Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 61/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-07-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 71b, art. 71j par. 1, par. 3
journal: Dz.U. 2008 nr 189 poz 1158
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - tekst jednolity
article: art. 149, art. 126
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Protokolant ref. staż. Monika Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2011 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację notarialną 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącej P. P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

P. P. wniosła skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] wydaną w wyniku rozpoznania odwołania od uchwały z dnia [...] września 2010 r. nr [...] Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w K. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego, którą to decyzją Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 71k § 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (tj. Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 z późn. zm.) utrzymał zaskarżoną uchwałę w mocy.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 25 września 2010 r. P. P.(dalej jako skarżąca) przystąpiła do egzaminu wstępnego na aplikację notarialną, przeprowadzanego przez Komisję Egzaminacyjną do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w K. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację notarialną. Uchwałą z dnia [...] września 2010 r. nr [...] Komisja Egzaminacyjna ustaliła wynik egzaminu konkursowego skarżącej na 99 punktów. Komisja Egzaminacyjna podniosła, że zgodnie z treścią art. 71j § 3 ustawy – Prawo o notariacie, pozytywny wynik z egzaminu wstępnego uzyskuje kandydat, który otrzymał z testu co najmniej 100 punktów, a zatem uzyskana przez P. P. liczba punktów przesądziła o negatywnym wyniku egzaminu.

Skarżąca pismem z dnia 15 października 2010 r. złożyła odwołanie od uchwały Komisji Egzaminacyjnej do Ministra Sprawiedliwości. Wniosła o uchylenie powyższej uchwały w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Podniosła, że pytanie nr 113 egzaminu zawiera dwie prawidłowe odpowiedzi, punkt za te pytanie powinien zostać przyznany, a tym samym wynik z egzaminu powinien być pozytywny.

Minister Sprawiedliwości po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej z dnia [...] września 2010 r.

W uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości wskazał, iż rozpoznając odwołanie ponownie merytorycznie rozpatrzył i rozstrzygnął całokształt niniejszej sprawy i ponownie ocenił wszystkie zebrane dowody dotyczące egzaminu (w tym także pytań testowych), jak i jego przebiegu. Organ ustalił, że egzamin, którego skarżąca była uczestnikiem, przeprowadzony został zgodnie z wymogami ww. ustawy i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 czerwca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej oraz przeprowadzania egzaminu wstępnego i notarialnego (Dz. U. Nr 84, poz. 708). Ze sporządzonego z przebiegu egzaminu protokołu wynika, że w trakcie egzaminu nie wystąpiły nieprawidłowości mogące mieć wpływ na wynik egzaminu skarżącej.

Minister Sprawiedliwości nie podzielił zarzutów skarżącej w zakresie zakwestionowanego w odwołaniu pytania nr 113, które miało następującą treść:

""Zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego, odmowa wznowienia postępowania nastepuje w drodze:

A. postanowienia, na które nie służy zażalenie,

B. postanownienia, na które służy zażalenie

C. decyzji ".

Zgodnie z kluczem odpowiedzi prawidłowa była odpowiedeź “C", oparta na art. 149 § 3 k.p.a. Skarżąca udzieliła odpowiedzi “A".

W odwołaniu skarżąca zakwestionowała poprawność tego pytania. Zarzuciła, że do podstawy prawnej pytania z art. 149 § 3 k.p.a. odwołuje się również art. 126 k.p.a. Wznowienie postępowania administracyjnego możliwe jest w sprawie zakończonej ostatecznym aktem administracyjnym, którym może być decyzja, jak i postanowienie na które służy zażalenie. Art. 126 k.p.a. odsyła do odpowiedniego stosowania do postanowień przepisów o nadzwyczajnych trybach weryfikacji decyzji. Wznowienie postępowania odnosi się do postanowień ostatecznych, a przymiot ostateczności przysługuje niezaskarżonym postanowieniom organu I instancji, po upływie terminu zażalenia oraz postanowieniom wydanym w II instancji. Jak wynika z art. 126 in fine k.p.a., w przypadku żądania wznowienia postępowania zakończonego w formie postanowienia na które przysługuje zażalenie, odmowa wznowienia postępowania następuje w formie postanowienia. W pytaniu nr 113 nie zostało wskazane w jakiej formie zastało zakończone postępowanie, którego dotyczy żądanie wznowienia. Zatem w sytuacji, gdy postępowanie zostało zakończone w formie ostatecznej decyzji prawidłową odpowiedzią na wskazane pytanie będzie "C", natomiast w sytuacji, gdy postępowanie zostało zakończone w formie ostatecznego postanowienia, na które służy zażalenie, prawidłową odpowiedzią będzie "A".

