Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2049/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy: article: art. 146, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: par. 2 ust. 1, par. 3 ust. 2, par. 4 ust. 5, par. 10 ust. 6
journal: Dz.U. 2007 nr 200 poz 1444
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Zwiększanie wartości dodanej podstawowej produkcji rolnej i leśnej" objętego Programem Rozwoju  Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Protokolant - st. sekr. sąd. Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi D. Sp. z o. o. z siedzibą w M. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) maja 2014 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych; 1. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie 2. zasądza od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz D. Sp. z o. o. z siedzibą w M. kwotę 440 zł (czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dnia [...] maja 2013 r. do [...] Oddziału ARiMR wpłynął wniosek D. Sp. z o.o. o przyznanie pomocy w ramach działania "Zwiększanie wartości dodanej podstawowej produkcji rolnej i leśnej" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013.

Ponieważ wniosek zawierał braki, ARiMR pismem z dnia 11 października 2013 r. wezwała wnioskodawcę do ich uzupełnienia.

Przy kolejnych pismach z listopada i grudnia 2013 r. oraz ze stycznia 2014 r. Spółka uzupełniła dokumentację.

Pismem z dnia [...] maja 2014 r. ARiMR poinformowała Wnioskodawcę o odmowie przyznania pomocy z uwagi na zaistnienie okoliczności określonych w §3 ust.2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa I Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zwiększanie wartości dodanej podstawowej produkcji rolnej i leśnej" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. nr 200, poz.1444 ze zm., dalej: rozporządzenie MRiRW).

Uzasadniając rozstrzygnięcie Agencja wyjaśniła, że zgodnie z §3 ust.2 pkt 2 rozporządzenia MRiRW pomoc jest przyznawana podmiotowi, który spełnia warunki określone w §2 tego rozporządzenia jeżeli zostały spełnione inne warunki określone w rozporządzeniu oraz innych przepisach prawa związanych z realizacją operacji, a w myśl §4 ust.5 pomoc przyznaje się i wypłaca do wysokości limitu, który w okresie realizacji Programu wynosi maksymalnie 20 mln złotych na jednego beneficjenta, przy czym wysokość pomocy przyznanej na realizację jednej operacji nie może być niższa niż 100 tys. złotych.

Agencja przywołała przepis art. 4 pkt 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE L 2011.25.9; dalej: rozporządzenie 65/2011), zgodnie z którym nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Wskazała również na przepis art.4 pkt 3 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, który stanowi, że działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

Następnie ARiMR wyjaśniła, że w wyniku analizy dokumentów dostarczonych przez Wnioskodawcę, w związku z ubieganiem się o przyznanie pomocy, jak również informacji dotyczących wniosków o przyznanie pomocy ([...]) złożonych przez przedsiębiorstwo "K." sp. z o.o. będące 100% udziałowcem D. sp. z o. o. ustaliła, iż zostały stworzone sztuczne warunki w celu uzyskania korzyści finansowej w postaci przyznania pomocy w ramach działania "Zwiększanie wartości dodanej podstawowej produkcji rolnej i leśnej" PROW 2007 -2013, w kwocie przekraczającej limit pomocy dopuszczalny w ramach działania "Zwiększanie wartości dodanej podstawowej produkcji rolnej i leśnej" objętego PROW 2007-2013.

Stanowisko powyższe Agencja wywiodła z następujących ustaleń: pomiędzy spółkami z o.o. D. i K. występują powiązania kapitałowe polegające na tym, że 100% udziałów w D. sp. z o.o. pozostaje w posiadaniu przedsiębiorstwa "K." sp. z o.o.; siedziby obydwu podmiotów mieszczą się pod tym samym adresem; K. sp. z o. o. korzystając ze wsparcia w ramach działania 123 uzyskał zgodę ARiMR na dofinansowanie inwestycji w kwocie 3 809 244,00 zł. Następnie w roku 2013 kolejny raz wystąpił o dofinansowanie inwestycji, tym razem w wysokości 14 309 120,50 zł w ramach działania 123 na wsparcie inwestycji " produkcja gotowej paszy dla zwierząt gospodarskich". Inwestycja realizowana przez D. sp. z o.o. jest technologicznie powiązana z inwestycjami przedsiębiorstwa K. i dotyczyła dofinansowania w kwocie 10 924 709,50 zł. Ponadto z zapisów ujętych w pierwotnej wersji biznes planu operacji dotyczących historii dotychczasowej działalności przedsiębiorstwo Wnioskodawcy zostało powołane jako podmiot celowy do realizacji przedmiotowej inwestycji przez spółkę K. sp. z o. o. Działalność obu ww. spółek jest prowadzona na sąsiednich nieruchomościach połączonych ze sobą technologicznie przez estakadę przesyłową, o czym świadczy dostarczona mapa oraz zapisy biznes planu dotyczące procesów technologicznych, co wskazuje, że procesy prowadzone w sąsiadujących zakładach stanowią integralną całość. Nieruchomość pod działalność wnioskodawcy została mu przekazana nieodpłatnie na podstawie umowy użyczenia przez jednego ze wspólników "właściciela wnioskodawcy" będącego jednocześnie jednym ze wspólników przedsiębiorstwa "A.D. i W."

