkt 3, 4 i 7
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Jyż, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2011 r. przy udziale – sprawy ze skargi Z. T. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r. nr [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] r. nr [...] umarzającą jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w zakresie dotyczącym umorzenia należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 08/2008-12/2009, wydaną na skutek wniosku skarżącej Z. T. o umorzenie należności z tytułu składek.

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z [...] r. skarżąca zwróciła się do ZUS Oddział w S. o umorzenie:

- składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,

- składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu Funduszu Ubezpieczeń Zdrowotnych,

- składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych,

za okres od sierpnia 2008 r. do grudnia 2009 r.

W treści wniosku powołała NIP płatnika nr [...] oraz wskazała, że wraz z małżonkiem G. T. prowadzi działalność gospodarczą, polegającą na produkcji i handlu wyrobami [...] pod firmą: "A"– s.c. z siedzibą w B., ul. [...]. Stwierdziła, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną oraz zdrowotną nie jest ona w stanie opłacić należności względem ZUS objętych wnioskiem o umorzenie, ponieważ spowodowałoby to zbyt ciężkie skutki dla niej i jej rodziny, tj. małżonka G. T. oraz pozbawiłoby ją i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Dochody uzyskiwane z działalności gospodarczej wykazują tendencję malejącą. Przygotowywane są projekty menedżerskie ustabilizowania sytuacji ekonomicznej firmy, jej restrukturyzacji, rozszerzenia rynków zbytu, jednakże zaległości wobec ZUS uniemożliwiają uzyskanie dofinansowania firmy. Skarżąca wskazała, że umorzenie składek ZUS umożliwi jej realizację planu naprawczego firmy, dalsze utrzymanie zatrudnienia, a co za tym idzie – uiszczanie bieżących należności składkowych. Podniosła, że dochody osiągane przez nią w obecnej wysokości wystarczają wyłącznie na zaspokojenie jej niezbędnych potrzeb życiowych, tj. ubrania, żywności, etc. Podkreśliła, że jest osobą przewlekle chorą, cierpi bowiem na schorzenie [...], wymagające niezwłocznie zabiegu operacyjnego, [...], schorzenie [...]. Mąż skarżącej również cierpi na przewlekłą chorobę [...], co skutkuje tym, że z jednej strony jest ona zmuszona ponosić koszty leczenia swojego i męża, z drugiej zaś zły stan zdrowia utrudnia zobowiązanej i jej małżonkowi wykonywanie pracy zawodowej, co konsekwencji ogranicza jej możliwości zarobkowe. Ponadto wskazała, że poniosła koszty związane z zapobieżeniem przejęciu nieruchomości, na której prowadzona jest działalność gospodarcza przez wierzyciela "B" w W., a którego działania sprzeczne były zarówno z przepisami prawa, jak i regułami praworządności, a dodatkowe straty spowodowane były ogólnie znaną recesją w gospodarce w okresie 2008-2009 r.

