Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 917/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2011-07-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1 pkt 2 , ust. 7
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędzia WSA Jolanta Górska Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Małgorzata Kuba po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2011 r. sprawy ze skargi Z. S. i W. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 października 2010 r. nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 24 września 2008 r. "A" Spółka Akcyjna w K. złożyła w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego wniosek o wszczęcie i przeprowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie likwidacji okien wykonanych w ścianie szczytowej budynku przy ul. [...] w G.

Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2009 r. nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przekazał według właściwości wniosek spółki "A" S.A. w K. do Wydziału Urbanistyki, Architektury i Ochrony Zabytków Urzędu Miejskiego. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił to postanowienie w całości i postanowił o braku podstaw do przekazania przedmiotowego wniosku do organu architektoniczno – budowlanego.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.), decyzją z dnia 21 kwietnia 2010 r. nr [...], nałożył na Z. i W. S. obowiązek likwidacji, poprzez zamurowanie, okien w mieszkaniu nr [...] w budynku przy ul. [...] w G., wykonanych w ścianie szczytowej budynku od strony działki nr [...] obr. [...], w terminie do dnia 31 maja 2010 r.

Na podstawie dowodu z oględzin przeprowadzonych w dniu 26 lutego 2009 r. w lokalu mieszkalnym nr [...] w budynku przy ul. [...] w G. organ ustalił, że mieszkanie to usytuowane jest na drugim piętrze budynku i składa się z trzech pokoi, kuchni, łazienki, wc, spiżarki i dwóch przedpokoi. Właścicielem mieszkania od 1994 r. są Z. i W. S. Wcześniej, od 30 sierpnia 1985 r., najemcą lokalu była matka Z. S. – H. I. (decyzja Urzędu Miejskiego, Wydziału Spraw Lokalowych nr [...] z dnia 30 sierpnia 1985 r.). W. S. oświadczył, że okno w ścianie szczytowej, po stronie elewacji południowo - wschodniej istniało już w 1985 r., a po stronie elewacji zachodniej okna nie było. Okno w pokoju ma wymiar 2 x (110 cm x 150 cm) a okno w przedpokoju 70 cm x 90 cm. Organ ustalił również, iż na wybicie dwóch okien w ścianie północno - wschodniej B. O. - poprzedni najemca mieszkania nr [...] w budynku przy ul. [...] w G., otrzymała z Prezydium Miejskiej Rady Narodowej zezwolenie nr [...] z dnia 12 czerwca 1957 r. jako "prowizorium do czasu planowanej zabudowy".

Organ ustalił również, iż Wojewoda decyzją nr [...] z dnia 27 maja 2009 r. stwierdził nieważność pozwolenia Prezydium Miejskiej Rady Narodowej nr [...] z dnia 12 czerwca 1957 r., zezwalającego na wykonanie robót budowlanych polegających na wybiciu otworów okiennych w ścianie szczytowej budynku mieszkalnego, zlokalizowanego w G. przy ul. [...] (lokal nr [...]) z warunkiem pozostawienia ich do czasu realizacji na działce sąsiedniej, jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa.

W dniu 3 marca 2010 r. Z. S. - współwłaścicielka mieszkania nr [...] w budynku przy ul. [...] w G. - złożyła oświadczenie, że mieszka w przedmiotowym mieszkaniu od 1985 r. a w dniu 21 lipca 1994 r. wykupiła mieszkanie od Gminy G. z istniejącymi oknami w ścianie szczytowej budynku. Potwierdziła również fakt, że poprzednia lokatorka mieszkania posiadała zezwolenie Prezydium Miejskiej Rady Narodowej na wykonanie okien w ścianie szczytowej budynku do czasu realizacji inwestycji na sąsiedniej działce.

