Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 415/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono sprzeciw
Powołane przepisy: article: art. 129 ust. 5 pkt 3
journal: Dz.U. 2020 poz 65
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2021 r. w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu A S.A. z siedzibą w K.- J. od decyzji Wojewody z dnia 21 maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomosci oddala sprzeciw.


UZASADNIENIE

A. (dalej jako "Spółka") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku sprzeciw od decyzji Wojewody z 21 maja 2021 r., którą uchylono decyzję Starosty (dalej jako "Starosta") z 18 grudnia 2019 r. orzekającą o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za ograniczenie prawa własności nieruchomości położonej w R. gmina L., oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [..], dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą nr [..], zabudowanej linią elektroenergetyczną i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Zaskarżona decyzja wydana została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Naczelnik Gminy decyzją z 4 sierpnia 1975 r. zezwolił Zakładowi Energetycznemu na przebudowę linii energetycznej w sołectwach [..]-[..] zgodnie z planem trasy zaakceptowanym przez Wydział Gospodarki Komunalnej, Przestrzennej, Ochrony Środowiska i Komunikacji Urzędu Powiatowego.

Zgodnie z ww. decyzją "linia energetyczna przebiegać będzie przez nieruchomość stanowiącą własność osób i jedn. uspoł. zgodnie z przekazanym wykazem właścicieli z dn. 5. XI. 74 r. pismo nr [.]. ".

Pismem z 25 czerwca 2019 r. A. S., dalej wnioskodawca, wystąpił do Starosty o "wszczęcie postępowania oraz wydanie decyzji przyznającej odszkodowanie (...) w związku ze szkodami powstałymi na nieruchomości oznaczonej obecnie jako działka nr [..], objętej księgą wieczystą o aktualnym nr [..] położonej w R. gmina L. Szkoda polegająca na obniżeniu wartości przedmiotowej nieruchomości powstała na skutek wydania przez Naczelnika Gminy decyzji z dnia 4 sierpnia 1975 r. (...). Na podstawie wymienionej decyzji na nieruchomości została wybudowana napowietrzna Lnia elektroenergetyczna 400 kV relacji odpowiednio [..]".

Pismem z 20 listopada 2019 r. Starosta zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie i decyzją z 18 grudnia 2019 r. orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za ograniczenie prawa własności nieruchomości, położonej w R. gmina L., oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [..], dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą nr [..], zabudowanej linią elektroenergetyczną.

Wobec odwołania wniesionego przez właściciela nieruchomości nr [..] w R., który wskazał, że ww. ograniczenie powstało w związku z wybudowaniem linii energetycznej 400 kV [..], na podstawie decyzji Naczelnika Gminy z 4 sierpnia 1975 r. zezwalającej Zakładowi Energetycznemu na przebudowę napowietrznej linii energetycznej 400 kV sprawa stała się przedmiotem orzekania przez Wojewodę.

Organ odwoławczy dostrzegł, że w decyzji z 4 sierpnia 1975 r. nie jest wskazane, jaki rodzaj linii energetycznej ma ulec przebudowie, oznaczono jedynie sołectwa, przez które ona przebiega. Bezsporne w niniejszej sprawie jest to, że przez ww. nieruchomość biegnie linia elektroenergetyczna, a sporne jest to, czy istnieje decyzja ograniczająca prawo korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [..], wskutek której ww. linia powstała (lub uległa przebudowie) i czy w związku z tym wnioskodawcy winno zostać wypłacone odszkodowanie.

Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji powinien ustalić jaka linia elektroenergetyczna przebiega przez działkę nr [..], kiedy została ona wybudowana, czy kiedykolwiek uległa ona przebudowie i w oparciu o jakie dokumenty znajduje się na niniejszej nieruchomości. Istotne jest także ustalenie ewentualnego wcześniejszego przebiegu przedmiotowej linii przed przebudową.

Stosownie do treści art. 112 ust. 2 u.g.n. "wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości". Dodać należy, że podobne rozumienie wywłaszczenia obowiązywało zarówno pod rządami ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości z dnia 12 marca 1958 r. (j. t. Dz.U. Nr 10, poz. 64, ze zm.) - dalej: u.z.t.w.n. (art. 4 "wywłaszczenie może polegać na całkowitym odjęciu lub na ograniczeniu prawa własności lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości"), jak i pod rządami ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z dnia 29 kwietnia 1985 r. (Dz. U. z 1991 r., nr 30, poz. 127 ze zm.) (art. 2 ust. 2 "wywłaszczanie nieruchomości polega na odjęciu lub ograniczeniu w drodze decyzji prawa własności lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości").

Zgodnie z treścią art. 35 ust. 1 u.z.t.w.n, obowiązującą w dniu ograniczenia prawa własności "Organy administracji państwowej, instytucje i przedsiębiorstwa państwowe mogą za zezwoleniem organu do spraw wewnętrznych prezydium powiatowej rady narodowej zakładać i przeprowadzać na nieruchomościach zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową ciągi drenażowe, przewody służące do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności oraz urządzenia techniczne łączności i sygnalizacji, a także inne podziemne lub nadziemne urządzenia techniczne niezbędne do korzystania z tych przewodów i urządzeń ".

