Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 1083/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2011-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 28 ust. 2 i 3, art. 28 ust. 3a
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Rzepecka Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk- Wiśniewska (spr.) Sędzia WSA Jacek Niedzielski Protokolant Referent Anna Pakuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2011 r. sprawy ze skargi T.S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarżąca – T.S. – złożyła skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2010 r. Zaskarżona decyzja utrzymywała w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2010 r. którą odmówiono skarżącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, których łączna wysokość na dzień złożenia wniosku wynosiła 43.455,69 zł.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] maja 2010 r. skarżąca złożyła wniosek o umorzenie należności wobec ZUS z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że ze względu na trudności finansowe nie jest w stanie spłacić zadłużenia wobec Zakładu. Pracuje jako pomoc nauczycielki i osiąga dochód w wysokości 1.403,54 zł miesięcznie. Wynagrodzenie to jest obciążone z tytułu wyroków zajęciami komorniczymi. Od kwietnia 2009 r. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Samotnie wychowuje 11 – letniego syna. Wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2009 r. Sąd Okręgowy orzekł o rozwiązaniu małżeństwa T.S. z A.S. poprzez rozwód, powierzając wykonanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim synem stron D. - ojcu, natomiast nad małoletnim M. - matce. Powyższym wyrokiem Sąd zobowiązał A.S. do alimentowania syna M.S. kwotą 1.100 zł miesięcznie, natomiast od T.S. na rzecz D.S. zasądził tytułem alimentów kwotę 100 zł miesięcznie. Strona podała również, że nie posiada żadnego majątku, oszczędności, kosztowności, precjozów, lokat bankowych, walut obcych, rzeczy ruchomych oraz innych stałych źródeł finansowania przeznaczonych na zapłatę długu, nie otrzymuje również pomocy finansowej w innej formie. Wnioskodawczyni nie ma możliwości takiego ułożenia swojego budżetu domowego, aby poczynić pewne oszczędności i przygotować się do zapłaty wymagalnych zobowiązań.

Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. Zakład odmówił umorzenia należności z tytułu składek. Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W dniu [...] września 2010r. organ wydał zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że skarżąca prowadziła działalność gospodarczą w okresie od [...] tycznia 1999 r. do [...] maja 2002 r. na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, prowadzonej przez Burmistrza Gminy i Miasta pod nr [...]. Z pozyskanych w toku postępowania informacji wynika, że T.S. samotnie wychowuje syna, na którego otrzymuje alimenty w kwocie 1100 zł. Sama także ponosi wydatki na poczet alimentów w wysokości 100 zł. Nie otrzymuje dotacji mieszkaniowej i nie korzysta ze świadczeń rodzinnych na syna. Wynagrodzenie zasadnicze w wysokości brutto w miesiącu maju 2010 wyniosło 1.458,54 zł, przy czym dokonano z niego potrąceń 49,22 zł na poczet PZU; 13,14zł -1% na poczet ZNP, 150 zł na poczet pożyczek wobec ZFM i KZP oraz 56,14 zł potraceń komorniczych. Organ odmówił wiarygodności informacji o posiadaniu zobowiązań wobec osób fizycznych w wysokości 500 zł, zawartej w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej.

Dalej organ stwierdził, że w sprawie nie zaszła żadna z przesłanek całkowitej nieosiągalności określona w art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W ocenie organu nie zaszły również okoliczności wymienione w §3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. z 2003r. Nr 141, poz.1365). Organ nie kwestionuje natomiast trudnej sytuacji materialnej T.S..

W skardze na decyzję, skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania art. 7, 8, 77§ 1, 80, 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na treść zaskarżonej decyzji, polegające na zaniechaniu zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz nie wykazaniu należytej dbałości o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, co w konsekwencji spowodowało błędną ocenę prawną strony postępowania. W uzasadnieniu skargi podniosła, że organ nie odniósł się do argumentacji strony przytoczonej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Strona dowodziła, że we względu na swój aktualny stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacać należności z tytułu składek ZUS. Ponadto wskazała, że należności alimentacyjne przyznane zostały jej synowi , a nie jej samej. W rozważaniach organu pominięta została całkowicie okoliczność, że dochód z alimentów wydatkowany jest na utrzymanie i wychowanie syna. W ocenie strony alimenty nie powinny być zaliczane do stałego dochodu zobowiązanej. Ponadto poza rozważaniami organu pozostała kwestia, czy zobowiązana otrzymuje terminowo należności alimentacyjne. W ocenie strony analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że ocena organu nie odpowiada regułom zawartym w treści art. 7, 77 §1 i art. 80 k.p.a. i wykracza poza ramy uznania administracyjnego. Organ nie zebrał w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego do jego rozpatrzenia oraz wszechstronnej oceny. Ocenie tej niepodległy wszystkie okoliczności sprawy, skutkiem czego wydane rozstrzygnięcie jest wadliwe.

Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei z mocy art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie; kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne. Oceny prawidłowości decyzji Sąd dokonuje na dzień jej podjęcia przez organ.

Sąd badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw pod względem jego zgodności z przepisami procedury administracyjnej, jak i normami prawa materialnego, doszedł do przekonania, że skarga nie mogła zostać uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja nie naruszała obowiązujących przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Ponadto organy obu instancji dokonały jednoznacznych i prawidłowych ustaleń faktycznych, wszechstronnej oceny zgromadzonych dowodów oraz w sposób obiektywny i logiczny umotywowały swoje rozstrzygnięcie w uzasadnieniach decyzji. Do ustalonego stanu faktycznego prawidłowo zastosowane zostały przepisy prawa materialnego.

Zaskarżoną decyzją oraz poprzedzającą ją decyzją odmówiono T.S. uwzględnienia jej wniosku w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy, jako zaległości z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w łącznej wysokości na dzień złożenia wniosku 43.455,69 zł.

W niniejszej sprawie skarżąca kwestionuje ustalenia organu. W ocenie strony organ niezasadnie przyjął, że alimenty otrzymywane na syna stanowią jej dochód. Wskazać należy, że organ w uzasadnieniu decyzji nie przyjął, że otrzymywane na syna alimenty stanowią dochód skarżącej. Organ przy badaniu sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącej wskazał, że otrzymuje ona alimenty na syna w wysokości 1100 zł, oraz że sama jest zobowiązana do zapłaty alimentów na drugiego syna w wysokości 100 zł. Organ nadto ustalił, że nie korzysta z dotacji mieszkaniowej i nie korzysta ze świadczeń rodzinnych na syna. Prawidłowe jest ustalenie organu, że gospodarstwo domowe składa się z dwóch osób. Okoliczność ta nie jest przez stronę kwestionowana, wynika ona zresztą ze złożonego przez skarżącą oświadczenia. Z tego też względu do oceny sytuacji majątkowej skarżącej organ prawidłowo przyjął że alimenty do poboru których uprawniony jest syn skarżącej stanowią " niewątpliwie dochód członka rodziny". Alimenty wchodzą w "skład" budżetu domowego gospodarstwa domowego które tworzy skarżąca ze swoim synem. Organ nie kwestionował, że alimenty przeznaczone są na utrzymanie syna skarżącej. Nie ulega wątpliwości, że z środków tych zaspakajane są potrzeby syna skarżącej . Powyższe nie było przez organ kwestionowane. Porównanie dochodów budżetu domowego (dochody skarżącej i jej syna) z wydatkami nie wskazywało, że uiszczenie należności z tytułu składek spowoduje zagrożenie egzystencji skarżącej i jej syna.

W ocenie Sądu ustalenia organu w zakresie stanu faktycznego dokonane na dzień wydania decyzji są prawidłowe. Prawidłowo organ ustalił sytuację majątkową i rodziną skarżącej. Prawidłowo również przyjął wysokość dochodów będących w "dyspozycji budżetu domowego" jak i wydatki ponoszone przez skarżącą. Tym samym w ocenie Sądu niezasadny jest zarzut strony że nastąpiło naruszenie przepisów postępowania art. 7, 8, 77§ 1, 80, 107 § 3 k.p.a., polegające na zaniechaniu zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz nie wykazanie należytej dbałości o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy.

Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1. ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) zwanej dalej u.s.u.s. -należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego przepisu. Zgodnie z treścią art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:

dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości

niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił

przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie

upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia

28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje możliwość umorzenia powstałego zadłużenia. Nawet wówczas, oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie, tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje bowiem na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku "mogą być one umorzone." Takie stanowisko znajduje swoje potwierdzenie w uchwale Sądu Najwyższego z 6 maja 2004 roku (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285), w której Sąd ten wskazał, że (...) Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone."

Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u. s. u. s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 u. s. u. s. pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącej.

