Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 204/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-08-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 2, art. 16 ust. 1 i 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2014 poz 782
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Sędziowie WSA Maria Werpachowska (spr.), Adam Lipiński, , Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi K.P. na decyzję PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. z siedzibą w [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję z dnia [...] stycznia 2016 r.; 2. zasądza od PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. z siedzibą w [...] na rzecz K.S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. w [...], dalej PKP decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku K.S. z dnia 18 listopada 2015 r. o udostępnienie informacji publicznej, powołując w podstawie prawnej art. 16 ust.1 i 2 pkt 2 w związku z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 782 ze zm.), dalej: "u.d.i.p." odmówiła udostępnienia informacji publicznej w przedmiocie udzielenia informacji dotyczących wysokości kar umownych należnych Zamawiającemu od Wykonawcy, wynikających z realizacji umów w sprawie zamówienia publicznego, zawartych w wyniku przeprowadzenia przetargu nieograniczonego o nr ref. [...].

W uzasadnieniu Spółka przywołała treść art. 5 ust. 2 u.d.i.p. oraz art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz. U. 2003 r., Nr 153, poz. 1503 ze zm.). Wskazała, że zakres pojęciowy tajemnicy przedsiębiorstwa i tajemnicy przedsiębiorcy w znacznym stopniu pokrywają się z tym zastrzeżeniem, że tajemnica przedsiębiorcy może być w pewnych przypadkach rozumiana szerzej. Wskazała, ż PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. na mocy uchwały nr [...]Zarządu PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. z dnia [...] grudnia 2012 r. w sprawie zasad funkcjonowania Systemem Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. (SZBI) zgodnie z normą [...], a następnie uchwałą nr [...] Zarządu PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. z dnia [...]września 2014 r. w sprawie ustalenia zasad funkcjonowania Systemu Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. (SZBI) zgodnie z normą [...] oraz wyznaczenia imiennego Pełnomocnika PKP. Polskie Linie Kolejowe S.A. do spraw Systemu Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji objęła informacje (tekstowe i liczbowe) o rozliczeniach (zobowiązaniach, należnościach, cesjach wierzytelności, ugodach pozasądowych, kompensatach finansowych) pomiędzy Spółką i Spółkami Grupy PKP oraz podmiotami zewnętrznymi, tajemnicą przedsiębiorcy, czym wypełniła dyspozycję ww. przepisu art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji w zakresie podjęcia niezbędnych działań w celu zachowania poufności informacji mających wartość gospodarczą dla PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.

Informacje o udostępnienie których wystąpił K.S. mają wartość gospodarczą dla PKP Polskich Linii Kolejowych S.A., gdyż odnoszą się do sfery finansowej, gospodarczej i organizacyjnej działalności, które przedsiębiorca ma prawo utrzymywać w tajemnicy przed innymi przedsiębiorcami. Konsekwencją skutecznego zastrzeżenia tajemnicy przedsiębiorstwa przez Spółkę przedmiotowych informacji, jest brak możliwości ich udostępnienia.

Dalej podniosła, że podmiotem, ze względu na którego dobro orzeczono jak w sentencji, jest PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.

Niniejsza decyzja stała się przedmiotem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym K.S. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o udostępnienie informacji publicznej zgodnie z wnioskiem z 18 listopada 2015 r. Powołując się na powyższe zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego:

1) art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm. dalej: "u.z.n.k" poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że informacja publiczna o wysokości kar umownych należnych Zamawiającemu od Wykonawcy, wynikających z realizacji umów w sprawie zamówienia publicznego, zawartych w wyniku przeprowadzenia przetargu nieograniczonego o nr ref. [...], stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa PKP PLK,

2) tj. art. 7 i art. 61 ust. 1 i 2, art. 63 ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej poprzez ich niezastosowanie i nieudzielanie wnioskodawcy informacji publicznej co skutkowało naruszeniem konstytucyjnego prawa wnioskodawcy do uzyskiwania informacji o działalności jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.