W dniu [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję nr [...] umarzającą jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w zakresie dotyczącym umorzenia należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 08/2008-12/2009. W uzasadnieniu organ wskazał, iż jako podstawę udzielenia ulgi skarżąca wskazała art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Wniosek ten został opatrzony identyfikatorem płatnika składek "A" S.C. (NIP: [...]). Zaległości na wnioskowanym numerze NIP dotyczą osób ubezpieczonych nie będących płatnikami składek, a powołane przez skarżącą regulacje prawne nie znajdują zastosowania w odniesieniu do składek za osoby ubezpieczone nie będące płatnikami składek. Ponieważ Zakład ustalił, iż w przedmiotowej sprawie nie istnieją należności do których mógłby mieć zastosowanie art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz.1585 ze zm. – dalej powoływana jako u.s.u.s.), zatem zasadne było umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wskazała, że należności na rzecz ZUS z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, o których umorzenie wnosiła, obejmują zarówno należności osób ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, jak również należności przedsiębiorcy jako płatnika i równocześnie ubezpieczonego W związku z powyższym, zakresie dotyczącym strony będącej zarazem płatnikiem i podatnikiem w sposób uprawniony i zasadny wnioskodawczyni powołała jako podstawę prawną przepis z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Kwestia numeru NIP, jaki wskazała skarżąca nie ma znaczenia decydującego o zakresie i rodzaju składek objętych wnioskiem o umorzenie, albowiem podanie przez stronę NIP-u miało na celu jedynie ułatwienie jej identyfikacji w ramach jednej prowadzonej działalności i w dokumentacji prowadzonej przez ZUS, a z treści wniosku dowodnie wynikało, że strona żąda umorzenia wszystkich należności, zarówno dotyczących pracodawcy jako ubezpieczonego i płatnika równocześnie, jak również pracodawcy jako płatnika składek osób ubezpieczonych niebędących płatnikami. Natomiast z systemu prawa ubezpieczeń społecznych wynika, że składki na fundusze wymienione w art.32 u.s.u.s. mogą być umorzone na zasadach ogólnych, czyli że wniosek strony w tym przedmiocie był uprawniony, a decyzja umarzająca postępowanie z uwagi na "stwierdzoną bezprzedmiotowość", wydana została wyraźnie contra legem i nie może istnieć w obrocie prawnym.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy została wydana zaskarżona decyzja, utrzymująca w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W jej uzasadnieniu organ wskazał, że skarżąca wnioskując o umorzenie należności wyraźnie określiła zarówno zakres, jak i podstawę prawną żądania, a ich zestawienie prowadzi do kolizji między żądanymi a możliwymi do zastosowania w danej sprawie podstawami prawnymi umorzenia należności za osoby ubezpieczone. Stwierdził, iż ustalono, że zaległości na wskazanym przez skarżącą numerze NIP płatnika składek (tj. [...]) dotyczą wyłącznie zatrudnionych osób ubezpieczonych nie będących płatnikami składek, a powołane przez skarżącą regulacje prawne tj. art. 28 ust.3a u.s.u.s. oraz rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, nie znajdują zastosowania w odniesieniu do składek za osoby ubezpieczone nie będące płatnikami składek. Ponadto stwierdził, iż ze stanu zaległości figurującego na składek koncie płatnika "A" S.C. NIP [...] bezspornie wynika, iż zaewidencjonowane tam należności dotyczą zatrudnianych pracowników. Nie figurują tam natomiast zaległe składki na ubezpieczenia społeczne skarżącej jako ubezpieczonego, a jeżeli wniosek obejmuje składki ubezpieczonych właściwym rozstrzygnięciem jest umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 Kpa.

Na to rozstrzygnięcie strona złożyła skargę do WSA w Gliwicach, w której wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art.145 § 1 p.p.s.a. i zarzuciła decyzji:

- 1/ błędy w ustaleniach faktycznych, które w istotny sposób wpłynęły na treść skarżonej decyzji oraz błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego,

- 2/ błędną wykładnię i zastosowanie przepisu z art. 28, art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych,

- 3/ naruszenie zasad postępowania administracyjnego, określonych w art. 6, art. 7 i 9 Kpa,

