Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 69/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-03-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 3 ust 1 pkt 1-3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Waldemar Michaldo Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz WSA Jarosław Wiśniewski (spr.) Protokolant: Tomasz Famulski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2018 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 14 grudnia 2017r., nr [...] utrzymał w mocy decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w N. S. z 29 września 2017r., nr [...], którą odmówił M. K. umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek, na ubezpieczenia społeczne za okres: 02.2014r.-06.2014r., 09.2016r.-10.2016r. w łącznej kwocie [...]zł; na ubezpieczenie zdrowotne za okres: 02.2014r.-06.2014r., 09.2016r.-10.2016r. w łącznej kwocie [...]zł; oraz na Fundusz Pracy za okres: 09.2016r.-10.2016r. w łącznej kwocie [...]zł.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 13 czerwca 2017r. do Oddziału ZUS w N. S. wpłynął wniosek M. K. o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy.

Na podstawie materiałów i dowodów znajdujących się w aktach sprawy i po przeprowadzonym postępowaniu, w oparciu o art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1-3b i 32 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017r., poz. 1778 ze zm., dalej: "u.s.u.s.") decyzją z 29 września 2017r., o której mowa na wstępie, ZUS odmówił ww. umorzenia należności.

W związku z przedmiotową decyzją odmowną, do ZUS wpłynął wniosek ww. zobowiązanego o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym zakwestionowano prawidłowość oceny przedstawionych przez ww. okoliczności. Powołano się na fakt odbywania w dalszym ciągu kary pozbawienia wolności, której przewidywany koniec przypada na 4 stycznia 2019r. Dodatkowo podniesiono, że ww. zobowiązany nie posiada dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.

W wyniku rozpatrzenia ww. wniosku, organ II instancji wydał decyzję z dnia 14 grudnia 2017r., o której mowa na wstępie. Organ przeanalizował przedmiotową sprawę w oparciu o przesłanki wynikające z art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, dalej: "rozporządzenie") i po ponownej analizie stwierdził, że ww. zobowiązany nie pozostaje bez środków do życia, bowiem obecnie utrzymuje go państwo. Organ podał, że przypuszcza, iż po opuszczeniu zakładu karnego, ww. będzie poszukiwał pracy lub podejmie się prowadzenia działalności gospodarczej, gdyż jest osobą młodą, nielegitymującą się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. W ocenie organu II instancji, istnieje zatem realna szansa na poprawę sytuacji materialnej ww., czy to poprzez kontynuowanie działalności na własny rachunek, czy też poprzez znalezienie zatrudnienia. Wskazano, że Zakład nie może wykluczyć, iż w przyszłości ww. będzie mógł opłacić należności z tytułu składek niekoniecznie jednorazowo, ale np. w dłuższym okresie czasu, w formie układu w miesięcznych ratach, dostosowanych do jego możliwości płatniczych, po złożeniu stosownego wniosku i wypełnieniu warunków wstępnych, postawionych przez Oddział. W świetle powyższego, organ II instancji uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność składek oraz nie zachodzą szczególne okoliczności umorzenia w przypadku niestwierdzenia całkowitej nieściągalności. Nie zostały więc spełnione przesłanki umorzenia należności, określone w powołanych wyżej przepisach prawa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący podniósł, że zaskarżona ww. decyzja nie uwzględnia w pełni jego aktualnej i przyszłej (po wyjściu z Zakładu Karnego z dniem 18 stycznia 2019r.) sytuacji materialnej, zarobkowej, osobistej (brak zameldowania na pobyt stały), jak i posiadanego wykształcenia.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji, podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie, powołał się na treść zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 1302 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, w tym także te niepodnoszone w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 grudnia 2017r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w N. S. z 29 września 2017r., nr [...], którą odmówiono M. K. umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie [...]zł.

W ocenie Sądu, rozpatrywana w niniejszej sprawie skarga M. K. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem organy ubezpieczeniowe, rozstrzygające w przedmiotowej sprawie nie naruszyły przepisów prawa procesowego, ani też materialnego, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie wskazać należy, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2017r., poz. 1778 ze zm., dalej jako: "u.s.u.s.").

