Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 72/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6196 Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Biura Ochrony Rządu
658
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Stwierdzono przewlekłość postępowania  administracyjnego i że przewlekłość postępowania  nie miała charakteru rażącego
Powołane przepisy: article: art. 8a
journal: Dz.U. 2019 poz 288
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony  Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.
article: art. 12 i art. 35 par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 149 par. 1 pkt 3 i par. 1a oraz art.151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Janusz Walawski, Asesor WSA Joanna Kruszewska–Grońska (spr.), , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi M.W. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2019 r. o wyłączenie stosowania przepisów ustawy 1) stwierdza, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; 2) stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3) oddala skargę w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] maja 2019 r. (data wpływu do organu: [...] maja 2019 r.) M.W. (dalej: "skarżąca") wystąpiła do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "Minister", "organ") o wydanie decyzji w trybie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2019 r., poz. 288 ze zm.; dalej: "ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym"), w przedmiocie wyłączenia stosowania wobec niej art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym.

Pismem z [...] maja 2019 r. Minister, powołując się na art. 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: "k.p.a."), zawiadomił skarżącą o przedłużeniu terminu rozpatrzenia sprawy do [...] listopada 2019 r., które wynika z konieczności wszechstronnego i wnikliwego zbadania przedmiotowej sprawy, co wymaga podjęcia przez organ szeregu czynności wyjaśniających.

Również pismem z [...] maja 2019 r. Minister wystąpił do Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA o przekazanie informacji, czy skarżąca ma ustalone prawo do emerytury, renty lub renty rodzinnej i czy otrzymuje powyższe świadczenie oraz jakie okresy pracy i służby w jakich formacjach stanowią podstawę powyższego świadczenia.

Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA odpowiedział na wezwanie organu pismem z [...] czerwca 2019 r. (data wpływu do organu: [...] czerwca 2019 r.), w którym poinformował, że skarżąca ma ustalone prawo do emerytury. Została zwolniona ze służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego [...] maja 2016 r. Przy ww. piśmie z [...] czerwca 2019 r. Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA przekazał wydaną [...] sierpnia 2017 r., w oparciu o art. 15c ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, decyzję o ponownym ustaleniu wysokości emerytury skarżącej, wysługę wyliczoną na [...] października 2017 r. oraz informację z Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej: "IPN") z [...] maja 2017 r. o przebiegu służby skarżącej na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym.

Następnie pismem z [...] lipca 2019 r. Minister zwrócił się do Prezesa IPN o przekazanie informacji o przebiegu służby skarżącej do dnia [...] lipca 1990 r., w szczególności o okresach służby, nazwach formacji, jednostkach organizacyjnych, komórkach organizacyjnych, zajmowanych stanowiskach, pełnionych funkcjach, a także o przedstawienie kopii dokumentów pozwalających na ocenę spełnienia przesłanki rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

W tym samym dniu (tj. [...] lipca 2019 r.) organ wystąpił do Szefa [...] (dalej: "Szef [...]") o przekazanie informacji o przebiegu służby skarżącej, które pozwolą ocenić spełnienie przez nią przesłanki rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu [...] września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, w tym zwłaszcza informacji dotyczącej stanowisk zajmowanych w trakcie służby i pełnionych funkcji, awansów w stopniu służbowym, podwyżek dodatków do uposażenia o charakterze uznaniowym, opinii służbowych ze wskazaniem okresów opiniowania i ogólnej oceny, a także informacji o złożonych podziękowaniach, otrzymanych orderach i odznaczeniach, udzielonych wyróżnieniach, dokumentach (w tym zaświadczeniach) potwierdzających pełnienie służby w warunkach, o których mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86, poz. 734 ze zm.), jak również informacji o wszelkich prawomocnych wyrokach zapadłych wobec strony w sprawach karnych i karno-skarbowych, wymierzonych karach dyscyplinarnych, podstawie prawnej rozwiązania stosunku służbowego oraz ewentualnych postępowaniach dyscyplinarnych umorzonych w związku ze zwolnieniem ze służby.

W piśmie z [...] lipca 2019 r. (data wpływu do organu: [...] lipca 2019 r.) Prezes IPN poinformował, że w aktach odnaleziono dokumenty dotyczące służby skarżącej po dniu [...] września 1989 r. Załączył do ww. pisma kopie z akt osobowych o sygn. [...] t. [...] dotyczące przebiegu jej służby.

