Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 413/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2004-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Ceł
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 161 § 4, art. 212
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 11, art. 23 § 7, art. 65 § 3-5, § 5a art. 209 § 1 pkt 1 i § 2
journal: Dz.U. 1997 nr 23 poz 117
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Serafin-Kosowska (spr.) Sędziowie WSA Kazimierz Włoch AWSA Małgorzata Niedobylska Protokolant ref. staż. T.Tochowicz po rozpoznaniu w dniu 28 września 2004 r. na rozprawie przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej A. S.-Ż. sprawy ze skarg I. G. i W. G.- wspólników spółki cywilnej "A" na decyzje Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] stycznia 2002r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego z dnia [...] października 1998r. za nieprawidłowe, Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego z dnia [...] września 1998r. za nieprawidłowe, Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego z dnia [...] września 1998r. za nieprawidłowe, Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego z dnia [...] września 1998r. za nieprawidłowe, Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego z dnia [...] sierpnia 1998r. za nieprawidłowe, Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego z dnia [...] lipca 1998r. za nieprawidłowe, Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego z dnia [...] listopada 1998r. za nieprawidłowe, Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego z dnia [...] sierpnia 1998r. za nieprawidłowe, z dnia [...] stycznia 2002r. Nr [...]w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego z dnia [...] listopada 1998r. za nieprawidłowe, z dnia [...] lutego 2002r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego z dnia [...] maja 1998r. za nieprawidłowe, I. uchyla: 1. zaskarżone decyzje z dnia [...] stycznia 2002r. nr [...] oraz utrzymane nimi w mocy decyzje organu I instancji z dnia [...] czerwca 2001r. nr [...], 2. zaskarżaną decyzję z dnia [...] stycznia 2002r. nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] czerwca 2001r. nr [...], 3. zaskarżoną decyzję nr [...] z dnia [...] lutego 2002r., II. określa, że decyzje wymienione w pkt. I nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżących I. G. i W.G. - wspólników spółki cywilnej "A" kwotę 6.000zł (sześć tysięcy) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

SA/Rz 413/02

Uzasadnienie

Prezes Głównego Urzędu Ceł w Warszawie decyzjami z dnia [...] stycznia 2002r:

1/ nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego /zwanego dalej organem I instancji/ z dnia [...] czerwca 2001r. nr [...] uznającą zgłoszenie celne nr [...] z dnia 15 października 1998r. dokonane przez Firmę Handlową "A" s.c. I.G. i W.G. /zwaną dalej importerem/ za nieprawidłowe w zakresie dotyczącym wartości celnej towaru oraz kwoty wynikającej z długu celnego i określającą kwotę tego długu na 6.998,80 zł a także obciążającą importera odsetkami wyrównawczymi należnymi od dnia 15 października 1998r,

2/ nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] czerwca 2001r. nr [...] uznającą zgłoszenie celne nr [...] z dnia 29 września 1998r. dokonane przez importera za nieprawidłowe w zakresie jak wyżej i określającą kwotę tego długu na 11.307,20 zł a także obciążającą importera odsetkami wyrównawczymi od dnia 29 września 1998r,

3/ nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] czerwca 2001r. nr [...] uznającą zgłoszenie celne nr [...] z dnia 18 września 1998r. dokonane przez importera za nieprawidłowe w zakresie jak wyżej i określającą kwotę tego długu na 58.964,80 zł a także obciążającą importera odsetkami wyrównawczymi od dnia 18 września 1998r,

4/ nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] czerwca 2001r. nr [...] uznającą zgłoszenie celne nr [...] z dnia 23 września 1998r. dokonane przez importera za nieprawidłowe w zakresie jak wyżej i określającą kwotę tego długu na 13.664 zł a także obciążającą importera odsetkami wyrównawczymi od dnia 23 września 1998r,

5/ nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] czerwca 2001r. nr [...] uznającą zgłoszenie celne nr [...] z dnia 31 sierpnia 1998r. dokonane przez importera za nieprawidłowe w zakresie jak wyżej i określającą kwotę tego długu na 60.598,80 zł a także obciążającą importera odsetkami wyrównawczymi od dnia 31 sierpnia 1998r,

6/ nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] czerwca 2001r. nr [...] uznającą zgłoszenie celne nr [...] z dnia 14 lipca 1998r. dokonane przez importera za nieprawidłowe w zakresie jak wyżej i określającą kwotę tego długu na 18.047,10 zł,

7/ nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] czerwca 2001r. nr [...] uznającą zgłoszenie celne nr [...] z dnia 12 listopada 1998r. dokonane przez importera za nieprawidłowe w zakresie jak wyżej i określającą kwotę tego długu na 100.172,20zł a także obciążającą importera odsetkami wyrównawczymi od dnia 12 listopada 1998r,