3) tj. art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d), art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a, art. 10 ust. 1. art. 13 ust. 1, art. 16 ust. 1 u.d.i.p. poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, iż objęte wnioskiem z dnia 18 listopada 2015 r. informacje nie podlegają udostępnieniu w trybie u.d.i.p.,

4) art. 11 oraz art. 107 § 1 w zw. z art. 107 § 3 in K.p.a. poprzez lakoniczne uzasadnienie decyzji, nieprzekonujące co do słuszności rozstrzygnięcia.

W obszernym uzasadnieniu K.S. wskazał, że zasadą jest transparentność działania podmiotów wykonujących zadania publiczne, zaś ograniczenie tej zasady nastąpić może jedynie w sytuacjach wyjątkowych, zgodnie a rat. 31 ust. 3 Konstytucji RP uregulowanych ustawą. Lakoniczne odwołanie się przez PKP PLK do treści niedostępnego aktu prawa wewnętrznego, regulującego zasady bezpieczeństwa informacji, a nie konkretne zastrzeżenie informacji, o których udzielenie wnosił wnioskodawca, w żaden sposób nie wykazuje woli PKP PLK w zakresie objęcia informacji, o których mowa we wniosku ochroną jako tajemnicą przedsiębiorstwa. PKP PLK nie wykazała nawet by żądane przez wnioskodawcę informacje podlegały kwalifikacji jako informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa, czy inne informacje posiadające wartość gospodarczą dla PKP PLK. Zważyć przy tym należy, iż projekty umów w sprawie zamówienia publicznego zawartych między Zamawiającym a Wykonawcą w ramach postępowania o udzielenie zamówienia publicznego o nr ref. [...] nie zawierały klauzul zobowiązujących Wykonawcę do zachowania w poufności faktu nałożenia czy naliczenia kar umownych oraz ich wysokości.

Dalej wskazał, że PKP PLK nie wykazała aby informacje, o których udzielenia wnioskodawca zażądał we wniosku z 18 listopada 2015 r., miały charakter informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu art 11 ust. 4 u.z.n.k., nie wykazała bowiem aby były to informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa czy inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których PKP PLK podjęła niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Lakoniczne uzasadnienie w żaden sposób nie wyjaśnia bowiem tych kwestii, uniemożliwiając de facto rzeczową i obszerną polemikę z motywami rozstrzygnięcia.

PKP decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. DZ. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), "dalej k.p.a." oraz art. 17 ust. 1 i art. 16 ust. 2, w związku z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. utrzymała w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...].

W uzasadnieniu PKP wskazała, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa i oparta na przepisach prawa. Ponownie powołała się na ograniczenia w dostępie do informacji publicznej zawarte w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. i art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji oraz uchwałę nr [...] Zarządu PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. z dnia [...] sierpnia 2007 r. w sprawie przyjęcia do stosowania "Polityki Bezpieczeństwa Tajemnicy Przedsiębiorcy w PKP Polskie Linie Kolejowe S.A." które objęły informacje dotyczące kalkulacji cen na świadczone przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. usługi tajemnicą przedsiębiorcy, czym wypełniła dyspozycję ww. przepisu art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji w zakresie podjęcia niezbędnych działań w celu zachowania poufności informacji mających wartość gospodarczą dla PKP Polskich Linii Kolejowych S.A.

Dalej PKP podniosła, że przedmiotowy wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczy de facto rozliczeń PKP Polskich Linii Kolejowych S.A. z partnerami, z którymi jest powiązana umowami. Dane tego typu są szczególnie chronione przez wszystkich przedsiębiorców, którzy dążą do zachowania ich w tajemnicy przed innymi podmiotami. Jeśli zatem PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. objęły klauzulą tajemnicy przedsiębiorcy informacje w zakresie: informacji (tekstowych i liczbowych) o rozliczeniach (zobowiązaniach, należnościach, cesjach wierzytelności ugodach pozasądowych, kompensatach finansowych) pomiędzy Spółką i Spółkami z Grupy PKP oraz podmiotami zewnętrznymi, to dane te, na mocy przepisu art. 5 ust. 2 u.d.i.p. nie podlegają udostępnieniu.