Umorzenie należności z tytułu składek jest możliwe wyłącznie po spełnieniu, chociażby jednej z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 ww. ustawy. Warunkiem umorzenia jest całkowita nieściągalność, która zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2016 r. poz. 2171, 2260 i 2261 oraz z 2017 r. poz. 791);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Z powyższego przepisu wynika, że umorzenie należności z tytułu składek ma charakter wyjątkowy i musi być uzasadnione zaistnieniem ściśle określonych przesłanek. Ten wyjątkowy charakter umorzenia wynika przede wszystkim z faktu, że obowiązek opłacenia należnych składek ma charakter obligatoryjny i wszelkie odstępstwa od tej zasady muszą być uzasadnione zaistnieniem bardzo szczególnych okoliczności, z których jednoznacznie wynika, że nie tylko w obecnej chwili nie ma możliwości odzyskania należności, ale również w przyszłości takiej możliwości nie będzie.

W tym miejscu podać należy, że ustalenia organów, rozpoznających przedmiotową sprawę w zakresie stwierdzenia, że w sprawie nie występują przesłanki całkowitej nieściągalności tut. Sąd uznaje za prawidłowe, bowiem jak ustaliły organy – w sytuacji skarżącego nie prowadzono postępowania upadłościowego, ani likwidacyjnego jego działalności. Nadto Naczelnik Urzędu Skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdził dotychczas braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Dodatkowo przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. również nie ma zastosowania w sprawie, gdyż odnosi się do zadłużenia niższego od kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym ([...] zł), a taka sytuacja nie ma miejsca w przypadku skarżącego.

Wobec powyższego, prawidłowo stwierdziły organy, że nie ma podstaw do podjęcia w ramach uznania administracyjnego, rozważań możliwości umorzenia zadłużenia w trybie art. 28 ust. 3 ww. ustawy, gdyż w sprawie nie występuje przesłanka całkowitej nieściągalności.

Wskazać również należy, że szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu składek zostały określone w wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s., rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. z 2003r., Nr 141, poz. 1365, dalej jako: "rozporządzenie").

Stosownie do § 3 ust. 1 tego rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Powyższe okoliczności nie mają charakteru katalogu zamkniętego, nie muszą występować łącznie, a nadto dają organowi możliwość uwzględnienia jeszcze innych ważnych przyczyn trudnej sytuacji zobowiązanego. Przy czym zauważyć należy, iż użyty w ww. przepisie zwrot: "jeżeli zobowiązany wykaże" oznacza, że ciężar udowodnienia ww. przesłanek spoczywa na dłużniku.

Rozważając przesłanki z § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia, organy zasadnie stwierdziły, że skarżący nie wykazał, iż spłata zadłużenia, pozbawi go możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

Jak wynika z ustaleń Zakładu, skarżący aktualnie przebywa w zakładzie karnym, odbywając karę pozbawienia wolności. Słuszne jest stanowisko organów ubezpieczeniowych, że skarżący nie pozostaje bez środków do życia, albowiem obecnie, jako osadzony w zakładzie karnym, pozostaje na wyłącznym utrzymaniu Państwa Polskiego i w konsekwencji nie ponosi żadnych kosztów utrzymania. Zatem w jego przypadku nie zachodziło ryzyko niezaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, gdyż te, skarżący ma zagwarantowane w zakładzie karnym.

Racjonalne jest także stanowisko organów, które uznały, że są uzasadnione podstawy ku temu, aby założyć, że po zakończeniu odbywania tej kary i opuszczeniu jednostki penitencjarnej, ww. będzie poszukiwał pracy zarobkowej, bądź też ponownie podejmie się prowadzenia działalności gospodarczej, gdyż jest jeszcze osobą młodą (ma bowiem na dzień wydawania decyzji, ukończone jedynie 22 lata), a przy tym nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, ani orzeczeniem o niezdolności do pracy.