Biorąc powyższe pod uwagę ARiMR stwierdziła, że zadania objęte ww. wnioskami nie stanowią odrębnych i niezależnych od siebie operacji, lecz celowo zaplanowane działanie, polegające na zorganizowaniu kompleksowego przedsięwzięcia inwestycyjnego, a ich zgłoszenie do dofinansowania przez obie spółki zmierza do stworzenia sztucznych warunków uzyskania pomocy w celu obejścia przepisu §4 ust.5 rozporządzenia MRiRW w zakresie maksymalnego limitu pomocy dla jednego beneficjenta.

Pismem z dnia 31 maja 2014 r. D. sp. z o.o. wezwała ARiMR do usunięcia naruszenia prawa, wnosząc o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i przywrócenie wniosku do dalszego procedowania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła, że zostało wydane z naruszeniem przepisów:

1. Art. 22 ust. 3 Ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tekst jednolity: Dz. U. 2013 r. poz. 173) poprzez bezzasadne przyjęcie, iż wniosek nie spełnia warunków przyznania pomocy.

2. Art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, poprzez jego bezpodstawne zastosowanie.

3. Art. 28 ust. 1 lit b tiret pierwsze Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.

Obejście przepisów o kryteriach dostępu do pomocy z Działania 123 "Zwiększanie wartości dodanej podstawowej produkcji rolnej i leśnej", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 w celu uzasadnienia odmowy przyznania pomocy.

Naruszenie §4 ust. 5 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zwiększanie wartości dodanej podstawowej produkcji rolnej i leśnej", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2007r., nr 200, poz. 1444) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.

Naruszenie art. 6, 7 i 77 Kodeksu Postępowania Administracyjnego poprzez podjęcie rozstrzygnięcia bez podstawy prawnej co w konsekwencji doprowadziło do bezzasadnej eliminacji Wnioskodawcy z procesu aplikacyjnego.

Naruszenie art. 8 i 11 Kodeksu Postępowania Administracyjnego poprzez ich niezastosowanie.

Naruszenie art. 28 ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) w związku z Zaleceniem Komisji 2003/361/WE z dnia 6 maja 2003r. dotyczące definicji przedsiębiorstw średnich.

Wnioskodawca stwierdził, że nigdy nie kwestionował swoich powiązań osobowych i kapitałowych ze spółkami K. oraz A. D., co więcej sam je wyeksponował w wielu dokumentach. Podkreślił, że występowanie takich powiązań nie jest sprzeczne z kryteriami podmiotowymi wymaganymi przez ustawodawcę dla działania 123. Przypomniał, że Agencja pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. odmówiła spółce K. udzielenia pomocy finansowej.

Podniósł, że bezzasadny jest zarzut komplementarności działań planowanych przez D. oraz spółkę K., każda ze spółek działa niezależnie od drugiej i nie realizuje żadnego wspólnego projektu, a zawarte w skarżonym rozstrzygnięciu stwierdzenie, iż zboże miało być w całości sprzedawane przez D. do pobliskiej wytwórni pasz jest niezgodne ze stanem faktycznym, bowiem w biznes planie wyraźnie wskazano, że zboże ma być sprzedawane nieograniczonemu kręgowi odbiorców. Jakiekolwiek zawężanie kręgu potencjalnych odbiorców byłoby posunięciem absurdalnym i całkowicie nieuzasadnionym ekonomicznie.

Ponadto oba zakłady będą prowadzić działalność na odrębnych ogrodzonych działkach, z odrębnymi wjazdami i drogami dojazdowymi oraz odrębnym zasilaniem energetycznym, a z przedłożonej przez Wnioskodawcę mapy wynika, że estakada przemysłowa, o której wspomina Agencja, kończy się przed granicą działki, na której ma być realizowana inwestycja D.

