Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2189/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6294 Przejęcie mienia na podstawie umów międzynarodowych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2,  art. 1i i  art. 5  ust. 2
journal: Dz.U. 1968 nr 12 poz 65
law: Ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Emilia Lewandowska Protokolant referent stażysta Marcin Sieradzki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2017 r. sprawy ze skargi B. P. - kuratora spadku po F. B. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa własności nieruchomości oddala skargę WSA/wyr. 1 – sentencja wyroku


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] października 2015 r., nr [...] Minister Finansów uchylił swoją decyzję z [...] czerwca 2015 r., nr [...] w części dotyczącej oznaczenia nieruchomości podlegającej przejęciu na rzecz Skarbu Państwa i w tym zakresie stwierdził przejście na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], objętej księgą wieczystą nr [...] (dawniej [...] ), działka ewidencyjna nr [...] , jednostka ewidencyjna: [...] ; obręb nr [...] ; oraz objętej księgą wieczystą nr [...] (dawniej [...] ), stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...] , obręb [...] , jednostka ewidencyjna K. , należącej niegdyś do E.B. oraz F. B. , stanowiącej obecnie własność Gminy K..

Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z [...] czerwca 2015 r. Minister Finansów stwierdził na postawie art. 2 ustawy z 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65) przejście na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], objętej księgą wieczystą nr [...] (dawniej [...] ), działka ewidencyjna numer [...] , jednostka ewidencyjna: [...] , [...] ; obręb nr [...] . Decyzja ta została wydana w związku z przyznaniem E.B. oraz F.B. odszkodowania przez Komisję Odszkodowań Zagranicznych na mocy Układu między Rządem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Północnej Irlandii a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z 11 listopada 1954 r.

Podstawą do wydania decyzji przez Ministra Finansów była dokumentacja składająca się m. in. z:

1. dokumentacji brytyjskiej:

- zrzeczenia się roszczeń z [...] maja 1960 r. podpisanego przez E. B. ,

- zrzeczenia się roszczeń z [...] maja 1960 r. podpisanego przez F. B. ,

2. odpisu księgi wieczystej [...] , urządzonej dla nieruchomości położonej w K. przy ul. [...],

3. wypisu z rejestru gruntów.

Organ ustalił, że E.B. i F.B. przed II wojną światową byli właścicielami nieruchomości położonej przy ul. [...] w K., objętej księgą wieczystą nr [...](dawniej [...]). Komisja Odszkodowań Zagranicznych (Foreign Compensation Commission) przyznała im odszkodowanie za nieruchomość wskazując, że każde z nich było w momencie utraty nieruchomości właścicielem udziału w wysokości ½ w prawie własności.

W toku postępowania przed brytyjską Komisją na mocy Zarządzeń Odszkodowań Zagranicznych z lat 1956 - 1958 E.B. oraz F.B. w dniu [...] maja 1960 r. zrzekli się wszelkich roszczeń wynikających z nacjonalizacji, wywłaszczenia i innych podobnych środków podjętych w Polce lub roszczeń co do długów gwarantowanych przez polski Rząd, a także innych przedwojennych długów bankowych i komercyjnych w zakresie, w jakim dotyczą one udziałów w nieruchomości położonej w K. przy ul. [...].

F.B. zmarł [...] stycznia 1990 r. Zgodnie z art. 30 § 4 kpa w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Do postępowania nie zgłosili się następcy prawni F.B. , pomimo prób zawiadomienia potencjalnych spadkobierców o toczącym się postępowaniu. Z dokumentacji Urzędu Miasta K. wynika, że osoby, które próbowały dochodzić zwrotu przedmiotowej nieruchomości nie potrafiły udowodnić swojego następstwa prawnego po F.B.. W związku z tym, iż spadkobiercy po zmarłym F. B. nie są znani, a spadek po nim nie został objęty, Minister Finansów wnioskiem z 3 kwietnia 2013 r. zwrócił się do sądu o ustanowienie kuratora spadku. Postanowieniem z [...] sierpnia 2014 r., sygn. akt I [...] Sąd Rejonowy dla K. w K. ustanowił B. P. kuratorem spadku po F.B..

