Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 194/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 lit. a w zw. z art. 135, art. 145 par. 3, art. 200 , art. 145 par. 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 147 par. 1 pkt 7, art. 97 par. 1 pkt 4, art. 100 par. 2,
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 41 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2018 poz 2068
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.
article: art. 91 ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
journal: Dz.U.UE.L 1996 nr 235 poz 59 art. 3,  art. 7  w zw. z pkt 3.1 oraz 3.4 załącznika nr I do dyrektywy nr 96/53/WE
law: Dyrektywa Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiająca dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty  maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu  międzynarodowym.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędzia WSA Jakub Linkowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 października 2020 r. sprawy ze skargi P. Spółka jawna z siedzibą w T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. uchyla decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] marca 2018 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] stycznia 2018 r., nr [...]; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej, P. Spółka Jawna z siedzibą w T. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z [...] listopada 2019 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej "organ", "GITD"), działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5, art. 146 § 1, art. 147, art. 149 § 2, art. 150 § 1 oraz art. 151 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 1096 ze zm.; dalej kpa), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie z wniosku P. Spółka jawna z siedzibą w T. (dalej "skarżąca", "spółka") o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną GITD z [...] marca 2018 r., nr [...], odmówił uchylenia ww. decyzji.

Jak wynika z akt sprawy w dniu 7 grudnia 2017 r. w miejscowości R. na drodze krajowej nr [...], został zatrzymany do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika samochodowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] i trzyosiowej naczepy marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Pojazdem członowym kierował M. T., który wykonywał krajowy przejazd drogowy na trasie W. – S. – P. z ładunkiem artykułów spożywczych (ładunek podzielny) w imieniu skarżącej. W trakcie dokonanego pomiaru nacisków osi i masy całkowitej pojazdu stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi napędowej pojazdu o 3,6 t (zgodnie z wynikiem ważenia wskazana wartość nacisku na osi napędowej, po odjęciu 2% tolerancji, wynosiła 13,6 t - dopuszczalny nacisk osi napędowej na DK [...] w miejscowości R. wynosi 10 t) oraz przekroczenie dopuszczalnej wysokości pojazdu o 0,08 m (wskazana podczas pomiaru wartość, po odjęciu 1% tolerancji od wskazań wysokościomierza, wynosiła 4,08 t – dopuszczalna wysokość pojazdu 4 m). Na podstawie dokonanych pomiarów kontrolujący stwierdzili przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi pojazdu o 36 % w stosunku do dopuszczalnych 10 t oraz przekroczenie o 2 % dopuszczalnej wysokości pojazdu. Ważenia pojazdu dokonano przy użyciu wag typu SAW 10 C/II o numerach [...] i [...], posiadających ważą legalizację Urzędu Miar. Miejsce pomiaru posiadało ważny protokół pomiaru pochylenia terenu.

Ustalenia kontroli utrwalono protokołem kontroli z [...] grudnia 2017 r., nr [...].