Natomiast w art. 36 tej ustawy (w brzmieniu na dzień wydania powoływanej już decyzji Naczelnika Gminy z 4 sierpnia 1975 r. ) "odszkodowanie za straty wynikłe z działań przewidzianych w art. 35 ust 1 i 2 strony ustalają na podstawie wzajemnego porozumienia; w razie sporu wysokość odszkodowania ustala na wniosek zainteresowanej strony naczelnik gminy, a w miastach prezydent lub naczelnik miasta (dzielnicy)" (ust. 1). Odszkodowanie za straty w zasiewach, uprawach i plonach powinno być ustalone w przeciągu 30 dni od daty zgłoszenia wniosku o odszkodowanie. Roszczenie o takie odszkodowanie przedawnia się z upływem 3 lat od powstania szkody (ust. 2). "Właścicielowi nie przysługuje prawo do odszkodowania, jeżeli pomimo ograniczenia nie poniósł szkody" (ust. 3).

Aktualnie kwestie dotyczące zakładania i przeprowadzania na nieruchomościach ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, uregulowane są w art. 124 ust. 1 i ust. 4 u.g.n. Przepis ten nakazuje stosować odpowiednio art. 128 ust. 4 tej ustawy w przypadkach, gdy przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe lub powoduje nadmierne trudności lub koszty. Zgodnie zaś z art. 128 ust. 4 u.g.n "odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu ".

A. S. złożył wniosek o ustalenie w drodze decyzji administracyjnej odszkodowania w trybie art. 129 ust 5 pkt 3 u.g.n., zgodnie z którym "Starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie ".

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że ograniczenie sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości nastąpiło przed wejściem w życie u.g.n., a zatem by orzec w przedmiotowej sprawie koniecznym byłoby zastosowanie ww. normy do stanu zaistniałego przed jej wejściem w życie. Kwestia dopuszczalności (bądź jej braku) zastosowania art. 129 ust. 5 u.g.n. do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie obowiązującej ustawy, w sytuacjach innych niż przewidziana w art. 233 u.g.n., należała do spornych w orzecznictwie.

Jednakże zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2021 r. (sygn. akt I OPS 1/20) "Odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.), może być od dnia 1 stycznia 1998 r. ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 65 ze zm.) (...)".

Z powyższego wynika, że art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. ma zastosowanie także do stanów faktycznych powstałych przed wejściem w życie u.g.n., czyli do stanów faktycznych polegających na odjęciu, przejęciu, ograniczeniu prawa własności bez ustalenia należnego odszkodowania.

Ponadto, okoliczność, iż o ustalenie i wypłatę odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości nie wystąpiono bezpośrednio po wybudowaniu linii (lub po jej przebudowie), a dopiero po wielu latach jej istnienia nie ma znaczenia prawnego. Dla niniejszej sprawy istotne jest bowiem ustalenie, czy istniejąca linia energetyczna powstała na nieruchomości w związku z uprzednio wydaną decyzją ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości, a także fakt, iż obecne przepisy przewidują ustalenie odszkodowania z tego tytułu (przy jednoczesnym stwierdzeniu, że takie odszkodowanie nie zostało już w przeszłości ustalone).

W związku z powyższym, zastosowanie art. 129 ust. 5 pkt 3 nie narusza art. 233 u.g.n., zgodnie z którym, "Sprawy wszczęte, lecz niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów". W przepisie tym chodzi bowiem o postępowanie w sprawie administracyjnej w znaczeniu procesowym, a zatem dotyczy on spraw, które były przedmiotem postępowań administracyjnych będących w toku w dniu wejścia w życie u.g.n.

Z uwagi na podniesioną przez Spółkę kwestię przedawnienia przedmiotowego roszczenia odszkodowawczego - Wojewoda za zasadne uznał także odniesienie się do tego zagadnienia.

W tym zakresie Wojewoda powołał się na stanowisko WSA w Gdańsku zawarte w wyroku z dnia 25 lutego 2015 r. (sygn. akt II SA/Gd 659/14): "[...] Regulując w ust. 1 art. 36 ustawy z 1958 r. odszkodowanie należne właścicielowi nieruchomości objęto nim wszelkie straty związane z założeniem i przeprowadzeniem przewodów łub urządzeń, o czym mowa w art. 35 ustawy z 1958 r., włącznie ze zmniejszeniem wartości nieruchomości. Tak istotny składnik szkody nie mógł znaleźć się poza pojęciem straty, o której mowa w tym przepisie, zwłaszcza że w ust. 2 znalazło się szczególne unormowanie dotyczące strat w zasiewach, uprawach i plonach rolnych. To potwierdza, że wszelkie szkody związane z ograniczeniem własności na podstawie art. 35 ustawy z 1958 r. mieszczą się w odszkodowaniu zakreślonym przez art. 36 ustawy z 1958 r. ". Dalej wskazał również, że " W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, że pojęcie "straty", o których mowa w art. 36 ustawy z 1958 r., powinno być interpretowane poprzez pryzmat art. 361 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. 2014 r., poz. 121 ze zm.), co oznacza, że chodzi między innymi o zmniejszenie aktywów poszkodowanego właściciela, a zmniejszenie wartości nieruchomości jest właśnie zmniejszeniem, jednego z aktywów, to jest tego, którym jest ta nieruchomość. Tym samym strata rozumiana jako zmniejszenie aktywów może polegać także na pogorszeniu nieruchomości, w szczególności na zmniejszeniu jej wartości (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2010 r., sygn. akt III CZP 116/09, OSP z 2010 r., nr 11, poz. 110, LEX nr 537076; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2007 r., sygn. akt II CSK 457/06, LEX nr 339717)".

