Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 670/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 § 1 i 2 w zw. z art. 58
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędzia WSA Danuta Szydłowska P, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 września 2019 r. sprawy ze skargi W. L. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargę


UZASADNIENIE

VI SA/Wa 670/19

Uzasadnienie

Główny Inspektor Transportu Drogowego postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...], na podstawie art. 59 § 1 i 2 w zw. z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, zwanej dalej kpa), odmówił przywrócenia terminu do wniesienia przez W. Ł. wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej wydaniem decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1 500 zł (słownie: jeden tysiąc pięćset złotych).

Do wydania niniejszego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 1.500 zł z tytułu naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po płatnym odcinku drogi krajowej wymienionej w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 890). Decyzja została doręczona stronie w trybie art. 44 § 4 kpa w dniu 14 września 2015 r. wraz z pouczeniem o czternastodniowym terminie do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upływał w dniu 28 września 2015 r.

Pismem nadanym w dniu 20 listopada 2018 r. pełnomocnik strony wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z dnia [...] sierpnia 2015 r. oraz o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazano w nim, że nie miał on żadnej wiedzy o tym, iż zostało wszczęte postępowanie administracyjne a następnie, że w przedmiotowej sprawie została wydana decyzja. Wskazał, że od września 2010 r. nie zamieszkuje pod adresem, na który kierowana była wszelka korespondencja w sprawie. Strona dowiedziała się o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym w dniu 13 listopada 2018 r. podczas rozmowy telefonicznej z pracownikiem Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego.

Główny Inspektor Transportu Drogowego rozpoznając sprawę wskazał na brzmienie art. 58 kpa i podkreślił, że w razie uchybienia terminu przez stronę postępowania organ jest uprawniony do przywrócenia terminu w razie łącznego spełnienia następujących przesłanek:

1) uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy;

2) wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu;

3) dochowanie siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu;

4) dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której był ustanowiony termin.

Zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie nie zaistniały wszystkie wymagane przez art. 58 kpa przesłanki konieczne do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. W ocenie organu, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie został wniesiony w terminie, bowiem strona nie miała żadnej wiedzy o tym, iż zostało wszczęte postępowanie administracyjne a następnie, że w przedmiotowej sprawie została wydana decyzja. Pismo zawierające prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego zostało nadane w dniu 20 listopada 2018 r. Organ przyjął najkorzystniejszy dla strony termin, a więc dzień 13 listopada 2018 r. i w oparciu o to założenie uznał, że w sprawie dotrzymano siedmiodniowego terminu do złożenia prośby, o której mowa w wyżej cytowanym przepisie, liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.

Analizując sprawę organ doszedł do przekonania, że brak odbioru korespondencji nie jest równoznaczny z brakiem jej doręczenia. Do obowiązków organu nie należy ustalanie przyczyn, z powodu których strona nie odbierała korespondencji do niej wysłanej. Warunkiem uznania pisma za doręczone, w rozumieniu art. 44 § 4 kpa, jest spełnienie wszystkich wymogów płynących z tego przepisu. Ponadto zdaniem organu, zgodnie z art. 24 ust, 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1382, ze zm.) obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie. Zgodnie z art. 24 ust 2 ww. ustawy obowiązek meldunkowy polega na: 1) zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego; 2) wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego; 3) zgłoszeniu wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej oraz powrotu z wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej, z uwzględnieniem art. 36. Ponadto organ na podstawie danych widniejących w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców oraz w Źródle (aplikacji do obsługi Systemu Rejestrów Państwowych) ustalił adres zameldowania na pobyt stały strony ([...] [...], [...] R.).

W oparciu o te ustalenia organ stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy, co usprawiedliwiałoby niedochowanie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. To na nim spoczywał ciężar uprawdopodobnienia tych powodów.

Następnie skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił organowi naruszenie art. 58 k.p.a. w zw. z art. 42 k.p.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, pomimo tego, iż strona uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy nastąpiło bez jego winy - decyzja została doręczona w trybie art. 44 § 4 k.p.a. w sytuacji kiedy organ nigdy nie próbował doręczyć pisma w miejscu zamieszkania skarżącego. Mając na względzie wskazany zarzut wniósł o:

1) uchylenie zaskarżonego postanowienia,

2) wstrzymanie wykonania decyzji [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1.500 zł na stronę

3) zasądzenie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu skarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia dokonana w aspekcie kryteriów nakreślonych w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 - dalej jako: ppsa) wykazała, że zaskarżone postanowienie zostało podjęte zgodnie z wymogami prawa.

Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Zgodnie z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ppsa sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.

Kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie zostało poddane postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] odmawiające - w trybie art. 59 § 2 k.p.a. - przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1 500 zł.

Odwołanie zgodnie z art. 129 § 1 i 2 k. p. a. wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona - od dnia jej ogłoszenia stronie. Warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania – jest zatem zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania.

Decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r., wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 460).

