Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2153/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 102 ust. 5 pkt. 24 w zw. z art. 109 ust. 5 i art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2015 poz 581
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r.o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant referent Julia Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi M.L. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2015 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej Prezes NFZ) uchylił w całości decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej Dyrektor OW NFZ) z [...] lipca 2014 r. i stwierdził, że M. L. (dalej skarżący) od [...] października 2004 r. do dnia wydania decyzji przez Dyrektora OW NFZ podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako wspólnik spółki jawnej "[...]".

Jako postawę materialnoprawną skarżonej decyzji wskazano art. 102 ust. 5 pkt. 24 w zw. z art. 109 ust. 5 i art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2015 r., poz. 581 ze zm.), dalej ustawa o świadczeniach.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W marcu 2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...], Inspektorat w [...] (dalej ZUS) zwrócił się do Dyrektora OW NFZ z prośbą ustalenia okresu podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu przez skarżącego jako wspólnika spółki jawnej – Firma "[...]"[...] sp. j. z siedzibą w [...]. ZUS wskazał, że skarżący - jako osoba uprawniona do renty z tytułu niezdolności do służby, jako wspólnik ww. spółki podlega obowiązkowo tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu. ZUS przekazał przy tym informację, że:

• od [...] sierpnia 1999 r. do [...] marca 2008 r. skarżący był zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej [...];

• od [...] marca 2005 r. skarżący zgłosił się do ubezpieczenia zdrowotnego jako wspólnik ww. spółki;

• skarżący nie dokonuje wpłat składek, a ww. spółka nie została wykreślona z rejestru KRS.

Dyrektor OW NFZ wszczął wobec powyższego postępowanie w sprawie ustalenia okresu podlegania przez skarżącego obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako wspólnika ww. spółki, o czym zawiadomił skarżącego i pouczył go o przysługujących mu uprawnieniach. Jednocześnie wezwał go do przedłożenia w terminie 7 dni dokumentów mogących mieć wpływ na przebieg tego postępowania, w szczególności zaświadczenia z właściwego Urzędu Skarbowego, określającego datę zgłoszenia obowiązku podatkowego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, datę likwidacji działalności, okresy ewentualnych przerw w jej prowadzeniu oraz wykazywane z tego tytułu przychody.

W toku tego postępowania organ zwrócił się także do Sądu Rejonowego w [...], z prośbą o podanie, w jakim okresie skarżący był/jest wspólnikiem ww. spółki.

Sąd Rejonowy poinformował organ, że skarżący posiada status wspólnika ww. spółki Firma "[...]"[...] Spółka Jawna.

Skarżący nie przedstawił zaś żadnych dokumentów bowiem, jak stwierdził nie został poinformowany jakiego okresu dotyczy to postępowanie, a ponadto w zakreślonym terminie 7 dni nie był w stanie uzyskać zaświadczenia z właściwego Urzędu Skarbowego. Wniósł, aby to Dyrektor OW NFZ zwrócił się do Urzędu Skarbowego o wydanie stosownego zaświadczenia.

Dyrektor OW NFZ ponownie zwracając się do skarżącego o przesłanie do akt stosownych dokumentów jednocześnie poinformował go , że przepisy ustawy z dnia [...] sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa nie przewidziały dla organów NFZ uprawnień do żądania z urzędów skarbowych danych dotyczących podatników. Ostatecznie skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów.

Dyrektor OW NFZ w uzasadnieniu decyzji na podstawie dokumentów zgromadzonych w toku postępowania oraz aktów prawnych regulujących kwestię podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej stwierdził, że skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako wspólnik ww. spółki - figurującej w KRS od [...] października 2004 r., kiedy spółka ta została wpisana do KRS, do dnia wydania niniejszej decyzji, gdyż spółka nadal figuruje w KRS, a skarżący posiada status jej wspólnika.

Skarżący z zachowaniem trybu i terminu odwołał się od decyzji Dyrektora OW NFZ zarzucając:

1. naruszenie przepisów Kodeku postępowania administracyjnego poprzez zakończenie postępowania i wydanie decyzji bez zawiadomienia go o zakończeniu tego postępowania, przez co uniemożliwiono mu zapoznanie się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym;

2. niewskazanie w decyzji wszystkich przepisów prawa, na których organ oparł swoje rozstrzygnięcie;

3. wyznaczenie przez Dyrektora OW NFZ zbyt krótkich terminów (7 i 14 dni) na uzyskanie zaświadczenia z organu podatkowego.