Co więcej, skarżący nie przedłożył także dokumentacji medycznej, z treści której wynikałby zły stan jego zdrowia. Istnieje zatem realna szansa na poprawę jego sytuacji materialnej, czy to, poprzez ponowne podjęcie gospodarczej działalności zarobkowej na własny rachunek, czy też w wyniku znalezienia zatrudnienia i podjęcia pracy, jako pracownik, bądź zleceniobiorca. Zależy to jednak od woli i chęci ww. w przejawianiu aktywności zarobkowej, gdy zdecyduje się kontynuować działalność gospodarczą, którą prowadził przed osadzeniem w zakładzie karnym, bądź w przypadku, gdy podejmie zatrudnienie na rynku pracy, rezygnując tym samym z życia na koszt pomocy społecznej, czy organizacji charytatywnych.

Na aprobatę tut. Sądu zasługuje również ocena organów ubezpieczeniowych, które uznały, że trudna sytuacja materialna, uniemożliwiająca spłatę długów, musi zostać udowodniona i musi mieć charakter trwały, a więc występować w dłuższym okresie czasu i nie wykazywać tendencji do poprawy. Na ww., jako osobie zobowiązanej do zapłaty należności z tytułu składek, ciąży obowiązek wykazania, że trudna sytuacja finansowa i majątkowa trwale uniemożliwia opłacenie należności, ponieważ pociągnęłoby to dla niego zbyt ciężkie skutki. Jednak na gruncie badanej sprawy, takie dowody nie zostały przestawione. Brak dochodów z tytułu prowadzonej (najpierw od 20.02.2014r. do 9.06.2014r" a następnie od 22.09.2016r. do 4.05.2017r.) pozarolniczej działalności gospodarczej (w zakresie serwisowania i sprzedaży komputerów - pod firmą "R. ") nie jest podstawą umorzenia należności z tytułu składek na własne ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy, ponieważ prowadzenie takiej działalności zarobkowej zawsze związane jest ryzykiem niepowodzenia i każdy przedsiębiorca musi liczyć się z konsekwencjami związanymi ze spowodowanym jej fiaskiem brakiem dochodów, a nawet z ponoszeniem strat, tym samym zaś z koniecznością spłaty zobowiązań w wyniku prowadzenia tej działalności, w tym zobowiązań publiczno-prawnych. Ryzyko związane z prowadzoną na własny rachunek działalnością gospodarczą, ponosi zawsze przedsiębiorca, który w pierwszej kolejności powinien poszukiwać we własnym zakresie możliwości poprawienia swojej sytuacji finansowej i zakłóconych możliwości płatniczych. Dopiero po bezskutecznym wyczerpaniu wszelkich możliwych środków i braku perspektyw na poprawę złej sytuacji w przyszłości, przedsiębiorca taki może ubiegać się o pomoc ze strony państwa.

Należy też zwrócić uwagę na bezsporny fakt, że Prezydent Miasta N. S. decyzją z 24.11.2014r. orzekł o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego w N. S., tj. z lokalu numer [...] w budynku położonym przy ulicy [...]. Zważyć trzeba jednak, że postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte na wniosek matki skarżącego. Wskazała ona bowiem, że syn w dniu 12.04.2014r. trwale i dobrowolnie opuścił mieszkanie. Co prawda początkowo przebywał w W., jednakże wrócił do N. S. i wówczas czasem korzystał z pomocy udzielanej przez D. im. B. A. w N. S., a także n. M. . Matka skarżącego podała, że zabrał on swoje rzeczy osobiste, gdy się wyprowadził, pozostawiając jedynie ubrania. Posiadał on klucze od tego mieszkania, jednakże matka skarżącego ze względu na bezpieczeństwo członków rodziny, wymieniła zamki w drzwiach wejściowych. Podała ona też, że skarżący był uzależniony od alkoholu i narkotyków, a nie leczył się odwykowo, stanowił zagrożenie dla rodziny, gdyż stosował przemoc wobec niej i swojego młodszego brata. Przeciwko niemu przed Sądem Rejonowym Wydziałem [...], toczyła się sprawa o przestępstwo z art. 207 § 1 i inne Kodeksu karnego. Między skarżącym, a jego rodzicami istniał zatem narastający konflikt rodzinny.

