Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1155/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6069 Inne o symbolu podstawowym 606
Hasła tematyczne: Prawo geologiczne i górnicze
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 175 ust. 2 pkt. 2, art. 175 ust. 4
journal: Dz.U. 2014 poz 613
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r.- Prawo geologiczne i górnicze - tekst jednolity
article: art. 7 i art. 77, art. 24 § 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia NSA Anna Apollo, Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Protokolant St. sekretarz sądowy Anna Wandoch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2014 r. przy udziale – sprawy ze skargi A. W. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za dopuszczenie do wykonywania czynności w ruchu podziemnego zakładu górniczego wydobywającego węgiel kamienny w sposób mogący wywołać niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia człowieka lub tego ruchu oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego (dalej: organ I instancji, organ II instancji, organ odwoławczy, organ) z dnia [...] r., sygn. [...], L.dz. [...], wydana w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, uchylająca decyzję tego organu z dnia [...] r., znak [...], L.dz. [...], w punkcie 1 i orzekająca w tym zakresie co do istoty sprawy oraz utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] r. w pozostałej części. Powołaną decyzją organ I instancji nałożył na A. W. (dalej: strona, skarżący) Kierownika Ruchu Zakładu Górniczego w "A" SA. w K., Oddział "B" w K. (dalej: KWK) karę pieniężną w wysokości [...] zł ([...]), za dopuszczenie do wykonywania czynności w ruchu podziemnego zakładu górniczego wydobywającego węgiel kamienny w sposób mogący wywołać niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia człowieka lub tego ruchu.

2. Postępowanie przed organami administracji publicznej.

2.1. Z ustalonego przez organ stanu faktycznego sprawy wynika, że w związku z otrzymaniem zawiadomienia od Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. o podejrzeniu zaistnienia wobec strony przesłanek określonych w art. 175 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011r.- Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2014 r. poz. 613, ze zm., dalej: P.g.g.) organ I instancji ww decyzją na podstawie art. 175 ust. 2 pkt 2 P.g.g., oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, ze zm., dalej: K.p.a.) nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości [...] zł ([...]), tj. 50 % wynagrodzenia miesięcznego, naliczanego jak dla celów ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy, za dopuszczenie do wykonywania czynności w ruchu podziemnego zakładu górniczego wydobywającego węgiel kamienny w sposób mogący wywołać niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia człowieka lub tego ruchu, polegające na tym, że jako Dyrektor Kopalni - Kierownik Ruchu KWK:

1) zatwierdził w dniu [...] r. "Projekt techniczny drążenia przodków: chodnika 8b i rozcinki ścianowej 8 w pokł. 408/2 z B8E-S", a następnie w dniu [...] r. "Projekt techniczny drążenia przodków: przekopu IX, chodnika 8a w pokł. 408/2 i rozcinki ścianowej 8 w pokł. 408/2 z B8E-S", w których to projektach nie zaplanowano wykonania otworów wiertniczych badawczych, pomimo zatwierdzenia protokołu nr [...] z dnia [...] r. z nadzwyczajnego posiedzenia Zespołu Opiniodawczego w sprawie Rozpoznawania i Zwalczania Zagrożenia Wodnego (dalej: Zespół Opiniodawczy) oraz protokołu nr [...] z dnia [...] r. z posiedzenia Zespołu, zawierających analizę zagrożenia wodnego w rejonie robót przygotowawczych dla ściany 8 w pokładzie 408/2, z której wynikało, że konieczne jest zastosowanie odpowiednich środków profilaktyki zagrożenia wodnego, tj. zaplanowanie wykonania otworów wiertniczych badawczych, służących do rozpoznawania warunków wodnych, wykonanych w odstępach nie większych niż 50 m, przy czym długość otworów powinna być równa co najmniej 8-krotnej wysokości wyrobiska, lecz nie mniejsza niż 25 m, co stanowi naruszenie art. 105 ust. 1 P.g.g., oraz § 7 ust. 1 pkt 1, w związku z § 40 ust. 1 oraz § 58 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych, zwanego dalej (Dz. U. nr 109, poz. 962 ze zm., dalej: Rbhp);

2) nie rozpoznał we właściwy sposób zagrożenia wodnego i nie zaliczył niezwłocznie do drugiego lub trzeciego stopnia zagrożenia wodnego części pokładu 408/2 w rejonie niezarejestrowanego podziemnego zbiornika wodnego w chodniku 7b, pomimo zatwierdzenia protokołów nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...] z posiedzeń Zespołu, które odbyły się odpowiednio w dniach: [...] r., [...] r., [...] r. oraz [...] r., na których stwierdzono, że w chodniku 7b w pokładzie 408/2 na poziomie 850m istnieje możliwość zawodnienia lokalnych obniżeń w chodniku 7b: na odcinku od około 255 mb (około 500 m3) oraz na odcinku od 350 mb do 705 mb (około 1500 m3), co stanowi naruszenie art. 105 ust. 1 oraz art. 118 ust. 2 P.g.g., w zw. z § 29 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2002 r. w sprawie zagrożeń naturalnych w zakładach górniczych (Dz. U. z 2002r., nr 94, poz. 841 ze zm., dalej: Rzn, oraz § 7 ust. 1 pkt 1 Rbhp;

3) pomimo obecności w zakładzie górniczym w dniu [...] r., tj. w dniu, w którym doszło do wdarcia się wody i wypadku zbiorowego ([...] wypadek śmiertelny i [...] wypadków lekkich) w KWK, jak również pomimo obowiązku prowadzenia akcji ratowniczej, przekazał prowadzenie akcji ratowniczej zastępcy kierownika ruchu zakładu górniczego, przez co naruszył art. 123 ust. 4 i ust. 5 P.g.g., w związku z § 82 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 12 czerwca 2002r. w sprawie ratownictwa górniczego, (Dz. U. z 2002 r., nr 94, poz. 838, ze zm., dalej: Rrat).

Organ I instancji w motywach rozstrzygnięcia stwierdził, że stosownie do art. 175 ust. 2 pkt 2 P.g.g., organ nakłada, w drodze decyzji, karę pieniężną na kierownika ruchu zakładu górniczego, który dopuszcza do wykonywania czynności w ruchu zakładu górniczego w sposób mogący wywołać niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia człowieka lub tego ruchu. Pojęcie "dopuszczenie do wykonywania czynności w ruchu zakładu górniczego" należy rozumieć bardzo szeroko, jako obejmujące zarówno podejmowanie przez kierownika ruchu zakładu górniczego decyzji lub działań pomimo istnienia przesłanek "negatywnych", jak i brak podejmowania przez niego odpowiednich decyzji lub działań pomimo istnienia przesłanek "pozytywnych". Określenie, że czynności w ruchu zakładu górniczego są wykonywane "w sposób mogący wywołać niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia człowieka lub tego ruchu" wskazuje ponadto, że intencją ustawodawcy było objęcie dyspozycją art. 175 ust. 2 pkt 2 P.g.g. również hipotetycznego zagrożenia życia lub zdrowia człowieka lub zagrożenia ruchu zakładu górniczego.

W ocenie organu I instancji, analiza zebranych w sprawie dowodów, w szczególności opracowanego przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. Orzeczenia z w sprawie wdarcia się wody i wypadku zbiorowego ([...] wypadek śmiertelny i [...] wypadków lekkich), zaistniałych w dniu [...] r. o godz. [...] w KWK, któremu ulegli:

- W. K. - elektromonter oddziału MEUD2-K, pracujący w górnictwie [...] lat, wypadek śmiertelny,

P. S. - górnik przodowy oddziału GRP1-K, pracujący w górnictwie [...] lat, wypadek lekki,

S. G. - górnik kombajnista oddziału GRP1-K, pracujący w górnictwie [...] lat, wypadek lekki,

M. G. - górnik oddziału GRP1-K, pracujący w górnictwie [...] lata, wypadek lekki,

R. L. - górnik oddziału GRP1-K, pracujący w górnictwie [...] lata, wypadek lekki,

P. G. - górnik oddziału GRP1-K, pracujący w górnictwie [...] lata, wypadek lekki,

Ł. S. - ślusarz oddziału MEUD2-K, pracujący w górnictwie [...] lata, wypadek lekki" (orzeczenie z dnia [...] r., znak: [...],[...], L.dz. [...], dopuszczone jako dowód postanowieniem organu z dnia [...] r., znak: [...], L.dz. [...]) oraz dołączonych do orzeczenia akt przeprowadzonych badań powypadkowych, wskazywała, że zachowanie skarżącego, Dyrektora Kopalni - Kierownika Ruchu KWK, spełniało przesłanki określone w art. 175 ust. 2 pkt 2 P.g.g.

