Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1874/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 156 ust. 1, art. 157 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.
article: art. 145 § 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędzia del. WSA Jolanta Górska Protokolant starszy asystent sędziego Małgorzata Ziniewicz po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA/Wr 25/17 w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA/Wr 25/17, oddalił skargę P. K. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. Starosta Lubiński, działając na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 1, art. 130 i art. 132 ust. 1a w związku z art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, ustalił na rzecz P. K. odszkodowanie w wysokości 271 200 zł. z tytułu przejęcia przez Gminę Wrocław własności nieruchomości położonej we Wrocławiu, oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...], obręb [...] M., o pow. 0,2393 ha w związku z wydzieleniem jej pod drogę publiczną. Wobec nie wniesienia odwołania, decyzja ta stała się ostateczna z dniem 18 kwietnia 2014 r.

Wnioskiem złożonym w dniu 18 maja 2015 r. P. K. wystąpił o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego opisaną wyżej decyzją, wskazując jako podstawę wznowienia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Wnioskodawca wyjaśnił, że w dniu 23 kwietnia 2014 r. otrzymał opinię nr [...] sporządzoną przez Komisję Arbitrażową i Opiniowania Wycen Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych we Wrocławiu w sprawie oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego części nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka nr [...], który to operat stanowił podstawę dla ustalenia odszkodowania w opisanej na wstępie decyzji Starosty Lubińskiego. W wyniku przeprowadzonej oceny Komisja Arbitrażowa uznała, że operat szacunkowy sporządzony przez E. S. jest nieprawidłowy i niezgodny z obowiązującymi przepisami prawa. Jednocześnie Komisja Arbitrażowała poinformowała, że operat szacunkowy, w odniesieniu do którego została wydana ocena negatywna, od dnia wydania tej oceny traci charakter opinii o wartości nieruchomości.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. Starosta Lubiński, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 w związku z art. 147 i 149 § 1 i § 2 k.p.a. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej opisaną na wstępie decyzją ostateczną z dnia [...] marca 2014 r. Następnie decyzją z dnia 22 grudnia 2015 r. wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 1, art. 145 § 1 pkt 5, art. 149 § 2, art. 150 § 1 k.p.a., nie znajdując podstaw do uwzględnienia żądania strony, odmówił uchylenia własnej decyzji ostatecznej z dnia [...] marca 2014 r.

Od decyzji wydanej w trybie wznowienia postępowania odwołanie złożył P. K.

W toku postępowania odwoławczego Wojewoda Dolnośląski, dostrzegając niekompletność zgromadzonego przez Starostę Lubińskiego materiału dowodowego, uzupełnił go o brakujące dokumenty, zaś decyzją z dnia [...] października 2016 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty Lubińskiego o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji tego organu z dnia [...] marca 2014 r.

Odnosząc się do wskazanej przez stronę okoliczności mającej stanowić podstawę wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. organ odwoławczy stwierdził, że opinia nr [....] Komisji Arbitrażowej i Opiniowania Wycen przy Stowarzyszeniu Rzeczoznawców Majątkowych we Wrocławiu na którą powołano się we wniosku o wznowienie postępowania, została sporządzona dnia 7 kwietnia 2015 r., czyli po wydaniu ostatecznej decyzji Starosty Lubińskiego z dnia [...] marca 2014 r. Ustalenia Komisji Arbitrażowej nie mogły być zatem znane organowi orzekającemu o ustaleniu odszkodowania, skoro w tym czasie jeszcze nie istniały. Organ podkreślił, że wnioski wynikające z opinii Komisji Arbitrażowej i Opiniowania Wycen w istocie nie są nowymi okolicznościami istniejącymi w dacie orzekania przez organ, lecz są wynikiem nowej oceny dowodu przeprowadzonego w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją ustalającą odszkodowanie.

Wojewoda wskazał, że zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie sądowym, również nowa wycena wartości nieruchomości zawarta w operacie szacunkowym przedłożonym dopiero na etapie postępowania wznowieniowego nie mogła mieć w świetle powyższych rozważań decydującego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniósł P. K.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Wr 25/17, oddalił skargę.