Jak wynika z akt sprawy, decyzja ta została doręczona w trybie 44 § 4 K.p.a. czyli w trybie doręczenia zastępczego w dniu 14 września 2015 r., co odpowiadało upływowi 14 dni od dnia pozostawienia pierwszego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki z placówki pocztowej 31 sierpnia i 8 września 2015 r.). Następnie skarżący w piśmie z dnia 20 listopada 2018 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku tym skarżący wskazał, na nieprawidłowe doręczenie decyzji. Argumentował, że adres, na który skierowano korespondencje w sprawie jest nieaktualny od września 2010 r. Na te okoliczność przedłożył oświadczenie Sołtysa wsi L. z dnia [...] listopada 2018 r.

Zgodnie z art. 58 § 2 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której termin ów był ustanowiony. Stosownie do § 1 cytowanego artykułu przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest jednak możliwe jedynie wówczas, gdy strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. W art. 58 § 1 i 2 k.p.a. ustanowione zostały zatem cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić kumulatywnie aby przywrócenie terminu do wniesienia odwołania było prawnie dopuszczalne. Należą do nich: uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy w uchybieniu terminu, wniesienie przez stronę wniosku (prośby) o przywrócenie terminu, dochowanie 7-dniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, liczonego od dnia ustania przeszkody oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony podlegający ewentualnemu przywróceniu termin. W myśl powołanego przepisu przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne jeśli strona dopuściła się jakiegokolwiek niedbalstwa i jeśli w istocie mogła albo sama, albo poprzez domowników złożyć odwołanie w terminie. Od strony postępowania można bowiem oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw i w tym też kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Katowicach z dnia 28 grudnia 2000 r., I SA/Ka 1781/99, LEX nr 47160). Brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć więc tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 października 2000 r., I SA/Gd 560/00, LEX nr 46437). Nadto przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego oraz trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 października 1999 r., IV SA 1656/97, LEX nr 47891.). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się okoliczności losowe jak np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar a więc okoliczności których wystąpienie uniemożliwiło złożenie w terminie stosownego pisma - w tym przypadku odwołania. Do okoliczności wskazujących na brak winy w niedochowaniu terminu do złożenia odwołania od decyzji należy również nieprawidłowe doręczenie stronie tej decyzji.

Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności przedmiotowej sprawy należy zdaniem tut. Sądu podzielić w całej rozciągłości pogląd organu II instancji, iż skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy albowiem nie wskazał żadnych obiektywnych przeszkód, które uniemożliwiłyby jemu wniesienie odwołania w terminie. Do przeszkód takich nie można bowiem zaliczyć samo powołanie się przez skarżącego na zamieszkiwanie od września 2010 r. pod innym adresem, niż ten, pod który kierowano decyzję organu I instancji.

Jak wynika z art. 44 K.p.a., doręczenie pisma w trybie zastępczym wymaga spełnienia kumulatywnie następujących przesłanek:

1) niemożność doręczenia pisma adresatowi, a także jego dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy;

2) złożenie pisma na okres 14 dni w placówce pocztowej lub w urzędzie właściwej gminy (miasta), jeśli podmiotem doręczającym nie jest operator pocztowy;

3) dwukrotne umieszczenie zawiadomienia o dacie i miejscu pozostawienia przesyłki w skrzynce na korespondencję lub, gdy nie jest to możliwe, w drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.

Należy zauważyć, iż niemożność doręczenia pisma w trybie art. 42 lub 43 będzie miała miejsce wówczas, gdy doręczyciel nie zastanie żadnej z wymienionych w powyższych przepisach osób, a także w sytuacji, gdy domownik, sąsiad czy dozorca nie podjęli się przekazania adresatowi przesyłki. Natomiast nie można zastosować art. 44 § 4, jeżeli doręczenie zastępcze zostało dokonane na niewłaściwy adres strony. Kolejną przesłanką skutecznego doręczenia zastępczego jest pozostawienie pisma na okres 14 dni w placówce pocztowej, jeżeli doręczenia dokonuje operator pocztowy lub w urzędzie właściwej gminy (miasta), jeżeli podmiotem doręczającym jest pracownik organu lub inna upoważniona osoba lub organ. Istotnym warunkiem doręczenia w trybie art. 44 jest umieszczenie zawiadomienia o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni w placówce pocztowej lub złożeniu w urzędzie gminy (miasta) w oddawczej skrzynce pocztowej. Jeżeli adresat nie odebrał przesyłki w terminie 7 dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w art. 44 § 1, wówczas doręczający ma obowiązek pozostawić powtórnie zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pisemnego zawiadomienia. Fakt przedwczesnego powtórnego awizowania pisma pozostającego w placówce pocztowej przez okres 14 dni nie ma wpływu na skuteczność doręczenia w trybie art. 44. Dostarczenie drugiego awiza przedwcześnie nie wpływa na prawo strony do odebrania pisma w terminie 14 dni od dnia pozostawienia informacji o możliwości odbioru przesyłki, bowiem z treści art. 44 wynika jednoznacznie, że stronę informuje się o konieczności liczenia 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia. Istotne jest, by przesyłka była faktycznie przechowywana w placówce pocztowej przez okres 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia. Stosownie do treści art. 57 § 1 k.p.a., jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło, zatem upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Ponadto wskazać należy, że dla uznania, iż doszło do doręczenia pisma w trybie określonym w art. 44, nie jest wystarczające stwierdzenie faktu dwukrotnego awizowania przesyłki poprzez słowo "awizo", gdyż nie można z niego wywieść sposobu zawiadomienia, który mieściłby się w wymogach art. 44. Konieczne jest zatem zaznaczenie przez doręczyciela na zwrotnym potwierdzeniu odbioru pełnej informacji, że adresat został zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i o miejscu oraz terminie, z datą i podpisem doręczyciela. Warunkiem przyjęcia przez organ fikcji prawnej, tj. uznania, iż nastąpiło doręczenie zastępcze, jest dysponowanie przez ten organ niebudzącym wątpliwości dowodem potwierdzającym, że przesłanki określone w art. 44 K.p.a. zostały spełnione. Jeżeli na nieodebranej przesyłce - zwracanej przez pocztę nadawcy - umieszczone zostały informacje o awizowaniu i powtórnym awizowaniu przesyłki, opatrzone podpisem doręczyciela i datami tych czynności, to taki dokument potwierdza, że adresat został zawiadomiony o możliwości, miejscu i czasie odbioru przesyłki. Brak jest podstaw do przyjęcia w takim przypadku ogólnego założenia, że awizo nie zostało pozostawione w jednym z miejsc wymienionych w art. 44 § 2 K.p.a. i że tym samym doręczenie zastępcze nie może być uznane za skuteczne. Jeżeli adresat odebrał pismo przed upływem 14 dni od dnia pozostawienia pisma w placówce pocztowej lub urzędzie gminy, datą doręczenia pisma jest dzień jego odbioru. Jeżeli jednak adresat nie stawił się po odbiór pisma, datą doręczenia jest dzień, w którym upłynął 14-dniowy termin liczony od dnia następnego po złożeniu pisma w placówce pocztowej bądź w urzędzie gminy, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