Wobec powyższego uznał Wojewoda, że w zakres odszkodowania uregulowanego w art. 36 wchodziła zarówno rekompensata za straty doraźne tj. w uprawach, plonach i zasiewach, jak i wszelkie szkody wynikające z utrudnień związanych z posadowieniem na nieruchomości urządzeń przesyłowych, w tym zmniejszenie jej wartości.

Wojewoda podkreślił, że art. 36 ust. 2 ustawy z 1958 r. wskazywał, że odszkodowanie za straty w zasiewach, uprawach i plonach przedawniało się z upływem 3 lat od powstania szkody. Oznacza to zarazem a contrario, że odszkodowanie z art. 36 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej (tj. obejmujące pozostałe straty w tym zmniejszenie wartości nieruchomości) nie podlegało przedawnieniu, a zatem jego dochodzenie nie było co do zasady ograniczone w czasie. Niemniej, zgodnie z art. 36 ust. 3 ustawy z 1958 r. właścicielowi nie przysługiwało prawo do odszkodowania, jeżeli mimo wspomnianego ograniczenia prawa własności nie poniósł on szkody (por. cytowany już wyrok WSA w Gdańsku z dnia 25 lutego 2015 r. (sygn. akt II SA/Gd 659/14), a także wyrok tego sądu z dnia 11 czerwca 2008 r. (sygn. akt II SA/Gd 118/08).

Zgodnie z doktryną prawa administracyjnego popartą poglądami judykatury przedawnienie w prawie administracyjnym występuje tylko jeśli przepis prawa tak stanowi. Zatem, Wojewoda stoi na stanowisku, iż w realiach niniejszej sprawy przedawnienie roszczeń powstałych z tytułu ograniczenia prawa własności nie podlega przedawnieniu.

Potwierdza to wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 2019 r. (sygn. akt I OSK 1840/19) "Chociaż sama instytucja odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość ma charakter cywilny i generalnie roszczenie odszkodowawcze podlega rygorom, zawartym w przepisach art. 117 - 125 k.c. (to jest przedawnieniu), to jednak w sytuacji, gdy jest ono ustalane w postępowaniu administracyjnym, te zasady nie obowiązują, gdyż brak jest stosownej regulacji prawnej. Z tego względu należy uznać, że skoro roszczenie odszkodowawcze, przysługujące właścicielowi nieruchomości zajętej pod (najogólniej mówiąc) media nie ulega przedawnieniu, to nie ma uzasadnionych przeszkód by mogło być ono dochodzone w każdym czasie."

Jak wskazano powyżej, odszkodowanie za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości przysługuje, jeśli została wydana uprzednio decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości.

Organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego polegającego na poszukiwaniu decyzji zezwalającej na budowę linii elektroenergetycznej na przedmiotowej nieruchomości oraz protokołu zakończenia inwestycji na przedmiotowej nieruchomości. Decyzja taka nie została dołączona do akt sprawy.

Wojewoda odnosząc się do twierdzenia Starosty, zawartego w zaskarżonej decyzji iż " (...) kompletując dokumentację dotyczącą przedmiotowej linii energetycznej, był w posiadaniu dokumentacji od Urzędu Gminy i A. z których wynika, że brak jest decyzji zezwalającej na wybudowanie linii 400 kV" zaznaczył, że istotnym brakiem jest niezałączenie ww. dokumentacji do akt niniejszej sprawy administracyjnej. Wraz z pismem pełnomocnika Spółki z 26 sierpnia 2019 r. przekazana została uwierzytelniona kopia decyzji z 4 sierpnia 1975 r. zezwalającej na przebudowę linii energetycznej w sołectwach [.].-[.]. Jednakże załączony do niej wykaz właścicieli użytkowników gruntów nie jest dokumentem, o którym mowa w sentencji decyzji. Do decyzji o ograniczeniu załączono bowiem wykaz właścicieli użytkowników gruntów, nad którymi przebiega linia elektroenergetyczna dla linii energetycznej 400 kV [..]z kwietnia 1974 r., a nie wskazany w decyzji "wykaz właścicieli z dn. 5.XI. 1974 r. pismo nr [..]".

Odnosząc się do twierdzenia wnioskodawcy, iż "uszło bowiem uwadze Organu I instancji, że użyty w osnowie decyzji z dnia 04.08.1975 r. zwrot z dnia 5.XI.1974 r. pismo nr [..] został skreślony poziomą kreską, Wojewoda zaznaczył, że jest ono całkowite niezrozumiałe i niezgodne z przepisami prawa. Organ może na wniosek strony albo z urzędu dokonać zmiany decyzji administracyjnej w trybie art. 155 k.p.a. Niedopuszczalne zaś są skreślenia w decyzjach administracyjnych.

W związku z powyższym organ II instancji uważa za konieczne odszukanie wykazu, o którym mowa w sentencji decyzji z 4 sierpnia 1975 r. oraz protokołu zakończenia inwestycji na przedmiotowej działce. W tym celu organ I instancji może zwrócić się do Archiwum Państwowego. W ocenie Wojewody organ I instancji powinien zwrócić się do Archiwum Państwowego także z prośbą o dokument związany z budową linii elektroenergetycznej 400 kV, do którego załącznikiem jest wykaz właścicieli użytkowników gruntów błędnie dołączony w niniejszej sprawie do decyzji o przebudowie, co mogłoby umożliwić pozyskanie innej niż wskazana przez wnioskodawcę decyzji o ograniczeniu prawa własności działki nr [..].