Organ wyjaśnił także, iż nieruchomość przy ul. [...] w G. znajduje się według aktualnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dzielnicy urbanistycznej Ś. w G. - rejon ul. [...] (kino), zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Miasta z dnia 30 września 1999 r. (Dz. Urz. Woj. Nr 25 z dnia 10 marca 2000 r., poz. 126) w strefie [...]. Strefa [...] to strefa mieszana usługowo - mieszkaniowa zawierająca 24 i 33. W karcie terenu [...] w punkcie [...] - warunki urbanistyczne - widnieje zapis: linie zabudowy - od strony ulic [...] i [...] pokrywają się z liniami rozgraniczającymi, a w karcie terenu [...] do planu w punkcie [...] - warunki urbanistyczne - określają m.in. dopuszczalną wysokość zabudowy: pierzeja przy u. [...] i ul. [...] V - VI kondygnacji, w nawiązaniu do istniejących budynków przy ul. [...] i budynku DOKP, na pozostałym obszarze działki - do 32 m ponad istniejący poziom terenu a linie zabudowy: ściśle określona linia zabudowy zwartej z możliwością stosowania w parterze podcieni podcięć i przejazdów.

Ponadto organ wskazał, że w aktach archiwalnych dotyczących budynku przy ul. [...] w G. nie zachowały się inne dokumenty dotyczące przedmiotowych okien. Z wykonanego w dniu 5 marca 2010 r. w Urzędzie Miasta wypisu i wyrysu z rejestru gruntów wynika, że budynek przy ul. [...] w G. zajmuje całą powierzchnię działki nr [...], a przedmiotowe okna usytuowane są w ścianie na granicy działki. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75 poz. 690) stanowi, że odległość ściany budynku z oknami od granicy działki winna wynosić 4 m. Przedmiotowe okna zostały wykonane w ścianie na granicy działki, co narusza powyższe rozporządzenie.

Z. i W. S. wnieśli odwołanie od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Opisali okoliczności związane z nabyciem mieszkania, jako pełnowartościowego, od Gminy Miasta G. wskazując, że usytuowanie okien w ścianie szczytowej budynku miało miejsce w 1957 r. Podali, iż pozwolenie na wykucie okien odnaleźli osobiście w archiwum miasta w 2008 r. Podnieśli, iż zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane żadna inwestycja nie może naruszać uzasadnionych interesów osób trzecich. Do uzasadnionych interesów osób trzecich zaliczyć należy również zapewnienie dostępu światła dziennego oraz nasłonecznienie lokalu mieszkalnego, określone w § 13 i § 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 15 czerwca 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, tymczasem decyzja nakazuje zamurowanie jedynego okna w pokoju o powierzchni 28 m2. Zarzucili naruszenie art. 7 i art. 77 kpa, kwestionując sposób działania organu nadzoru budowlanego.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156. poz. 1118 z późn. zm.), decyzją z dnia 6 października 2010 r. nr [...]: uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania nałożonego obowiązku i wyznaczył nowy termin do dnia 31 grudnia 2011 r., a w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, nie znajdując podstaw do jej uchylenia lub zmiany.

Organ ustalił, że w lokalu mieszkalnym nr 5 w budynku przy ul. [...] w G. w pokoju znajduje się okno o wymiarach 2 x (1,10 m x 1,50 m) a w przedpokoju znajduje się okno o wymiarach 0,7 x 0,9 m (okno w ościeżach). Według oświadczenia W. S. - właściciela tego lokalu, okno w ścianie szczytowej po stronie elewacji południowo - wschodniej oraz okno w przedpokoju istniały już w 1985 r., natomiast w elewacji zachodniej budynku nie było okna.

Organ ustalił również, iż Wojewoda ostateczną decyzją z dnia 27 maja 2009 r. nr [...], podjętą na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, stwierdził nieważność pozwolenia Prezydium Miejskiej Rady Narodowej Architekta Miasta nr [...] z dnia 12 czerwca 1957 r., zezwalającego na wykonanie robót budowlanych polegających na wybiciu otworów okiennych w ścianie szczytowej budynku mieszkalnego zlokalizowanego w G. przy ul. [...] (lokal nr [...]), z warunkiem pozostawienia ich do czasu realizacji na działce sąsiedniej. Wojewoda stwierdził bowiem, iż pozwolenie to wydane zostało z naruszeniem przepisów art. 196, art. 333 i art. 334 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. Nr 23 poz. 202 z późn. zm.).