8/ nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] czerwca 2001r. nr [...] uznającą zgłoszenie celne nr [...] z dnia 18 sierpnia 1998r. dokonane przez importera za nieprawidłowe w zakresie jak wyżej i określającą kwotę tego długu na 18.979,40 zł a także obciążającą importera odsetkami wyrównawczymi od dnia 18 sierpnia 1998r,

9/ zaś decyzją nr [...] z dnia 25 stycznia 2002r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] czerwca 2001r. nr [...] uznającą zgłoszenie celne nr [...] z dnia 9 listopada 1998r. dokonane przez importera za nieprawidłowe w zakresie jak wyżej i określającą kwotę tego długu na 42.350,50 zł a także obciążającą importera odsetkami wyrównawczymi od dnia 9 listopada 1998r,

10/ oraz decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2002r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] maja 2001r. nr [...] uznającą zgłoszenie celne nr [...] z dnia 26 maja 1998r. dokonane przez importera za nieprawidłowe w zakresie jak wyżej i określającą kwotę tego długu na 13.910,40 zł.

Według ustaleń przytoczonych w uzasadnieniach powyższych decyzji oraz zgromadzonych w aktach dokumentów, wspólnicy spółki cywilnej "A" w powołanych wyżej zgłoszeniach celnych wskazali wartość celną importowanej odzieży na podstawie faktur wystawionych przez kontrahenta tajlandzkiego przy czym przedmiotem importu była odzież, której cena jednostkowa zamykała się w przedziale od 0,02 USD za slipy męskie do 0,55 USD za bluzy męskie. Natomiast cena tego samego asortymentu towarów sprowadzanych przez spółkę w 1999r. była wyższa i zamykała się w przedziale od 0,40 USD za spodnie męskie krótkie do 2,00 USD za spodnie, koszule i kurtki męskie, zaistniały uzasadnione podstawy do zakwestionowania wiarygodności danych zawartych w dokumentach odnoszących się do transakcji sprzedaży, gdyż cena ta / w 1998r./ była w ocenie organów drastycznie niska. W toku postępowania polskie służby celne uzyskały od Departamentu Ceł Ministerstwa Finansów Tajlandii informację, że szczegóły podane na fakturach / np. ilość, waga i wartość towaru/ są " kompletnie inne od naszej statystyki". Przeprowadzono także ekspertyzę odnośnie wartości handlowej i użytkowej importowanej odzieży i rzeczoznawca / firma "B"/ stwierdził, że odzież z 1998r. była gorszej jakości, sprawiała wrażenie tzw. resztek produkcyjnych, jednakże ocena ta dotyczyła bardzo małej ilości odzieży. Przy ustalania wartości celnej przedmiotowej odzieży nie było możliwe skorzystanie z metod zastępczej wyceny przewidzianych w art. 25 –26 kodeksu celnego ponieważ organy nie dysponowały reprezentatywną ilością próbek importowanych towarów dla porównania ich z odzieżą podobną, nie dysponowały też towarami identycznymi. Nie było także możliwe zastosowanie metody z art. 28 tegoż kodeksu ze względu na brak danych odnośnie kosztów lub wartości materiałów i produkcji i wobec powyższego jedyną możliwą do zastosowania metodą była metoda tzw. ostatniej szansy określona w art. 29 kodeksu tj. ustalenie tej wartości na podstawie danych występujących na polskim obszarze celnym.

Ponieważ spółka importowała odzież z Tajlandii także w 1999r, dla ustalenia zakwestionowanej wartości celnej w przedmiotowych zgłoszeniach w 1999r. posłużono się danymi zawartymi w dokumentach sprzedaży dołączonych przez skarżącą spółkę przy zgłoszeniach celnych z 1999r. tj. przyjęto wymienione w nich ceny za podstawę obliczenia wartości celnych a mianowicie:

- odnośnie zgłoszenia celnego z dnia 15 października 1998r. w miejsce ceny 0,50 USD za spodnie męskie przyjęto cenę 2,00 USD z faktury nr [...] z dnia 25 marca 1999r,

- odnośnie zgłoszenia z dnia 29 września 1998r. w miejsce cen 0,20 USD za spodnie dziecięce, 0,50 USD za spodnie męskie i 0,30 USD za koszule męskie przyjęto odpowiednio cenę 1,50 USD, 2,00 USD i 2,00 USD z faktury nr [...] z dnia 8 kwietnia 1999r,

- odnośnie zgłoszenia z dnia 18 września 1998r. w miejsce cen po 0,20 USD spodnie dziecięce, ogrodniczki, koszule dziecięce, 0,30 USD za koszule męskie i 0,50 USD za spodnie męskie przyjęto odpowiednio ceny po 1,50 USD za pierwsze trzy elementy i po 2,000 USD za następne z cyt. wyżej faktury z 8 kwietnia 1999r,

- odnośnie zgłoszenia z dnia 23 września 1998r. w miejsce cen po 0,30 USD za bluzy dziecięce i 0,20 USD za sukienki dziecięce przyjęto odpowiednio 1,50 USD i 1,00 USD z cyt. wyżej faktury z 25 marca 1999r,