Odnosząc się do kwestii podniesionych przez wnioskodawcę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, PKP nie podzieliła podniesionych w nim argumentów. Wskazała, iż w przypadku kar umownych naliczanych wykonawcom, z którymi umowy zawarte zostały w reżimie ustawy prawo zamówień publicznych mamy do czynienia z dwojaką regulacją. Z jednej strony pozostają normy ustawy o dostępnie do informacji publicznej, która wprowadza ograniczenia zawarte w przepisie art. 5 ust. 2 zd. 1. Z drugiej strony pozostają uregulowania szczegółowe zawarte w ustawie Prawo zamówień publicznych, w szczególności w art. 96 ust. 3 oraz art. 139 ust. 3. Powołując się na orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt II SAB/Wa 527/14 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku sygn. akt II SAB/Gd 69/10 podniosła, że wszelkie dokumenty związane z realizacją umowy nie podlegają rygorowi wynikającemu z ustawy Prawo zamówień publicznych, a tym samym mogą pozostać chronione jako tajemnica przedsiębiorcy. Informacja ta jest istotna dla działania obu przedsiębiorstw i może być ważna dla ich wzajemnych stosunków handlowych. Jednakże wzajemne stosunki gospodarcze obu takich podmiotów (wykonawca - zamawiający) muszą odbywać się przy poszanowaniu tajemnic przedsiębiorcy.

Zasada jawności zamówień publicznych nie jest zasadą o charakterze bezwzględnym. Jedynym z ograniczeń tej zasady, w kontekście dostępu do informacji publicznej, jest właśnie możliwość odmowy udostępnienia informacji publicznej ze względu na fakt, że stanowi ona informację przedsiębiorcy. Wszelkie dokumenty związane z realizacją umowy nie podlegają rygorowi wynikającemu z ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych, a tym samym mogą pozostać chronione jako tajemnica przedsiębiorcy. Informacja ta jest istotna dla działania obu przedsiębiorstw i może być ważna dla ich wzajemnych stosunków handlowych. Jednakże wzajemne stosunki gospodarcze obu takich podmiotów (wykonawca - zamawiający) muszą odbywać się przy poszanowaniu tajemnic przedsiębiorcy.

Fakt jawności umów zawartych w trybie zamówienia publicznego nie uniemożliwia bezwzględnie Spółce odmowy udostępnienia informacji publicznej w postaci dokumentów związanych z realizacją takiej umowy, zwłaszcza w sytuacji, gdy informacje takie stanowią tajemnicę przedsiębiorcy (Spółki).

Decyzja PKP z dnia [...] grudnia 2016 r. stała się przedmiotem skargi K.S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej w całości oraz zasądzenie na kosztów postępowania, skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego:

1. art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji w zw. z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że informacje określone w pkt 1 - 6 złożonego przez skarżącego w dniu 18 listopada 2015 r. wniosku o udzielenie informacji publicznej stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa i nie mogą być udostępnione, podczas gdy informacje te nie wypełniają przesłanek do uznania ich za tajemnicę przedsiębiorstwa, co skutkowało ograniczeniem skarżącemu prawa dostępu do informacji publicznej

2) art. 7 i art. 61 ust. 1 i 2, art. 63 ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez ich niezastosowanie i nieudzielanie wnioskodawcy informacji publicznej co skutkowało naruszeniem konstytucyjnego prawa do uzyskiwania informacji o działalności jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa,

3) naruszenie art. 11 oraz art. 107 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez lakoniczne uzasadnienie decyzji, nieprzekonujące co do słuszności rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu skargi K.S. przytoczył stan faktyczny sprawy. Wskazał, że pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. PKP udzieliła informacji publicznej w zakresie określonym w punkcie 7 – 10 wniosku z dnia 18 listopada 2015 r.