2.2. Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, radcę prawnego, wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy, zarzucając organu I instancji:

1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 oraz 77 K.p.a. w związku z art. 107 § 3 K.p.a., poprzez:

a) niewyjaśnienie przez organ z jakich przyczyn uznał, że z treści protokołów nr [...] oraz nr [...] z posiedzeń Zespołu wynikała konieczność zaplanowania otworów wiertniczych badawczych, służących do rozpoznawania warunków wodnych, o których mowa w punkcie 1 zaskarżonej decyzji,

b) niewyjaśnienie przez organ z jakich przyczyn uznał, że z treści protokołów nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] z posiedzeń Zespołu wynikała konieczność zaliczenia części pokładu 408/2 do drugiego lub trzeciego stopnia zagrożenia wodnego,

c) niewyjaśnienie przez organ w jaki sposób działania strony wskazane w punkcie 1, 2 i 3 zaskarżonej decyzji mogły wywołać niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia człowieka lub ruchu zakładu górniczego;

2) naruszenie przepisu prawa materialnego tj.:

- art. 175 ust. 2 pkt 2 P.g.g., poprzez nałożenie na stronę kary pieniężnej, pomimo nieustalenia przez organ przesłanek wskazanych w ww. przepisie;

- art. 175 ust. 4 P.g.g., poprzez nieuwzględnienie przez organ przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej wszystkich okoliczności wskazanych w ww. przepisie.

2.3. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy organ odwoławczy zaskarżoną decyzją:

1) uchylił decyzję organu I instancji, w części określonej w pkt 1 ww. decyzji i orzekł w pkt 1, że skarżący:

1) zatwierdził w dniu [...] r. "Projekt techniczny drążenia przodków: chodnika 8b i rozcinki ścianowej 8 w pokł. 408/2 z B8E-S", a następnie w dniu [...] r. "Projekt techniczny drążenia przodków: przekopu IX, chodnika 8a w pokł. 408/2 i rozcinki ścianowej 8 w pokł. 408/2 z B8E-S", w których to projektach nie zaplanowano wykonania otworów wiertniczych badawczych, o których mowa w protokole nr [...] z dnia [...] r. z nadzwyczajnego posiedzenia Zespołu oraz protokole nr [...] z dnia [...] r. z posiedzenia Zespołu, w których zawarto analizę zagrożenia wodnego w rejonie robót przygotowawczych dla ściany 8 w pokładzie 408/2, zatwierdzonych przez stronę, Dyrektora Kopalni - Kierownika Ruchu KWK co stanowiło naruszenie art. 105 ust. 1 P.g.g. w związku z § 7 ust. 1 pkt 1, § 42 ust. 1 pkt 1, ust. 3 i ust. 4 pkt 3 i 4 oraz § 58 ust. 1 pkt 4 Rbhp;

2) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w pozostałej części.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że stosownie do § 58 ust. 1 pkt 4 Rbhp, otwory wiertnicze badawcze, służące do rozpoznawania warunków wodnych, wykonuje się m.in. w przypadku uzasadnionym lokalnymi warunkami geologiczno-górniczymi i stanem zagrożenia wodnego. Ustalenia i zalecenia Zespołu, ujęte w protokole nr [...] oraz w protokole nr [...], wskazywały, że w KWK istniały lokalne warunki geologiczno-górnicze i stan zagrożenia wodnego, uzasadniające konieczność wykonania otworów wiertniczych badawczych. Jednakże "Projekt techniczny drążenia przodków: chodnika 8b i rozcinki ścianowej 8 w pokł. 408/2 z B8E-S" oraz "Projekt techniczny drążenia przodków: przekopu IX, chodnika 8a w pokł. 408/2 i rozcinki ścianowej 8 w pokł. 408/2 z B8E-S" nie uwzględniały ujętych w ww. protokołach zaleceń Zespołu i nie spełniały wymogów określonych w powołanych powyżej przepisach Rbhp.

Organ II instancji rozpatrując ponownie sprawę uznał, że w opisanym stanie faktycznym nie znajdował zastosowania § 58 ust. 1 pkt 2 Rbhp, zgodnie z którym "Otwory wiertnicze badawcze, służące do rozpoznawania warunków wodnych, wykonuje się w przypadku drążenia wyrobiska w odległości mniejszej niż 100 m od powierzchniowego lub podziemnego zbiornika wodnego", wobec faktu, iż nie stwierdzono formalnie istnienia zbiornika wodnego, pomimo istnienia ku temu przesłanek. W konsekwencji nie znajdował zastosowania również § 58 ust. 2 Rbhp stanowiący, że "Otwory wiertnicze, o których mowa w [§ 58] ust. 1 pkt 2 i 3 [Bhp], wykonuje się w odstępach nie większych niż 50 m, przy czym długość otworów powinna być równa co najmniej 8-krotnej wysokości wyrobiska, lecz nie mniejsza niż 25 m." Jednocześnie organ ten stwierdził, że powyższe nie ma wpływu na ocenę odpowiedzialności skarżącego, z uwagi na fakt stwierdzenia naruszenia § 58 ust. 1 pkt 4 Rbhp.

Organ odwoławczy przyjął, że zachowanie strony, polegające na zatwierdzeniu projektów technicznych pomimo znajomości zaleceń Zespołu, ujętych w protokole nr [...] i protokole nr [...] oraz niezaplanowanie wykonania otworów wiertniczych badawczych, o których mowa w przedmiotowych protokołach, naruszyło art. 105 ust. 1 P.g.g., w związku z § 7 ust. 1 pkt 1, § 42 ust. 1 pkt 1, ust. 3 i ust. 4 pkt 3 i 4 oraz § 58 ust. 1 pkt 4 Rbhp oraz wywołało niebezpieczeństwo dla życia i zdrowia pracowników zakładu górniczego oraz dla ruchu tego zakładu górniczego, a w konsekwencji doprowadziło do wystąpienia niebezpiecznego zdarzenia w postaci wdarcia się wody i wypadku zbiorowego ([...] wypadek śmiertelny i [...] wypadków lekkich).

Dalej organ argumentował, że fakt ujęcia w protokole nr [...] z dnia [...] r. wyników wiercenia otworu kontrolnego z chodnika 5a w pokładzie 408/1 w rejon najniższego punktu chodnika 7b w pokładzie 408/2 (około 100 mb chodnika), tj. obserwacji wypływu wody w ilości ok. 20 l/min (co świadczyło o występowaniu podziemnego zbiornika wodnego) oraz wskazania, że "woda znajduje się pod niewielkim ciśnieniem - około 1 Atm" (wartość ciśnienia "około 1 Atm" świadczyła o tym, że poziom lustra wody znajduje się powyżej o ok. 10 m tj. ciśnienie hydrostatyczne ma wartość 10-ciometrowego słupa wody, wobec czego ocena ciśnienia jako niewielkiego jest nieuprawniona). W protokole nr [...] Zespół odnotował również wyniki wizji przeprowadzonej przez służby kopalniane w rejonie skrzyżowania chodnika 7b i pochylni II w pokładzie 408/1 potwierdzające, iż w części chodnika 7b występuje zbiornik wodny, a rzędna jego zwierciadła wody jest równa rzędnej spągu wyrobiska w rejonie zdemontowanej tamy. Zespół ustalił ponadto, iż woda zgromadzona w zbiorniku częściowo pochodzi z prowadzenia przez dział wentylacji lokowania mieszanin odpadów drobnofrakcyjnych w ilości 2405 m3. Zatem Zespół uznał, iż pozostała jej część może pochodzić z innych źródeł, w tym z dopływu naturalnego. Zespół, zarówno w protokole nr [...] jak i protokole nr [...], nie określił ilości wody zużytej do przetransportowania odpadów drobnofrakcyjnych, jednakże z analizy protokołu nr [...] i ilości oraz stosunku poszczególnych składników mieszanin podsadzkowych można stwierdzić, iż mogło to być od 25 do 54% objętości podanych mieszanin, zatem ilość zużytej wody mogła się wahać od 600 do 1300 m3. Ponadto organ odwoławczy zaznaczył, iż nie odprowadzano wód nadosadowych (nazywanych także nadmiarowymi lub odciekowymi) oraz nie stosowano gipsów, wapna czy też innych środków wiążących wodę, a zatem całość wód pozostała w wyrobiskach.