Powyższa okoliczność osobista – wbrew zarzutom skargi – także została wzięta pod uwagę przez rozstrzygające w sprawie organy ubezpieczeniowe. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że to od skarżącego będzie zależało, czy postanowi naprawić i ukształtować zgodne stosunki z własną rodziną. Po odbyciu kary i przebytej resocjalizacji ma szansę na wyciągnięcie stosownych wniosków i poprawę relacji z rodziną, co może przedłożyć się na pomoc i wsparcie dla niego z ich strony.

Ponadto, kontrolując sprawę pod kątem analizy pozostałych przesłanek, wynikających z ww. rozporządzenia, wskazać trzeba, że skarżący nie wykazał, że poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujące, że opłacenie należności z tytułu składek, mogłoby pozbawić go możliwości dalszego prowadzenia działalności.

W tym miejscu podkreślić należy, że kara pozbawienia wolności nie mieści się w katalogu zdarzeń losowych, nie została ona wywołana przez czynniki zewnętrzne, których nie można było przewidzieć, lecz została spowodowana działaniem skarżącego. Natomiast fakt przebywania w zakładzie karnym nie może być usprawiedliwieniem dla zwolnienia płatnika z wywiązywania się z ciążących na nim obowiązków, między innymi zaległych składek wobec ZUS.

Na aprobatę zasługuje również dokonana przez organy, ocena kolejnej przesłanki zawartej w ww. rozporządzeniu, że w sprawie nie wystąpił przypadek przewlekłej choroby zobowiązanego. Nie złożono też żadnych dokumentów na tę okoliczność.

Zdaniem Sądu, organy prawidłowo stwierdziły w okolicznościach niniejszej sprawy, że nie zaistniały podstawy umorzenia, określone w pkt 1, pkt 2 i pkt 3 ust. 1 § 3 ww. rozporządzenia. W konsekwencji stwierdzić należy, iż działanie organów ubezpieczeniowych, mieściło się w zakresie uznania administracyjnego.

Racjonalnie przyjęły organy ubezpieczeniowe, że w kontrolowanej sprawie, brak jest podstaw do stwierdzenia, że ewentualne przystąpienie przez skarżącego do ratalnej spłaty należności z tytułu składek, a więc stopniowo i w dłuższym czasie, po zakończeniu odbywania kary pozbawienia wolności, pozbawi go w przyszłości możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb żyłowych.

Zgodzić należy się z organami obu instancji, że przedstawione przez skarżącego argumenty, mogłyby stanowić podstawę rozważenia możliwości udzielenia w przyszłości ulgi w spłacie należności z tytułu składek w formie układu ratalnego, w miesięcznych ratach, dostosowanych do jego możliwości płatniczych, a więc niekoniecznie jednorazowo, lecz w dłuższym okresie, po złożeniu stosownego wniosku i wypełnieniu warunków wstępnych. Jest to dogodna forma spłaty zobowiązań, gdyż w stosunku do należności, które będą spłacane w ramach układu ratalnego, bieg odsetek za zwłokę zostanie wstrzymany od następnego dnia po dniu wpływu do Oddziału ZUS, wniosku o układ ratalny. Ponadto w trakcie spłaty należności w układzie ratalnym, w stosunku do płatnika składek nie są wszczynane postępowania egzekucyjne, a wszczęte wcześniej i niezakończone, ulegają zawieszeniu, co powoduje, że nie powstają dodatkowe koszty egzekucyjne.

W tym miejscu zasadne jest powołanie stanowiska zawartego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20.10.2016r., sygn. akt l SA/Kr 1960/15, zgodnie z którym, jeżeli właściwy organ dostrzega jeszcze jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległości, to podjęte w ramach uznania administracyjnego, negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne.