Sąd zaznaczył, że zaskarżona decyzja została wydana w trybie wznowienia postępowania, a więc w trybie nadzwyczajnym, którego przedmiotem jest przeprowadzenie weryfikacji decyzji ostatecznych. Dalej Sąd wskazał, że użyty w dyspozycji art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. łącznik "lub" ("nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody") wskazuje jednoznacznie na to, że wystąpienie co najmniej jednego z członów tej alternatywy stanowi samoistną i wystarczającą podstawę wznowienia postępowania, o ile równocześnie są spełnione pozostałe przesłanki prawne wznowienia postępowania, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a mianowicie: po pierwsze – są one istotne dla sprawy, po drugie – istniały w dniu wydania decyzji (nie ma przy tym znaczenia czy wcześniejsze nieujawnienie tych okoliczności lub dowodów wynikało z niewłaściwie prowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego, czy też z zamierzonego nieujawnienia ich przez stronę); oraz po trzecie – nie były znane organowi, który wydał decyzję.

W niniejszej sprawie Sąd podzielił stanowisko organów, że wnioski dotyczące prawidłowości sporządzenia operatu wynikające z przedłożonej opinii Komisji Arbitrażowej z dnia 7 kwietnia 2015 r. nie są nowymi okolicznościami faktycznymi o których stanowi art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zdaniem Sądu, za owe okoliczności faktyczne w rozumieniu tego przepisu należy uznać zdarzenia, fakty lub wydarzenia zaistniałe w sensie fizycznym, istniejące w dacie wydania rozstrzygnięcia i nieznane organowi który wydał decyzję. Chodzi tu zarówno o fakty nowo odkryte i nieznane organowi, jak też po raz pierwszy zgłoszone przez stronę okoliczności jej znane ale nie przedstawione wcześniej organowi. Okolicznością faktyczną nie może być zatem sam proces myślowy, wnioskowanie, związek między różnymi okolicznościami faktycznymi, czy też związek z przepisami prawa lub jego wykładnią.

W ocenie Sądu I instancji przyjęcie stanowiska zaprezentowanego w skardze dawałoby bardzo szeroką możliwość ponownej weryfikacji dowodów przeprowadzonych w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną. Takie działanie jest natomiast nie do pogodzenia z zasadą trwałości decyzji ostatecznych.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, wnosząc o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi poprzez jej uwzględnienie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych. Wniesiono także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez oddalenie skargi i uznanie, że organy obu instancji orzekające w sprawie nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mającym wpływ na poprawność rozstrzygnięcia, bowiem nie zaistniała w sprawie przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyż okoliczności wynikające z Opinii Komisji Arbitrażowej i Opiniowania Wycen Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych we Wrocławiu z dnia 7 kwietnia 2015 r. stanowią odmienną ocenę dowodu i nie są nowe, ponieważ (powody, które legły u podstaw stanowiska Komisji Arbitrażowej i Opiniowania Wycen Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych we Wrocławiu) były podnoszone przez skarżącego w toku postępowania;

2) art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 i art. 149 § 2 k.p.a., poprzez ograniczenie zakresu badania niniejszej sprawy tylko do zarzutów skargi, przy jednoczesnym pominięciu sporządzonego na zlecenie Starosty Lubińskiego – po wznowieniu przez niego postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Starosty Lubińskiego z dnia [...] marca 2014 r. w przedmiocie ustalenia odszkodowania w wysokości 271.200,00 zł, za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,2393 ha, położoną we Wrocławiu, obręb [...] M. – nowego operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego Pana Z. W., określającego wartość wywłaszczonej nieruchomości na kwotę 455 129 zł (prawie o 184 000 zł wyższą od kwoty ustalonej w decyzji);

3) art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 149 § 2 i art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., polegające na niewłaściwej kontroli postępowania administracyjnego, mogącej mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ pomimo przyjęcia w decyzji, że przyczyna wznowienia postępowania nie wystąpiła, to po wznowieniu postępowania organ prowadził postępowanie zmierzające do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty, jako że zlecił nowemu rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenie nowego operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości gruntowej niezabudowanej w celu ustalenia wysokości odszkodowania z tytułu przejęcia przez Gminę Wrocław w trybie art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami;

4) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. oraz w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a., polegające na:

• niewyjaśnieniu w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z treści art. 141 § 4 p.p.s.a. – podstawy prawnej rozstrzygnięcia, pozbawiające stronę informacji o przesłankach wydanego rozstrzygnięcia;

• wadliwym sporządzeniu uzasadnienia, które nie zawiera wszystkich koniecznych elementów (brak przedstawienia prawidłowego stanu sprawy);

• braku odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do nowej wyceny wywłaszczonej nieruchomości, zleconej i sporządzonej po wznowieniu postępowania administracyjnego w omawianej sprawie.

Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 157 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.) oraz w zw. z art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wnioski/okoliczności, wynikające z opinii sporządzonej przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych, dotyczące nieprawidłowości sporządzonego operatu (będącego podstawą ustalonego w decyzji odszkodowania), nie są nowymi okolicznościami w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., a stanowią jedynie nową ocenę dowodu, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu winna prowadzić do wniosku, że stwierdzenia wynikające z opinii stanowią nową okoliczność istotną dla sprawy, o której organ nie wiedział, mającą istotny wpływ na rozstrzygnięcie oraz mogącą odmiennie je ukształtować.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w niniejszej sprawie wystąpiła nowa okoliczność faktyczna, wykazana przez Komisję Arbitrażową i Opiniowania Wycen Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych we Wrocławiu, która przesądziła niezgodność z przepisami prawa operatu szacunkowego sporządzonego na dzień 13 czerwca 2013 r. przez rzeczoznawcę majątkowego E. S. Operat ten był podstawą ustalenia wysokości odszkodowania za wywłaszczoną pod drogę nieruchomość (niewłaściwie przyjęta procedura wyceny (dla aktualnego sposobu użytkowania) bez uwzględnienia zapisów w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, ograniczonej analizie rynku i niewłaściwym doborze nieruchomości porównawczych (podobnych), tym samym nie dopełniono wymagań art. 134 ust. 2 i ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w związku z art. 4 ust. 16 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Naruszono § 56 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.). Niewłaściwie określono wartość rynkową nieruchomości gruntowej (działki gruntu) z powodu popełnionych błędów w procedurze obliczeniowej, przez co naruszono zasady wyceny wynikające z zapisów § 55 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego oraz § 56 ust. 1 pkt 9).

W ocenie skarżącego kasacyjnie okoliczności wynikające z opinii są istotne dla sprawy i mogły istnieć w dniu wydania kwestionowanej decyzji, a które nie były znane organowi w momencie jej podejmowania, bowiem organ nie dysponował, ani nie znał stanowiska organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych. Zdaniem skarżącego kasacyjnie okoliczności wynikających z opinii nie można traktować jako nowej oceny dowodu przeprowadzonego w postępowaniu administracyjnym. W żadnym wypadku również nie deprecjonuje okoliczności wskazanych w opinii zarzucanie przez skarżącego na etapie postępowania zwykłego nieprawidłowości operatu szacunkowego polegających na nieuwzględnieniu przy szacowaniu przeznaczenia uzupełniającego wywłaszczonej nieruchomości, jako że dopiero opinia przesądziła merytoryczną zawartość operatu szacunkowego.

Wskazano, że choć ujawnienie nowych okoliczności jest rezultatem wygenerowania dowodu już po wydaniu decyzji ostatecznej, to jednak są one istotne dla sprawy i mogły istnieć w dniu wydania kwestionowanej decyzji, a nie były znane organowi w momencie jej podejmowania. To – zdaniem autora skargi kasacyjnej – oznacza wystąpienie przesłanki opisanej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Podniesiono ponadto, że uzasadnienie wyroku uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę zasadności przesłanek, na których oparto zaskarżone orzeczenie. W ocenie autora skargi kasacyjnej uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów art.141 §4 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Zarzuty te zostały oparte na obu podstawach, o których mowa w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., a zatem w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty procesowe.

