Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 1054/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2014-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art 3 i art  7 ust 1 pkt  1
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Anna Sokołowska,, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2010 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego J. K. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzją z dnia 11 lipca 2013 r., nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacjii Modernizacji Rolnictwa dla powiatu [...] z dnia 15 marca 2013 r., nr [...] , którą odmówiono przyznania J. K. w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010:

1. jednolitej płatności obszarowej i nałożono sankcję w wysokości [...] zł oraz

2. uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożono sankcją w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w pierwszej kolejności przedstawił przebieg postępowania przez organem I instancji wskazując, że w dniu 14 maja 2010 roku do Biura Powiatowego ARiMR w Nowogardzie wpłynął wniosek J. K. o przyznanie płatności na 2010 rok, w którym zgłoszone zostały działki rolne o nr ewidencyjnych [...] o łącznej powierzchni [...] ha, zlokalizowane w województwie [...] , powiat [...], gmina [...], obręb [...].

Dalej organ odwoławczy wskazał, że w dniu 07 czerwca 2010 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęła informacja Spółki A., zwanej dalej "Spółką", że na części działek [...] J. i M. K. wykonali koszenie gruntów, naruszając w ten sposób własność, posiadanie i użytkowanie Spółki. Ww. prac zaprzestano po interwencji policji. W aktach sprawy, poza powyższą informacją, znajdują się również zgłoszenie popełnienia przestępstwa polegającego na zniszczeniu traw oraz siedlisk lęgowych [...], złożone przez Spółkę na Komendzie Policji w dniu 14.06.2010 r. oraz kolejne informacje przedłożone organowi I instancji o wykonywaniu prac przez K. Ponadto wskazano, że Spółka w dniu 27.07.2010 r. dostarczyła do Biura ARiMR opinię rzeczoznawcy majątkowego dotyczącą oceny stanu użytków rolnych w zakresie prowadzonych zabiegów agrotechnicznych na ww. działkach ewidencyjnych. Opinia zawierała opis ustaleń poczynionych w dniu 01.07.2010 r. dotyczących stwierdzonych w terenie wykoszeń traw łąkowych i roślinności położonej na gruntach odłogowanych, jak również zbioru ściętej biomasy i wywózki siana.

Następnie wskazano, że w dniu 01.07.2010 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęła zmiana do wniosku, w której Producent doprecyzował deklarację działek rolnych do płatności rolnośrodowiskowej co do poszczególnych wariantów pakietu 2- Rolnictwo ekologiczne, która jednak nie wniosła zmiany odnośnie łącznego obszaru zgłoszonego do płatności.

Dalej organ wyjaśnił, że w dniu 22.10.2010 r. Producent przedłożył organowi I instancji dokumentację z postępowania przed Sądem Rejonowym w [...] i Prokuratura Rejonową [...] dotyczącego zakazu naruszania posiadania przez Spółkę oraz okoliczności związanych ze zniszczeniem uprawy łąk i białej koniczyny.

W dniu 08.08.2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wezwał Stronę do złożenia wyjaśnień, w którym poinformował o stwierdzonych we wniosku nieprawidłowościach dotyczącymi ubiegania się przez innego producenta rolnego,

tj. Spółkę, o płatności do zadeklarowanych we wniosku działek o nr [...]. Takie wezwanie skierowano również do Spółki, która w dniu 23.08.2010 r. w wykonaniu wezwania złożyła dokumentację, w jej ocenie potwierdzającą zasadność i prawo Spółki do wnioskowania o płatności bezpośrednie do spornych gruntów.