Prezes NFZ w uzasadnieniu skarżonej decyzji na wstępie przywołał stan prawny, w tym wskazał na art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach zarówno w brzmieniu obowiązującym do 20 września 2008 r., jak i w brzmieniu obowiązującym od 20 września 2008 r., a także art. 5 pkt 21, art. 69 ust. 1 oraz art. 82 ust. 5 pkt 3 i pkt 9 ustawy o świadczeniach, jak również na art. 8 ust. 6 ust. 4 i art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2015 r., poz. 121 ze zm.), dalej u.s.u.s.

Zdaniem organu odwoławczego dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie miało żadnego znaczenia za jakie miesiące skarżący złożył dokumenty rozliczeniowe oraz od jakiego miesiąca nie składa ich, jak również od kiedy nie dokonuje wpłat składek. Skoro z informacji pochodzącej od ww. Sądu Rejonowego w [...] wynika, że skarżący jest wspólnikiem ww. spółki jawnej i została ona zarejestrowana w KRS dnia [...] października 2004 r., zaś od [...] stycznia 2003 r. wspólników spółki jawnej uznaje się za osoby prowadzące pozarolniczą działalność, to bez wątpienia od tego dnia – [...] października 2004 r. skarżący podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tego tytułu. Obowiązek ów - ubezpieczenia zdrowotnego, powstał bowiem w jego przypadku z mocy ustawy i tym samym jest niezależnie od jego woli.

Prezes NFZ uznał ostatecznie, że organ I instancji właściwie ustalił okres, w którym skarżący podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej jako wspólnik spółki jawnej. Na potwierdzenie przywołał wyroki Sąd Apelacyjny w Szczecinie z 20 listopada 2007 r. sygn. akt III AUa 616/07 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 kwietnia 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 2142/10.

Jednocześnie organ odwoławczy uznał, że Dyrektor OW NFZ w sentencji swojej decyzji błędnie określił, że skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej na podstawie art. 8 ust. 6 pkt 1 u.s.u.s., bowiem jako wspólnik ww. spółki jawnej, nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tego tytułu, lecz z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, a to zgodnie z art. 8 ust. 6 pkt 4 u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r.

Skarżący z zachowaniem trybu i terminu złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której wnosząc o uchylnie decyzji Prezesa NFZ, zarzucił wydanie jej w oparciu o niewłaściwe przepisy, tj. zamiast w oparciu o ustawę o świadczeniach, to w oparciu o ustawę o systemie ubezpieczeń społecznych. Zarzucił również, że organ w sposób lakoniczny odniósł się do zarzutów odwołania.

Prezes NFZ w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej, powtarzając stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie Prezes NFZ przyjął, że M. L. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, jako wspólnik spółki jawnej w okresie od dnia [...] października 2004 r. kiedy spółka ta została wpisana do KRS, do dnia wydania decyzji, gdyż spółka– Firma "[...]"[...] sp. j. z siedzibą w [...] - nadal figuruje w KRS, a skarżący posiada status jej wspólnika.

Natomiast skarżący nie zgadza się z tymi ustaleniami i kwestionuje przebieg postępowania podnosząc jednocześnie, że decyzja została wydana w oparciu o niewłaściwe przepisy, tj. zamiast w oparciu o ustawę o świadczeniach, to w oparciu o ustawę o systemie ubezpieczeń społecznych.

Rozważając powyższą kwestię, przede wszystkim należy odwołać się do treści art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach, w myśl którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi (...), które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. W świetle art. 5 pkt 21 ww. ustawy, przez określenie działalność pozarolnicza/osoba prowadząca działalność pozarolniczą - rozumie się działalność/osobę (prowadzącą działalność pozarolniczą), o której mowa w art. 8 ust. 6 u.s.u.s. Zgodnie natomiast ze wspomnianym art. 8 ust. 6 pkt 4 u.s.u.s. za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej.

Z kolei obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych (art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach). Na podstawie art. 13 pkt 4 u.s.u.s. obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym podlegają osoby prowadzące pozarolniczą działalność – od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (chodzi o art. 14a), przy czym za wykonywanie takiej działalności uważa się także posiadanie statusu wspólnika spółki jawnej (art. 8 ust. 6 pkt 4 u.s.u.s.).