Decyzją z [...] stycznia 2018 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej [...] WITD) nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 15 000 złotych z tytułu wykonywania przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zakwestionowała ustalenia organu, dotyczące niedochowania należytej staranności przy realizacji przewozu oraz jej wpływ na powstanie naruszenia. Wskazała, że ładunek miał zostać dostarczony do dwóch odbiorców, w związku z tym w pierwszym miejscu samochód został częściowo rozładowany. Podkreśliła, że wbrew twierdzeniom kierowcy pojazd wyposażony był w urządzenie pomiarowe w zakresie rzeczywistego nacisku osi napędowej, którego odczyty zostały skontrolowane w obecności kierowcy przez ładowacza pojazdu. Wartość nacisku osi po załadowaniu towaru wynosiła ok. 10 t. Skarżąca zaznaczyła, że obowiązkiem kierowcy - w każdym miejscu rozładunku - jest kontrolowanie stanu ładunku na całej nawierzchni naczepy i jego korekta, w celu uzyskania właściwych paramentów. Wnosiła o ponowne przesłuchanie kierowcy oraz dokonanie oględzin pojazdu w zakresie wyposażenia w urządzenie do pomiaru nacisku osi pojazdu. Zgłosiła ponadto wątpliwości odnośnie miejsca ważenia pojazdu.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z [...] marca 2018 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję [...] WITD z [...] stycznia 2018 r. W ocenie organu odwoławczego, zebrany w sprawie materiał dowodowy w pełni odzwierciedlał ustalony stan faktyczny, natomiast kara pieniężna została prawidłowo nałożona na podmiot wykonujący przejazd. Podkreślił jednocześnie, że skarżąca nie może przenieść odpowiedzialności administracyjnej na kierowcę, natomiast niedopilnowanie przez kontrolowanego kierowcę czynności prawidłowego rozmieszczenia ładunku podczas załadunku (częściowego rozładunku towaru), nie zwalnia podmiotu wykonującego przejazd z odpowiedzialności za ujawnione podczas kontroli naruszenia. Wskazując powyższe organ stwierdził, że w sprawie brak jest podstaw do uznania, że skarżąca nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Podkreślił ponadto, że przywoływana przez skarżącą okoliczność wyposażenia pojazdu w urządzenie wskazujące nacisk osi pojazdu nie ma znaczenia dla kwestii dochowania należytej staranności a wskazuje jedynie na brak nadzoru, czy przeszkolenia kierowcy, który nie identyfikuje urządzenia i świadczy o nie dochowaniu należytej staranności i wpływie na powstałe naruszenie.

Pismem z 15 kwietnia 2019 r. skarżąca złożyła do organu wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną GITD z [...] marca 2018 r. W uzasadnieniu wniosku odwołała się do wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z 21 marca 2019 r., C-127/17.

Postanowieniem z [...] czerwca 2019 r. nr [...] GITD wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z [...] marca 2019 r. a następnie decyzją z [...] listopada 2019 r. nr [...] odmówił uchylenia decyzji z [...] marca 2018 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że kierując się zasadą słusznego interesu strony wznowił postępowanie w przedmiotowej sprawie jednakże analiza wniosku skarżącej oraz wskazanych w nim przesłanek z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, na tle akt sprawy zakończonej decyzją ostateczną GITD z [...] marca 2018 r., w kontekście wyroku TSUE, potwierdza brak podstaw do uchylenia ww. decyzji ostatecznej. Organ zaznaczył, że obecnie obowiązujące przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie zawierają takiej przesłanki do wznowienia postępowania, jak chociażby wymieniona w art. 240 § 1 pkt 11 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, gdzie ustawodawca w sposób jednoznaczny uregulował powyższą kwestię, wskazując, że orzeczenie TSUE ma wpływ na treść wydanej decyzji. GITD nadmienił ponadto, że organy administracji publicznej nie mają uprawnienia do dokonywania rozszerzającej wykładni prawa i są zobowiązane do poszanowania prawa obowiązującego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca w całości zaskarżyła decyzję GITD z [...] listopada 2019 r. i wniosła o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi, wskazując na wyrok TSUE z 21 marca 2019 r., C-127/17 zaznaczyła, że prawo strony, a obowiązek państwa do wzruszenia decyzji o nałożeniu kary pieniężnej z naruszeniem prawa (unijnego) wynika wprost z art. 19 ust. 1 TUE w zw. z art. 46 Karty Praw Podstawowych UE oraz art. 10 WE. Podnosząc powyższe odwołała się do wyroku TSUE z 13 stycznia 2004 r., C-452/00 w sprawie Kuhne & Heitz; wyroku TSUE z 6 października 2015 r., C-69/14 oraz uchwały 7 sędziów NSA z 16 października 2017 r., I FPS 1/17. Podkreśliła przy tym, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do rażącego naruszenia przepisów bowiem kara pieniężna została nałożona wbrew przepisom art. 3 i 7 dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r., ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz. U. z 1996 r., L 235, s. 59), zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/719 z dnia 29 kwietnia 2015 r. (Dz.U. z 2015 r., L 115, s. 1) (dalej jako dyrektywa 96/53/WE) w zw. z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do dyrektywy 96/53/WE. Wskazała, że analiza uzasadnienia wyroku TSUE C-127/17 prowadzi do wniosku, że ma ono znaczenie również dla przewozów krajowych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi –Dz. U z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., tj. art. 147 § 1 pkt 7 kpa.

