Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1917/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. art. 4 pkt 4, 5 ust. 1, 87 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant st. ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (organ II instancji) decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 4 pkt 3 i 4, art. 5 ust. 1, art. 87 ust. 1-3 oraz art. 92 ust. 1, ust. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.), lp. 1.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez M. D. – skarżącego - od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (organ I instancji) z dnia [...] maja 2011 roku o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 9850 złotych, w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w wysokości 8000 (osiem tysięcy) złotych, utrzymał decyzję w zaskarżonym zakresie w mocy.

Organ I instancji wskazał, że dnia [...] kwietnia 2011 r. na drodze krajowej nr [...] w miejscowości W., dokonano kontroli pojazdu marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą o nr rej. [...], którym to zespołem kierował H. K. Kierowca okazał do kontroli wypis z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne wydany na przedsiębiorcę M. D. Przesłuchany w charakterze świadka, zeznał, iż zatrudniony jest w przedsiębiorstwie B. na stanowisku kierowcy od 2010 r., gdzie pracuje na co dzień. Pojazd którym dokonywany był przewóz zrębek należy do M. D., u którego nie jest zatrudniony na umowę o pracę, a jedynie wykonuje przewozy, gdy zachodzi taka potrzeba. Kontrola została opisana w protokole nr [...].

Organ I instancji zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania z urzędu i wezwał do przesłania stosownych dokumentów, w tym m.in. umowy o pracę dla kierowcy H. K.

W toku postępowania strona złożyła wyjaśnienia pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r. w którym przesłała organowi I instancji wymagane dokumenty, w tym umowę na dostawę zrębki zawartą pomiędzy T. a B. i umowę zlecenia zawartą dnia [...] kwietnia 2011 r. między T. a H. K.

Organ I instancji wydał decyzję nakładającej na stronę karę pieniężną w wysokości 9850 (dziewięć tysięcy osiemset pięćdziesiąt) złotych. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło:

• przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy przy wykonywaniu przewozu drogowego o czas powyżej 15 minut do 30 minut,

• przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy przy wykonywaniu przewozu drogowego za każde następne rozpoczęte 30 minut,

• wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące, które nie zostało poddane wymaganej kontroli okresowej lub badaniu kontrolnemu,

• wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek.

W odwołaniu od decyzji skarżący odnosi się tylko do naruszenia l.p. 1.1 i w tym zakresie wnosi o uchylenie decyzji wskazując, iż nie naruszył przepisów ustawy o transporcie drogowym w zakresie wykonywania przewozu drogowego rzeczy bez wymaganej licencji, gdyż wykonywał przewóz na potrzeby własne i na tę okoliczność został okazany w toku kontroli wypis z zaświadczenia nr [...]. Ponadto oświadczył, iż nigdy nie wykonywał usług w zakresie przewozów zarobkowych. Podnosi, że ładunek zrębki był jego własnością, a kierowca H. K. będący jego pracownikiem wykonywał zlecenie dostarczenia towaru pod wskazany adres.

Zdaniem organ II instancji na gruncie obowiązującego prawa pod pojęciem "pracownik" należy rozumieć podmiot zdefiniowany w art. 2 Kodeksu pracy", czyli osobę zatrudnioną na podstawie umowy o pracę. W związku z tym, że ustawodawca nie zdefiniował pojęcia pracownika na gruncie ustawy o transporcie drogowym, to w ocenie organu II instancji zasadne jest odwołanie się do legalnej definicji pojęcia pracownika sformułowanej w Kodeksie pracy. Organ odwoławczy stwierdził, iż w polskim systemie prawa obowiązuje prymat wykładni językowej, która nakazuje ustalić znaczenie normy prawnej ze względu na język prawny, w którym jest ona sformułowana. Zdaniem organu przepis art. 4 pkt. 4 ustawy o transporcie drogowym posługuje się pojęciem "pracownik", zdefiniowanym w art. 2 Kodeksu pracy, bowiem brak jest przepisu szczególnego, który pozwalałby na przyjęcie innego znaczenia. Organ wskazał, że jeżeli w dniu kontroli kierowca był zatrudniony w przedsiębiorstwie na podstawie umowy zlecenia to nie był na ten dzień pracownikiem strony, a między stronami została zawarta umowa zlecenia, która nie spełniała przesłanek umowy o pracę. Wskazał, że ustawodawca za niezarobkowy przewóz - przewóz na potrzeby własne uznaje taki przewóz, który spełniona łącznie przesłanki wymienione w art. 4 pkt. 4. Brak którejkolwiek z nich powoduje, że nie można wówczas mówić o wykonywaniu przewozu na potrzeby własne. Nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną. W konsekwencji należy zatem uznać, że z przedstawionych przez stronę dokumentów i zgromadzonych w toku postępowania dowodów wykonywany przewóz miał charakter krajowego transportu drogowego i dlatego kierowca powinien posiadać i okazać na żądanie organu kontrolującego licencję na wykonywanie transportu drogowego. W związku z powyższym organ uznał, iż skarżący w dniu [...] kwietnia 2011 r. wykonywał transport drogowy rzeczy bez wymaganej licencji, dlatego nałożenie kary pieniężnej w wysokości 8000 złotych jest zasadne.