- 4/ wydanie decyzji przez organ nieupoważniony ustawowo.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że zgodnie z art. 32 u.s.u.s. składki na fundusze wymienione w tym przepisie mogą być umorzone na zasadach ogólnych, czyli że wniosek strony w tym przedmiocie był zasadny i uprawniony, a decyzja ZUS umarzająca postępowanie w tym zakresie, z uwagi na "stwierdzoną bezprzedmiotowość" wydana została sprzecznie z prawem. Ponadto stwierdziła, że jej wniosek o umorzenie należności z tytułu zaległych składek za okres od sierpnia 2008 r. do grudnia 2009 r., dotyczył składek, które zobowiązana była odprowadzać z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, zarówno jako płatnik-ubezpieczony, jak również jako płatnik składek osób ubezpieczonych niebędących płatnikami, co wskazała wyraźnie we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wbrew temu ZUS podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko, stwierdzając, że żądanie wnioskodawczyni dotyczyło wyłącznie zatrudnianych pracowników, co pozostaje całkowicie w sprzeczności z treścią wniosku skarżącej. Ponadto strona wskazała, że decyzja została wydana przez osobę nieuprawnioną tj. przez działającego z upoważnienia Prezesa ZUS Dyrektora mgr-a J. W., a osoba ta – w ocenie strony - nie ma umocowania ustawowego do wydawania przedmiotowych decyzji. Zgodnie bowiem z art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s. indywidualne decyzje, dotyczące umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne, wydaje ZUS, reprezentowany przez Prezesa ZUS. Po myśli z kolei art. 126 u.s.u.s. w sprawach określonych w ustawie stosuje się, z braku odmiennej regulacji ustawowej, przepisy procedury administracyjnej. Kwestie upoważnień, w tym dotyczących wydawania przedmiotowych decyzji, podlegają wobec powyższego unormowaniu z art. 268a Kpa. Na tej podstawie wyłączona zostaje możliwość subdelegacji uprawnień Prezesa ZUS na Dyrektora Oddziału ZUS. Jeśli ustawodawca dopuszczałby taką możliwość, wyraźnie powołałby ją w przepisach ustawy. Brak wyraźnej delegacji ustawowej w tym zakresie wyklucza możliwość udzielania upoważnień przez Prezesa ZUS innym osobom do wydawania decyzji wskazanych przez ustawodawcę. W tym zakresie nie można powoływać się na par. 2 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 18 lutego 2008 r. (Dz. U. Nr 28, poz.164), ogólnie uprawniającego Prezesa Zakładu do udzielania upoważnień w określonych sprawach, bo z treści załącznika wynika wprost, że w zakresie rzeczowego działania Oddziału jako terenowej jednostki organizacyjnej Zakładu kierowanego przez dyrektora, nie mieszczą się uprawnienia do wydawania decyzji w przedmiocie umorzenia składek z tytułu ubezpieczeń, bo nie zostały wprost określone w § 10.1 omawianego załącznika. Zdaniem strony, odmienna interpretacja prowadziłaby do sytuacji, w której postępowanie w zakresie ulg dot. składek na ubezpieczenie społeczne byłoby jednoinstancyjne wbrew treści przepisów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, odnoszącą się do tego, że zaległości dotyczą osób niebędących płatnikami, a więc brak jest podstaw prawnych do zastosowania przepisu art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Wskazał, że dokonana przez skarżącą interpretacja art. 32 w zw. z art. 28 ust.3a jest chybiona, gdyż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, iż zapis art. 28 ust. 3a zastrzega możliwość umorzenia należności składkowych w uzasadnionych przypadkach i dotyczy to wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Tym samym zarzuty naruszenia zasad postępowania administracyjnego są również chybione. Odnośnie stwierdzenia skarżącej, że decyzja została wydana przez osobę nieupoważnioną, organ uznał ten zarzut za bezzasadny i na poparcie tej tezy przedłożył pełnomocnictwo z [...] r. Nr [...]oraz wyciąg z "Instrukcji w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności z tytułu składek pobieranych przez ZUS"

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sąd przyjął jako stan faktyczny sprawy stan wynikający z wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy (zob. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09).

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone we właściwych przepisach. Tak więc tylko stwierdzenie, że zaskarżona decyzja dotknięta jest przynajmniej jedną z w/w wad skutkuje jej wyeliminowaniem z obrotu prawnego.

Zdaniem Sądu orzekającego jako pierwszy winien być poddany analizie zarzut strony nieważności zaskarżonej decyzji z powodu jej wydania z naruszeniem przepisów o właściwości, jako że jego zasadność uzasadniałaby wyeliminowanie zaskarżonego orzeczenia z obrotu prawnego i czyniłaby zbędną ocenę dalszych zarzutów strony.

Stosownie do art. 156 § 1 pkt 1 Kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości. W myśl art. 19 Kpa organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej, przy czym zgodnie z art. 20 Kpa właściwość rzeczową organu administracji publicznej ustala się według przepisów o zakresie jego działania. Z powyższego wynika, że organy są zobowiązane do przestrzegania przepisów dotyczących właściwości, albowiem decyzja wydana z naruszeniem takich przepisów jest - stosownie do art. 156 § 1 pkt 1 Kpa dotknięta wadą nieważności. Zakres właściwości wyznaczają przepisy dotyczące różnego jej rodzaju: rzeczowej i miejscowej - art. 19 i nast. Kpa, instancyjnej - art. 127 Kpa.

Zgodnie z art. 83 ust. 4 u.s.u.s., od decyzji (...) w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.