W świetle powyższego wskazać także należy, że decyzje w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek, podejmowane są w granicach tzw. uznania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2010 r., sygn. akt II GSK 1036/09, LEX nr 746039 oraz wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2009 r., sygn. akt II GSK 225/09, LEX nr 582825), co oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość, ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności albo trudna sytuacja majątkowa zobowiązanego, organ może odmówić ich umorzenia (por. wyrok NSA z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt II GSK 703/08, LEX nr 522553). Powyższe nie oznacza jednak, że decyzja w tym zakresie może być dowolna.

Podkreślenia wymaga również to, że tego rodzaju konstrukcja prawna decyzji ma ten skutek, iż kontrola sądowa decyzji uznaniowych obejmuje zbadanie, czy wydanie decyzji, poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności, mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt II GSK 817/09, LEX nr 746251).

Organ zobowiązany jest zatem do rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Wynikająca z art. 7 k.p.a. zasada praworządności, zobowiązuje organy administracji publicznej do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek wymaga od organu – stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. – wyczerpującego zebrania i oceny materiału dowodowego w celu dokładnego ustalenia sytuacji osobistej i materialnej dłużnika i na tej podstawie zbadania, czy zaistniały przesłanki umorzenia należności, określone w powyższych przepisach prawnych. Dopiero wówczas, organ jest uprawniony do wyboru określonego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności. Zarówno poczynione ustalenia w sprawie oraz ich analiza z punktu widzenia przesłanek umorzenia, jak i motywy wyboru rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności, powinny przy tym znajdować pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

Jednocześnie podać trzeba, że uzasadnienie decyzji, spełnia szczególnie istotną rolę w przypadku decyzji podejmowanych w ramach tzw. uznania administracyjnego, a do takich, jak już wyżej wspomniano, należą decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie. Pozwala ono bowiem na dokonanie oceny przez organ wyższej instancji, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności, czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami, argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, materiałów dowodowych lub też czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Prawidłowe uzasadnienie decyzji wiąże się ponadto z realizacją zasady przekonywania, sformułowanej w art. 11 k.p.a. Wyjaśnianie stronom zasadności przesłanek, którymi kieruje się organ przy załatwieniu sprawy ma bowiem ograniczyć konieczność stosowania środków przymusu przy jej wykonaniu.

Oceniając pod tym względem zaskarżoną decyzję, zarówno organu I, jak i II instancji, stwierdzić należy, że prawidłowo zastosowały one powyższe przepisy.

W ocenie Sądu, wydanie decyzji w niniejszej sprawie zostało poprzedzone wyczerpującym zebraniem i analizą niezbędnego materiału dowodowego. ZUS dokonał m.in. ustaleń dotyczących sytuacji materialnej skarżącego, pozyskując informację z Urzędu Skarbowego w N. S. z dnia 26 czerwca 2017r. o danych posiadanych przez ten organ na temat ww. skarżącego. Ustalono także, że ww. nie posiada nieruchomości oraz majątku ruchomego. W aktach sprawy znajduje się również zaświadczenie Dyrektora Zakładu Karnego w [...] z dnia 8 sierpnia 2017r. o dacie zakończenia odbywania kary pozbawienia wolności ww. skarżącego, zaświadczenie głównego księgowego z dnia 23 sierpnia 2017r. nieposiadaniu przez ww. depozytu wartościowego oraz decyzja Prezydenta Miasta S. S. z dnia 24 listopada 2014r. o wymeldowaniu M. K. z miejsca pobytu stałego w N. S. przy ul. [...].

W ocenie Sądu, analiza zebranych w sprawie dowodów została dokonana przede wszystkim z uwzględnieniem oświadczeń skarżącego oraz dokumentów, które przedłożył w toku postępowania. Na tej podstawie organy obu instancji poczyniły prawidłowe ustalenia w zakresie oceny jego sytuacji majątkowej i rodzinnej.