Minister wskazał, że art. 2 ustawy z 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych - stanowiący, że wpis Skarbu Państwa do księgi wieczystej jako właściciela nieruchomości następuje na podstawie decyzji Ministra Finansów o przejściu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych - daje legitymację Ministrowi Finansów do wydawania deklaratoryjnych decyzji w przypadku przejścia prawa własności na rzecz Skarbu Państwa. Organ powołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 stycznia 2001 r. (sygn. akt IV S. A. 1816/98) zgodnie z którym "rozstrzygające znaczenie ma to, czy obywatel Stanów Zjednoczonych (w niniejszej sprawie per analogiam obywatel Wielkiej Brytanii) powołując się na ten Układ wystąpił o odszkodowanie i czy takie odszkodowanie otrzymał. [...] Oznacza to stan przejścia nieruchomości lub prawa na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowej umowy". Dowodzi to możliwości wydania decyzji deklaratoryjnej w przypadku samego przyznania odszkodowania przez Komisję Odszkodowań Zagranicznych.

Minister wskazał, że skoro E.B. oraz F.B. za przejście własności przedmiotowej nieruchomości przyznano odszkodowanie, to zaszła podstawa do wydania decyzji stwierdzającej przejście tych udziałów na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ustawy z 9 kwietnia 1968 r.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z 9 kwietnia 1968 r. przepisy ustawy stosuje się do wpisów na rzecz Skarbu Państwa w księgach wieczystych tytułu własności nieruchomości obywateli państw obcych oraz uprawnień wynikających z wieczystego użytkowania lub z ustanowionych na rzecz tych obywateli ograniczonych praw rzeczowych, które to nieruchomości i prawa przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów i uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych z rządami tych państw przez Rząd Polski. Ponadto z treści art. 2 wynika wprost, iż wpis do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości lub uprawnionego do korzystania z wieczystego użytkowania albo z ograniczonego prawa rzeczowego następuje na podstawie decyzji Ministra Finansów, stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych. A zatem ustawa odwołuje się do umów międzynarodowych (w niniejszym przypadku do Układu między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Północnej Irlandii dotyczącym załatwienia spraw finansowych, podpisanym dnia 11 listopada 1954 r.) o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, które określa jako umowy zawarte przez Rząd Polski z rządami innych państw. Chodzi o takie umowy, których postanowienia dotyczyły przejścia na rzecz Skarbu Państwa określonych praw obywateli państw obcych, a także uregulowanie roszczeń obywateli państw obcych z tym związanych. Z uwagi na cel i treść ustawy organ stwierdził, że nie posługuje się ona pojęciem "międzynarodowej umowy" w znaczeniu umowy międzynarodowej, która została ratyfikowana i ogłoszona w Dzienniku Ustaw. Ustawa została uchwalona właśnie dlatego, iż umowy międzynarodowe o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, z uwagi na ich rangę, nie stanowiły wystarczającej podstawy prawnej do udokumentowania w księgach wieczystych przejścia na rzecz Skarbu Państwa określonych praw obywateli państw obcych (wyrok NSA z 17 maja 1999 r., OSA 2/98, ONSA 1999/4/110).

Minister podkreślił, że zgodnie z układem rozliczenia finansowe odbywały się na dwóch płaszczyznach tj. pomiędzy Rządem PRL a Rządem Wielkiej Brytanii oraz Rządem Wielkiej Brytanii i obywatelami Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Północnej Irlandii. W pierwszej zatem kolejności Rząd PRL zobowiązany był zapłacić rządowi Zjednoczonego Królestwa określoną w układzie kwotę pieniędzy, która zgodnie z postanowieniami układu miała stanowić całkowite i ostateczne załatwienie roszczeń związanych z brytyjskim mieniem, a Rząd Zjednoczonego Królestwa dokonywał rozliczeń z obywatelami brytyjskimi na podstawie orzeczeń Komisji Odszkodowań Zagranicznych (organu brytyjskiej administracji rządowej). Roszczenia F.B. i E.B. zostały objęte ww. międzynarodowym układem odszkodowawczym, o czym świadczą zawarte w materiale dowodowym niniejszej sprawy zrzeczenia roszczeń. Z zrzeczeń tych wynika, iż byłym właścicielom zostało wypłacone odszkodowanie przez Komisję w związku z uznaniem prawa własności do nieruchomości w K. przy ulicy [...], a udowodnienie tej okoliczności na podstawie stosownej dokumentacji powoduje powstanie po stronie Ministra Finansów obowiązku wydania deklaratoryjnej decyzji, potwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa określonego prawa.