Organ II instancji wskazał, że określenie, jakie środki profilaktyczne dotyczące zagrożenia wodnego należy podjąć w konkretnych okolicznościach, nie powinno stanowić wiadomości specjalnych dla kierownika ruchu zakładu górniczego, który posiada odpowiednią wiedzę techniczną popartą wieloletnią praktyką w ruchu zakładu górniczego. Ponadto podniósł, że organy nadzoru górniczego, powołane na podstawie art. 168 ust. 1 pkt 1 P.g.g. do wykonywania nadzoru i kontroli nad ruchem zakładów górniczych w szczególności w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, muszą posiadać odpowiednią wiedzę i kompetencje do sprawowania nadzoru i kontroli.

Organ II instancji podkreślił, że w części szczegółowej planu ruchu KWK na lata 2012-2014, wskazano, iż: "Z uwagi na stosowanie wtłaczania drobnofrakcyjnych odpadów w mieszaninie z wodą do starych zrobów w celu ich doszczelnienia prowadzona jest ewidencja ilości wprowadzanej mieszaniny. W związku z możliwością powstawania w wyniku tej działalności nowych dołowych zbiorników wodnych jest to rozpatrywane każdorazowo na Zespole Opiniodawczym ds. Zagrożeń Wodnych. W przypadku stwierdzenia możliwości powstania zbiornika wodnego zostanie on utworzony, a w przypadku zaistnienia zagrożenia wodnego dla istniejących i projektowanych wyrobisk górniczych zostanie ustalony aneksem odpowiedni stopień zagrożenia wodnego wraz z profilaktyką" (dowód: Część szczegółowa planu ruchu planu ruchu KWK na lata 2012-2014).

Dalej organ wskazał, że stosownie do § 5 pkt 3 zarządzenia nr [...] Kierownika Ruchu KWK z dnia [...] r. w sprawie powołania zespołów opiniodawczych w sprawach rozpoznawania i zwalczania zagrożeń występujących w KWK, Zespół analizował możliwość powstania nowych zbiorników wodnych oraz wystąpienia zagrożenia wodnego ze strony cieków i powierzchniowych zbiorników wodnych. Wyniki analiz dokonywanych na posiedzeniach Zespół dokumentował w odpowiednich protokołach, w szczególności:

1) w protokole nr [...] z dnia [...] r. z nadzwyczajnego posiedzenia Zespołu, dotyczącego "omówienia sytuacji na chodniku 8a w pokładzie 408/2 w rejonie chodnika 7b w pokładzie 408/2 z B8E", wskazano, że "[...] istnieje możliwość zawodnienia lokalnych obniżeń w chodniku 7b: na odcinku od około 255mb (około 500m3) oraz na odcinku od 350mb do 705mb (około 1500 m3)" (dowód: pkt II ppkt 1 protokołu nr [...] z dnia [...] r. z nadzwyczajnego posiedzenia Zespołu, które odbyło się w dniu [...]);

2) w protokole nr [...] z dnia [...] r. z posiedzenia Zespołu, którego przedmiotem było "omówienie zagrożenia wodnego dla istniejących i projektowanych robót górniczych prowadzonych w sąsiedztwie nadkładu i dołowych zbiorników wodnych [...]", Zespół omówił sytuację w pokładzie 408/2 - rejonie Ga8E, B8E i wskazał, że "[...] istnieje możliwość zawodnienia lokalnych obniżeń w chodniku 7b: na odcinku od 350mb do 705mb (około 1500 m3) " (dowód: pkt 12 protokołu nr [...] z dnia [...] r. z posiedzenia Zespołu, które odbyło się w dniu [...]);

3) w protokole nr [...] z dnia [...] r. z posiedzenia Zespołu wskazano, że "[...] istnieje możliwość zawodnienia lokalnych obniżeń w chodniku 7b: na odcinku od 350mb do 705mb (około 1500 m3) " (dowód: pkt 12 protokołu nr [...] z dnia [...] r. z posiedzenia Zespołu, które odbyło się w dniu [...], str. 6);

4) w protokole nr [...] z dnia [...] r. z posiedzenia Zespołu, wskazano, że "[...] istnieje możliwość zawodnienia lokalnych obniżeń w chodniku 7b: na odcinku od 350mb do 705mb (około 1500 m3)" (dowód: pkt 14 protokołu nr [...] z dnia [...] r. z posiedzenia Zespołu, które odbyło się w dniu [...]r.).

Organ odwoławczy wskazał także na powtarzalność w protokołach z posiedzeń Zespołu informacji o m.in. wynikach prowadzonego odwodnienia oraz o przewidywanych miejscach zawodnienia lokalnych obniżeń w chodniku 7b, a więc w rzeczywistości - przypuszczalnych podziemnych zbiornikach wodnych. W protokole nr [...] i protokole nr [...] stwierdzono, iż istnieje możliwość zawodnienia lokalnych obniżeń w chodniku 7b na odcinku od 350 m do 705 mb, a łączna ilość zgromadzonej wody wynosi około 1500 m3 (dowód: pkt 12 protokołu nr [...] z dnia [...] r. z posiedzenia Zespołu oraz pkt 14 protokołu nr [...] z dnia [...] r.). Pomimo przewidywanego zagrożenia na ww. odcinku kierownik ruchu zakładu górniczego nie zmienił zaliczenia, a w projekcie technicznym drążenia chodnika nie zaplanowano wiercenia otworów badawczych na całym ww. odcinku. Zaplanowano wyłącznie jeden otwór, prawdopodobnie do najniższego miejsca zbiornika wodnego. Informacje zawarte w protokołach Zespołu potwierdzały konieczność wiercenia otworów badawczych wraz z postępem przodka, gdyż rozpoznawanie wyłącznie objawów zagrożenia wodnego z zastosowaniem małośrednicowych przedwiertów jest niewystarczające i może zafałszować stan faktyczny.

Organ II instancji podniósł także, że stosownie do art. 118 ust. 1 i 2 P.g.g. zaliczenia złóż, pokładów, wyrobisk, ich części oraz innych przestrzeni w zakładach górniczych do odpowiednich stopni zagrożenia wodnego dokonuje kierownik ruchu zakładu górniczego w oparciu o dokumentację określoną w Rzn, niezwłocznie po stwierdzeniu okoliczności określonych w Rzn, uzasadniających zaliczenie do danego stopnia. Zdaniem organu, w świetle powołanego przepisu należy podkreślić, że sam ustawodawca uznał, że kierownik ruchu zakładu górniczego jest osobą posiadającą odpowiednią wiedzę do oceny zagrożeń, w tym również wodnego, w warunkach konkretnego zakładu górniczego, i to on powinien dokonywać zaliczenia do odpowiedniego stopnia zagrożenia.

W ocenie organu odwoławczego opisany powyżej stan faktyczny nie odpowiadał pierwszemu stopniowi zagrożenia wodnego, albowiem stosownie do § 29 ust. 1 Rzn do pierwszego stopnia zagrożenia wodnego zalicza się złoża lub ich części, jeżeli:

zbiorniki i cieki wodne na powierzchni są izolowane warstwą skał nieprzepuszczalnych od części górotworu, w obrębie której wykonano lub planuje się wykonanie wyrobisk, lub

poziomy wodonośne są izolowane od istniejących oraz projektowanych wyrobisk warstwą skał o wystarczającej miąższości i ciągłości lub z poziomów wodonośnych odprowadzono zasoby statyczne wód, a dopływ z zasobów dynamicznych ma stałe natężenie umożliwiające bieżące odwadnianie wyrobisk lub

3) zbiorniki wodne w nieczynnych wyrobiskach są izolowane od istniejących oraz projektowanych.