Dodatkowo organ I instancji może poprowadzić postępowanie pod kątem odszukania wniosku z 18 lutego 1975 r. w sprawie przebudowy linii energetycznej, będącego podstawą decyzji z 4 sierpnia 1975 r. zezwalającej na przebudowę linii energetycznej w sołectwach [..]-[..] oraz dokumentu z 16 grudnia 1974 r. nr [..] wydanego przed Urząd Powiatowy Wydział Gospodarki Komunalnej, Przestrzennej, Ochrony Środowiska i Komunikacji stanowiącego akceptację powołaną w ww. wniosku, co mogłoby okazać się pomocne przy ustaleniu nieruchomości, których prawo własności zostało ograniczone na podstawie ww. decyzji.

Przechodząc do ustalenia kręgu podmiotów, które mogą wystąpić z ww. roszczeniem, wskazał Wojewoda, że zgodnie z art. 128 ust. 1 u.g.n. " wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw".

Tym samym jeśli odszkodowanie za ograniczenie prawa własności nieruchomości nie zostało dotychczas przyznane osobom uprawnionym tj. właścicielom lub jego następcom prawnym, a przepisy u.g.n., w szczególności zaś jej art. 124 ust. 4 w zw. z art. 128 ust 4 u.g.n. nakazują wypłatę odszkodowania za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa m.in. w art. 124 u.g.n. (odpowiadającemu co do zasady treści art. 35 ustawy wywłaszczeniowej) to nic nie stoi na przeszkodzie, aby odszkodowanie takie zostało ustalone w oparciu o art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n.

Na dzień 4 sierpnia 1975 r. działka nr [..] stanowiła własność A. S.

W tym miejscu należy podkreślić, że Starosta w zaskarżonej decyzji błędnie wskazał, że A. S. był właścicielem przedmiotowej nieruchomości od 4 marca 1987 r., czyli w dacie wydania przez Sąd Rejonowy postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku (sygn. [..]). Bowiem poprzedni właściciel nieruchomości tj. ojciec wnioskodawcy – A. Z. zmarł w dniu 12 grudnia 1962 r. Z chwilą śmierci A. Z. wnioskodawca jako jedyny spadkobierca testamentowy stał się właścicielem przedmiotowej nieruchomości. Postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku ma charakter deklaratoryjny, potwierdza jedynie prawo spadkobiercy do spadku od momentu jego otwarcia.

W związku z powyższym, w niniejszej sprawie A. S. jako właściciel przedmiotowej nieruchomości na dzień wydania decyzji o ograniczeniu jest uprawniony do uzyskania odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa korzystania z przedmiotowej nieruchomości.

Przechodząc dalej, Wojewoda zauważył, iż podstawowe znaczenie w sprawach o ustalenie odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości spowodowane wybudowaniem urządzeń infrastruktury technicznej, na podstawie decyzji wydanej w trybie art. 35 u.z.t.w.n, na okoliczność czy odszkodowanie takie nie zostało już ustalone i wypłacone w przeszłości. W tym celu, Wojewoda uważa za konieczne poprowadzenie postępowania pod kątem poszukania decyzji orzekającej o ustaleniu odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z działki nr [..]. Powyższe determinuje zakres sprawy, bowiem ustalenie odszkodowania na drodze administracyjnej oznacza, iż drugi raz nie może toczyć się postępowanie w tym zakresie.

Zgodnie z wyrokiem WSA w Gdańsku z dnia 14 kwietnia 2020 r. (sygn. akt II SA/Gd 84/20) "Kwestia czy w przeszłości ustalono odszkodowanie z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości w okolicznościach niniejszej sprawy jest kluczowa dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Powinna stanowić pierwszą okoliczność o jakiej przesądzić winien organ I instancji, bowiem determinuje ona pozostałe czynności dowodowe w sprawie jak i losy rozstrzygnięcia merytorycznego w przedmiocie wniosku stron. Jeśli bowiem odszkodowanie zostało wypłacone w przeszłości brak jest podstaw do orzekania w przedmiocie aktualnego wniosku stron".

Starosta nie przeprowadził postępowania pod kątem odnalezienia decyzji ustalającej odszkodowanie za ograniczenie sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości. Organ I instancji nie zwrócił się z zapytaniem, czy istnieją dokumenty dotyczące ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz A. S. z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości oznaczonej dawniej jako działka nr [..] do Archiwum Państwowego, do Archiwum Państwowego oddział w G., do właściwego miejscowo: Urzędu Gminy, Starostwa Powiatowego, Urzędu Wojewódzkiego. Organ I instancji nie sprawdził także czy odszkodowanie na rzecz A. S. z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [..] zostało złożone do depozytu właściwego miejscowo Sądu Rejonowego. W przypadkach bowiem odmowy przyjęcia odszkodowania, przez osoby objęte decyzją o ograniczeniu korzystania z nieruchomości, kwoty te mogły trafić do depozytu. Ponadto Starosta nie pozyskał, uznawanych przez Wojewodę za niezbędne w posiadanym w materiale dowodowym, zeznań wnioskodawcy, dotyczących ustalenia czy w przeszłości zostało mu przyznane takie odszkodowanie.