- odnośnie zgłoszenia z dnia 31 sierpnia 1998r. w miejsce cen po 0,20 USD za ogrodniczki chłopięce, spodnie chłopięce, koszule chłopięce, po 0,30 USD za koszule męskie i bluzy chłopięce, po 0,55 USD za bluzy męskie przyjęto ceny po 1,50 USD za ogrodniczki, spodnie, bluzy chłopięce i koszule oraz po 2,00 USD za spodnie i koszule męskie z cyt. wyżej faktur z 25 marca i 8 kwietnia 1999r,

- odnośnie zgłoszenia z dnia 14 lipca 1998r. w miejsce cen po 0,20 USD za spodnie dziecięce, 0,30 USD za bluzy dziecięce, 0,50 USD za spodnie męskie i 0,55 USD za bluzy męskie przyjęto ceny po 1,50 USD za spodnie i bluzy dziecięce oraz po 2,00 USD za spodnie i bluzy męskie z cyt. wyżej faktury z 25 marca 1999r,

- odnośnie zgłoszenia z dnia 12 listopada 1998r. w miejsce cen po 0,20 USD za spodnie, koszule i ogrodniczki dziecięce, 0,10 USD za spodnie dziecięce krótkie, 0,50 USD za spodnie męskie, 0,55 USD za bluzy męskie i 0,30 USD za koszule męskie przyjęto ceny po 1,50 USD za spodnie, koszule i ogrodniczki dziecięce, po 0,60 USD za spodnie krótkie i po 2,00 USD za spodnie, koszule i bluzy męskie z cyt. wyżej faktury z 8 kwietnia 1999r,

- odnośnie zgłoszenia z dnia 9 listopada 1998r. w miejsce cen po 0,20 USD za spodnie, ogrodniczki i koszule dziecięce, 0,30 USD za koszule męskie, 050 USD za spodnie męskie przyjęto ceny po 1,50 USD za rzeczy dziecięce i po 2,00 USD za rzeczy męskie z cyt. faktury z 8 kwietnia 1999r,

- odnośnie zgłoszenia z dnia 18 sierpnia 1998r. w miejsce cen po 0,20 USD za spodnie dziecięce przyjęto cenę 1,50 USD z cyt. faktury z 25 marca 1999r,

- odnośnie zgłoszenia z 26 maja 1998r. w miejsce cen po 0,20 USD za komplety, spódniczki i koszule dziecięce, po 0,15 USD za krótkie spodnie dziecięce przyjęto ceny 1,00 USD za komplety, 0,80 USD za spódniczki i 1,50 USD za pozostałe rzeczy z cyt. wyżej faktur z 25 marca i 8 kwietnia 1999r. oraz z faktury nr [...] z dnia 4 marca 1999r.

Przedstawione przez spółkę dowody sprzedaży przez nią odzieży na rynku polskim – na dowód jej niskiej wartości – nie mogły być uwzględnione, gdyż nie było możliwe ustalenie pochodzenia tych towarów a spółka prowadziła sprzedaż zarówno odzieży importowanej jak i krajowej. Za niewiarygodny uznały organy celne kontrakt z dnia 1 stycznia 1998r. pomiędzy skarżącą spółka a określonymi firmami z Tajlandii w którym określono miedzy innymi, że przedmiotem zakupu przez spółkę będą towary z zapasów, bez wyboru i wskazano granice cenowe poszczególnych produktów np. za spodnie męskie: 0,40 – 0,60 USD. W zgłoszeniach celnych i dołączonych do nich dokumentach skarżąca spółka nie powoływała bowiem się na tenże kontrakt, w toku postępowania wspólnik spółki W.G. wyjaśnił, że ustalenia handlowe z dostawcami czynione były ustnie a dopiero w późniejszym czasie przedłożony został / w innym postępowaniu/ tenże kontrakt. W uzasadnieniu zaskarżonych decyzji podniesiono też, iż przedłożone przez skarżącą spółkę do poszczególnych zgłoszeń celnych faktury handlowe budzą uzasadnione wątpliwości co do ich wiarygodności, gdyż – jak wskazano wyżej – podane w nich dane były inne od statystyki stosowanej w Tajlandii a ponadto wskazuje na to sposób ich sporządzenia. Mianowicie z ekspertyzy nr [...] z dnia 4 kwietnia 2000r. sporządzonej przez Laboratorium Kryminalistyczne Generalnego Inspektoratu Celnego wynika, że wyszczególnione faktury firm tajlandzkich wystawione dla firm "C", "D"– prowadzonych przez osoby powiązane rodzinnie ze wspólnikami skarżącej spółki – i faktura nr [...] z dnia 5 marca 1998r. wystawiona dla skarżącej spółki oraz faktura "krajowa" nr [...] z dnia 21 września 1998r. wystawiona przez skarżącą spółkę dla s.c. "E" zostały prawdopodobnie wypisane na tej samej maszynie do pisania.