Powołując się na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond 'Zemedelie' - Razplasztatelna agencija, stwierdził w szczególności, iż wynika z niego, że przesłanki art.4 ust.8 rozporządzenia 65/2011 wymagają istnienia elementu obiektywnego i subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu. W ramach drugiego elementu do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

Powołał się też na interpretację Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2013r. nr [...], również odnoszącą się do wyroku TSUE C-434/12.

Zarzucił Agencji, że ta w żaden sposób nie wykazała, dlaczego przytoczone przez nią okoliczności mają świadczyć o stworzeniu sztucznych warunków do uzyskania pomocy.

Pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poinformowała Wnioskodawcę, że nie doszło do naruszenia prawa w postępowaniu dotyczącym wniosku o przyznanie Wnioskodawcy pomocy w zakresie działania "Zwiększanie wartości dodanej podstawowej produkcji rolnej i leśnej". W uzasadnieniu informacji podtrzymała dotychczasowe argumenty, zwracając uwagę, iż prowadzenie działalności przez powiązane spółki, w tym m.in. poprzez współdziałanie tych samych udziałowców w innych podmiotach gospodarczych, w świetle akt sprawy daje uzasadnione podstawy do stwierdzenia, iż stanowi to próbę obejścia przepisów dotyczących limitu kwoty pomocy, jaka może być przyznana i wypłacona jednemu beneficjentowi w okresie realizacji Programu, który zgodnie z przepisem § 4 ust. 5 rozporządzenia MRiRW wynosi maksymalnie 20 mln. zł. Przypomniała, że przedsiębiorstwo K. sp. z o.o. posiada 100% udziałów w kapitale D. Sp. z o.o., funkcję prezesa zarządu D. sp. z o.o., pełni M. P. Prezesem zarządu K. sp. z o.o. jest A. D. Ponadto, przedsiębiorstwo K.L. sp. z o.o. jest jedynym udziałowcem D. sp. z o.o., któremu ARiMR, z dniem podpisania umowy przyznania pomocy nr [...], przyznała wsparcie w wysokości 3 809 244,00 zł, jak również podmiotem, który ubiegał się o pomoc w wysokości 14 309 120,50 zł, w ramach naboru wniosków z działania "Zwiększanie wartości dodanej podstawowej produkcji rolnej i leśnej" przeprowadzonego w 2013r. Podkreśliła, że zakres rzeczowo-finansowy, w oparciu o który określony został cel operacji wnioskodawcy, związany jest z budową i wyposażeniem magazynu zboża. Przedmiotem inwestycji zrealizowanej w ramach umowy zawartej z przedsiębiorstwem K. sp. z o.o. jest z kolei budowa budynku magazynowego związanego z produkcją paszy, jak również wyposażenie magazynu zbożowego i zakup czyszczalni zboża. Mając na uwadze powyższe oraz miejsce realizacji operacji bezsprzecznym pozostaje fakt, iż zakres działalności ww. spółek jest komplementarny oraz, że zrealizowanie operacji przez ww. podmioty pozwoli na stworzenie ciągu technologicznego, przedstawionego we wnioskach złożonych przez obydwa ww. podmioty. Na powyższe wskazują również informacje zawarte w biznes planie złożonym wraz z wnioskiem o przyznanie pomocy. Agencja stwierdziła dalej, że celem przepisu § 4 ust. 5 rozporządzenia MRiRW jest umożliwienie uzyskania środków pomocowych jak największej liczbie podmiotów spełniających wymogi prawne, a nie grupie przedsiębiorstw powiązanych ze sobą osobowo, kapitałowo oraz planujących wykonać jedno kompleksowe przedsięwzięcie, z którego korzyści odnosiłyby de facto te same osoby/spółki działające w ramach tych podmiotów, a w rozpoznanej sprawie doszło do sztucznego stworzenia warunków w celu uzyskania korzyści finansowej w celu obejścia przepisów rozporządzenia MRiRW.

