Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 5/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6331 Zasiłek dla bezrobotnych
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras Asesor WSA - Przemysław Szustakiewicz Asesor WSA - Jarosław Trelka (spr.) Protokolant: - Łukasz Pilip po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2006 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję w całości oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty R. z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w części odmawiającej przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2005 r. Starosta R. przyznał M. G. status osoby bezrobotnej, a także odmówił przyznania jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Jako podstawę tej decyzji Starosta powołał art. 9 ust. 1 punkt 14, art. 2 ust. 1 punkt 2 i art. 73 ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. nr 99, poz. 1001 ze zm.). W uzasadnieniu organ podniósł, że spełniła ona ustawowe wymogi do uzyskania statusu bezrobotnego, ale zgłoszenie się jej do rejestracji nastąpiło w terminie dłuższym, niż wymagane ustawą 7 dni po ustaniu zatrudnienia, zaprzestaniu wykonywania innej pracy zarobkowej, zakończeniu pozarolniczej działalności lub osiąganiu przychodu przekraczającego połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Pismem procesowym z dnia 13 października 2005 r. M. G. odwołała się od powyższej decyzji. Wskazała, że nie zgłosiła się do rejestracji, gdyż sądziła, iż należy zgłosić się z kompletem dokumentów. Ostatni jej pracodawca nie poinformował ją o konieczności zgłoszenia się w tym terminie. Poprzednia jej umowa o pracę trwała do 30 września 2005 r., natomiast pracodawca wysłał jej świadectwo pracy dopiero 7 października 2005 r., a otrzymała je 11 października 2005 r. Oceniła, że jej niestawiennictwo w Powiatowym Urzędzie Pracy w R. jest niezawinione, usprawiedliwione tym, że po raz pierwszy starała się o zasiłek dla bezrobotnych.

Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję Starosty R. W decyzji tej organ wskazał, że M. G. zgłosiła się do Powiatowego Urzędu Pracy w R. dopiero w dniu 13 października 2005 r. Wojewoda [...] podkreślił, że stosownie do art. 71 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, bezrobotnemu przysługuje prawo do zasiłku, jeżeli m.in. w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni był zatrudniony i osiągał wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy, z wyjątkiem obowiązku opłacania składek za niepełnosprawnych, o których mowa w art. 104 ustawy, przy czym w okresie tym nie uwzględnia się okresów urlopów bezpłatnych trwających łącznie dłużej niż 30 dni. Wojewoda [...] uznał, że w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji (tj. od 13 kwietnia 2004 r. do 12 października 2005 r.) skarżąca nie legitymuje się wymaganym okresem 365 dni zatrudnienia. Skarżąca legitymuje się bowiem jedynie zatrudnieniem w okresie od 12 listopada 2001 r. do 16 grudnia 2004 r., a następnie od 1 sierpnia 2005 r. do 30 września 2005 r.

Organ uznał ponadto, że skarżąca mogłaby nabyć prawo do zasiłku na podstawie art. 73 ust. 5 przywołanej ustawy. Stanowi on, że bezrobotny, który utracił ten status na okres krótszy niż 365 dni z powodu podjęcia zatrudnienia i zarejestrował się jako bezrobotny w ciągu 7 dni od dnia ustania zatrudnienia, posiada prawo do zasiłku na czas skrócony o okres pobierania zasiłku przed utratą statusu bezrobotnego. Skarżąca była poprzednio zarejestrowana jako bezrobotna od dnia 17 maja do 1 sierpnia 2005 r. (została pozbawiona tego statusu decyzją Starosty R. z dnia [...] sierpnia 2005 r. z powodu podjęcia zatrudnienia), jednakże nie dopełniła obowiązku ponownej rejestracji w ciągu 7 dni od ustania ostatniego zatrudnienia w dniu 30 września 2005 r. Podniesiony przez M. G. w odwołaniu brak świadectwa pracy nie był, w ocenie organu, żadną przeszkodą w ponownej rejestracji jako bezrobotna, mógł co najwyżej stanowić podstawę odmowy przyznania zasiłku. W razie wątpliwości bezrobotnej w tym zakresie mogła ona - w ocenie organu - zasięgnąć stosownej informacji w Powiatowym Urzędzie Pracy w R.

