Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 687/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust.3 . art. 237
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Niżnik-Dobosz Sędziowie : WSA Mirosław Bator (spr.) WSA Jacek Bursa Protokolant : starszy sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2017 r. sprawy ze skargi L. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia 30 marca 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta K. decyzją z dnia 8 czerwca 2016 r. nr [...] działając na podstawie art. 4 pkt 9b1, art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 i art. 142 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm.), art. 104 K.p.a. po rozpatrzeniu wniosku L. B. orzekł o odmowie zwrotu części działki ewidencyjnej nr [...] o pow. 142916 m2 obr. [...] jedn. ewid. [...], objętej księgą wieczystą nr [...] w granicach parceli l. kat. [...] o pow. 1025 m2 była gm. katastralna [...] [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że część o powierzchni 1025m2 z parceli l. kat. [...], stanowiąca parcelę l. kat. [...], została wywłaszczona na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Wydział Społeczno-Administracyjny z dnia 28.03.1956 r., na cel "dalszej rozbudowy [...] w K." w ramach realizacji narodowych planów gospodarczych. Jako wywłaszczonego właściciela wskazano A. M.. Jednym z jego spadkobierców jest wnioskodawca. Organ ustalił, że parcela l. kat. [...] została podzielona na podstawie planu podziału nr [...] na parcele

l. kat. [...] o pow. 1025m2 i l. kat. [...] o pow. 2931,40m2. Wedle w/w mapy nr ks. rób. [...] parcela l. kat. [...] weszła w całości w działkę nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...], z tym zastrzeżeniem, że w ocenie organu prowadzącego sprawę parcela l. kat. [...] została w wymienionym opracowaniu wrysowana ok. 2 m bardziej na północ niż się istotnie znajduje. Przyjmując takie stanowisko organ prowadzący sprawę oparł się na mapie podziałowej z operatu nr [...] gdzie wyraźnie widoczne jest stykanie się południowo-zachodniego naroża parceli l. kat. [...] z uwidocznionym w tym dokumencie budynkiem domu studenckiego. Zauważono także różnicę w kształcie w/w parceli – mniej wydłużony w kierunku północnym niż zostało to przyjęte przez M. P.- M.. Z uwagi na wyrażone przez Wojewodę w decyzji z dnia 25.07.2013 r. wątpliwości co do prawidłowości ustalenia przebiegu dawnej parceli l. kat. [...] b. gm. kat. [...] [...] zlecono w toku ponownego postępowania opracowanie nowej mapy porównania przebiegu tejże parceli z aktualną mapą ewidencji gruntów. Opracowanie wykonane przez geodetę uprawnionego K. S. potwierdziło, iż naroże parceli istotnie nachodzi na fragment budynku domu [...] a zatem jest zbieżne z przyjętym przez organ w toku pierwotnie prowadzonej sprawy. Planem podziału nr [...] działka nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] podzieliła się na działki nr [...] o pow. 0,0029ha i nr [...] o pow. 14,2916ha obr. [...] jedn. ewid. [...]. Jak wynika z porównania mapy archiwalnej z aktualną mapą ewidencji gruntów przedmiotem postępowania jest część działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] w granicach parceli 1. kat. [...] b. gm. kat. [...] [...]. Działka nr [...] jest ujawniona w księdze wieczystej KW nr [...] W dziale II jako właściciel figuruje Skarb Państwa; nieruchomość oddana jest w użytkowanie wieczyste [...] w K. na podstawie wniosku z dnia 2.06.1999 r., wpisu tego prawa dokonano w dniu 19.05.2000 r. Organ stwierdził, że zgodnie z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami podstawowymi przesłankami do zwrotu nieruchomości są po pierwsze wystąpienie przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców z wnioskiem o zwrot; po drugie objęcie instytucją zwrotu tylko nieruchomości wywłaszczonej (lub ich części) tj. nieruchomości w stosunku, do których Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia za odszkodowaniem, jak również nabytej w oparciu o przepisy ustaw enumeratywnie wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami; po trzecie zbędność nieruchomości wywłaszczonej na cel określony w decyzji