Odnosząc się do meritum sprawy skarżący podkreślił, z powołaniem się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 września 2001 r. sygn. akt I CKN 1159/00 oraz art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, iż za informację poufną można uznać tajemnicę, kiedy przedsiębiorca ma wolę, by pozostała ona tajemnicą dla pewnych kół odbiorców, konkurentów, wola ta dla innych osób musi być rozpoznawalna. Wola ta zdaniem skarżącego nie może zostać uznana za spełnioną poprzez wydanie przez Zarząd PKP ogólnej uchwały czy uchwał w sprawie Systemu Zarządzania Bezpieczeństwem. Przedmiotem tego rodzaju uchwał nie było i nie jest wyrażenie woli zastrzeżenia jako tajemnicy przedsiębiorstwa konkretnych, objętych przez wnioskodawcę treścią wniosku z 18 listopada 2015 r. informacji, a jedynie stworzenie ram instytucjonalnych zabezpieczenia różnego rodzaju informacji przed dostępem osób nie mających legitymacji do ich uzyskania. Nie sposób również uznać by na mocy aktu wewnętrznie obowiązującego, nieudostępnionego na stronie internetowej PKP czy w jakimkolwiek innym powszechnie dostępnym publikatorze (np. Biuletynie PKP Polskie Linie Kolejowe Spółka Akcyjna) zamanifestowana mogła zostać wola PKP w zakresie objęcia tajemnicą przedsiębiorstwa jakiejkolwiek kategorii informacji. Organ nie wykazał nawet by żądane przez skarżącego informacje podlegały kwalifikacji jako informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa czy inne informacje posiadające wartość gospodarczą dla Organu.

Dalej skarżący stwierdził, że żądaniem wniosku w pkt 1 – 6 informacje nie stanowią tajemnicy przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 11 ust. 4 ustawy o zakazie nieuczciwej konkurencji i nie mieszczą się w zakresie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Na potwierdzenie postawionej tezy skarżący powołał się na orzeczenia: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 13 listopada 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 1224/15, z dnia 15 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 1274/15 oraz z dnia 26 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 1365/15. Podniósł również, że naruszenie przez PKP prawa materialnego poprzez dokonanie niewłaściwej subsumcji i zastosowania norm wywiedzionych z art. 11 ust. 4 ustawy o zakazie nieuczciwej konkurencji w zw. z art. 5. ust. 2 u.d.i.p., co skutkowało odmową udzielenia wnioskodawcy informacji publicznej, pozostaje w ścisłym związku z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 11 oraz art. 107 § 1 w zw. z art. 107 § 3 kpa. Podkreślił, iż organ nie wyjaśnił w sposób nie budzący wątpliwości dlaczego informacje o karach umownych, o których mowa we wniosku z dnia 18 listopada 2015 r. uznaje za tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 11 ust. 4 powołanej ustawy, a w konsekwencji dlaczego ochrona tych konkretnych informacji miałaby usprawiedliwiać zastosowanie wyjątku od konstytucyjnej zasady transparentności podmiotów wykonujących zadania publiczne. Przedstawione uzasadnienie jest ogólnikowe, niespójne, zasadniczo sprowadza się do kategorycznego stwierdzenia, iż żądane przez wnioskodawcę informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa i zacytowanie tez z orzecznictwa.

W odpowiedzi na skargę PKP wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, a dodatkowo rozwinęła argumentację, celem wykazania, że żądane przez skarżącego informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorcy.

Zdaniem PKP informacje, o udostępnienie których wnosi skarżący, niewątpliwie stanowią nieujawnione do wiadomości publicznej informacje stanowiące wartość gospodarczą, co do których PKP (przedsiębiorca) podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Odnoszą się one ściśle do sfery rozliczeń z partnerami biznesowymi, które przedsiębiorca ten ma prawo utrzymać w tajemnicy przed innymi przedsiębiorcami zgodnie z art.11 ust.4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Należą do nich w szczególności: informacje dotyczące rozliczeń PKP z partnerami, z którymi powiązana jest umowami, informacje takie są przez wszystkich przedsiębiorców szczególnie chronione, gdyż ich ujawnienie mogłoby narazić strony takich umów na ujawnienie takich danych jak np. kondycja finansowa. Stąd jeżeli wolą PKP jest ochrona informacji dotyczących sposobu rozliczeń w ramach realizowanych umów, to w świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że jest uprawniona do zachowania w tajemnicy przedmiotowych informacji także na gruncie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Tym samym pełne zastosowanie znajduje przepis art.5 ust.2 ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Zdaniem PKP wniosek skarżącego należy odczytywać bardziej w kontekście próby uzyskania niejako "od drugiej strony", bo w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, określonych informacji, wyłącznie na potrzeby prowadzenia gry rynkowej, nie zaś na potrzeby sprawowania społecznej kontroli nad działalnością podmiotu, korzystającego w swojej działalności ze środków publicznych. Wskazała również z ostrożności procesowej, że nawet gdyby przyjąć, iż dane te nie stanowią tajemnicy przedsiębiorcy to należałoby rozważyć czy dane te stanowią w ogóle informację publiczną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga K.S. analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3).