Wszystkie te czynności są niezbędne, aby w pełni móc ocenić czy odszkodowanie w przeszłości zostało wypłacone.

Podkreślił organ odwoławczy, że zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 września 2020 r. (sygn. akt I OSK 182/20) "Przesłanką zastosowania art. 129 ust. 5 pkt 3 GospNierU jest brak odszkodowania za pozbawienie praw do nieruchomości. Skoro ze względu na upływ okresu archiwizacji dokumentów, ich brak nie stanowi potwierdzenia tej przesłanki a ma ona charakter negatywny, to postępowanie wyjaśniające jest nakierowane w istocie na weryfikację prawdziwości twierdzeń skarżących, nie można bowiem przeprowadzić dowodu na okoliczność braku wydania decyzji".

Reasumując Wojewoda stwierdził, że Starosta przedwcześnie uznał, że w niniejszej sprawie nie istnieje dokument administracyjnoprawny będący podstawą do ustalenia odszkodowania za ograniczenie prawa własności, w związku z czym niewłaściwie zastosował art. 105 § 1 k.p.a. Starosta nie przeprowadził dostatecznego postępowania wyjaśniającego w celu odnalezienia prawidłowego załącznika do decyzji o ograniczeniu. Załączony do decyzji Naczelnika Gminy z dnia 4 sierpnia 1975 r. wykaz właścicieli użytkowników gruntów, nad którymi przebiega linia elektroenergetyczna, dla linii elektroenergetycznej 400 kV – [..] nie jest dokumentem wskazanym w sentencji powyższej decyzji.

Ponadto Starosta błędnie stwierdził, iż A. S. nie miał prawa własności przedmiotowej nieruchomości na dzień wydania decyzji o ograniczeniu i następnie wadliwie dokonał wykładni art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. w związku z art. 128 ust. 1 i 4 u.g.n. uznając, iż prawo do odszkodowania przysługuje wyłącznie osobie wywłaszczonej, a nie również jej spadkobiercom.

Z uwagi na to, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie uzasadnione jest zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a.

Przyjęte założenia sprawiły, że w istocie naruszono art. 6 i 7 k.p.a., a sprawę należy ponownie rozpatrzyć w jej całokształcie, z uwzględnieniem obecnie obowiązujących przepisów oraz po dokładnym ustaleniu stanu faktycznego.

Podsumowując, w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy, organ I instancji winien wziąć pod uwagę powyższe wskazówki organu odwoławczego oraz, w przypadku zaistnienia konieczności ustalenia i wypłaty odszkodowania, zlecić wykonanie operatu szacunkowego na potrzeby postępowania odszkodowawczego.

Sporządzenie operatu szacunkowego powinno się odbyć na etapie postępowania pierwszej instancji. Niedopuszczalne jest bowiem wykonanie go na etapie postępowania odwoławczego. Naruszyłoby to zasadę dwuinstancyjności postępowania, sformułowaną w art. 15 k.p.a.

Powyższa argumentacja doprowadziła do uchylenia decyzji Starosty i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W sprzeciwie Spółka wniosła o uchylenie decyzji Wojewody oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 138 § 2 k.p.a. przez bezpodstawne uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, pomimo braku przesłanek do zastosowania powołanego przepisu, bowiem decyzja organu pierwszej instancji nie była obarczona uchybieniami wytkniętymi przez organ odwoławczy, a istotne okoliczności sprawy zostały wyjaśnione i nie zachodzi konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie.

Spółka stoi na stanowisku, że roszczenie wnioskodawcy uległo przedawnieniu z upływem lat 6. Z uwagi na cywilnoprawny charakter tego roszczenia na podstawie art. 118 w zw. z art. 120 k.c. ulega ono przedawnieniu z upływem lat 6.

Wynika to z faktu, że normy znajdujące się w kodeksie cywilnym zawierające regulacje odnoszące się do zagadnień ogólnych, wspólnych dla całości prawa cywilnego, mają zastosowanie do wszystkich pozakodeksowych regulacji cywilnoprawnych. Subsydiarne stosowanie ogólnych norm prawa cywilnego w innych działach prawa jest oczywiste w polskim systemie prawnym, tak jak oczywiste jest też to, że szereg aktów administracyjnych wywołuje bezpośrednie lub pośrednie skutki cywilnoprawne. Przykładem decyzji administracyjnych ingerujących w stosunki cywilnoprawne są decyzje wywłaszczeniowe. Również wówczas, gdy powstanie obowiązku odszkodowawczego ex lege wynika z prawa administracyjnego, w kwestiach nieuregulowanych prawem administracyjnym znajdują zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego. Do wszystkich, bowiem pozakodeksowych reżimów odpowiedzialności odszkodowawczej w kwestiach nieuregulowanych będą miały zastosowanie normy ogólne kodeksu cywilnego (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 kwietnia 2013 r. II SA/Kr 194/13). W związku z powyższym Spółka zaznaczyła, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wskazał, że za ugruntowane zarówno w doktrynie prawa jak, i w judykaturze należy uznać stanowisko zgodnie, z którym odpowiedzialność odszkodowawcza z tytułu wywłaszczenia jest rodzajem odpowiedzialności cywilnej o charakterze majątkowym, która powstaje z mocy samego prawa z chwilą wyrządzenia szkody, tj. odjęcia lub ograniczenia praw do nieruchomości (por.: T. Woś, Wywłaszczenie i zwrot nieruchomości, Warszawa 1998 r., s. 130). Roszczenie odszkodowawcze z tytułu wywłaszczenia przedawnia się z upływem 10 lat od dnia w którym stało się wymagalne tzn. od dnia, kiedy wierzyciel miał prawną możliwość żądania zaspokojenia przysługującej mu wierzytelności (art. 118 w zw. z art. 120 § 1 k.c). W kwestii przedawnienia roszczenia o wypłatę odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości wypowiedział się sąd administracyjny (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 15 stycznia 2004 r., SA./Bk 1132103, ONSA i WSA 2005/3/61) opowiadając się za przedawnieniem takiego roszczenia według ogólnych reguł prawa cywilnego. Stanowisko to zyskało aprobatę doktryny (glosa Ewy Stefańskiej- Gdańskie Studia Prawnicze - Przegląd Orzecznictwa nr 4/2005, s. 23-31) (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 17 kwietnia 2008 r. II SA/Bk 118/08).