Minister Finansów podniósł, że ma obowiązek wydawania decyzji w każdym przypadku przyznania odszkodowania za mienie pozostawione w Polsce. Realizacja tego obowiązku możliwa jest tylko i wyłącznie ze względu na charakter decyzji, jaki nadała jej ustawa z 9 kwietnia 1968 r. Decyzja Ministra Finansów nie wywołuje skutków w sferze prawa materialnego, bowiem skutek taki nastąpił już z przejściem prawa do nieruchomości w oparciu o układy indemnizacyjne w związku z normami ustawy z 1968 r. oraz faktem przyznania odszkodowania. Stanowisko co do charakteru potwierdzającego decyzji deklaratoryjnej zaprezentował Sąd Najwyższy w uchwale z 25 lutego 1987 r. (sygn. akt III CZP 2/87 lex 3344).

Minister wskazał, że w przedmiotowej sprawie zaistniały wszystkie okoliczności niezbędne do zastosowania ustawy z 9 kwietnia 1968 r., tj. złożenie zrzeczeń roszczeń przed Komisją i przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Deklaratoryjny charakter decyzji determinuje czynności Ministra Finansów podejmowane w postępowaniu dowodowym oraz rozstrzygnięcie wydane na ich podstawie, toteż nie jest możliwe dokonywanie analizy stanu prawnego w zakresie innym niż wskazany w ustawie.

Organ podkreślił, że uwzględniając tryb dokonywania wpisów w księgach wieczystych, które są dokonywane przez sądy - na podstawie decyzji Ministra Finansów i na wniosek organów właściwych w zakresie gospodarowania nieruchomościami skuteczność decyzji Ministra Finansów podlega weryfikacji sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym. Na etapie postępowania wieczystoksięgowego może mieć miejsce ochrona praw dotychczasowych właścicieli nieruchomości w stosunku do których - lub w stosunku do ich poprzedników prawnych - Minister Finansów dysponuje dokumentacją potwierdzającą, że otrzymali stosowne odszkodowanie.

Odnośnie kwestii określenia momentu przejścia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, Minister Finansów przyjął, iż nastąpiło ono w dacie wejścia w życie ustawy z 6 kwietnia 1968 r., tj. w dniu 17 kwietnia 1968 r.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] czerwca 2015 r. złożyła B. P. , kurator spadku nieobjętego po F. B. , zarzucając nieścisłości decyzji w zakresie rozstrzygnięcia i uzasadnienia oraz wskazując na konieczność dokonania rozstrzygnięcia w sposób prawidłowy.

Rozpoznając sprawę Minister Finansów podniósł, że wnioskodawca nie skonkretyzował zarzutów, tj. nie wskazał o jakie konkretnie uchybienia chodzi. Tym samym odniesienie się do tak sformułowanych zarzutów jest, w ocenie organu, bardzo utrudnione, a nawet niemożliwe.

Minister wskazał, że zgodnie z art. 77 § 1 kpa, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy.

Odnośnie nieścisłości w rozstrzygnięciu decyzji z [...] czerwca 2015 r., organ stwierdził, że rozstrzygnięcie to było niepełne i nie zawierało wszystkich danych geodezyjnych i wieczystoksięgowych nieruchomości, która była przedmiotem rozstrzygnięcia. Decyzja z [...] czerwca 2015 r. stwierdzała przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w K. ul. [...], objętej księgą wieczystą nr [...](dawniej [...]), działka ewidencyjna numer [...] , jednostka ewidencyjna: [...] , [...] ; obręb nr [...] . W toku postępowania administracyjnego takie oznaczenie nieruchomości znane było Ministrowi Finansów i dlatego też rozstrzygnięcie zawierało takie dane.

Pismem z 17 lipca 2015 r. Prezydent Miasta K. złożył wniosek o uzupełnienie decyzji z [...] czerwca 2015 r. wskazując, że pełne oznaczenie nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], objętej poprzednio [...], przedstawia się następująco:

- działka ewidencyjna numer [...], jednostka ewidencyjna: [...] , [...] ; obręb nr [...] , księga wieczysta nr [...]

- działka [...] , obręb [...] , jednostka ewidencyjna K. , księga wieczysta nr [...].