Sąd Najwyższy stwierdził w wyroku z 3 lutego 2011 r., sygn. akt II UK 271/10 (Lex Omega nr 817528), na tle art. 8 ust. 6 u.s.u.s.: "należy stwierdzić, że pojęcie - prowadzenie działalności pozarolniczej - jest pojęciem szerszym od działalności gospodarczej określonej w art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (...). Do pojęcia działalności gospodarczej w powyższym (wąskim) rozumieniu ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych odwołuje się tylko w art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a w pozostałych punktach tego przepisu wymienia osoby nieprowadzące działalności gospodarczej w ścisłym znaczeniu tego pojęcia. (...).

Zatem w przypadku wspólników spółek jawnych, w sytuacji spełniania przez nich warunków do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wynika z samego statusu prawnego osoby jako wspólnika spółki jawnej, trwa od dnia uzyskania tego statusu do dnia jego utraty i jest niezależny od prowadzenia działalności gospodarczej/osiągania przychodów.

Mając na uwadze przedmiot niniejszego postępowania – ustalenie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego prawnie doniosła okoliczność prowadzenia pozarolniczej działalności związana jest wyłącznie z posiadaniem określonego statusu prawnego przez skarżącego, tj. pozycji wspólnika w spółce jawnej. Tak więc rozpoczęcie wykonywania ww. działalności wiąże się bezpośrednio z momentem nabycia praw i obowiązków wspólnika w takiej spółce. Organ odwoławczy wyznaczył ten moment na dzień [...] października 2004 r. – dzień wpisu spółki jawnej do KRS, w której skarżący nieprzerwanie posiada status wspólnika.

Reasumując, w zaistniałym stanie faktycznym sprawy, skarżący od dnia [...] października 2004 podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako wspólnik spółki jawnej.

Jednocześnie Sąd wyjaśnia, że okoliczności związane z faktycznym wykonywaniem praw i obowiązków wspólnika na gruncie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych są bez znaczenia. Nie chodzi tu bowiem o kwestię ustaleń faktycznych co do prowadzonej przez wspólnika działalności, tylko kwestię związaną z przyjętym przez przepis art. 8 ust. 6 pkt 4 ww. ustawy rozumieniem pojęcia osoby prowadzącej działalność gospodarczą.

Również okoliczności związane z faktycznym wykonywaniem działalności przez spółkę (brak celu zarobkowego, czy nawet niepodjęcie przez spółkę działalności i nieuzyskiwanie przez nią przychodu) są irrelewantne w tej sprawie. Nie wywierają one bowiem jakiegokolwiek wpływu na sytuację prawną skarżącego jako wspólnika spółki jawnej, co ma istotne znaczenie przy ustalaniu podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

Dalszą dopiero kwestią jest ustalenie i pobieranie składki na ubezpieczenie zdrowotne. Od uzyskiwania przychodów z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 ustawy o świadczeniach (art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach) czy z więcej niż jednego rodzaju działalności pozarolniczej (art. 82 ust. 3 ustawy o świadczeniach), czy też z więcej niż jednej spółki w ramach tego samego rodzaju działalności pozarolniczej (art. 82 ust. 5 ustawy o świadczeniach), składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest odrębnie. W myśl art. 82 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzajem działalności jest m.in. działalność gospodarcza prowadzona w formie spółki jawnej.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów procesowych, należy uznać je za niezasadne. Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane art. 107 § 1 k.p.a. w szczególności decyzja zawiera uzasadnienie prawne i faktyczne, skonstruowane zgodnie z tym przepisem. Nie można też organom zarzucić nierespektowania wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej. Sprawę rozstrzygnięto bowiem po zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, w myśl reguł z art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Stan faktyczny opisany w zaskarżonej decyzji nie wymagał czynienia dodatkowych ustaleń. Natomiast w uzasadnieniu prawnym przytoczono przepisy prawa i wyjaśniono podstawy prawne decyzji. Z kolei sam fakt, że stanowisko Prezesa NFZ jest odmienne od stanowiska skarżącej, nie przesądza o tym, że w sprawie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów.

W takim stanie rzeczy, zaskarżoną decyzję należy uznać za prawidłową, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione. Sąd nie dopatrzył się w działaniach organu uchybień, zarówno przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jak i jego ocenie w świetle obowiązującego prawa, co oznacza, że Sąd nie stwierdził takich jego naruszeń, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.

Uznając zatem skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), orzekł, jak w sentencji wyroku.