Konsekwencją uznania cywilnoprawnego charakteru roszczenia odszkodowawczego jest możliwość jego przedawnienia na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego. Na podstawie art. 118 k.c. roszczenie to przedawnia się więc z upływem lat 6. Bieg przedawnienia rozpoczyna się w momencie, gdy roszczenia staje się wymagalne. W przedmiotowej sprawie roszczenie powstało z chwilą ograniczenia prawa własności nieruchomości, a tym samym powstaniem szkody. Z uwagi na fakt, że od chwili posadowienia urządzeń przesyłowych minęło ponad 40 lat, nie powinno być wątpliwości, że doszło do przedawnienia roszczenia.

W niniejszej sprawie nie zostało wykazane, aby wnioskodawca wystąpił z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania za straty wynikające z działań przewidzianych w art. 35 ust. 1 i 2 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości z 1958 r. (dalej jako u.z.t.w.n.), w trybie określonym w art.. 36 u.z.t.w.n.. zatem nie było podstaw dla przyznania odszkodowania.

Spółka wskazała, że nawet w przypadku uznania, że właściciel złożył wniosek o uzyskanie odszkodowania, takie, co do zasady, były wypłacane. Nie ma zatem żadnych podstaw do przyjęcia, że wobec nieruchomości wnioskodawcy było inaczej. Dodatkowo skarżąca podniosła, że organ odwoławczy może zgodnie z art. 136 kpa. przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, a tego w sprawie nie rozważano.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że będąca przedmiotem wniesionego w niniejszej sprawie sprzeciwu decyzja Wojewody z 21 maja 2021 r. wydana została na podstawie 138 § 2 k.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Zgodnie z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw.

W sprawie zainicjowanej sprzeciwem istotne znaczenie ma zakres kontroli decyzji wydanej w trybie art. 138 § 2 k.p.a., który został określony w art. 64e p.p.s.a. Rozpoznając bowiem sprzeciw, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. W sprzeczności z art. 138 § 2 k.p.a. pozostaje wydanie decyzji kasacyjnej zarówno w przypadku, gdy zaskarżona decyzja była dotknięta jedynie błędami natury prawnej, jak i w przypadku, gdy postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ I instancji jest dotknięte niewielkimi brakami, które z powodzeniem można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 136 k.p.a.

W ocenie Sądu, wskazane przez Wojewodę okoliczności uzasadniały zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. Decyzja Starosty, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej z 18 grudnia 2019 r. wydana została bowiem z naruszeniem przepisów postępowania, wynikającym z naruszenia prawa materialnego, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma niewątpliwie istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Jak wynika z akt sprawy, przyczyną wydania orzeczenia kasacyjnego było stwierdzenie przez organ odwoławczy, że Starosta, na skutek dokonania wykładni przepisów mających zastosowanie w sprawie, błędnie określił prawotwórcze okoliczności właściwe w sprawie, a w konsekwencji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w całości, w zakresie niezbędnym dla rozstrzygnięcia zawisłej przed organem sprawy. Niewątpliwie więc w niniejszej sprawie przepisy materialne determinowały procesowe działania organu I instancji. Także zarzuty sprzeciwu odnoszą się do kwestii wykładni przepisów materialnych.

Wskazać należy, że podstawą prawną udzielonego w roku 1975 r. zezwolenia był art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz.U. nr 10, poz. 64 ze zm.), który w dacie wydania decyzji stanowił, że organy administracji państwowej, instytucje i przedsiębiorstwa państwowe mogą za zezwoleniem naczelnika gminy - a w miastach prezydenta lub naczelnika miasta (dzielnicy), zakładać i przeprowadzać na nieruchomościach - zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową - ciągi drenażowe, przewody służące do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności oraz urządzenia techniczne łączności i sygnalizacji, a także inne podziemne lub nadziemne urządzenia techniczne niezbędne do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Z kolei, zgłoszone roszczenie odszkodowawcze zostało oparte na ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r., poz. 2204 ze zm.) i przepisach regulujących kwestie odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości.

