Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 185/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2014-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 336
journal: Dz.U. 2014 poz 121
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - tekst jednolity.
article: art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Jeżewska (spr.) Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant St. insp. sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 17 lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia do Sądu jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w Opolu z dnia 17 lutego 2014 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Powiatowego ARiMR w Kędzierzynie-Koźlu z/s w [...] z dnia 26 listopada 2013 r., nr [...], w sprawie odmowy przyznania J. W.:

1) jednolitej płatności obszarowej wraz z nałożeniem sankcji w wysokości 3860,90 zł, która będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych,

2) uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych wraz z nałożeniem sankcji w wysokości 571,50 zł, która będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych, i przyznania ww. płatności cukrowej, kod pomocy 050301030000009, krajowa pozycja budżetowa 99999999999, w wysokości 1649,51 zł, w tym środki unijne 1649,51 zł.

Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.

Wnioskiem z 14 maja 2013 r. J. W. zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kędzierzynie-Koźlu z/s w [...] o przyznanie płatności na rok 2013. W sekcji VII wniosku, zatytułowanej "Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych", zadeklarował trzynaście działek ewidencyjnych, w tym o numerach ewidencyjnych A i B, położonych w woj. opolskim, powiat kędzierzyńsko-kozielski, gmina [...], obręb [...]. W sekcji VIII wniosku zatytułowanej, "Oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych", wnioskodawca zgłosił do płatności JPO (jednolita płatność obszarowa) dziesięć działek rolnych (w tym m.in. o ww. numerach ewidencyjnych) o łącznej powierzchni 10,94 ha, natomiast do płatności UPO (uzupełniająca płatność obszarowa) dziewięć działek rolnych (w tym m.in. o numerach ewidencyjnych A i B) o powierzchni 10,36 ha. Ponadto strona zawnioskowała o przyznanie płatności cukrowej.

Wnioskiem z 6 maja 2013 r. P. R., deklarując działki o numerach ewidencyjnych A i B do obu płatności UPO i JPO, zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Kędzierzynie-Koźlu z/s w [...] o przyznanie ww. płatności na rok 2013.

W związku z wykryciem przez organ I instancji nieścisłości w zakresie zadeklarowanych przez J. W., jak i P. R., działek rolnych o nr ewidencyjnych A i B, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kędzierzynie-Koźlu z/s w [...], w ramach kontroli krzyżowej, wezwał J. W. oraz P. R. do złożenia wyjaśnień w tym zakresie.

W odpowiedzi na wezwanie, J. W. złożył formularz korekty wniosku z 24 czerwca 2013 r. wraz z załącznikami. W dołączonym do wniosku oświadczeniu wyjaśnił, że ze względu na fakt, iż jest współwłaścicielem działek nr B i nr A, jak też dysponuje pełnomocnictwem żyjących współwłaścicieli, podtrzymuje zawartą we wniosku z 14 maja 2013 r. deklarację, co do obu zgłoszonych działek. Jednocześnie podniósł, że za ww. działki ponosi opłatę podatku rolnego. Poinformował o konflikcie dotyczącym bezprawnego pobierania z tytułu ww. działek dotacji przez J. M., który jako osobę upoważnioną do dotacji przedstawia P. R. Oświadczył, że P. R. nie dysponuje dokumentem dzierżawy spornych działek, które nie są przez niego uprawiane i pozostają bardzo zaniedbane. Wskazał, iż z uwagi na trwający konflikt działki te zostały przez niego ogrodzone i umieszczona została na nich tablica o zakazie wstępu. Dodatkowo podał, że planuje odszukać wszystkich spadkobierców, a zarazem współwłaścicieli spornych działek.

W odpowiedzi na wezwanie P. R. złożył oświadczenie, w którym podtrzymał deklarację odnoście użytkowania działek ewidencyjnych nr A oraz nr B, potwierdzoną podpisami czterech świadków.

Pismem z 10 lipca 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kędzierzynie-Koźlu z/s w [...] zawiadomił J. W. o terminie oględzin spornych działek. Z przeprowadzonych w dniu 19 lipca 2013 r. oględzin wynikało, że na przedmiotowych działkach stwierdzono uprawę pszenicy ozimej. W protokole oględzin odnotowano, że w okresie jesiennym 2012 r. grunt ww. działek został przygotowany do upraw przez J. W. Według stanowiska J. W., M. R. nie pozwoliła mu wykonywać na nim prac polowych i pomimo wezwania Policji nie dokonał zasiewu na obu spornych działkach. W rezultacie zasiewu dokonał, na zlecenia M. R., J. M. J. W. zaś przyznał, iż mimo umieszczonych na spornych działkach tablic "zakaz wstępu" nie dokonał na nich zasiewu. Z kolei J. M. potwierdził wykonanie za pomocą maszyn będących w jego posiadaniu zasiewu na obu ww. działkach. Nadto J. W. wyjaśnił, że wniosek o płatność na sporne działki złożył, opierając się na pisemnej umowie udzielonej przez żyjących spadkobierców ww. działek. Oświadczył, że za wykonane usługi dokona rozliczenia z P. R., po zbiorach.