W skardze z dnia 1 lipca 2014 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rozstrzygnięcie zawarte w piśmie ARiMR z dnia [...] maja 2014 r. D. sp. z o.o. wniosła o uchylenie zaskarżonego aktu i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania i ponowiła zarzuty podniesione w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, zarzucając dodatkowo naruszenie §11 ust. 8 i 9 rozporządzenia MRiRW poprzez:

nierozpoznanie wniosku o przyznanie pomocy w terminie 4 miesięcy od dnia podania przez Prezesa Agencji informacji o kolejności przysługiwania pomocy,

brak poinformowania Strony o przyczynach zwłoki w rozpoznaniu wniosku,

brak wskazania Stronie kolejnego terminu rozpoznania wniosku,

nierozpoznanie wniosku w terminie 7 miesięcy od dnia podania przez Prezesa Agencji informacji o kolejności przysługiwania pomocy.

Podtrzymała argumenty przedstawione w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa.

W odpowiedzi na skargę oraz w piśmie procesowym z dnia 8 sierpnia 2014 r. (wskazanie daty 8 sierpnia 2011 r. stanowi oczywistą omyłkę) ARiMR wniosła o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wydanego przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności zarówno z przepisami procesowymi, jak i z normami prawa materialnego, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd wskazuje, że na gruncie prawa krajowego sprawy przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zwiększanie wartości dodanej podstawowej produkcji rolnej i leśnej" Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 zostały unormowane ustawą z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (j.t.Dz. U. z 2013 r., poz. 173 ze zm.; dalej jako ustawa o rozwoju obszarów wiejskich) oraz wydanym na jej podstawie rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zwiększanie wartości dodanej podstawowej produkcji rolnej i leśnej" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r., Nr 200, poz. 1444 ze zm., dalej: rozporządzenie MRiRW)). W §2 ust. 1 rozporządzenia MRiRW określone zostały warunki jakie musi spełnić podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy.

Z treści §3 ust. 2 rozporządzenia MRiRW wynika, że pomoc jest przyznawana podmiotowi, który spełnia warunki określone w § 2 ust. 1 rozporządzenia i któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, jeżeli (pkt 2) zostały spełnione inne warunki określone w rozporządzeniu oraz innych przepisach prawa związanych z realizacją operacji.

Natomiast zgodnie z § 4 ust. 5 tego rozporządzenia pomoc przyznaje się i wypłaca do wysokości limitu, który w okresie realizacji Programu wynosi maksymalnie 20.000.000 zł, na jednego beneficjenta, przy czym wysokość pomocy przyznanej na realizację jednej operacji nie może być niższa niż 100 tys. złotych.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, wydanego w trybie art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007r., stanowił §3 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 4 ust. 5 rozporządzenia MRiRW w zw. z treścią przepisów unijnych, tj. z art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. L. 25, s.8, dalej jako rozporządzenie 65/2011).

Przyczyną odmowy przyznania wnioskowanej pomocy finansowej było ustalenie przez ARiMR, że zostały stworzone sztuczne warunki w celu uzyskania korzyści finansowej w postaci przyznania pomocy w ramach działania "Zwiększanie wartości dodanej podstawowej produkcji rolnej i leśnej", w kwocie przekraczającej limit pomocy dopuszczalny w ramach tego działania, to jest 20 000 000 zł.

Przepis art.4 ust.8 rozporządzenia 65/2011 stanowi, że "Nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia."

Z brzmienia przepisu wynika, że podstawą odmowy przyznania pomocy jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: stworzenie sztuczne warunków wymaganych do otrzymania pomocy; warunki te muszą zostać stworzone w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego wparcia. Samo sztuczne stworzenie warunków nie jest wystarczające do odmowy przyznania tej pomocy.

Odmowa przyznania pomocy w oparciu o art.4 ust.8 rozporządzenia 65/2011 była przedmiotem analizy Trybunału Sprawiedliwości w przywołanym wyżej wyroku z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C -434/12 (Lex. 1362597). Sentencja i tezy z uzasadnienia wyroku stanowią ważną wskazówkę interpretacyjną przy stosowaniu tego przepisu. Wyrok w sprawie C-434/12 określa prawidłowy sposób postępowania przy ocenie wystąpienia przesłanek z art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) 65/2011. W sentencji wyroku Trybunał wskazał, że do stwierdzenia stworzenia przez beneficjenta sztucznych warunków uzasadniających odmowę przyznania płatności konieczne jest wykazanie łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogółu obiektywnych okoliczności danego przypadku, z których wynika, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia EFRROW) i subiektywnego (że, poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu).