Za niemające znaczenia w sprawie uznał organ II instancji przedłożone przez skarżącą spółkę tajlandzkie dokumenty SAD, ponieważ są one jedynie potwierdzeniem faktu eksportu towaru za granicę a nie są dowodem faktycznie zapłaconej za towar ceny i jego rzeczywistej wartości gdyż tajlandzkie organy celne nie wymierzały od tych towarów należności celnych.

Wspólnicy spółki cywilnej "A": I.G. i W.G. działający przez ustanowionego pełnomocnika złożyli do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargi na wszystkie wymienione wyżej decyzje z wnioskiem o ich uchylenie jako wydanych z naruszeniem przepisów art. 24, art. 25, art. 26, art. 27, art. 83 § 1 i § 3, art. 65 § 5 kodeksu celnego oraz art. 122, art. 180, art. 187, art. 191, art. 194 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej.

Skarżący zarzucili, iż przy dokonywaniu zgłoszeń celnych przedłożyli wymagane dokumenty a w szczególności faktury i dokumenty wywozowe SAD zawierające dane zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy a zakwestionowanie ich prawdziwości przez organy celne nie jest niczym uzasadnione. Objęta tymi zgłoszeniami odzież była niskiej jakości /miała być przeznaczona na rynek ukraiński/ i nabywana była w oparciu o ustane ustalenia ze zbywcami a dopiero później spisany został kontrakt handlowy. Kwestionowanie autentyczności tegoż kontraktu nie jest uzasadnione, podobnie jak niezasadne jest stanowisko organów odnośnie faktur tj, że były one sporządzane w Polsce. Jeżeli nawet istnieją rozbieżności pomiędzy danymi zawartymi w tychże fakturach a danymi znajdującymi się w bazach tajlandzkich służb celnych, to obarczanie importerów winą za ten stan rzeczy jest bezpodstawne bez wyjaśnienia rzeczywistej przyczyny tych rozbieżności. Importowana w 1998r. odzież stanowiła resztki produkcyjne / pozagatunkowa i III gatunku/ a ustalenie przez organ jej wartości na podstawie faktur pochodzących z 1999r. jest wyrazem niekonsekwencji, skoro zarówno faktury z 1998r. jak i z 1999r. zostały wystawione przez te same podmioty. Odzież ta /tj. importowana w 1998r./ nie znalazła nabywców i została zlikwidowana w marcu 2000r. co jest potwierdzeniem jej złej jakości i co było powodem niskiej ceny zakupu. Organy celne w sposób arbitralny zakwestionowały wartość tej odzieży bez wyjaśnienia okoliczności zakupu i bez uwzględnienia jakości zużytego materiału, jakości wykonania, stopnia ewentualnego zniszczenia itd. Za niezasadne uznali także skarżący kwestionowanie przez organy celne kosztów transportu odzieży pokrywanych przez sprzedawców dla których było to i tak opłacalne aby uniknąć kosztów przechowywania jej w magazynach.

W skargach podniesiono także zarzut naruszenia przez organy celne przepisów dotyczących kolejności metod ustalania wartości celnej towarów, ponieważ organy te bardzo ogólnikowo oceniły możliwość zastosowania poszczególnych metod a zastosowały metodę "ostatniej szansy", nadto brak było podstaw do zakwestionowania podanej w zgłoszeniach wartości celnej ze względu na powiązania rodzinne między firmami wystawiającymi faktury a także ze względu na szatę graficzną faktur.

Ponadto skarżący zarzucili, że zaskarżone decyzje nie mogą wywrzeć wobec nich skutków prawnych, ponieważ od chwili dokonania zgłoszeń celnych do doręczenia im decyzji organu I instancji "a tym bardziej" II instancji upłynęło ponad trzy lata a zgodnie z art. 65 § 5 kodeksu celnego decyzje takie nie mogą być wydane po upływie trzech lat od przyjęcia zgłoszenia celnego.

W odpowiedziach na skargi Prezes Głównego Urzędu Ceł w Warszawie wniósł o ich oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach a dodatkowo wskazał, że decyzje organu I instancji zostały wydane i doręczone skarżącym przed upływem terminu trzech lat od dokonania zgłoszeń celnych z dnia 14 lipca, 18 i 31 sierpnia, 18, 23 i 29 września, 15 październik, 9 i 12 listopada 1998r.

Odnośnie zaskarżonej decyzji dotyczącej zgłoszenia celnego z dnia 26 maja 1998r. odpowiedzi na skargę udzielił Dyrektor Izby Celnej , który wniósł o oddalenie skargi i dodatkowo podniósł, iż decyzja organu I instancji z dnia [...] maja 2001r. została doręczona skarżącym w dniu 28 maja 2001r. ale nie upłynął termin przedawnienia, ponieważ ostatni dzień terminu przypadał na sobotę a zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 września 1999r. I SA/Lu 622/98 okoliczność ta – według art. 161 § 4 Ordynacji podatkowej – ma znaczenie przy obliczaniu ostatniego dnia terminu.