Następnie organ odwoławczy przedstawił kolejne czynności podejmowane w sprawie przez organ I instancji, w tym wskazano na:

- wizję lokalną dotyczącą zgłoszenia bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku polegająca na niszczeniu siedlisk derkacza przez wykaszanie użytków objętych ochroną ptaków w terminach niedozwolonych, przeprowadzoną z udziałem prezesa Spółki i J. i M. K. oraz pracowników Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska [...] , wydziału Spraw Terenowych [...] . Z protokołu tego wynika, że obie strony konfliktu wniosły informacje o realizowanych przez siebie programach środowiskowych;

- na przeprowadzoną w dniach 17-20.01.2011 r. kontrolę na miejscu w gospodarstwie Producenta (której wyniki przedstawiono na str. 3 uzasadnienia zaskarżonej decyzji), a z której sporządzono raport wraz ze szkicami z pomiaru ww. działek rolnych z oznaczeniem miejsc wykonania fotografii terenu oraz z dokumentacją fotograficzną;

- rozprawę administracyjną przeprowadzoną w dniu 31.01.2011 r. z udziałem obu Stron, tj. Spółki oraz J. i M. K.;

- połączenie toczących się postępowań o przyznanie płatności Spółce oraz J. i M. K.;

- na zeznania świadków przesłuchanych na wniosek obu Stron na kolejnych rozprawach administracyjnych (których przedmiotem było ustalenie posiadacza i powierzchni użytkowanej rolniczo ww. działek), z których wynika, że każda ze Stron konfliktu dokonywała na spornych gruntach zabiegi agrotechniczne w różnych terminach;

- na składnie przez każdą ze Stron (Spółkę oraz J. i M. K.) dokumentacji dotyczących wzajemnie prowadzonych postępowań sądowych, w tym postanowienie Sądu Rejonowego [...] o zabezpieczeniu roszczenia pozwu na rzecz J. i M. K. przez zakaz wstępu, wjazdu i przejazdu oraz podejmowania działań i stawiania przeszkód faktycznych w wykonywaniu przez powodów czynności agrotechnicznych;

- na opinię biegłego Sądu Okręgowego [...] z dnia 19.10.2012 r., która stwierdza, że lustrowane grunty stanowią przykład ekstensywnej gospodarki rolnej, a także stanowi efekt błędów w sztuce rolniczej polegający na nieterminowym wykonywaniu zabiegów (bądź całkowitym braku ich wykonywania), przy czym poddane lustracji grunty orne są gruntami odłogowanymi przez wiele lat, które w sposób naturalny zarosły m. in. trawami, ziołami, chwastami, przez co zaczęto je traktować jako użytki zielone na gruntach ornych.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy szczegółowo odniósł się do zaistniałego konfliktu krzyżowego na ww. działkach, z powodu którego został wykluczony z płatności zadeklarowany obszar, a spowodowanego złożeniem wniosku o przyznanie płatności do działek rolnych położonych na ww. działkach przez dwóch producentów rolnych, tj. J. K. oraz Spółkę. Nadto wskazano, że w wyniku prowadzonego przez organ I instancji postępowania ustalono, że faktyczne posiadanie spornych gruntów sprowadzało się do naprzemiennych zabiegów agrotechnicznych wykonywanych na tychże gruntach przez obu ww. Wnioskodawców - a w takim stanie rzeczy, organ ten - nie był w stanie ustalić ich posiadacza na dzień 31 maja 2010 r.

Dalej organ powołał art. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r, o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ), zwanej dalej "ustawą", wskazując przy tym, że Agencja przyznając płatności bezpośrednie nie rozstrzyga o "prawie do gruntu", ale bada, czy wnioskodawca faktycznie posiada wnioskowane grunty rolne oraz, czy spełniają one warunek określony w art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, wskazujący na ich utrzymywanie w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003 r. Podkreślono przy tym, że ustawodawca określając szczegółowe warunki przyznawania płatności wskazał na "posiadanie", jako ustawową przesłankę warunkującą skuteczne rozpoznanie wniosku. Konstatując fakt braku odniesienia się przez ustawodawcę na gruncie rozporządzenia do pojęcia "posiadania", organ odwołał się do wykładni systemowej zewnętrznej odwołując się na tej podstawie do art. 336 K.c., po czym powołał się na orzecznictwo sądowe, reprezentujące pogląd, że o posiadaniu i jego postaci decyduje sposób władania rzeczą. Wskazał na posiadanie samoistne i posiadanie zależne. Organ zwrócił uwagę, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 17.01.2008 r., II GSK 227/07), wskazane ww. rozróżnienia rodzajów posiadania ma istotne znaczenie, bowiem konstrukcja instytucji płatności obszarowych wynika ze wspólnej polityki wspierania dochodów rolników i dotyczy, co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego, pomocy finansowej udzielanej tylko tym podmiotom, które są faktycznie użytkownikami gruntów rolnych. Dla uzyskania płatności nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, ale ponadto należy je rolniczo użytkować. Ustawowa przesłanka "faktycznego posiadania", kwalifikująca do uzyskania płatności, nie może być rozumiana jako przesłanka ustalenia samego tytułu prawnego wnioskodawcy, z którego wynika posiadanie zgłoszonych gruntów rolnych. Wymóg ten nie został bowiem sformułowany w żadnym przepisie prawa.