W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z dominującym w orzecznictwie poglądem, ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 35 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości należy kwalifikować jako jeden ze sposobów wywłaszczenia, gdyż wiąże się z trwałością stanu, jaki stwarza decyzja organu, obejmując sobą każdoczesnego właściciela nieruchomości, której dotyczy oraz każdoczesnego przedsiębiorcę przesyłowego wstępującego w miejsce pierwotnego adresata decyzji (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2010 r., sygn. akt III CZP 116/09, OSP 2010/11/110; wyroki NSA m.in. z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 954/07, z dnia 1 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 2112/17, dostępne na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Konsekwencją powyższego wniosku jest stwierdzenie, że do stosunków powstałych pod rządami ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości należy stosować przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, w szczególności zauważa się, że art. 35 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości odpowiada w swej treści przepisowi art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dlatego też, nie budzi obecnie wątpliwości, że w sprawie wniosku o ustalenie odszkodowania za grunt wywłaszczony w trybie ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości zastosowanie znajdzie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który przewiduje, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie lub ograniczenie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. W uzasadnieniu do projektu ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2004 r., nr 141, poz. 1492), która wprowadzała do ustawy o gospodarce nieruchomościami możliwość uzyskania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość bez ustalenia odszkodowania wskazano bowiem, że nowa regulacja dotyczy sytuacji, gdy wywłaszczenie już nastąpiło, ale bez ustalenia odszkodowania lub gdy nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego bez decyzji o wywłaszczeniu, np. z mocy prawa. W takich sytuacjach będzie wydawana odrębna decyzja tylko w sprawie odszkodowania (wywłaszczenie bowiem już nastąpiło), na co obecnie obowiązujące przepisy nie zezwalają. Propozycja ta pozwoli na rozwiązywanie konkretnych występujących problemów i umożliwi w ww. przypadkach realizację konstytucyjnej zasady słusznego odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości (zmiana 76 do art. 129 - Sejm RP IV kadencji, nr druku: 1421).

Odnosząc się zaś do kwestii stosowania przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami do stanów zaistniałych przed wejściem w życie tego aktu, w tym rozważanej ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, wskazać trzeba, że kiedy ustawodawca nie wypowiada się wyraźnie w kwestii przepisów przejściowych nowej ustawy, należy przyjąć, że nowa ustawa ma z pewnością zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po jej wejściu w życie, jak również do zdarzeń, które miały miejsce wcześniej, lecz trwają dalej - po wejściu w życie nowej ustawy (zob. uchwała NSA z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 1/06, ONSAiWSA 2006/3/71).

Reasumując, ugruntowane już orzecznictwo sądów administracyjnych przyjmuje, że art. 129 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami znajduje zastosowanie do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie tej ustawy i to nie tylko w sytuacji całkowitego pozbawienia praw do nieruchomości na skutek wywłaszczenia, lecz również w wypadku ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości (zob. m.in. wyroki NSA: z dnia 29 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1326/19,; dnia 9 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 23/16; z dnia 27 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 908/16; a także uchwała NSA z dnia 22 lutego 2021 r., sygn. akt I OPS 1/20 – dostępne na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeżeli bowiem zarówno poprzednia ustawa, pod rządami której ograniczono prawo własności, jak i obecna ustawa, przewidują odszkodowanie z tego tytułu, nie sposób bronić poglądu o nieprzysługiwaniu tego odszkodowania (zob. wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt I OSK 147/13, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wskazać nadto należy, że przepis ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, który przewidywał odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości, dokonane na podstawie art. 35 ust. 1 tej ustawy, przewidywał dwa rodzaje odszkodowania – za straty wynikłe z działań związanych z zakładaniem i przeprowadzeniem na nieruchomościach m.in. przewodów służących do przesyłania energii elektrycznej (art. 36 ust. 1) oraz za straty w zasiewach, uprawach i plonach (art. 36 ust. 2). Przy czym, ustawodawca wskazał wyraźnie, że jedynie dochodzenia odszkodowania, o którym mowa w ust. 2 ograniczone jest w czasie do 3 lat od powstania szkody, z czego nie można jednak wywodzić generalnej zasady przedawnienia roszczenia odszkodowawczego przysługującego w związku z działaniami określonymi w art. 35 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. Wobec tego, rozpatrując wniosek o ustalenie odszkodowania za wywłaszczenie dokonane na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości organ winien rozpatrzyć, czy żądanie to zasadne jest zarówno w zakresie strat za działania, jak i start za zasiewy. Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie, zawarte w art. 36 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości pojęcie "straty" powinno być interpretowane przez pryzmat art. 361 § 2 Kodeksu cywilnego. To zaś oznacza, że może ono obejmować także zmniejszenie aktywów, polegające w tym wypadku na zmniejszeniu wartości nieruchomości. Chodzi bowiem między innymi o zmniejszenie aktywów poszkodowanego właściciela, a zmniejszenie wartości nieruchomości jest właśnie zmniejszeniem jednego z aktywów, to jest tego, którym jest ta nieruchomość (zob. m.in. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2010 r., sygn. akt III CZP 116/09, LEX nr 537076).

