Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1489/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: par. 10 ust 2a
journal: Dz.U. 2021 poz 713
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego  poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Rupińska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi L.H. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 września 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za marzec i kwiecień 2021 roku uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 lipca 2021 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do sądu decyzją Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako organ lub ZUS), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm. - dalej k.p.a.) oraz art. 31 zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U z 2020 r. poz. 1842 ze zm. - dalej jako ustawa o COVID), w związku z art. 31zy ust. 1 ustawy o COVID i § 10 ust. 2a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. i z dnia 16 kwietnia 2021 r. (Dz. U. poz. 713) w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371), utrzymał w mocy decyzję ZUS z dnia 8 lipca 2021 r. odmawiającą L. H.– dalej jako płatnik, strona lub Skarżący prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne. Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od 1 marca 2021 r. do 30 kwietnia 2021r.

W uzasadnieniu organ stwierdza, że 30 czerwca 2021 r. płatnik złożył wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek w związku z przeciwdziałaniem skutkom wywołanym COVID-19 dla płatników składek prowadzących 30 listopada 2020 r. działalność w branżach określonych w rozporządzeniu.

Decyzją z dnia 8 lipca 2021 r. ZUS odmówił stronie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od 1 marca 2021 r. do 30 kwietnia 2021 r. Ustalono, że zgodnie z Centralną Ewidencją i Informacją o Działalności Gospodarczej w lutym 2020 r. Strona nie prowadziła działalności oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 z kodem 74.20.Z. We wniosku Strona wskazała porównanie przychodów maj 2021 r. do luty 2020 r., dlatego ZUS nie miał możliwości porównania przychodu uzyskanego z tej działalności w lutym 2020 r. do maja 2021r.

Na skutek wniosku Strony z dnia 28 lipca 2021 r. ZUS ponownie rozpatrzył sprawę dotyczącą zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek dla płatników w określonych branżach za okres marzec i kwiecień 2021r. W uzasadnieniu organ przywołał treść §10 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2021 r. i wskazał, że w złożonym wniosku RDZ-B7 z dnia 30 czerwca 2021r. płatnik oświadczył, że przychód z działalności uzyskany w maju 2021 r., był niższy o co najmniej 40% w porównaniu do przychodu uzyskanego w lutym 2020 r. Zgodnie ze zgłoszeniem w bazie CEiDG w lutym 2020 r. ZUS ustalił, że strona nie prowadziła działalności, w związku z którą ubiega się o pomoc według PKD 74.20.Z, zatem brak podstaw do porównania spadku przychodu uzyskanego w maju 2021 r. do przychodu uzyskanego w lutym 2020 r. ZUS nie miał możliwości porównania innych okresów niż wskazanych we wniosku z 30 czerwca 2021 r. Wniosek w sprawie ponownego rozpatrzenia sprawy jest rozpatrywany wyłącznie na podstawie danych zawartych we wniosku (RDZ).

Mając powyższe na uwadze ZUS utrzymał w mocy decyzję z 8 lipca 2021 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jej uchylenie, Skarżący wskazał, że Urzędy Pracy udzielając wsparcia przedsiębiorcom na podstawie tej samej ustawy o COVID i rozporządzenia z 16 kwietnia 2021 r. nie stawiały dodatkowego warunku, że można porównać jedynie spadek przychód w miesiącach o tym samym głównym PKD, tylko przyjmowały porównania miesiące wymienione w rozporządzeniu z dnia 16 kwietnia 2021 r.

Skarżący podkreślił, że w związku z przysługującą mu możliwością złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w związku z decyzji odmowną z dnia 8 lipca 2021 r. i dostosowując się do uzasadnienia odmowy tej decyzji wniósł o zmianę porównywanego okresów na maj 2021 do kwiecień 2021.