Zgodnie z § 29 ust. 3 pkt 1 Rzn, do drugiego stopnia zagrożenia wodnego zalicza się złoża lub ich części, jeżeli zbiorniki i cieki wodne na powierzchni oraz podziemne zbiorniki wodne mogą w sposób pośredni, w szczególności przez infiltrację lub przeciekanie, spowodować zawodnienie wyrobisk, natomiast stosownie do § 29 ust. 4 pkt 3 Rzn, do trzeciego stopnia zagrożenia wodnego zalicza się złoża lub ich części, jeżeli w części górotworu, w której wykonano lub planuje się wykonanie wyrobisk, albo w ich bezpośrednim sąsiedztwie występują zbiorniki wodne zawierające wodę pod ciśnieniem w stosunku do spągu tych wyrobisk.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że skarżący, pomimo stwierdzenia zmiany warunków geologiczno-górniczych i występowania okoliczności uzasadniających zmianę dotychczasowego zaliczenia, nie dokonał tego niezwłocznie, stosownie do art. 118 ust. 2 P.g.g., ani nie dokonał tego w późniejszym terminie. Pomimo stwierdzenia robotami wiertniczymi istnienia zbiornika wodnego oraz występowania przesłanek występowania zbiorników wodnych na dalszym wybiegu chodnika 8a lub zawodnieniu tego chodnika, wynikających z dokumentacji mierniczo-geologicznej, tj. występowania przesłanek, o których mowa w § 29 ust. 3 pkt 1 lub ust. 4 pkt 3 Rzn, nie dokonał zmiany zaliczenia do odpowiedniego stopnia zagrożenia wodnego oraz nie ustalił odpowiedniej profilaktyki. Powyższe nieprawidłowości i brak rzetelnej analizy zawodnienia chodnika 7b i zrobów ściany 7, a w konsekwencji brak przyjęcia odpowiednich procedur przewidzianych w rejonach zaliczanych do drugiego lub trzeciego stopnia zagrożenia wodnego, przyczyniły się do wdarcia wody do rozcinki ścianowej 8.

Dalej organ argumentował, iż na podstawie zgromadzonego materiału, w tym dokumentacji kartograficznej, ustalił on fakty świadczące o występowaniu zbiornika wodnego mogącego stanowić zagrożenie wodne, tj.:

w bezodpływowym zagłębieniu w chodniku 7b w pokładzie 408/2, znajdującym się na przedłużeniu rozcinki ścianowej 8, mógł występować zbiornik wody podziemnej zasilany wodą pochodzenia naturalnego lub wodą technologiczną (wody odciekowe);

w zrobach ściany 7 były lokowane pyły dymnicowe, co spowodowało powstanie szeregu zbiorników wodnych w bezodpływowych nieckach i zagłębieniach spągu występujących w chodniku 7b, które były sukcesywnie odwadniane podczas drążenia chodnika 8a,

podczas otwarcia przekopu III w [...] r., stwierdzono, że przekop jest zawodniony, a poziom zwierciadła wody znajdował się na spągu wlotu przekopu HI do przekopu B8E,

przekop III odwodniono od góry, a następnie po upływie kilku miesięcy, tj. we [...] i [...] r. odwiercono do przekopu III otwory z przekopu IX, które wykazały ponowne zawodnienie przekopu III, co świadczyło o kontakcie hydraulicznym przekopu HI i zrobów ściany 7,

przekop III posiadał kontakt hydrauliczny ze zrobami ściany 7, a poziom wody w przekopie znajdował się na rzędnej ok. -466 m ppm, a więc analogiczny poziom zwierciadła wody mógł znajdować się w zrobach ściany 7,

zagłębienie bezodpływowe w chodniku 7b znajdujące się na przedłużeniu rozcinki ścianowej 8, ograniczone jest rzędną -475 m ppm, czyli poniżej poziomu wody w zbiorniku, który utworzył się w zrobach ściany 7.

W konsekwencji zaliczenie rejonu do pierwszego stopnia zagrożenia wodnego przez kierownika ruchu zakładu górniczego było nieprawidłowe i przyczyniło się do braku opracowania i zatwierdzenia przez niego szeregu dokumentów oraz zapoznania z tymi dokumentami osób prowadzących i nadzorujących roboty górnicze. W efekcie załoga wykonująca roboty w drążonym przodku nie została właściwie przeszkolona w zakresie zagrożenia wodnego, w tym z postępowania na wypadek stwierdzenia symptomów tego zagrożenia.

Organ II instancji podkreślił, że powyższe ustalenia w zakresie możliwości występowania zbiornika wodnego stwarzającego zagrożenie wodne oraz nieprawidłowego zaliczenia rejonu do odpowiedniego stopnia zagrożenia wodnego przez kierownika ruchu zakładu górniczego, znajdują również odzwierciedlenie zarówno w treści, jak i wnioskach zaprezentowanych przez Zakład Geologii i Geofizyki Głównego Instytutu Górnictwa w "Dokumentacji pracy badawczo-usługowej pt. »Analiza i ustalenie przyczyn zaistniałego wdarcia wody do rozcinki ścianowej 8 w pokładzie 408/2 KWK " oraz weryfikacja projektów technicznych eksploatacji pokładu 408/2 i drążenia wyrobisk w tym fragmencie pokładu ze szczególnym uwzględnieniem oceny prawidłowości rozpoznania, klasyfikacji i profilaktyki zagrożenia wodnego«.

Dalej organ odwoławczy argumentował, że dokumentacja GIG została opracowana w związku z decyzją Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. z dnia [...] r., L.dz. [...], nakazującą "A" S.A. w K. sprawdzenie prawidłowości rozwiązań technicznych, zastosowanych w KWK w pokładzie 408/2 poprzez przeprowadzenie przez wyspecjalizowaną jednostkę analizy okoliczności wdarcia wody w dniu [...] r. do drążonej rozcinki ścianowej 8 w pokładzie 408/2, w celu ustalenia przyczyn zaistniałego zdarzenia oraz weryfikacji projektu technicznego eksploatacji pokładu 408/2 na "S" od przekopu B8E oraz projektów technicznych drążenia wyrobisk w tej części pokładu 408/2 ze szczególnym uwzględnieniem oceny prawidłowości rozpoznania, klasyfikacji i profilaktyki zagrożenia wodnego. Dokumentacja ta, w ocenie organu, nie stanowi dokumentu prywatnego.

Organ II instancji podkreślił, iż z Dokumentacji GIG wynika m. in., że:

pracownicy zakładu górniczego wszystkich szczebli nie docenili znaczenia przejawów wodnych w wyrobiskach kopalni w procesie formowania się potencjalnych źródeł zagrożenia wodnego pomimo znikomego zawodnienia wyrobisk górniczych pokładu 408/1 i 408/2 ocenianym na maksymalnie 5 l/min. w rejonie wyrobisk ściany 7 i wyrobisk przygotowawczych dla projektowanej ściany 8;

ustalony I stopień zagrożenia wodnego miał związek z niedocenieniem drobnych zjawisk wodnych i możliwości gromadzenia się wody z dopływu o niewielkim natężeniu w bezodpływowych fragmentach wyrobisk prowadzonych w pokładzie w okresie blisko 7 lat;

nie podjęto prób wyjaśnienia pochodzenia tych wód, możliwości ich retencjonowania w zrobach i lokalizacji oraz oceny zbiornika we fragmencie chodnika 7b i zrobów ściany 7 w pokładzie 408/2 o oszacowanej pojemności około 2000 m3 wody jako realnego źródła zagrożenia wodnego.

Z powyższego wynika zatem, iż Dokumentacja GIG również potwierdza, że sposób zaliczenia rejonu do odpowiedniego stopnia zagrożenia wodnego przez kierownika ruchu zakładu górniczego był niewłaściwy i pośrednio mógł się przyczynić się do wdarcia wody.