W myśl art. 73 ust. 1 i ust. 3 pkt 3, 4 i 7 u.s.u.s., działalnością Zakładu kieruje Prezes Zakładu, który reprezentuje Zakład na zewnątrz. Do zakresu działania Prezesa Zakładu należy w szczególności tworzenie, przekształcanie i znoszenie terenowych jednostek organizacyjnych oraz określanie ich siedziby, właściwości terytorialnej i rzeczowej oraz powoływanie i odwoływanie kierowników jednostek organizacyjnych Zakładu, ich zastępców oraz głównych księgowych, a także spełnianie funkcji pracodawcy w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy. Ponadto, na podstawie delegacji ustawowej, wynikającej z art. 74 ust. 5 u.s.u.s., Prezes Rady Ministrów wydał rozporządzenie z dnia 18 lutego 2008 r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 28, poz.164). Zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 2 statutu, stanowiącego załącznik do w/w rozporządzenia, Prezes Zakładu może upoważnić pracowników Zakładu do wydawania decyzji w określonych przez niego sprawach. W aktach sprawy znajduje się kserokopia pełnomocnictwa nr [...], udzielonego przez Prezesa ZUS J. W., Dyrektorowi Oddziału ZUS w S. z którego wynika upoważnienie m.in. do "wydawania decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na zasadach określonych w "Instrukcji w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności z tytułu składek pobieranych przez ZUS". Natomiast z § 6 ust. 2 "Instrukcji w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności z tytuł składek pobieranych przez ZUS" wynika, że "Dyrektor oddziału, a w przypadku jego nieobecności umocowany przez niego zastępca rozstrzyga w sprawach umarzania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie w stosunku do dłużników, których należność główna podlegająca umorzeniu nie przekracza kwoty 10.000.000 zł – dla należności z tytułu składek powstałych do 31 grudnia 1998 roku i 7.000.000 zł – dla należności z tytułu składek powstałych od 1 stycznia 1999 roku. Ponadto stosownie do art. 268a Kpa organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważniać pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Tak więc jakkolwiek prawdziwe jest stwierdzenie skarżącej, że "Dyrektor J. W. nie ma umocowania ustawowego do wydawania przedmiotowych decyzji", nie jest to jednak równoznaczne ze stwierdzeniem, że nie posiada takich kompetencji w ogóle. Upoważnienie udzielone na podstawie przepisów u.s.u.s. i wyżej powołanego § 2 ust. 2 statutu ZUS powoduje, że wskazana w nim osoba uzyskuje kompetencje do wydawania określonych rozstrzygnięć na podstawie pełnomocnictwa. Zmienia się więc jedynie osoba wykonująca kompetencje organu, gdyż czynności w sprawach przekazanych do właściwości danego organu wykonuje osoba, która została do tego upoważniona, a nie sam piastun organu, czyli osoba powołana na to stanowisko. Pracownik upoważniony do wykonywania kompetencji organu nie staje się przez to organem administracji publicznej, lecz wykonuje kompetencje organu mimo, że sam ich nie posiada. Podobny pogląd wyraził WSA w Warszawie w wyroku z 8 grudnia 2008 r. w sprawie o sygnaturze V SA/Wa 477/08. Tak więc powyższych unormowań i udzielonego pełnomocnictwa wynika, że Dyrektor Oddziału J. W. jest upoważniony do wydawania decyzji w ramach wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a skoro wydawanie przedmiotowych rozstrzygnięć pozostaje w zakresie jego kompetencji, zarzut nieważności zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia właściwości do wydania decyzji uznać należy za nieuzasadniony.

Wobec dokonania powyższego zasadniczego ustalenia, Sąd przystąpił do analizy kolejnych zarzutów skargi.

Wstępem do dalszych rozważań – w ocenie Sądu – winno być założenie, że tylko prawidłowo ustalony przedmiot i zakres wniosku oraz prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy prowadzić mogą do wydania właściwego rozstrzygnięcia. Jeśli bowiem organ wyda rozstrzygnięcie w innym przedmiocie niż objęty wnioskiem strony, prowadzić to może do sytuacji, gdy z jednej strony zostanie wydana decyzja w kwestii, w której postępowanie nie zostało prawidłowo wszczęte (wniosek strony dotyczył bowiem innego przedmiotu, a wszczęcie postępowania z urzędu nigdy nie nastąpiło), z drugiej zaś – wniosek strony nie został rozpoznany (orzeczenie dotyczyło innego przedmiotu, niż żądała strona). Dlatego też na wstępie określić trzeba w sposób niebudzący wątpliwości przedmiot postępowania wskazany we wniosku strony, który zakreśla granice postępowania. W sprawie, której przedmiotem jest umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne przedmiot ten wyznacza osoba zobowiązanego, okres, w którym powstały i rodzaj składek. W tej kwestii Sąd orzekający podziela pogląd wyrażony przez WSA w Warszawie w wyroku z 24 sierpnia 2007 r. sygn. akt: V SA/Wa 973/07 (LEX nr 447292), gdzie Sąd ten stwierdził, iż dla właściwego zastosowania art. 28 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych duże znaczenie ma wcześniejsze, dokładne określenie rodzaju składek. Dopiero ustalenie czy są to składki pracownicze finansowane przez płatnika, składki pracownicze finansowane przez samych ubezpieczonych, czy też (w części lub w całości) składki dotyczące konta osobistego płatnika, pozwoli na prawidłowe ustalenie podstawy materialno-prawnej w sprawie, a tym samym zakreślenie granic postępowania dowodowego.