Organ podniósł, iż kwestionowane pytanie nr 113 zostało wadliwie skonstruowane, ale z innych przyczyn, niż to wskazuje skarżąca. Możliwe jest wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego postanowieniem. Nie ma jednak racji skarżąca wywodząc, że wówczas wydaje się postanowienie, na które nie służy zażalenie (odpowiedź "A").

Analiza przez organ II instancji pytania nr 113 prowadzi do oceny, że dwie odpowiedzi, tj. "B" i "C" są poprawne. Prawidłowa odpowiedź "C" wynikała wprost z przepisu art. 149 § 3 k.p.a., stanowiącego, że "odmowa wznowienia postępowania następuje w formie decyzji ".

Jednakże możliwe jest również wznowienie postępowania w sprawie zakończonej postanowieniem, od którego przysługuje zażalenie i wówczas — w razie odmowy wznowienia takiego postępowania — wydaje się postanowienie. Jednakże odesłanie w treści art. 126 k.p.a. do odpowiedniego stosowania w takiej sytuacji art. 149 § 3 k.p.a., oznacza, że od postanowienia o odmowie wznowienia postępowania służy zażalenie. Postanowienie takie bowiem, tak jak decyzja odmawiająca wznowienia postępowania, nie jest ostateczne i służy od niego przewidziany prawem środek odwoławczy. W przypadku postanowienia takim środkiem odwoławczym jest zażalenie. Odpowiednie stosowanie z mocy art. 126 k.p.a. i art. 149 § 3 k.p.a. oznacza, że w tym przypadku "kodeks stanowi inaczej", tj. że na postanowienie o odmowie wznowienia postępowania służy zażalenie.

Tym samym zdaniem organu można uznać, że na pytanie nr 113 możliwa jest również odpowiedź "B", jednak w żadnym przypadku nie jest prawidłowa odpowiedź "A", jak wskazuje skarżąca. Zakreślona przez skarżącą odpowiedź "A" nie tworzy w połączeniu z pytaniem zdania prawdziwego. Na postanowienie o odmowie wznowienia postępowania służy bowiem zażalenie. Wobec powyższego nie ma podstaw do przyznania skarżącej punktu za pytanie nr 113. Zgodnie z art. 71 j § 1 zd. 3 ww. ustawy jedynie za odpowiedź prawidłową kandydat uzyskuje punkt. Jakkolwiek na pytanie nr 113 możliwe były dwie prawidłowe odpowiedzi, to jednak skarżąca żadnej z nich nie wskazała. Pozostałe pytania egzaminacyjne zostały sformułowane prawidłowo, zgodnie z przepisami ustawy.

Pismem z dnia 6 grudnia 2010 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2010 r., wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżąca zakwestionowała prawidłowość pytań testowych nr 113, 1, 34, 45, 57, 61, 77, 97, stawiając zarzuty:

- naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 71 j § 1 ustawy - Prawo o notariacie, poprzez naruszenie zasady, zgodnie z którą w teście konkursowym na aplikacje nie mogą znajdować się pytania, na które nie było możliwe udzielenie żadnej prawidłowej odpowiedzi, lub też na które prawidłowo można było udzielić więcej niż jedną odpowiedź,

- naruszenia zasady, zgodnie z którą odpowiedź powinna wynikać wprost z przepisów prawa pozytywnego,

- sprzeczności konstrukcji pytań z ustalonymi w orzecznictwie zasadami dotyczącymi sposobu formułowania pytań.

Skarżąca odnośnie zakwestionowania prawidłowości pytania nr 113 powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] września 2010 r. Wskazała, iż na udzielone pytanie można udzielić trzech odpowiedzi: "A", "B" i "C". Wskazując na prawidłowość udzielenia odpowiedzi "A", przytoczyła treść art. 150 k.p.a. Podniosła, iż organem właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 k.p.a. który wydał postanowienie w ostatniej instancji może być minister lub samorządowe kolegium odwoławcze. Od postanowienia o odmowie wznowienia postępowania wydanego przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy stronie zażalenie, lecz wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Skarżąca zanegowała również pytanie nr 1, które brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem cywilnym, jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej formę pisemną, oświadczenie woli osoby niemogącej czytać powinno być złożone w formie:

A. aktu notarialnego,

B. pisemnej,

C. pisemnej z podpisem urzędowo poświadczonym".

Zgodnie z kluczem odpowiedzi prawidłowa była odpowiedeź “B", oparta na art. 73 Kodeksu cywilnego. Skarżąca wskazała, że oba paragrafy ww. przepisu wskazują odmienne sposoby zastrzegania przez ustawodawcę rygoru nieważności dla wymaganej formy czynności prawnej. Z art. 73 Kodeksu cywilnego nie wynika bezpośrednio w jakiej formie powinno być złożone oświadczenie woli, w sytuacji gdy ustawa zastrzega dla czynności formę pisemną. Na tak sformułowane pytanie nie można w oparciu o ustawę – Kodeks cywilny wskazać żadnej z trzech odpowiedzi jako prawidłowej, a tym samym nie spełnia wymogów określonych w art. 71j § 1 ustawy o notariacie.