W trakcie przesłuchania z dnia 19 sierpnia 2013 r. J. i I. W. oświadczyli, że w roku gospodarczym 2013 nie uprawiali spornych działek. Tłumaczyli, że nie było możliwości ich uprawiania, gdyż M. R. nie uniemożliwiła ich użytkowania. Podali, że kwestionując działania M. R. wezwali policję, która jednak nie podjęła interwencji w tej sprawie. Ponadto J. W. oświadczył, iż następnego dnia rano sporne działki były już zasiane. W przekonaniu strony P. R. bezpodstawnie użytkuje te działki.

W dniu 26 listopada 2013 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kędzierzynie-Koźlu z/s w [...], na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164, ze zm.), dalej zwanej ustawą, art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U.UE.L.2009.316.65), zwanego dalej rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1122/2009 oraz w związku z § 17 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. nr 40, poz. 326, ze zm.), jak też w oparciu o art. 104 K.p.a., wydał omówioną na wstępie decyzję. W uzasadnieniu opisał stan faktyczny sprawy, podstawy swojego wnioskowania, wykazał podstawy prawne wydanego rozstrzygnięcia oraz szczegółowo opisał materiał dowodowy zgromadzony w przedmiotowej sprawie. Jednocześnie podał, że przyczyną odmowy płatności w zakresie JPO oraz UPO była stwierdzona rozbieżność pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią ustaloną w wyniku przeprowadzenia postępowania dowodowego.

Od powyższej decyzji J. W. złożył odwołanie, w którym zwrócił się z prośbą o przyznanie jednolitej oraz uzupełniającej płatności obszarowej na rok 2013 oraz umorzenie nałożonych w zaskarżonej decyzji sankcji. W uzasadnieniu szeroko opisał stan faktyczny sprawy. Stwierdził, że składając wniosek o przyznanie płatności obszarowej nie był świadomy, jakie grożą mu konsekwencje. Sądził, że nie jest możliwe by płatność obszarową mogła otrzymać osoba, która nie jest właścicielem danej działki lub która nie ma umowy z ich właścicielem. Podniósł, że w oświadczeniu z 24 czerwca 2013 r. omyłkowo napisał, że podtrzymuje deklaracje, co do działek o nr B i A. Wyjaśnił, że przyczyną takiego stanu rzeczy było zdenerwowanie wynikające z faktu otrzymania wezwania organu do złożenia wyjaśnień dotyczących przedmiotu sprawy. Tłumaczył, że choć ww. oświadczeniu podtrzymał swoją deklarację odnoszącą się do spornych działek, to jednocześnie wyjaśnił w nim, dlaczego nie dokonał na nich zasiewu.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu decyzją z dnia 17 lutego 2014 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Kierownika Powiatowego ARiMR w Kędzierzynie-Koźlu z/s w [...] z dnia 26 listopada 2013 r., nr [...]. W uzasadnieniu, po przedstawieniu stanu faktycznego i prawnego wskazał, że z art. 7 ust. 1 ustawy rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, do powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009. Tym samym, rozstrzygając kwestię uprawnienia do uzyskania płatności bezpośrednich na gruncie wskazanej wyżej regulacji, należy przede wszystkim ustalić podmiot będący faktycznym posiadaczem działek rolnych uprawnionym do uzyskania wsparcia na dzień 31 maja 2013 r. Wywiódł, że w myśl powołanych przepisów rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 (oraz za definicją rolnika wedle art. 2 pkt 7 ustawy) pomoc przysługuje osobie, która faktycznie, rolniczo użytkuje grunty rolne. W taki sam sposób należy również wykładać pojęcie użyte w art. 7 ust. 1 i ust. 2 ustawy. Argumentował, że aby zostać beneficjentem pomocy w ramach wymienionej ustawy nie wystarczy być choćby posiadaczem (samoistnym) działek rolnych w rozumieniu art. 336 i art. 337 Kodeksu cywilnego, ale należy je użytkować rolniczo. To z kolei oznacza, że płatności przysługują rolnikowi, który faktycznie uprawia grunty orne, utrzymuje je zgodnie z normami i spełnia inne przesłanki wymagane przepisami prawa krajowego i unijnego, pod warunkiem że złoży on stosowny wniosek celem ich uzyskania.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt sprawy, organ skonstatował, że warunkiem przyznania płatności J. W. do działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr A i B było ich faktyczne użytkowanie. Ze zgromadzonego materiału dowodowego natomiast wynika, iż jesienią 2012 r. J. W. miał zamiar przystąpić do uprawy spornych działek i choć poczynił nawet pewne zabiegi aby przygotować grunt pod zasiew, ostatecznie zasiewu dokonał J. M., na polecenia P. R. Z kolei w roku 2013, a więc w roku kampanii, w którym został złożony wniosek, J. W. nie wykonywał już żadnych prac polowych na spornych działkach, a co za tym idzie nie ponosił też kosztów związanych z ich uprawą. Powyższe znalazło potwierdzenie zarówno w protokole oględzin, jak również przyznała to w trakcie postępowania sama strona. Ponadto organ zauważył, że J. W. tylko przez krótki okres, jesienią 2012 r., w którym dokonał m.in. bronowania spornych działek, był faktycznym użytkownikiem spornych gruntów. Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje bowiem, że choć zamiarem J. W. była uprawa spornych gruntów, to w 2012 r. poniósł koszty związane z ich przygotowaniem pod uprawę, z całą zaś pewnością w roku 2013 ich już nie użytkował. Nadmienił, iż składane przez stronę wyjaśnienia dowodzą, iż miała ona świadomość tego, że w roku składania wniosku nie uprawiała spornych działek. Wskazał, że skoro warunkiem ubiegania się o przyznanie płatności w danym roku kalendarzowym (2013) było m.in. utrzymywanie gruntów rolnych zgodnie z normami, przestrzeganie wymogów, przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, a także fakt posiadania spornych gruntów na dzień 31 maja 2013 r., to powierzchnię spornych działek należało uznać jako powierzchnię zawyżoną.