Na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 z późn. zm./ sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przy zastosowaniu przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 / - powoływanej dalej jako p.s.a.

Do udziału w niniejszym postępowaniu przystąpiła Prokurator Prokuratury Apelacyjnej – A. S. – Ż.- wnosząc o oddalenie skarg.

Odnosząc się do podniesionego przez skarżących zarzutu przedawnienia, Prokurator wyraziła stanowisko, iż dla zachowania tegoż terminu decydujące znaczenie ma decyzja organu I instancji; podzieliła także stanowisko organu II instancji odnośnie zachowania tegoż terminu w sprawie dotyczącej zgłoszenia celnego z dnia 26 maja 1998r. Podkreślając bardzo niską cenę towarów objętych przedmiotowych zgłoszeniami z uwzględnieniem także kosztów ponoszonych przez eksportera /transport, składowanie, koszty nabycia itd./, Prokurator podzieliła stanowisko organów celnych, iż w świetle obowiązujących przepisów były one uprawnione do zakwestionowania wartości celnej podanej w zgłoszeniach i ustalenia tej ceny w oparciu o dokumenty tego samego importera z 1999r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozpoznając wniesione skargi – po połączeniu spraw do wspólnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia - zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 poz. 1269/ i art. 134 § 1 p.s.a., kontrola zaskarżonych decyzji dokonywana jest przez Sąd pod względem zgodności z prawem z uwzględnieniem stanu prawnego w brzmieniu mającym zastosowanie do okoliczności faktycznych występujących w sprawie, przy czym Sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami i podstawami prawnymi wskazanymi w skardze.

W pierwszej kolejności rozważenia wymaga postawiony w skardze zarzut najdalej idący a mianowicie zarzut przedawnienia do wydania wymienionych wyżej decyzji.

W niniejszych sprawach wspólnicy skarżącej spółki dokonali wymienionych wyżej zgłoszeń celnych oraz przedstawili importowany towar w celu objęcia go procedurą dopuszczenia do obrotu i zgłoszenia te zostały przez organ celny I instancji przyjęte co z mocy art. 65 § 3 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 z późn. zm./ spowodowało objęcie towaru wnioskowaną procedurą i określeniem kwot wynikających z długu celnego przy czym w momencie przyjęcia zgłoszenia były to kwoty wyliczone przez zgłaszającego. Jednakże po przyjęciu tychże zgłoszeń organ celny I instancji z urzędu wszczął stosowne postępowania i wydał wymienione wyżej uznające te zgłoszenia celne za nieprawidłowe ze względu na zaniżenie w nich wartości celnej towaru a w konsekwencji określił kwoty wynikające z długu celnego w wyższych wysokościach. Podstawę formalnoprawną do wydania takiej decyzji stanowi art. 65 § 4 cyt. kodeksu celnego a według § 5 powyższego przepisu decyzja taka nie może zostać wydana, jeżeli od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego upłynęły trzy lata. Z powyższej regulacji wynika, że jeśli uprawniony organ celny nie wyda takiej decyzji w powyższym terminie, to dług celny pozostaje w takiej wysokości w jakiej został wykazany przez importera /lub osobę działającą w jego imieniu/ w zgłoszeniu celnym, ponieważ nastąpiło przedawnienie prawa organu do "wymiaru" tego długu w innej wysokości / a także do zmiany innych danych podanych w zgłoszeniu/. Z mocy art. 3 § 1 pkt. 2 w związku z pkt. 8 i pkt. 9 cyt. Kodeksu dług celny jest zobowiązaniem do uiszczenia należności celnych towarów powstałym z mocy prawa, przy czym należności te obejmują cło oraz inne opłaty związane bądź z przywozem bądź z wywozem towarów. W przypadku przywozu towarów dług celny powstaje w wypadku dopuszczenia do obrotu towaru podlegającego należnościom celnym a momentem jego powstania jest moment przyjęcia zgłoszenia celnego / art. 209 § 1 pkt.1 i § 2 cyt. Kodeksu/. Oznacza to, że z chwilą przyjęcia zgłoszenia celnego /w przywozie towarów/ powstaje już dług celny, zaś zgłaszający jedynie oblicza w zgłoszeniu jego wysokość zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami; jeśli jednak organ celny stwierdzi, że wysokość ta wykazana została nieprawidłowo, to – jak wskazano wyżej – określa go w decyzji w takiej kwocie w jakiej powinien on być wyliczony w chwili przyjęcia przez organ zgłoszenia celnego.