Organ odwoławczy wyjaśnił, iż zgodnie z przepisem art. 196 powołanego rozporządzenia budynki ogniotrwałe, wznoszone bezpośrednio przy granicy sąsiadów, jako też budynki nieogniotrwale wznoszone w odległości mniejszej od 4 metrów od tej granicy, powinny być zaopatrzone od strony granicy w mur ogniochronny bez otworów i próżni, grubości równającej się co najmniej długości jednej cegły, wykonany z cegły palonej lub innego materiału ogniotrwałego, wprowadzony do fundamentów przez wszystkie kondygnacje, a wystający 30 centymetrów ponad dach. Zgodnie zaś z art. 333 rozporządzenia, dla uzyskania pozwolenia na wykonanie niżej wymienionych robót konieczne jest przedstawienie przez budującego właściwej władzy projektu (planu) do zatwierdzenia:

a) na wzniesienie nowych budynków stałych i tymczasowych, tudzież na nadbudowę ich i powiększenie, z wyjątkiem budynków, podanych niżej w punktach a) i d) artykułu 334 i w punktach a) i c) artykułu 335,

b) na przebudowę, przeróbki i w ogóle takie zmiany wspomnianych w punkcie a) istniejących budynków, przy których zostają zmieniane, dodawane lub usuwane części nośne lub konstrukcyjne tych budynków, bądź części, wpływające na bezpieczeństwo budynków od ognia lub stan zdrowotny, wreszcie, gdy ulega zmianie wygląd zewnętrzny budynków, ich części lub szczegółów architektonicznych,

c) na zmianę przeznaczenia wspomnianych w punkcie a) budynków lub ich części, a w szczególności na przeróbkę na pomieszczenia dla pobytu ludzi takich lokali, które uprzednio miały inne przeznaczenie lub były budowane dla innego celu.

Stosownie zaś do treści art. 334 pkt a i b rozporządzenia przedstawienie projektu (planu) nie jest wymagane dla uzyskania pozwolenia na wykonanie niżej wymienionych robót:

- na wzniesienie nowych parterowych budynków mieszkalnych i gospodarskich, na ich powiększenie oraz na przeróbkę parterowych budynków gospodarskich na mieszkalne w miejscowościach wiejskich poza obszarem województw: poznańskiego i pomorskiego,

- na rozebranie budynków albo ich części, nie wpływających na moc, trwałość, zdrowotność, bezpieczeństwo od ognia lub wygląd pozostałych części budynków, z wyjątkiem rozebrania w miejscowościach wiejskich parterowych budynków mieszkalnych i gospodarskich,

Następnie WINB wyjaśnił, iż zgodnie z przepisem art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2. Przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe (art. 103 ust. 2 ustawy). Zgodnie z przepisem art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych:

1. bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub

2. w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub

3. na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub

4. w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach.

WINB wyjaśnił również, że ponieważ w niniejszym przypadku roboty budowlane zostały już zakończone, organ nadzoru budowlanego nie miał podstaw do wydania nakazu ich wstrzymania. Zgodnie z przepisem art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1. Stosownie zaś do treści art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 właściwy organ w drodze decyzji nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania.

Organ odwoławczy wskazał, że obowiązkiem organów nadzoru budowlanego jest w pierwszej kolejności nałożenie na inwestora obowiązku wykonania określonych czynności lub robót koniecznych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem, natomiast wynikający z przepisu art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy nakaz zaniechania dalszych robót budowlanych bądź rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego nie ma charakteru bezwzględnego i powinien być orzekany jedynie wówczas, gdy wykluczona jest możliwość doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem (por. wyrok NSA z dnia 13 września 2005 r., sygn. akt OSK 782/04, Lex nr 194993).

Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.), jeżeli z przepisów § 13, § 60 i § 271 - § 273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż:

1) 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy,

2) 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy.

Mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy WINB stwierdził, iż zarówno w przepisach obowiązujących w dniu wydania wyeliminowanego z obrotu prawnego przez Wojewodę pozwolenia Prezydium Miejskiej Rady Narodowej Architekta Miasta nr [...] z dnia 12 czerwca 1957 r. jak i w przepisach obecnie obowiązujących nie przewidziano możliwości wykucia i pozostawienia otworów okiennych w ścianie szczytowej budynku, która znajduje się na granicy pomiędzy działkami.

Mając na uwadze upływ w trakcie postępowania odwoławczego terminu, w którym należało zlikwidować przedmiotowe okna poprzez ich zamurowanie, organ II instancji uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania nałożonego obowiązku i wyznaczył nowy termin do dnia 31 grudnia 2010 r. a w pozostałej części utrzymał decyzję w mocy.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ wyjaśnił, iż brak zastrzeżeń ze strony Urzędu Miasta w związku z wykupem przedmiotowego lokalu mieszkalnego w 1994 r. nie uniemożliwia organom nadzoru budowlanego prowadzenia postępowania w stosunku do przedmiotowych otworów okiennych po wyeliminowaniu z obrotu prawnego pozwolenia na ich wykucie. Ponadto, decyzja Wojewody z dnia 27 maja 2009 r. nr [...] jest decyzją ostateczną i dopóki dana decyzja ostateczna znajduje się w obrocie prawnym, organy administracji publicznej zobligowane są do jej respektowania i brania pod uwagę w prowadzonych postępowaniach. Natomiast fakt, iż poza przedmiotowymi otworami okiennymi w jednym z pomieszczeń w przedmiotowym lokalu mieszkalnym nie ma innych okien, nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie organu nadzoru budowlanego.

Na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnieśli Z. i W. S., domagając się jej uchylenia jak również uchylenia poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenia kosztów sądowych według norm przepisanych.

Skarżący ponowili argumentacje odwołania. Podnieśli, iż w lokalu nr [...] przy ulicy [...] w G. zamieszkują od 7 października 1985 r., natomiast od 1994 r. są jego właścicielami. Skarżący nabyli od Gminy Miasta G. mieszkanie na podstawie aktu notarialnego z dnia 21 lipca 1994 r. Sprzedając mieszkanie skarżącym Gmina Miasta G. nie poinformowała o istotnej okoliczności, iż dla sprzedawanej nieruchomości w 1957 r. wydane zostało tymczasowe pozwolenie ma wykonanie robót budowlanych – wybicie otworów okiennych w ścianie szczytowej budynku. Skarżący twierdzą, iż kupili przedmiotową nieruchomość pozostając w przekonaniu, że stan faktyczny nieruchomości odpowiada jej stanowi prawnemu. Skarżący twierdzą, iż nie mają możliwości doprowadzenia nieruchomości do stanu zgodnego z prawem. Pomieszczenie, w którym nakazano im zamurowanie okien ma powierzchnię 28 m2, a wykonanie decyzji spowoduje, iż pokój zostanie całkowicie pozbawiony dostępu do światła dziennego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 9 marca 2011 r. skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku uczestnik postępowania "A" Spółka Akcyjna w K. wniósł o oddalenie skargi, popierając stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270, ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z treścią art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nadto według treści art. 145 § 1 tej ustawy sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 października 2010 r. nr [...], utrzymująca w mocy zaskarżoną odwołaniem decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 21 kwietnia 2010 r. nr [...] w części nakładającej na Z. i W. S. obowiązek likwidacji, poprzez zamurowanie, okien w mieszkaniu nr [...] w budynku przy ul. [...] w G., wykonanych w ścianie szczytowej budynku od strony działki nr [...] obr. [...] oraz uchylająca tę decyzję w części dotyczącej terminu wykonania nałożonego obowiązku i wyznaczająca nowy termin do dnia 31 grudnia 2011 r. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.).

Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, iż nie narusza ona prawa w sposób, który miałby wpływ na wynik sprawy, a zatem skarga Z. i W. S. nie zasługiwała na uwzględnienie.