o wywłaszczeniu, w rozumieniu przepisu art. 137 ust. 1 ustawy, który formułuje legalną

definicję stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Organ ustalił, że pierwsza i druga przesłanka zostały spełnione. Treść orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Wydział Społeczno-Administracyjny z dnia 28.03.1956 r., wskazuje, iż celem wywłaszczenia była "dalsza rozbudowa [...] w K." w ramach realizacji narodowych planów gospodarczych. W toku postępowania zgromadzono dowody, obrazujące w jaki sposób była zagospodarowana parcela l. kat. [...] w okresie 10 lat od momentu wywłaszczenia. Podczas rozprawy w terenie przeprowadzonej w dniu 16.06.2011 r. stwierdzono, iż objęty wnioskiem fragment działki nr [...] znajduje się za budynkiem [...] [...] [...] między blokami nr [...] Teren ten stanowi: fragment parkingu i chodnika z kostki brukowej, drogi asfaltowej o szerokości ok. 6m oraz trawnika, a ponadto, znajduje się tam również mały budynek gospodarczy oraz część drugiego budynku. W dniu rozprawy fragment działki objętej wnioskiem zajęty był pod zaplecze budowy. W związku z treścią zeznań J. W. organ prowadzący postępowanie wystąpił do Służby Więziennej o materiały dotyczące okresu wykorzystywania przedmiotowej nieruchomości przez tę formację. Z Aresztu Śledczego w K. pozyskano do akt sprawy: protokół przekazania lokali z dnia 14.07.1983 r. oraz protokół zdawczo-odbiorczy z dnia 31.12.1990 r. Z treści tych dokumentów wynika, iż pas terenu biegnący od ul. [...] był wykorzystywany przez Służbę Więzienną do dnia 09.09.1983 r., kiedy to został przekazany [...]. Jak ustalono na podstawie treści pierwszego z wymienionych dokumentów i (również pozyskanego z akt Służby Więziennej) szkicu obrazującego teren wykorzystywany na cele więziennictwa, wspomniane przy omówieniu oględzin terenu oraz zeznań J. W. dwa budynki: wartownia i magazyn, również zostały przekazane we wspomnianej dacie 09.09.1983 r. W treści protokołu i na szkicu budynki te oznaczone zostały numerami 6 (magazyn materiałów budo walnych) i 14 (portiernia). Treść protokołu z dnia 31.12.1990 r. w § 3 również potwierdza, iż objęte nim obiekty zostały faktycznie wydane we władanie [...] w K. w dniu 9.09.1983 r. Organ uznał, że zarówno południowa część parceli l. kat. [...], zajęta pod drogę wewnętrzną [...], jak i pozostała część w/w parceli, użytkowana do 9.09.1983 r. przez Służbę Więzienną, zostały wykorzystane na cel wywłaszczenia, nie mogą zatem zostać uznane za zbędne i ich zwrot spadkobiercy poprzedniego właściciela nie przysługuje.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył L. B. podnosząc, że organ I instancji nie zrealizował wytycznych Wojewody zawartych w decyzji Wojewody z dnia 25 lipca 2013 r. i sformułował ocenę prawną sprzeczną z tymi wytycznymi. Ponadto nie podjął wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nie zebrał pełnego materiału dowodowego, a w konsekwencji zaniechał precyzyjne ustalenia, jaki był ceł wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, tj. co konkretnie na niej miało zostać w ramach tego celu zabudowane. Zdaniem odwołującego organ I instancji bezpodstawnie przyjął, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany na nieruchomości, podczas gdy nie uzyskał on żadnych szczegółowych danych i informacji w tym zakresie. Ponadto organ I instancji nie ustalił kiedy cel wywłaszczenia został ostatecznie zrealizowany i czy miało to miejsce przed 2004 