Następnie organ wyjaśnił, iż nałożenie sankcji z tytułu przedeklarowania powierzchni stanowiło konsekwencję zastosowania regulacji art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Wykluczając bowiem powierzchnię działek rolnych [...], [...] oraz [...] z wniosku strony organ I instancji potraktował ten areał jako zawyżenie deklaracji o ponad 50% i na podstawie ww. przepisu odmówił przyznania płatności, stosując jednocześnie mechanizm sankcji trzyletnich. Przedstawiając wyliczenie sankcji organ wskazał, iż w przypadku płatności JPO powierzchnia deklarowana wynosiła 10,94 ha, powierzchnia stwierdzona 6,29 ha, zawyżenie powierzchni wynosiło zatem 4,65 ha, co stanowi 73,93 procentowego jej zawyżenia. Kwota sankcji przy stawce płatności JPO na 1 ha - 830,30 zł, wynosi 3860,90 zł (4,65 ha x 830,30 zł). Z kolei przy płatności UPO powierzchnia deklarowana wynosiła 10,36 ha, powierzchnia stwierdzona 6,26 ha, zawyżenie powierzchni wynosiło zatem 4,10 ha, co stanowi 65,50 procentowego jej zawyżenia. Kwota sankcji przy stawce płatności UPO na 1 ha - 139,39 zł, wynosi 571,50 zł (4,10 ha x 139,39 zł). Organ wywodził, że skoro w przedmiotowej sprawie procentowa różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną wyniosła zarówno w przypadku płatności JPO oraz UPO powyżej 50%, to organ miał obowiązek zastosować sankcje wieloletnie. Jednocześnie wyjaśnił, że wysokość sankcji trzyletnich nie polega na uznaniowości organu, gdyż ich wysokość zawsze zdeterminowana jest wysokością powierzchni zawyżonych zarówno JPO ([...], [...] oraz [...]) oraz UPO ([...] oraz [...]), która następnie mnożona jest przez obowiązującą w danym roku kalendarzowym stawkę płatności JPO czy UPO. W ocenie organu, oznacza to, iż zarówno zastosowanie sankcji wieloletnich, jak i obliczanie ich wysokości jest określone przepisami prawa i w tym zakresie organ nie ma możliwości odstąpienia od ich nałożenia czy też zmiany ich wysokości. Końcowo organ wyjaśnił, że strona pomimo stwierdzonego zawyżenia powierzchniowego w ramach schematu JPO oraz UPO - otrzymała płatność cukrową w wysokości zgodnej z jej żądaniem.