Otóż, jak stanowi art. 97 § 1 pkt 4 kpa, organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

W myśl art. 100 § 2 kpa, jeżeli zawieszenie postępowania z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 4 kpa mogłoby spowodować niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważną szkodę dla interesu społecznego, organ administracji publicznej załatwi sprawę, rozstrzygając zagadnienie wstępne we własnym zakresie.

Natomiast, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 7 kpa, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2 kpa). Wznowienie na tej podstawie wymaga, po pierwsze, ustalenia, jaki był wpływ rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego na treść decyzji, po drugie – porównania treści rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przyjętego przy rozstrzygnięciu sprawy z rozstrzygnięciem tego zagadnienia przez właściwy organ.

Organ w przedmiotowej sprawie uznał, że w postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją ostateczną GITD z [...] marca 2018 r. nie pojawiło się zagadnienie wstępne, które skutkowałoby obowiązkiem zawieszenia postępowania i stosownie do obowiązujących przepisów prawa, wystąpieniem do właściwego organu lub sądu o jego rozstrzygnięcie.

Warto w tym miejscu zauważyć, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyraźnie wskazuje się, że przepis art. 97 § 1 pkt 4 kpa może mieć zastosowanie w sytuacji, gdy załatwienie sprawy administracyjnej uzależnione jest od wyniku postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, jeżeli istnieje związek pomiędzy obydwoma sprawami, pozwalający uznać, że istnieje zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa, pomimo, że wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego miało miejsce w ramach odrębnego postępowania. Uznaje się bowiem, że wynik takiego postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym stanowi zagadnienie wstępne na gruncie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 lutego 2013 r., I OSK 1753/11). Nie jest więc konieczne dla zaistnienia przesłanki statuowanej w art. 97 pkt 4 kpa, aby organ w konkretnej sprawie, zawieszając postępowanie, zobowiązany był do zainicjowania postępowania przed właściwym sądem lub organem. Wystarczy, że wynik takiego postępowania, które już się toczy, będzie miał wpływ na treść decyzji.

Nie ulega wątpliwości, że kluczową kwestią w przedmiotowej sprawie była możliwość ukarania skarżącej za przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczą oś napędową na drodze krajowej wynoszącego 10 ton. Tymczasem Komisja Europejska (dalej Komisja) w swej skardze do TSUE, wniesionej na podstawie art. 258 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zarzuciła, że nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń, by móc poruszać się na niektórych drogach publicznych, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i 7 dyrektywy 96/53/WE, w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do dyrektywy 96/53/WE. Komisja w swej skardze zauważyła, że przewidziane w polskiej ustawie ograniczenie w ruchu międzynarodowym dostępu pojazdów odpowiadających określonym w pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do dyrektywy 96/53/WE wartościom maksymalnego nacisku pojedynczej osi nienapędowej lub osi napędowej tylko do dróg należących do transeuropejskiej sieci transportowej i niektórych innych dróg krajowych jest sprzeczne z art. 3 ust. 1 dyrektywy 96/53/WE, który określa zasady swobodnego ruchu tych pojazdów. Podniosła, że choć w art. 41 ust. 1 ustawy o drogach publicznych dopuszczony został ruch pojazdów o maksymalnym nacisku osi napędowej wynoszącym 11,5 t na wszystkich drogach publicznych, to jednak w art. 41 ust. 2 i 3 tej ustawy wprowadzono odstępstwa, które pozbawiają ten art. 41 ust. 1 treści. Na mocy odstępstw zawartych w tym art. 41 ust. 2 i 3 ruch na drogach krajowych i wojewódzkich znajdujących się na wykazie sporządzanym przez ministra właściwego ds. transportu jest bowiem ograniczony do pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t lub 8 t, zaś ruch na innych drogach wojewódzkich, powiatowych i gminnych jest ograniczony do pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t. Komisja podkreśliła, że odstępstwa te zaś sprowadzają się do zamknięcia prawie 97% sieci drogowej Polski dla ruchu pojazdów odpowiadających maksymalnym wartościom nacisku osi, które zostały określone w dyrektywie 96/53/WE i wynoszą 10 t w przypadku osi nienapędowej oraz 11,5 t w przypadku osi napędowej.