Zakwestionowano także pytanie nr 34, które brzmiało:

"Zgodnie z ustawą o księgach wieczystych i hipotece, rekojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie działa między innymi przeciwko:

A. służebnościom przesyłu powstałym w drodze umowy,

B. służenbościom osobistym powstałym w drodze umowy,

C. umownemu prawu pierwokupu".

Zgodnie z kluczem odpowiedzi prawidłowa była odpowiedeź “A", oparta na art. 7 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece. Skarżąca jako prawidłową wskazała odpowiedź "B". Wskazała, że w odniesieniu do tego pytania warunek określony w art. 71j § 1 ustawy - Prawo o notariacie nie został spełniony, gdyż dwie ze wskazanych odpowiedzi są prawidłowe, tj. odpowiedź "A" i "B".

Podniosła, że zgodnie ze wskazanym przepisem rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie działa między innymi przeciwko służebnościom przesyłu powstałym w drodze umowy. Należy jednak zwrócić uwagę na fakt, że rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie działa również między innymi przeciwko prawu dożywocia (art. 7 pkt. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Przywołując treść art. 908 § 2 Kodeksu cywilnego wskazała, że jeżeli służebność osobista, która została ustanowiona w umowie o dożywocie należy do treści prawa o dożywocie, prawidłową odpowiedzią na omawiane pytanie będzie równiez odpowiedź “B". Z przepisów Kodeksu cywilnego wynika, że strony umowy dożywocia mogą swobodnie kształtować treść obowiązków nakładanych na nabywcę nieruchomości w związku z umową dożywocia. W umowie dożywocia strony same określają, co należy rozumieć pod pojęciem dożywotniego utrzymania. Dopiero w braku postanowień umownych wchodzą obowiązki określone w art. 908 Kodeksu cywilnego.

Skarżąca zanegowała także pytanie nr 45, które brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, jeżeli kodeks przewiduje grzywnę bez określenia jej wysokości, grzywnę wymierza się w kwocie do:

A. jednego tysiąca złotych,

B. pięciu tysięcy złotych,

C. dziesięciu tysięcy złotych".

Zgodnie z kluczem odpowiedzi prawidłowa była odpowiedź “B". Skarżąca jako prawidłową wskazała odpowiedź "A". Jej zdaniem dwie ze wskazanych odpowiedzi – “A" i “B" są prawidłowe. Podniosła, że art. 163 § 1 k.p.c. stanowi że: "Jeżeli kodeks przewiduje grzywnę bez określenia jej wysokości, grzywnę wymierza się w kwocie do pięciu tysięcy złotych. Grzywny ściąga się w drodze egzekucji sądowej na rzecz Skarbu Państwa". Wskazała jednak na treść art. 1052 k.pc. Zgodnie ze wskazanym przepisem: "W jednym postanowieniu sąd może wymierzyć grzywnę nie wyższą niż jeden tysiąc złotych, chyba że trzykrotne wymierzenie grzywny okazało się nieskuteczne. Ogólna suma grzywien w tej samej sprawie nie może przewyższać stu tysięcy złotych. W razie wykonania czynności przez dłużnika lub umorzenia postępowania grzywny nie zapłacone do tego czasu ulegają umorzeniu". Oznacza to, że zasada wyrażona w art. 163 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego nie znajduje zastosowania do przepisów szczególnych o egzekucji świadczeń niepieniężnych. Odpowiedź “A" również jest prawidłowa, pytanie bowiem nie zostało zawężone do przepisów ogólnych o czynnościach procesowych. W postępowaniu, które dotyczy egzekucji świadczeń niepieniężnych, w jednym postanowieniu sąd może wymierzyć grzywnę nie wyższą niż tysiąc złotych.