Powyższa decyzja Wojewoda [...] z dnia [...] listopada 2005 r. stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca podniosła w niej, że decyzja z dnia [...] sierpnia 2005 r. o pozbawieniu jej statusu bezrobotnej nie zawierała pouczenia o obowiązku ponownej rejestracji w terminie 7 dni dla nabycia prawa do zasiłku. Poza tym wyraziła stanowisko, że w jej sprawie nie ma zastosowania art. 71 ustawy, lecz art. 73 ust. 8. Stanowi on, że okresy zatrudnienia wlicza się do okresów, o których mowa w art. 75 ust. 2, czyli do okresów karencji (90 lub 180 dni). Ostanie zatrudnienie podjęła w okresie oczekiwania na zasiłek, który dostałaby po 90 dniach od rejestracji, tj. od 17 maja 2005 r. Uznała więc, że w dniu ponownej rejestracji, tj. 13 października 2005 r., po zaliczeniu okresu ostatniego zatrudnienia do okresu 90 dni spełniła przesłanki art. 73 ust. 8 i nabyła prawo do zasiłku od dnia tej ponownej rejestracji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Organ przyznał, że w decyzji Starosty R. z dnia [...] sierpnia 2005 r. pozbawiającej skarżącą statusu bezrobotnej rzeczywiście zabrakło pouczenia o warunkach nabycia prawa do zasiłku, choć takie pouczenie powinno być w tej decyzji zawarte. Organ zauważył jednak, że w odwołaniu od decyzji z dnia [...] października 2005 r. skarżąca jako powód zbyt późnego zgłoszenia się do Powiatowego Urzędu Pracy w R. podała brak świadectwa pracy, a nie brak właściwego pouczenia. Dopiero w skardze do Sądu podała, że przyczyną zbyt późnego, ponownego zgłoszenia się rejestracji była niewiedza co do ustawowego terminu, wynikająca z braku pouczenia. Ponadto Wojewoda [...] uznał, że art. 73 ust. 8 ustawy miałby zastosowanie dopiero po terminowym zarejestrowaniu się bezrobotnej (tj. w razie spełnienia warunków z art. 73 ust. 5 ustawy), lub w przypadku legitymowania się 365 dniami okresu uprawniającego od zasiłku liczonego w czasie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji (tj. po spełnieniu warunków z art. 73 ust. 7 ustawy). W tej sprawie skarżąca nie spełniła żadnego z tych warunków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga w całości zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 71 ust. ustawy z dnia z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. nr 99, poz. 1001 ze zm.), prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, z zastrzeżeniem art. 75, jeżeli:

1) nie ma dla niego propozycji odpowiedniej pracy, propozycji szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, prac interwencyjnych lub robót publicznych oraz

2) w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni, był zatrudniony i osiągał wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy, z zastrzeżeniem art. 105; w okresie tym nie uwzględnia się okresów urlopów bezpłatnych trwających łącznie dłużej niż 30 dni.

Skarżąca rejestrując się jako bezrobotna w dniu 17 maja 2005 r. spełniała warunki uzyskania zasiłku określone w tym przepisie. Jednakże, stosownie do art. 75 ust. 1 punkt 2 ustawy, bezrobotnemu taki zasiłek nie przysługuje, jeśli w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem w powiatowym urzędzie pracy rozwiązał on stosunek pracy lub stosunek służbowy za wypowiedzeniem albo na mocy porozumienia stron. W takiej sytuacji prawo do zasiłku powstaje dopiero po okresie 90 dni od rejestracji (art. 75 ust. 2 punkt 2). W niniejszej sprawie zasadne było zatem przyznanie skarżącej statusu osoby bezrobotnej w decyzji z dnia [...] maja 2005 r. oraz odmówienie jej prawa do zasiłku z uwagi na fakt, że poprzedzający rejestrację stosunek pracy rozwiązała ona na mocy porozumienia stron. Z dniem rejestracji zaczął biec natomiast wymagany ustawą okres 90 dni niezbędny do nabycia uprawnienia do zasiłku.

W decyzji ponownie przyznającej skarżącej status bezrobotnej z dnia [...] października 2005 r. Starosta R. dokonał jednak niewłaściwej wykładni prawa materialnego, tj. przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Utrzymanie jej następnie w mocy decyzją zaskarżoną było w konsekwencji niewłaściwe. Otóż zgodnie z art. 73 ust. 8 tej ustawy, okresy zatrudnienia wlicza się do okresów, o których mowa w art. 75 ust. 2. Organ zupełnie bezpodstawnie odmówił zastosowania tego przepisu i niewłaściwie ocenił, że skarżąca nabyłaby prawo do zasiłku na podstawie art. 73 ust. 5, o ile zgłosiłaby się do rejestracji z zachowaniem obowiązującego w chwili wydawania decyzji z dnia [...] października 2005 r. terminu 7 dni od ustania w dniu 30 września 2005 r. ponownego zatrudnienia. Literalnie odczytywany przepis art. 73 ust. 5 przesądza, że prawo do zasiłku, po zachowaniu wymaganego dla rejestracji terminu, nabywają wyłącznie ci bezrobotni, którzy prawo do zasiłku posiadali już wcześniej, przed podjęciem zatrudnienia. Przepis ten używa bowiem formuły "(...) posiada prawo do zasiłku na czas skrócony o okres pobierania zasiłku przed utratą statusu bezrobotnego (...)". Zastosowanie tego przepisu do sytuacji skarżącej, która przecież nie nabyła prawa do zasiłku przed datą utraty statusu bezrobotnej w związku z podjęciem zatrudnienia w dniu 1 sierpnia 2005 r., byłoby niemożliwe. Za takim stanowiskiem przemawia ponadto wykładnia funkcjonalna przywołanego art. 73 ust. 5. Otóż w razie przyjęcia interpretacji organu, dopuszczalne byłoby obejście rygorów art. 75 ust. 1 ustawy, pozbawiającego prawa do zasiłku osoby, które stosunek pracy rozwiązały na mocy porozumienia stron. Wystarczyłoby mianowicie podjęcie krótkotrwałego zatrudnienia, które wiąże się przecież z utratą statusu bezrobotnego, a następnie ponowne zarejestrowanie. Zgodnie z interpretacją organu taka sytuacja oznaczałaby przyznanie bezrobotnemu, wbrew treści i celowi art. 75 ustawy, prawa do zasiłku.