Następnie organ odwoławczy przytoczył treść art. 3 ust. 3 ww. ustawy, po czym wskazał, że ze zgromadzonych w sprawie dokumentów, wyjaśnień Strony, zeznań świadków, nie można niepodważalnie stwierdzić, że Strona była faktycznym posiadaczem gruntów rolnych ww. działek ewidencyjnych na dzień 31 maja 2010 r. i utrzymywała je zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2010.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, wskazując na dowody zgromadzone w sprawie J. K., jak i drugiej strony konfliktu krzyżowego – Spółki, tj. zeznania stron sporu oraz zeznania świadków powołanych przez każdą ze stron, a także dokumenty dotyczące toczących się postępowań sądowych pomiędzy J. K. a Spółką, stwierdził, że niepodważalne ustalenie posiadacza ww. gruntów rolnych jest niemożliwe. Wyjaśnił, że w takiej sytuacji, gdy posiadanie każdej ze stron nie zostało udowodnione, nie mógł postąpić w inny sposób niż jedynie odmówić przyznania płatności. W odniesieniu zaś do nałożonej na stronę sankcji finansowej w łącznej kwocie [...] zł (z tytułu JPO i UPO), uznał za organem I instancji, że zastosowanie art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 jest niezasadne z uwagi na fakt, że spór toczący się pomiędzy Stroną a Spółką (istniejący już w postępowaniu o przyznanie płatności za rok 2009) ma charakter trwały, a strony tego sporu nie mogąc osiągnąć porozumienia co do użytkowania ww. działek, składają wnioski o przyznanie płatności twierdząc przy tym, że są ich wyłącznymi, uprawnionymi do użytkowania posiadaczami. Zdaniem organu odwoławczego, świadomość strony odwołującej o trwającym konflikcie ze Spółką o prawo do władania ww. gruntami, w tym do ich użytkowania, a przy tym przekonanie strony – której znane są zasady przyznawania płatności – o przysługującym prawie do składania wniosków o przyznanie płatności w sytuacji, gdy ta sama strona posiadała wiedzę o ich użytkowaniu przez inne osoby, jednoznacznie potwierdza, że strona odwołująca jak i druga strona konfliktu, pomimo braku trwałego nieprzerwanego posiadania, złożyła wniosek o przyznanie płatności w 2010 roku. Okoliczność zaś przywołana w odwołaniu co do ustanowionego przez Sąd Rejonowy w [...] zabezpieczenia przez zakazanie pracownikom i przedstawicielom Spółki oraz podmiotom działającym w jej imieniu i na jej zlecenie, w tym wstępu, wjazdu i przejazdu oraz podejmowania działań i stawianie przeszkód faktycznych w wykonywaniu przez skarżącego czynności agrotechnicznych na spornych gruntach – w ocenie organu – nie może stanowić podstawy do zastosowania art. 73 rozporządzenia Nr 1122/2009. Organ bowiem stwierdził, że postanowienie wydane w powyższym zakresie w dniu 18 kwietnia 2012 r. przez Sąd Rejonowy [...] nie może zostać w sprawie płatności za rok 2010 uznane za dowód uzasadniający, że do ustalonych w niniejszym postępowaniu nieprawidłowości doszło z przyczyn niezawinionych przez stronę odwołującą, bądź nie wystąpiły one w ogóle po stronie wnioskodawcy. Okoliczności te niewątpliwie – jak dalej wskazał organ odwoławczy – nie pozwalają na zastosowanie art. 73 ww. rozporządzenia. Organ nie podzielił stanowiska strony, że nie była w stanie przewidzieć wszystkich zdarzeń mogących utrudnić wywiązanie się z przyjętych na siebie zobowiązań, czy też wykazanie trwałego posiadania, konflikt bowiem o posiadanie spornych działek pomiędzy stroną odwołującą a Spółką istniał już w 2009 roku i decyzje organu dotyczące płatności za rok 2009 były już przedmiotem oceny WSA w Szczecinie zaskarżonej do NSA (wyrok w sprawie I SA/Sz 108/12).