Zakwestionowano także pytanie nr 57, które brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym, dziecko pod dojściu do pełnoletności może wytoczyc powództwo o zaprzeczenie ojcostwa swojej matki, nie póżniej niż :

A. w ciągu dwóch lat od osiagnięcia pełnoletności,

B. w ciągu trzech lat od osiagnięcia pełnoletności,

C. w ciągu pięciu lat od osiagnięcia pełnoletności".

Zgodnie z kluczem odpowiedzi prawidłowa była odpowiedź “B", oparta na art. 70 ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Skarżąca, powołując sie na treść art. 70 § 3 oraz art. 65 ww. ustawy wskazała, że odpowiedź "B" nie może być zatem uznana za odpowiedź prawidłową, gdyż w ściśle określonych w ustawie sytuacjach dana osoba ("dziecko") po dojściu do pełnoletności będzie mogła wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa męża swojej matki także po upływie trzech lat od osiągnięcia pełnoletności. Poprawną odpowiedzią mogłaby być na przykład odpowiedź, która brzmiałaby: "w ciągu trzech lat od osiągnięcia pełnoletności, chyba że kodeks stanowi inaczej". Podniosła, iż żaden z zaproponowanych w teście egzaminacyjnym wariantów odpowiedzi nie może być uznany za prawidłowy.

Zakwestionowano także pytanie nr 61, które brzmiało:

"Zgodnie z ustawą – Prawo wekslowe, przez indos może być przeniesiony:

A. tylko weksel imienny,

B. tylko weksel wyraźnie wystawiony na zlecenie,

C. każdy weksel poza wystawionym wyraźnie na zlecenie".

Zgodnie z kluczem odpowiedzi prawidłowa była odpowiedź “C", oparta na art. 11 ustawy – Prawo wekslowe. Zdaniem skarżącej żadna z ww. odpowiedzi nie była prawidłowa. Zgodnie z art. 11 ww. ustawy: "Każdy weksel można przenieść przez indos, chociażby nie był wystawiony wyraźnie na zlecenie. Jeżeli wystawca umieścił w wekslu wyrazy "nie na zlecenie" lub inne zastrzeżenie równoznaczne, można przenieść weksel tylko w formie i ze skutkami zwykłego przelewu. Weksel można indosować również na trasata bez względu, czy przyjął on weksel, czy nie, a także na wystawcę lub na każdą inną osobę, wekslowo zobowiązaną. Osoby te mogą weksel dalej indosować".

Zgodnie ze zdaniem pierwszym wskazanego przepisu każdy weksel można przenieść przez indos, chociażby nie był wystawiony wyraźnie na zlecenie. Zdanie to nie pokrywa się z odpowiedzią wskazaną przez organ jako prawidłową. Zwrot "chociażby nie był wystawiony wyraźnie na zlecenie" nie jest równoznaczny ze zwrotem "poza wystawionymi wyraźnie nie na zlecenie". Przez indos może być przeniesiony każdy weksel poza wekslem, w którym wystawca umieścił wyrazy "nie na zlecenie" lub inne zastrzeżenie równoznaczne. Nie wystarcza np. słowne, wyraźnie zakomunikowanie, podczas wystawiania weksla, że jest on wystawiany nie na zlecenie. Zamieszczenie klauzuli "nie na zlecenie" (lub innego równoznacznego zastrzeżenia) stanowi o zakazie przeniesienia praw z weksla w drodze indosu; nie wystarczy tu skreślenie znajdującego się na blankiecie sformułowania "na zlecenie". Aby wystawić weksel nie uprawniający do dokonania indosu, należy na nim umieścić klauzulę "nie na zlecenie" (lub inne równoznaczne zastrzeżenie),.." W odpowiedzi "C" nie zostało wskazane w jakiej formie nastąpiło zastrzeżenie, że weksel jest wystawiony nie na zlecenie. Uznanie odpowiedzi “C" oznaczałoby przyjęcie założenia, że na wekslu zostały zamieszczone wyrazy "nie na zlecenie" lub inne zastrzeżenie równoznaczne. Zdaniem skarżącej żadna z przedstawionych propozycji odpowiedzi nie jest prawidłowa.

Zakwestionowano pytanie nr 77, które brzmiało:

"Zgodnie z ustawą – Prawo upadłościowe i naprawcze, data upadłości jest datą:

A. wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości,

B. stwierdzenia prawomocności postanowienia o ogłoszeniu upadłości,

C. obwieszczenia postanowienia o ogłoszeniu upadłości w Monitorze Sądowym i Gospodarczym".

Zgodnie z kluczem odpowiedzi prawidłowa była odpowiedź “A. Zdaniem skarżącej żadna z ww. odpowiedzi nie była prawidłowa. Wskazała, że z dniem 2 maja 2009 r. weszły w życie zmiany do ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze. Nowelizacja sprecyzowała datę upadłości. Przed dniem wejścia w życie ww. zmiany z art. 52 wynikało, że data wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości jest datą upadłości. W tej chwili, dodatkowo dokonano zapisu regulującego przypadek wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości po ponownym rozpoznaniu sprawy w następstwie uchylenia postanowienia przez sąd drugiej instancji. W takim przypadku bowiem, za datę upadłości uważa się datę wydania pierwszego postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Zgodnie z obecnym brzmieniem art. 52 ww. ustawy: "Data wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości jest datą upadłości. W przypadku wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości po ponownym rozpatrzeniu sprawy w następstwie uchylenia postanowienia przez sąd drugiej instancji za datę upadłości uważa się datę wydania pierwszego postanowienia o ogłoszeniu upadłości".

