Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1014/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-10-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono uchwałę I  i II  instancji
Powołane przepisy: article: art. 145  par. 1  pkt 1  lit. c,  art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7,  art. 9,  art. 77   par. 1,  art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 73
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2009 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty L. z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania T. G. (dalej powoływanego jako skarżący) uchylił decyzję Starosty L. z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną, gminną – ulicę [...] w L. (działka nr [...] z obrębu [...]). Jednocześnie w decyzji z [...] maja 2009 r. Wojewoda [...] odmówił uwzględnienia wniosku T. G. o wypłatę odszkodowania za zajęty grunt.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] Starosta L. odmówił uwzględnienia wniosku skarżącego z dnia 28 grudnia 2007 r. o przyznanie odszkodowania za opisaną powyżej nieruchomość położoną w L. zajętą pod drogę publiczną - ul.[...]. W uzasadnieniu organ stwierdził, że wniosek w danej sprawie został złożony po wyznaczonym ustawowo terminie określonym w art. 73 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133 poz. 872 ze zmianami) tj. po dniu 31 grudnia 2005 roku.

Skarżący odwołał się od powyższej decyzji wskazując, że w księdze wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości nie ma żadnej wzmianki o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości pod drogę. Jedynie z wypisu z gruntów z dnia 24 września 2007 r., wynikało, że działka o nr [...] jest gruntem pod drogą, której właściciel jest w dodatku nieustalony.

Wojewoda [...] uchylając rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i odmawiając uwzględnienia wniosku T. G. stwierdził, że zgodnie z art. 73 ust. 4 powołanej ustawy z dnia 13 października 1998 r. odszkodowanie za nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne jest ustalane i wypłacane na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.

Termin, o którym mowa w art. 73 ust. 4 w/w ustawy jest terminem zawitym co oznacza, że bezczynność strony w oznaczonym terminie powoduje utratę uprawnień. Przywrócenie terminu zawitego prawa materialnego (terminu ustalonego dla dochodzenia przez stronę jej praw podmiotowych lub roszczeń) jest możliwe jedynie wówczas, gdy możliwość taką przewiduje przepis określający dany termin.

Wojewoda wskazał, że art. 73 w/w ustawy nie przewiduje takiej możliwości. Ustawodawca jednoznacznie określa termin składania wniosków od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. jednocześnie stwierdzając, że po upływie tego terminu roszczenie wygasa.

Odnosząc się natomiast do kwestii uchylenia orzeczenia pierwszej instancji, organ podniósł, że w sytuacji gdy strona domaga się odszkodowania przewidzianego w art. 73 powołanej ustawy, a świadczenie to jest nienależne z powodu wygaśnięcia roszczenia, Starosta powinien załatwić sprawę co do jej istoty i wydać decyzję odmawiającą żądaniu strony, nie zaś umarzać postępowania administracyjne w myśl art. 105 Kpa.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł T. G.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił, że organy administracji publicznej nie działały zgodnie z przepisami art. 6, art. 7 oraz art. 10 § 1 kpa i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania. W skardze podniesiono także, że organy nie wyjaśniły okoliczności, czy skarżący w ogóle może występować o odszkodowanie z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. i czy istnieją podstawy prawne do stosowania tych przepisów. Zdaniem skarżącego organy również nie ustaliły, czy przed dniem 31 grudnia 1998 r. na nieruchomości skarżącego istniała droga publiczna i czy droga ta została zaliczona do kategorii dróg publicznych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Skarga, jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie miały miejsce - mające istotny wpływ na wynik sprawy - uchybienia proceduralne.

W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu, postępowanie administracyjne, zakończone zaskarżoną decyzją przeprowadzone zostało bez należytego wyjaśnienia żądania strony. Z treści pisma skarżącego z dnia 28 grudnia 2007 r., skierowanego do Starostwa Powiatowego w L. nie można bowiem jednoznacznie wnioskować - tak jak uczyniły to organy orzekające w sprawie - że skarżący domaga się przyznania odszkodowania w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.). W przedmiotowym piśmie skarżący wnosi o "wypłatę odszkodowania za działkę ewidencyjną [...] o powierzchni [...] ha położoną pod ul. [...]", nie wskazując wprost, że istotnie chodzi mu o przyznanie odszkodowania w trybie powołanego przepisu. Z treści wniosku nie wynika kiedy i na jakiej zasadzie nastąpiło zajęcie działki pod drogę. Okoliczności powyższych nie można również jednoznacznie stwierdzić na podstawie analizy dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy. Możliwe zatem jest, że skarżący swoje roszczenia odszkodowawcze wywodzi z przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.), czy też z poprzedzającej ją ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127 ze zm.) lub też Kodeksu cywilnego, nie zaś - jak przyjęły to organy orzekające w sprawie - z przepisu art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Skutkowałoby to bowiem – bez względu na zasadność, czy też niezasadność wniosku – zastosowaniem odmiennego trybu.

Zdaniem Sądu automatyczne zakwalifikowanie pisma skarżącego jako wniosku o przyznanie odszkodowania w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r., bez dokładnego zbadania w jakim istotnie trybie skarżący dochodzi roszczeń odszkodowawczych za nieruchomość, narusza art. 7 kpa, art. 9 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji.

Rozpoznając ponownie sprawę organy wezmą pod uwagę wskazane wyżej kwestie, w razie potrzeby uzupełnią materiał dowodowy i dopiero po wyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności, a przede wszystkim treści żądania strony - określą właściwy przedmiot sprawy.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjny, orzekł jak w sentencji.