Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 108/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2020-08-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a, art. 138 par. 2, art. 148, art. 149
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Krupiński (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi A. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 grudnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez A. D. (zwanego dalej: skarżącym) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (zwanego dalej też: "organem" , "Kolegium") z dnia 30 grudnia 2019 r., nr [...], którym uchylono postanowienie wydane z upoważnienia Burmistrza Strzelec Opolskich z dnia 23 września 2019 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pismami, które wpłynęły za pomocą telefaksu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu w dniach: 5, 8, 9, 12, 13, 14, 19 i 20 sierpnia 2019 r. skarżący zwrócił się o wznowienie postępowań w sprawach przyznania D. i J. D. "świadczeń alimentacyjnych". W odpowiedzi na wezwanie Kolegium skarżący sprecyzował, że zwraca się o podjęcie czynności mających na celu zweryfikowanie prawidłowości wydanych decyzji administracyjnych przyznających świadczenie alimentacyjne z "Funduszu" za lata 2008-2014.

Zawiadomieniami z dnia 23 sierpnia i 13 września 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przekazało ww. pisma skarżącego, w trybie art. 65 § 1 k.p.a. do załatwienia Kierownikowi Ośrodka Pomocy Społecznej w Strzelcach Opolskich, jako organowi właściwemu do wznowienia postępowań w sprawie przyznania D. i J. D. świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Organ pierwszej instancji osobno rozpoznał wnioski skarżącego dotyczące poszczególnych okresów zasiłkowych, na które w latach 2008-2014 przyznane zostało świadczenie z funduszu alimentacyjnego D. i J. D.

Postanowieniem z dnia 23 września 2019 r., nr [...], Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Strzelcach Opolskich, działając z upoważnienia Burmistrza Strzelec Opolskich, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego przyznanych dla D. D. w okresie od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r. decyzją z dnia 16 października 2013 r., nr [...]. W uzasadnieniu, wyjaśniając podstawy odmowy wznowienia postępowania organ wskazał, że skarżący jest dłużnikiem alimentacyjnym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2019 r., poz. 670 z późn. zm.), a ustawa ta nie przyznaje dłużnikowi alimentacyjnemu przymiotu strony w postępowaniu o przyznanie osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wynika to jednoznacznie z art. 27 ust. 7 pkt 1 wskazanej ustawy, który wskazuje, że obowiązkiem organu właściwego wierzyciela jest przekazanie dłużnikowi alimentacyjnemu informacji o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego i poinformowanie o obowiązku zwrotu wraz z odsetkami należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłacanych osobie uprawnionej. Stosownie do dokonanych ustaleń organ przyjął, że skarżący jako dłużnik alimentacyjny nie jest stroną postępowania w sprawie dotyczącej przyznania osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego i w związku z tym nie może kwestionować, w drodze żądania wznowienia postępowania, zasad i rozmiarów zobowiązania wynikającego z art. 27 ww. ustawy. Nie ma też przesłanek do wznowienia z urzędu postępowania, gdyż było ono już podejmowane wcześniej i zakończyło się prawomocną decyzją, a obecnie skarżący nie przedstawia nowych okoliczności, które mogłyby stać się podstawą do ponownego wznowienia postępowania.

Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, w którym domagał się wnikliwego zbadania prawidłowości decyzji administracyjnych wydanych przez Burmistrza Strzelec Opolskich, przyznających świadczenie z funduszu alimentacyjnego za lata 2008-2014, a w szczególności zbadania tego, czy Ośrodek Pomocy Społecznej posiadał wiarygodne dokumenty o całkowitych dochodach na członka rodziny K., D. i J. D. Wnosząc o uznanie nieważności decyzji administracyjnych podjętych przez Burmistrza Strzelec Opolskich lub ich uchylenie skarżący zaznaczył, że jest wiadome organom, że w tej sprawie prowadzone były śledztwa przeciwko K., D. i urzędnikowi OPS w Strzelcach Opolskich o złożenie fałszywych oświadczeń.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 grudnia 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu uchyliło postanowienie organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Uznając, że organ pierwszej instancji nieprawidłowo odmówił wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. organ odwoławczy stwierdził, że przepis ten nie dotyczy postępowań nadzwyczajnych. W zaskarżonym postanowieniu błędnie przy tym wskazano, że odmowa wszczęcia dotyczy postępowania w sprawie świadczeń przyznanych decyzją z dnia 16 października 2013 r., podczas gdy w aktach sprawy znajduje się decyzja datowana na 15 października 2013 r., nr [...]. Ustalając, że skarżący domaga się wznowienia postępowań w sprawie przyznanych jego dzieciom świadczeń z funduszu alimentacyjnego organ odwoławczy podkreślił, że wszczęcie postępowania w trybach nadzwyczajnych wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu administracji, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne, warunkujące jego dopuszczalność. Dopiero po stwierdzeniu, że takowe przesłanki istnieją organ administracji publicznej władny jest przystąpić do merytorycznej analizy kwestionowanego aktu administracyjnego i prawidłowości postępowania administracyjnego poprzedzającego jego wydanie celem zbadania, czy zaistniały podstawy wznowienia postępowania administracyjnego wymienione m.in. w art. 145 § 1 k.p.a. Kwestia merytorycznej oceny podania o wznowienie winna być z kolei przedmiotem ustaleń i oceny organu w postępowaniu prowadzonym po wydaniu postanowienia na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. Stosownie do tego, powołując przepisy art. 149 k.p.a. Kolegium wywiodło, że rozpatrując wniosek skarżącego organ pierwszej instancji zobligowany był przeprowadzić w pierwszej kolejności postępowanie wstępne mające na celu kontrolę, czy wniosek spełnia przesłanki formalne, warunkujące jego dopuszczalność. Jeżeli natomiast przesłanki formalne nie są spełnione, wówczas wznowienie postępowania jest niedopuszczalne i organ zobowiązany jest wydać postanowienie o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. Brak było podstaw do odmowy wszczęcia postępowania w trybie art. 61a § 1 k.p.a. bowiem organ związany jest wnioskiem strony. Stwierdzona wadliwość jest istotna i nie może być konwalidowana przez organ odwoławczy, stąd wydano orzeczenie na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.

Z akt sprawy wynika, że na skutek ponownego rozpoznania sprawy organ pierwszej instancji wydał postanowienie z dnia 4 lutego 2020 r., nr [...], którym na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. odmówił wznowienia postępowania w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego przyznanych dla D. D. decyzją z dnia 15 października 2013 r., nr [...], w okresie od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r. Postanowienie to nie było przedmiotem rozpoznania w sprawie niniejszej.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na ww. postanowienie SKO z dnia 30 grudnia 2019 r. skarżący domagał się:

- ustanowienia pełnomocnika i zwolnienia od kosztów zastępstwa procesowego w całości;

- uchylenia zaskarżonego postanowienia;

- usunięcia z obrotu prawnego postanowień Burmistrza Strzelec Opolskich z dnia 4 lutego 2020 r., nr [...], nr od [...]-[...], jako wydanych przedwcześnie, przed upływem terminu do wniesienia skargi na postanowienie SKO z dnia 30 grudnia 2019 r.

- stwierdzenia wadliwości decyzji przyznających świadczenia alimentacyjne z uwagi na brak zbadania przesłanek wznowieniowych i akceptację nieprawdziwych oświadczeń o dochodzie złożonych przez K. i D. D. na przełomie lat 2008-2014;

- przeprowadzenie dowodu z przesłuchania: Szefowej Prokuratury Rejonowej w [...] na okoliczność śledztwa prowadzonego pod sygn. [...] oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] na okoliczność wystawienia zaświadczeń o braku dochodów;

- dołączenie akt prokuratury jako dowodu w sprawie;

- wezwanie do złożenia wyjaśnień ze strony SKO;

- przeprowadzenie dowodu z udziałem K. i D. D. celem zbadania wiarygodności dochodu uzyskanego przez nich z lata 2008-2014;

- przeprowadzenie innych czynności procesowych, które Sąd uzna za słuszne oraz ewentualne dopuszczenie wniosków złożonych później przez pełnomocnika skarżącego;

- niezwłoczne nadanie biegu skardze.

Wskazując na złą sytuację materialną i zawiłość prawną sprawy skarżący zakwestionował stwierdzenie, że jest dłużnikiem alimentacyjnym i zarzucił organom rażące naruszenie ustawy przez zaniechanie zbadania prawdziwości wskazanych zaświadczeń o dochodzie złożonych przez K. i D. D.