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 2058 ze zm.), służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat funkcjonowania organów władzy publicznej. Używając w art. 2 ust. 1 pojęcia "każdemu", ustawodawca precyzuje zastrzeżone w Konstytucji obywatelskie uprawnienie, wskazując, że każdy może z niego skorzystać na określonych w tej ustawie zasadach. Przy czym owo "każdy" należy rozumieć jako każdy człowiek (osoba fizyczna) lub podmiot prawa prywatnego. Ustawa ta reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Oczywiście ustawa znajduje zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy.

W rozpoznawanej sprawie istotnie został spełniony zakres podmiotowy i przedmiotowy stosowania ustawy. PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. z siedzibą w [...] jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej, a żądane informacje mają charakter informacji publicznych. Powyższego faktu nie kwestionują też strony niniejszego postępowania. Sporna natomiast jest kwestia zasadności odmowy udostępnienia żądanej informacji publicznej.

W myśl art. 5 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych (ust. 1). Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz w przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa (ust. 2).

W niniejszej sprawie Spółka odmawiając udostępnienia wnioskodawcy żądanych informacji, powołała się na tajemnicę przedsiębiorcy.

Zgodnie z art. 11 ust 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności.

Z powyższego przepisu wynika, że aby dana informacja podlegała ochronie na podstawie art. 11 ustawy – stanowiła tajemnicę przedsiębiorstwa, musi spełniać warunki: a) poufności, b) braku ujawnienia, c) zabezpieczenia informacji.

Bliższa analiza wskazanych elementów uprawnia do twierdzenia, że w zasadzie powyższe przesłanki da się sprowadzić do jednego wspólnego mianownika, tj. poufności. Jeżeli bowiem przedsiębiorca nie podjął działań w celu zabezpieczenia poufności, to informacja nie jest poufna, skoro każdy może mieć do niej dostęp. Nie może być bowiem poufną informacja, co do której nie podjęto żadnych środków w celu zabezpieczenia jej poufności; informacja "ujawniona do wiadomości publicznej" nie może być poufna, nawet gdyby podjęto środki dla zabezpieczenia jej poufności na podstawie mylnego przekonania, że jest chroniona przez ustawę jako tajemnica przedsiębiorstwa. Jeżeli informacja jest powszechnie dostępna i w żaden sposób niezabezpieczona, takiej kontroli nie ma, ergo informacja nie ma charakteru tajemnicy przedsiębiorstwa. Daje się zatem zauważyć, iż informację można uznać za chronioną na podstawie ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji tylko wówczas, jeśli jest ona poufna. Pozostałe przesłanki w postaci braku ujawnienia informacji i podjęcia działań zabezpieczających są jedynie konsekwencją przesłanki poufności. W rezultacie, interpretując cytowany art. 11, można powiedzieć, że tajemnicę przedsiębiorstwa stanowi poufna informacja posiadająca wartość gospodarczą, a w szczególności informacja techniczna, technologiczna lub organizacyjna (por. A. Michalak "Komentarz do art. 11 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji" w: M. Zdyb (red.), A. Michalak, M. Mioduszewski, J. Raglewski, J. Rasiewicz, M. Sieradzka, J. Sroczyński, M. Szydło Marek, M. Wyrwiński "Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz.", publ. LEX nr 93420). Podobnie w tej kwestii wypowiedział się również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 marca 2003 r. sygn. I CKN 89/01, (publ. LEX nr 583717).