Niesporne w niniejszej sprawie jest, iż od 1994 r. właścicielami mieszkania nr [...] w budynku przy ul. [...] w G. są Z. i W. S. a wcześniej od 30 sierpnia 1985 r. najemcą lokalu była matka Z. S. – H. I. (decyzja Urzędu Miejskiego w G. Wydział Spraw Lokalowych nr [...] z dnia 30 sierpnia 1985 r.). W lokalu mieszkalnym nr [...] w przedmiotowym budynku w ścianie szczytowej usytuowanej na granicy działek, w pokoju o powierzchni 28 m2 znajduje się okno o wymiarach 2 x (1,10 m x 1,50 m) a w przedpokoju – okno o wymiarach 0,7 m x 0,9 m. Jak wynika ze złożonego przez skarżącego oświadczenia okno na ścianie szczytowej po stronie elewacji południowo – wschodniej oraz okno w przedpokoju istniało już w 1985 r., a w ścianie zewnętrznej po stronie elewacji zachodniej okna nie było (vide: protokół oględzin robót budowlanych z dnia 26 lutego 2009 r. w aktach administracyjnych). Według prawidłowych ustaleń organów poprzedni najemca lokalu mieszkalnego nr [...] – B. O. – uzyskała pozwolenie na wykonanie robót budowlanych polegających "na wybiciu dwóch okien w ścianie szczytowej od strony północno – wschodniej – prowizorium do czasu planowanej zabudowy" (vide: decyzja Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia 12 czerwca 1957 r. nr [...] w aktach administracyjnych). Opisana decyzja Prezydium została wyeliminowana z obrotu prawnego przez Wojewodę w postępowaniu nadzwyczajnym, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, ostateczną decyzją z dnia 27 maja 2009 r. nr [...], stwierdzającą nieważność pozwolenia Prezydium Miejskiej Rady Narodowej Wojewoda uznał, iż pozwolenie to wydane zostało z rażącym naruszeniem art. 196, art. 333 i art. 334 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. Nr 23, poz. 202 z późn. zm.).

W przedstawionych wyżej okolicznościach prawidłowa jest ocena organów, iż przedmiot niniejszej sprawy – wykucie okien w ścianie szczytowej budynku mieszkalnego, w lokalu mieszkalnym nr [...], mimo, iż miało miejsce w roku 1957, podlega rozstrzygnięciu na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, która ma zastosowanie co do zasady w sprawach, w których postępowanie administracyjne wszczyna się po wejściu jej w życie (od dnia 1 stycznia 1995 r.), ale także w sprawach wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem jej wejścia w życie (art. 103 ust. 1). Wyjątek od tej zasady (art. 103 ust. 2 ustawy) wyłącza stosowanie przepisu art. 48 w odniesieniu do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Wyłączenie to, jak trafnie zauważa organ odwoławczy, nie znajdzie zastosowania w niniejszej sprawie, w której mamy do czynienia z robotami budowlanymi, polegającymi na wybiciu okien w ścianie istniejącego legalnie budynku mieszkalnego.

Prawidłowo zatem, zważywszy na niesporną okoliczność zakończenia przedmiotowych robót budowlanych oraz wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na ich wykonanie, organy nadzoru budowlanego przeprowadziły postępowanie stosując tryb przewidziany w art. 50 - 51 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, odnoszący się do samowoli budowlanej inna, niż określona w art. 48 ust. 1 i art. 49b ust. 1, a więc do prowadzenia robót budowlanych wykonywanych: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub 2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub 3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub 4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach (art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego).

Również w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, iż w okolicznościach, gdy roboty budowlane zostały wykonane na podstawie decyzji zezwalającej na ich wykonanie przed stwierdzeniem jej nieważności, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, podstawę orzekania powinny stanowić przepisy art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane. W takiej sytuacji postępowanie powinno zmierzać do legalizacji wykonanych robót budowlanych, przez doprowadzenie tych robót do stanu zgodnego z prawem na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 525/06, niepubl.; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Gd 363/08, dostępny w internecie na stronie www.cbois.nsa.gov.pl) lub w ostateczności do zastosowania dyspozycji wynikającej z art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Stosownie do treści art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego, przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, właściwy organ w drodze decyzji:

1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego, albo

2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo

3) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian.