W ocenie organu odwoławczy powyższe okoliczności świadczą o tym, że skarżący pomimo opisanych wcześniej przesłanek świadczących o konieczności dokonania weryfikacji zaliczenia pokładu do stopnia zagrożenia wodnego, nie zaliczył niezwłocznie do drugiego lub trzeciego stopnia zagrożenia wodnego części pokładu 408/2, co stanowi naruszenie art. 105 ust. 1 oraz art. 118 ust. 2 P.g.g., w związku z § 29 ust. 3 i 4 Rzn oraz § 7 ust. 1 pkt 1 Rbhp. Konsekwencją zmiany zaliczenia byłoby zastosowanie odpowiednich środków profilaktycznych zmniejszających to zagrożenie, zastosowanie rygorów wynikających z § 374-376 Rbhp, oraz przeszkolenie pracowników zakładu górniczego na okoliczność wykonywania pracy w warunkach zwiększonego zagrożenia wodnego. Wobec powyższego, naruszenie powołanych przepisów stanowiło dopuszczenie do wykonywania czynności w ruchu podziemnego zakładu górniczego wydobywającego węgiel kamienny w sposób mogący wywołać niebezpieczeństwo dla życia i zdrowia pracowników zakładu górniczego oraz dla ruchu tego zakładu górniczego.

Organ II instancji podkreślił, że Główny Instytut Górnictwa nie jest organem powołanym do wskazywania osób odpowiedzialnych za zaistniałe zdarzenie lub nieprawidłowe rozpoznanie, klasyfikację i profilaktykę zagrożenia wodnego. Zadanie to należy do organów nadzoru górniczego, które działając w ramach swojej kompetencji dokonały oceny odpowiedzialności osób kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego i zastosowały w odniesieniu do tych osób odpowiednie środki, określone w przepisach P.g.g.

Odnosząc się do kwestii dopuszczenia przez stronę do wykonywania czynności w ruchu podziemnego zakładu górniczego wydobywającego węgiel kamienny w sposób mogący wywołać niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia człowieka lub tego ruchu poprzez przekazanie prowadzenia akcji ratowniczej zastępcy kierownika ruchu zakładu górniczego organ odwoławczy wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w dniu [...] r. skarżący, będąc obecnym w zakładzie górniczym, przekazał prowadzenie akcji ratowniczej zastępcy kierownika ruchu zakładu górniczego T. Ś.. Jak wskazano w decyzji z dnia [...] r., świadczą o tym zeznania T. Ś. (dowód: protokół przesłuchania świadka wypadku T. Ś. z dnia [...] r.) oraz R. B. (dowód: protokół z rozprawy administracyjnej z dniu [...] r.), a także zeznania wnoszącego o ponowne rozpoznanie sprawy (dowód: protokół przesłuchania z dnia [...] r.).

Organ podkreślił, że zgodnie z art. 123 ust. 4 P.g.g., akcję ratowniczą prowadzi kierownik akcji ratowniczej, zgodnie z planem ratownictwa górniczego oraz wymaganiami określonymi w przepisach wydanych na podstawie art. 124 P.g.g. Natomiast art. 123 ust. 5 P.g.g. wskazuje, że kierownikiem akcji ratowniczej jest kierownik ruchu zakładu górniczego. Również § 82 ust. 1 Rrat wprost wskazuje na osobę kierownika ruchu zakładu górniczego, który prowadzi akcję ratowniczą.

Naruszenie powołanych przepisów stanowi dopuszczenie do wykonywania czynności w ruchu podziemnego zakładu górniczego wydobywającego węgiel kamienny w sposób mogący wywołać niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia człowieka lub tego ruchu poprzez nieuprawnioną delegację określonych ustawowo obowiązków kierownika ruchu zakładu górniczego w sytuacji, kiedy skarżący, Dyrektor Kopalni - Kierownik Ruchu KWK, obecny w zakładzie górniczym, powinien podjąć działania, określone prawem. Delegacja zadań przypisanych na mocy P.g.g. kierownikowi ruchu zakładu górniczego powoduje "rozrzedzenie" odpowiedzialności kierownika ruchu zakładu górniczego, najwyższej funkcyjnie osoby, odpowiedzialnej za prowadzenie ruchu zakładu górniczego.

Mając na uwadze opisany powyżej stan faktyczny i prawny, organ odwoławczy uznał, że skarżący dopuścił do wykonywania czynności w ruchu zakładu górniczego w sposób mogący wywołać niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia człowieka lub tego ruchu, co stanowi spełnienie przesłanki określonej w art. 175 ust. 2 pkt 2 P.g.g.

Na poparcie swojego stanowiska organ II instancji przywołał wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 marca 2012 r., sygn. akt: III SA/GÌ 1683/11, w którym Sąd wskazał, że "(...) odpowiedzialność za prawidłową organizację i prowadzenie ruchu zakładu górniczego spoczywa na kierownictwie ruchu zakładu górniczego. Tym samym osoby te są zobligowane do rzetelnego przestrzegania postanowień zawartych w specjalnie ustanowionych aktach, umowach, zakresach czynności i postanowieniach dot. funkcjonowania zakładu. Naruszenie tych postanowień pociąga za sobą określone konsekwencje dyscyplinarne w ramach regulacji resortowych. Dlatego też nie ma znaczenia w niniejszej sprawie czy strona wyrażała akceptacją takiego stanu, czy wydawała w tym zakresie wyraźne polecenia służbowe, czy miała wiedzą na temat naruszenia zasad bezpieczeństwa ruchu zakładu, ale nie podjęła żadnych środków aby temu przeciwdziałać. Jako bowiem osoba piastująca jedno z najwyższych stanowisk w kierownictwie kopalni była odpowiedzialna za podległe jej piony organizacyjne, służby techniczne i właściwe funkcjonowanie zakładu. Trudno bowiem obciążać winą za zaistniałe naruszenia jedynie bezpośredni dozór niższego czy średniego szczebla, skoro czuwanie nad higieną i bezpieczeństwem pracowników obciąża przede wszystkim osoby kierujące zakładem, które jedynie władne są do podejmowania stosownych decyzji w tym zakresie, łącznie z rozliczaniem osób dozoru za czuwanie nad należytymi warunkami pracy w pionie przez siebie nadzorowanym/kierowanym. (Vide: wyroki WSA w Gliwicach o sygn. akt III SA/GL 1569/09 i III SA/GL 424/08)."

Mając na uwadze powyższe okoliczności, organ uznał za zasadne nałożenie na stronę kary pieniężnej w wysokości [...] zł ([...]), tj. 50% wynagrodzenia miesięcznego, naliczanego jak dla celów ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy, jako właściwego i wystarczającego środka dyscyplinującego.

Organ odowławczy podkreślił, że ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnił, stosownie do art. 175 ust. 4 p.g.g., zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu oraz jego możliwości finansowe, tj.:

1) zakres naruszenia - poprzez przeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego, które jednoznacznie wykazało, że skarżący jako Dyrektor Kopalni — Kierownik Ruchu KWK, dopuścił do wykonywania czynności w ruchu podziemnego zakładu górniczego wydobywającego węgiel kamienny w sposób mogący wywołać niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia człowieka lub tego ruchu poprzez prowadzenie ruchu zakładu górniczego niezgodnie z przepisami prawa o zasadami techniki górniczej;

2) dotychczasową działalność podmiotu - poprzez zebranie w tej kwestii następujących dowodów:

a) na okoliczność sankcji nakładanych na stronę - kierownika ruchu KWK, na podstawie ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. – Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947, ze zm.) oraz P.g.g. - dowody z pism:

Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. z dnia [...] r., znak: [...], L.dz. [...],

Dyrektora Specjalistycznego Urzędu Górniczego z dnia [...] r., znak: [...], L.dz. [...],

b) na okoliczność dotychczasowego przebiegu pracy skarżącego - dowód z pisma "A" S.A. w K. z dnia [...] r. znak: [...];

3) możliwości finansowe - poprzez uwzględnienie wysokości miesięcznego wynagrodzenia strony, obliczonego jak dla celów ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy, wykazanego w ww. zaświadczeniu "A" S.A. z dnia [...] r., znak: [...].