Zdaniem Skarżącego, prawo do ponownego rozpatrzenia sprawy jest tożsame z ponowną możliwością złożenia wniosku o zwolnienie. Natomiast w decyzji z dnia 17 września 2021r. odmówiono Skarżącemu także możliwości zmiany miesięcy porównawczych pomimo możliwości zastosowania także porównania maja 2021 do kwietnia 2021 r. Skarżący nadmienił, że jest mu znany przypadek innego przedsiębiorcy, w którego przypadku przed wydaniem decyzji w tożsamej sytuacji pracownik ZUS dzwonił do firmy z informacją, że danych miesięcy nie można porównać ze względu na inne kody PKD i pytał czy firma chce złożyć pismo informujące o zmienię miesięcy porównawczych przed wydaniem decyzji, która ze względu na różne PKD będzie negatywna jeśli nie wpłynie pismo. Skarżący takiej informacji telefonicznej przed wydaniem decyzji z dnia 8 lipca 2021 r. nie uzyskał.

Skarżący podkreśla, że wniosek, który złożył w formie elektronicznej, dawał możliwość porównania spadku przychodów w miesiącach luty 2020 do maja 2021. Miesiące porównawcze we wniosku wybierało się z zamkniętego katalogu ujętego w załączonym suwaku (nie było możliwości ręcznego wpisania miesięcy porównawczych). A zatem skoro ZUS stoi na stanowisku, że porównać można jedynie miesiące o tym samym głównym PKD to formularz wniosku wprowadzał przedsiębiorców w błąd. Nadto Skarżący zwraca uwagę, że w instrukcji wniosku i na stronie ZUS nie było informacji, że można porównać tylko miesiące o tym samym głównym PKD.

Podsumowując Skarżący podkreślił, że powstała sytuacja, że nawet jeśliby się okazało że ZUS będzie miał rację interpretując rozporządzenie to niezaprzeczalnie brak informacji o możliwości porównania miesięcy o tym samym PKD zawartej w pouczeniach dotyczących wniosku w informacji o warunkach zwolnienia ze składek na stronie ZUS spowodowało, że zapewne wiele firm w tym i Skarżącego zostały wpuszczone w pułapkę zastawioną przez ZUS i nie otrzymały zwolnienia ze składek, pomimo że spełniały warunki do zwolnienia i mogłyby porównać inne miesiące.

ZUS w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329) - dalej: "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Dokonując kontroli wydanych w sprawie decyzji we wskazanych wyżej ramach Sąd stwierdził, że skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z § 10 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia z 26 lutego 2021 r. zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. albo za okres od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r.

Oceny spełniania warunku w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według PKD dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r. (§ 10 ust. 3 rozporządzenia z 26 lutego 2021 r.).

W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że sformułowanie "działalność oznaczoną wg PKD 2007, jako rodzaj przeważającej działalności" należy odnosić do działalności rzeczywistej, faktycznie prowadzonej (zob., obok wyroków cytowanych w skardze, wyroki: WSA w Szczecinie z dnia 17 czerwca 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 372/21, WSA w Krakowie z dnia 24 czerwca 2021 r. sygn. akt I SA/Kr 572/21, WSA w Lublinie z dnia 22 września 2021 r. sygn. akt I SA/Lu 336/21, WSA w Gliwicach z dnia 17 listopada 2021 r. sygn. akt III SA/Gl 1100/21, WSA w Rzeszowie z dnia 18 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Rz 571/21, WSA w Olsztynie z dnia 1 grudnia 2021 r. sygn. akt I SA/Ol 670/21, WSA w Gdańsku z dnia 7 grudnia 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 965/21, wszystkie dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego - art. 3 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 443). Ma on charakter formalny i opiera się na oświadczeniach podmiotów zobowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Wpis do rejestru należy traktować w kategoriach domniemania prawnego, które ma na celu uproszczenie postępowania o udzielenie ulgi.

Rodzaj deklarowanej działalności jest także oświadczeniem wiedzy i ma charakter faktów. Może być kwestionowany, ponieważ stan stwierdzony takim oświadczeniem jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy albo fałszu (tak: Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia 7 stycznia 2013 r. sygn. akt II UK 142/12 i z dnia 23 listopada 2016 r. sygn. akt II UK 402/15, dostępne na stronie: https://legalis.pl).