W skardze na ww. decyzję J. W., wnosząc o jej uchylenie zarzucił organowi błąd w ustaleniach faktycznych i naruszenie art. 2 Konstytucji. W uzasadnieniu skarżący opisał istniejący konflikt spadkowy dotyczący zarządzania działkami o nr ewidencyjnych A i B. Wyjaśnił, iż niezrozumiałe pozostaje dla niego uznanie przez organ, że w 2012 r. był faktycznym użytkownikiem spornych działek, a w roku 2013 już nie. Ponadto podniósł, że działki te przez cały rok 2013 były utrzymywane zgodnie z normami art. 7 ust. 1 pkt 2 i 2a ustawy. Stwierdzi, że J. M. popełnił wykroczenie z art. 157 Kodeksu wykroczeń i do dzisiejszego dnia bezprawnie korzysta zarówno z budynków gospodarczych, jak i spornych działek wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, za które to on odprowadza podatek.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie weryfikuje działalności administracji publicznej według zasad słuszności, sprawiedliwości społecznej, czy też w aspekcie celowości podjętych rozstrzygnięć. Skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 P.p.s.a).

Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się ww. naruszeń dających podstawę do uwzględnienia skargi. Istota sporu w niniejszym postępowaniu sprowadza się do ustalenia, czy skarżący jako posiadacz użytkował i utrzymywał zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, tj. 2013 działki o nr ewidencyjnych A i B, w konsekwencji, czy spełnił ustawowe przesłanki z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164, ze zm.), dalej zwanej także ustawą, warunkujących przyznanie płatności obszarowej za wnioskowany okres.

Materialnoprawną podstawę decyzji stanowił art. 7 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:

1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Przepis art. 7 ust. 1a ustawy stanowi, iż jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Z powyższej regulacji wynika, że jednym z warunków uzyskania płatności jest posiadanie przez rolnika, w sposób trwały, gruntów rolnych o określonej powierzchni i na określony dzień (31 maja roku, w którym złożono wniosek) oraz ich utrzymanie zgodnie z określonymi normami przez cały rok kalendarzowy. Przepisy regulujące kwestię płatności JPO (jednolita płatność obszarowa) i UPO (uzupełniająca płatność obszarowa) do gruntów rolnych nie wiążą uprawnienia do przyznania płatności z tytułem prawnym do gruntu, lecz odnoszą się do stanu faktycznego, jakim jest posiadanie gruntów przez rolnika. Organ udzielający pomocy nie jest natomiast uprawniony do rozstrzygania kwestii własnościowych i wynikających z nich roszczeń cywilnoprawnych.

Zwrócić uwagę należy, że pojęcie posiadania, jako warunek przyznania płatności, w odniesieniu do przedmiotowych gruntów, nie zostało zdefiniowane w ustawie o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego. Należy zatem posłużyć się, jak trafnie wskazał organ odwoławczy, jego pojęciem cywilistycznym, interpretowanym z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych. Wedle art. 336 Kodeksu cywilnego posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Posiadanie jest więc stanem trwałego (trwającego) władztwa nad rzeczą i występuje przy jednoczesnym istnieniu fizycznego elementu władania rzeczą oraz elementu psychicznego rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie (por. E. Gniewek komentarz do art. 336 Kodeksu cywilnego w: Komentarz do kodeksu cywilnego. Zakamycze 2001).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że posiadanie gruntów w ujęciu cywilistycznym jest niewystarczające i nie stanowi dostatecznej przesłanki do ubiegania się o płatności obszarowe, a pojęcie "posiadanie" na gruncie ustaw uprawniających do tych płatności należy odczytywać w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych. W tym stanie pojęcie posiadania gruntów rolnych, w rozumieniu przepisów o płatnościach, należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Za takim jego rozumieniem niewątpliwie przemawia fakt, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty (por. wyrok NSA z 18 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1034/10 – udostępniony w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem nsa.gov.pl – dalej CBOSA).

Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach mechanizmu bezpośredniego wsparcia, nie wystarczy być posiadaczem (samoistnym czy zależnym) działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność oraz czy utrzymuje wszystkie grunty zgodnie z normami użytkując je rolniczo (por. wyrok WSA Warszawa z 19 stycznia 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 1562/08; wyrok WSA Warszawa z 9 stycznia 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 1742/08; wyrok NSA z 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 227/07 – dostępne w CBOSA). Istotą płatności obszarowych (JPO i UPO) jest to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, jakich dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony, utrzymuje te grunty zgodnie z normami w dobrej kulturze rolnej przez określony czas.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż organy w administracyjnej kontroli krzyżowej złożonego przez skarżącego wniosku ustaliły, że wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych w odniesieniu do działek o nr ewidencyjnym A i B, położonych w woj. opolskim, powiat kędzierzyńsko- kozielski, gmina [...], obręb [...] na 2013 r., został złożony przez dwóch producentów rolnych, tj. skarżącego i P. R.