Z treści uzasadnienia wyroku wynika, że Trybunał zaleca stosowanie daleko posuniętej ostrożności przy odmowie przyznawania pomocy w oparciu o omawiany przepis. Na takie stanowisko wskazuje w szczególności brzmienie tezy 42, zgodnie z którą nie można odmówić finansowania projektu gdy dana inwestycja może mieć inne uzasadnienie niż tylko płatność w ramach systemu EFRROW, czy tezy 47 zgodnie z którą, należy upewnić się, że z całości elementów obiektywnych sprawy głównej wynika, iż podstawowym celem wybranych sposobów realizacji projektów inwestycyjnych jest wypłata pomocy z systemu wsparcia przy wykluczeniu jakiegokolwiek innego uzasadnienia powiązanego z celami tego systemu. Równocześnie w tezie 40 i 41 Trybunał wskazał, że przy ustalaniu elementu subiektywnego można wziąć pod uwagę, w celu ustalenia sztucznego charakteru warunków wymaganych do otrzymania płatności z EFRROW, okoliczności faktyczne takie jak więzi natury prawnej, ekonomicznej lub personalnej pomiędzy osobami zaangażowanymi w rozpatrywaną inwestycję, a zaistnienie tego subiektywnego elementu może zostać również wzmocnione poprzez dowód zmowy mogącej przyjąć postać zamierzonej koordynacji pomiędzy różnymi inwestorami ubiegającymi się o pomoc w ramach systemu wsparcia EFRROW, w szczególności gdy projekty inwestycyjne są identyczne lub gdy istnieje więź geograficzna, ekonomiczna, funkcjonalna, prawna lub personalna pomiędzy tymi projektami.

Określając stan prawny rozpoznanej sprawy należ również wskazać, że cel wsparcia w ramach działania 123 "Zwiększanie wartości dodanej podstawowej produkcji rolnej i leśnej" został określony w Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (M.P. 2007 r. Nr 94, poz. 1035 ze zm.) i jest nim w szczególności poprawa konkurencyjności przedsiębiorstw w sektorze przetwórstwa i wprowadzania do obrotu produktów rolnych, uwarunkowana wzrostem wartości dodanej, jakości produkcji, obniżeniem kosztów oraz rozwojem nowych produktów, procesów i technologii produkcji jak również poprawa warunków produkcji w odniesieniu do obowiązujących lub nowowprowadzanych standardów.

Przystępując do oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd przede wszystkim dokonał kontroli ustaleń faktycznych przyjętych przez ARiMR za podstawę rozstrzygnięcia, pod kątem spełnienia wyżej umówionych przesłanek odmowy przyznania pomocy.

Jak wynika z ustaleń poczynionych przez ARiMR i niekwestionowanych przez skarżącą Spółkę, a w większości dokonanych na podstawie dokumentów złożonych w Agencji przez Spółkę, pomiędzy wnioskodawcą a spółką K. sp. z o.o. istniały powiązania kapitałowe, spółka z o.o. K. była właścicielem 100% udziałów spółki z o.o. D.

Wnioskodawca nie kwestionował również istnienia powiązań osobowych ze spółką K., chociaż w ocenie Sądu w tym zakresie ustalenia ARiMR winny zostać uzupełnione. Uzasadniając powiązania osobowe Agencja wskazała, że A. T. i P.T. posiadali po 260 (to jest po 20%) udziałów spółki K., a funkcję prezesa zarządu D. sp. z o.o., pełnił M.P., nie wyjaśniła jednak czy i ewentualnie jaki jest stopień pokrewieństwa między tymi udziałowcami spółki K. a prezesem zarządu D. sp. z o.o. Agencja nie wyjaśniła również jakie znaczenie w rozpoznanej sprawie mają powiązania osobowe pomiędzy spółką K. a nieskładającą wniosku o przyznanie pomocy spółką komandytową " A. D."

Nie budzi wątpliwości ustalenie, że taki sam był adres siedziby obu spółek, a działalność objęta wnioskami o pomoc finansową miała być prowadzona na sąsiadujących ze sobą nieruchomościach.