rokiem, a wyłącznie ogólnikowo stwierdził, iż zagospodarowanie działki nr [...] nastąpiło w latach 70-tych. Zdaniem odwołującego Prezydent Miasta K. nie ustalił czy realizacja celu wywłaszczenia nastąpiła na całości przedmiotowej nieruchomości czy tylko na jej części. Według odwołującego organ I instancji bezzasadnie odmówił zwrotu nieruchomości poprzez niezbadanie przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości wynikających z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wojewoda decyzją z dnia 30 marca 2017 r. nr [...] utrzymał zaskarżona decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że określenie celu wymienionego w decyzji administracyjnej orzekającej o wywłaszczeniu ma szczególnie istotne znaczenie dla późniejszej oceny przesłanek zbędności tej nieruchomości w kontekście realizacji celu wywłaszczenia. W tym miejscu należy również zwrócić uwagę na specyfikę przedmiotowej sprawy, w której przedmiotem ustaleń jest nieruchomość wywłaszczona na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. W kontekście bowiem przepisów ww. dekretu, regulacja ta nie przewidywała konieczności precyzyjnego określenia celu wywłaszczenia zarówno w dokumentacji wymaganej dla uzyskania pozwolenia na nabycie nieruchomości (przy czym pojęcie to oznaczało na gruncie omawianej regulacji wywłaszczenie), dokumentacji sporządzanej na potrzeby procesu wywłaszczeniowego jak i w samym orzeczeniu wywłaszczeniowym. Organ I instancji zasadnie uznał za cel wywłaszczenia inwestycję wskazaną w orzeczeniu o wywłaszczeniu, a mianowicie dalszą rozbudowę [...] w K.. W dniu 16 czerwca 2011 r. została przeprowadzona rozprawa administracyjna połączona z oględzinami przedmiotowej nieruchomości, podczas której stwierdzono, iż objęty wnioskiem fragment działki nr [...] znajduje się za budynkiem [...] [...]), między blokiem nr [...] Teren ten stanowi: fragment parkingu i chodnika z kostki brukowej, drogi asfaltowej o szerokości ok. 6m oraz trawnika, a ponadto, znajduje się tam również mały budynek gospodarczy oraz część drugiego budynku. W dniu rozprawy fragment działki objętej wnioskiem zajęty był pod zaplecze budowy. Z kolei odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu dotyczących faktu, iż celu wywłaszczenia nie zrealizowano pomimo upływu terminów 7 i 10 lat od daty wywłaszczenia, wskazać należy, że terminy określone w art. 137 ust. 1 u.g.n. nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie, gdyż jak ustalono na podstawie materiału dowodowego, realizacja celu wywłaszczenia na przedmiotowej nieruchomości nastąpiła około 1993 r. czyli jeszcze przed wejściem w życie ww. przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, ustanawiających powyższe terminy, co nastąpiło l stycznia 1998 r. -taki pogląd potwierdza także orzecznictwo sądów administracyjnych (np. wyrok NSA w Warszawie z dnia 1 października 2014 r. sygn. akt I OSK [...] stwierdza, iż termin określony w art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. znajduje zastosowanie, wówczas, gdy nie podjęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia przed dniem l stycznia 1998 r. jeśli natomiast prace takie rozpoczęto przed dnie 1 stycznia 1998 r., to w takim przypadku termin określony w art. 137 ust. 1 pkt. 1 u.g.n. nie ma zastosowania, ponieważ jako norma materialnoprawna, nie może kształtować skutków prawnych stanu faktycznego zaistniałego przed wejściem w życie przepisu określającego ten termin).

