Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 70/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2019-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77, art. 80, art. 107
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka /spr./ Sędziowie NSA Stanisław Śliwa WSA Piotr Godlewski Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Opioła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi A. S.A. w [...] na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2018 r. nr [...] znak [...]; II. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz strony skarżącej A. S.A. w [...] kwotę 497 zł /słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi [...] S.A. w [...] (dalej jako: spółka lub skarżący) jest decyzja [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] (dalej w skrócie: PWIS) z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (dalej w skrócie: PPIS) z dnia [...] października 2018 r. nr [...] o stwierdzeniu choroby zawodowej.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 20 lipca 2017 r. S.B. dokonał do PPIS w [...] zgłoszenia podejrzenia u siebie choroby zawodowej o nazwie: obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo - nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2, i 3 kHz, wymienionej pod poz. 21, wykazu chorób zawodowych określonych w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1367 – dalej zwanego: Rozporządzeniem).

Na podstawie przeprowadzonej przez PPIS w [...] oceny narażenia zawodowego ustalono, że S.B. pracował:

- w okresie od 21.10.1968 r. do 30.09.1983 r. jako ślusarz, ślusarz konstrukcji stalowych, monter konstrukcji stalowych, kontroler jakości w [...] Przedsiębiorstwie Urządzeń Górniczych Przemysłu Węglowego - [...], [...] Zakładów Naprawczych Przemysłu Węglowego z przerwą od 22.10.1969 r. do 01.11.1971 r. na służbę wojskową oraz od 23.05.1979 r. do 29.06.1980 r. urlop bezpłatny - praca wykonywana w narażeniu na hałas rzędu 80 - 103 dB;

- w okresie od 23.05.1979 r. do 29.06.1980 r. w Przedsiębiorstwie Budownictwa Hydrotechnicznego i Rurociągów Energetycznych [...] na stanowisku robotnik budowlany - praca w ZSRR przy budowie rurociągów, roboty wodno – kanalizacyjne;

- w okresie od 04.10.1983 r. do 31.07.1991 r. w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej [...], na stanowisku spawacz - praca w hałasie - brak wyników pomiarów środowiskowych;

- od 01.06.1991 r. do 01.05.1993 r. własna działalność gospodarcza - Zakład Produkcyjno - Handlowy Wyrobów Papierniczych i Tektury;

- od 02.04.1997 r. do 21.12.2011 r. w Budownictwie Urządzeń Gazowniczych [...] Sp z o.o. [...] jako ślusarz i monter gazociągów. Po likwidacji tej spółki z dniem 22 grudnia 2011 r. następcą prawnym zostało [...] S.A. [...]. W zakładzie tym pracował do 28.02.2015 r. na stanowisku montera gazociągów i montera - praca w narażeniu na hałas rzędu 78,5 - 89,7 dB - pomiary wykonywane na różnych budowach.

W sprawie zostało wydane orzeczenie lekarskie przez [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Oddział w [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej z poz. 21 wykazu chorób zawodowych oraz uzupełnienie orzeczenia wydane w dniu 12 września 2018 r.

Na podstawie dokonanej oceny narażenia zawodowego oraz w/w orzeczenia lekarskiego, PPIS w [...], działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm. – dalej: k.p.a.), art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (Dz.U. z 2018 r. poz. 917 z późn. zm. – dalej: k.p.), art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2017 r. poz. 1261 z późn. zm.) oraz § 2, § 8 ust. 1 i ust. 3 Rozporządzenia wydał decyzję z dnia [...] października 2018 r., nr [...], znak: [...] o stwierdzeniu u S.B. zgłoszonej choroby zawodowej.

Od powyższej decyzji odwołał się skarżący zarzucając naruszenie art. 7 w zw. z art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 84 § 1 i art. 80 k.p.a. i naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. oraz wnosząc o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu laryngologii.

Decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...], PWIS, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096) oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia, utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. Na wstępie organ wyjaśnił, że aby orzec istnienie choroby zawodowej organ administracji musi stwierdzić wystąpienie trzech przesłanek: ustalić, że strona była w środowisku pracy narażona na działanie czynników mogących potencjalnie wywołać chorobę zawodową, stwierdzić, że powołani w sprawie biegli rozpoznają u strony rozpatrywaną chorobę w sensie medycznym oraz ustalić związek przyczynowy między narażeniem na działanie czynników szkodliwych w środowisku pracy, a chorobą strony. Dalej wskazał, że powołani w sprawie biegli stwierdzili występowanie u S.B. wymienionej choroby zawodowej nie tylko w sensie medycznym, ale również powiązali jej powstanie z pracą w narażeniu na hałas. Następnie organ zrelacjonował ustalenia biegłych. Jak wskazał, z wywiadu lekarskiego wynika, że pogorszenie słuchu u zainteresowanego nastąpiło około 2011 r. Od 2014 r. pozostaje on pod opieką Poradni Laryngologicznej, gdzie został zakwalifikowany do protezowania słuchu. Wykonane w Ośrodku badania diagnostyczne - badanie audiometryczne, tympanometria, próba SiSi, potwierdziły odbiorcze uszkodzenie słuchu typu ślimakowego z ubytkami słuchu spełniającymi kryterium choroby zawodowej. Ze względu na to, że podczas zatrudnienia pacjent miał tylko raz wykonywany audiogram podczas badań profilaktycznych w 2009 r., przeanalizowano również dostarczone przez niego wyniki badań słuchu z Poradni Laryngologicznej. Przyjęto, że zainteresowany pracował w hałasie od 1968 do 1969 r., od 1971 do 1979 r. oraz od 1980 do 1983 r. w [...] Przedsiębiorstwie Urządzeń Górniczych Przemysłu Węglowego - [...] (hałas 80- 103 dB), następnie w [...] w [...] od 1997 do 2011 r. (hałas ponadnormatywny), a następnie w [...] S.A. w [...], gdzie pracował do 2015 r. (hałas 84,7 - 85 dB oraz pomiary wykonywane na różnych budowach hałas rzędu 78,5 - 89,7 dB). Przy czym narażenie na ponadnormatywny hałas ustało 1 czerwca 2014 r. Wskazano również, że stwierdzenie wnioskowanej choroby zawodowej jest możliwe po spełnieniu jej kryteriów podczas zatrudnienia w narażeniu zawodowym oraz udokumentowaniu jej objawów do dwóch lat od zaprzestania pracy w hałasie. Jak podano, dowód z audiogramu z dnia 22 czerwca 2015 r., jak również ustalenie czasokresów pracy w hałasie w ocenie narażenia zawodowego stanowiły wystarczające podstawy do rozpoznania schorzenia zawodowego. Zdaniem organu spełnione zatem zostały wszystkie przesłanki konieczne do stwierdzenia choroby zawodowej.

Odnosząc się do zawartego w odwołaniu zarzutu odnośnie wykonywania pomiarów ze środowiska pracy na innych budowach, na których nie pracował zainteresowany, organ stwierdził, że jest on bezzasadny, bo to w gestii pracodawcy należy typowanie stanowisk do badań i pomiarów na stanowiskach pracy. Zdaniem organu brak takich pomiarów na innych stanowiskach, gdzie występował hałas świadczyć może o uchybieniu ze strony samego pracodawcy i nie może być traktowany na niekorzyść pracownika.