Natomiast Szef [...] udzielił Ministrowi odpowiedzi w piśmie z [...] sierpnia 2019 r. (data wpływu do organu: [...] sierpnia 2019 r.), w którym wskazał, że z przebiegu służby nie wynika, aby skarżąca uchylała się od wykonywania zadań służbowych i obowiązków bądź wykonywała je w sposób niewłaściwy. W okresie służby w [...] skarżąca nie otrzymywała podziękowań. Brak jest też zaświadczeń wskazujących na podejmowanie czynności służbowych w warunkach szczególnego zagrożenia życia i zdrowia. Ponadto brak jest danych dotyczących wszczynania i prowadzenia w stosunku do skarżącej postępowań karnych oraz karno-skarbowych, a także informacji o wyrokach w sprawach karnych lub karno-skarbowych za czyny popełnione w trakcie trwania stosunku służbowego.

Odnosząc się do okresu służby skarżącej, przypadającego przed dniem [...] sierpnia 1990 r., Szef [...] zaznaczył, iż zgodnie z art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2018 r., poz. 2032 ze zm.), był zobowiązany do przekazania oryginałów dokumentów wykonanych w organach bezpieczeństwa państwa do IPN.

Następnie pismem z [...] sierpnia 2019 r. Minister poinformował skarżącą, że została zebrana dokumentacja niezbędna do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy oraz pouczył ją o treści art. 10 i art. 81 k.p.a.

W dniu [...] września 2019 r. skarżąca zapoznała się z aktami sprawy w siedzibie organu.

Pismem z [...] listopada 2019 r. skarżąca wystosowała do Ministra ponaglenie, wnosząc o niezwłoczne rozpatrzenie jej wniosku.

W dniu [...] stycznia 2020 r. skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność i przewlekłość Ministra w przedmiocie rozpoznania jej wniosku z [...] maja 2019 r., wnosząc o: zobowiązanie Ministra do wydania decyzji rozstrzygającej wniosek w terminie miesiąca; dokonanie kontroli w zakresie bezczynności i przewlekłości postępowania w postępowaniu odwoławczym; wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."); zasądzenie kosztów postępowania; przyznanie jej od organu sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego zainicjowanego jej wnioskiem z [...] maja 2019 r., akcentując, że bezskutecznie upłynęły terminy wskazane w art. 35 § 3 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, ewentualnie o odrzucenie skargi. Wskazał, iż wejście w życie w dniu [...] stycznia 2017 r. ustawy z dnia [...] grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2016 r., poz. 2270), która w art. 8a ust. 1 i 2 zobowiązuje ministra właściwego do spraw wewnętrznych, aby w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach wyłączył stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13 b, ze względu na:

1. krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz

2. rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia,

wymaga od organu podjęcia szeregu czynności, w szczególności zebrania materiału dowodowego i jego wnikliwej analizy. Do wydania decyzji nie wystarczy wniosek strony złożony w trybie określonym w art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, aby wydać decyzję w przedmiocie wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym musi dokonać wszechstronnego i wnikliwego zbadania przedmiotowej sprawy, co wymaga podjęcia przez organ administracji szeregu czynności wyjaśniających.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych oraz stan faktyczny i prawny (wynikający z ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym), Minister podniósł, że wydłużenie terminu załatwienia przedmiotowej sprawy jest uzasadnione, a organ potrzebuje - realnego w okolicznościach sprawy - czasu do przeanalizowania stanu prawnego i faktycznego sprawy oraz wydania i uzasadnienia rozstrzygnięcia w sprawie. Właściwy czas na wydanie i uzasadnienie rozstrzygnięcia w sprawie jest bardzo istotny ze względu na materię, którą obejmuje ustawa, a mianowicie dotyczącą wysokości zaopatrzenia emerytalnego/ rentowego/ rentowego rodzinnego funkcjonariuszy i ich rodzin. Konstrukcja przepisów tej ustawy uniemożliwia zastosowanie art. 8a bez wcześniejszego ustalenia, czy skarżąca w ogóle podlega reżimowi art. 15c, art. 22a bądź art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. Zatem w przedmiotowej sprawie okoliczności zwalniające organ administracji publicznej z zarzutu bezczynności mają charakter prawny i proceduralny, a nie faktyczny, a tylko takie okoliczności zwalniają organ administracji publicznej z zarzutu bezczynności (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 13 czerwca 2013 r., sygn. akt II SAB/Lu 105/13, LEX nr 1333599).

Organ zaznaczył również, że wpłynęła do niego znaczna liczba spraw (na dzień sporządzenia odpowiedzi na skargę około [...] spraw) wniesionych na podstawie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. W ocenie Ministra, w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z rażącym naruszeniem zasad ogólnych postępowania, lecz obiektywnie weryfikowalnymi czynnikami, które wpływają na terminy rozstrzygnięcia sprawy przez organ.