Organy, prowadząc postępowanie wyjaśniające wykazały, że skarżący w 2013 r. nie użytkował spornych działek, nie wykonywał na nich żadnych prac polowych i nie ponosił żadnych związanych z uprawą kosztów. Nadto organy ustaliły, że skarżący jesienią w 2012 r. poza przygotowaniem ww. gruntu pod uprawy nie dokonał na nim zasiewu, który został zrealizowany przez J. M., działającego na zlecenie P. R.

Za prawidłowe, w związku z powyższymi ustaleniami, Sąd uznał stanowisko organów orzekających, iż skarżący w odniesieniu do spornych działek nie spełnił warunku, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy, gdyż nie posiadał ich w rozumieniu tego przepisu, jaki też ich nie użytkował oraz nie utrzymywał zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy (2013).

Trzeba zauważyć, iż rolnik ubiegający się o przyznanie płatności winien wykazać, że posiada grunty rolne, tj. zarówno trwale i faktycznie je użytkuje, jak i utrzymuje je w dobrej kulturze rolnej, zgodnie z normami ochrony środowiska.

W ocenie Sądu, organy prawidłowo orzekły o odmowie przyznania skarżącemu płatności bezpośrednich do działek o nr ewidencyjnych A i B, gdyż nie wykazał on swojego posiadania ani na dzień 31 maja 2013 r. ani przez cały rok kalendarzowy, w którym ubiegał się o płatności. Wykonywane przez skarżącego czynności nie wynikały z posiadania spornej nieruchomości w znaczeniu rzeczywistego ich uprawiania, decydowania o uprawach, dokonywania odpowiednich zabiegów agrotechnicznych oraz zbierania plonów przez cały okres uprawniający do wnioskowanej płatności rolnej. Uznać należy, iż wykonywana przez skarżącego praca (przygotowanie gruntu pod uprawę) nie wyczerpuje ustawowych przesłanek posiadania spornych działek, uprawniających do przyznania płatności, zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy. Jak już wskazano, istotą płatności JPO i UPO jest ich przyznanie podmiotowi, który rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, jakich dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony, utrzymuje posiadane grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas.

Jednocześnie stwierdzić należy, iż w świetle powyższych okoliczności faktycznych i prawnych bez znaczenia pozostaje status podmiotu będącego uczestnikiem omówionego konfliktu.

Reasumując, w świetle powyższych rozważań za nieuzasadnione uznać zatem należy zarzuty skargi dotyczące błędnego ustalenia stanu faktycznego, czy też naruszenia art. 2 Konstytucji.

W stanie faktycznym i prawnym sprawy właściwe było działanie organów polegające na wykluczeniu spornych nieruchomości z płatności oraz nałożeniu trzyletnich sankcji. W konsekwencji, organy prawidłowo ustaliły, w odniesieniu do płatności JPO, że różnica procentowa pomiędzy powierzchnią deklarowaną do płatności we wniosku (10,94 ha), a powierzchnią stwierdzoną w wyniku kontroli administracyjnej (6,29 ha) wyniosła 73,93%. W odniesieniu natomiast do płatności UPO różnica procentowa pomiędzy powierzchnią deklarowaną do płatności we wniosku (10,36 ha), a powierzchnią stwierdzoną w wyniku kontroli administracyjnej (6,26 ha) wyniosła 65,50%.

Zgodnie z obowiązującym w tym zakresie przepisem art. 58 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 organ uznał, że jeśli różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% rolnika wyklucza się również z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy miedzy obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym, według art. 57 niniejszego rozporządzenia. Kwota ta zostaje odliczona zgodnie z art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006. Jeśli nie jest możliwe odliczenie całej kwoty zgodnie z wymienionym artykułem w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, pozostałe saldo zostaje anulowane.

Skoro w rozpoznawanej sprawie procentowe zawyżenie płatności JPO wyniosło 73,93%, a płatności UPO 65,50%, to organ zobowiązany był to wydania decyzji odmawiającej przyznania obu tych płatności oraz do nałożenia sankcji na okres trzech kolejnych lat kalendarzowych.

Mając na uwadze wszystkie przedstawione powyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.

-----------------------

11