W ocenie Sądu w sprawie niniejszej organ dysponował w sprawie niebudzącym wątpliwości dowodem potwierdzającym, że przesłanki określone w art. 44 K.p.a. zostały spełnione. W ocenie Sądu z materiału dowodowego zebranego w sprawie jasno wynika, że organ spełnił wymogi stawiane przez przepisy prawa. W aktach administracyjnych organ I instancji kierował do skarżącego dwie przesyłki, pierwszą zawierającą informację o wszczęciu postępowania (pismo z dnia 17 września 2015 r.) oraz decyzję kończącą postępowanie w sprawie. Na obydwu kopertach, które nie zostały podjęte przez skarżącego znajdują się w sposób prawidłowy odznaczone miejsca gdzie zostawiono informacje o korespondencji oraz daty tych czynności. Co wymaga podkreślenia, na żadnej z nich nie zawarto adnotacji "nie mieszka", "adresat nieznany" lub tożsamej. Tym samym organ miał prawo uznać, że korespondencja jest kierowana na właściwy adres.

Sporne w sprawie jest kierowanie korespondencji na adres, który w ocenie skarżącego był nieaktualny. Zdaniem Sądu przy doręczeniu pierwszego pisma w sprawie organ powinien ustalić rzeczywisty adres strony, korzystając w tym celu ze wszelkich dostępnych mu danych i informacji (por. wyrok NSA z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. akt II OSK 593/07). Organ uzyskał dane adresowe skarżącego z dwóch niezależnych źródeł. Pierwszym z nich jest aplikacja ŹRÓDŁO służąca do obsługi Systemu Rejestrów Państwowych wskazująca na adres zameldowania na pobyt stały. Organ sięgnął również po dane widniejące w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców uregulowana w rozdziale 2a działu III (pojazdy) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, która zawiera, m.in. dane o właścicielu pojazdu, w tym jego adres zamieszkania (art. 80b ust. 1 pkt 5 lit. b) tej ustawy). W obu tych źródłach widnieje adres [...] [...], [...] R. Na marginesie na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia Prawo o ruchu drogowym właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o zmianie stanu faktycznego wymagającej zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym. Z wydruku CEPiK jasno wynika, że ostatnie zmiany dokonywane danych identyfikacyjnych kontrolowanego pojazdu prowadzono w 2014 r., czyli 4 lata po rzekomej zmianie miejsca zamieszkania przez skarżącego. Reasumując, w ocenie Sądu adres skarżącego został w tym zakresie przez organ prawidłowo ustalony, na podstawie posiadanych przezeń danych, których skarżący – mimo ciążącego na nim obowiązku - nie zaktualizował ani nie zmienił.

W konsekwencji stwierdzić zatem należy, iż skarżący nie uprawdopodobnił, iż uchybił terminowi do wniesienia odwołania bez swojej winy. Tym samym organ II instancji poprawnie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji nakładającej karę pieniężną. Podjęcie takiego rozstrzygnięcia było obligatoryjne, gdyż rozpatrzenie odwołania wniesionego po upływie ustawowego terminu, który nie został stronie przywrócony na jej wniosek, oznaczałoby weryfikację w trybie odwoławczym decyzji ostatecznej, co stanowiłoby działanie z rażącym naruszeniem prawa.

W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji