Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 286/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83
journal: Dz.U. 2004 nr 39 poz 353
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk, Sędziowie WSA Joanna Kube, Andrzej Kołodziej (spr.), Protokolant Łukasz Bazyluk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi J. P. – przedstawicielki ustawowej małoletniego M. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję podjętą w dniu [...] września 2007 r. i odmówił przyznania małoletniemu M. P., reprezentowanemu przez przedstawicielkę ustawową matkę J. P., renty rodzinnej po zmarłym ojcu M. P. w drodze wyjątku.

W uzasadnieniu decyzji Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j.: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnił łącznie następujące warunki:

• jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym;

• nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności;

• nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek;

• nie ma niezbędnych środków utrzymania.

Brak spełnienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku. Ponadto organ wskazał, iż renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej, a zatem w pierwszej kolejności bada się uprawnienia jakie przysługiwały tej osobie. Wskazał, że przesłanka szczególnych okoliczności, o której mowa w art. 83 ustawy odnosi się do osoby zmarłej. Za okoliczność taką uważa się wyłącznie zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową danej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków.

W trakcie postępowania stwierdzono, że zmarły ojciec dziecka w okresie od [...] do [...] nie podejmował zatrudnienia ani innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym. W tym czasie nie była orzeczona w stosunku do zmarłego całkowita niezdolność do pracy. Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] uznano go częściowo niezdolnym do pracy od [...] do [...]. W związku z nadesłaniem przez wnioskodawczynię dokumentacji medycznej zmarłego, sprawę przekazano do lekarza orzecznika ZUS, który po przeanalizowaniu ww. dokumentów stwierdził, iż nadesłane dokumenty nie wnoszą nowych okoliczności, mających wpływ na ustalenie wcześniejszej daty powstania niezdolności do pracy. Organ wyjaśnił, iż nie znalazł dowodów, które wskazywałyby, że przerwy w zatrudnieniu zmarłego nastąpiły wskutek szczególnych zdarzeń. Ponadto wnioskodawczyni w postępowaniu administracyjnym stwierdziła, iż nie są jej znane przyczyny, dla których jej były mąż nie podejmował zatrudnienia. Podnosiła też, iż uchylał się on od płacenia alimentów na ich dwoje dzieci.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi J. P. przedstawicielki ustawowej małoletniego M. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi podała, iż zmarły ojciec dziecka porzucił ją po narodzeniu syna i nie interesował się ich losem. Stwierdziła, iż sama wychowuje małoletniego syna, który jest dzieckiem niepełnoprawnym, choruje na porażenie mózgowe i astmę oskrzelową. Wskazała na swoją trudną sytuację materialną. Podała, iż obecnie jest osobą bezrobotną i od [...] leczy się z powodu choroby nowotworowej.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumenty zawarte w decyzji wydanej w drugiej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

Rozpatrywana pod tym względem skarga, nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). Przewiduje on, że ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne (kumulatywne) spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków.

W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła jedna z obligatoryjnych przesłanek koniecznych do przyznania świadczenia tj. przesłanka szczególnych okoliczności usprawiedliwiających brak aktywności zawodowej ojca dziecka. Niewątpliwie M. P., syn zmarłego M. P., nie może podjąć zatrudnienia ze względu na wiek, jest osobą pozostałą po ubezpieczonym, a nadto znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Świadczenie przewidziane w powyższym przepisie, co należy podkreślić, nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym według potrzeb determinowanych warunkami życia osoby ubiegającej się o nie. Przepis ten wprost nie uzależnia przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku od stażu ubezpieczeniowego, ani od długości przerw w zatrudnieniu. Z przepisu tego wynika natomiast przede wszystkim konieczność wykazania, iż ubezpieczony, którego praca stanowiła źródło utrzymania oraz źródło uprawnień związanych z ubezpieczeniem dla pozostałej po nim rodziny, nie wypracował prawa do świadczenia ubezpieczeniowego na ogólnych zasadach w następstwie zaistnienia szczególnych okoliczności.

W aktach sprawy brak jest dowodów mogących wskazywać chociażby pośrednio, że zmarły nie podjął zatrudnienia skutkującego dłuższym stażem ubezpieczeniowym z powodów szczególnych, uniemożliwiających zatrudnienie oraz pracę.

W niniejszej sprawie zmarły miał długą przerwę w zatrudnieniu w latach [...]. Z orzeczenia lekarskiego zaś wynika, iż przed [...] r., kiedy orzeczono w stosunku do niego częściową niezdolność do pracy, skarżący nie był osobą całkowicie a nawet częściowo niezdolną do pracy, a zatem nie można uznać, że w tym okresie nie mógł podejmować zatrudnienia, a co za tym idzie nie mógł odprowadzać składek z tytułu ubezpieczenia społecznego. Należy mieć na uwadze, iż długotrwały okres pozostawania ojca małoletniego bez ubezpieczenia oraz udokumentowania przyczyn niepodjęcia pracy w czasie poprzedzającym jego zgon, wyłącza zastosowanie przesłanki z przepisu art. 83 ust. 1 cytowanej ustawy, tj. przesłanki szczególnych okoliczności, której spełnienie warunkowało przyznanie świadczenia dla małoletniego w drodze wyjątku (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 2/2006, ONSA i WSA 2007/2 poz. 44).

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.