Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1756/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-02-05 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D.P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 września 2015 r. Nr: [...] w przedmiocie czynności egzekucyjnych p o s t a n a w i a wniosek oddalić


UZASADNIENIE

Wraz ze skargą na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 września 2015 roku w przedmiocie czynności egzekucyjnych skarżący D.P. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych.

W związku z tym, że wniosek złożony był na niewłaściwym formularzu, stronie został przesłany urzędowy formularz "PPF" celem jego wypełnienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

W zakreślonym terminie brak został uzupełniony. Z oświadczenia zawartego we wniosku wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, J.P. Źródłem utrzymania rodziny jest dochód z prowadzonej przez D. P. działalności gospodarczej, którego wysokość została określona na ok. 2.500 zł. Żona skarżącego jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi mieszkanie o powierzchni 65 m² o wartości 200.000 zł oraz samochód osobowy Skoda Octavia w kredycie konsumenckim. Skarżący nie dysponuje oszczędnościami. Jego miesięczne wydatki przedstawiają się następująco: czynsz 580 zł, prąd 200 zł, gaz 100 zł, kredyt konsumencki 500 zł.

Odnosząc się do wezwania o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że K.P. – syn wnioskodawcy, nie prowadzi ze skarżącym wspólnego gospodarstwa domowego. Brak obrotów bieżących na rachunkach bankowych strony wynika z faktu ich zajęcia w czerwcu 2015 roku przez administracyjny organ egzekucyjny (Prezydenta Miasta K.) w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Do pisma z dnia 15 stycznia 2016 roku załączone zostały dokumenty źródłowe potwierdzające wysokość dochodów i wydatków strony. Wynika z nich, że w roku 2014 skarżący z prowadzonej działalności gospodarczej osiągnął przychód w wysokości 62.220,23 zł opodatkowany według stawki 8,5%. Żona skarżącego w roku 2014 nie osiągnęła żadnych przychodów. Podstawa opodatkowania z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju z tytułu prowadzonej przez D.P. działalności gospodarczej w miesiącu wrześniu 2015 roku wyniosła 6.484 zł, w październiku 2015 roku 4.683 zł, a w listopadzie 2015 roku 6.090 zł. Saldo rachunku bankowego J.P. na dzień 20 grudnia 2015 roku wynosiło -883,52 zł, a rachunku bankowego D.P. na dzień 24 lipca 2015 roku 0 zł. Opłaty ponoszone za usługi telekomunikacyjne w miesiącu styczniu 2016 roku wyniosły 67,80 zł, za energię elektryczną 273,40 zł, za gaz 201,92 zł, z tytułu czynszu za mieszkanie 585,93 zł, a na fundusz remontowy 98,61 zł. Wydatki na wyżywienie wynoszą 400 zł miesięcznie, podatek za mieszkanie 50 zł, a ubezpieczenie na życie 100 zł. Skarżący D.P. legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. W związku ze schorzeniem narządu ruchu wnioskodawca zmuszony jest do zakupu nowych butów raz na dwa miesiące za kwotę około 200 zł. Kłopoty z poruszaniem i korzystaniem z komunikacji miejskiej wiążą się z koniecznością korzystania z samochodu, zakupionego na raty. Miesięczna wysokość raty wynosi 503,96 zł, a koszty paliwa to około 300 zł miesięcznie. Stan zdrowia wnioskodawcy wymaga zakupu dwóch endoprotez po około 30.000 zł za każdą. Żona skarżącego od dnia 25 lipca 2013 roku jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku.

D.P. zaciągnął trzy kredyty w Getin Noble Banku S.A.: w dniu 6 listopada 2014 roku na kwotę 33.132,53 zł na zakup samochodu marki Skoda Octavia, w dniu 8 lipca 2014 roku w kwocie 2.400 zł na sfinansowanie potrzeb konsumpcyjnych i w kwocie 18.091 zł na spłatę kredytu w banku Polska Kasa Opieki S.A. oraz w dniu 24 lutego 2015 roku w kwocie 52.439,28 zł na sfinansowanie potrzeb konsumpcyjnych i w kwocie 951 zł na spłatę kredytu w GMAC Bank Polska S.A. Skarżący terminowo spłaca raty zaciągniętych kredytów, a wysokość tych rat wynosi 376,63 zł, 745,44 zł i 503,96 zł.

Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:

Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.

Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.).

Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.

Kluczową rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych.

Jak wynika z oświadczeń skarżącego, popartych dokumentami źródłowymi, jego sytuacja materialna nie nosi znamion ubóstwa, czy biedy. Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą pod firmą D.P. Zakład Usługowy G. w K., a wysokość dochodów z tego źródła została określona na kwotę ok. 2.500 zł miesięcznie. Za rok 2014 przychód z wykonywanej działalności gospodarczej wyniósł 62.220,23 zł. Żona wnioskodawcy jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, zatem uzyskiwane przez skarżącego dochody przypadają na dwie osoby w rodzinie. Wydatki związane z koniecznym utrzymaniem rodziny wynoszą ok 1.700 zł (czynsz 585,93 zł, fundusz remontowy 98,61 zł, gaz 201,92 zł, prąd 273,40 zł, wyżywienie 400 zł, podatek 50 zł, ubezpieczenie 100 zł). Wydatków na telefon, czy utrzymanie samochodu orzekający nie zaliczył do kosztów utrzymania koniecznego, ponieważ do tej grupy mogą zostać zaliczone jedynie wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Usługi telekomunikacyjne, czy utrzymanie samochodu do takich nie należą (por. postanowienie NSA z 20 czerwca 2006 r. I OZ 805/06).

Ponadto istotna w niniejszej sprawie jest okoliczność, że skarżący przy osiąganych dochodach jest w stanie spłacać raty zaciągniętych kredytów bankowych w łącznej wysokości 1.626,03 zł (376,63 zł + 745,44 zł + 503,96 zł) i jak oświadczył spłaca je terminowo. W ocenie orzekającego brak jest podstaw, aby zobowiązania prywatnoprawne traktować priorytetowo kosztem zobowiązań wobec Skarbu Państwa. Koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że zobowiązania cywilnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2014 r., sygn. akt I OZ 1036/14, CBOSA). Podziela go również orzekający w niniejszej sprawie.

Biorąc pod uwagę powyższe orzekający uznał, że sytuacja materialna wnioskodawcy pozwala na poniesienie w niniejszej sprawie kosztów sądowych bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny. Tym bardziej, że wysokość kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania sprowadza się do wpisu od złożonej skargi w wysokości 100 zł zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Jest to najniższa wysokość wpisu sądowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Nie można pominąć także faktu, iż wyłożenie przez skarżącego kosztów sądowych jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jego skargi, zgodnie z art. 200 p.p.s.a. skarżącemu będzie przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2, w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.