Organ orzekający w sprawie prawidłowo uznał, iż w sprawie nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności określona w art. 28 ust.3. Z oczywistych przyczyn nie wystąpiła przesłanka określona w pkt 1. Wobec skarżącej nie było prowadzone postępowanie o ogłoszenie upadłości (pkt 2). Co prawda nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności jednakże nie wystąpił brak majątku z którego można egzekwować należności (pkt 3). Skarżąca otrzymuje wynagrodzenia za pracę, jest współwłaścicielką mieszkania w którym zamieszkuje wraz z synem. Wobec skarżącej nie było prowadzone postępowanie likwidacyjne (pkt 4), wysokość nieopłaconych składek znacznie przekracza koszty upomnienia (pkt 5). Wobec skarżącej do chwili wydania zaskarżonej decyzji nie zostało zakończone postępowanie egzekucyjne wszczęte wnioskiem ZUS, a zatem nie stwierdzono bezskuteczności egzekucji (pkt 5 i 6). W ocenie Sądu, organ prawidłowo ustalił, że w stosunku do skarżącej nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności. Na etapie w którym podejmowana była zaskarżona decyzja nie można było stwierdzić stanu całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji, brak było prawnej możliwości umorzenia zadłużenia w oparciu o to kryterium.

Z kolei w art. 28 ust. 3a u. s. u. s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u. s. u. s. określone zostały w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z powołanym powyżej przepisem, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego

rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego

nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek

mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad

przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości

uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zaistnienie powyższych okoliczności oceniane jest w określonym stanie faktycznym. Ramy "badania" wystąpienia tych okoliczności zakreśla sama strona powołując okoliczności faktyczne w jakich się znajduje – stan zdrowia, sytuację majątkową, rodzinną itp. W niniejszej sprawie organ rozważał czy opłacenie należności z tytułu składek spowoduje ciężkie skutki dla zobowiązanej i jej rodziny w kontekście braku możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb takich jak mieszkanie, wyżywienie czy leczenie. W sytuacji w której była strona na dzień podejmowania przez organ decyzji - strona nie wykazała, że opłacenie należności spowodowuje braku możliwości zaspokojenia potrzeb życiowych. Sama okoliczność trudnej sytuacji majątkowej strony również nie była przez organ kwestionowana.

Podkreślenia wymaga, iż w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u. s. u. s w związku z § 3 ww. rozporządzenia, także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Należy przy tym wyjaśnić, że decyzja wydawana na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanki uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia.

Organ nawet w przypadku stwierdzenia, że wystąpiła przesłanka określona w § 3 rozporządzenia w ramach uznania administracyjnego może odmówić umorzenia należności.

Rozstrzygnięcie to nie może być jednak dowolne, lecz musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Konieczne jest przy tym uzasadnienie stanowiska stosownie do wymogów zawartych w art. 107 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, z powołaniem się na konkretne dowody lub fakty. Sądowa kontrola legalności decyzji obejmuje natomiast jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie, ponieważ o tym, czy składki powinny być umorzone przesądza organ administracji publicznej, czyli organ rentowy. Sąd zatem nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, bowiem jest to wyłączna kompetencja organu. Kontrola sądu obejmuje zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem tj. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy, rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu bądź odmowie udzielenia ulgi - w postaci umorzenia należności oraz czy w sposób prawidłowy uzasadnił swe rozstrzygnięcie.

Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że organ orzekający w niniejszej sprawie przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy, dokonując wyczerpującej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Na tej podstawie rzetelnie dokonał analizy sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącej. Wypełnił tym samym obowiązki wynikające z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, a polegające na podejmowaniu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, oraz z art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, który nakazuje organowi administracji zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Należy również zwrócić uwagę na to, że to strona obowiązana jest wykazać , że opłacenie należności pociągnie zbyt ciężkie skutki dla niej i jej rodziny.

W ocenie skarżącej sytuacja w której się znalazła uniemożliwia wywiązanie się ze spłaty powstałego zobowiązania wobec ZUS. W tym miejscu wskazać należy, że brak możliwości wywiązania się ze spłaty zadłużenia nie jest wystarczającym do tego aby zobowiązać organ do umorzenia tego zadłużenia. Organ w ramach uznania administracyjnego może odmówić umorzenia jeżeli widzi możliwość wyegzekwowania należności przed terminem przedawnienia. Zupełnie inną kwestią jest realna możliwość wyegzekwowania należności przez ZUS. Ocena realna możliwość wyegzekwowania należności nie ma wpływu na podjęcie decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości.

W ocenie Sądu organy obu instancji w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dokonały prawidłowej analizy możliwości płatniczych, sytuacji materialno-bytowej skarżącej w oparciu o cytowane unormowania prawne w tym zakresie.

