Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 516/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 par 1, par 2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

|Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie | w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Waldemar Michaldo, Sędzia: WSA Grażyna Firek, Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski (spr.), Protokolant: sekr. sąd. Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2015 r. sprawy ze skargi J.G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 19 stycznia 2015 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku J.G. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...], [...], [...], od [...] do [...] wystawionych przez Dyrektora Izby Celnej.

Postanowieniem z dnia 22.09.2014r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył w części postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż stwierdzono, że w przedmiotowym postępowaniu nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Postanowienie dotyczyło tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...], [...],[...], od [...] do [...]. W egzekucji pozostawiono tytuł wykonawczy nr [...] z uwagi na uzyskiwaną co miesiąc kwotę 795,82 zł tytułem realizacji zajęcia świadczeń emerytalnych zobowiązanego w Wojskowym Biurze Emerytalnym.

Pismem z dnia 20.10.2014r. zobowiązany, działając przez pełnomocnika, wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] " w zakresie jak w piśmie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 7.10.2014r. " W ocenie zobowiązanego postępowanie egzekucyjne zostało bowiem umorzone.

Postanowieniem z dnia 26.11.2014r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Poddając analizie wniosek ustalono , że w toku postępowania dokonano zajęcia świadczeń emerytalnych zobowiązanego w Wojskowym Biurze Emerytalnym . Z zajętego prawa majątkowego miesięcznie uzyskiwana jest kwota 795,82 zł.

Na powyższe postanowienie pełnomocnik zobowiązanego, w dniu 05.12.2014r. złożył zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej .

W złożonym zażaleniu podniesiono , że " Naczelnik Urzędu Skarbowego w postanowieniach z dnia 22 IX 2014r. umorzył postępowania egzekucyjne zgodnie z wnioskiem dłużnika z dnia 21.V.2014r. Umarzając postępowanie egzekucyjne (...) zastosował art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto strona zarzuciła, że "(...) postępowanie egzekucyjne wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego Dyrektora Izby Celnej nr [...] było objęte wnioskiem z dnia 21 V 2014r. Niniejsze postępowanie egzekucyjne jest prowadzone w sprzeczności z treścią art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 VI1966 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji".

Dodatkowo zauważyć należy , że Dyrektor Izby Skarbowej rozpatrując zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 22.09. 2014 r. postanowieniem z dnia 22.12.2014 r. nr [...] uchylił postanowienie organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania . W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono , że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie pozwala na stwierdzenie, że w opisanej sprawie wystąpiła bezskuteczność prowadzonej egzekucji. Co prawda organ egzekucyjny wymienił wyraźnie podjęte w celu poszukiwania majątku strony czynności, ale brak tam wskazania dotyczącego wyegzekwowanych dotychczas kwot, w tym również w odniesieniu do całkowitej kwoty zaległości objętej w/w tytułami wykonawczymi. Prócz tego organ jedynie nadmienił, że zobowiązany pobiera emeryturę wojskową, pominięty został przy tym fakt, że z tego środka prowadzona jest skuteczna egzekucja i kwota w wysokości 795,82 zł, rozliczana na należność główną i odsetki, przekazywana jest wierzycielowi na zaspokojenie zaległości.

Organ stanął na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie niezbędne było przeprowadzenie przez organ egzekucyjny kalkulacji, stanowiącej podstawę stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, czego w zaskarżonym postanowieniu brak. Poza tym, wyjaśnienia wymaga fakt pozostawienia w egzekucji tytułu wykonawczego nr W/458/98, przy jednoczesnym umorzeniu przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego na podstawie pozostałych tytułów wykonawczych, wystawionych przez tego samego wierzyciela. Pomimo tego, że każdy tytuł wykonawczy realizowany jest w odrębnym postępowaniu egzekucyjnym, to jednak ewentualne zaistnienie przesłanki bezskuteczności, uzasadniającej umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 2 u.p.e.a., skutkuje w odniesieniu do wszystkich tytułów wykonawczych, na podstawie których prowadzona jest egzekucja.

Natomiast Dyrektor Izby Skarbowej rozpatrując zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia z dnia 26.11.2014r. nr [...] , postanowieniem z dnia 19.01.2015 r. nr [..] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie . W uzasadnieniu postanowienia wykazał , że prawidłowo organ egzekucyjny uznał, iż na chwilę obecną nie zachodzą przesłanki umorzenia zawarte w 59 § 1 i § 2 u.p.e.a.. Zobowiązany pobiera świadczenia rentowe, a ich wysokość pozwala na dokonywanie potrąceń w wysokości 795,82 zł. Egzekucja nie jest więc bezskuteczna.

