Wyrok NSA oz. w Katowicach, sygn. akt I SA/Ka 1001/96
NSA oz. w Katowicach
Data orzeczenia: 1998-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Lasy
Podatek leśny
Powołane przepisy: article: art. 61 ust. 1
journal: Dz.U. 1991 nr 101 poz. 444
law: Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach.
Teza: Jeżeli własność lasu przypada więcej niż jednemu podmiotowi, to wszyscy współwłaściciele są podatnikami w podatku leśnym.

TEZY

Jeżeli własność lasu przypada więcej niż jednemu podmiotowi, to wszyscy współwłaściciele są podatnikami w podatku leśnym.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Lili W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 8 maja 1996 r. (...) w przedmiocie wymiaru podatku leśnego za I półrocze 1996 r. - uchyla zaskarżoną decyzję; (...).


UZASADNIENIE

Decyzją z 28 lutego 1996 r. (...), adresowaną do Lilii W. Prezydent Miasta D. dokonał wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za I półrocze 1996 r. w kwocie 17.00 zł. Jako podstawa prawna tej decyzji powołane zostały, obok art. 104 Kpa, rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 31 stycznia 1992 r. w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego /Dz.U. nr 12 poz. 47/, ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. w sprawie podatku rolnego /Dz.U. 1993 nr 94 poz. 431/, ustawa z dnia 12 grudnia 1991 r. w sprawie podatku leśnego /Dz.U. nr 101 poz. 444 ze zm./, ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych oraz uchwała (...) Rady Miejskiej w D. z 29 grudnia 1995 r. w sprawie ustalenia stawek podatku od nieruchomości

W ramach uzasadnienia faktycznego tej decyzji zamieszczono w ramach tabeli, zawierającej rubryki odnoszące się do różnych rodzajów gruntów, wykaz nazwisk czterech właścicieli uzupełniony odręcznym dopisaniem sześciu innych nazwisk. Żadne z nich nie jest jednak nazwiskiem adresatki decyzji. Stwierdzono także, że "Dotyczy gruntów: Miejscowość S. okrąg podatkowy - 2". Podano ponadto, że ogólna powierzchnia gospodarstwa w "ha fizycznych" wynosi 5,70 zaś stawka podatku rolnego za 1 ha przeliczeniowy wynosi zł 29,83, a stawka podatku leśnego wynosi 2,98 zł.

Odwołując się od tej decyzji Lila W. stwierdziła, że nie wie na jakiej podstawie prawnej nałożono na nią obowiązek podatkowy skoro nie posiadała i nie posiada żadnych gruntów na terenie S.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie uwzględniło odwołania i decyzją z dnia 6 maja 1996 r. (...) utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji Uzasadniając swoje stanowisko Kolegium stwierdziło, że wymiar podatku leśnego uzasadniony jest przepisami art. 60-63 i art. 80 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach, a obowiązek opłacania podatku leśnego ciąży na wszystkich osobach będących w dniu i 1 stycznia roku podatkowego właścicielami lasów i gruntów leśnych. Wyjaśniło zarazem, że podstawą opodatkowania w odniesieniu do lasów, dla których nie sporządzono planu urządzenia lasu jest liczba hektarów fizycznych lasu i gruntów leśnych wynikająca z ewidencji gruntów. W tym ostatnim zakresie nawiązało do art. 80 ustawy o lasach oraz art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne /Dz.U. nr 30 poz. 163 ze zm./ podkreślając, że w świetle tych przepisów wymiar podatku leśnego jest dokonywany w oparciu o dane ujawnione w ewidencji gruntów i dane te są wiążące dla celów podatkowych, do czasu wprowadzenia zmian w ewidencji. W tym kontekście Kolegium wyjaśniło, że z prowadzonego dla obrębu Sikorka wypisu ewidencji gruntów z dnia 3 kwietnia 1996 r., sporządzonego przez Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w D. wynika, iż figurująca pod poz. 153 nieruchomość leśna o ogólnej powierzchni 5,70 ha, zapisana jest jako współwłasność 11 osób, w tym także Lilii W. Współwłaściciele nie dokonali przy tym zniesienia współwłasności i podziału nieruchomości w prawem przepisanej formie.