Z dokonaną przez organ oceną nie zgodziła się spółka, składając do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę, w której wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając naruszenie:

1) art. 7 w zw. z art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 84 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez:

a) zaniechanie wyczerpującego przeprowadzenia dowodów oraz zaniechanie dokładnego ustalenia stanu faktycznego, co doprowadziło do poczynienia błędnych ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę decyzji, polegających na przyjęciu, że u zainteresowanego występuje choroba zawodowa oraz że choroba ta spowodowana została działaniem czynnika szkodliwego dla zdrowia, występującego w środowisku pracy, nadto niezajęcie stanowiska co do zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu od decyzji organu I Instancji, przede wszystkim co do zawartego tam wniosku dowodowego, które to uchybienia doprowadziły do niewyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy;

b) ocenę przeprowadzonych dowodów z przekroczeniem granic ich swobodnej oceny, wyłącznie na niekorzyść strony skarżącej, co stanowiło naruszenie zasady równości zainteresowanych stron postępowania i słusznego interesu strony skarżącej;

2) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej decyzji, uniemożliwiający właściwe zapoznanie się z motywami rozstrzygnięcia i ich interpretację.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że swoje ustalenia w sprawie organy obu instancji oparły wyłącznie na wypowiedziach bezpośrednio zainteresowanego stwierdzeniem choroby zawodowej S.B. oraz na orzeczeniu lekarskim nr [....], które to orzeczenie budziło i nadal budzi istotne wątpliwości co do jego prawidłowości. Zdaniem skarżącego niezbędne w tym wypadku było przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu laryngologii, tym bardziej, że wskazany niedosłuch w uchu lepiej słyszącym jedynie w bardzo niewielkim stopniu przekracza próg warunkujący możliwość stwierdzenia choroby zawodowej. W odczuciu spółki wątpliwości budzi również przyjęty za podstawę rozstrzygnięć organów dowód z audiogramu z dnia 22 czerwca 2015 r., wykonanego w Przychodni Specjalistycznej w [...]. W jej ocenie, w świetle konieczności udokumentowania objawów przedmiotowej choroby zawodowej do dwóch lat od zaprzestania pracy w hałasie, jedynie w/w audiogram mógłby na chorobę tą wskazywać, jednak musiałby on spełniać wymagane warunki co do rodzaju urządzeń diagnostycznych i ich aktualnej certyfikacji w chwili badania, jak i w zakresie wymogów samego sposobu badania słuchu, w tym ich trzykrotnego powtórzenia, czego organy w ogóle nie wyjaśniły. Ponadto nie wyjaśniono w dostateczny sposób kwestii związku przyczynowego pomiędzy pracą w narażeniu na hałas a stwierdzoną chorobą zawodową, pomijając okoliczność, że ze względu na charakter wykonywanej pracy zainteresowany mógł pracować w narażeniu na hałas nie więcej niż 1,5 – 2 godzin w ciągu dnia pracy. Jak ponadto wskazała spółka, w toku pracy pracownicy mieli obowiązek stosowania środków ochronnych, o czym pouczano ich w trakcie szkoleń z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. Jeśli natomiast zainteresowany nie stosował się do tego obowiązku, to czynił to na własne ryzyko. Końcowo strona skarżąca wskazała, że niedosłuch u zainteresowanego mógł wyniknąć z wielu różnych przyczyn niemających jakiegokolwiek związku z wykonywaną przez niego pracą, jak na przykład: cechy osobnicze, przebyte choroby, starzenie się organizmu, podeszły wiek. Sam zainteresowany w okresie pracy nigdy nie zgłaszał żadnych dolegliwości ze strony narządu słuchu.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał zajęte dotychczas stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności

z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki

w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Po zbadaniu sprawy w przedstawionych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna po części z przyczyn w niej podniesionych.

Jak wcześniej wskazano przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja PWIS utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji stwierdzającą u S.B. chorobę zawodową: obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo – nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz – poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonych w załączniku do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych wydanego na podstawie art. 237 § 1 pkt 3 – 6 i § 11 Kodeksu pracy.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy powołanego Rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U.2016.1666, dalej: też "k.p.").

Zgodnie z art. 235¹ k.p. za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Zatem – jak zasadnie podkreśliły organy - o stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie określonych wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Jednocześnie art. 235² k.p. stanowi, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Choroba zawodowa jest więc pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Przepis § 2 wydanego na podstawie delegacji ustawowej Rozporządzenia stanowi, że wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik do rozporządzenia.