Organ II instancji wyjaśnił również, że informacja o otrzymaniu przez skarżącego w [...] r. kary nagany "za brak skutecznego nadzoru nad zagrożeniami" została zawarta w piśmie "A" S.A. z dnia [...] r. znak: [...], w sprawie dotychczasowego przebiegu pracy strony. Ponadto wskazał, że stosownie do art. 108 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, ze zm., dalej: K.p.) kara nagany jest jedną z dwóch kar porządkowych, jakimi pracodawca może ukarać pracownika za m.in. nieprzestrzeganie przez pracownika ustalonej organizacji i porządku w procesie pracy, przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przepisów przeciwpożarowych, przy czym jest uważana za bardziej "dolegliwą".

Organ podkreślił, że art. 175 ust. 2 P.g.g. dotyczy odpowiedzialności administracyjnej kierownika ruchu zakładu górniczego, natomiast art. 108 K.p. dotyczy odpowiedzialności porządkowej pracownika. Powołane przepisy ustalają zatem odrębne reżimy odpowiedzialności (inne podmioty uprawnione do pociągnięcia do odpowiedzialności, inne kary), co nie daje podstaw do przyjęcia zasady zakazu powtórnego karania.

Organ zwrócił uwagę na niewymierzenie kary w pełnej dopuszczalnej wysokości, ponieważ zgodnie z art. 175 ust. 3 pkt 2 P.g.g. mógł nałożyć karę pieniężną w wysokości do 300% miesięcznego wynagrodzenia, naliczanego jak dla celów ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy. Uwzględniając jednak okoliczności sprawy organ zdecydował o wymierzenie kary pieniężnej w wysokości odpowiadającej tylko 16,7% maksymalnego wymiaru kary, określonego w art. 175 ust. 3 pkt 2 P.g.g.

Odnosząc się do wskazania przez wnoszącego o ponowne rozpoznanie sprawy faktu powołania Zespołu oraz zakresu zadań służby mierniczo-geologicznej jako okoliczności zwalniających stronę od odpowiedzialności albo jako okoliczności zmniejszających tą odpowiedzialność, organ II instancji podkreślił, że zgodnie z cytowanym powyżej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 marca 2012 r., sygn. akt: III SA/G1 1683/11, kierownik ruchu zakładu górniczego jest w pełni odpowiedzialny za prawidłową organizację pracy, w tym za działania i zaniechania podległych mu służb, wpływające na organizację tej pracy.

3. Postępowanie przed Sądem I instancji.

3.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona zaskarżonej decyzji zarzuciła:

a) naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., poprzez wydanie decyzji z udziałem pracownika podlegającego wyłączeniu z mocy ustawy, co stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a.;

b) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 oraz 77 K.p.a., poprzez:

- pominięcie przez organ, że na podstawie dodatku do planu ruchu KWK nr [...] z dnia [...] r. doszło do zmiany projekcji udostępnienia rozcinki pokładu 408/2, a co za tym idzie zalecenia wynikające z protokołów posiedzeń Zespołu Opiniodawczego ws. Rozpoznawania i Zwalczania Zagrożenia Wodnego z dnia [...] oraz z dnia [...] r. (protokoły nr [...] i [...]) nie mogły zostać zrealizowane, ponieważ dotyczyły innego rozwiązania technicznego,

- bezpodstawne przyjęcie, że z protokołów posiedzeń Zespołu Opiniodawczego ws. Rozpoznawania i Zwalczania Zagrożenia Wodnego z dnia [...] oraz z dnia [...] r. (protokoły nr [...] i [...]) wynikają zalecenia w zakresie wykonania otworów wiertniczych badawczych w chodniku 8b, rozcince 8 w pokładzie 408/2,

- kategoryczne przyjęcie, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikają fakty świadczące o występowaniu zbiornika wodnego mogącego stanowić zagrożenie wodne, podczas gdy analiza tego materiału może prowadzić także do wniosków przeciwnych,

- bezzasadne przyjęcie, że przekazanie przez skarżącego w dniu [...] r. prowadzenia akcji ratowniczej zastępcy kierownika ruchu zakładu górniczego mogło spowodować niebezpieczeństwo dla życia, zdrowia człowieka lub ruchu tego zakładu;

c) naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 175 ust. 2 pkt 2 P.g.g., poprzez jego błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że pojęcie "dopuszczenie do wykonywania czynności w ruch zakładu górniczego" należy rozumieć bardzo szeroko i podstawą zastosowania ww. przepisu jest samo stwierdzenie nieprawidłowości w funkcjonowaniu zakładu górniczego;

d) naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 175 ust. 4 P.g.g., poprzez nieuwzględnienie przez organ przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej wszystkich okoliczności wskazanych w ww przepisie.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie:

- zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji I instancji w całości,

- zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych;

- wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji I instancji, w całości przez tut. organ.

3.2. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Dodatkowo wskazał odnośnie zarzutu naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., poprzez wydanie decyzji z udziałem pracownika podlegającego wyłączeniu z mocy ustawy, co stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a., że powodem podpisania w dniu [...]r. zaskarżonej decyzji przez W. M., Wiceprezesa Wyższego Urzędu Górniczego, był wakat na stanowisku organu (z dniem [...] r. P. L., Prezes Wyższego Urzędu Górniczego, został odwołany z tego stanowiska) oraz nieobecność pełniącego obowiązki Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego M. K., Wiceprezesa Wyższego Urzędu Górniczego, z powodu urlopu, który trwał od [...] do [...] r. Organ odwoławczy podkreślił, że stosownie do § 7 ust. 3 pkt 1 załącznika do zarządzenia nr [...] organu z dnia [...] r. w sprawie regulaminu organizacyjnego Wyższego Urzędu Górniczego (poz. 35), Prezes Wyższego Urzędu Górniczego jest zastępowany przez I Wiceprezesa, a w przypadku jego nieobecności - przez II Wiceprezesa. Zgodnie z § 14 ust. 2 ww. załącznika podpisywanie przez Wiceprezesów, Dyrektora Generalnego, a także dyrektorów komórek WUG, ich zastępców oraz naczelnika komórki WUG, w imieniu Prezesa, aktów, decyzji, postanowień, pism oraz innych dokumentów wymienionych w 14 ust. 1 załącznika następuje z klauzulą "z upoważnienia Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego".

W odniesieniu do zarzutu rezygnacji z przeprowadzenia dowodów osobowych (z zeznań świadków oraz strony) z zachowaniem zasady bezpośredniości i ograniczenia się do skorzystania z protokołów zawierających te zeznania (str. 6 skargi), organ wskazał, że skarżący, działający przez profesjonalnego pełnomocnika, nie wnosił o przeprowadzenie jakichkolwiek środków dowodowych.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że zarzut dotyczący dodatku nr 12 do części szczegółowej planu ruchu został podniesiony przez skarżącego dopiero w skardze.

4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

4.1. Skarga nie jest zasadna.

4.2. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1259 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przywołany przepis nie pozostawia zatem wątpliwości, co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

4.3. W pierwszej kolejności rozpoznać należy zarzut dotyczący naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez wydanie decyzji z udziałem pracownika podlegającemu wyłączeniu z mocy ustawy, co stanowi, zdaniem strony, podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Stosownie do postanowień art. 24 § 1 K.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji.

Rozważając zasadność postawionego zarzutu wskazać należy, że "wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy" nie jest określany w doktrynie i orzecznictwie jednolicie. W doktrynie przyjmuje się, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. stanowi zwykły środek zaskarżenia, różniący się od odwołania jedynie brakiem cechy dewolutywności (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 222). W nowszym piśmiennictwie wskazuje się natomiast, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy uruchamia "spłaszczony tok instancji", którego rozumienie powinno być szerokie na gruncie procedury administracyjnej i obejmować wszystkie środki weryfikacji decyzji administracyjnych (tak Z. Kmieciak, Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w k.p.a. (odwołanie, czy remonstracja?), Państwo i Prawo nr 3/2008, s. 27).

W orzecznictwie wyrażono również pogląd, że ponowne rozpatrzenie sprawy nie może być traktowane na równi z rozpoznaniem sprawy w drugiej instancji, gdyż wniosek, o którym mowa w art. 127 § 3 k.p.a., nie uruchamia toku instancji (zdanie odrębne do uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 22 lutego 2007r., sygn.. akt II GPS 2/06, CBOSA).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że z Regulaminu Organizacyjnego Wyższego Urzędu Górniczego, stanowiącego załącznik nr 14 do zarządzenia Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...]r. (dalej: Regulamin). Z § 4 Regulaminu wynika, że osobami kierownictwa WUG są: Prezes, Wiceprezesi WUG oraz Dyrektor Generalny. § 7 ust. 1 pkt 1 regulaminu stanowi, że Prezesowi podlegają bezpośrednio Wiceprezesi. Prezes jest zastępowany przez I Wiceprezesa, a w przypadku jego nieobecności – przez II Wiceprezesa (§ 7 ust. 3 pkt 1 Regulaminu).

Organ w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że powodem podpisania w dniu [...] r. zaskarżonej decyzji przez W. M., Wiceprezesa Wyższego Urzędu Górniczego, był wakat na stanowisku organu (z dniem [...] r. P. L., Prezes Wyższego Urzędu Górniczego, został odwołany z tego stanowiska) oraz nieobecność pełniącego obowiązki Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego M. K., Wiceprezesa Wyższego Urzędu Górniczego, z powodu urlopu, który trwał od [...] do [...] r.

Zgodnie z § 14 ust. 2 Regulaminu podpisywanie przez Wiceprezesów, Dyrektora Generalnego, a także dyrektorów komórek WUG, ich zastępców oraz naczelnika komórki WUG, w imieniu Prezesa, aktów, decyzji, postanowień, pism oraz innych dokumentów wymienionych w 14 ust. 1 załącznika następuje z klauzulą "z upoważnienia Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego".

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w orzeczeniu z dnia 15 grudnia 2008 r. w sprawie sygn. akt P 57/07, zgodnie z którym zawsze tam, gdzie dochodzi do ponownego rozpatrzenia wniosku przez ten sam organ (art. 127 § 3 K.p.a.), trzeba oceniać, czy jest możliwe zastosowanie przesłanki wyłączenia pracownika (...) przewidzianej w art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a.

W wyroku z dnia 22 maja 2014r. WSA w Olsztynie również wyraził pogląd, że tam gdzie dochodzi do ponownego rozpoznania sprawy przez ten sam organ w trybie wniosku o ponowne jej rozpatrzenie trzeba zawsze oceniać, czy w ogóle możliwe jest zastosowanie instytucji wyłączenia, o której mowa w art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. (sygn. akt I SA/Ol 338/14, LEX nr 1478957).

Pamiętać również należy, że przepisy prawa procesowego służą realizacji norm prawa materialnego. Nie do zaakceptowania jest zatem taka wykładnia art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., która prowadziłaby do sytuacji, że wskutek wyłączenia organu monokratycznego czy jego pracownika organ ten nie mógłby działać w zakresie przyznanej przepisami prawa kompetencji. A taka sytuacja miałaby miejsce w niniejszej sprawie. Wskazać również należy, że orzecznictwo w zakresie wyłączenia członka organu kolegialnego nie ma w przedmiotowej sprawie zastosowania.

Reasumując, w ocenie Sądu zarzut naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a nie jest zasadny.

4.4. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie poczynione przez organy administracji publicznej ustalenia faktyczne dały podstawę do przyjęcia, że skarżący dopuścił do wykonywania czynności w ruchu podziemnego zakładu górniczego wydobywającego węgiel kamienny w sposób mogący wywołać niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia człowieka lub tego ruchu w sposób wskazany w zaskarżonej decyzji, co stanowiło podstawę do nałożenia, w trybie art. 175 ust. 2 pkt 2 P.g.g., kary pieniężnej w wysokości [...] zł tj. 50% wynagrodzenia miesięcznego, naliczanego jak dla celów ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy.

Skoro zebrany w sprawie przez organ materiał dowodowy okazał się wystarczający do procedowania a skarżący, działający przez profesjonalnego pełnomocnika, nie wnosił o przeprowadzenie jakichkolwiek środków dowodowych to zarzut rezygnacji przez organ z przeprowadzenia dowodów osobowych (z zeznań świadków oraz strony) z zachowaniem zasady bezpośredniości i ograniczenia się do skorzystania z protokołów zawierających te zeznania nie jest zasadny.

W konsekwencji dokonane przez organy zgodnie z przepisami ustalenia faktyczne Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia.

4.5. Art. 7 K.p.a. stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Z art. 77 § 1 k.p.a. wynika, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

"Dla każdego zatem postępowania kluczowe znaczenie ma ustalenie stanu faktycznego sprawy, bowiem tylko w takim przypadku możliwe jest prawidłowe ustalenie praw i obowiązków strony tego postępowania. Inaczej rzecz ujmując, tylko dla prawidłowo ustalonego stanu faktycznego można zastosować przepisy prawa materialnego skutkujące powstaniem prawa i obowiązków strony postępowania administracyjnego (wyr. NSA z dnia 4 czerwca 2008 r., sygn. akt II FSK 521/07, LEX nr 475569)" (Cz. Martysz, Komentarz do art. 77 K.p.a., nr 83482).

W kontekście powyższego Sąd nie podziela poglądu, że zaskarżona decyzja narusza art. 7 i 77 K.p.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że z protokołów posiedzeń Zespołu Opiniodawczego ws. Rozpoznawania i Zwalczania Zagrożenia Wodnego z dnia [...] oraz [...]r. (protokoły nr [...] i [...]) wynikają zalecenia w zakresie wykonania otworów wiertniczych badawczych (prawidłowa nazwa otworów kontrolnych) w chodniku 8b, rozcince 8 w pokładzie 408/2. Zalecenia te zawarte zostały: w protokole nr [...] z dnia [...]r. pkt 2 str. 2 oraz w protokole nr [...] z dnia [...]r. pkt 13. W zaskarżonej decyzji organ zacytował odpowiednie ich fragmenty.

Podkreślić należy, że skarżący zatwierdził w dniu [...] r. "Projekt techniczny drążenia przodków: chodnika 8b i rozcinki ścianowej 8 w pokł. 408/2 z B8E-S", a następnie w dniu [...] r. "Projekt techniczny drążenia przodków: przekopu IX, chodnika 8a w pokł. 408/2 i rozcinki ścianowej 8 w pokł. 408/2 z B8E-S". A zatem zatwierdzenie pierwszego projektu w dniu [...]r. miało miejsce już po zaleceniach zawartych w protokołach z dnia [...] i [...]r., ale jeszcze przed zatwierdzeniem dodatku nr 12 do planu ruchu, co w konsekwencji oznacza, że skarżący nie wykonał zaleceń zawartych we wskazanych protokołach.

W ocenie Sądu argumentacja strony odnośnie dodatku nr 12 do planu ruchu z dnia [...]r. nie przemawia na jego korzyść, a dodatek ten pozostaje bez wpływu na podjęte przez organ rozstrzygnięcie w sprawie.

Po pierwsze: dodatek nr 12 został zatwierdzony przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. decyzją z dnia [...]r., a zatem już po posiedzeniach Zespołu i wydanych przez niego zaleceniach w zakresie konieczności wykonania otworów kontrolnych.

Po drugie: dodatek ten dotyczył nowej redakcji punktów i załączników w nim wskazanych, nie obejmował pkt 2.19. planu ruchu "Zagrożenie wodne i warunki hydrologiczne planu ruchu KWK" zatwierdzonego decyzją Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. z dnia [...]r. Pkt 2.19.1. planu ruchu nosi nazwę "Zaliczenie złoża lub jego części do odpowiednich stopni zagrożenia wodnego". Do I stopnia zagrożenia wodnego zaliczono pokład 408/2. Przy czym na stronie 262 planu ruchu w ostatnim jej akapicie zastrzeżono: "W przypadku stwierdzenia zmian parametrów wpływających na zmianę zaliczenia, dokonywane będą odpowiednie zmiany zaliczeń w trybie obowiązujących przepisów." Co oznacza, że w okresie od [...]r. do [...]r. skarżący nie podjął żadnych czynności w zakresie wynikających z zaleceń odnośnie zagrożenia wodnego.