Minister nie zgodził się z zarzutem, że decyzja nie realizowała normy określonej w art. 107 § 3 kpa. Treść sentencji oraz uzasadnienie decyzji z [...] czerwca 2015 r., była, zdaniem organu, zgodna z prawem. Zawiera ona bowiem wszystkie składniki decyzji administracyjnej przewidziane w art. 107 kpa oraz w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 9 maja 1968 r. w sprawie trybu dokonywania w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 17, poz. 109).

Organ podkreślił, że decyzja ma charakter deklaratoryjny i jest stwierdzeniem faktu nabycia uprawnień przez Skarb Państwa, w celu ujawniania ich w księdze wieczystej. Decyzja taka nie tworzy nowej sytuacji prawnej, a stwierdza jedynie wystąpienie określonego stanu prawnego z mocy samego prawa ze skutkiem od momentu, w jakim stan ten zaistniał. Wobec powyższego decyzja Ministra Finansów nie wywołuje skutków w sferze prawa materialnego, bowiem skutek taki nastąpił z przejściem prawa do nieruchomości w oparciu o układy indemnizacyjne.

Minister wskazał, że podstawą do wydania decyzji był zebrany w sprawie materiał dowodowy składający się m. in. z:

1. dokumentacji brytyjskiej:

- zrzeczenia się roszczeń z [...] maja 1960 r. podpisanego przez E.B. ,

- zrzeczenia się roszczeń z [...] maja 1960 r. podpisanego przez F. B. ,

2. odpisu księgi wieczystej [...] , urządzonej dla nieruchomości położonej w K. przy ul. [...],

3. wypisu z rejestru gruntów,

4. wykazu zmian gruntowych działek o nr. [...] , [...] , [...] ,

5. planu podziału nieruchomości objętej [...],

6. wykazu zmian gruntowych (równoważników) dla nieruchomości objętej [...].

Organ podkreślił, że argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu decyzji z [...] czerwca 2015 r. pozostaje aktualna. Wyjaśnił, że niepełne oznaczenie geodezyjne i wieczystoksięgowe nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] nie miało negatywnego wpływu na istnienie przesłanek wynikających z ustawy z 9 kwietnia 1968 r. Zaznaczył, że w toku postępowania administracyjnego Ministrowi Finansów było znane wyłącznie oznaczenie nieruchomości podane w sentencji decyzji z [...] czerwca 2015 r. Dopiero pismem z 17 lipca 2015 r. wskazano na brakujące dane geodezyjne i wieczystoksięgowe.

Na decyzję Ministra Finansów z [...] października 2015 r. skargę złożyła B.P. kurator spadku nieobjętego po F. B..

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7 w zw. art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 kpa.

W związku z powyższym wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że wydane decyzje zawierają liczne nieścisłości nie tylko w zakresie samego rozstrzygnięcia, ale i uzasadnienia. W ocenie skarżącej organ nie dochował należytej staranności by wszechstronnie i dokładnie zbadać wszystkie faktyczne i prawne okoliczności sprawy, które miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia. W decyzji występują merytoryczne błędy wynikające z braku odpowiedniego materiału dowodowego lub z właściwej oceny zebranego materiału . W związku z powyższym naruszona została również zasada praworządności oraz prawdy obiektywnej wynikająca z art. 7 kpa

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uczestniczka E.B. zmarła [...] stycznia 2016 r. , a spadek po niej nabyła I. B. . Została ona zawiadomiona o niniejszym postępowaniu i brała w nim udział.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna. Kontrolowana decyzja Ministra Finansów została wydana na podstawie przepisów ustawy z 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych. Zgodnie z art. 1 przepisy ustawy stosuje się do wpisów na rzecz Skarbu Państwa w księgach wieczystych tytułu własności nieruchomości obywateli państw obcych oraz uprawnień wynikających z wieczystego użytkowania lub z ustanowionych na rzecz tych obywateli ograniczonych praw rzeczowych, które to nieruchomości i prawa przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych z rządami tych państw przez Rząd Polski.

