Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 727/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18,33
journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 40 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 727/07 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 lutego 2008r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: NSA Józef Gach, Sędziowie: WSA Beata Cieloch (spr), Asesor WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: Iwona Sadowska-Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2008r., sprawy ze skargi T. S., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, - s k a r g ę o d d a l a -


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia[...], Nr[...], organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego, uznał zarzuty skarżącego T.S., w sprawie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...]z dnia[...] , obejmującego należność z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za nieuzasadnione.

Z treści uzasadnienia wynikało, że skarżący T.S. złożył zarzuty do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na postawie tytułu wykonawczego Nr [...]z dnia [...]obejmującego należność z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. w łącznej kwocie 339 145 zł, wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, na obojga małżonków L. S. i T.S.. Zarzuty dotyczyły naruszenia art.33 pkt 2,6,7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W uzasadnieniu zarzutów wskazano ,że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia wzywającego do zapłaty należności objętych tytułem wykonawczym, a stosując środek egzekucyjny poborca skarbowy nie dał pełnomocnikowi strony możliwości działania zmierzającego do tego, aby zastosowane zostały mniej uciążliwe środki egzekucyjne stosunku do zobowiązanego . Ponadto podniesiono, iż odpis tytułu wykonawczego powinien być doręczony pełnomocnikowi , gdyż w dniu 16.11.2004 r. złożone zostało Naczelnikowi Urzędu Skarbowego pełnomocnictwo , które obejmowało również reprezentowanie go w postępowaniu egzekucyjnym oraz wskazano ,iż wystawiając tytuł egzekucyjny dokonano ustalenia wysokości odsetek za zwłokę od powstałych zaległości podatkowych nie uwzględniając przerw.

W następstwie tego organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela w sprawie zajęcia stanowiska. Postanowieniem Nr [...]z dnia [...]Naczelnik Urzędu Skarbowego, uznał zarzuty skarżącego za nieuzasadnione. Na powyższe postanowienie nie zostało złożone zażalenie.

Ponadto w uzasadnieniu postanowienia w sprawie uznania zarzutów za nieuzasadnione Naczelnik Urzędu Skarbowego odnosząc się do zgłoszonych zarzutów podniósł ,że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia na podstawie &13 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dnia 22.11.2001 r. ( Dz.U.z 2001 r. Nr 137,poz.1541 z późn.zm.) , zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia wzywającego do zapłaty należności w przypadku ,gdy należność pieniężna została określona w orzeczeniu , a takim była decyzja z dnia[...] Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej nr[...].

Uznano również ,że właściwym było doręczenie tytułu wykonawczego bezpośrednio skarżącemu (odbiór został pokwitowany przez małżonkę skarżącego L. S. ), a nie ustawionemu pełnomocnikowi , albowiem wszczęcie postępowania egzekucyjnego wymagało doręczenia odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu, który w tej czynności nie może być zastąpiony przez pełnomocnika. Uznano ,iż dopiero od momentu wszczęcia postępowania wszelkie pisma mogą być doręczane pełnomocnikowi powołując się na treść art. 26&5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z jego treścią wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje między innymi z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Zobowiązanym zaś zgodnie z treścią art. 1a pkt.20 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest miedzy innymi osoba fizyczna ,która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym...

Co do zarzutu nie uwzględnienia przerw w naliczaniu odsetek za zwłokę stwierdzono ,iż zarzut ten jest nieuzasadniony , albowiem zgodnie z treścią art.31 ust.1 ustawy z dnia 28.09.1991 r. o kontroli skarbowej (w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie do postępowania kontrolnego stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa z wyłączeniem art.54 i art.290 &3 tej ustawy.)brak było podstawy prawnej do zastosowania przerwy.

Na powyższe postanowienie organu egzekucyjnego, skarżący złożył zażalenie wnosząc o jego uchylenie w całości. Skarżący zakwestionował poprawność doręczenia tytułu wykonawczego bezpośrednio skarżącemu mając na uwadze fakt, że w tym czasie skarżący miał ustanowionego pełnomocnika, umocowanego do działania w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący zarzucił również naruszenie art. 54 §1 pkt 7 ustawy Ordynacji podatkowej.