Wskazać także należy, że w planie ruchu zawarto pkt 2.19.4 (str. 279) "Przewidywane kształtowanie się zagrożenia wodnego, z uwzględnieniem zagrożeń związanych z odprowadzeniem wód podsadzkowych oraz ze trony szybów i otworów wiertniczych". Wskazano w nim możliwość powstawania, w związku z prowadzoną działalnością górniczą, nowych dołowych zbiorników wodnych. Zagadnienie to powinno być rozpatrywane każdorazowo na Zespole Opiniodawczym ds. Zagrożeń Wodnych. "W przypadku stwierdzenia możliwości powstania zbiornika wodnego zostanie on utworzony, a w przypadku zaistnienia zagrożenia wodnego dla istniejących i projektowanych wyrobisk górniczych zostanie ustalony aneksem odpowiedni stopień zagrożenia wodnego wraz z profilaktyką."

W konsekwencji zatwierdzony przez skarżącego dodatek nr 12 do planu ruchu nie zawierający zmian w zakresie zagrożenia wodnego dodatkowo uzasadnia odpowiedzialność skarżącego.

4.6. Trafne okazały się również twierdzenia organu dotyczące niewłaściwego rozpoznania zagrożenia wodnego, a w konsekwencji błędnej kwalifikacji tego zagrożenia. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy szczegółowo wskazał okoliczności uzasadniające zmianę stopnia zagrożenia wodnego, a Sąd stanowisko organu podziela. W szczególności na str. 9 zaskarżonej decyzji organ wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynikają fakty świadczące o występowaniu zbiornika wodnego, mogącego stanowić zagrożenie wodne. Zasadność stanowiska organu potwierdza wystąpienie w dniu [...]r. wypadku zbiorowego ([...] wypadek śmiertelny i [...] lekkich) w wyniku zdarcia się wody. W świetle zaistniałego wypadku słusznie organ przyjął, że zabezpieczenie przed zagrożeniem wodnym było niewystarczające.

4.7. Skarżący nie wykazał również skutecznie naruszenia art. 7 i 77 K.p.a. poprzez bezzasadne przyjęcie przez organ, że przekazanie przez niego w dniu [...]r. tj. w dniu wypadku, prowadzenia akcji ratowniczej zastępcy kierownika ruchu zakładu górniczego mogło spowodować niebezpieczeństwo dla życia, zdrowia człowieka lub ruchu tego zakładu. Co prawda uzasadnienie organu w tym zakresie i argument o "rozrzedzeniu" odpowiedzialności kierownika ruchu zakładu w tej sytuacji nie jest trafny i właściwy, to jednak postawiony skarżącemu zarzut jest zasadny.

Sąd podziela stanowisko organu, że z przepisów P.g.g. wynika wprost obowiązek osobistego prowadzenia akcji ratowniczej przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

Podkreślić należy, że w świetle art. 122 ust. 3 P.g.g. to kierownik ruchu zakładu górniczego odpowiada za stan ratownictwa górniczego w zakładzie górniczym. Zatwierdza on plan ratownictwa górniczego oraz jego zmiany. Plan ten na bieżąco aktualizuje się w zakresie ustalonym przez kierownika ruchu zakładu górniczego (art. 122 ust 12 P.g.g.).

Art. 123 ust. 4 P.g.g. stanowi, że akcję ratowniczą prowadzi kierownik akcji ratowniczej zgodnie z planem ratownictwa górniczego oraz wymaganiami określonymi w przepisach wydanych na podstawie art. 124 P.g.g. Kierownikiem akcji ratowniczej, podejmującym jednoosobowo decyzje dotyczące jej prowadzenia, jest kierownik ruchu zakładu górniczego (ust. 5).

Art. 123 ust. 6 P.g.g. określa szczególną kompetencję dla kierownika akcji ratowniczej. Podczas jej prowadzenia, w przypadkach szczególnych, ze względu na bezpieczeństwo załogi lub zakładu górniczego, kierownik akcji może odstąpić od wymagań określonych w przepisach prawa, pod warunkiem zapewnienia postępowania zgodnego z zasadami techniki górniczej.

Art. 122 ust. 7 P.g.g. stanowi, że zmiany kierownika akcji ratowniczej lub objęcie kierownictwa akcji może dokonać właściwy organ nadzoru górniczego i to tylko w przypadku uznania, że akcja ratownicza jest prowadzona nienależycie.

Zdaniem Sądu, z powołanych przepisów wynika, że rola kierownika ruchu zakładu górniczego podczas akcji ratowniczej jest szczególna. Kierownik ruchu zakładu jest kierownikiem akcji ratowniczej i podejmuje decyzje jednoosobowo, a w szczególnych przypadkach może odstąpić od wymagań określonych przepisami prawa jednak pod warunkiem zapewnienia postępowania zgodnego z zasadami techniki górniczej.

Analiza powyższych uregulowań prawnych prowadzi do wniosku, że kierownik ruchu zakładu górniczego jest najbardziej kompetentną osobą do objęcia prowadzenia akcji ratowniczej. Przyznane mu szczególne uprawnienia podczas kierowania akcją, jego w niej rola, znajomość planu ratownictwa, odpowiedzialność za stan ratownictwa w powiązaniu z posiadanymi przez tę osobę kwalifikacjami, doświadczeniem zawodowym, pełnioną funkcją kierownika ruchu zakładu górniczego stanowić mają, w zamierzeniu ustawodawcy, gwarancję najlepszego jej prowadzenia w sytuacji zagrożenia życia i zdrowia ludzkiego. W konsekwencji już samo przekazanie kierownictwa tą akcją innej osobie, której kwalifikacje są niższe i która nie posiada wiedzy i kompetencji kierownika akcji ratowniczej, powoduje hipotetyczne niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia człowieka lub ruchu zakładu górniczego. Tym bardziej, że regulacje P.g.g. nie przyznają kierownikowi ruchu zakładu górniczego, będącego zarazem kierownikiem akcji ratowniczej, uprawnienia przekazania prowadzenia akcji ratowniczej w jego zastępstwie.

4.8. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, trafnie również organ wskazał w zaskarżonej decyzji, że pojęcie "dopuszczenie do wykonywania czynności w ruchu zakładu górniczego" należy rozumieć bardzo szeroko, jako obejmujące zarówno podejmowanie przez kierownika ruchu zakładu górniczego decyzji lub działań pomimo istnienia przesłanek "negatywnych", jak i brak podejmowania przez niego odpowiednich decyzji lub działań pomimo istnienia przesłanek "pozytywnych". Określenie, że czynności w ruchu zakładu górniczego są wykonywane "w sposób mogący wywołać niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia człowieka lub tego ruchu" wskazuje ponadto, że intencją ustawodawcy było objęcie dyspozycją art. 175 ust. 2 pkt 2 P.g.g. również hipotetycznego zagrożenia życia lub zdrowia człowieka lub zagrożenia ruchu zakładu górniczego.

Podkreślić należy, że organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał w jaki sposób skarżący "dopuścił do wykonywania czynności w ruchu zakładu górniczego w sposób mogący wywołać niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia człowieka lub tego ruchu", wykazując tym samym przesłanki zastosowania tego przepisu.

Zdaniem Sadu brak podstaw do przyjęcia, że pogląd wyrażony w przywołanym przez organ wyroku WSA w Gliwicach z dnia 19 marca 2012 r., sygn. akt: III SA/Gl 1683/11 (zgodnie z którym kierownik ruchu zakładu górniczego jest w pełni odpowiedzialny za prawidłową organizację pracy, w tym za działania i zaniechania podległych mu służb, wpływające na organizację tej pracy) stracił na aktualności pod rządami nowej regulacji prawnej.

4.9. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 175 ust. 4 P.g.g. Organ wymierzył karę pieniężną w niepełnej wysokości przyjmując 16,7 % maksymalnej wysokości kary pieniężnej, którą uznać należy za adekwatną do stwierdzonych naruszeń. Organ szczegółowo uzasadnił swoje stanowisko w tej kwestii (str. 12-13 zaskarżonej decyzji).

4.10. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.