Sformułowania "nieruchomości i prawa przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowej umowy", nie należy rozumieć dosłownie (przy zastosowaniu wykładni językowej). Gdyby bowiem samo przejście praw do nieruchomości nastąpiło na podstawie ratyfikowanej i opublikowanej umowy międzynarodowej, to zbędnym byłoby wydawanie ustawy z 9 kwietnia 1968 r. i decyzji administracyjnej, ponieważ to ta umowa międzynarodowa byłaby wystarczającą podstawą do dokonania wpisu w księdze wieczystej. Zasadne jest zatem, w świetle celu ustawy, ustalenie takiej treści powyższego zwrotu, która wskazuje na to, że sam fakt przejścia nieruchomości, niezależnie od tego, czy miało ono charakter faktyczny czy prawny, wiąże się z umową międzynarodową, do której powyższy przepis się odwołuje w ten sposób, że reguluje ona sposób usankcjonowania tego stanu rzeczy z punktu widzenia zaspokojenia roszczeń obywateli państw obcych, którzy byli właścicielami takich nieruchomości

Celem ustawy było nie tyle unormowanie kwestii dokonywania wpisów w księgach wieczystych, o czym mógłby świadczyć tytuł ustawy, ile uregulowanie spraw związanych ze stanem prawnym nieruchomości, które faktycznie zostały przejęte przez Państwo, a z tytułu tego przejęcia - na mocy umów międzynarodowych o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych - właścicielom nieruchomości wypłacono odszkodowania.

Z mocy art. 5 ust. 2 ustawy, stosuje się ją również do nieruchomości oraz praw, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych przed ogłoszeniem ustawy tj. przed dniem 17 kwietnia 1968 r. (art. 5 ust. 1). Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie, gdyż układ z 1954 r. poprzedził powyższą regulację ustawową.

Zawarty 11 listopada 1954 r. układ między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Północnej Irlandii dotyczący załatwienia spraw finansowych nie zawierał warunku ratyfikacji tej umowy. W art. 12 przewidywał, iż wchodzi w życie z dniem jego podpisania. Został wykonany przez stronę polską. Przekazano określone kwoty w celu wypłaty odszkodowań, o których mowa w układzie. Układ stworzył podstawę do dochodzenia i zaspokojenia także i takich żądań, których w ogóle nie uregulowały obowiązujące wówczas w Polsce przepisy prawne.

Układ był podstawą przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub praw w rozumieniu art. 2 ustawy, jeżeli obywatel brytyjski wystąpił o przyznanie odszkodowania na podstawie układu i otrzymał takie odszkodowanie.

Układ nie był ani ratyfikowany, ani też ogłoszony w Dzienniku Ustaw. Jako że umowy międzynarodowe o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych nie stanowiły wystarczającej podstawy prawnej do udokumentowania w księgach wieczystych przejścia na rzecz Skarbu Państwa konkretnych praw obywateli państw obcych, konieczne było ustawowe uregulowanie kwestii dotyczących nieruchomości, za których przejęcie Państwo Polskie na mocy układów międzynarodowych wypłaciło odszkodowanie. Taką regulację stanowi właśnie ustawa z 9 kwietnia 1968 r.

Mając zatem na uwadze cel i treść ustawy należy uznać, że układ z 11 listopada 1954 r. jest umową międzynarodową w rozumieniu art. 1, 2 i 5 ust. 2 ustawy z 9 kwietnia 1968 r.

Stosownie do art. 2 ustawy wpis do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości lub uprawnionego do korzystania z wieczystego użytkowania albo z ograniczonego prawa rzeczowego następuje na podstawie decyzji Ministra Finansów, stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych. Przepis art. 2 ustawy wyraźnie przewiduje wydawanie przez Ministra Finansów decyzji stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy. Sformułowanie użyte w art. 2 ustawy potwierdza, iż decyzja Ministra Finansów ma jedynie charakter deklaratoryjny.

Wskazać należy, na podstawie układu z 11 listopada 1954 r. pomiędzy Rządem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Północnej Irlandii a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej Państwo Polskie zapłaciło Zjednoczonemu Królestwu 5.465.000 funtów szterlingów w zamian za całkowite i ostateczne załatwienie roszczeń związanych z brytyjskim mieniem, prawami i interesami, dotkniętymi bezpośrednio lub pośrednio, przed datą układu, przez polskie przepisy nacjonalizacyjne, wywłaszczeniowe i inne podobne przepisy (art. 1 układu).

Brytyjska Komisja Odszkodowań Zagranicznych po przeprowadzonej procedurze sprawdzającej przyznała F. B. i E.B. stosowne odszkodowania uznając, że są oni osobami uprawnionymi do otrzymania rekompensaty finansowej w ramach polsko-brytyjskiego układu indeminizacyjnego.