Pismem z dnia 10 marca 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wystąpiło do skarżącego o jednoznaczne wskazanie czy we wniesionej skardze kwestionuje postanowienia postanowień Burmistrza Strzelec Opolskich z dnia 4 lutego 2020 r., nr [...] - [...], a jeśli tak to w jakim trybie, pouczając, że brak odpowiedzi w terminie 7 dni lub niejasna odpowiedź w tym zakresie spowoduje uznanie, że skarga dotyczy jedynie postanowienia SKO.

Powyższe pismo zostało doręczone skarżącemu 13 marca 2020 r. Z akt administracyjnych nie wynika, aby skarżący udzielił odpowiedzi. W piśmie przesłanym do organu faxem w dniu 20 marca 2020 r. skarżący wskazał jedynie, że nie rozumie pisma organu, treść jego skargi jest "jasna", a obowiązkiem organu jest jej przekazanie do sądu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniosło o oddalenie skargi.

Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II SPP/Op 27/20, starszy referendarz sądowy w WSA w Opolu umorzył postępowanie z wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowił skarżącemu radcę prawnego.

Wezwaniem z dnia 10 sierpnia 2020 r. pełnomocnik skarżącego został zobowiązany do określenia, czy odrębny przedmiot zaskarżenia stanowią również wskazane w skardze postanowienia wydane przez Burmistrza Strzelec Opolskich "z dnia 4 lutego 2020 r., nr [...], nr od [...]-[...]".

Pełnomocnik skarżącego nie ustosunkował się do doręczonego zapytania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167, ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność działania organu administracji publicznej, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa procesowego i materialnego do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.", uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 p.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

W sytuacji, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, stosownie do art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Na tej właśnie podstawie w trybie uproszczonym została rozpoznana skarga wniesiona w niniejszej sprawie.

Przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego stanowiło postanowienie Kolegium z dnia 30 grudnia 2019 r. wydane na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256) zwanej dalej "k.p.a." wydane w przedmiocie wniosków skarżącego co do wznowienia postępowania.

Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych powyżej kryteriów, kontrola legalności wykazała, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa w jakimkolwiek stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i podjęcie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a.

Przepis art. 138 § 2 k.p.a., który z mocy art. 144 k.p.a. znajduje odpowiednie zastosowanie również do postanowień, stanowi procesową podstawę prawną wydania rozstrzygnięcia kasacyjnego, skutkującego przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Na jego podstawie organ odwoławczy może uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy postanowienie to zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Określona w komentowanym przepisie konstrukcja prawna rozstrzygnięcia kasacyjnego opiera się na dwóch kumulatywnych przesłankach, które nawiązują do nieprzeprowadzenia przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, ustanowioną w art. 15 K.p.a. Organ odwoławczy uprawniony jest zatem do skorzystania z art. 138 § 2 k.p.a. wtedy, kiedy organ pierwszej instancji nie wyjaśnił w ogóle sprawy lub istotnych jej okoliczności, a przeprowadzenie w tym zakresie uzupełniającego postępowania dowodowego przez organ odwoławczy w istocie prowadziłoby do rozstrzygnięcia sprawy w jej całokształcie w jednej instancji, przez co pozbawiono by stronę prawa kwestionowania wyników postępowania wyjaśniającego w drodze odwołania.

Podkreślić trzeba, że skuteczne wniesienie odwołania przenosi na organ drugiej instancji obowiązek rozpatrzenia sprawy na nowo w jej całokształcie, a na podstawie z art. 136 § 1 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Zgodnie jednak z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 15 k.p.a., brak jest podstaw do dokonania w postępowaniu odwoławczym ustaleń wykraczających poza granice rozstrzygnięcia podjętego przez organ pierwszej instancji, jak również do prowadzenia postępowania wyjaśniającego co do okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jeśli nie były one przedmiotem oceny organu pierwszej instancji. W sytuacji zatem, gdy przeprowadzenie przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania wyjaśniającego nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy, zastosowanie znajduje art. 138 § 2 k.p.a.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie Kolegium prawidłowo uznało, że organ pierwszej instancji naruszył art. 61a § 1 k.p.a., a wadliwość ta była na tyle istotna, że nie mogła zostać usunięta w postępowaniu odwoławczym wobec czego zaktualizowały się przesłanki do wydania rozstrzygnięcia kasacyjnego na podstawie art. 138 § 2 K.p.a.