Zdaniem Sądu z powyższego wynika, że sama treść wpisu do rejestru REGON w zakresie kodów PKD nie może świadczyć o przeważającej działalności podmiotu.

Należy bowiem wziąć pod uwagę, że z treści § 10 rozporządzenia z 26 lutego 2021 r. wynika, że ulga przysługuje przedsiębiorcom faktycznie prowadzącym daną działalność. Stanowi on bowiem o "płatniku składek prowadzącym działalność". Nie jest zatem decydująca sama treść wpisu, czy też jego brak w rejestrze REGON.

Wobec powyższego, jeżeli dowody wskazują, że przeważający rodzaj działalności Skarżącego mieści się w katalogu objętym zwolnieniem, to brak jest podstaw do odmowy zwolnienia go z obowiązku opłacania składek.

Stosownie zaś do art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Wskazuje to, że ZUS zaskarżoną decyzją naruszył także i ten przepis poprzez brak odniesienia się do dowodów przedłożonych prze Stronę.

Wreszcie przypomnieć należy, że stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zaś zgodnie z art. 80 k.p.a. organ ten ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W ocenie Sądu i te regulacje zostały w toku postępowania naruszone.

Sądy administracyjne wielokrotnie zwracały uwagę na cel rozporządzenia z 26 lutego 2021 r., który wynika wprost z jego tytułu, a jakim jest wsparcie uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19, a więc m.in. łagodzenie skutków społeczno-gospodarczych poprzez udzielanie przedsiębiorcom pomocy materialnej, mającej na celu zapobieżenie upadłości lub likwidacji działalności gospodarczej i miejsc pracy. Uwzględniając powyższe uregulowania prawne i cel zarówno ustawy COVID-19, jak i rozporządzenia z 26 lutego 2021 r., Sąd stanął na stanowisku, że pomoc przewidziana w rozporządzeniu winna trafić do podmiotów, które faktycznie prowadziły jako przeważającą działalność objętą kodami w nim wskazanymi, zaś przychód z tej działalności był niższy co najmniej o 40% w porównaniu z okresem wskazanym w § 10 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2021 r. W przypadku braku informacji o wysokości przychodu w jednym ze wskazanych okresów ZUS obowiązany jest do jego ustalenia w oparciu o informacje uzyskane od Skarżącego, a nie jedynie odnosić się do miesiąca wskazanego we wniosku.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy ZUS będzie zobowiązany do celowościowej wykładni cytowanych przepisów, bowiem Tarcza Antykryzysowa stanowi pakiet rozwiązań przygotowanych przez Radę Ministrów, który ma ochronić polskie państwo i obywateli przed kryzysem wywołanym pandemią koronawirusa. Opiera się on na pięciu filarach: ochronie miejsc pracy i bezpieczeństwu pracowników, finansowaniu przedsiębiorców, ochronie zdrowia, wzmocnieniu systemu finansowego i inwestycjach publicznych. Tarcza ma na celu ustabilizowanie polskiej gospodarki, a także danie jej impulsu inwestycyjnego (https://www.gov.pl/web/tarczaantykryzysowa).

Właściwe zdefiniowanie pojęcia "przeważającej działalności" ma zatem doniosłe znaczenie również w kontekście celu Tarczy Antykryzysowej, która stanowi reakcję na negatywne skutki epidemii COVID-19. Jak wynika z przepisów, cel tych regulacji prawnych nastawiony jest na realne - rzeczywiste wsparcie dla podmiotów, które skutki epidemii COVID-19 faktycznie ponoszą (np. poprzez wprowadzone ograniczenia w prowadzeniu działalności). Chodzi zatem o to, aby wsparcie otrzymały podmioty faktycznie prowadzące na dany dzień jako przeważającą działalność we wskazanym zakresie według podanego PKD i uzyskały w związku z pandemią przychód o co najmniej 40 % niższy.

Biorąc pod uwagę wszystkie przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 w zw. z art. 120 p.p.s.a., uchylił zarówno zaskarżoną, jak i poprzedzającą ją decyzję ZUS z dnia 8 lipca 2021 r.