Z załączonych tłumaczeń (z 2012 r.) dokumentów brytyjskich z 26 maja 1960 r. wynika wprost, że odszkodowanie zostało przyznane. F. B. oświadczył: "w zamian za otrzymanie zapłaty zrealizowanej przez Komisję Odszkodowań Zagranicznych (...) zrzekam się wszelkich swoich roszczeń powstałych w wyniku przeprowadzenia różnych działań nacjonalizacyjnych, wywłaszczeniowych i innych im podobnych(...)". Takiej samej treści oświadczenie złożyła E.B. . Nie budzi więc wątpliwości, że odszkodowanie zostało przyznane, jak również że nastąpiło zrzeczenie roszczeń. O tym, kto jest obywatelem brytyjskim w rozumieniu układu z 1954 r. stanowi jego art. 4. Zgodnie z art. 4 układu wśród podmiotów uprawnionych do uzyskania odszkodowania byli obywatele brytyjscy, czyli osoby fizyczne, które w dacie podpisania układu były obywatelami Zjednoczonego Królestwa albo osobami pozostającymi pod ochroną brytyjską. Przepis wyraźnie stanowi kogo należy rozumieć za obywatela brytyjskiego dla celów tego układu. Z powyższego wynika, że Rząd Wielkiej Brytanii badał zgłoszone roszczenia formalnie i merytorycznie oraz rozstrzygał o posiadaniu przez wnioskodawców obywatelstwa brytyjskiego. O tym więc, czy posiadali oni obywatelstwo brytyjskie rozstrzygały regulacje prawne obowiązujące w dacie zawarcia układu indemnizacyjnego.

Podnieść należy, że o poddaniu się skutkom układu indemnizacyjnego zdecydowali ówcześni wnioskodawcy. O objęciu ich układem indemnizacyjnym nie zdecydował rząd polski, ale brytyjska komisja. Z faktu, że F. B. i E.B. zdecydowali się na skorzystanie z dobrodziejstwa układu z 11 listopada 1954 r., wynika tym samym, że zrzekli się oni wszelkich roszczeń do przedmiotowej nieruchomości, tj. roszczeń w związku z nacjonalizacją i wywłaszczeniem. Nieruchomość przy ul. [...], objęta wówczas wpisem [...], wymieniona jest w załączniku A do zrzeczenia. Nieruchomość została przejęta na podstawie dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych ( Dz. U z 1952 r. Nr 4 poz. 31).

Przyznane odszkodowanie zostało uznane przez Komisję jako należne w związku z przejęciem na rzecz Skarbu Państwa wskazanej nieruchomości na podstawie polskich przepisów nacjonalizacyjnych, wywłaszczeniowych i im podobnych.

F.B. i E.B. byli spadkobiercami po byłych właścicielach nieruchomości. Właścicielami byli D. B., M. B., H.B., F. K., Z. B. i L. B. . Osoby te zostały uznane za zmarłe w dniu [...] maja 1946 r. (vide uzasadnienie decyzji Starosty K. z czerwca 2011 r., nr [...] o odmowie zwrotu działek nr [...] i nr [...] ).

Należy z całą mocą podkreślić, że Minister Finansów nie jest uprawniony do kwestionowania ustaleń Komisji i dokonywania samodzielnych ustaleń sprzecznych z ustaleniami Komisji. Zarówno decyzja Komisji, jak i oświadczenie osoby zgłaszającej roszczenia zostały przygotowane na gruncie przepisów prawa brytyjskiego i musiały spełniać wymogi tego prawa.

Minister Finansów po ustaleniu, że zostały spełnione przesłanki z art. 2 ustawy z 9 kwietnia 1968 r. obowiązany był do wydania decyzji stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa udziałów w prawie własności nieruchomości, która jest podstawą wpisu do księgi wieczystej Skarbu Państwa, jako właściciela nieruchomości.

Należy podnieść, że jeżeli w wyniku wydania decyzji przez Ministra Finansów powstanie spór pomiędzy Skarbem Państwa, a skarżącym lub inną osobą co do prawa własności nieruchomości, to uprawnionym do jego rozstrzygnięcia w świetle prawa polskiego jest sąd powszechny (por. wyrok WSA w Warszawie z 6 marca 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1466/05).