Organ prawidłowo ustalił, iż skarżąca aktualnie nie prowadzi działalności gospodarczej i dochód w gospodarstwie domowym skarżącej stanowi wynagrodzenie za pracę oraz alimenty otrzymywane na syna. Prawidłowo wskazał również wydatki jakie strona ponosi.

Zdaniem Sądu organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił niezbędny dla rozstrzygnięcia wniosku skarżącego materiał dowodowy. Strona nie wskazała w jakim zakresie materiał ten winien być jeszcze uzupełniony przez organ. Ponadto to na stronie ciążyło wykazanie w jakiej sytuacji majątkowej, rodzinnej się znajduje oraz wykazanie, że ze względu na jej stan majątkowy i sytuację rodzinną, opłacenie należności pociągnie zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanej i jej rodziny. Strona w żadnej mierze nie wykazała, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawi zobowiązaną możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb. Nie wykazała również że wystąpiło poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić ją możliwości dalszego prowadzenia działalności. Nie wskazano również iż skarżąca nie ma możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności z powodu przewlekłej choroby lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny. Strona również nie wskazała na inne okoliczności, które mogłyby zostać uznane za istotne przy podjęciu decyzji w sprawie umorzenia należności.

W ocenie Sądu, organ uzasadnił powody dla których pomimo trudnej sytuacji materialnej skarżącej nie uwzględnił wniosku o umorzenie należności. Analiza zebranego materiału nie wskazuje by trudna sytuacja skarżącej- na dzień wydania skarżonej decyzji- była związana z brakiem jakichkolwiek środków do życia. Organy egzekucyjne w toku postępowania nie mogą zająć wszystkich dochodów skarżącego. Obowiązują w tym zakresie ustawowe wyłączenia spod egzekucji chroniące dłużnika przed sytuacją w które pozostanie bez środków do życia. Ponadto alimenty uzyskiwane na rzecz swojego syna również nie podlegają egzekucji.

Jednocześnie podkreślić należy, iż opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz pracy jest obowiązkiem podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, zaś ich nie płacenie uzasadnić można jedynie nadzwyczajnymi okolicznościami, które w niniejszej sprawie nie miały miejsca. Za taką nadzwyczajną okoliczność nie można uznać ani rozwodu skarżącej, ani tego , że – jak wynika z wyjaśnień skarżącej – działalność w jej imieniu prowadził jej były małżonek. Działalność ta prowadzona była za jej wiedzą i zgodą.

Sąd chciałby przy tym wskazać, iż działalność gospodarcza jest bowiem aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją ciąży na płatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek ZUS. Nie zmienia powyższego okoliczność, że to mąż skarżącej w jej imieniu zajmował się prowadzeniem tej działalności. Podkreślić również należy, iż umorzenie należności z tytułu składek na fundusze obsługiwane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jako czynność zmierzająca z jednej strony do udzielenia pomocy płatnikowi, z drugiej pociągająca za sobą konieczność rezygnacji przez Zakład z należności uzyskiwanych w drodze przymusowego dochodzenia, ma wpływ na zdolność realizacji przez Zakład zadań, polegających w dużej mierze na finansowaniu z odnośnych funduszy świadczeń oraz innych wydatków przewidzianych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Zaznaczyć w tym miejscu należy, iż ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Są ponadto objęte dziesięcioletnim terminem przedawnienia i w tym okresie mogą być dochodzone. Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności bowiem podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Jeżeli zatem, tak jak w rozpatrywanej sprawie, właściwy organ dostrzega jeszcze jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległości, uznając, iż rozstrzygnięcie o umorzeniu byłoby przedwczesne, to podjęte w ramach uznania administracyjnego - negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie - nie może być uważane za dowolne.

Reasumując należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniła bowiem wad tego rodzaju, które mogłyby mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie doszło do naruszenia zasady ochrony słusznego interesu skarżącego oraz zasady zaufania obywateli do organów państwa. Wydając rozstrzygnięcie organy działały na podstawie przepisów prawa, prowadziły postępowanie w sposób budzący zaufanie do organów i podjęły wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Zdaniem Sądu, w tym stanie rzeczy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie przekroczył granic uznania administracyjnego odmawiając uwzględniania wniosku skarżącej o umorzenie przedmiotowych należności publicznoprawnych.

Na końcu Sąd ponownie zwraca uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - w szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego, jaki nastąpił po wydaniu zaskarżonej decyzji.

Wobec powyższego skarga podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - jak w sentencji wyroku.

|Sędzia WSA |Sędzia WSA |Sędzia WSA |

|Anna Juszczyk-Wiśniewska |Alina Rzepecka |Jacek Niedzielski |