Uwzględnić należało, że uchylone przez Kolegium postanowienie organu pierwszej instancji wydane zostało w wyniku rozpoznania wniosku skarżącego o wznowienie postępowania w sprawie przyznania D. D. świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zakres tego wniosku determinował natomiast zakres ustaleń i oceny organów.

Wznowienie postępowania jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, który stwarza prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną jeżeli postępowanie, w którym decyzja ta zapadła dotknięte było kwalifikowaną wadliwością prawną przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 1-8 oraz art. 145a i art. 145b k.p.a.

Stosownie do art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania może nastąpić z urzędu lub na żądanie strony z tym, że wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a i 145b następuje tylko na żądanie strony. Oznacza to, że z wnioskiem o wznowienie postępowania może wystąpić jedynie podmiot posiadający przymiot strony w postępowaniu objętym wznowieniem, a organ nie jest uprawniony do ponownego rozpoznania sprawy w omawianym trybie w oparciu o wniosek, który nie pochodzi od strony.

Zgodnie z art. 148 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W przypadku jednak złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. termin ten biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.

Wniesienie przez stronę podania nie powoduje jednak automatycznego wznowienia postępowania. Na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. o wznowieniu postępowania właściwy organ rozstrzyga w drodze postanowienia, które w myśl art. 149 § 2 k.p.a. stanowi dopiero podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Jego wydanie odbywa się w tzw. fazie wstępnej postępowania, która ma charakter formalny. Na tym etapie organ bada kwestie dopuszczalności wznowienia postępowania w kontekście podmiotowym (tj. czy podanie pochodzi od strony), przedmiotowym (tj. czy dotyczy sprawy zakończonej ostateczną decyzją), a nadto ustala, czy podanie o wznowienie postępowania zostało złożone w ustawowym terminie i czy żądanie odnosi się do ustawowych przesłanek wznowienia. Dopiero pozytywna ocena co do spełnienia tych warunków, które muszą być spełnione łącznie, skutkuje wydaniem postanowienia o wznowieniu.

W przypadku ustalenia, że wskazane warunki formalne nie zostały spełnione organ zobowiązany jest wydać na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. Zaznaczyć przy tym trzeba, że w przypadku powoływania się w podaniu o wznowienie na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., jeśli nie występuje oczywisty brak legitymacji, wszelkie ustalenia w zakresie interesu prawnego wnioskodawcy i badania jego legitymacji procesowej w sprawie zakończonej ostateczną decyzją, mogą być dokonane dopiero po formalnym wznowieniu postępowania postanowieniem wydanym na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. W takiej sytuacji dokonanie oceny w zakresie interesu prawnego wnioskodawcy ma bowiem charakter merytoryczny, a jej negatywny wynik powinien skutkować umorzeniem wszczętego postępowania jako bezprzedmiotowego.

Uwzględniając szczególny charakter instytucji wznowienia, jako stanowiącej wyjątek od zasady trwałości decyzji, podkreślić trzeba, że przepisy określające warunki tego trybu muszą być stosowane wprost, a ich wykładnia nie powinna być rozszerzająca. Stąd, ocena formalna dotycząca dopuszczalności i skuteczności wniosku skarżącego o wznowienie postępowania powinna zostać dokona stosownie do wymogów wynikających z ww. przepisów, a odmowa wszczęcia postępowania w trybie wznowienia mogła nastąpić jedynie w drodze postanowienia wydanego na podstawie art. 149 § 3 k.p.a.

Tymczasem organ pierwszej instancji podjął rozstrzygnięcie na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., który co należy podkreślić, co do zasady ma zastosowanie do rozpoznania sprawy administracyjnej w trybie zwykłym.

Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji ustalił, że skarżący nie jest stroną postępowania objętego wnioskiem o wznowienie i z tego powodu, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. odmówił wszczęcia wnioskowanego postępowania. Nieprawidłowo zatem dokonał oceny w zakresie niedopuszczalności wniosku skarżącego.

Nie badał bowiem okoliczności faktycznych związanych z przesłankami dopuszczalności wznowienia postępowania, w tym nie ustalił na jakiej podstawie skarżący domaga się wdrożenia przedmiotowego trybu i czy jego żądanie odnosi się do ustawowych przesłanek wznowienia.