Zgodnie zaś z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, przepis ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49 b zostały wykonane bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia.

Przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 dotyczy robót budowlanych, których nie można zalegalizować, w szczególności gdy okaże się, że nastąpiło takie naruszenie prawa, którego nie można usunąć. Wówczas organ wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części albo o doprowadzeniu go do stanu poprzedniego. Natomiast w przypadku, gdy okaże się, iż możliwe jest doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem, to wówczas organ zobowiązany jest nałożyć obowiązek wykonania określonych czynności lub robót określając termin ich wykonania (art. 51 ust. 1 pkt 2). Jeżeli organ uzna, że wykonane roboty nie odpowiadają prawu, w tym przepisom techniczno - budowlanym, wówczas na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nakłada na inwestora obowiązek wykonania określonych czynności i robót tak, aby doprowadzić je do stanu zgodnego z prawem. W takiej sytuacji organ ustala, czy pomimo braku zgłoszenia lub pozwolenia na budowę roboty zostały wykonane zgodnie z przepisami techniczno - budowlanymi, gdyż w takim postępowaniu organ może nakazać wykonanie takich obowiązków, w jakim wykonane roboty uchybiają przepisom budowlanym i warunkom technicznym. Natomiast wówczas, gdy ustalenia faktyczne prowadzą do wniosku, że roboty takiego dostosowania nie wymagają, gdyż odpowiadają prawu, organ kończy postępowanie w sprawie samowoli budowlanej decyzją odmawiającą nałożenia obowiązków określonych w art. 51 Prawa budowlanego.

W niniejszej sprawie ustalono, iż przedmiotowe okna usytuowane są w ścianie szczytowej po stronie elewacji południowo – wschodniej, znajdującej się na granicy działki, gdyż budynek przy ulicy [...] w G. zajmuje całą powierzchnię działki. Jak zasadnie wskazują organy nadzoru budowlanego, zgodnie z obecnie obowiązującym § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.): budynki na działce budowlanej sytuuje się od granicy z działką sąsiednią w odległości nie mniejszej niż: 1) 4m - w przypadku budynku zwróconego ściana z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy, 2) 3m - w przypadku budynku zwróconego ściana bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy.

Niemniej podkreślenia wymaga, iż również w dacie wykonania przedmiotowych robót budowlanych (w 1957 r.) obowiązujące wówczas przepisy nie zezwalały na sytuowanie ściany z otworami okiennymi w odległości mniejszej, niż 4m od granicy działki, na co wskazuje treść art. 196 rozporządzenia Prezydenta rzeczpospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. z 1939 r., Nr 34, poz. 216, zm. Dz. U. z 1949 r., Nr 4, poz. 20). Natomiast przebudowa i przeróbki, o których była mowa w art. 333 pkt b tego rozporządzenia, wymagała przedstawienia właściwego projektu do zatwierdzenia, w celu wydania przez właściwą władzą pozwolenia na wykonanie stosownych robót budowlanych. Wprawdzie takie pozwolenie w okolicznościach niniejszej sprawy miało miejsce, co wynika z treści pozwolenia Prezydium Miejskiej Rady Narodowej nr [...] z dnia 12 czerwca 1957 r., jednakże wydana została decyzja stwierdzająca jego nieważność, a to wywołuje skutek ex punc, który w niniejszym postępowaniu należało uwzględnić.