Na tą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł L. B. zarzucając:

1/ naruszenie art. 7 K.p.a., art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 oraz art. 136 K.p.a. poprzez niezasadne uznanie, że Prezydent Miasta K. w decyzji z dnia 8 czerwca 2016 roku wypełnił wszystkie założenia z wytycznych Wojewody zawartych w decyzji z dnia 25 lipca 2013 roku, a tym samym zaniechanie przez Wojewodę podjęcia niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, tj. w szczególności poprzez: zaniechanie precyzyjnego ustalenia, jaki był cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, mimo iż jak sam Organ przyznał, nieruchomość nie została zagospodarowana zgodnie z celem określonym w orzeczeniach wywłaszczeniowych; niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i niezebranie pełnego materiału dowodowego, a w konsekwencji zaniechanie precyzyjnego ustalenia, jaki był cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, tj. co konkretnie na niej miało zostać w ramach tego celu zbudowane; utrzymanie wadliwej decyzji Prezydenta Miasta K. w mocy przez Wojewodę pomimo zaniechania przez Prezydenta Miasta K. podjęcia wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i niezebranie pełnego materiału dowodowego, pomimo wyraźnych zaleceń Wojewody dotyczących, m.in. braku przesłuchania innych świadków niż wyłącznie pracowników [...] na okoliczność realizacji celu wywłaszczenia, braku precyzyjnego ustalenia obszaru, na którym miało dojść do realizacji cel wywłaszczenia, braku pozyskania dokumentów dotyczących zagospodarowania nieruchomości; bezpodstawne przyjęcie, iż został zrealizowany cel wywłaszczenia na nieruchomości, podczas gdy w toku postępowania pomimo zaleceń Wojewody, Prezydent Miasta K. nie uzyskał żadnych szczegółowych danych i informacji w tym zakresie, a Wojewoda w ponownej decyzji jedynie oparł się na zakwestionowanym wcześniejszą, decyzją stanie faktycznym i niekompletnych ustaleniach Prezydenta Miasta K.; nieustalenie zarówno przez Wojewodę jak i przez Prezydenta Miasta K., kiedy cel wywłaszczenia został ostatecznie zrealizowany i czy miało to miejsce przed 2004 rokiem, a wyłącznie ogólnikowe stwierdzenie, iż zagospodarowanie działki [...] nastąpiło w latach 70-tych; zaniechanie ustalenia czy (jeżeliby cel wywłaszczenia został zrealizowany) jego

realizacja objęła całą nieruchomość na podstawie Błędnej wykładni wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 roku, sygn. akt: P [...]; nieprzeprowadzenie przez Wojewodę uzupełniającego postępowania dowodowego w trybie art. 136 K.p.a. w celu ustalenia rzeczywistego celu wywłaszczenia, mimo iż organ I instancji w zasadzie nie przeprowadził w tym względzie w ogóle postępowania dowodowego (i kilkukrotnie rażąco naruszył zasady jego prowadzenia określone w KPA), jak również mimo wniosku skarżącego i zarzutów odwołania; sformułowanie uzasadnienia decyzji w zakresie, w jakim traktuje ona o istnieniu użytkowania wieczystego na nieruchomości jako przesłanki odmowy zwrotu nieruchomości w sposób niezrozumiały, lakoniczny, nie wyjaśniający przyczyn zajęcia takiego stanowiska przez organ II instancji, a przede wszystkim w sposób uniemożliwiający skontrolowanie toku rozumowania Organu II instancji, jak i wybór oraz metodę interpretacji przepisów leżących u podstaw przyjętego przez ten organ stanowiska;

2/ naruszenie art. 138 § 2 zd. 2 K.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie przez Wojewodę na materiale dowodowym, który został zakwestionowany już przez Wojewodę w decyzji z dnia 25 lipca 2013 roku i pominięcie, że organ I instancji nie zrealizował wytycznych Wojewody i sformułowanie oceny prawnej sprzecznej z tymi wytycznymi, podczas gdy: organ I instancji zgodnie z art. 138 § 2 K.p.a. winien był zastosować się do wytycznych i wskazań zawartych w decyzji Wojewody z dnia 25 lipca 2013 roku, a tym samym ponownie przeprowadzić postępowanie dowodowe w sprawie w pełnym zakresie, nie zaś ograniczając się do kilku niewystarczających dowodów;

3/ naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta Miasta K., podczas gdy wobec istotnych braków postępowania wyjaśniającego i nieustalenia rzeczywistego celu wywłaszczenia organ II instancji winien był albo uchylić ww. decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji ewentualnie, po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, uchylić tę decyzję i orzec co do istoty sprawy (naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. względnie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.); dokładne ustalenie rzeczywistego celu wywłaszczenia ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż dopiero tak ustalony cel może zostać oceniony pod kątem jego realizacji na nieruchomości;

