Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA 3978/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Flasińska (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Asesor WSA Anna Szymańska, Protokolant Iwona Kędzior, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2004 r. sprawy ze skargi L. T. i T. W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2002 r. Nr [...] w przedmiocie przejęcia nieruchomości rolnej -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] września 2002 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] sierpnia 1998 r. o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ł. z [...] maja 1959 r. o przejęciu na rzecz państwa nieruchomości rolnej o pow. 35,00 ha położonej w T. stanowiącej własność K. K. Przejęcie to nastąpiło na podstawie art. 16 (dawniej art. 9) ustawy z 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego ( Dz. U. nr 17 poz. 71).

W uzasadnieniu organ stwierdził, iż uwzględniając zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z 27 czerwca 2001 r. sygn. akt IV SA 126/99 ustalono co następuje:

Z analizy zebranego materiału dowodowego wynika, że w 1927 r. rozparcelowano majątek "B." należący do J. K. W/g rejestru pomiarowego z 1926 r. ogólny obszar majątku wynosił 210,5497 ha. W wyniku jego podziału część gruntów otrzymali J. K. - 33,5184 ha, F. K. - 33,5184 ha i K. K. - 65,0016 ha ( zał. Nr 33 i 40).

Po śmierci F. K. w 1931 r. jego grunty nazwane "F." zgodnie z wolą ojca objęła w posiadanie córka J. S. z d. K. W 1934 r. po śmierci J. K. administrację folwarku F. oraz gruntów należących do J. K. objął N. S. mąż J. S. z d. K. To spowodowało, że w protokole przejęcia nieruchomości na cele reformy rolnej z 1 października 1944 r. grunty należące do J. S. i J. K. zostały potraktowane jako folwark "F." o obszarze około 75 ha.

Jednak wobec sprzeciwu J. S. Wojewódzki Urząd Ziemski w B. orzeczeniem z dnia [...] czerwca 1945 r. uznał, że wydzielone z majątku B. grunty p.n. "F." o pow. 37 ha oraz część majątku o pow. 37 ha stanowiąca własność J. K. nie podlegają przejęciu na cele reformy rolnej.

Jednak w dniu 29 stycznia 1949 r. sporządzono protokół o przejęciu na cele reformy rolnej nieruchomości o pow. 37 ha stanowiące własność J. K. ( zał. 44) a w dniu 7 lutego 1949 r. protokół przejęcia nieruchomości p.n. "F." należącej do J. S. ( zał. Nr.57). Następnie Minister Rolnictwa i Reform Rolnych zarządzeniami z [...] stycznia 1949 r. wydanymi na podstawie dekretu z 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa orzekł o przejęciu tych nieruchomości należących do J. K. i J. S. z d. K. ( zał. nr 49 i 50).

Natomiast z nieruchomości należących do K. K. o pow. 65,0016 ha część została sprzedana przed 1 września 1939 r. przez Bank W. w zamian za obciążenia finansowe, co ustalono protokołem dochodzenia z 12.10.1948 r. Pozostała część gruntów o pow. ok. 35,00 ha w 1944 r. została objęta we władaniu Państwa i wydzierżawiona miejscowym rolnikom na podstawie umów dzierżawnych ( zał. nr 125). Taki stan istniał w dniu 5 kwietnia 1958 r. tj. w dacie wejścia w życie ustawy z 12.03.1958 r. Z tego względu w dniu 26 maja 1959 r. wydano przedmiotowe orzeczenie o przejęciu nieruchomości o pow. około 35,00 ha należącej do K. K.

Spełnione zostały zatem przesłanki z art. 16 (dawnej art.9) ustawy z 12.03.1858 r.

Brak zatem było podstaw do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji.

W skardze do Sądu L. T. i T. W. wniosły o schylenie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wraz z decyzją Wojewody [...] z [...] sierpnia 1998 r. Zdaniem skarżących decyzja Prezydium )owiatowej Rady Narodowej w Ł. wydana w trybie ustawy z 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości rolnych stanowiących własność Skarbu Państwa i o uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego jest nieważna z mocy prawa, albowiem 42 ha gruntów z byłego majątku B. ze względu na obszar nie podlegały reformie rolnej. Skarżące wskazywały, iż przedmiotowe grunty zostały przejęte na podstawie dekretu o reformie rolnej w 1945 r. a więc nie mogła być wydana decyzja o przejęciu tych gruntów w 1959 r. na podstawie ustawy z 12 marca 1958 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko oraz motywy zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 97 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione Do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Mając powyższą okoliczność na uwadze, a w szczególności przepis art. 145 w/w ustawy, należy stwierdzić

iż nie wystąpiły przesłanki do uwzględnienia skargi.