W związku z powyższym zasadne jest twierdzenie, że w przypadku wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez sąd drugiej instancji za datę upadłości nie uznaje się daty wydania tego postanowienia (tj. postanowienia o ogłoszeniu upadłości wydanego przez sąd drugiej instancji) lecz datę wydania postanowienia przez sąd pierwszej instancji, które następnie zostało uchylone.

Zakwestionowano ponadto pytanie nr 97, które brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem pracy, pracownikowi przysługuje w ciągu roku kalndarzowego, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia, zwolnienie od pracy na 2 dni, jeżeli wychowuje przynajmniej jedno dziecko:

A. w wieku do 14 lat

B. w wieku do 15 lat,

C.w wieku do 16 lat".

Zgodnie z kluczem odpowiedzi prawidłowa była odpowiedź “A", oparta na art. 188 Kodeksu pracy. Zdaniem skarżącej żadna z ww. odpowiedzi nie była prawidłowa. Wskazała, że zgodnie z art. 188 Kodeksu pracy “Pracownikowi wychowującemu przynajmniej jedno dziecko w wieku do 14 lat przysługuje w ciągu roku kalendarzowego zwolnienie od pracy na 2 dni, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia". Należy jednak zwrócić uwagę na art. 1891 ww. ustawy, zgodnie z którym uprawnienie określone w art. 188 ww. ustawy przysługuje wyłącznie w sytuacji, gdy drugi rodzic lub opiekun dziecka, który również jest zatrudniony, nie skorzysta ze wspomnianego uprawnienia. Zgodnie ze wskazanym przepisem jeżeli oboje rodzice lub opiekunowie dziecka są zatrudnieni tylko jeden z nich może skorzystać z powyższego uprawnienia.

W związku z powyższym, zdanie “Zgodnie z Kodeksem pracy, pracownikowi będzie przysługiwało w ciągu roku kalendarzowego, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia, zwolnienie od pracy na 2 dni, jeżeli wychowuje przynajmniej jedno dziecko w wieku do 14 lat" nie zawsze będzie prawidłowe, gdyż z powyższego uprawnienia będzie mógł skorzystać tylko jeden rodzic, a co za tym idzie drugi z rodziców lub opiekunów dziecka, który również jest zatrudniony z powyższego uprawnienia nie będzie mógł skorzystać. Zatem treść pytania w powiązaniu z odpowiedzią wskazaną jako prawidłową nie zawsze będzie stanowiła zdanie prawdziwe.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji odnośnie pytania nr 113, nie znajdując jednocześnie podstaw do uznania zasadności zarzutów podniesionych przez skarżącego w skardze. Odnosząc się do zarzutów dotyczących pozostałych pytań, organ wskazał, że dotyczą one kwestii, które w jednoznaczny sposób zostały rozstrzygnięte w przepisach prawnych regulujących zagadnienia będące treścią tychże pytań.

W piśmie procesowym z dnia 3 marca 2011 r. skarżąca ponowiła zarzuty dotyczące pytania nr 113.

Na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2011 r. sąd zobowiązał pełnomocnika organu do uzupełnienia odpowiedzi na skargę poprzez przedstawienie na piśmie stanowiska odnoszącego się do zakwestionowanych w skardze pytań egzaminacyjnych o numerach : 1, 34, 45, 57, 61, 77 i 97.

Pełnomocnik organu pismem z dnia 4 maja 2011 r. ustosunkował się do powyższego wezwania Sądu, przedstawiając stanowisko co do zarzutów dotyczących omawianych pytań. Skarżąca pismem procesowym z dnia 16 maja 2011 r. zakwestionowała w całości stanowisko organu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną /uchwałę/ lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), cyt. dalej p.p.s.a.

Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych zasad, Sąd uznał, iż skarga jest uzasadniona i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji albowiem przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2010 r. o utrzymaniu w mocy uchwały z dnia [...] września 2010 r. nr [...] Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w K. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego ustalającej negatywny wynik egzaminu wstępnego skarżącej.