Na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2011 nr [...] M. D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podnosząc, iż protokół kontroli zawiera nieścisłości, czyli jako dokument zawiera poświadczenie nieprawdy zgodnie z art. 271 § 1 kodeksu karnego. Wskazała, że:

1. miejsce pochodzenia G., podczas gdy ładunek był przewożony z miejscowości O. do miasta B.;

2. imię i nazwisko załadowcy: W. D., podczas gdy z dokumentów wynikało, iż załadowcą był M. D.;

3. rodzaj przewozu: krajowy niezarobkowy przewóz osób, podczas gdy wykonywano przewóz rzeczy na potrzeby własne;

W związku, z tym na podstawie art.156 § 1 pkt.2 k.p.a. wnosi stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Jego zdaniem w protokole kontroli i wydanych decyzjach doszło do poświadczenia nieprawy co jest rażącym naruszeniem art.271 § 1 kk.

Organ podtrzymał stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej także: p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2011 roku mocą której utrzymano decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2011 roku o nałożeniu kary pieniężnej.

Stosownie do art. 4 pkt. 4 ustawy o transporcie drogowym niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne - to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:

a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,

b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,

c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,

d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.

Według art. 4 pkt. 3 ustawy o transporcie drogowym transport drogowy to krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy; określenie to obejmuje również:

a) każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt. 4,

b) działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy.

W myśl art. 5 ust. 1 ww. ustawy podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego, zwanej dalej "licencją".

Zgodnie z art. 92 ust. 1 ww. ustawy kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15000 złotych. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa powyżej oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy o transporcie drogowym (art. 92 ust. 4). Zgodnie z l.p. 1.1 załącznika wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 8000 (osiem tysięcy) złotych.

Stosownie do art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku oraz zaświadczenie albo oświadczenie, o których mowa w art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców, a ponadto wykonując transport drogowy - wypis z licencji.

W myśl art. 87 ust. 2 ww. ustawy podczas przewozu drogowego wykonywanego na potrzeby własne kontrolowany jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli, oprócz odpowiednich dokumentów wymaganych przy takim przewozie, określonych w ust. 1, wypis z zaświadczenia o którym mowa w art. 33 ust. 10.

Zgodnie z art. 87 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym przedsiębiorca lub podmiot o którym mowa w art. 3 ust. 2, wykonujący przewozy na potrzeby własne, odpowiedzialno są za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w wymagane dokumenty.