Natomiast obecnie uporządkowanie wpisów w księgach wieczystych odnośnie prawa własności przedmiotowej nieruchomości pozostaje wyłącznie w kompetencji sądów powszechnych. Dotyczy to także wskazania podstaw wpisu w księdze wieczystej w związku z wydaną decyzją wywłaszczeniową.

Skoro decyzje Ministra Finansów stanowiące podstawę wpisu do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości mają jedynie charakter deklaratoryjny, potwierdzający skutki prawne powstałe z mocy samego prawa, to nie budzi wątpliwości, że stwierdzenie nabycia prawa z mocy ustawy z 9 kwietnia 1968 r. może nastąpić w dowolnym czasie i zawsze ma charakter deklaratoryjny (por. wyrok SN z 23 września 2004 r., III CK 401/03, OSNC 2005/7-8/148).

Należy z całą mocą podkreślić, że celem decyzji wydawanej na podstawie ustawy z 9 kwietnia 1968 r. jest stwierdzenie spełnienia przesłanek przejścia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, które nastąpiło z mocy prawa. Rozstrzygnięcie, jakie zdarzenie prawne powinno być podstawą wpisu do księgi wieczystej, pozostaje poza zakresem niniejszego postępowania. Decyzja Ministra Finansów nie jest uznaniowa lecz ma charakter związany, co oznacza, że organ musi wydać akt, jeżeli zachodzą warunki sprecyzowane przez przepisy ustawy.

Rozstrzygające znaczenie ma fakt, czy obywatel brytyjski otrzymał odszkodowanie. To z kolei oznacza, że mienie zostało przejęte przez państwo polskie.

W przedmiotowej sprawie zaistniały wszystkie okoliczności niezbędne do zastosowania ustawy z 9 kwietnia 1968 r., a mianowicie złożenie wniosku do Komisji oraz wydanie przez nią decyzji przyznającej odszkodowanie i zrzeczenie prawa i roszczeń. Deklaratoryjny charakter decyzji determinuje czynności Ministra Finansów podejmowane w postępowaniu dowodowym oraz rozstrzygnięcie wydane na ich podstawie, toteż nie jest możliwe dokonywanie analizy stanu prawnego w zakresie innym niż wskazany w ustawie.

Wydanie takiego orzeczenia oznacza, że po stronie osoby otrzymującej odszkodowanie (a następnie jej spadkobierców) następowała utrata praw do tego mienia i wszelkich roszczeń z nim związanych na przyszłość, w tym także żądania zwrotu nieruchomości.

Odnosząc się do zarzutów skargi podnieść należy, że strona (reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika) nie wskazała o jakie nieścisłości rozstrzygnięcia i uzasadnienia chodzi, ani w jaki sposób ich wystąpienie powoduje wadliwość zaskarżonej decyzji.

Organ prawidłowo zebrał i rozpoznał zebrane w sprawie dowody, w zakresie koniecznym do rozstrzygnięcia sprawy. Nie doszło więc do naruszenia przepisów art. 7, 77 § 1 kpa. Uzasadnienia zaskarżonej decyzji i decyzji z [...] czerwca 2015 r. spełniają niezbędne wymogi z art. 107 § 3 kpa.

Organ odwoławczy, którego obowiązkiem jest ponowne rozpoznanie sprawy w jej całokształcie, po powzięciu wiadomości odnośnie oznaczenia ewidencyjnego działek wydał decyzję uwzględniającą właściwe oznaczenie działek wchodzących w skład nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] - tj. działkę nr [...] i [...] . Jak wynika z akt sprawy nieruchomość położona przy ul. [...] objęta była księgą wieczystą - dawną [...] i stanowiła parcelę [...] . Parcela ta zmieniła oznaczenie na działkę ewidencyjną nr [...] . Planem podziału nieruchomości z [...] października 1976 r. działka nr [...] podzielona zastałą na działki nr [...] i [...] . W 2003 r. nastąpiła zmiana oznaczeń geodezyjnych: działki nr [...] na działkę nr [...] i działki nr [...] na działkę nr [...] .

Podsumowując stwierdzić należy, że organ właściwie zastosował przepisy prawa, prawidłowo ocenił dowody konieczne do wydania decyzji i wydał prawidłowe rozstrzygnięcie.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 151 ppsa.