Podkreślić należy, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest specyficznym postępowaniem administracyjnym, zaś regulacje procesowe zawarte w Rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych stanowią lex specialis wobec przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z § 4 ust. 1 Rozporządzenia właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej pierwszego stopnia, o której mowa w § 5 ust. 2, to jest m. in. do poradni chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy. Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie przepisów ustawy o służbie medycyny pracy, zatrudniony w jednostce orzeczniczej (§ 5 ust. 1). Następnie lekarz tej jednostki na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 6 ust. 1 Rozporządzenia). Co istotne, jeżeli zakres informacji zawartych w wymienionej dokumentacji jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie do pracodawcy, lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, właściwego państwowego inspektora sanitarnego lub pracownika (§ 6 ust. 5 Rozporządzenia). Pracownik/ były pracownik (i tylko on, nie zaś pracodawca), badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia (§ 7 ust. 1 rozporządzenia). Zgodnie z § 8 ust. 1 Rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Stosownie do § 8 ust. 2 Rozporządzenia, w razie uznania, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, inspektor sanitarny decyduje o wyborze sposobu uzupełnienia materiału dowodowego przez podjęcie wymienionych w nim czynności takich jak żądanie od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpienie do jednostki orzeczniczej drugiego stopnia o dodatkową konsultację lub podjęcie innych czynności niezbędnych do uzupełnienia tego materiału.

Jak wcześniej wskazano orzeczenie lekarskie wydaje się m. in. na podstawie oceny narażenia zawodowego. Narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do sposobu wykonywania pracy – określenie stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometraż czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego (§ 6 ust. 2 pkt 5 Rozporządzenia). Ocenę narażenia zawodowego sporządza się na formularzu określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 k.p., przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej zgodnie z przepisami wydanymi na postawie art. 298¹ k.p., przez pracodawców i jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a także - jeżeli postępowanie dotyczy aktualnego zatrudnienia, na podstawie oceny przeprowadzonej bezpośrednio u pracodawcy z uwzględnieniem oceny ryzyka zawodowego (§ 6 ust. 4 Rozporządzenia).

W świetle wskazanych przepisów, wydając decyzję w przedmiocie choroby zawodowej, organy inspekcji sanitarnej mają na względzie, czy spełnionych zostało kilka pozytywnych elementów jednocześnie, tj. rozpoznana choroba musi znaleźć się w wykazie chorób zawodowych, musi być stwierdzona orzeczeniem lekarskim rozpoznającym chorobę zawodową, a wyniki oceny warunków pracy pozwalać na stwierdzenie bezpośrednie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że spowodowana została narażeniem zawodowym. Wystąpienie wszystkich tych elementów uzasadnia wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej.

Organ wydaje więc decyzję kierując się opiniami medycznymi zawartymi w orzeczeniach lekarskich, o których mowa w § 6 ust. 1 Rozporządzenia. Jak się podkreśla w orzecznictwie orzeczenie to jest szczególnym rodzajem dowodu, który w świetle przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego ma charakter opinii biegłego. Powinno ono zatem być wszechstronnie uzasadnione i wyjaśniać wszelkie wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, organu prowadzącego postępowanie oraz sądu administracyjnego (patrz: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 marca 1994 r., sygn. akt SA/Wr 147/94, publ.: Prokuratura i Prawo 1995/2/53 oraz z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. akt I SA 1200/98, publ.: LEX nr 45833).

W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że organ inspekcji sanitarnej nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Takie związanie wynika z okoliczności, że w świetle Rozporządzenia orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia chorego kształtuje się odmiennie od stwierdzonego w orzeczeniach lekarskich (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl).

Natomiast sąd administracyjny, kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego, może zakwestionować dokonane przez niego ustalenia faktyczne, co prowadzi do zakwestionowania pod względem formalnym również orzeczenia lekarskiego, np. z powodu wydania w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia, z niedostatecznym uzasadnieniem lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź uprawnionego lekarza, lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych jednostce organizacyjnej, jednak nie może to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego.