Minister zakwestionował żądanie orzeczenia grzywny, przywołując stanowisko zaprezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, w myśl którego grzywna stanowi dodatkowy środek dyscyplinująco-represyjny, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, gdy z całokształtu działań organu wynika celowe unikanie podjęcia rozstrzygnięcia.

Natomiast w kontekście żądania sumy pieniężnej organ wskazał na jej kompensacyjny charakter i konieczność wykazania przez skarżącą poniesionej, konkretnej straty.

Ponadto Minister wymienił sygnatury spraw ze skarg na jego bezczynność w przedmiocie rozpoznania wniosków złożonych w trybie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, w których tut. Sąd odrzucił skargi, wskazując, że sprawy te nie należą do właściwości sądu administracyjnego. Organ także przywołał sygnatury spraw ze skarg na jego decyzje w przedmiocie wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, w których Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił bądź oddalił skargi.

Jak wynika z akt sądowych sprawy, decyzją z [...] lutego 2020 r. nr [...] Minister odmówił wyłączenia stosowania wobec skarżącej art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest częściowo uzasadniona.

Przedmiotem skargi skarżąca uczyniła "bezczynność i przewlekłość" Ministra w przedmiocie jej wniosku z [...] maja 2019 r. o zastosowanie art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: "NSA") prezentowany jest pogląd, który podziela Sąd w składzie orzekającym, że zarzucenie w jednym piśmie bezczynności oraz przewlekłości postępowania nie powinno być traktowane jako skumulowanie dwóch skarg, o ile kwestionowana jest terminowość i sprawność działania organu w tej samej sprawie administracyjnej. Objęcie jedną skargą obu form opieszałości organu inicjuje bowiem jedną sprawę sądowoadministracyjną. Pozostaje to w związku z zasadą, że przedmiotem zaskarżenia może być tylko jedna decyzja lub inny akt, którego legalność badana jest przez sąd administracyjny (vide wyroki NSA: z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 709/12; z 24 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 2225/14 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl).

W przypadku wniesienia skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, to sąd administracyjny – na podstawie okoliczności sprawy, a zwłaszcza toku postępowania – ocenia, czy w sprawie wystąpiła bezczynność, czy przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w oparciu o tę ocenę podejmuje rozstrzygnięcia, o których mowa w art. 149 p.p.s.a. (vide postanowienia NSA: z 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12; z 4 września 2015 r., sygn. akt II OZ 753/15).

Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia, czy też innego aktu lub nie podjął stosownych czynności. Skarga na bezczynność organu ma zasadniczo na celu ochronę procesową strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie.

Z kolei pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" pojmowane jest jako prowadzenie postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70). Również w orzecznictwie sądowym przewlekłe prowadzenie postępowania określane jest jako nieefektywne. Wskazuje się bowiem, że przewlekłość obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w krótszym terminie, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.

Zatem o przewlekłości postępowania przed organem administracji publicznej można mówić wówczas, gdy czas jego trwania przekracza rozsądne granice (vide wyrok NSA z 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12; postanowienie NSA z 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12). W wyroku z 26 października 2012 r., sygn. akt II OSK 1956/12, NSA stwierdził, iż przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Kontrola Sądu zmierza zatem do ustalenia, czy istotnie organ administracji publicznej postępowanie w sprawie prowadzi przewlekle i bezpodstawnie nie kończy go wydaniem rozstrzygnięcia.

W świetle powyższego należy przyjąć, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącej z [...] maja 2019 r.

Warunkiem dopuszczalności złożenia skargi jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one stronie w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, warunkiem formalnym dopuszczalności jej wniesienia jest uprzednie złożenie ponaglenia w trybie art. 37 k.p.a.

W niniejszej sprawie wymóg ten został spełniony.

Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4, albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Podstawę prawną rozpoznania wniosku skarżącej o wydanie decyzji w trybie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym stanowią przepisy tej ustawy, przy czym nie wskazują one terminów załatwienia spraw o wyłączenie stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy. Uznać zatem należy, że w przedmiotowej sprawie powinny być przestrzegane przez organ regulacje k.p.a. dotyczące terminów załatwiania spraw.

Zgodnie z art. 12 k.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Zasada szybkości postępowania wyrażona w ww. przepisie – ściśle związana z regulacjami zawartymi w art. 35-38 k.p.a. – nie może jednak pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela.

W art. 35 k.p.a. zostały określone terminy do załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej. Przepis ten zobowiązuje organy administracji publicznej do załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, co stanowi realizację zasady zawartej w art. 12 k.p.a. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Ponadto w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ powinien podać stronom przyczyny zwłoki i wskazać nowy termin załatwienia sprawy, co wynika z art. 36 § 1 k.p.a., zaś ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Podkreślić również należy, że samo informowanie o niezałatwieniu sprawy w terminie nie chroni organu przed zarzutem przewlekłego prowadzenia postępowania, ponieważ działania organu w tym zakresie również podlegają kontroli sądu administracyjnego.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, wnioskiem z [...] maja 2019 r. skarżąca wystąpiła do organu o wydanie decyzji na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ww. ustawy, który stanowi, że minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Przepis ten wszedł w życie w dniu 1 stycznia 2017 r.