W odniesieniu natomiast do zarzutu skarżącego, że zaskarżona decyzja nie uwzględnia w pełni jego aktualnej i przyszłej (po wyjściu z Zakładu Karnego z dniem 18 stycznia 2019r.) sytuacji materialnej, zarobkowej, osobistej (brak zameldowania na pobyt stały), jak i posiadanego wykształcenia – zauważyć należy, że jego obawy dotyczące ww. sfer, w tym np. znalezienia zatrudnienia po opuszczeniu zakładu karnego są przedwczesne i ocenić należy je jedynie, jako spekulacje. Zauważyć należy, że z całości zebranej w sprawie dokumentacji nie wynika, aby istniały obiektywne przesłanki, uniemożliwiające podjęcie przez niego zatrudnienia po opuszczeniu zakładu karnego. Tym bardziej, że przy szukaniu zatrudnienia będzie mógł skorzystać z pomocy Powiatowego Urzędu Pracy lub podjąć takie działania we własnym zakresie. Ponadto prowadzona przez niego przed osadzeniem, działalność gospodarcza, dała mu doświadczenie, które będzie mógł wykorzystać po opuszczeniu zakładu. Biorąc pod uwagę ewentualne trudności w znalezieniu pracy po wyjściu z zakładu karnego, nie można tracić z pola widzenia, że nie wszyscy pracodawcy stosują kryteria dyskryminujące przy zatrudnianiu pracowników, będących byłymi więźniami. Ponadto należy mieć na uwadze, że skarżący prowadził własną działalność gospodarczą i nie musi pozyskiwać dochodów w ramach stosunku pracy, a zdobyte doświadczenie w branży będzie mógł wykorzystać w przyszłości. Przy tym wszystkim należy w szczególności mieć na uwagę młody wiek skarżącego, jego zdrowie i predyspozycje do podjęcia pracy, co daje mu realne szanse do normalnego egzystowania w codzienności, a tym samym podjęcia pracy i w konsekwencji, możliwości uiszczenia należności wobec Skarbu Państwa.

Prawidłowo zatem uznały organy obu instancji, że aktualna sytuacja skarżącego nie jest na tyle szczególna i uzasadniona wyjątkowymi okolicznościami, aby miała być potraktowana odmiennie od innych płatników składek. Umorzenie należności z tytułu składek, co do zasady ma charakter wyjątkowy. Działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją, ciąży na podatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek ZUS, które podlegają szczególnej ochronie i co do zasady, powinny być regulowane w pierwszej kolejności. Co więcej, instytucja umorzenia składek nie może premiować zachowań osób, które posiadając zobowiązania publicznoprawne, prezentują postawę pasywną w zakresie regularnego dążenia do ich spełnienia. Obowiązek uiszczania składek istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności, aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet w przypadku poniesienia strat, czy pojawiających się w trakcie prowadzenia działalności różnych problemów. Jeżeli zatem pomimo różnych trudności, osoba decyduje się na to, aby ją nadal prowadzić, to powinna być świadoma, że w konsekwencji powstałe z tego tytułu zadłużenia będą narastały. Opłacanie składek w trakcie prowadzenia działalności jest ustawowym obowiązkiem płatnika i ich świadome nieuiszczanie nie może dawać podstawy, jak chce tego skarżący, dla domagania się umorzenia zaległości składkowych (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 26 stycznia 2017r., sygn. akt I SA/Ke 703/16).

W świetle powyższych okoliczności, wywodów i rozważań, zarzuty skargi –uznać należy za nieuzasadnione, do czego Sąd odniósł się szczegółowo w treści przedmiotowego uzasadnienia. Skarżący nie miał racji w zasadniczych kwestiach spornych, ale rację mają organy we wszystkich aspektach kontrolowanej sprawy.

Rozpoznając niniejszą sprawę nie dopatrzono się również innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadnić uchylenie zaskarżonej decyzji (art. 134 p.p.s.a.).

W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, gdyż ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na jej wynik, dlatego Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.