Tym samym, ponieważ przepisy obecnie obowiązującego prawa nie pozwalają na wykonanie otworów okiennych w ścianie szczytowej budynku, która znajduje się na granicy pomiędzy działkami, a zatem doprowadzenie robót budowlanych w omawianym zakresie do stanu zgodnego z prawem, czyli ich legalizacja nie jest możliwa. Tym samym wykonanie okien w budynku znajdującym się na granicy pomiędzy działkami nakłada na organy nadzoru budowlanego obowiązek doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego (art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane), czyli nałożenia obowiązku zamurowania wykonanych otworów okiennych, tak aby spełniony został warunek określony w § 12 powołanego rozporządzenia.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze jak i w odwołaniu Sąd wyjaśnia, iż stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi granice rozpoznania sądu administracyjnego wyznaczane są przez granice sprawy administracyjnej. Przedmiotem niniejszego postępowania była sprawa, w odniesieniu do której wydana została decyzja administracyjna utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji nakładające na skarżących obowiązek zamurowania okien w mieszkaniu nr [...] w budynku przy ulicy [...] w G., wykonanych w ścianie szczytowej budynku od strony działki nr [...] obr. [...]. Postępowanie administracyjne było prowadzone w trybie art. 51 ustawy Prawo budowlane, którego celem było doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, co w niniejszej sprawie możliwe jest jedynie poprzez poprzez nakazanie zamurowania okien. Decyzje te wyznaczyły granice postępowania sądowoadministracyjnego. Natomiast nie stanowiło przedmiotu postępowania badanie, czy mieszkanie nr [...] w budynku przy ul. [...] w G. – stanowiące własność skarżących, odpowiada warunkom technicznym dotyczącym oświetlenia, zawartym w rozporządzeniu z dnia 12 kwietnia 2002 r. W sytuacji, gdy otwory okienne wykonano z naruszeniem prawa (warunków technicznych dotyczących budynków), obowiązującego zarówno w dacie wykonywanych robót jak i aktualnie obowiązującego, wobec czego brak jest możliwości legalizacji wykonanych w tym zakresie robót budowlanych, właściwym rozwiązaniem jest przede wszystkim usunięcie wynikających z tego naruszenia skutków.

Nie ma również znaczenia okoliczność, że otwory okienne wykonane zostały wówczas, gdy skarżący nie byli jeszcze właścicielami lokalu mieszkalnego. Małżonkowie S. wykupując w 1994 r. lokal od Gminy G. stali się jego właścicielami, a wraz z tym stali się następcami prawnymi poprzedniego właściciela, przejmując wszystkie jego prawa, obowiązki i obciążenia związane z tym lokalem, w tym również administracyjną odpowiedzialność z tytułu wykonanych z naruszeniem prawa robót budowlanych. Wyjaśnia się także skarżącym, że organy administracji publicznej w toku postępowania administracyjnego nie stosują przepisu art. 5 kodeksu cywilnego, również kontrolujący legalność ich decyzji sąd administracyjny nie orzeka z zastosowaniem zasad współżycia społecznego. Niemniej na marginesie należy zauważyć, iż decyzja organu nadzoru budowlanego wydana w kontrolowanym postępowaniu nie zamyka stronom drogi dochodzenia roszczeń przed sądem powszechnym w stosunku do sprzedawcy lokalu – Gminy G. Rozważyć też mogą skarżący tryb odszkodowawczy związany ze stwierdzeniem nieważności decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia 12 czerwca 1957 r. nr [...] ostateczną decyzją Wojewody nr [...] z dnia 27 maja 2009 r. Niejasna jest przy tym kwestia braku udziału skarżących w postępowaniu nieważnościowym zakończonym opisaną wyżej decyzją Wojewody (vide: pismo uzupełniające odwołanie, w aktach administracyjnych II instancji), to jednak nie może być przedmiotem rozważań Sądu, gdyż pozostaje poza granicami kontrolowanej sprawy. Również dla rozstrzygających niniejszą sprawę w trybie art. 51 ustawy Prawo budowlane organów nadzoru budowlanego istotne znaczenie miała jedynie okoliczność, iż decyzja Wojewody z dnia 27 maja 2009 r. stwierdzająca nieważność decyzji o pozwoleniu na wykonanie przedmiotowych robót budowlanych miała walor ostateczności.

Tak więc, w ocenie Sądu, rozpatrujący sprawę organ nadzoru budowlanego II instancji wydał decyzją na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego i prawnego, istniejącego w dacie wydania zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny, uznając skargę za niezasadną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.