Uzasadniając zaskarżoną decyzję, organ odwoławczy nadto odniósł się co do stosowania art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071, ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", w prowadzonych postępowaniach o przyznanie płatności bezpośrednich stwierdzając, że zasada określona w art. 3 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy stanowi odejście od zasady prawdy obiektywnej wymienionej w art. 7 K.p.a.

Sumując rozważania, organ odwoławczy wskazał, że rozstrzygnięcie organu I instancji wydane zostało w oparciu o prawidłowo zebrany i przeanalizowany materiał dowodowy. Organ I instancji, dokonując oceny ustalonego stanu faktycznego i jego zgodności z obowiązującym prawem, wziął pod uwagę całokształt dowodów i okoliczności podnoszonych w sprawie, i kierując się zasadą swobodnej oceny dowodów wydał decyzję, którą prawidłowo odmówił J. K. przyznania płatności do spornych gruntów, gdyż ze zgromadzonych w sprawie dokumentów, wyjaśnień udzielonych przez strony i zeznań świadków, w sposób nie budzący wątpliwości stwierdzić nie można, że strona była faktycznym posiadaczem zadeklarowanych gruntów rolnych. Zarówno strona odwołująca jak i strona przeciwna w sporze konfliktu krzyżowego o posiadanie gruntów ww. działek - jak również wskazani przez wnioskodawców świadkowie utrzymujący, że prace agrotechniczne wykonywali na ich zlecenia, a także wyroki i postanowienia sądów – stwierdzili, iż w roku 2010 użytkowali rolniczo sporne grunty. Potwierdzają także fakt naruszania posiadania przez drugą stronę konfliktu. Organ odwoławczy zauważył nadto, że przez te naruszenia żadna ze stron konfliktu krzyżowego nie mogła w sposób dowolny wykonywać czynności składających się na posiadanie gruntów rolnych, tj. swobodnie dokonywać odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbierać plony oraz utrzymywać grunty w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska (zgodnie z normami).

Powyższą decyzję organu odwoławczego J. K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, i wnosząc o jej uchylenie w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucił jej:

1. naruszenie prawa materialnego, tj.:

- art. 366 K.c. w związku z art. 345 K.c. polegające na przyjęciu przez organ, że Skarżący nie był posiadaczem działek gruntu objętych wnioskiem o przyznanie płatności w ramach sytemu wsparcia bezpośredniego;

- art. 7 ust. 1 i 2 ustawy polegające na odmowie przyznania skarżącemu płatności, tj. JPO i UPO, pomimo iż Skarżący spełniał przesłanki do przyznania płatności i w ramach sytemu wsparcia bezpośredniego;

- art. 73 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonywania Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 73/29009 odnośnie zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach sytemu wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007 w odniesieniu do wzajemnej zgodności i w ramach sytemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina, polegające na zastosowaniu sankcji z art. 58 akapit trzeci przedmiotowego rozporządzenia, pomimo iż Skarżący złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub wykazał w prowadzonym postępowaniu , że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy;

2. naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy polegające na niepodjęciu przez organ czynności zmierzający do wyjaśnienia stanu faktycznego z uwagi na ciążący na stronie obowiązek dowodzenia oraz na braku wszechstronnego rozważenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego

- art. 7 K.p.a. oraz art. 77 § 1 K.p.a. polegające na niepodjęciu przez organ czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,

w sposób umożliwiający uniknięcie wątpliwości co do tego, kto był posiadaczem gruntów objętych konfliktem krzyżowym, co do których odmówiono Skarżącemu płatności objętych wnioskiem.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:

W myśl art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a", Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji. Oznacza to, że sądowa kontrola ostatecznej decyzji administracyjnej polega na badaniu jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Po przeprowadzonej sądowej kontroli zaskarżonej decyzji co do zgodności z prawem, Sąd uznał, że skargę należy uwzględnić, jednak z innych przyczyn niż wskazano w skardze.