Jak się podkreśla w judykaturze, co do zasady, podejmując decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej stwierdzenia, organy są związane wydanym w sprawie orzeczeniem lekarskim. Analiza dokumentacji lekarsko – medycznej pracownika/byłego pracownika pod kątem ewentualnej zawodowej etiologii schorzenia należy bowiem do wyłącznej kompetencji lekarzy orzeczników. To lekarzom orzecznikom, jako specjalistom z zakresu medycyny pracy znana jest zarówno specyfika czynności zawodowych mogących mieć swój wpływ na powstanie danej jednostki chorobowej, jak i wpływu określonych czynników na stan zdrowia pracownika.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela przy tym stanowisko, w świetle którego orzeczenie lekarskie stanowi w istocie opinię biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 K.p.a. Przepis ten przewiduje, że organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego o wydanie opinii, jeżeli w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. Do tych ostatnich niewątpliwie należy zaliczyć wiedzę z zakresu medycyny pracy niezbędną do oceny czy zatrudnienie w określonych warunkach mogło spowodować (bądź spowodowało) powstanie choroby zawodowej. Jak wcześniej wskazano, co prawda organy administracji publicznej nie mogą samodzielnie czynić ustaleń wymagających wiadomości specjalnych, co wyklucza merytoryczną kontrolę orzeczeń lekarskich wydanych na podstawie § 6 i 7 Rozporządzenia, jednakże jako de facto dowód z opinii biegłego podlegają one ocenie zgodnej z zasadami wynikającymi z art. 80 K.p.a. W sytuacji gdy strona zgłasza zastrzeżenia i wątpliwości dotyczące, np. materiałów, wyników badań, na których taka opinia została oparta, należy wyjaśnić powyższe. Okoliczność, że organ administracji nie może we własnym zakresie, bez uzyskania orzeczenia lekarskiego, dokonać rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, nie zwalnia organu od oceny tego orzeczenia stosownie do reguł wynikających z art. 80 K.p.a. Organ ma bowiem obowiązek kontrolować czy wydane orzeczenie wyjaśniło istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Jak wynika z § 8 ust 2 Rozporządzenia organ ma przecież możliwość uzupełnienia materiału dowodowego. Może w ramach tego zwracać się do lekarzy jednostek orzeczniczych o wyjaśnienie wątpliwości, rozbieżności, sprzeczności czy niejasności, co pozwali na rozstrzygnięcie sprawy. Nie można np. uznać za wystarczające dla rozstrzygnięcia sprawy orzeczeń lekarskich, które nie odnoszą się w sposób szczegółowy do całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, czy nie dość wystarczająco wyjaśniają pewne istotne kwestie. Orzeczenie lekarskie musi w sposób wszechstronny i przekonujący wyjaśnić wszystkie wątpliwości. Orzeczenie lekarza z jednostki uprawnionej do rozpoznania chorób zawodowych powinno zawierać merytoryczne uzasadnienie stanowiska z odniesieniem się nie tylko do wyników badań przeprowadzonych w tej jednostce, ale również do innych zebranych dowodów. Jeśli zaś do orzeczenia zostały zgłoszone zarzuty, to organ w ramach kompetencji wynikających z § 8 ust. 2 Rozporządzenia powinien zwrócić się do lekarza, który wydał orzeczenie o dodatkowe uzasadnienie. Jeszcze raz podkreślić należy, że w myśl § 7 Rozporządzenia tylko pracownik/ były pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Tymczasem stroną postępowania administracyjnego mającego za przedmiot stwierdzenie choroby zawodowej jest nie tylko pracownik/były pracownik, lecz także zakłady pracy, w których wykonywana była praca w warunkach narażenia.