4/ naruszenie art. 136 ust. 3, a także art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez bezzasadną odmowę zwrotu nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] (dalej jako Nieruchomość"), podczas gdy odmowa zwrotu nieruchomości może nastąpić dopiero po ustaleniu przez organ, jaki był rzeczywisty i konkretny cel wywłaszczenia oraz czy cel ten został na nieruchomości zrealizowany; bezpodstawną odmowę zwrotu nieruchomości podczas gdy, organ I instancji w żadnym zakresie nie zbadał wskazanych w art. 136 ust. 3 ugn przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, co w konsekwencji doprowadziło do wydania przedwczesnego i niepopartego dokładną analizą zaskarżonego rozstrzygnięcia; ich niezastosowanie, podczas gdy cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na działce ewidencyjnej nr [...], pomimo upływu terminów określonych w art. 137 ust. 1 pkt 1 ugn bezpodstawne uznanie, że oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste [...] w K. stanowi przesłankę negatywną zwrotu, podczas gdy nie zostały spełnione warunki określone w tym przepisie, a przepis ten został de facto zastosowany, pomimo odmiennego twierdzenia organu w tym zakresie; ich niewłaściwą wykładnię, a w konsekwencji nieprawidłowe zastosowanie polegające na przyjęciu, że oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste wyklucza możliwość jej zwrotu, w sytuacji gdy okoliczność ta nie stanowi materialno-prawnej przesłanki zwrotu nieruchomości;

5/ naruszenie art. 182 ust. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym poprzez jego niezastosowanie i bezpodstawne przyjęcie, że wskazana regulacja nie zawiera klauzuli zabezpieczającej prawa osób trzecich, w konsekwencji czego doszło do ustalenia, że [...] w K. nabyła prawo użytkowania wieczystego, w sytuacji gdy prawo to nie mogło zostać skutecznie nabyte z uwagi na zaktualizowanie się prawa do zwrotu nieruchomości poprzedniemu właścicielowi przed dniem wejścia w życie ustawy o szkolnictwie wyższym;

6/ naruszenie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, które de facto nastąpiło mimo odmiennego stanowiska organów w tym przedmiocie, i wydanie decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości, podczas gdy nie zostały zrealizowane negatywne przesłanki wskazane w tym przepisie, a uzasadniające wydanie takiego rozstrzygnięcia.

W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie decyzji Wojewody oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację użytą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej powoływana jako P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 P.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 P.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty – w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania.

Przedmiotem rozpoznania sądu w niniejszej sprawie jest ocena legalności decyzji o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Według organów administracji, cel wywłaszczenia został zrealizowany a zatem nieruchomość nie stała się zbędna na cel, na jaki została wywłaszczona. Nieruchomość ta została wywłaszczona w 1956 r. celem dalszej rozbudowy [...], po czym była we władaniu służby więziennej. We władaniu [...] nieruchomość jest od 1983 r. Aktualnie jest to teren pomiędzy zabudowaniami [...] i stanowi fragment drogi, chodnika, parkingu oraz trawnika. Na działce tej jest też zlokalizowany budynek gospodarczy i fragment innego budynku. Aktualnie właścicielem terenu jest Skarb Państwa a od 19 maja 2000 r. użytkownikiem wieczystym tego terenu jest [...]. Zdaniem sądu stanowisko organu jest prawidłowe.

Zgodnie z dyspozycją art. 136 ust 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 z późn. zm.). poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. [...] art. 137 ust 1 ustawy stanowi natomiast, iż nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Z kolei art. 216 ust 2 pkt 2 ustawy przesądza, iż przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa albo gminy odpowiednio na podstawie art. 9 dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. poz. 31).

Przedmiotem postępowania jest nieruchomość wywłaszczona w oparciu o w/w akt tj. dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Żądanie zwrotu tej nieruchomości zostało złożone przez osobę uprawnioną – spadkobiercę byłego właściciela. Organy przeprowadziły zatem prawidłowo postępowanie zmierzające do ustalenia czy cel został zrealizowany.