Kierowca okazał do kontroli wypis z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne wydany na przedsiębiorcę M. D. Przesłuchany w charakterze świadka, zeznał, iż zatrudniony jest w przedsiębiorstwie B. na stanowisku kierowcy od 2010 r., gdzie pracuje na co dzień. Pojazd którym dokonywany był przewóz zrębek należy do M. D., u którego nie jest zatrudniony na umowę o pracę, a jedynie wykonuje przewozy, gdy zachodzi taka potrzeba. W dniu kontroli kierowca był zatrudniony przez M. D. na podstawie umowy zlecenia to nie był na ten dzień pracownikiem skarżącego, a między stronami została zawarta umowa zlecenia, która nie spełniała przesłanek umowy o pracę. Niezarobkowy przewóz - przewóz na potrzeby własne uznaje taki przewóz, który spełniona łącznie przesłanki wymienione w art. 4 pkt. 4. Brak którejkolwiek z nich powoduje, że nie można wówczas mówić o wykonywaniu przewozu na potrzeby własne. Pojęciem "pracownik" należy rozumieć podmiot zdefiniowany w art. 2 Kodeksu pracy", czyli osobę zatrudnioną na podstawie umowy o pracę. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie. Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 18 października 1994 r. (K 2/94; OTK 1994/2/36) podkreślił, iż kodeksom przysługuje szczególne miejsce w systemie prawa ustawowego i dlatego terminy i pojęcia używane przez kodeksy traktuje się jako wzorcowe i istnieje domniemanie, iż inne ustawy nadają im takie samo znaczenie. W związku z tym, że ustawodawca nie zdefiniował pojęcia pracownika na gruncie ustawy o transporcie drogowym, to słuszna jest ocena organu II instancji i definiowanie pojęć poprzez odwołanie się do legalnej definicji pojęcia pracownika sformułowanej w Kodeksie pracy. W polskim systemie prawa obowiązuje prymat wykładni językowej, która nakazuje ustalić znaczenie normy prawnej ze względu na język prawny, w którym jest ona sformułowana. Zdaniem Sądu co nie jest kwestionowane w orzecznictwie przepis art. 4 pkt. 4 ustawy o transporcie drogowym posługuje się pojęciem "pracownik", zdefiniowanym w art. 2 Kodeksu pracy, bowiem brak jest przepisu szczególnego, który pozwalałby na przyjęcie innego znaczenia. W związku z powyższym słuszne jest twierdzenie, że skarżący nie dopełnił obowiązku określonego w art. 4 pkt 4a ustawy o transporcie drogowym, ponieważ kierowca nie był na dzień kontroli drogowej jego pracownikiem, między nimi została zawarta umowa zlecenia, która nie spełniała przesłanek umowy o pracę. Ustawodawca za niezarobkowy przewóz - przewóz na potrzeby własne uznaje taki przewóz, który spełniona łącznie przesłanki wymienione w art. 4 pkt. 4. Brak którejkolwiek z nich powoduje, że nie można wówczas mówić o wykonywaniu przewozu na potrzeby własne. Nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną.

Odnosząc się do wniosku skarżącego co do stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o zarzut z art.156 § 1 pkt.2 k.p.a. należy zauważyć nie występuje tu wadliwość istotna, wynikająca z enumeratywne wyliczonych w tym przepisie przesłanek. Wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter ścieśniający (por. wyrok NSA z dnia 7 lipca 1983 r., II SA 581/83, Prob. Praw. 1984, nr 10, s. 28 (z uzasadnienia): "Stwierdzenie nieważności ostatecznych decyzji administracyjnych, stanowiące wyjątek od zasady stabilności decyzji, wymaga bezspornego ustalania, że uchylona decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1"; wyrok NSA z dnia 29 czerwca 1999 r., IV SA 1889/97, Lex nr 47887: "1. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zostały wyczerpująco określone w art. 156 § 1 k.p.a., zestawienie to stanowi katalog zamknięty przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji. Wniosek strony w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji i jego uzasadnienie nie są jednak wiążące dla organu, który musi z urzędu zbadać, czy zaskarżona decyzja nie jest dotknięta chociażby jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a."; por. też wyrok NSA z dnia 22 września 1999 r., IV SA 1380/97, Lex nr 47894: "Przesłanki stwierdzenia nieważności z racji ich wyczerpującego wyliczenia w art. 156 § 1 k.p.a. nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej. Powinny być interpretowane dosłownie, a nawet ścieśniająco"; czy wyrok SN z dnia 11 maja 2000 r., III RN 62/00, OSNAPiUS 2001, nr 4, poz. 100: "1. Przepis art. 156 § 1 k.p.a. powinien być interpretowany ściśle, a zatem przy stwierdzaniu nieważności decyzji należy brać pod rozwagę okoliczności wymienione w tym przepisie. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. to oczywiste naruszenie jednoznacznego przepisu prawa, które równocześnie narusza zasadę praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej"; por. też wyrok NSA z dnia 18 czerwca 1997 r., III SA 422-427/96, Glosa 1998, nr 10, s. 29: ". Przypisanie decyzji wady nieważności w przypadku naruszenia przepisów proceduralnych dopuszczalne jest wyłącznie, gdy naruszenie tych przepisów ma charakter rażący i pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy. W odniesieniu do tych przepisów można by zatem mówić o rażącym ich naruszeniu wówczas, gdy w sposób niebudzący wątpliwości, a więc oczywisty, nie zastosowano by ich w trakcie prowadzonego postępowania lub zastosowano by je nieprawidłowo (teza 2 wyroku NSA z dnia 13 września 2007 r., II OSK 1212/06, Lex nr 377245).

W ocenie sądu, wskazane zarzuty nie znajdują uzasadnienia. Nieścisłości zawarte w protokole są pozbawione znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, i nie znajdują odzwierciedlenia w decyzjach organów.

Zdaniem Sądu należy jednocześnie uznać, iż organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.).

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organy administracji - rozstrzygając sprawę - oparły się na materiale prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny. Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach, organy obu instancji uzasadniły w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) orzekł jak w sentencji.