Podstawowy zarzut skargi kasacyjnej dotyczy naruszenia art.145 §1 pkt 5 k.p.a. W przepisie tym ustawodawca wskazał, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. W rozpoznawanej sprawie, prowadzonej z wniosku o ustalenie odszkodowania w związku z wydzieleniem jej pod drogę publiczną, po zakończeniu postępowania administracyjnego ostateczną decyzją Starosty Lubińskiego z dnia [...] marca 2014 r. wnioskujący P. K. przedłożył opinię nr [...] Komisji Arbitrażowej i Opiniowania Wycen przy Stowarzyszeniu Rzeczoznawców Majątkowych we Wrocławiu, na którą też powołał się we wniosku o wznowienie postępowania. Autor skargi kasacyjnej dowodzi w związku z tym, że wyszły na jaw nowe istotne okoliczności istniejące w dniu wydania decyzji przez Starostę Lubińskiego, nieznane organowi w dniu jej wydania. Argumentuje, że ujawnienie nowych okoliczności jest rezultatem wygenerowania dowodu już po wydaniu decyzji ostatecznej. Należy zatem odpowiedzieć na pytanie, czy można wznowić postępowanie zakończone ostateczną decyzją ustalającą odszkodowanie na tej podstawie, że już po zakończeniu postępowania została sporządzona opinia stowarzyszenia rzeczoznawców majątkowych negatywnie oceniająca operat szacunkowy, będący podstawą ustalenia odszkodowania.

Przed udzieleniem odpowiedzi na tak postawione pytania przypomnieć należy, że sposób procedowania w sprawie wyceny nieruchomości określają przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz.U.tj.2018, poz. 2204 ze zm.) oraz przepisy wykonawcze dotyczące sposobu wyceny nieruchomości. Zgodnie z art. 156 ust.1 wskazanej ustawy rzeczoznawca majątkowy sporządza na piśmie opinię o wartości nieruchomości w formie operatu szacunkowego. Natomiast art.157 ust.1 tej ustawy przewiduje, że oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego dokonuje organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych. Jeśli zatem w toku postępowania administracyjnego o ustalenia odszkodowania strona ma zastrzeżenia do operatu szacunkowego, to może albo sama zwrócić się do organizacji zawodowej rzeczoznawców o dokonanie oceny sporządzonego w sprawie operatu, albo zgłosić swoje zastrzeżenia organowi prowadzącemu postępowanie i wnioskować dokonanie oceny sporządzonego operatu. Zasadą jest zatem, że w toku postępowania administracyjnego o ustalenie odszkodowania można negując sporządzony operat zwrócić się do organizacji zawodowej rzeczoznawców o przeprowadzenie jego oceny. W rozpoznawanej sprawie strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, była dwukrotnie pouczona o możliwości złożenia kontroperatu lub wystąpienia do organizacji zawodowej rzeczoznawców. Co więcej organ zwrócił się dwukrotnie do pełnomocnika skarżącego z pytaniem, czy skorzysta z możliwości przedstawienia własnego kontroperatu lub opinii organizacji zawodowej rzeczoznawców( k.27,49, 50 akt adm.). O dokonanie oceny sporządzonego przez E. S. operatu szacunkowego skarżący wystąpił już po zakończeniu postępowania administracyjnego ostateczną decyzją ustalającą odszkodowanie.

Czy zatem opinia rzeczoznawców majątkowych jest nowym dowodem w sprawie, czy też nową istotną dla sprawy okolicznością? Czy można uznać, że te nowe istotne okoliczności, które wynikają z oceny rzeczoznawców, a dotyczą wymienionych w niej wad operatu szacunkowego spełniają wymóg art.145 §1 pkt 5 k.p.a.?

