Postanowienie WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 205/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2015-08-28 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono ustanowienia adwokata
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2, art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu F.K. od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 2 lipca 2015 r. w sprawie ze skargi F.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 30 grudnia 2014 r., nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego postanawia odmówić ustanowienia adwokata.


UZASADNIENIE

We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu, F.K. wniósł o ustanowienie adwokata, wskazując, że jego sytuacja materialna i zdrowotna nie pozwala na znalezienie adwokata z wyboru. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku

i dochodach, skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Małżonkowie nie posiadają majątku. Miesięczny dochód netto skarżącego z tytułu "zwolnienia chorobowego" wynosi 150 zł, a żony, z tytułu "umowy" - 875 zł brutto.

W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącego i jego żony oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez niego oświadczenia, skarżący wezwany został do przedłożenia, w terminie 7 dni, oświadczeń i do dostarczenia: kopii dokumentów.

W odpowiedzi skarżący złożył oświadczenie z dnia 23 czerwca 2015 r., w którym ustosunkował się do niektórych kwestii zawartych w wezwaniu.

Postanowieniem z dnia 2 lipca 2015 r. referendarz sądowy odmówił ustanowienia dla skarżącego adwokata, gdyż nie uznał za w pełni wiarygodne okoliczności, na które powołał się skarżący.

W złożonym sprzeciwie skarżący potwierdził prawdziwość danych zawartych

w złożonym wniosku PPF i ocenił, że są one wystarczające dla rozstrzygnięcia kwestii przyznania prawa pomocy. Zażądał ponadto wydania postanowienia zgodnego z prawem zagwarantowanym ustawą zasadniczą.

Zarządzeniem z dnia 3 sierpnia 2015 r. skarżący ponownie został wezwany do złożenia dodatkowych wyjaśnień i złożenia dokumentów.

W odpowiedzi przesłał oświadczenie z dnia 14 sierpnia 2015 r., w którym zawarł te same dane, wskazane w oświadczeniu z dnia 23 czerwca 2015 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), dalej jako: p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jak i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego przez strony. Z tego względu przesłanki jej zastosowania winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania

z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11).

Podnieść również należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się on

w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się

o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (zob. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 833/11).

Wskazać przy tym należy, że wniosek o przyznanie prawa pomocy składany jest na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Wniosek ten ma na celu ogólne przedstawienie sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawcy. Z przepisów art. 246 § 1

pkt 2 i art. 252 § 1 p.p.s.a. wynika jednakże, że Sąd musi dysponować precyzyjnymi danymi dowodzącymi istnienia ustawowych przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Uwzględniając zatem treść cytowanych wyżej przepisów, należy stwierdzić, że rozstrzygnięcie Sądu w kwestii przyznania prawa pomocy zawsze zależy od tego, co zostanie wykazane przez stronę.

Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Małżonkowie nie posiadają majątku. Miesięczny dochód netto skarżącego z tytułu "zwolnienia chorobowego" wynosi 150 zł,

a żony, z tytułu "umowy" – 875 zł brutto.

W związku z lakonicznym przedstawieniem swojej sytuacji majątkowej i finansowej wnioskodawca był dwukrotnie wezwany do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów.

Odpowiadając na wezwanie, skarżący przedłożył pisma procesowe, w których oświadczył, iż w związku z jego sytuacją, nie ma stałego miejsca zamieszkania. Żona mieszka w lokalu socjalnym, o pow. 120 m², na podstawie umowy najmu zawartej z gminą. Koszty związane z jego utrzymaniem najprawdopodobniej pokrywają żona i córki. Skarżący stwierdził, że to je należy o to zapytać, ponieważ nie udzielają mu takich informacji, a z żoną żyje w nieformalnej separacji. Dodał, że "wszystkie informacje na ten temat łącznie z umową najmu znajdują się w aktach sprawy". Podniósł, że we wskazanym lokalu zamieszkują jeszcze trzy córki i pięcioro wnucząt. Odnosząc się do kwestii "partycypowania w kosztach utrzymania lokalu" stwierdził, że nie ma wiedzy na ten temat i odesłał w tym zakresie do akt. Wyjaśnił, że dzierżawione grunty uprawia bezprawnie i bezumownie wskazana przez niego osoba trzecia. On i jego żona nie uprawiają tych gruntów. W latach 2014-2015 nie osiągnął z tego tytułu żadnych dochodów i nie pobierał żadnych dotacji. Wskazał, że nie posiada zwierząt i nie ma wiedzy, kto opłaca koszty, gdyż nie jest o takich rzeczach informowany. Skarżący stwierdził ponadto, iż ani on, ani żona nie posiadają żadnych pojazdów. W kwestii dochodów odesłał do oświadczenia, które złożył na urzędowym formularzu. Wskazał, że w 2014 r. i w 2015 r. nie korzystał z pomocy organów państwa, a "odnośnie członków rodziny to wszystko jest opisane w aktach sprawy". Wskazał na możliwość Sądu zwrócenia się bezpośrednio do jego córki z pytaniem dotyczącym ewentualnej pomocy ojcu, gdyż jemu nie udzieliła informacji na ten temat. Odnosząc się zaś do kwestii ponoszonych wydatków, skarżący stwierdził, że otrzymywany zasiłek chorobowy ledwo wystarcza na zakup niezbędnych leków. Z braku możliwości nie ponosi innych opłat. Nie gromadzi żadnej dokumentacji. Dokumentację jego zadłużenia złożył komornik w depozycie sądu rejonowego.