Organy obu instancji prawidłowo powołały się wyrok Trybunału Konstytucyjnego

z dnia 13 marca 2014 r. [...] [...], w którym to wyroku orzeczono, iż art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej [...].

Orzeczenie to na nowo zdefiniowało kształt pojęcia zbędności na cel wywłaszczenia. Jeżeli bowiem cel wywłaszczenia został zrealizowany po upływie terminów, o których mowa w art. 137 ust 1 ustawy a przed 22 września 2004 r., brak podstaw by uznać, iż nieruchomość stałą się zbędna na cel wywłaszczenia, a co za tym idzie że żądanie jej zwrotu jest uprawnione.

Skarżący kwestionuje prawidłowość a w zasadzie kompletność ustaleń, jakich dokonały organy w zakresie określenia, jaki miał być cel wywłaszczenia tj. jakie konkretnie inwestycje miały być przeprowadzone na wywłaszczonej działce w związku z rozbudową [...] W ocenie sądu zarzut ten jest bezpodstawny.

Tytułem wstępu wskazać należy, iż przedmiotowa sprawa dotyczy przejęcia własności nieruchomości (wywłaszczenia) jakie dokonało się w latach 50-tych ubiegłego wieku, wywłaszczenia które dokonane było w zupełnie innym porządku prawnym niż aktualnie obowiązujący. Obecnie wywłaszczenie to akt indywidualny z jasno określonym celem publicznym, na jaki ma być ono dokonane i polega na pozbawieniu albo ograniczeniu prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. W przeszłości wywłaszczenie (przejęcie na własność) było często aktem zbiorowym - skierowanym do wielu podmiotów a cel, na jaki wywłaszczenia (odjęcia własności) dokonywano, określany był przeważnie w bardzo ogólnikowy sposób. Jak stanowi w art. 216 ust 2 ustawy - przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych, między innymi na podstawie dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. Odpowiedzenie stosowanie przepisu dopuszcza pewne modyfikacje, jeżeli nie co do samego brzmienia normy prawnej wywodzonej z danego przepisu to z pewnością do określenia szczegółowości kwestii normowanych tym przepisem (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 21 marca 2013 r. II SA/Ke [...]). Jak mowa wyżej w przeszłości akt wywłaszczenia nie odpowiadał aktualnie obowiązującym standardom. Nie można w ocenie sądu do stanów faktycznych zaistniałych w innym porządku prawnym stosować wprost aktualnych uregulowań w zakresie takich pojęć jak cel wywłaszczenia. Interpretacja tego pojęcia (cel wywłaszczenia) musi uwzględniać fakt, że w dacie dokonania wywłaszczenia, z którym to wiąże się niniejsze postępowanie i co wynikało z ówcześnie obowiązujących przepisów i praktyki, cel wywłaszczenia nie musiał być precyzyjnie określony a podmioty przejmujące własność nieruchomości nie były ograniczone czasowo w realizacji celu wywłaszczenia. Jak wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 listopada 2016 r. nie sposób przyjąć, aby ocena zbędności nieruchomości mogła odbywać się przez pryzmat terminów określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n. co do nieruchomości wywłaszczonych przed wejściem tych terminów do systemu prawa. Nie sposób bowiem wymagać od podmiotów przejmujących wywłaszczoną nieruchomość, aby zrealizowały cel wywłaszczenia w terminach, które nie były wówczas określone.

Często kwestie - co konkretnie miało być realizowane na danym obszarze wywłaszczonym, określane było już po wywłaszczeniu w planach realizacyjnych, które zresztą (także legalnie) były zmieniane bądź korygowane.