Wskutek rozpoznania skargi Komisji, TSUE wyrokiem z 21 marca 2019 r., C-127/17, uznał, że nakładając na przedsiębiorstwo transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się po niektórych drogach publicznych, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej łącznie na podstawie przepisów art. 3 i 7 dyrektywy 96/53/WE w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika 1 do dyrektywy 96/53.

Tym samym sprzeczne z dyrektywą nr 96/53/WE było przyjęcie co do zasady możliwości obniżenia kryterium dopuszczalnych nacisków osi, na niektórych z dróg do 10 t i do 8 t, gdyż wszystkie pojazdy winny mieć zagwarantowane prawo poruszania się po drogach bez zezwolenia do granicznej wartości nacisków 11,5 t.

W związku z tym zarówno decyzja GITD z [...] marca 2018 r., jak i utrzymana przez nią w mocy decyzja [...] WITD z [...] stycznia 2018 r., nakładająca karę pieniężną za przekroczenie nacisku pojedynczej osi napędowej na drodze, na której prawodawca polski przyjął dopuszczalny nacisk tej osi do 10 t, narusza art. 3 oraz art. 7 w związku z pkt 3.1. oraz pkt 3.4 załącznika nr I Dyrektywy Rady nr 96/53/WE w zw. z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP. Nakłada bowiem sankcję administracyjną za naruszenie niezgodne z normami określonymi ww. przepisami unijnymi w zakresie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej.

Zatem w sprawie zakończonej decyzją GITD z [...] listopada 2019 r., po pierwsze pojawiło się zagadnienie wstępne, a po drugie zostało ono rozstrzygnięte przez właściwy sąd - TSUE, odmiennie od oceny przyjętej przez organ przy wydaniu ww. decyzji. A, jak już wyżej wskazano, w myśl art. 145 § 1 pkt 7 kpa przesłanką wznowienia postępowania jest rozpatrzenie zagadnienia wstępnego przez właściwy sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji.