W kontrolowanej sprawie strona skarżąca domagała się wyjaśnienia okoliczności związanych z materiałami stanowiącymi podstawę rozpoznania u byłego pracownika choroby zawodowej. Chodziło o audiogram z dnia 22 czerwca 2015 r., który stał się jedną z podstaw rozpoznania choroby zawodowej. Z uwagi na okoliczność, że był on jedynym dowodem na wynikającą z załącznika konieczność wystąpienia udokumentowanych objawów choroby upoważniających do rozpoznania choroby pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, w wymaganym okresie 2 lat, należało umożliwić stronie wyjaśnienie przez lekarza zgłoszonych przez nią wątpliwości. Organ II instancji nie tylko zaniechał wyjaśnienia powyższego, ale też pominął zupełnym milczeniem zgłoszony przez stronę skarżącą wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego. W świetle przepisów art. 78 § 1 i 2 K.p.a. takie działanie należy uznać za uchybienie procesowe, które w opisanych okolicznościach – nie można wykluczyć, że mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ nie tylko w żaden sposób nie odniósł się bowiem do tego wniosku dowodowego, ale też nie przedstawił w uzasadnieniu decyzji żadnej oceny orzeczenia lekarskiego, która mogłaby podważać celowość zgłoszonego dowodu, także w świetle § 8 ust. 2 Rozporządzenia. W takiej sytuacji w ocenie Sądu decyzja organu II instancji narusza również art. 7 i 107 § 3 K.p.a. Nie zawiera bowiem żadnej oceny orzeczenia lekarskiego wraz z uzupełnieniem. Nie wiadomo więc czy orzeczenie lekarskie rzeczywiście oparte zostało na wiarygodnych wynikach kwestionowanego audiogramu. Tymczasem, jak wcześniej zaznaczono orzeczenie takie powinno zostać odpowiednio ocenione jak każdy dowód. Jeśli opiera się ono na innych dowodach (w tym wypadku audiogramie z dnia 22 czerwca 2015 r.) to wobec zastrzeżeń zgłaszanych przez były zakład pracy należało wyjaśnić czy istotnie zostało ono wykonane w warunkach pozwalających te wyniki uznać za w pełni miarodajne. Przemawiają za tym także zasady generalne wynikające z art. 7 i 11 K.p.a.

Zauważyć jednak wypada, że zgodnie z § 1 i § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 czerwca 2010 r. w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych (Dz.U. z 2010 r. Nr 110, poz. 736) to właśnie specjalizacja z zakresu medycyny pracy uprawnia do wykonywania orzecznictwa lekarskiego w zakresie takich chorób. Nie ma wśród tych specjalizacji laryngologii.

Nadmienić trzeba, że Sąd nie jest w stanie odnieść się do zarzutu przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów, ponieważ taka ocena nie została w ogóle przedstawiona przez organy w decyzjach.

Jedynie powyższe uchybienia stały się podstawą do uchylenia decyzji organów obydwu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

Dla rozstrzygnięcia sprawy nie miały żadnego znaczenia takie okoliczności czy pracownik korzystał ze środków ochrony a jeśli nie to z jakich powodów. Ani przepisy kodeksu pracy dotyczące chorób zawodowych ani Rozporządzenia nie uzależniają bowiem samego stwierdzenia choroby zawodowej od powyższego. Te akurat kwestie wykraczają więc poza ramy i przedmiot tego postępowania.

W ponownym postępowaniu organy zwrócą się zgodnie z § 8 ust 2 Rozporządzenia o wyjaśnienie okoliczności związanych z kwestionowaną wiarygodnością audiogramu z dnia 22 czerwca 2015 r. zgłaszanych przez stronę skarżącą. Odniosą się także procesowo do zgłaszanych przez spółkę wniosków i zarzutów. Po uzupełnieniu materiału dowodowego niezwłocznie sprawa powinna zostać rozstrzygnięta decyzją, w której przedstawiona zostanie także ocena materiału dowodowego, w tym powodów, dla których w taki a nie inny sposób ocenione zostaną wyniki wspomnianego audiogramu i orzeczenie lekarskie.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącej wynagrodzenie pełnomocnika – adwokata stosowne do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia ministra sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 poz. 1800) oraz uiszczoną opłatę skarbową od pełnomocnictwa.