Nieprawidłowe są natomiast, w ocenie Sądu, ustalenia w zakresie powiązania funkcjonalnego spółki D. i spółki K. Jako stanowiący podstawę rozstrzygnięcia Agencja przyjęła stan faktyczny wynikający z pierwszej wersji biznes planu z dnia 10 maja 2013 r. załączonej do wniosku, wskazując na jego podstawie, że zamierzeniem operacji objętej wnioskiem jest hurtowa sprzedaż zboża, które ma być odsprzedawane do pobliskiej wytwórni pasz, to jest do wytwórni pasz prowadzonej przez spółkę K. Z zapisów tego biznes planu dotyczących procesów produkcyjnych, z faktu, że procesy produkcyjne będą prowadzone na sąsiednich działkach połączonych ze sobą przez estakadę przesyłową Agencja wywiodła, że oba zakłady stanowią integralną całość.

Dokonując powyższych ustaleń Agencja nie wzięła pod uwagę faktu, że w toku postępowania o przyznanie wnioskowanej pomocy biznes plan został dwukrotnie zmieniony.

W kolejnym biznes planie z dnia 30 grudnia 2013 r. K. nie został już przewidziany jako główny odbiorca zbóż, ale jako jeden z odbiorców, nie przewidziano również taśmociągu. Przedmiot inwestycji został określony jako budowa zakładu magazynowania zboża, a cel jako uruchomienie działalności poprzez budowę i wyposażenie zakładu magazynowania zbóż, które zamierza Spółka przyjmować, czyścić i przechowywać na cele paszowe. Podobnie biznes plan w wersji z dnia 7 marca 2014 r. nie zawiera zapisów o taśmociągu, ani o tym, że głównym odbiorcą zboża będzie spółka K.

Sąd wskazuje, że rozstrzygnięcie w sprawie powinno zostać podjęte w oparciu o materiał dowodowy istniejący w dacie orzekania, a nie w dacie złożenia wniosku. Na taką interpretację przepisów rozporządzenia MRiRW wskazuje obowiązek wzywania wnioskodawcy przez Agencją do poprawienia lub uzupełniania wniosku (§10 ust.3 ), a także przewidziana w §10 ust.6 możliwość jednokrotnej zmiany w zakresie planu finansowego operacji lub zestawienia rzeczowo-finansowego, pod warunkiem, że zmiany te nie spowodują zmiany celów operacji wskazanych we wniosku o przyznanie pomocy ani zwiększenia kwoty pomocy.

Dlatego, w ocenie Sądu, rozstrzygnięcie podjęte zostało w oparciu o nieprawidłowo ustalony stan faktyczny. Rozpoznając sprawę ponownie ARiMR weźmie pod uwagę stan faktyczny ustalony na datę orzekania.

Ponadto Sąd zauważa, że powołując się na zapis o celu powołania spółki, fakt dwukrotnego wystąpienia przez spółkę K. o pomoc w ramach działania 123, kolejno w kwocie 3 809 244 zł i 14 309 120,50 zł, technologiczne powiązanie przedsiębiorstw obu spółek ARiMR stwierdziła, że okoliczności te nasuwają przypuszczenie, że K. mając daleko idący plan rozwoju przedsiębiorstwa uznał, że limit środków w ramach PROW przypadający na jednego wnioskodawcę jest niewystarczający, aby osiągnąć zamierzony cel i utworzył spółkę D. w celu uzyskania dodatkowego limitu środków. Sąd stwierdza, że podstawą odmowy przyznania dofinansowania mają być ustalenia, a nie przypuszczenia Agencji.

Co zarzutów dotyczących naruszenia przepisów procesowych, Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 22 ust.2 ustawy o rozwoju obszarów wiejskich do postępowań w sprawach przyznania pomocy na podstawie umowy (a z takim postępowaniem mamy do czynienia w rozpoznanej sprawie) nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, a także skarg i wniosków, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Przepisy art. 21 ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio. Natomiast w myśl przepisu art.21 ust.2 w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności (1); jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (2); udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (3); zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (4). Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust.3). Tak więc w sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ nie miały zastosowania w tym postępowaniu. Doszło natomiast do naruszenia art. 21 ust 2 pkt 2 ustawy poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.

Co do zarzutu naruszenia § 11 ust. 8 i 9 rozporządzenia MRiRW, Sąd stwierdza, że przekroczenie określonych tymi przepisami terminów nie miało wpływu na wynik postępowania.

Wobec uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia ze względu na nieustalenie prawidłowego stanu faktycznego sprawy, Sąd stwierdza, że odniesienie się do zawartych w skardze zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego byłoby przedwczesne.

Z wyżej przedstawionych przyczyn, Sąd na podstawie art.146 p.p.s.a. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust.2 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz.1349 ze zm.).