W ocenie Sądu, pojęcie zagadnienia wstępnego z art. 145 § 1 pkt 7 kpa obejmuje także kwestię zgodności prawa krajowego z prawem unijnym, która następnie została rozstrzygnięta przez TSUE w wyroku stwierdzającym niezgodność pomiędzy tymi uregulowaniami. W ten sposób wskazany przepis bywa rozumiany w nauce prawa (M. P. Kaszubski, Możliwość wznowienia postępowania administracyjnego z uwagi na późniejsze orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości – w świetle sprawy Kuehne, KPPubl. 2004/2, s. 281 i n.; P. Florjanowicz-Błachut, Wpływ zasady lojalnej współpracy państw członkowskich UE na zasadę trwałości decyzji administracyjnej i powagę rzeczy osądzonej orzeczeń sądowych w świetle orzecznictwa ETS, ZNSA 2006/4–5, s. 52; M. Górski, Glosa do wyroku TS z 6.10.2015 r., C 69/14, LEX/el. 2016, teza 2). Kwestię wstępną rozumieć w tym przypadku należy w znaczeniu materialnym, a więc jako generującą potrzebę wypowiedzi TSUE, bądź odmowy zastosowania przepisu krajowego sprzeczność, która na etapie postępowania administracyjnego bądź nawet następującego po nim postępowania sądowego została rozwikłana samodzielnie przez organ lub sąd, ale negatywnie dla przepisu unijnego. Późniejsza odmienna ocena TSUE stanowi w tym przypadku wypowiedź "innego organu lub sądu", o której mowa w art. 145 § 1 pkt 7 kpa. Obowiązek wykonania wyroku TSUE traktować należy jako podstawową powinność państwa członkowskiego służącą realizacji strukturalnych podstaw porządku unijnego. Przed tym traktatowym zobowiązaniem ustąpić musi nie tylko zasada trwałości decyzji ostatecznej, ale nawet ochrona powagi rzeczy osądzonej. Z kolei do sądu krajowego należy poszukiwanie w przepisach procesowych takich narzędzi, które służyć będą należytej, pełnej i niezwłocznej realizacji wymienionego obowiązku. Takim mechanizmem proceduralnym jest, w ocenie Sądu, instytucja wznowienia postępowania, oparta na podstawie uregulowanej w art. 145 § 1 pkt 7 kpa.

Jak trafnie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 21 stycznia 2020 r., VI SA/Wa 2144/19, TSUE już w wyroku z 13 stycznia 2004 r., C-453/00 w sprawie Kühne & Heitz NV vs. Productschap voor Pluimvee en Eieren (ECR 2004/1B/I-837), wywiódł z unormowanej w art. 10 WE (obecnie art. 4 ust. 3 TFUE) zasady lojalnej współpracy obowiązek organów administracji ponownego zbadania ostatecznej decyzji administracyjnej w celu uwzględnienia wykładni przepisu istotnego dla sprawy dokonanej w międzyczasie przez Trybunał. Powinność tę TSUE obarczył czterema warunkami: 1. organ ten posiada zgodnie z prawem krajowym uprawnienie do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej tą decyzją; 2. rozpatrywana decyzja administracyjna stała się ostateczna na skutek wyroku sądu krajowego orzekającego w ostatniej instancji; 3. wyrok taki, w świetle późniejszego orzeczenia Trybunału, został oparty na błędnej interpretacji prawa wspólnotowego przyjętej w okolicznościach innych niż w związku z zapytaniem prejudycjalnym skierowanym do Trybunału w trybie, o którym mowa w art. 234 akapit trzeci WE oraz 4. zainteresowana osoba zwróciła się do organu administracyjnego niezwłocznie po uzyskaniu informacji o wspomnianym wyżej orzeczeniu Trybunału.

W piśmiennictwie przyjmuje się, że powyższy wyrok, którego tezy powtórzone zostały w późniejszym orzecznictwie TSUE (choćby w wyroku z 16 marca 2006 r., sygn. akt C-234/04 w sprawie Rosmarie Kapferer vs. Schlank & Schick GmbH (ECR 2006/3A/I-2585) wytyczył rozumienie relacji pomiędzy wyrokiem TSUE a ostateczną decyzją administracyjną, która dodatkowo – posługując się rodzimą terminologią – na skutek oddalenia skargi zyskała przymiot prawomocności. Wprawdzie, użyte przez TSUE sformułowanie ponownego zbadania sprawy, może być rozumiane rozmaicie, a to ze względu na właściwości konkretnego systemu prawnego, nie ulega jednak wątpliwości, że stronie postępowania powinna być zapewniona możność otwarcia procesu na nowo (v. M. Taborowski, Wznowienie postępowania cywilnego ze względu na sprzeczność prawomocnego wyroku sądu krajowego z prawem wspólnotowym. Glosa do wyroku TS z dnia 16 marca 2006 r., C-234/04, EPS 2007/3/44-59, K. Lenearts, I. Maselis, K. Gutman [w:] J. T. Nowak (red.), EU Procedural Law, Oxford 2014, s. 146 – 147).