Dodatkowo należy zauważyć, że nie wystarczy samo przekonanie podmiotu dysponującego informacją o działalności przedsiębiorcy, że posiadane przez niego dane mają charakter poufny. Poufność danych musi być wyraźnie lub w sposób dorozumiany zamanifestowana przez samego przedsiębiorcę. To na nim spoczywa bowiem, w razie sporu, ciężar wykazania, że określone dane stanowiły tajemnicę przedsiębiorcy. Ponadto aby określone informacje mogły zostać objęte tajemnicą przedsiębiorcy muszą, ze swojej istoty dotyczyć kwestii, których ujawnianie obiektywnie mogłoby negatywnie wpłynąć na sytuację przedsiębiorcy (informacje takie muszą mieć choćby minimalną wartość) z wyłączeniem informacji, których upublicznienie wynika np. z przepisów prawa (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2014 r. sygn. akt I OSK 2112/13, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl.).

W rozpoznawanej sprawie należy zauważyć, że PKP udostępniła informację w zakresie punktu 7-10 wniosku, zatem odmowa udostępnienia informacji publicznej zawarta w zaskarżonej decyzji obejmuje pkt 1-6 wniosku z dnia 18 listopada 2015 r.

W ocenie Sądu, PKP PLK SA nie przedstawił wystarczających argumentów i dowodów uzasadniających odmowę udostępnienia żądanych informacji. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, że informacje, których domaga się skarżący zawierają dane techniczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Zatem Spółka nie wykazała przesłanki określonej w art. 11 ust 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Stwierdzenie Spółki, że żądane informacje w istocie są informacjami dotyczącymi de facto rozliczeń PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. z partnerami, z którymi jest powiązana umowami, a dane tego typu są szczególnie chronione przez wszystkich przedsiębiorców, którzy dążą do zachowania ich w tajemnicy przed innymi podmiotami, jest, w ocenie Sądu, niewystarczające i niepoparte żadnymi dowodami, np. w postaci oświadczenia Spółki.

Należy pamiętać, że rozstrzygając indywidualną sprawę w formie administracyjnej decyzji orzekający podmiot zobowiązany jest do zachowania poziomu rzeczowości odpowiedniego do przedmiotu sprawy. Skoro zatem przepis art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej przewiduje ograniczenie prawa do informacji ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy, a tajemnicę tę mogą stanowić m. in. informacje posiadające wartość gospodarczą, informacje organizacyjne, technologiczne, to w uzasadnieniu decyzji odmownej należy wyraźnie określić jakich informacji (czego dotyczących) zawartych w treści żądanych dokumentów nie można ujawnić. Dodatkowo uzasadnienie odmowy winno umożliwiać sądowi weryfikację stanowiska, że ten określony interes może uzyskać pierwszeństwo przed prawem do informacji. W tym zakresie uzasadnienie decyzji nie zawiera żadnych argumentów. Argumentacja Spółki winna przy tym nawiązywać do powodów, dla których jest zobowiązana do udzielenia informacji publicznej. Skoro przyczyną tą jest korzystanie ze środków publicznych, to w tym zakresie odmowa informacji z powołaniem się na interesy gospodarcze winna być szczególnie wnikliwa, prawo do informacji służy bowiem także jawności gospodarowania środkami publicznymi.

W ocenie Sądu powołanie się przez Spółkę na ochronę tajemnicy przedsiębiorstwa bez wykazania jej istnienia, nie uzasadnia odmowy udostępnienia skarżącej żądanych informacji i wydania w tym przedmiocie decyzji. W postępowaniu organ nie przeprowadził bowiem postępowania dowodowego w tym zakresie, ani też nie odniósł się do zarzutów skarżącej, czym naruszył art. 7 i art. 77 i 107 Kpa, a naruszenie to niewątpliwie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Reasumując w ocenie Sądu zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja z dnia [...] grudnia 2016 r. nie odpowiadają prawu, dlatego też organ ponownie rozpoznając sprawę weźmie pod uwagę powyższe wytyczne Sądu.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.). O kosztach postępowania Sąd postanowił jak w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 P.p.s.a.