Zauważyć również należy, iż decyzje wydawane przez organ na jego podstawie mają charakter decyzji uznaniowych, gdyż określone w nim przesłanki nie są jednoznaczne i pozostawiają organowi swobodę dokonania ich oceny, oczywiście na podstawie ustalonego stanu faktycznego sprawy znajdującego potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym.

Odnosząc powyższe rozważania do stanu niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że postępowanie w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącej prowadzone było w sposób przewlekły. Powyższy wniosek skarżącej wpłynął do organu [...]maja 2019 r. Pierwsze czynności Minister podjął niezwłocznie – było to pismo z [...] maja 2019 r. informujące skarżącą o przedłużeniu terminu w trybie art. 36 § 1 k.p.a. – do [...] listopada 2019 r. Jednocześnie pismem z [...] maja 2019 r. organ wystąpił do Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA o stosowne informacje dotyczące skarżącej. Odpowiedź na to wystąpienie została udzielona w piśmie z [...] czerwca 2019 r., które wpłynęło do organu [...] czerwca 2019 r.

Następnie Minister pismami z [...] lipca 2019 r. (czyli po upływie ok. dwóch tygodni od uzyskania informacji z Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA) zwrócił się do Prezesa [...] i Szefa [...] o przekazanie informacji odnośnie przebiegu służby skarżącej. Odpowiedź od Prezesa [...] Minister otrzymał [...] lipca 2019 r., a od Szefa [...] – [...] sierpnia 2019 r.

Po 11 dniach od wpływu odpowiedzi od Szefa [...], organ (w piśmie z [...] sierpnia 2019 r.) poinformował skarżącą o zebraniu dokumentacji niezbędnej do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy oraz pouczył ją o treści art. 10 i art. 81 k.p.a. Skarżąca w dniu [...] września 2019 r. skorzystała z uprawnienia do zapoznania się z całością akt postępowania administracyjnego.

Pomimo dysponowania od [...] sierpnia 2019 r. kompletnym materiałem dowodowym, Minister wydał decyzję po upływie prawie pięciu kolejnych miesięcy - [...] lutego 2020 r. Wprawdzie po wpłynięciu wniosku skarżącej, organ podejmował czynności bez zbędnej zwłoki, jednak zwlekał z wydaniem decyzji. Nie dotrzymał terminu wskazanego w piśmie z [...] maja 2019 r., w którym zawiadomił skarżącą na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. o rozpoznaniu wniosku do [...] listopada 2019 r. Nie wyznaczył nowego terminu załatwienia sprawy, ani też nie zareagował na ponaglenie skarżącej z [...] listopada 2019 r. Pozostawał też w zwłoce w dacie wniesienia skargi do tut. Sądu (tj. [...] stycznia 2020 r.).

Przedstawione okoliczności faktyczne oraz przepisy prawne uzasadniają, w ocenie Sądu, uznanie zasadności skargi w zakresie stwierdzenia, iż Minister dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, o czym orzeczono w punkcie pierwszym sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Okoliczność wydania decyzji w dniu [...] lutego 2020 r. (czyli po wniesieniu skargi) czyni bezprzedmiotowym zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku skarżącej w oparciu o art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Jednocześnie na mocy art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził w punkcie drugim sentencji wyroku, że w rozpoznawanej sprawie przewlekłość postępowania organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy. Jak się podkreśla w orzecznictwie, to "przekroczenie" musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia, niemożliwe do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa i wywoływać dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Według Sądu, trzy i pół miesięczna zwłoka w rozstrzygnięciu wniosku – w stosunku do terminu podanego skarżącej w piśmie z [...] maja 2019 r. - jest naganna, ale nie godzi w ład demokratycznego państwa prawa, ani nie wywołuje dotkliwych skutków dla samej skarżącej.

Z tych samych względów Sąd nie stwierdził zaistnienia przesłanek do wymierzenia organowi grzywny, a także do przyznania skarżącej sumy pieniężnej i w tym zakresie skargę oddalił w punkcie trzecim sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Sąd nie rozstrzygał o kosztach postępowania, ponieważ skarżąca ich nie poniosła, będąc zwolniona od kosztów sądowych na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. d p.p.s.a.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym w oparciu o art. 119 pkt 4 p.p.s.a.