Jeszcze bardziej kategoryczne stanowisko zaprezentował TSUE w wyroku z 4 października 2012 r., C-249/11, w sprawie Christo Bjankow vs. Gławen sekretar na Ministerstwo na wytresznite raboti (ZOTSiS 2012/10/I-608). W orzeczeniu tym TSUE sprzeciwił się takiemu unormowaniu instytucji wznowienia postępowania w stosunku do aktu sprzecznego z prawem unijnym, które obarczone jest nadmiernymi ograniczeniami. W tezie nr 2 tego wyroku stwierdzono, że: "Prawo Unii stoi na przeszkodzie normie państwa członkowskiego, zgodnie z którą postępowanie administracyjne, które doprowadziło do wydania prawomocnego aktu, który nie był przedmiotem skargi sądowej, może zostać wznowione, w przypadku gdy wspomniany akt jest sprzeczny z prawem Unii wyłącznie w terminie jednego miesiąca, licząc od wydania tego aktu, i z wyłącznej inicjatywy organu, który wydał akt, prokuratora lub rzecznika, czyniąc w ten sposób nadmiernie utrudnionym lub praktycznie niemożliwym wykonywanie uprawnień wynikających z prawa Unii." (v. A. Kaczorowska-Ireland, European Union Law, London and New York 2016, s. 290).

Z kolei w wyroku z 19 września 2006 r. wydanym w połączonych sprawach o sygn. akt C-392/04 i 422/04 i-21 Germany GmbH (C-392/04), Arcor AG & Co. KG (C-422/04), dawniej ISIS Multimedia Net GmbH & Co. KG (ECR 2006/8-9B/I-8559) TSUE zaakcentował obowiązek respektowania zasady równoważności, ograniczającej ewidentnie zasadę autonomii proceduralnej państw członkowskich. Wyraża się ona w sferze procesowej w możności korzystania przez stronę z funkcjonujących w prawie krajowym środków podważenia ostatecznej decyzji administracyjnej w celu dostosowania decyzji administracyjnej do prawa wspólnotowego, zgodnie z warunkami określonymi w ww. wyroku Kühne & Heitz i zasadą lojalnej współpracy. Wskazano wówczas, że: "zasada równoważności wymaga, by całość uregulowań dotyczących środka prawnego (...) znajdowała zastosowanie jednakowo do środków prawnych opartych na naruszeniu prawa wspólnotowego oraz tych opartych na naruszeniu prawa wewnętrznego. Wynika z tego, że jeśli przepisy krajowe, dotyczące środka prawnego przewidują obowiązek uchylenia aktu administracyjnego sprzecznego z prawem wewnętrznym, nawet jeśli stał się on ostateczny, w sytuacji gdy utrzymywanie go w mocy jest "zwyczajnie nie do zaakceptowania", ten sam obowiązek uchylenia powinien istnieć w takich samych okolicznościach w odniesieniu do aktu administracyjnego niezgodnego z prawem wspólnotowym. W ten sposób, jeśli zgodnie z prawem krajowym organ administracji ma obowiązek uchylić ostateczną decyzję administracyjną, która jest oczywiście niezgodna z prawem krajowym, taki sam obowiązek powinien dotyczyć sytuacji, gdy decyzja ta jest oczywiście niezgodna z prawem wspólnotowym.".

W konsekwencji GITD odmawiając zaskarżoną decyzją uchylenia ostatecznej decyzji z [...] marca 2018 r., pomimo ziszczenia się przesłanki z art. 145 § 1 pkt 7 kpa, pozostawił w obrocie decyzję wprost sprzeczną z prawem unijnym. Uchybienie to w sposób oczywisty wpłynęło na wynik sprawy, bowiem gdyby organ dokonał prawidłowej wykładni tego przepisu, decyzja ostateczna zostałaby uchylona.