Jak wynika z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 czerwca 2001 r. sygn. akt IV SA 1269/99 wydanego w niniejszej sprawie Sąd stwierdził, iż, nie została wyjaśniona kwestia oceny prawnej i faktycznej dwóch zarządzeń Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 20 stycznia 1949 r. ( k - 49 i 50 akt administracyjnych ) o przejęciu na własność Skarbu Państwa całej nieruchomości majątku B. o pow. 75 ha w odniesieniu do ponownego przejęcia części tej nieruchomości na podstawie ustawy z 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ustalił, iż nieruchomość będąca przedmiotem niniejszej sprawy należąca do K. K. nie była objęta zarządzeniami Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] stycznia 1949 r. Oba te zarządzenia dotyczyły bowiem przejęcia nieruchomości stanowiących własność J. S. i J. K. a nie K. K.

Jak wynika z akt sprawy K. K. w wyniku parcelacji majątku "B." w 1927 r. otrzymał na własność grunty o pow. 65,0016 ha. Część z nich o pow. około 30 ha została przed 1.09.1939 r. sprzedana przez Bank W. w zamian za obciążenia finansowe ( protokół dochodzenia z 12 października 1948 r.). Pozostała część gruntów o pow. około 35,00 ha została w 1944 r. objęta we władanie państwa i wydzierżawiona przez Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w T. miejscowym rolnikom, na podstawie umów dzierżawnych. Taki stan faktyczny istniał w dniu 5 kwietnia 1958 r. tj. w dacie wejścia w życie ustawy z 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego ( Dz. U. nr 17 poz. 71). Art. 9 ust. 1 tej. ustawy ( obecnie art. 16 tej ustawy tekst. jedn. Dz. U. nr 58 z 1989 r. poz. 348) stanowił, iż nieruchomości rolne i leśne, objęte we władanie Państwa do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, przejmuje się na własność Państwa bez względu na ich obszar, jeżeli znajdują się we władaniu Państwa lub zostały przekazane przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Natomiast ust. 4 tego artykułu nakazywał umorzenie postępowania sądowego o przywrócenie posiadania lub wydania nieruchomości określonych w ust. 1, a nie wykonane tytuły egzekucyjne zasądzające te roszczenia są pozbawione skutków prawnych.

Zatem rozstrzygające znaczenie miała okoliczność czy przedmiotowa nieruchomość do dnia wejścia w życie tej ustawy tj. 5 kwietnia 1958 r. była objęta we władanie Państwa i czy nadal pozostawała we władaniu Państwa bądź tez została przekazana w użytkowanie innych osób fizycznych bądź prawnych.

Przepis art. 16 w/w ustawy był przedmiotem wykładni Trybunału Konstytucyjnego z 20 lutego 1991 r. ( Dz. U. nr 20 poz. 88).

Trybunał stwierdził, iż w świetle art. 16 ust. 1 w/w ustawy o przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnych i leśnych ( z wyjątkiem określonych w art. 16 ust. 2 ustawy ) decydowały wyłącznie przesłanki wymienione w tym przepisie, bez względu na okoliczności w jakich doszło do objęcia nieruchomości przez Państwo. Przejęciu na własność państwa podlegały także nieruchomości, których właściciele do dnia 5 kwietnia 1958 r. dawali wyraz woli odzyskania swej nieruchomości bądź z przyczyn obiektywnych, od siebie niezależnych nie mieli możliwości dochodzenia swoich praw.

W świetle dokonanych ustaleń bezsporne jest, że przedmiotowa nieruchomość należąca do K. K. została przejęta we władanie Państwa bez podstawy prawnej w 1944 r., albowiem z uwagi na obszar nie podlegała reformie rolnej. W dniu 5 kwietnia 1958 r. była w dzierżawie osób fizycznych na podstawie umów dzierżawnych ( k - 125) zawartych przez Prezydium Państwowej Rady Narodowej w Ł. a więc podlegała przejęciu na podstawie w/w ustawy. Wobec tego zaskarżona decyzja nie narusza prawa i dlatego na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1270) skarga podlega oddaleniu.