W ocenie sądu, jeżeli ustalono, iż celem wywłaszczenia miała być rozbudowa danej jednostki organizacyjnej, organ nie musiał ustalać czy na wywłaszonej działce miał powstać jakiś konkretny obiekt czy też podlegać miała innemu rodzajowi zainwestowania. Jeżeli jest niewątpliwym, że na obszarze, który obejmował także nieruchomość wywłaszczoną, dana jednostka – w tym konkretnym przypadku [...] "rozbudowywała się" w sensie realizowała nowe inwestycje związane ze swoim rozwojem, nie jest istotne czy działka podlegająca żądaniu jej zwrotu jest zabudowana, czy pełni inne funkcje w infrastrukturze danego obszaru. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 lipca 2016 r. wskazuje, iż w przypadku realizacji takiej inwestycji jak osiedle mieszkaniowe, o wykorzystaniu na cel wywłaszczenia świadczy nie tylko zabudowanie budynkami mieszkaniowymi, ale także wszelkimi innymi obiektami, które są potrzebne dla osiedla. O wykorzystaniu na cel wywłaszczenia może także świadczyć inne niż zabudowa zagospodarowanie, w tym pozostawienie terenów zielonych. W przypadku realizacji dużej inwestycji na poszczególnych etapach może dochodzić do zmian w projektach zagospodarowania poszczególnych części terenu, stanowiących o realizacji osiedla (tak samo w wyroku NSA z dnia 21 kwietnia 2016 r. I OSK [...]). Poglądy wyżej przytoczonych orzeczeniach sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela. Rozbudowa danej jednostki organizacyjnej, podobnie jak budowa osiedla mieszkaniowego to inwestycja polegająca na zainwestowania terenu w różny sposób.

Mając na względzie fakt, że wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano w okresie, kiedy przepisy nie wymagały od organów uszczegółowienia celu, na jaki dana nieruchomość była wywłaszczana, a także z uwagi na charakter tych aktów, które nie dotyczyły jednej konkretnej ale kilku, kilkudziesięciu czy ja w niniejszej sprawie kilkunastu nieruchomości wskazać należy, iż ustalenie że nieruchomość wywłaszczona była na cel rozbudowy [...] oznacza, iż celem wywłaszczenia było zainwestowanie przez uczelnie lub na jej rzecz, przy czym rodzaj zainwestowania mógł być rożny. Mogła być to budowa budynków uczelnianych, ale też urządzenie infrastruktury towarzyszącej takiej zabudowie jak np. drogi, chodniki, parkingi czy trawniki. Stwierdzenie że do takiego zainwestowania doszło pozwala organowi uznać, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany. Organ nie musi ustalać, co konkretnie na danym obszarze miało powstać, bo jak mowa wyżej w dacie wywłaszczenia takie wymogi (uszczegółowienia rodzaju zainwestowania na danej, wywłaszczanej działce) nie obowiązywały. Często dokonanie takiego ustalenia jest wręcz niemożliwe, bo w dacie dokonania wywłaszczenia takiego uszczegółowienia faktycznie nie poczyniono.

Ustalanie zaś w jaki sposób uszczegółowiono kwestię zainwestowania na danym obszarze w okresie późniejszym np. w planie realizacyjnym wydaje się być czynnością zbędną, gdyż dotyczy zdarzeń następczych po wywłaszczeniu zaś samo pojęcie "cel wywłaszczenia" odnosić należy do czasu poprzedzającego dokonanie tego aktu (zamiar organu wywłaszczającego) oraz czasu kiedy czynność ta (wywłaszczenie) była dokonana. Jeszcze raz należy podkreślić, iż cel wywłaszczenia nie mógł być określany po dokonaniu tej czynności - musiał być formułowany (ustalany) przed jej dokonaniem i oznajmiony także w zakresie jego konkretyzacji w dacie w jakiej wywłaszczenia dokonywano i w stosunku do osób które wywłaszczano. Późniejsze zdarzenia nie mogą celu wywłaszczenia określać.

Jako mowa o tym wyżej termin w jakim cel wywłaszczenia został zrealizowany, w kontekście oceny zbędności nieruchomości na cele wywłaszczenia jest prawnie obojętnym. Istotnym jest, że fakt ten został dokonany. Od przejęcia nieruchomości od służby więziennej w 1983 r. jest we władaniu [...] i stanowi część infrastruktury towarzyszącej zabudowie uniwersyteckiej. Cel na jaki nieruchomość ta została wywłaszczona został więc zrealizowany. Decyzję organów obu instancji uznać należy za prawidłowe.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.