Poczyniwszy tę uwagę o charakterze ogólnym stwierdzić należy, iż w przedmiotowej sprawie doszło do wadliwego określenia przedmiotu postępowania. Skarżąca pismem z [...] r. zwróciła się o umorzenie należności z tytułu składek na wskazane ubezpieczenia za okres od sierpnia 2008 r. do grudnia 2009 r. i w żaden sposób swego żądania nie ograniczyła. Zdaniem Sądu wskazuje to, że jej żądanie dotyczyło wszystkich składek, do jakich zapłacenia we wskazanym okresie była zobowiązana. Natomiast organ nie ma prawa domniemywać woli wnioskodawcy co do zakresu w jakim ma być prowadzone postępowanie. W przypadku wątpliwości organ orzekający winien był zwrócić się do wnioskodawcy z pytaniem czy złożone przez niego podanie jest wnioskiem o umorzenie zaległości z tytułu składek należnych za pracowników, czy również z tytułu własnego ubezpieczenia społecznego płatnika, przy czym pytanie skierowane do strony zgodnie z art. 9 Kpa powinno zawierać wyjaśnienie dopuszczalności i przesłanek umorzenia każdej z tych należności.

Analogiczne stanowisko zajął WSA w Warszawie w wyroku z 23 października 2008 r., sygn. akt: V SA/Wa 2022/08 (LEX nr 579807) i stwierdził ponadto, że nieustalenie przez organ orzekający rzeczywistego żądania wnioskodawcy stanowi rażące naruszenie przepisów art. 7, art. 61 § 1, art. 63 § 2 i art. 147 Kpa, a tę ocenę w zakresie naruszenia art. 7 i 61 § 1 przy uwzględnieniu stanu faktycznego niniejszej sprawy Sąd orzekający podziela.

Jeśli nawet ZUS rozpoznający wniosek skarżącej w pierwszej instancji zinterpretował go odmiennie, uznając, że dotyczy tylko zaległości z tytułu składek wykazanych na koncie, do którego przypisany jest powołany przez skarżącą NIP, to kwestia ta została już w sposób niebudzący wątpliwości wyjaśniona przez skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdzie wyraźnie wskazała, że "zaległości należności na rzecz ZUS z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, o których umorzenie (skarżąca) wnosiła, obejmują zarówno należności osób ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, jak również należności przedsiębiorcy jako płatnika i równocześnie ubezpieczonego".

W świetle ustalenia, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji dotyczyło tylko części wniosku skarżącej (tzn. należności z tytułu składek, które Z. T. zobowiązana była zapłacić jako płatnik składek osób zatrudnionych), a nie odnosiło się do tej części wniosku, który dotyczył składek na własne ubezpieczenie skarżącej będącej jednocześnie ich płatnikiem, zaskarżone rozstrzygnięcie utrzymujące je w mocy uznać należy za nieprawidłowe. W tym bowiem zakresie, który dotyczył należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem składek na te ubezpieczenia nie był on bezprzedmiotowy i winien być rozpatrzony merytorycznie.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ weźmie pod uwagę, że zakres wniosku skarżącej obejmuje zarówno należności osób ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, jak również należności przedsiębiorcy jako płatnika i równocześnie ubezpieczonego i wyda rozstrzygnięcie stosowne do tego ustalenia.

Powyższe wywody prowadzą do wniosku, że zasadne są zarzuty strony w zakresie naruszenia zasad postępowania administracyjnego, jak również błędów w ustaleniach faktycznych, sprowadzające się do oceny zakresu wniosku strony, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c p.p.s.a.