Skarżąca za egzamin pisemny uzyskała 99 punktów, co w efekcie dało negatywny wynik z egzaminu wstępnego.

Postępowanie związane z egzaminem wstępnym na aplikację notarialną regulują przepisy art. 71 -71k ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 z późn. zm.)

Zgodnie z art. 71b § 4 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie, egzamin wstępny polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta notarialnego, zwanego dalej "kandydatem", z zakresu: materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego, prawa Unii Europejskiej, prawa finansowego, prawa prywatnego międzynarodowego, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu notarialnego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej.

Z kolei zgodnie z art. 71j § 1 ww. ustawy, egzamin wstępny polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po 3 propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa, oraz z karty odpowiedzi. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznacza na karcie odpowiedzi. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt.

Pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów (art. 71j § 3).

W nawiązaniu do treści wyżej zacytowanych przepisów Sąd uznał za trafny zarzut skarżącej polegający na wadliwym skonstruowaniu pytania nr 113, w którym nie jedną, lecz trzy z przedstawionych propozycji odpowiedzi można uznać za prawidłowe.

W myśl art. 149 k.p.a. (w brzmieniu obowiązującym w dniu egzaminu) odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji, natomiast w myśl art. 126 k.p.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 149 § 3, 151 § 1, 157 § 1 i 158, wydaje się postanowienie. Z powyższych przepisów wynika, że wznowienie postępowania administracyjnego możliwe jest w sprawie zakończonej ostatecznym aktem administracyjnym, którym może być decyzja, jak i postanowienie na które służy zażalenie. Art. 126 k.p.a. odsyła do odpowiedniego stosowania do postanowień przepisów o nadzwyczajnych trybach weryfikacji decyzji. Wznowienie postępowania odnosi się do postanowień ostatecznych. Jak wynika z art. 126 in fine k.p.a., w przypadku żądania wznowienia postępowania zakończonego w formie postanowienia na które przysługuje zażalenie, odmowa wznowienia postępowania następuje w formie postanowienia. W pytaniu nr 113 nie zostało wskazane w jakiej formie zostało zakończone postępowanie, którego dotyczy żądanie wznowienia. Zatem w sytuacji, gdy postępowanie zostało zakończone w formie ostatecznej decyzji prawidłową odpowiedzią na wskazane pytanie będzie "C", natomiast w sytuacji, gdy postępowanie zostało zakończone w formie ostatecznego postanowienia, na które służy zażalenie, prawidłową odpowiedzią będzie "B". Należy przyznać także rację skarżącej, iż organem właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 k.p.a. który wydał postanowienie w ostatniej instancji może być minister lub samorządowe kolegium odwoławcze. Od postanowienia o odmowie wznowienia postępowania wydanego przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy stronie zażalenie, lecz wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Tym samym można uznać, iż właściwa byłaby także odpowiedź "A", w myśl której zgodnie z k.p.a. odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia, na które nie służy zażalenie (lecz wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy).

Bezsprzeczne jest, iż pytanie nr 113 jest wadliwie skonstruowane, co potwierdza Minister Sprawiedliwości w zaskarżonej decyzji. Jednakże zdaniem organu odpowiedzi "B" i "C" są poprawne, natomiast odpowiedź "A" jest niepoprawna, a w związku z tym, iż skarżąca żadnej z poprawnych odpowiedzi nie wskazała, nie można jej przyznać za omawiane pytanie punktu.

W ocenie Sądu w przypadku błędnego skonstruowania pytania egzaminacyjnego wszelkie rozważania dotyczące prawidłowości udzielenia odpowiedzi na to pytanie przez kandydata są bezprzedmiotowe.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 lutego 2008 r. II GSK 355/07 wyraźnie wskazał na obowiązek zachowania jak najdalej idącej dbałości przy redagowaniu pytań egzaminacyjnych na aplikacje, w celu eliminowania możliwości udzielenia więcej niż jednej odpowiedzi jako prawidłowej. Relacja pomiędzy odpowiedzią, a pytaniem musi być zawsze sprawdzalna na podstawie jednoznacznych kryteriów wynikających ze stanu prawnego, do którego nawiązuje pytanie (vide: LEX nr 463863). W świetle powyższych unormowań przepisów ustawy – Prawo o notariacie, w przypadku zbudowanego na zasadzie testu jednokrotnego wyboru nie jest dopuszczalne formułowanie pytań zawierających propozycje więcej niż jednej odpowiedzi (patrz: wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2011 r. sygn. akt II GSK 148/10).

Fakt wadliwego sformułowania pytania w teście egzaminacyjnym nie może działać na niekorzyść strony. Jego efektem nie może być zatem pozbawienie skarżącej punktu za udzieloną na nie niewłaściwą odpowiedź.