Z tego samego powodu do sytuacji skarżącej nie ma zastosowania przywołany przez organ art. 73 ust. 7 ustawy. Także ten przepis określa sytuację prawną tych bezrobotnych, którzy nabyli prawo do zasiłku przed podjęciem zatrudnienia, a ponadto w dacie ponownej rejestracji spełniali kryteria art. 71. Zgłoszenie się skarżącej do rejestracji w terminie 7 dni od dnia ustania ostatniego stosunku pracy nadal więc nie pozwoliłoby zastosować tego przepisu i przyznać jej zasiłku.

Z drugiej strony ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy respektuje słuszną zasadę, że osoby, które w okresach karencji, określonych w jej art. 75 ust. 2, poszukują zatrudnienia, w razie jego uzyskania nie powinny tracić ekspektatywy zasiłku dla bezrobotnych. Podjęcie zatrudnienia w tym okresie nie może przecież pogarszać ich sytuacji prawnej. Stąd słusznie powołuje się skarżąca na art. 73 ust. 8 ustawy, który okresy zatrudnienia każe wliczać do okresów karencji. Nie znajduje żadnych podstaw normatywnych stanowisko organu, że wliczanie okresu zatrudnienia do okresów karencji możliwe byłoby dopiero w razie terminowego zgłoszenia się skarżącej do ponownej rejestracji. Ustawa w żadnym wypadku nie wiąże ze sobą tych dwóch okoliczności. Jak wyżej wyjaśniono, art. 73 ust. 5 ustawy w ogóle nie znajduje w tej sprawie zastosowania. Jej art. 73 ust. 8 jest odrębną jednostką redakcyjną ustawy, a w swojej treści w żaden sposób nie uzależnia wliczenia zatrudnienia do okresów oczekiwania na zasiłek na podstawie art. 75 ust. 2 od dochowania jakiegokolwiek terminu ponownej rejestracji.

W tej sytuacji za drugorzędny w niniejszej sprawie uznać należy spór co do przyczyn niezachowania terminu 7 dni, w którym skarżąca miała zgłosić się, w ocenie organu, do ponownej rejestracji. Art. 73 ust. 5, jako nie mający zastosowania do sytuacji skarżącej, nie wyznaczał jej siedmiodniowego terminu do ponownego zgłoszenia się w celu rejestracji. Niemniej termin zgłoszenia się skarżącej po dniu 30 września 2005 r. do Powiatowego Urzędu Pracy w R. jest okolicznością prawnie istotną w niniejszej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 71 ust. 1 ab initio ustawy, prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania się. Ustawa nie wyznacza jednak żadnego terminu zgłoszenia się do rejestracji - takie zgłoszenie się jest bowiem prawem, a nie obowiązkiem bezrobotnego. Osoba może uzyskać status bezrobotnego, jeśli spełnia kryteria określone w art. 2 ust. 1 punkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w tym zostanie zarejestrowana we właściwym powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotna. Decyzja czy i kiedy dokonać ewentualnego zgłoszenia należy jednak do samego zainteresowanego. Skarżąca zgłosiła się do ponownej rejestracji w dniu 13 października 2005 r., i zgodnie z art. 71 ust. 1 ustawy, po zaliczeniu jej, na podstawie art. 73 ust. 8, okresu zatrudnienia do okresu karencji, nabyła prawo do zasiłku za każdy dzień kalendarzowy po upływie 7 dni od dnia ponownego zarejestrowania się.

Stosownie do art. 145 § 1 punkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Jak wyżej wyjaśniono, w niniejszej sprawie nastąpiło takie właśnie naruszenie prawa materialnego. Konieczne było więc uchylenie zaskarżonej decyzji oraz - w oparciu o art. 134 tej ustawy - poprzedzającej ją decyzji Starosty R. z dnia [...] października 2005 r. w części odmawiającej skarżącej prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W zakresie wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.