Odnosząc się do zarzutu zobowiązanego, że tytuł wykonawczy o nr W/458/98 był objęty wnioskiem z dnia 20.10.2014r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego, wyjaśniono , że Naczelnik Urzędu Skarbowego umarzając częściowo postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] do [...], [...],[...], od [...] do [...] stwierdził swoją bezskuteczność na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., a nie umorzył postępowania egzekucyjnego na wniosek zobowiązanego. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewiduje umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek zobowiązanego.

Podniesiono również , że postanowieniem z dnia 22.12.2014r. nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej uchylił powyższe postanowienie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Organ odwoławczy uznał, że w przedmiotowej sprawie niezbędne jest przeprowadzenie przez organ egzekucyjny kalkulacji, stanowiącej podstawę stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Wskazano, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ egzekucyjny winien prawidłowo wyjaśnić stan faktyczny sprawy związany z przesłanką umorzenia zawartą z art. 59 § 2 u.p.e.a., z którego wynika zaistnienie bezskuteczności egzekucji, z uwzględnieniem stanowiska ugruntowanego w doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego zgodnie z art. 59 § 2 u.p.e.a. może nastąpić wyłącznie w przypadku, gdy ustalono, że zobowiązany nie posiada żadnego majątku, z którego możliwe byłoby skuteczne przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego.

Na to rozstrzygnięcie została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżący wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 19.01.2015 r. nr [...]

i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania celem uwzględnienia okoliczności wymienionych w postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 22 grudnia 20114 r. nr [...]. W związku z tymi zarzutami wniesiono o uchylenie rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono , że organ podatkowy naruszył art.59§2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji albowiem z treści tego przepisu wynika , że postępowanie egzekucyjne może być umorzone w całości a nie w części . Po wydaniu postanowienia o umorzeniu nie jest możliwe wyłączenie jego części tj. tytułu wykonawczego nr [...]. Ponadto w ocenie skarżącego Dyrektor Izby Skarbowej w postanowieniu z dnia 22 grudnia 2014r. sygn. akt [...] stwierdził, że postępowanie egzekucyjne dotyczyło również tytułu wykonawczego [...].

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji .

Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem jego zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. z 2014r. poz 1647 ) stwierdzić należy, że wbrew zarzutom skargi postanowienie nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Skarga nie zasługuje zatem na uwzględnienie.

Na wstępie należy zaznaczyć, że istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Celem tej instytucji jest zakończenie postępowania egzekucyjnego, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku, wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza więc, że nie jest realizowany jego cel. Zaznaczyć także należy, że umorzenie wiąże się z trwałymi przeszkodami uniemożliwiającymi jego dalsze prowadzenie i może nastąpić w każdym jego stadium.

Umorzenie postępowania egzekucyjnego może być obligatoryjne lub fakultatywne. W pierwszym przypadku musi się ziścić którakolwiek z przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Przesłanki do fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały natomiast określone w art. 59 § 2 u.p.e.a. W myśl tego przepisu postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W przypadkach, o których mowa w art. 59 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 3 u.p.e.a.).

Należy także zaznaczyć, że umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić na wniosek wierzyciela, z urzędu, a także na skutek inicjatywy zobowiązanego. W związku z tym należy wskazać, że organ egzekucyjny umarza postępowanie egzekucyjne, jeśli uzyska informację z jakiegokolwiek źródła o przyczynach uzasadniających umorzenie. Wystąpienie przesłanek stanowiących podstawę umorzenia postępowania obliguje zawsze do takiego zakończenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, czy wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z dnia 18 czerwca 1999 r., sygn. akt III SA 7105/98, LEX nr 46237).

W kontekście poczynionych wyżej rozważań i powołanych przepisów u.p.e.a., Sąd stwierdza, że skarga jest bezzasadna. Przede wszystkim zaakcentować należy, że skarżący w zarówno w skardze, jak i wcześniej na etapie postępowania egzekucyjnego, nie podniósł żadnych zarzutów, które wskazywałyby na wadliwość zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Warto także podkreślić, że również w argumentacji wniosku inicjującego przedmiotowe postępowanie, skarżący nie wskazał żadnej z enumeratywnie wymienionych w art. 59 u.p.e.a. przesłanek umorzenia postępowania.