Powyższe uchybienie przepisom prawa materialnego (art. 71j § 1 ustawy – Prawo o notariacie) miało istotny wpływ na wynik sprawy z uwagi na uzyskaną przez skarżącą liczbę punktów (99). Dodanie jednego punktu do ogólnej liczby uzyskanej przez skarżącą powoduje po jej stronie konieczność zweryfikowania końcowego rezultatu egzaminu przez Ministra Sprawiedliwości, który dokona ponownej oceny sprawy na skutek niniejszego wyroku.

W ocenie Sądu - jeśli chodzi natomiast o pytania nr 1, 34, 45, 57, 61, 77 i 97, organ w będącym uzupełnieniem odpowiedzi na skargę piśmie z dnia 4 maja 2011 r. w sposób wszechstronny i przekonywujący odniósł się do zarzutów podniesionych przez skarżącą w skardze od decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2011 r. Minister w sposób pełny przedstawił obowiązujący w tej materii stan prawny oraz wyjaśnił, dlaczego stanowisko skarżącej nie znajduje uzasadnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela w pełni dokonaną przez Ministra Sprawiedliwości materialnoprawną ocenę stawianych zarzutów, uznając, iż w świetle obowiązujących przepisów prawa skarżąca udzieliła niepoprawnych odpowiedzi na te pytania. Sporne pytania testowe mieszczą się w ramach zakresu przedmiotowego egzaminu wstępnego na aplikację notarialną. Zostały sformułowane zgodnie z zaleceniem zawartym w przepisie art. 75j § 1 ustawy – Prawo o notariacie, zaś odpowiedź wskazana przez organ, jako właściwa - wynika z poprawnego w tym zakresie klucza odpowiedzi załączonego do testu. Pytania te oparte były na przepisach prawa i zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź. Udzielenie przez skarżącą błędnych odpowiedzi na te pytania było, w ocenie Sądu, wynikiem czynienia przez nią pewnych dodatkowych założeń nie wynikających z treści pytania oraz jej własnej interpretacji przepisów.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących pytania nr 1, wskazać należy, iż pytanie to dotyczyło czynności prawnej dokonywanej przez osobę nie mogącą czytać. Należy zauważyć, iż treść pytania pozwalała weryfikować bieżący stan przygotowania do egzaminu kandydata, poruszając tematykę, która uległa zmianom ustawowym kilka miesięcy przed dniem egzaminu. Z dniem 16 kwietnia 2010 r. utracił bowiem moc art. 80 k.c., który wskazywał, iż osoba nie mogąca czytać, w sytuacji składania oświadczenia woli na piśmie, powinna złożyć takie oświadczenie w formie aktu notarialnego. W ocenie Sądu zaskarżone pytanie polegało na umiejętności wskazania, czy w zakresie składania oświadczeń woli, dla których ustawa zastrzega formę pisemną - dla osoby nie mogącej czytać stosuje się zasady ogólne, czy też w stosunku do niej istnieją w Kodeksie cywilnym szczególne regulacje. Z uwagi na utratę mocy art. 80 k.c. dla zachowania formy pisemnej przez osobę nie mogącą czytać nie jest wymagane dokonanie czynności prawnej w formie aktu notarialnego lub pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym. W Kodeksie cywilnym pozostał przepis art. 79, dotyczący "osoby nie mogącej pisać, lecz mogącej czytać", co do której istnieje szczególna regulacja składania oświadczenia woli w formie pisemnej. Natomiast w stosunku do "osoby nie mogącej czytać", z uwagi na uchylenie przepisu art. 80 k.c., brak jest natomiast regulacji szczególnej dotyczącej składania oświadczeń woli w formie pisemnej.

Udzielenie prawidłowej odpowiedzi na kwestionowane pytanie wymagało zatem, zdaniem Sądu, literalnej znajomości przepisów, nie zaś zastosowania prawa lub interpretacji norm prawnych do konkretnego stanu faktycznego.

Odnosząc się do zarzutu błędnego sformułowania pytania nr 34, wskazać należy, że odpowiedź na to pytanie zawarta jest w art. 7 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, w myśl którego rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie działa przeciwko:

1) prawom obciążającym nieruchomość z mocy ustawy, niezależnie od wpisu,

2) prawu dożywocia,

3) służebnościom ustanowionym na podstawie decyzji właściwego organu administracji państwowej,

4) służebnością drogi koniecznej albo ustanowionym w związku z przekroczeniem granicy przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia,

5) służebnością przesyłu.

W omawianym przepisie nie są wymienione służebności osobiste powstałe w drodze umowy, zatem odpowiedź według wariantu "B" jest błędna. Pytanie dotyczyło literalnej znajomości brzmienia art. 7 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, wobec tego powoływanie się na przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące szczególnego przypadku służebności osobistej zawartej w treści prawa dożywocia jest bezprzedmiotowe.

Odnosząc się do zarzutu błędnego sformułowania pytania nr 45, podnieść należy, że pytanie to wraz z odpowiedzią ‘B" stanowi dosłowne powtórzenie treści art. 163 q 1 k.p.c. Pytanie to dotyczyło odpowiedzi odnoszącej się do górnej granicy grzywny jaką może wymierzyć sąd, gdy k.p.c. przewidując możliwość jej wymierzenia jednocześnie nie określa jej wysokości. Natomiast powołany przez skarżącą art. 1052 k.p.c. stanowi wyjątek od tej zasady.

Ustosunkowując się do zarzutu błędnego sformułowania pytania nr 57, wskazać należy, iż samo pytanie wraz odpowiedzią "B" stanowią dosłowne powtórzenie art. 70 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Skarżąca wskazując na odpowiednie stosowanie art. 64 i 65 ww. ustawy w sposób bezpodstawny tworzy dodatkowe założenie w postaci choroby psychicznej lub innego rodzaju psychicznych istniejących w czasie wskazanego terminu do wytoczenia przez dziecko powództwa o zaprzeczenie ojcostwa.

Ustosunkowując się do zarzutu błędnego sformułowania pytania nr 61, wskazać należy, iż pytanie to dotyczyło treści art. 11 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe. Przepis ten dotyczy przenoszenia praw z weksla przez indos. Indos jest podstawową formą przenoszenia praw z weksla. Indosy umieszczane są zwykle na grzbiecie weksla, czyli na jego odwrotnej stronie. W prawie wekslowym nie ma definicji indosu. Zawiera ją art. 9219 § 2 k.c. Według tego przepisu indos jest pisemnym oświadczeniem umieszczonym na papierze wartościowym na zlecenie i zawierającym co najmniej podpis zbywcy, oznaczającym przeniesienie praw na inną osobę. Nie jest dopuszczalne przeniesienie przez indos weksla, na którym wystawca umieścił wyrazy "nie na zlecenie" lub inne zastrzeżenie równoznaczne. Weksel, który zawiera klauzulę zakazującą jego indosowania nazywany jest "wekslem imiennym" lub "rekta wekslem". Tym samym prawidłowa jest odpowiedź "C", w myśl której zgodnie z ustawą – Prawo wekslowe, przez indos może być przeniesiony każdy weksel poza wystawionym wyraźnie nie na zlecenie.

Zdaniem Sądu bezpodstawne są zarzuty strony skarżącej odnoszące się do pytania nr 77, albowiem jest ono sformułowane prawidłowo. W myśl art. 52 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze "Data wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości jest datą upadłości. W przypadku wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości po ponownym rozpoznaniu sprawy w następstwie uchylenia postanowienia przez sąd drugiej instancji za datę upadłości uważa się datę wydania pierwszego postanowienia o ogłoszeniu upadłości". Zdanie pierwsze ww. przepisu reguluje przypadek daty upadłości, którą jest data wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości i daty upadłości po uchyleniu przez postanowienia przez Sąd II instancji, która zresztą jest w przypadku ponownego ogłoszenia upadłości tą samą datą. Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu zawartym w piśmie z dnia 4 maja 2011 r., iż data upadłości zawsze jest datą postanowienia o ogłoszeniu upadłości, nigdy natomiast nie jest datą postanowienia o ogłoszeniu upadłości po ponownym rozpoznaniu sprawy.

Bezpodstawny jest także zarzut dotyczący pytania nr 97. Pytanie to dotyczyło zawartego w art. 188 Kodeksu pracy wieku dziecka, do którego pracownikowi wychowującemu przynajmniej jedno dziecko przysługuje w ciągu roku kalendarzowego, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia, zwolnienie od pracy na 2 dni. Należy zgodzić się z organem, iż niedopuszczalne są rozważania skarżącej dotyczące pozostałych warunków od których uzależnione jest zwolnienie od pracy.

Wobec tego, że uchwałą Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w K. nr [...] z dnia [...] września 2010 r., utrzymaną w mocy decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2010 r., ustalony został wynik egzaminu konkursowego skarżącej na 99 punktów, a jedno z pytań, zdaniem Sądu, zostało sformułowane nieprawidłowo, zasadnym było uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Stwierdzając, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu, Sąd działał na podstawie art. 152 p.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.