Odnosząc się do żądania dostarczenia kopii dokumentów skarżący stwierdził, że

w związku z brakiem stałego miejsca zamieszkania i sytuacją rodzinną, nie gromadzi żadnej dokumentacji wskazanej w wezwaniu. Nie składał zeznań podatkowych, gdyż nie ma takiego wymogu w stosunku do "osób w KRUSie". Jeśli chodzi o żonę, to nie ma wiedzy na ten temat i nawet nie może jej o nic spytać, gdyż nie widział jej od kilkunastu dni.

Wnioskodawca nie przedłożył żadnego z żądanych od niego dokumentów, stwierdzając, że nie gromadzi jakiejkolwiek dokumentacji.

W ocenie Sądu zaprezentowana przez stronę argumentacja nie może skutecznie zwolnić ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy z obowiązku przedłożenia odpowiednich dokumentów. Przede wszystkim, nawet gdyby uznać, co jest mało prawdopodobne, że wnioskodawca nie posiada żadnej dokumentacji, to przecież bez trudu strona mogłaby ją uzyskać, zwracając się na przykład do banku o udostępnienie wyciągów z rachunku bankowego, jeśli taki posiada, bądź do odpowiedniej instytucji, która wypłaca skarżącemu świadczenie, z którego on się utrzymuje. Trzeba mieć zaś na uwadze, że nieprzedłożenie dokumentów źródłowych pozbawia rozpoznającego wniosek możliwości zweryfikowania składanych przez skarżącego oświadczeń w zakresie sytuacji finansowej i możliwości płatniczych.

Złożone przez skarżącego oświadczenia niewiele wnoszą w wyjaśnienie jego sytuacji materialnej. W dalszym ciągu nie wiadomo jaki, jest koszt utrzymania skarżącego

i z czego pokrywa on wydatki niezbędne do życia. Wnioskodawca nie przedstawił jasno

i precyzyjnie swojej sytuacji rodzinnej. Z jednej strony stwierdził, że pozostaje z żoną we wspólnym gospodarstwie domowym, z drugiej strony natomiast, nie wyjaśniając w pełni sytuacji dochodowej małżonki, wskazał na istnienie separacji faktycznej między nimi. Separacja faktyczna nie jest jednak stanem prawnym, który mógłby wywoływać skutki prawne. Skarżący nie wyjaśnił również tego czy może liczyć na pomoc córki, której, jak wynika z ustaleń organów, pomaga w prowadzeniu działalności gospodarczej.

Wyjaśnienia skarżącego nie wskazują jednoznacznie, jaka jest jego rzeczywista sytuacja finansowa. Pozostawanie zaś przez osobę składającą wniosek o przyznanie prawa pomocy w stanie ubóstwa nie jest uzależnione od subiektywnego nastawienia wnioskodawcy do swojej sytuacji majątkowej, ale od przyjętej przez Sąd oceny tejże sytuacji, która rozważana być musi w oparciu o zobiektywizowane kryteria. W niniejszej sprawie niewyjaśniona została przez wnioskodawcę jego sytuacja materialna i rodzinna, tj. nie wiadomo, jakie konkretnie skarżący ponosi wydatki, jaka jest ich wysokość, z czego pokrywa on te wydatki, kto partycypuje w kosztach jego utrzymania. Rzeczą oczywistą jest zaś, że skarżący nie jest w stanie utrzymać się tylko z zadeklarowanego we wniosku

o przyznanie prawa pomocy, zasiłku chorobowego.

Skoro wnioskodawca nie przedstawił, mimo stosownego wezwania, w sposób wiarygodny, rzetelny i poparty odpowiednimi dokumentami i oświadczeniami, swojej prawdziwej sytuacji materialnej i rodzinnej, to nie mógł liczyć na pozytywne rozpoznanie wniosku o ustanowienie adwokata.

Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd postanowił, jak

w sentencji postanowienia.