Z całą pewnością opinia rzeczoznawców majątkowych jest nowym dowodem w sprawie. Jednakże przepis art.145 §1 pkt 5 k.p.a. wymaga, aby nowy dowód w sprawie był nieznany organowi, ale istniał w dacie wydania decyzji. Oznacza to, że opinia rzeczoznawców nie spełnia przesłanki wymienionej w tym przepisie. Pozostaje zatem dokonanie oceny, czy dopuszczalne jest przyjęcie, jak uważa autor skargi kasacyjnej, że okoliczności wynikające z opinii spełniają wymóg przesłanki będącej podstawą wznowienia postępowania. W skardze kasacyjnej podkreślono bowiem, że są to okoliczności istotne dla sprawy i mogły istnieć w dniu wydania kwestionowanej decyzji, a które nie były znane organowi w momencie jej podejmowania, bowiem organ nie dysponował, ani nie znał stanowiska organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych. Zgodnie z art.145 §1 pkt 5 k.p.a. wznawia się postępowanie, gdy wyjdą na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. W niniejszej sprawie tą nową okolicznością jest w istocie dokonana w opinii rzeczoznawców majątkowych ocena sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego, a zatem ocena dowodu stanowiącego podstawę wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania. Błędna ocena dowodu, który istniał i był znany organowi nie może stanowić uzasadnienia wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Dowody na istnienie okoliczności, o których mowa w tym przepisie, nie mogą znajdować się w aktach sprawy administracyjnej zakończonej wydaniem ostatecznej decyzji, aby możliwe było na podstawie tych okoliczności wznowienie postępowania. Regułą w postępowaniu administracyjnym jest prowadzenie postępowania dowodowego przed wydaniem decyzji, a nie wydanie decyzji ostatecznej i dopiero w postępowaniu wznowieniowym prowadzenie postępowania dowodowego. Sama zmiana oceny dowodów nie może stanowić podstawy do podważenia trwałości decyzji w trybie wznowienia postępowania. Chodzi zatem o nowe okoliczności faktyczne, nie zaś o ponowną ocenę, lecz inaczej dokonaną.

Z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wynika zatem, że samoistną podstawę wznowienia stanowi ujawnienie nowych okoliczności faktycznych; nie może to dotyczyć sytuacji, w której takie okoliczności faktyczne są wyprowadzane z odmiennej oceny dowodów znanych organowi wydającemu decyzję pierwotną. W piśmiennictwie podkreśla się, że za "nową okoliczność" nie może być uznana inna od dokonanej przez organ w pierwotnym postępowaniu ocena znanych wówczas temu organowi okoliczności i dowodów, gdyż w takiej sytuacji nie ma miejsca ujawnienie nowych okoliczności lub dowodów, a tylko odmienna ocena tego samego stanu faktycznego (por. Komentarz do art. 145 §1 k.p.a. pod red. M. Wierzbowski, 2019 Legalis i przywołane w nim orzecznictwo sądowoadministracyjne).

W rozpoznawanej sprawie, jak słusznie zauważył Sąd I instancji, według wniosków końcowych Komisji Arbitrażowej zawartych w opinii z dnia 7 kwietnia 2015 r., poddany ocenie Komisji operat szacunkowy z 2013 r. sporządzony został niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa zasadniczo z tej przyczyny, że nie uwzględniał przeznaczenia uzupełniającego szacowanej nieruchomości wynikającego z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, przyjmując tylko przewidzianą w tym planie funkcję drogową nieruchomości. Powyższa okoliczność nie jest okolicznością nową. Była to okoliczność podnoszona w toku postępowania przez skarżącego jako uchybienie rzeczoznawcy majątkowego i stanowiła element sporu; odnosił się do niej także autor wyceny; a operat szacunkowy określający wartość nieruchomości (stanowiąc podstawowy dowód w postępowaniu o ustalenie odszkodowania) poddany był również ocenie organu pierwszej instancji pod względem zgodności z przepisami prawa.

Podnoszony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art.145 §1 pkt 5 k.p.a. nie mógł być uwzględniony.

Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut naruszenia art.141 § 4 p.p.s.a., gdyż uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wszystkim wymogom wskazanym w tym przepisie. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, Sąd przedstawił prawidłowy stan faktyczny sprawy i dokonał trafnej jego oceny w kontekście art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Przedstawiona przez Sąd I instancji argumentacja prawna jest prawidłowa i wyczerpująca.

W sytuacji, gdy nie zachodziła podstawa do wznowienia postępowania bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostają zarzuty związane ze zleceniem przez organ nowemu rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenia nowego operatu szacunkowego już po wznowieniu postępowania. Wobec braku podstawy do wznowienia postępowania nie mogło także dojść do naruszenia w postępowaniu wznowieniowym przepisów prawa materialnego - art. 157 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i art.21 ust.2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku.