Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 621/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję i umorzono postępowanie - art. 145 §3 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5 i pkt 7, art. 145b, art. 151 par. 1 pkt 2, art. 149 par. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit.a, art. 135, art. 145 par. 3, art. 200, art. 205 par. 2, art. 119 pkt 2, art. 134
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 41
journal: Dz.U. 2015 poz 460
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity.
article: art. 64, art. 140aa ust. 1-3, art. 140ab ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 1996 nr 235 poz 59 art. 3 i art. 7
law: Dyrektywa Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiająca dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty  maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu  międzynarodowym.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Sałek Sędzia WSA Dorota Pawłowska Pr, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 września 2020 r. sprawy ze skargi D. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. uchyla decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lipca 2015 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] czerwca 2015 r. nr [...]; 3. umarza postępowanie administracyjne; 4. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej D. z siedzibą w [...] kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną w tej sprawie do Sądu ww. decyzją z [...] grudnia 2019 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej Główny Inspektor), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie z wniosku D. sp. z o.o. z siedzibą w Z. (dalej skarżąca spółka, strona) o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Głównego Inspektora z [...] lipca 2015 r. nr [...], odmówił uchylenia wymienionej decyzji ostatecznej.

Wydając zaskarżoną decyzję organ działał na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 5 i 7, art. 145b, art. 146 § 1, art. 147, art. 149 § 2, art. 150 § 1 i art. 151 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.).

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniu 1 kwietnia 2015 r. w W. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika samochodowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] i trzyosiowej naczepy marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Pojazdem wykonywany był międzynarodowy przejazd drogowy na trasie Niemcy-Polska z ładunkiem towarów niebezpiecznych w sztukach (ładunek podzielny) w imieniu skarżącej spółki. W wyniku przeprowadzonej kontroli drogowej stwierdzono, że kontrolowany pojazd członowy, poruszając się drogą krajową nr [...], przekroczył dopuszczalny nacisk pojedynczej osi napędowej na drodze, na której dopuszczony był ruch pojazdów o naciskach osi do 8 ton. Nacisk pojedynczej osi napędowej wyniósł 10,1 tony (po odjęciu błędu w wysokości 2% zaokrąglonych do 0,1 tony w górę), co dało przekroczenie o 2,1 tony; podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Wobec powyższego decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] czerwca 2015 r. nr [...] nałożono na stronę karę pieniężną w wysokości 5000 zł za naruszenie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm. dalej p.r.d.), z uwagi na wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym, jak bez zezwolenia kategorii IV.

Po rozpatrzeniu odwołania Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] lipca 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Natomiast wyrokiem z 12 kwietnia 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 2490/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę strony na tę decyzję w całości; wyrok ten od dnia 13 maja 2016 r. jest prawomocny.

Pismem z 17 kwietnia 2019 r. skarżąca spółka, powołując się na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 21 marca 2019 r. w sprawie C-127/17, wystąpiła do organu z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją ostateczną z [...] lipca 2015 r. Jako podstawę wniosku podała (w szczególności) przepisy art. 145 § 1 pkt 5 i 7 k.p.a. oraz art. 145b k.p.a. W ocenie skarżącej spółki, niezgodne z przepisami unijnymi regulacje wprowadzone przez ustawodawcę krajowego nie mogły skutecznie stanowić w przedmiotowej sprawie podstawy do stwierdzenia wykonania przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii IV i w konsekwencji doprowadzić do skutecznego nałożenia na przewoźnika (skarżącą spółkę) kary pieniężnej. Strona wniosła o uchylenie dotychczasowej decyzji i wydanie nowej decyzji o istocie sprawy, tj. zważywszy na okoliczności sprawy - decyzji uchylającej decyzję organu I instancji w całości i umarzającej postępowanie I instancji w całości.

Postanowieniem z [...] maja 2019 r. Główny Inspektor wznowił na wniosek strony postępowanie w sprawie nałożenia na stronę ww. kary pieniężnej w wysokości 5000 zł; postanowieniem z [...] listopada 2019 r. organ sprostował oczywistą omyłkę pisarską w postanowieniu z [...] maja 2019 r. co do prawidłowego oznaczenia strony. Natomiast ww. decyzją z [...] grudnia 2019 r. odmówił uchylenia ww. decyzji ostatecznej z [...] lipca 2015 r.

Uzasadniając decyzję z [...] grudnia 2019 r. o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej z [...] lipca 2015 r. organ wyjaśnił, że Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) wymienia w art. 145 § 1 osiem przesłanek skutkujących wznowieniem postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Jest to katalog zamknięty, uzupełniony jedynie o przesłanki zawarte w art. 145a i art. 145b k.p.a. Wszczęcie postępowania wznowieniowego nie jest więc możliwe z innych przyczyn, chyba że przepisy szczególne przewidują w konkretnych przypadkach taką możliwość.

W ocenie organu przesłanki wskazane przez stronę we wniosku o wznowienie (art. 145 § 1 pkt 5 i 7 k.p.a. oraz art.145b k.p.a.) należy uznać za bezpodstawne - analiza treści tych przepisów prowadzi do stwierdzenia, że żadna z nich nie ma zastosowania do przedmiotowego stanu faktycznego. Przesłanki prawne na których oparto żądanie wznowienia, zostały przez ustawodawcę w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) określone w sposób jasny i precyzyjny. Wobec tego nie jest zasadnym stosowanie wykładni rozszerzającej - do czego musiałoby się sprowadzić uznanie, że dopuszczalnym jest wznowienie postępowania administracyjnego na skutek wyroku TSUE, który wskazano jako przesłankę wznowienia. Zdaniem organu wydane przez TSUE orzeczenie nie mieści się w żadnej z kategorii podmiotów i przesłanek określonych w k.p.a. dających podstawę do zmiany rozstrzygnięcia.

W skardze do Sądu skarżąca spółka zarzuciła powyższej decyzji:

- rażące naruszenie przepisów proceduralnych polegające na

a) naruszeniu art. 145 § 1 pkt 5, pkt 7, art. 145b k.p.a. poprzez przyjęcie, że wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) nie może stanowić podstawy wszczęcia postępowania w trybie wznowieniowym i uchylenia ostatecznej decyzji, która została wydana na podstawie przepisów niezgodnych z prawem unijnym;

b) naruszeniu zasad ogólnych k.p.a., w tym art. 6, art. 7, art. 8 k.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia w sposób ewidentny podważający zaufanie uczestnika postępowania (skarżącej spółki) do władzy publicznej, z naruszeniem zasad prawdy obiektywnej i zasady praworządności przez stwierdzenie, że wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 marca 2019 r. w sprawie o sygn. akt C 127/17, stwierdzający naruszenie przez Polskę prawa unijnego polegające na wprowadzeniu ograniczenia dla swobodnego ruchu pojazdów o maksymalnym nacisku osi napędowej wynoszącym 11,5 tony, nie może stanowić podstawy wszczęcia postępowania w trybie wznowieniowym i uchylenia ostatecznej decyzji, która została wydana na podstawie przepisów niezgodnych z prawem unijnym,

- naruszenie zasady efektywności i skuteczności stosowania prawa UE poprzez uniemożliwienie skarżącej, w powołaniu się na wyrok TSUE, na gruncie obowiązującej procedury administracyjnej dochodzenia swoich praw i skutecznego domagania się wyeliminowania z obrotu prawnego, wydanej w oparciu o niezgodne z prawem unijnym przepisy, wadliwej decyzji, która nakłada na skarżącą sankcję administracyjną w postaci kary pieniężnej.

Wobec tak sformułowanych zarzutów skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W ocenie skarżącej instytucja wznowienia postępowania stwarza prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła było dotknięte kwalifikowaną wadliwością. Taka sytuacja wystąpiła w rozpatrywanej sprawie, gdyż Główny Inspektor nie mógł w dniu wydania ostatecznej decyzji, w świetle ww. wyroku, skutecznie i zgodnie z prawem nałożyć na skarżącą sankcję administracyjną w postaci kary pieniężnej. Nową okolicznością, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., która nie była znana organowi (choć wówczas istniała) w dacie orzekania, nie jest sam wyrok TSUE wydany później, lecz fakt naruszenia przez Polskę prawa unijnego, polegający na wprowadzeniu ograniczenia swobodnego ruchu pojazdów o maksymalnym nacisku osi napędowej wynoszącym 11,5 tony. Organ ewentualnie powinien był przyjąć, że w sprawie podstawę wznowienia postępowania stanowi inna przesłanka z art. 145 § 1 pkt 7 lub art. 145b k.p.a. Wykładnia przepisów krajowych (k.p.a.) w zakresie podstaw wznowienia postępowania winna zezwalać na wzruszenie decyzji wydanych na postawie przepisów krajowych niezgodnych z prawem unijnym. Ponadto zapewnienie efektywności prawa UE jest obowiązkiem administracji publicznej państwa członkowskiego. Skarżąca zwróciła także uwagę, że Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) niejednokrotnie podkreślał, że obowiązek stosowania prawa unijnego w sprawach administracyjnych w równym stopniu dotyczy zarówno sądów, jak i organów władzy państwa, czyli organów administracji. Wynika to z faktu, że organy administracyjne obowiązane są do przestrzegania prawa i działania w jego granicach, czyli również w granicach prawa unijnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał zajęte w sprawie stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W świetle przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem; tj. chodzi tu o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a nie celowości czy słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę skarżącej spółki stosownie do ww. kryteriów kontroli działalności administracji publicznej, w tym m.in. decyzji administracyjnych, Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Skarżąca spółka we wniosku o wznowienie postępowania, zakończonego ww. ostateczną decyzją Głównego Inspektora z [...] lipca 2015 r., jako podstawę swojego żądania wskazała przepisy art. 145 § 1 pkt 5 i pkt 7 k.p.a. oraz art. 145b k.p.a., jak również powołała się na wyrok TSUE z 21 marca 2019 r. w sprawie o sygn. akt C-127/17, dotyczącej ograniczenia na terenie Polski ruchu pojazdów silnikowych, których maksymalny nacisk na oś napędową wynosi 11,5 t. W konkluzji tego wyroku wskazano, że "Nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się po niektórych drogach publicznych, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i 7 dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/719 z dnia 29 kwietnia 2015 r., w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do tej dyrektywy 96/53".

Wobec powyższego zasadnie zostało wznowione przez organ postępowanie w sprawie kary pieniężnej zakończone ww. decyzją ostateczną z [...] lipca 2015 r. Zgodnie z wyrokiem NSA z 18 lutego 2015 r. II OSK 1728/13 "Jeśli strona powołuje się na przesłanki wznowienia postępowania określone w art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145b § 1 k.p.a., to organ administracji ma obowiązek wznowić postępowanie i już we wznowionym postępowaniu ocenić czy przesłanki te rzeczywiście zostały spełnione i mogą być podstawą do uchylenia decyzji wydanej w zwykłym postępowaniu."

Nieprawidłowe jest natomiast stanowisko Głównego Inspektora Transportu Drogowego o braku podstaw do uchylenia – w trybie wznowienia - ww. decyzji ostatecznej z [...] lipca 2015 r. o nałożeniu na skarżącą spółkę kary pieniężnej 5000 zł. Decyzja ta winna była bowiem zostać wyeliminowana z obrotu prawnego w oparciu o art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a., o czym szerzej poniżej (podobnie m.in. w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (WSA) w sprawach VI SA/Wa 2201/19, VI SA/Wa 2336-2338/19, VI SA/Wa 2497/19, VI SA/Wa 2549/19). Sąd zauważa przy tym, że skarżąca spółka jako jedną z podstaw/przesłanek wznowienia wskazała właśnie art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a. Z uwagi na brzmienie tego przepisu - "wznawia się postępowanie jeżeli (...)", Główny Inspektor wymienioną przesłankę winien były wziąć pod rozwagę i zbadać z urzędu, jako że jest ona bezwzględna – wznawia się postępowanie, jeżeli zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez sąd (w tym przypadku TSUE wyrokiem C-127/17) odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji.

Istotnie, w Kodeksie postępowania administracyjnego (k.p.a.) próżno szukać uregulowania podobnego do art. 240 § 1 pkt 11 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, tj. statuującego jako podstawę wznowienia postępowania administracyjnego wydanie wyroku TSUE. Brak ten nie powoduje jednak, że wyrok TSUE nie może stanowić podstawy wznowienia postępowania, bowiem podstawę tę należało wywieść – w tym przypadku - z ww. art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a.

Także Konstytucja RP nie reguluje wprost skutków orzeczenia TSUE, tak jak czyni to w odniesieniu do orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego (TK).

Niemniej powinność wykonania wyroku TSUE nie może budzić najmniejszych wątpliwości, a to w kontekście brzmienia art. 260 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U.2004.90.864/2, Traktat o Unii Europejskiej - tekst skonsolidowany uwzględniający zmiany wprowadzone Traktatem z Lizbony, Dz.U.2004.90.864/30, dalej TFUE), w którym zapisano, że jeśli TSUE stwierdza, że państwo członkowskie uchybiło jednemu ze zobowiązań, które na nim ciążą na mocy Traktatów, państwo to jest zobowiązane podjąć środki, które zapewnią wykonanie wyroku Trybunału. Bez wątpienia adresatami owej traktatowej powinności są wszystkie państwa członkowskie – w tym Polska, a jej przedmiot obejmuje wykonanie wyroku poprzez pełną i niezwłoczną realizację stanowiska trybunalskiego we wszystkich, składających się na multipłaszczyznowy system unijny porządkach prawnych (D. Strzelec, Wznowienie postępowania podatkowego w przypadku nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, Warszawa 2020, s. 148).

Nie ulega również wątpliwości, że w świetle konstytucyjnej, ale także traktatowej, zasady równoważności nie można orzeczenia TSUE wyposażać w słabsze instrumenty jego wykonania, niż ma to miejsce w przypadku wyroku rodzimego Trybunału Konstytucyjnego (TK). Stwierdzenie przez TSUE naruszenia prawa unijnego nie może więc stwarzać słabszych gwarancji proceduralnych niż wówczas, gdy naruszenie polega na zachwianiu hierarchicznej zgodności norm krajowych.

W niniejszej sprawie, w kontekście prawa skarżącej spółki do skutecznego wznowienia postępowania zakończonego ww. ostateczną decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lipca 2015 r., a to w skutek wydania wyroku TSUE w sprawie C-127/17, na uwagę zasługują również inne wyroki TSUE: z 4 października 2012 r. w sprawie C-249/11 - Christo Bjankow vs. Gławen sekretar na Ministerstwo na wytresznite raboti (ZOTSiS 2012/10/I-608) oraz z 19 września 2006 r., wydany w połączonych sprawach C-392/04 i C-422/04 i-21 - Germany GmbH (C-392/04), Arcor AG & Co. KG (C-422/04), dawniej ISIS Multimedia Net GmbH & Co. KG (ECR 2006/8-9B/I-8559).