Wprawdzie dokonał oceny co do braku legitymacji skarżącego, która to kwestia jeśli nie budzi żadnych wątpliwości i jeśli jest oczywista może stanowić przesłankę wydania postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania, jednak ocena ta dotyczyła przesłanki odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., a nie zastosowania art. 149 § 3 k.p.a. W konsekwencji, także rozstrzygnięcie postanowienia organu pierwszej instancji zostało sformułowane w sposób, który nie odnosi się do trybu wznowienia postępowania lecz wszczęcia postępowania w sprawie już ostatecznie zakończonej, co nie znajduje umocowania w przepisach k.p.a. Co więcej, skoro z treści postanowienia nie wynika na jakiej podstawie skarżący domagał się wznowienia postępowania, trudno jednoznacznie przyjąć, że nie zaistniała potrzeba czynienia ustaleń w zakresie interesu prawnego skarżącego i badania jego legitymacji procesowej w sprawie zakończonej ostateczną decyzją, które mogą być dokonywane dopiero we wznowionym postępowaniu, po jego formalnym wszczęciu postanowieniem, o którym mowa w art. 149 § 1 k.p.a.

Ponadto, jak słusznie dostrzegło Kolegium w zaskarżonej decyzji, organ pierwszej instancji nieprawidłowo wskazał, że postanowienie dotyczy sprawy przyznania świadczeń alimentacyjnych D. D. na okres od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r., zakończonej decyzją z dnia 16 października 2013 r., podczas gdy do akt załączona została decyzja z dnia 15 października 2013 r. Decyzja ta oznaczona została nr [...], podczas gdy organ pierwszej instancji wskazał nr [...]. Oznacza to, że organ nieprawidłowo ustalił przedmiot postępowania objętego wnioskiem skarżącego.

W tych okolicznościach, zdaniem Sądu, organ odwoławczy prawidłowo zastosował w niniejszej sprawie art. 138 § 2 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 150 § 1 k.p.a. organem administracji publicznej właściwym do wydania na podstawie art. 149 k.p.a., postanowienia w przedmiocie wszczęcia lub odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. Skoro postępowanie objęte wnioskiem skarżącego ostatecznie zostało zakończone decyzją organu pierwszej instancji, to organ odwoławczy nie mógł bez naruszenia przepisów o właściwości wkroczyć w kompetencje organu pierwszej instancji w zakresie dokonania oceny dopuszczalności wniosku o wznowienie i wydania postanowienia na podstawie art. 149 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić z kolei trzeba, że nie mogły one odnieść skutku, gdyż zaskarżone postanowienie dotyczy tzw. fazy wstępnej postępowania, która ma charakter formalny i odnosi się do badania wymogów dopuszczalności wniosku o wznowienie. Na tym etapie organy nie oceniają, czy wskazane przez stronę przyczyny wznowienia faktycznie wystąpiły i nie rozpoznają ponownie sprawy objętej wznowieniem. Ta kwestia podlega ocenie dopiero w fazie następującej po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Czynności podejmowane przed wszczęciem postępowania nie są czynnościami procesowymi, wobec czego w ich granicach nie mieści się ewentualne prowadzenie postępowania wyjaśniającego w kwestii zaistnienia przesłanek wznowienia i ponownego rozpoznania sprawy. Z tego względu, w ocenie Sądu, bezzasadny był również wniosek skarżącego o dopuszczenie dowodu z akt prokuratury na okoliczność prowadzenia śledztwa. Zaskarżone postanowienie nie dotyczyło bowiem kwestii merytorycznych, a Sąd dokonując oceny w niniejszej sprawie nie miał istotnych wątpliwości, które wymagałyby wyjaśnienia. Zaznaczyć przyjdzie, że postępowanie sądowoadministracyjne nie służy wyjaśnianiu okoliczności faktycznych sprawy. Wnioski o przeprowadzenie przez sąd dowodów z przesłuchań nie mogły być natomiast uwzględnione z uwagi na brak podstaw prawnych w tym zakresie. Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może bowiem z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające jedynie z dokumentów. Nie jest zatem umocowany do przeprowadzania dowodów z przesłuchań.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.