Po rozpatrzeniu zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej, postanowieniem z dnia [...]Nr[...], utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Skarbowego. Organ Odwoławczy nie dopatrzył się w działaniu organu pierwszej instancji uchybień i nieprawidłowości, które stanowiłyby podstawę do uwzględnienia zażalenia.

Na powyższe, skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, w całości. Skarżący zarzucił naruszenie przepisu art. 40 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego poprzez pominięcie pełnomocnika w doręczeniu zobowiązanemu tytułu wykonawczego oraz naruszenie przepisu art. 54 §1 pkt 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa poprzez błędne przyjęcie, że przepis ten nie ma zastosowania w przypadku prowadzenia kontroli przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej.

W ocenie skarżącego gramatyczna wykładnia przepisów art. 26 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 40 ustawy kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wskazuje, że doręczenie tytułu wykonawczego zobowiązanemu w przypadku gdy ten ustanowił pełnomocnika, umocowanego do działania w toku postępowania egzekucyjnego, nakłada na organ obowiązek doręczenia tytułu na ręce tego pełnomocnika. Skarżący stwierdził też, że Dyrektor Urzędu kontroli skarbowej działa w oparciu o przepisy ustawy o kontroli skarbowej, co nie oznacza jednak, że przepis art. 54 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej nie ma w tej sprawie zastosowania, dlatego też jego zdaniem, w sprawie błędnie ustalono wysokość odsetek za zwłokę.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Organ odwoławczy dodał, że chybiony jest zarzut naruszenia art. 54 Ordynacji podatkowej, albowiem organy kontroli skarbowej działają na podstawie ustawy o kontroli skarbowej, która w zakresie w niej nieuregulowanym odsyła do Ordynacji podatkowej jednakże z wyłączeniem art. 54 Ordynacji podatkowej. Stąd do postępowania kontrolnego nie mają zastosowania wyłączenia w naliczeniu odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych określonych w tym artykule.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna ,jednakże z innych przyczyn niż zostały w niej przedstawione.

Na wstępie należy wskazać ,iż podstawą prawną zaskarżonych postanowień był przepis art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), który określa, co może być przedmiotem środka zaskarżenia jakim są zarzuty zobowiązanego przysługujące mu w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego i wskazuje przesłanki jego wniesienia. Zgodnie z jego treścią podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku,

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej,

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4,

4) błąd co do osoby zobowiązanego,

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym,

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego,

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1,

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego,

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny,

10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27

Zarzuty są zatem podstawowym środkiem obrony zobowiązanego przed niezgodnym z prawem skierowaniem i prowadzeniem do jego majątku egzekucji administracyjnej.

Odnosząc się do pierwszego zarzutu skargi nie doręczenia odpisu tytułu wykonawczego pełnomocnikowi należy podnieść ,iż okoliczności faktyczne związane z doręczeniem odpisu tytułu wykonawczego w istocie swej nie są między stronami sporne, aczkolwiek wywodzą z nich one odmienne skutki prawne. Bezspornym jest, że w dniu 19 grudnia 2006 r. tytuł wykonawczy został doręczony żonie skarżącego L. S. ( potwierdzenie na tytule wykonawczym).

Bezspornym było także, iż w aktach sprawy znajdowało się pełnomocnictwo udzielone dla doradcy podatkowego z dnia 4.11.2004r. ,złożone w dniu 16.11.2004 roku w Urzędzie Skarbowym.

Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się więc do rozstrzygnięcia kwestii prawidłowości doręczenia tytułu wykonawczego w sytuacji, gdy został ustanowiony pełnomocnik do działania w toku postępowania egzekucyjnego i jego wpływ na wynik postępowania, a także rozważenia możliwości zastosowania wyłączeń od naliczania odsetek za zwłokę w toku postępowania kontrolnego.

Organy orzekające w niniejszej sprawie stanęły na stanowisku ,że zgodnie z treścią art. 26 § 5 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 05 r., Nr 229 poz.1954 ze zm.),wszczęcie egzekucji następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W związku z powyższym wskazały ,iż ze względu na treść w/w przepisu jak cel postępowania egzekucyjnego jakim jest doprowadzenie do wykonania przez zobowiązanego jego obowiązków oraz dodatkowo charakter podejmowanych czynności egzekucyjnych w zasadniczy sposób ogranicza się zakres zastępowania zobowiązanego przez pełnomocnika. Zdaniem organów wszczęcie tego postępowania nie może odbyć się bez udziału zobowiązanego. Jednocześnie wskazały, że w/w ustawa nie reguluje zasad doręczania pism stronie i pełnomocnikowi, jednakże art. 18 cyt. ustawy odsyła do regulacji kodeksu postępowania administracyjnego we wszystkich tych przypadkach, które nie zostały w ustawie uregulowane odmiennie. Tak więc dopiero po doręczeniu odpisu tytułu wykonawczego wszelkie następne doręczenia będą dokonywane do rąk pełnomocnika.

Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie nie podzielił wskazanego przez organy stanowiska ,uznając ,iż skoro zostało udzielone pełnomocnictwo do czynności egzekucyjnych na co wskazuje jego treść to również odpis tytułu wykonawczego winien być doręczony pełnomocnikowi. W tym zakresie Sąd podzielił pogląd wyrażony w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14.07.2004r. IIFSK 296/04 , w którym stwierdzono, iż z przepisów art. 32 i art. 40 § 2 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 1991 r. Nr 36, poz. 161 ze zm.), wyprowadzić można wniosek co do możliwości pełnej reprezentacji zobowiązanego przez pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym również w zakresie doręczenia tytułu wykonawczego. Jednakże pomimo powyższego naruszenia –art.40 &2 k.p.a. Sąd uznał badając dodatkowe okoliczności nie będąc związany granicami skargi ,że to naruszenie nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy , o którym mowa w art.145&1 pkt.1lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Nie pociągnęło to dla skarżącego negatywnych skutków, umożliwiając mimo to wniesienie zarzutów przez pełnomocnika skarżącego i i ich rozpoznanie z jego udziałem . Pełnomocnik skarżącego w szczególności ,w nieprawidłowości tego doręczenia upatrywał zastosowanie wobec skarżącego uciążliwego środka egzekucyjnego jakim było zajęcie ruchomości ( ciągnika samochodowego wraz z naczepą ) i pozostawienie go pod dozorem żony skarżącego L.S., nie wskazując poza ogólnikowym stwierdzeniem , na czym ta zbytnia uciążliwość polegała, nie przedstawiając innych rozwiązań mniej uciążliwych. W związku z powyższym biorąc także pod uwagę wysokość należności głównej będącej przedmiotem egzekucji w kwocie ok.90.678,10 zł Sąd nie znalazł również podstaw do uwzględnienia powyższego zarzutu.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 54 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej niewłaściwego naliczenia odsetek za opóźnienie, Sąd uznał, że zarzut ten jest bezzasadny. Artykuł 54 § 1 pkt 7 wyłącza naliczanie odsetek za zwłokę za okres od dnia wszczęcia postępowania podatkowego do dnia doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, jeżeli decyzja nie została doręczona w terminie trzech miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Organy kontroli skarbowej działają na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 04 r, Nr 8, poz. 65 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 31 ust. 1 ustawy o kontroli skarbowej – w brzmieniu obowiązującym do dnia 11 listopada 2006 r. - w zakresie nieuregulowanym w ustawie, do postępowania kontrolnego stosuje się co prawda odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, jednakże z wyłączeniem art. 54 i art. 290 § 3 tej ustawy. W związku z powyższym należy podzielić stanowisko organu podatkowego, że nie będą miały zastosowania wyłączenia w naliczaniu odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych określone w/ w artykule.

Na marginesie należy także podnieść ,iż nieprawidłowe było także postępowanie dotyczące uzyskania stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów , albowiem wierzyciel był równocześnie organem egzekucyjnym. Jednakże to naruszenie zdaniem orzekającego Sądu nie także miało wpływu istotnego wpływu na wynik sprawy ,tym bardziej ,że nie zostało zaskarżone. W tym miejscu należy powołać się na uchwalę Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25.06.2007 r. I FPS 4/06 gdzie stwierdzono ,że wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, o których mowa w art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), w przypadku gdy wierzycielem jest Skarb Państwa, reprezentowany przez kierownika statio fisci - naczelnika urzędu skarbowego, który jednocześnie jest organem egzekucyjnym, należy uznać za bezprzedmiotowe. Uchwała ta ,z uwagi na późniejszą datę nie była znana organowi egzekucyjnego w chwili wydania postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela.

Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, biorąc za podstawę art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 02 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.)