Podkreślić przy tym trzeba, że według art. 11 cyt. Kodeksu, terminy w nim określone /i w innych przepisach prawa celnego/ nie podlegają przedłużeniu, odroczeniu lub przywróceniu poza wypadkami wyraźnie w przepisach określonymi a w przepisach tegoż Kodeksu – w brzmieniu obowiązującym w datach przyjęcia zgłoszeń celnych i wydania decyzji przez organy celne obu instancji – nie były przewidziane przypadki przerwania bądź zawieszenia biegu powyższego trzyletniego terminu przedawnienia do wydania decyzji o której mowa wyżej; dopiero od dnia 10 sierpnia 2003r. /tj. od dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej Kodeks celny- Dz.U. nr 120 poz. 1122/ do art. 65 tegoż Kodeksu dodano § 5"a" zgodnie z którym odpowiednio stosuje się przepisy art. 230 § 5 i § 6 Kodeksu czyli przepisy o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia z dniem wszczęcia postępowania karnego, wniesienia skargi do sądu administracyjnego itd.

Jeśli więc w dacie wydania zaskarżonych decyzji powołany wyżej przepis art. 65 § 5 Kodeksu celnego wprowadzał 3-letnie przedawnienie do wydania decyzji między innymi określającej kwotę wynikającą z długu celnego – i nie przewidywał zdarzeń zawieszających lub przerywających bieg tegoż terminu – to przyjąć należy, że dla zachowania tegoż terminu koniecznym było podjęcie decyzji przez organ celny I instancji, gdyż powołane wyżej przepisy odnosiły się do tegoż organu jako uprawnionego przyjęcia zgłoszenia celnego i - po jego przyjęciu – wydaniu decyzji o których była mowa wyżej /pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 czerwca 2004r. sygn. GSK 642/04 – niepublik./. Podkreślić jednak przy tym należy, że zgodnie z art. 212 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 z późn. zm./ - w związku z art. 262 Kodeksu celnego – organ podatkowy /a w tym przypadku organ celny/ jest związany wydaną przez siebie decyzją dopiero z chwilą jej doręczenia stronie a więc w konsekwencji ta właśnie data tj. data doręczenia stronie decyzji organu I instancji wywiera skutek prawny obowiązywania danej decyzji.

W niniejszych sprawach odnośnie zgłoszeń celnych z dnia 15 października, 14 lipca, 18, 23, 29 września, 18, 31 sierpnia, 9, 12 listopada 1998r. decyzje organu celnego I instancji zostały wydane i doręczone stronie przed upływem omawianego wyżej terminu i wobec tego zarzut przedawnienia nie jest uzasadniony.

Jeśli natomiast chodzi o zgłoszenie z dnia 26 maja 1998r. to decyzja organu I instancji wydana została w dniu [...] maja 2001r. – czyli przed upływem trzech lat od dnia przyjęcia tegoż zgłoszenia - a doręczona skarżącej spółce w dniu 28 maja 2001r. /poprzedzające dwa dni to była sobota i niedziela/ tj. po upływie powyższego terminu. W ocenie Sądu nie jest uzasadnione stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji odnośnie przedłużenia upływu tegoż terminu w oparciu o treść obowiązującego wówczas art. 161 § 4 cyt. Ordynacji podatkowej zgodnie z którym jeśli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się dzień następny po tych dniach. W obowiązującym wówczas stanie prawnym przepis art. 161 Ordynacji podatkowej zamieszczony był w dziale dotyczącym postępowania, nie wskazywał sposobu liczenia terminu określonego w latach i zdaniem Sądu nie może odnosić się do terminów przedawnienia – w niniejszym przypadku przedawnienia prawa do wydania = doręczenia decyzji przez organ celny. Jak już podniesiono wyżej upływ okresu takiego przedawnienia powoduje niemożność podjęcia przez organ celny rozstrzygnięcia określającego zakres obowiązków / uprawnień/ strony w inny sposób niż uczyniła to strona w zgłoszeniu celnym a więc powoduje skutek materialnoprawny tj. ustanie określonego stosunku publicznoprawnego pomiędzy organem celnym a stroną. Do upływu takiego terminu – ze względu na powyższy skutek – nie mogło mieć zastosowania jego " przedłużanie" lecz termin ten upływał bez względu na to czy był to dzień wolny od pracy czy sobota.

Z powyższego względu zaskarżona decyzja organu II instancji z dnia [...] lutego 2001r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji doręczoną stronie po okresie przedawnienia jest niezgodna z prawem, gdyż po upływie tegoż okresu nie było już możliwe orzekanie o długu celnym w wyższej wysokości, niż wskazany / obliczony/ w zgłoszeniu celnym.

Jeśli chodzi o zaskarżone decyzje z dnia [...] i [...] stycznia 2002r. /"nieprzedawnione"/ dotyczące wymienionych wcześniej zgłoszeń celnych, to przede wszystkim podnieść należy, że zgodnie z unormowaniem zawartym w art. 23 § 1 Kodeksu celnego, wartością celną towarów jest ich wartość transakcyjna czyli cena albo faktycznie zapłacona albo należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny – bliżej zdefiniowana w § 9 cyt. przepisu. Wartość celna oraz stan towaru mają istotne znaczenie, gdyż zgodnie z art. 85 § 1 cyt. Kodeksu, według stanu tych danych z dnia przyjęcia zgłoszenia celnego wymagalne są należności celne przywozowe. Wartość ta podana w zgłoszeniu celnym tj. wartość transakcyjna tylko wtedy nie może być przyjęta jako wartość celna, gdy organ celny "z uzasadnionych przyczyn" zakwestionuje wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej albo gdy takie dokumenty i informacje nie zostaną przez zgłaszającego przedstawione /art. 23 § 7 cyt. Kodeksu/. Jak wynika z regulacji przytoczonych na wstępie, organ celny jest uprawniony do skorygowania danych podanych w zgłoszeniu celnych – w tym także danych co do wartości celnej – a może to uczynić na skutek wyników kontroli dokonanej już po zwolnieniu towarów /art. 83 Kodeksu celnego/.

W niniejszych sprawach organy celne w wyniku kontroli nie stwierdziły, by skarżąca spółka poniosła jakiekolwiek dodatkowe koszty związane z zakupem odzieży u importerów tajlandzkich, ustaliły natomiast, że płatności na rzecz tych importerów były dokonywane za pośrednictwem banku /przelewy / w kwotach odpowiadający fakturom handlowym eksportera tj. fakturom przedłożonym do zgłoszeń celnych. Organy celne jako powód zakwestionowania wartości celnej podanej w zgłoszeniach – a odpowiadającej danym zawartym w fakturach handlowych – wskazały "drastycznie niską" cenę importowanej odzieży nieodzwierciedlającą jej rzeczywistej wartości, przy czym wskazały także na okoliczności związane z tym importem a mianowicie wiarygodność faktur i zawartych w nich danych. W nawiązaniu do tych ostatnich kwestii w ocenie Sądu ani treść pisma Departamentu Ceł Ministerstwa Finansów Królestwa Tajlandii /nr [...]/ ani też treść ekspertyzy Laboratorium Kryminalistycznego GIC z dnia 4 kwietnia 2000r. nr [...] nie mogła być podstawą do zakwestionowania prawdziwości dokumentów dołączonych do zgłoszenia celnego - zwłaszcza w zakresie zawartych w nich danych odnośnie wartości transakcyjnej – gdyż powołane pismo odnosi się do danych statystycznych i to z wątpliwościami /"wydaje się"/ zaś w przedmiotowej ekspertyzie stwierdzono, iż wydanie jednoznacznej opinii co do sposobu sporządzenia faktur nie jest możliwe a jedynie "prawdopodobnie" przy ich wypisywaniu posłużono się tą samą maszyną. Jeśli jednak organy celne odwołują się do powyższego pisma tajlandzkich władz celnych, to niezrozumiałym jest stanowisko organu II instancji, który nie odniósł się do treści przedłożonych dokumentów eksportowych stwierdzając iż treść ta /a w szczególności podana cena transakcyjna/ może być brana pod uwagę tylko dla celów statystycznych i nie stanowi dowodu odnośnie rzeczywistej ceny i wartości. Z kolei jeśli chodzi o kwestię kontraktu z dnia 1 stycznia 1998r. do którego odwołuje się strona skarżąca, to w zaskarżonej decyzji przyjęto, iż nie może on stanowić dowodu bo nie powoływano się na niego w zgłoszeniach celnych 0raz w ustnym oświadczeniu wspólnika W.G. z dnia 7 marca 2000r. a równocześnie uznano, że jego treść jest także niewiarygodna ze względu na podane w nim niskie ceny. Powoływanie się przez organy celne na treść cyt. oświadczenia z dnia 7 marca 2000r. wymaga jednak poczynienia uwagi, że w oświadczeniu tym wspólnik skarżącej spółki zadeklarował gotowość przedstawienia kontraktu i kontraktem tym organy celne w istocie dysponowały /chociaż jak twierdzą został on przedstawiony później w innym postępowaniu/. Jak już wyżej podniesiono wartością celną jest wartość transakcyjna tj. cena faktycznie zapłacona lub należna a wobec tego zauważyć należy, że cena w stosunkach handlowych między stronami jest kształtowana właśnie przez te strony i zależna od różnych znanych im czynników a założyć należy, że niewątpliwie takim czynnikiem jest jakość /rodzaj, gatunek, stan itd./ danego towaru ale także i wielkość oraz częstotliwość zakupów a nawet " moda" na dany produkt lub wyroby danego producenta. Jeśli więc organy celne w niniejszych sprawach uznały ceny transakcyjne z faktur dołączonych do poszczególnych zgłoszeń celnych za niewiarygodne jako nieodzwierciedlające rzeczywistej wartości, to zobowiązane były wykazać zasadność tego stanowiska a w ocenie Sądu tego nie uczyniły. Akcentowanie przez te organy dokumentów /omówionych wyżej/ niezawierających jednoznacznej treści przy równoczesnym pomijaniu lub uznawaniu za niemające znaczenia tych wyjaśnień i tych dowodów oferowanych przez stronę, które podważają takie stanowisko /jak np. ceny sprzedaży towarów na rynku krajowym, jakość importowanej odzieży, dokumenty eksportowe itd./ jest w ocenie Sądu działaniem pozostającym w sprzeczności z zasadami postępowania określonymi w art. 121, art. 122, art. 187 cyt. Ordynacji podatkowej obligującymi organy do zebrania pełnego materiału dowodowego i jego wszechstronnej oceny. W istocie okoliczności niniejszych spraw wskazują, że organy celne kwestionując wartość celną towarów /niektórych/ importowanych przez skarżącą spółkę w 1998r. oparły się na wartościach wskazanych przez tego samego importera w 1999r. /co równocześnie przyjęto jako metodę ustalenia zakwestionowanej wartości celnej/. Ze względu na to, że – jak podnoszono wyżej – na cenę konkretnego towaru mogą mieć wpływ różne czynniki, z reguły dla zakwestionowania "jednej" ceny nie jest wystarczające wykazanie, że "druga" cena jest wyższa a nadto zauważyć należy, że faktury porównawcze wykorzystane przez organ celny pochodzą z okresu o wiele miesięcy późniejszego /faktury te pochodzą z dnia 4 marca, 25 marca i 8 kwietnia 1999r. a odniesiono je do zgłoszeń celnych z okresu od 14 lipca do 12 listopada 1998r./ bez wskazania czy upływ czasu miał /mógł mieć/ wpływ na poziom cen. Wspólnicy skarżącej spółki w toku postępowania podkreślali okoliczność, że odzież importowana przez nich w 1998r. była gorszej jakości niż importowana w roku następnym i okoliczność tę potwierdza treść ekspertyzy z dnia 21 marca 2000r. nr [...] wykonanej przez firmę "B" /a także z dnia 15 marca 2000r. nr [...] - wydane na wniosek Inspektoratu Celnego. Ekspertyzę tę oparto na próbkach towaru pobranego od importera i stwierdzono w niej, iż towary z 1998r. sprawiały wrażenie resztek produkcyjnych i były niewątpliwie gorsze od towaru importowanego w 1999r. / o ok. 30-50%/ chociaż były to wyroby podobne – tego samego typu tkanina, podobny sposób konfekcjonowania.. Istotnie do ekspertyzy tej pobrana została niewielka ilość próbek – w stosunku do wielkości importu skarżącej spółki – niemniej jednak z okoliczności sprawy nie wynika, by to wspólnicy skarżącej spółki o tej ilości decydowali a stwierdzenie organu celnego II instancji ,iż liczba próbek "wydaje się" być liczbą mało reprezentatywną dla tak dużego importu nie jest w ocenie Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy stanowiskiem wystarczającym do pominięcia wyników tejże ekspertyzy. Biorąc bowiem pod uwagę dowody zebrane w niniejszej sprawie i przesłanki rozstrzygnięcia organów celnych stwierdzić trzeba, że w istocie ta ekspertyza jest najbardziej "realnym" dowodem w sprawie bo dotyczy konkretnego towaru i jego rzeczywistej jakości, przy czym oczywiście nie można nie zauważyć, iż pobranie próbek miało miejsce już w terminie późniejszym bo w 2000r. i wskazał je importer /co też budzi wątpliwości organu odnośnie tożsamości towaru/ niemniej jednak jest to obiektywny skutek tego, że postępowanie w przedmiocie zakwestionowania prawidłowości zgłoszeń celnych wszczęte zostało już po zwolnieniu towarów a więc wtedy, gdy importer mógł już nim swobodnie dysponować. Pominięcie przez organ wyników tejże ekspertyzy w sytuacji, gdy inne dowody nie odnoszą się wprost do wartości transakcyjnej importowanego towaru i są "dowodami" stanowiącymi w rzeczywistości pewne przypuszczenia, jest w ocenie Sądu naruszeniem wskazanych wyżej zasad postępowania, które to postępowanie w rezultacie nie dostarczyło podstaw do przyjęcia, iż zaistniały "uzasadnione " przyczyny do zakwestionowania wartości transakcyjnej – celnej przedmiotowych towarów.

Biorąc pod uwagę naprowadzone wyżej okoliczności Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt.1"c" w związku z art. 135 p.s.a. uchylił zaskarżone decyzje z dnia [...] i [...] stycznia 2002r. oraz utrzymane nimi w mocy decyzje organu I instancji uznając, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie uzasadniał zakwestionowania prawidłowości zgłoszeń celnych w zakresie podanej w nich wartości celnej oraz w oparciu o art. 145 § 1 pkt.1"a" p/s.a. uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] lutego 2002r. z przyczyn podniesionych wyżej.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.s.a zaś orzeczenie w przedmiocie niewykonywania uchylonych decyzji oparto na przepisie art. 152 p.s.a.