Kierując się wynikającym z art. 4 ust. 3 TFUE obowiązkiem lojalnej współpracy państw członkowskich ("Zgodnie z zasadą lojalnej współpracy Unia i Państwa Członkowskie wzajemnie się szanują i udzielają sobie wzajemnego wsparcia w wykonywaniu zadań wynikających z Traktatów"), ustanowioną w art. 260 ust. 1 TFUE powinnością wykonania wyroku TSUE ("Jeśli Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej stwierdza, że Państwo Członkowskie uchybiło jednemu ze zobowiązań, które na nim ciążą na mocy Traktatów, Państwo to jest zobowiązane podjąć środki, które zapewnią wykonanie wyroku Trybunału") oraz powyższymi poglądami orzecznictwa TSUE, przyjąć należy, że wykonanie wyroku TSUE może polegać m.in. na uruchomieniu - w stosunku do ostatecznej, a nawet prawomocnej, decyzji administracyjnej, dostępnych w krajowym postępowaniu administracyjnym trybów nadzwyczajnych, nawet jeżeli pierwotny akt stosowania prawa (decyzja) poddany był już sądowej kontroli i sąd administracyjny w toku tej kontroli nie dopatrzył się żadnych uchybień. Skoro w orzecznictwie TSUE mowa jest o "ponownym zbadaniu decyzji administracyjnej", to adekwatnym w polskim systemie rodzimym trybem postępowania jest wznowienie postępowania (Dział II Kodeksu postępowania administracyjnego zatytułowany "Postępowanie", Rozdział 12 "Wznowienie postępowania").

Posługując się narzędziami wykładni dynamicznej, uchwalonych blisko 60 lat temu przepisów, a więc wykładni uwzględniającej aktualne potrzeby systemu prawnego stwierdzić należy, że pod pojęciem zagadnienia wstępnego z art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a. rozumieć także należy kwestię zgodności prawa krajowego z prawem unijnym, która następnie została rozstrzygnięta przez TSUE w wyroku stwierdzającym niezgodność pomiędzy tymi uregulowaniami. W ten sposób wskazany przepis bywa rozumiany w nauce prawa, m.in. M. P. [...], Możliwość wznowienia postępowania administracyjnego z uwagi na późniejsze orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości – w świetle sprawy Kuehne, KPPubl. 2004/2, s. 281 i n., P. Florjanowicz-Błachut, Wpływ zasady lojalnej współpracy państw członkowskich UE na zasadę trwałości decyzji administracyjnej i powagę rzeczy osądzonej orzeczeń sądowych w świetle orzecznictwa ETS, ZNSA 2006/4–5, s. 52, M. Górski, Glosa do wyroku TS z 6.10.2015 r., C 69/14, LEX/el. 2016, teza 2).

Kwestię wstępną rozumieć w tym przypadku należy w znaczeniu materialnym, a więc jako generującą potrzebę wypowiedzi TSUE, bądź odmowy zastosowania przepisu krajowego, sprzeczność, która na etapie postępowania administracyjnego, bądź nawet następującego po nim postępowania sądowego, została rozwikłana samodzielnie przez organ lub sąd, ale negatywnie dla przepisu unijnego. Późniejsza, odmienna ocena TSUE stanowi w tym przypadku wypowiedź "innego organu lub sądu", o której mowa w art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a. Nie można przy tym skutecznie zarzucić, że zostaje w tym przypadku naruszony bezwzględny zakaz rozszerzającej wykładni wyjątków o zasady trwałości decyzji ostatecznej. Jak już bowiem zaznaczono, obowiązek wykonania wyroku TSUE traktować należy jako podstawową powinność państwa członkowskiego, służącą realizacji strukturalnych podstaw porządku unijnego. Przed tym traktatowym zobowiązaniem ustąpić musi nie tylko zasada trwałości decyzji ostatecznej, ale nawet ochrona powagi rzeczy osądzonej. Z kolei do sądu krajowego należy poszukiwanie w przepisach procesowych takich narzędzi, które służyć będą należytej, pełnej i niezwłocznej realizacji wymienionego obowiązku.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd przyjął, że w powyżej opisanym krajowym mechanizmie proceduralnym, mającym zrealizować wykonanie wyroku TSUE w sprawie C-127/17, a w konsekwencji wzruszyć ww. decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lipca 2015 r. i poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] czerwca 2015 r. - wydane w oparciu o zakwestionowane przez TSUE normy krajowe, jest kodeksowa instytucja wznowienia postępowania oparta na art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a. (por. przykładowo wyroki NSA z 4 grudnia 2019 r. II GSK 673/19 i z 10 grudnia 2019 r. II GSK 3543/17). Tym samym także już NSA opowiedział się za tym, że decyzje organów Inspekcji Transportu Drogowego, wydane w oparciu o te same przepisy krajowego prawa co decyzja nakładająca na skarżącą spółkę karę 5000 złotych, dotknięte zostały naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i które podlegały wyeliminowaniu z obrotu prawnego w oparciu o ww. normę art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a.

W tym stanie rzeczy, z uwagi na powyższe ustalenia i stanowiska, Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku, tj. uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora wydaną w trybie wznowienia - odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej z [...] lipca 2015 r. Zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a. w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez brak ich zastosowania w sprawie oraz przepisów art. 145 § 1 pkt 5, art. 149 § 2, art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez błędne oparcie się na nich przy wydaniu skarżonego rozstrzygnięcia. Wskazane uchybienie w sposób oczywisty wpłynęło na wynik sprawy, bowiem gdyby organy dokonały prawidłowej wykładni przepisów prawa krajowego w związku z wydaniem wyroku TSUE w sprawie C-127/17, ww. decyzja ostateczna z [...] lipca 2015 r., a w konsekwencji decyzja organu I instancji z [...] czerwca 2015 r. zostałyby wzruszone. Z tego powodu Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję GITD.

W granicach niniejszej sprawy mieści się sądowa kontrola wydanej w trybie postępowania "zwykłego", decyzji ostatecznej Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lipca 2015 r. i poprzedzającej ją decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] czerwca 2015 r., którą nałożono na skarżącą spółkę karę 5000 złotych. Dlatego też Sąd – w trybie art. 135 p.p.s.a. – dokonał kontroli legalności tych decyzji.

Podstawę prawną decyzji Wojewódzkiego Inspektora z [...] czerwca 2015 r., jak i Głównego Inspektora z [...] lipca 2015 r., stanowiły przepisy prawa krajowego, tj. m.in. art. 64 i art. 140aa ust. 1-3, a także art. 140ab ust. 1 pkt 2 p.r.d., jak również art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. 2015 r., poz. 460 ze zm., dalej u.d.p.), które w świetle ww. wyroku TSUE z 21 marca 2019 r. w sprawie C-127/17 pozostają w oczywistej sprzeczności z art. 3 ust. 1 tiret pierwsze dyrektywy nr 96/53/WE z 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz.U.UE.L.235.59), dalej dyrektywa nr 96/53/WE w zw. z punktem 3.4.1 załącznika nr I do tego aktu. Wskazanym przepisom dyrektywy przypisać należy przy tym cechy prawa samowykonalnego, bowiem ich stosowanie nie wymaga transpozycji do polskiego porządku krajowego: są precyzyjne, bezwarunkowe i jednoznacznie określają prawa i obowiązki uczestników ruchu drogowego na terenie Unii Europejskiej. Spełniają zatem kryteria, dawno już ustanowione przez TSUE w wyroku z 5 lutego 1963 r. o sygn. akt 26/62 (www.curia.europa.eu).

Powołane przepisy dyrektywy dopuszczają by w transporcie międzynarodowym pojazdy dwuosiowe i naczepy trzyosiowe poruszały się z obciążeniem do 11,5 t na jedną oś. W wyjątkowych przypadkach, w myśl art. 7 dyrektywy nr 96/53/WE, na niektórych drogach lub obiektach inżynieryjnych mogą być wprowadzane ograniczenia ciężaru, bądź wymiaru pojazdów. Nie mogą mieć one jednak charakteru masowego, jak to uczyniono w polskim systemie krajowym, czego efektem była nałożona na skarżącą ww. kara pieniężna. Wbrew wskazanym postanowieniom dyrektywy, na niektórych drogach publicznych ograniczono wartość obciążenia na jedną oś do 8 t – droga krajowa [...].

Skoro sprzeczne z art. 3 ust. 1 tiret pierwsze oraz punktem 3.4.1 załącznika nr I dyrektywy nr 96/53/WE było obniżenie dopuszczalnych wartości nacisków na osie pojazdów poniżej 11,5 t, to przepis krajowy ustanawiający w tym zakresie limit na poziomie 8 t nie mógł stanowić podstawy nałożenia na skarżącą sankcji administracyjnej. Warto przy tym zaznaczyć, że bezpośrednio stosowane przepisy dyrektywy nr 96/53/WE wyprzedzały czasowo przepisy krajowe wprowadzające i sanujące ograniczenia. W konsekwencji, skoro skarżąca spółka nie naruszyła norm dotyczących nacisków na oś wynikających z przywołanych przepisów dyrektywy nr 96/53/WE – 11,5 t, (nacisk osi jej pojazdu wynosił 10,1 t), nałożenie na nią sankcji administracyjnej było nieuprawnione. Zastosowanie przez organy przepisów krajowych z pominięciem konstytucyjnej zasady pierwszeństwa ocenić należy jako naruszenie prawa materialnego, co w sposób ewidentny wpłynęło na ostateczny wynik sprawy. Gdyby organ stosował prawo unijne, nie zaś krajowe, do nałożenia na skarżącą kary by nie doszło.

Organ powinien były odnieść stwierdzony w trakcie kontroli nacisk osi kontrolowanego pojazdu (10,1 t) do wartości 11,5 t, co wynika z pkt 3.4.1. w zw. z pkt 2.2.1. załącznika I do dyrektywy 96/53/WE, nie zaś do wartości 8 t (droga krajowa 98). Przyjęcie przez organ wartości 8 t zamiast 11,5 t, jako punktu odniesienia dla oceny dopuszczalnego nacisku uzasadnia stanowisko, że decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego. Zasada bezpośredniego stosowania prawa unijnego, którą związane są organy administracji publicznej, tak jak krajowe organy sądowe, wynikająca expressis verbis z przepisu art. 288 akapit 2 TFUE, wyprowadzona jest w drodze wykładni art. 91 ust. 3 Konstytucji RP, z którego wywodzi się nie tylko zasadę bezpośredniego stosowania rozporządzeń unijnych, ale też zasadę pierwszeństwa tych rozporządzeń w wypadku kolizji z ustawa (por. wyrok NSA z 1 marca 2012 r. II GSK 295/11).

W konsekwencji powyższych ustaleń, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a w zw. z art. 135 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku, tj. uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lipca 2015 r. i poprzedzającą ja decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] czerwca 2015 r., którą nałożono na skarżącą spółkę karę pieniężną w kwocie 5000 złotych.

W realiach niniejszej sprawy Sąd uznał, że zaszła przesłanka do zastosowania art. 145 § 3 p.p.s.a., tj. umorzenia postępowania administracyjnego wszczętego wobec skarżącej spółki w związku z ustaleniami kontroli z [...] kwietnia 2015 r. Stwierdzony w toku kontroli nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu skarżącej, wynoszący 10,1 t, był wszak niższy od maksymalnego, dopuszczalnego nacisku osi napędowej pojazdu ustanowionego w pkt 3.4.1 załącznika nr I do dyrektywy 96/53/WE na poziomie 11,5 t. W sprawie nie ma zatem podstaw do przypisania skarżącej spółce naruszenia polegającego na poruszaniu się po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, za co nałożono na nią karę pieniężną 5000 złotych. Stąd też, w oparciu o art. 145 § 3 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt 3 sentencji wyroku.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącej kwotę 200 złotych tytułem uiszczonego w sprawie wpisu sądowego. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.