W konkluzji uzasadnienia Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji prawidłowo wymierzył podatek leśny obciążając nim wszystkich współwłaścicieli i zasadnie doręczył decyzję podatkową za I półrocze 1996 r. Lilii W. i Donacie S. Zaznaczyło zarazem, że organy podatkowe nie są uprawnione do dokonywania zmian w ewidencji gruntów. Jeśli zatem dane ujawnione w tej ewidencji są rozbieżne ze stanem faktycznym, to sprawą podatnika jest podjęcie odpowiednich kroków w celu doprowadzenia tych danych do zgodności z istniejącym stanem faktycznym.

Decyzję tę Lila W. zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie i obciążenie organu kosztami postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi podniosła najpierw, że w decyzji organu odwoławczego, winno figurować jedenastu współwłaścicieli, podczas gdy jest ich tylko trzech. Ponadto, zdaniem skarżącej, organ powinien określić udział każdego ze współwłaścicieli w ponoszeniu ciężarów z tytułu należnego podatku, czego nie uczynił, a całym podatkiem obciążył skarżącą. Narusza to, w ocenie Lilii W., przepisy prawa podatkowego oraz zasady współżycia społecznego. W końcowej części skargi podniosła ona także, iż nie wiadomo skąd organ czerpie dane w sprawie współwłaścicieli nieruchomości, gdyż na jej pytanie Sąd Rejonowy w D. stwierdził, że dla opodatkowanej nieruchomości nie jest prowadzona księga wieczysta.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, generalnie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Odpowiadając na zarzuty Kolegium stwierdziło, iż organ podatkowy pierwszej instancji w swojej decyzji wymiarowej istotnie nie podał wysokości jej udziału we współwłasności nieruchomości, co nie oznacza jednak, że na skarżącą nałożono obowiązek uiszczenia całości podatku przypadającego z przedmiotowej nieruchomości. Odpowiada ona bowiem za zobowiązania podatkowe tylko do wysokości udziału we współwłasności, a wysokość ta powinna być jej znana, ponieważ wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w D. z dnia 24 października 1995 r. Kolegium podkreśliło przy tym, że organ podatkowy, do czasu dokonania podziału nieruchomości i zniesienia współwłasności, zobowiązany jest dokonać wymiaru podatku od nieruchomości stanowiącej współwłasność, jako całości.

W zakresie odnoszącym się do zarzutu dotyczącego czerpania informacji dla celów podatkowych. Kolegium odwołało się do powołanych już wyżej art. 80 ust. 1 ustawy o lasach oraz art. 21 prawa geodezyjnego i kartograficznego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest uzasadniona. Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy w punkcie wyjścia przywołać art. 60 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach /Dz.U. nr 101 poz. 444 ze zm./. Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym w chwili wydawania zaskarżonej decyzji, stanowił, że opodatkowaniu podatkiem leśnym podlegają wszystkie lasy, z wyjątkiem: nie związanych z gospodarką leśną, zajętych na ośrodki wypoczynkowe, działki budowlane i rekreacyjne oraz wyłączonych decyzjami administracyjnymi z gospodarki leśnej na cele inne niż leśne. W myśl z kolei art. 61 ust. 1 ustawy, obowiązek podatkowy w podatku leśnym ciążył, z zastrzeżeniem lasów pozostających w zarządzie Lasów państwowych i wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa /co jednak można pozostawić na uboczu/, na osobach fizycznych, osobach prawnych oraz jednostkach organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, będących w dniu 1 stycznia roku podatkowego właścicielami lasów, a w przypadku lasów stanowiących własność Skarbu Państwa lub gminy - posiadaczami tych lasów.

Treść powołanej regulacji prawnej nie pozostawiała zatem wątpliwości, że podatnikami w podatku leśnym były w szczególności osoby fizyczne będące właścicielami lasów. skądinąd zresztą aktualnie obowiązujące brzmienie art. 61 ust. 1, nadane ustawą z dnia 4 lipca 1996 r. o zmianie ustaw o podatku rolnym, o lasach, o podatkach i opłatach lokalnych oraz o ochronie przyrody /Dz.U. nr 91 poz. 409/, co do zasady nie zmieniło tego stanu rzeczy. Winno być zatem poza sporem, że jeżeli własność lasu przypada więcej niż jednemu podmiotowi, to wszyscy współwłaściciele są podatnikami w podatku leśnym. Współwłasność stanowi bowiem odmianę prawa własności wyróżniającą się jedynie wielością podmiotów po stronie właścicielskiej /por. E. Gniewek: Prawo rzeczowe, Warszawa 1997, str. 129/. Skoro zaś tak, to decyzja dotycząca podatku od lasu stanowiącego współwłasność winna być skierowana do wszystkich współwłaścicieli /por. wyrok naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 marca 1997 r. I SA/Kr 1071/98/.

Zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, nie odpowiada, zdaniem Sądu, tym wymaganiom. Z zebranego w sprawie materiału nie wynika bowiem w szczególności, by zaskarżona decyzja skierowana została do wszystkich zobowiązanych współwłaścicieli nieruchomości Nie wiadomo nawet, czy brali oni udział w toczącym się postępowaniu podatkowym. Stąd też trudno, w oparciu o wspomniany materiał dowodowy, podzielić stanowisko zajęte przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Z jednej strony bowiem organ ten, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wyraził trafny pogląd, iż obowiązek podatkowy ciąży na wszystkich współwłaścicielach lasu, z drugiej jednak utrzymał w mocy zaskarżoną decyzją organu pierwszej instancji. Ze znajdującej się w aktach sprawy kopii tej ostatniej wynika zaś, że zaadresowana została ona jedynie do skarżącej Lili W. Nader niejasno kształtuje się przy tym odpowiedź na pytanie kogo organ pierwszej instancji uznał za właścicieli gruntów, albowiem oprócz czterech osób wskazanych w decyzji pismem maszynowym w rubryce właściciele gruntów dopisano pismem ręcznym sześć kolejnych nazwisk, z których żadne jednak nie jest nazwiskiem skarżącej. Kto i w jakim trybie dokonał tego zapisu niepodobna w parciu o akta sprawy ustalić. Trzeba jednak odnotować, że jednym z zarzutów podniesionych przez skarżącą było wskazanie na to, że w decyzji wymiarowej figuruje jedynie trzech współwłaścicieli. W sumie jest poza sporem, że ani decyzja organu pierwszej instancji, ani też utrzymująca ją w mocy decyzja organu odwoławczego, nie zostały skierowane do wszystkich współwłaścicieli nieruchomości.

Zasadny jest także, zdaniem Sądu, inny zarzut skarżącej, która podniosła, że w decyzji wymiarowej organ podatkowy winien wskazać wielkość udziałów poszczególnych współwłaścicieli tak, by każdy z nich mógł w sposób nie budzący wątpliwości określić wysokość obowiązku podatkowego. Ani bowiem decyzja organu pierwszej instancji, ani utrzymująca ją w mocy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie określiła wysokości udziału, czy to poprzez jego wskazanie, czy to poprzez odesłanie do dokumentów, z których jasno wynikałaby wysokość tego udziału. W tym kontekście nie można podzielić stanowiska organu odwoławczego zawartego w odpowiedzi na skargę, że wysokość udziału winna być skarżącej znana, ponieważ wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w D. z 24 października 1995 r. Lektura dołączonej do kat sprawy kserokopii tego postanowienia (...) nie potwierdza bowiem takiego stanowiska, już chociażby dlatego, że nie wiadomo co było przedmiotem spadku objętego postanowieniem, nadto zaś w jego treści jako spadkobierców wymieniono jedynie sześć osób. Podobnie niejasna jest treść zawiadomienia o zmianie w ewidencji gruntów Jeśli bowiem sięgnąć do tej części kserokopii (...), która obrazuje "Stan władających po zmianie", to nie daje się w szczególności ustalić, jaki udział we współwłasności przypada skarżącej Lili W. I w tym zakresie zatem trudno odmówić racji zarzutom skarżącej, mając na uwadze, że w chwili wydania zaskarżonej decyzji nie obowiązywał jeszcze przepis art. 61 ust. 4 ustawy o lasach, statuujący, iż obowiązek podatkowy w podatku leśnym ciąży solidarnie m.in. na wszystkich współwłaścicielach. Przepis ten wprowadzony został bowiem do obrotu prawnego dopiero sygnalizowaną wyżej ustawą z dnia 4 lipca 1996 r.