Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 109/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Wyłączenie sędziego
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 22 par 2, art. 285l, art. 285f
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 stycznia 2021 r. sygn. akt I SA/Kr 926/19 w przedmiocie oddalenia wniosku o wyłączenie sędziego w sprawie ze skargi R. M. na czynności Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. w przedmiocie doręczenia za pośrednictwem poczty tradycyjnej zamiast środków komunikacji elektronicznej postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 26 stycznia 2021 r., sygn.. akt I SA/Kr 926/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 22 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022r., poz. 329 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") w sprawie ze skargi skarżącego na czynności Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K.w przedmiocie czynności w postaci doręczenia za pośrednictwem poczty tradycyjnej zamiast środków komunikacji elektronicznej, oddalił wniosek o wyłączenie sędziego. Uzasadniając wniosek o wyłączenie sędziego skarżący wskazał, że Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie jest stronniczy, gdyż realizuje zasadę fiskalizmu, przejawiającą się tym, że każdą sytuację wątpliwą, rozstrzyga na korzyść organu podatkowego. W świetle powyższego, skarżący wniósł o wyłączenie sędziego WSA z orzekania w przedmiotowej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalając wniosek odniósł się do treści art. 18 i art. 19 p.p.s.a. i wyjaśnił, że subiektywne przekonanie strony, co do stronniczości sędziego nie stanowi wystarczającej przesłanki do uwzględnienia przedmiotowego żądania. Wątpliwość w tym zakresie musi być obiektywna, a nie wyłącznie oparta na subiektywnym odczuciu strony. Ponadto musi ona w danej sprawie faktycznie wystąpić, tzn. nie może mieć jedynie charakteru potencjalnego. Mając powyższe na uwadze Sąd pierwszej instancji uznał, że nie ma podstaw do przyjęcia, że mamy do czynienia z przypadkiem iudex suspectus (wyłączenie na wniosek strony) w odniesieniu do sędziego wskazanego we wniosku. Nie zachodziła również żadna z przesłanek wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.) w związku z czym na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 19 p.p.s.a. oddalił wniosek.

Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie i zaskarżył je w całości wnosząc o wyłączenie sędziego, który wydał zaskarżone postanowienie. Skarżący uważa, że wyrok wydany przez asesora nie jest wiążący gdyż została ona wybrana przez KRS, która łamie konstytucje Przedmiotowemu postanowieniu zarzucił naruszenie : 1) art. 244, 245, art. 175 par 1, art. 2851 i art. 285 f p.p.s.a. poprzez nieprawidłową jego interpretację, 2) art. 247 p.p.s.a. poprzez nieprawidłową wykładnię przepisu i uznanie, że wniosek o prawo pomocy strony skarżącej jest niezasadny, 3) art. 252 p.p.s.a. poprzez uznanie, że strona nie potrzebuje pełnomocnika z urzędu 4) art. 141 w zw. z art. 163 i 166 p.p.s.a. poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego postanowienia, będącego przedmiotem zaskarżenia. 5) art. 18, art. 22 p.p.s.a. poprzez niewłaściwą interpretację przepisów Zgodnie z par 61 Regulaminu wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądowych administracyjnych, wniósł o przekazanie przez WSA w Warszawie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zapytania prawnego w przedmiocie: czy fakt, że pełnomocnik profesjonalny udostępnił stronie w niektórych postępowaniach adres do doręczeń wyklucza możliwość przyznania mu pełnomocnika z urzędu gdy stron wykazała, że jest ekstremalnie biedna? Skarżący wniósł o "zawieszenie postępowania zażaleniowego do czasu rozstrzygnięcia postępowania toczącego się przed Komisją Europejską, wniesionej przez skarżącego w zakresie przedmiotowym - sygn. sprawy przed Komisją Europejską to [...], skarga została skierowana w lipcu br wobec łamania konstytucji przez Sąd".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie podlega oddaleniu.

Podstawowym celem instytucji wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa (art. 18 § 1 i 3 p.p.s.a.), jak i na wniosek strony (art. 19 p.p.s.a.) jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., SK 53/04, publ. OTK-A z 2005 r., nr 11, poz. 134). Ratio legis ww przepisów sprowadza się więc "do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy" (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., SK 19/02, publ. OTK-A z 2004 r., nr 7, poz. 67). Przepis art. 19 p.p.s.a. zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia. Wskazuje, że niezależnie od wymienionych w art. 18 p.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Oznacza to, że wniosek o wyłączenie sędziego powinien odnosić się do określonego sędziego i wskazywać na istnienie takich okoliczności, które mogą rodzić wątpliwość co do jego bezstronności. Podkreślenia wymaga również, że we wniosku o wyłączenie sędziego strona, zgodnie z art. 20 p.p.s.a., powinna uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia, natomiast sędzia, którego dotyczy wniosek, zobowiązany jest do złożenia wyjaśnienia (art. 22 § 2 p.p.s.a.). Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. W niniejszej sprawie skarżący nie wskazał na jakąkolwiek konkretną sytuację, zachowanie czy wypowiedź sędziego, które mogłyby uzasadniać wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie, bądź rodzić podejrzenie o jakiekolwiek uprzedzenia. Wobec zaś braku wskazania przez skarżącego przekonujących podstaw żądania wyłączenia sędziego oraz wobec złożonego do akt oświadczenia sędziego – nie zachodziły przyczyny do uwzględnienia wniosku skarżącego. O zasadności wniosku o wyłączenie sędziego nie może decydować wyłącznie subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Za przejaw stronniczości nie można w szczególności uznać wydawania przez sędziego orzeczeń, które w ocenie strony są dla niej niekorzystne. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji trafnie ocenił, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego.

Niezrozumiałe w świetle przedmiotu spraw są zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 285l i 285f p.p.s.a. – odnoszą się one do wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Nie można także zarzucić Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie braku uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonego postanowienia. Zaskarżone postanowienie znajduje uzasadnienie w powołanych w nim przepisach prawa. Kwestia braku przyznania Skarżącemu prawa pomocy nie może być przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu, którego przedmiotem jest wyłączenie sędziego. Natomiast wniosek o zawieszenie niniejszego postępowania zażaleniowego z uwagi na powołaną przez Skarżącego sprawę jest nieuzasadniony.

Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.