Zestawiając treść powyższych pism i podniesione w nich argumenty z treścią przepisów art. 59 u.p.e.a., należy jednoznacznie stwierdzić, że nie dotyczą one niniejszego postępowania, którego przedmiotem jest zasadność odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] .

Zwrócić bowiem należy uwagę , że skarżący swoje uprawnienie do żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wywodzi z faktu , że wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego z dnia 21.05.2014 obejmował również tytuł wykonawczy nr [...]r. Zatem umorzenie postępowania egzekucyjno powinno dotyczyć również ww. tytułu. Dodatkowo w ocenie skarżącego do takich wniosków prowadzi również postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 22.12.2014 r. nr [...] uchylające postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 22.09. 2014 r. nr [...].

Ze stanowiskiem takim nie można się jednak zgodzić. Pomimo bowiem wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości , Naczelnik Urzędu Skarbowego nie umorzył postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [..]. Oznacza to , że wniosek o umorzenie egzekucyjnego został jedynie uwzględniony w części co mieści się w uprawnieniach władztwa administracyjnego .

Inną kwestią jest prawidłowość takiego rozstrzygnięcia na co zwrócono uwagę w postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 22.12.2014 r. podkreślając , że ewentualne zaistnienie przesłanki bezskuteczności uzasadniającej umorzenie postępowania egzekucyjnego powinno skutkować do wszystkich tytułów wykonawczych . Nie oznacza to , że organ odwoławczy przesądził , że w stosunku do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr W/458/98 przesłanki te zachodzą. Wręcz przeciwnie nakazał przy ponowny rozpatrzeniu sprawy prawidłowo wyjaśnić stan faktyczny związany z przesłanką umorzenia podkreślając , że umorzenie postępowania egzekucyjnego może zachodzić jedynie gdy ustalono , że zobowiązany nie posiada żadnego majątku.

Oznacza to , że prawidłowe ustalenie stanu faktycznego może przesądzić zarówno o umorzeniu postępowania egzekucyjnego jak i o odmowie jego umorzenia w stosunku do postępowania prowadzonego na podstawie wszystkich tytułów wykonawczych . Organ egzekucyjny nie może zatem stwierdzić bezskuteczności egzekucji w stosunku do części postępowań a do innych uznać , że przesłanki te nie zachodzą . Nie oznacza to jednak , że nie może odmówić umorzenia cząstkowych postępowań egzekucyjnych jeżeli brak jest przesłanek do umorzenia tych postępowań.

Zwrócić bowiem należy uwagę , że na podstawie każdego tytułu wykonawczego wszczynane jest i prowadzone odrębne, niezależne od siebie postępowanie egzekucyjne. Każdy tytuł wykonawczy realizowany jest w odrębnym postępowaniu egzekucyjnym. Wynika to z art. 26 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Istnienie szeregu tytułów wykonawczych skierowanych do tego samego dłużnika, czy też dokonanie do majątku dłużnika jednej czynności egzekucyjnej w celu realizacji kilku tytułów wykonawczych (np. zajęcie wierzytelności) konstatacji powyższej nie zmienia. Każdy tytuł wykonawczy dotyczy bowiem innej, zindywidualizowanej należności.

Organy miały zatem prawo do odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytuły wykonawczego nr W/458/98 o ile okoliczność będące podstawą do umorzenia nie zachodziły a w obrocie prawnym nie pozostawały postanowienia , które pozostawałyby w opozycji do tego rozstrzygnięcia .

Na tle niniejszej sprawy organ egzekucyjny odmawiając umorzenia postępowania egzekucyjnego wykazał natomiast , że zobowiązany pobiera świadczenia rentowe, a ich wysokość pozwala na dokonywanie potrąceń w wysokości 795,82 zł. Egzekucja nie jest więc bezskuteczna i okoliczność ta nie była podważana przez skarżącego na żadnym etapie postępowania .

Mając na uwadze powyższe ustalenia i wnioski należy powiedzieć, iż brak jest ustawowych przesłanek do uwzględnienia skargi, w związku z czym należało ją oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ((Dz.U. z 2012r. Nr 270 ze zm.).