W tym miejscu podkreślić trzeba, odpierając główny zarzut sprzeciwu, że w orzecznictwie sądowoadministarcyjnym generalnie przyjmuje się, że odszkodowanie ustalane na drodze administracyjnej (decyzją administracyjną) nie podlega przedawnieniu. W świetle obecnie obowiązujących przepisów, przedawnieniu ulega wyłącznie odszkodowanie, które zostało już wcześniej ustalone, natomiast przedawnieniu nie podlega samo ustalenie odszkodowania, gdyż z woli ustawodawcy następuje to w formie decyzji administracyjnej. W prawie administracyjnym z przedawnieniem roszczenia mamy bowiem do czynienia tylko wówczas, gdy przepis prawa wyraźnie tak stanowi. Tymczasem, ani w ustawie z 1958 r., ani też w ustawie o gospodarce nieruchomościami, takiego ogólnego przepisu nie zamieszczono. Powyższe oznacza zatem, że chociaż sama instytucja odszkodowania ma charakter cywilny i generalnie roszczenie odszkodowawcze podlega rygorom, zawartym w przepisach art. 117 – 125 kodeksu cywilnego (to jest przedawnieniu), to jednak w sytuacji, gdy jest ono ustalane w postępowaniu administracyjnym, te zasady nie obowiązują, gdyż brak jest stosownej regulacji prawnej. Z tego względu należy uznać, że skoro roszczenie odszkodowawcze, przysługujące właścicielowi nieruchomości zajętej pod (najogólniej mówiąc) media nie uległo przedawnieniu, to nie ma uzasadnionych przeszkód by mogło być ono dochodzone w każdym czasie.

Przesłankami ustalenia odszkodowania w warunkach art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest: 1) pozbawienie lub ograniczenie praw do nieruchomości, 2) które nastąpiło bez odszkodowania, 3) a obowiązujące aktualnie przepisy przewidują ustalenie takiego odszkodowania.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie prawidłowo Wojewoda wskazał, że odszkodowanie za ograniczenie prawa własności przysługuje A. S. jako właścicielowi na dzień wydania decyzji o ograniczeniu parceli nr [..]. Jednak w sprawie brakuje stosownych dokumentów obrazujących istotne dla sprawy okoliczności. Organ I instancji nie ustalił bowiem jaka linie energetyczna biegnie przez tę parcelę, oraz na jakiej podstawie została wybudowana/przebudowana, a także czy w kwestii odszkodowania nie toczyło się już postępowanie.

Prawidłowo przy tym, w ocenie Sądu, Wojewoda wskazał na potrzebę ustalenia czy w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości nie zostało już wcześniej ustalone i wypłacone odszkodowanie z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Należy jednocześnie podkreślić, że kwestia, czy w przeszłości ustalono odszkodowanie z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości w okolicznościach niniejszej sprawy jest kluczowa dla rozstrzygnięcia sprawy. Powinna stanowić pierwszą okoliczność, o jakiej przesądzić winien organ I instancji, bowiem determinuje ona pozostałe czynności dowodowe w sprawie, jak i losy rozstrzygnięcia merytorycznego w przedmiocie wniosku stron. Jeśli bowiem odszkodowanie zostało ustalone w przeszłości, brak jest podstaw do orzekania w przedmiocie aktualnego wniosku strony.

Sąd rozważał, w ramach oceny argumentów sprzeciwu, czy organ odwoławczy był uprawniony do zastosowania art. 136 k.p.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję (§ 1). Art. 136 § 2 k.p.a. stanowi, że jeżeli decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, na zgodny wniosek wszystkich stron zawarty w odwołaniu, organ odwoławczy przeprowadza postępowanie wyjaśniające w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli przyczyni się to do przyspieszenia postępowania, organ odwoławczy może zlecić przeprowadzenie określonych czynności postępowania wyjaśniającego organowi, który wydał decyzję. Powyższe jest możliwe także w przypadku, gdy jedna ze stron zawarła w odwołaniu wniosek o przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy, a pozostałe strony wyraziły na to zgodę w terminie czternastu dni od dnia doręczenia im zawiadomienia o wniesieniu odwołania, zawierającego wniosek o przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy (art. 136 § 3 k.p.a.). Postępowanie przed organem I instancji w ogóle nie toczyło się w kierunku czy wnioskowane odszkodowanie zostało przyznane A. S., a Starosta uznając, że wnioskodawca nie był właścicielem parceli w dacie zakładania/przebudowy linii energetycznej oraz, że jego prawo własności doznało ograniczenia wobec przebudowy lega umorzeniu. Starosta w ogóle nie rozważał przesłanek materialnoprawnych do rozpoznania wniosku.

Rozpatrując sprawę w zakresie określonym art. 64e p.p.s.a., Sąd stwierdził, że w następstwie popełnionych przez organ I instancji uchybień procesowych w zakresie zebrania i oceny dowodów, to znaczy naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., Wojewoda doszedł do słusznych wniosków, że decyzję organu I instancji należy uchylić, a sprawę przekazać do ponownego rozpoznania, gdyż konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, dlatego też zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. było w pełni uzasadnione. Jednocześnie, przeprowadzenie postępowania w zakresie tych okoliczności nie mieści się w kompetencji organu odwoławczego wynikającej z art. 136 § 1 k.p.a., ponieważ przepis ten uprawnia jedynie do przeprowadzenia przez organ odwoławczy na żądanie strony lub z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, a nie do przeprowadzenia postępowania od nowa.

Biorąc pod uwagę brak naruszenia przepisu art. 138 § 2 k.p.a. przez organ odwoławczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a., oddalił sprzeciw jako bezzasadny.

Sąd rozpoznał sprzeciw na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 64d § 1 p.p.s.a.