Z tego powodu Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

Z uwagi natomiast na fakt, że w granicach tej sprawy mieści się sądowa kontrola wydanych pierwotnie decyzji – [...] WITD z [...] stycznia 2018 r., nakładającej na skarżącą karę pieniężną w wysokości 15 000 złotych za poruszanie się po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia oraz utrzymującej ją w mocy decyzji GITD z [...] marca 2018 r., Sąd – w trybie art. 135 p.p.s.a. – dokonał kontroli legalności także tych aktów.

Zastosowane bowiem przez organy przepisy krajowe, to jest art. 64 ust. 1 i 2, art. 140 aa ust. 1, 3 pkt 1, 4 oraz art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c, ust. 2 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1137) w świetle wyroku TSUE z 21 marca 2019 r. pozostają w oczywistej sprzeczności z art. 3 ust. 1 tiret pierwsze dyrektywy nr 96/53/WE w związku z punktem 3.4.1 załącznika nr I do tego aktu. Wskazanym przepisom dyrektywy przypisać należy cechy prawa samowykonalnego, bowiem ich stosowanie nie wymaga transpozycji do porządku krajowego: są precyzyjne, bezwarunkowe i jednoznacznie określają prawa i obowiązki uczestników ruchu drogowego na terenie Unii Europejskiej. Spełniają zatem kryteria dawno już ustanowione przez TSUE w wyroku z 5 lutego 1963 r., 26/62 (www.curia.europa.eu).

Nie może być tymczasem uznane za zgodne z prawem unijnym nakładanie - tak jak w okolicznościach stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy - kary pieniężnej w wysokości 15 000 złotych za przekroczenie o 3,6 t dopuszczalnego nacisku osi napędowej na drodze krajowej nr [...], dla której ustanowiony w prawie krajowym dopuszczalny nacisk pojedynczej osi wynosił 10 t. W świetle wyroku TSUE nie było podstaw do ustanawiania w prawie krajowym tak określonego dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu, jako warunku przemieszczania się po polskich drogach krajowych. Przepis krajowy ustanawiający w tym zakresie limit na poziomie 10 t nie mógł stanowić podstawy nałożenia na skarżącą sankcji administracyjnej

Zastosowanie przez organy inspekcji transportu drogowego przepisów krajowych z pominięciem wspomnianej zasady pierwszeństwa ocenić należy jako naruszenie prawa materialnego (por. wyrok NSA z 18 sierpnia 2020 r., II GSK 407/18).

Stwierdzony w toku kontroli nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu, wynoszący 13,6 t niewątpliwie powodował przekroczenia maksymalnego dopuszczalnego nacisku osi napędowej pojazdu - ustanowionego w pkt 3.4.1 załącznika nr I do dyrektywy nr 96/53/WE na poziomie 11,5 t - niemniej jednak, wymierzona przez organ kara pieniężna jest nieadekwatna do stopnia tego przekroczenia.

Gdyby [...] WITD, a następnie GITD, zastosowali prawo unijne, zgodnie z orzeczeniem TSUE, kara pieniężna nałożona na spółkę, w związku z ustaleniami kontroli z [...] grudnia 2017 r., określona zostałby w innej wysokości.

Wobec tego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a w związku z art. 135 p.p.s.a. należało orzec o uchyleniu decyzji [...] WITD z [...] stycznia 2018 r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji GITD z [...] marca 2018 r.

Rozpoznając ponownie sprawę [...] WITD uwzględni powyższe uwagi, a określając wysokość sankcji z tytułu stwierdzonego w toku kontroli naruszenia - tj. przekroczenia nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu – wskazaną w protokole kontroli wartość (13,6 t) odniesie do maksymalnego dopuszczalnego nacisku osi napędowej pojazdu ustanowionego w pkt 3.4.1 załącznika nr I do dyrektywy nr 96/53/WE na poziomie 11,5 t.

O kosztach postępowania, w postaci wpisu w kwocie 200 złotych Sąd postanowił na podstawie art. 200 p.p.s.a.