Przedmiotem sądowej kontroli jest decyzja organu odmawiająca przyznania Skarżącemu płatności JPO i UPO z tytułu przedsięwzięć rolnośrodowiskowych oraz nakładająca sankcje finansowe na Skarżącego wobec uznania, że Skarżący nie wykazał jednoznacznie i bezspornie okoliczności posiadania gospodarstwa rolnego na dzień 31 maja 2010 r. oraz jego rolniczego trwałego użytkowania i utrzymywania w dobrej kulturze rolnej przez cały rok kalendarzowy.

Z akt sprawy wynika, że na zadeklarowanych gruntach rolnych zarówno Skarżący dokonywał zabiegi agrotechniczne, jak również inny producent, tj. A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w N. (dalej "Spółka"), która także – co również wynika z akt - nie udowodniła jednoznacznie, że była ich posiadaczem i użytkowała je rolniczo.

Dokumenty zgromadzone w sprawie wskazują również w sposób nie budzący wątpliwości, że konflikt pomiędzy Skarżącym a Spółką trwający od co najmniej 2009 r. co do posiadania ww. gruntów rolnych nadal trwa, a potwierdzają to w szczególności dokumenty dotyczące prowadzonych i toczących się postępowań sądowych pomiędzy stronami (Skarżącą a Spółką).

Istota zatem sporu pomiędzy organem a Skarżącym sprowadza się do ustalenia, czy zostały spełnione po stronie Skarżącego ustawowe przesłanki co do posiadania gospodarstwa rolnego na dzień 31 maja 2010 rok oraz jego rolniczego użytkowania i utrzymywania w dobrej kulturze rolnej przez cały rok kalendarzowy.

Zgodnie z mającym zastosowanie w sprawie art. 7 ust. 1 ustawy, postępowanie w sprawie przyznania jednolitej płatności obszarowej prowadzone jest na wniosek rolnika, który spełnia łącznie następujące przesłanki:

a) posiada w dniu 31 maja danego roku grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, o łącznej powierzchni działek rolnych nie mniejszej niż 1 ha (dla Polski);

b) utrzymuje wszystkie grunty rolne zgodnie z normami, tj. w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek;

c) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Ww. przesłanki muszą być spełnione łącznie i są konieczne dla uzyskania płatności obszarowych.

W świetle przytoczonego wyżej przepisu art. 7 ust. 1 wynika, że ustawodawca określając szczegółowe warunki przyznawania płatności wskazuje na "posiadanie", jako jedną z ustawowych przesłanek warunkujących skuteczne rozpoznanie wniosku.

Z akt sprawy wynika, że właścicielem spornych ww. gruntów od dnia 21 marca 2007 roku jest Spółka (potwierdza to odpis z księgi wieczystej KW nr[...]), i na tychże gruntach dokonywała czynności agrotechnicznych w roku 2010.

Sprzedaż spornych działek na rzecz Spółki nastąpiła po nie dojściu do skutku warunkowej umowy sprzedaży (akt notarialny z 29 lipca 2005 r.) na rzecz M. K. (działki nr[...]) i J. K. (działka nr[...]), którzy dzierżawili sporne działki poczynając od dnia 31 stycznia 2005 r.

Powołując się na prawo do spornych działek, M. i J. K. w 2010 r. dosiewali koniczynę białą, dokonali koszenia na działce [...], talerzowania na działce [...], [...], niszcząc tym samym zasiewy dokonane na zlecenie Spółki. W tym samym czasie, Spółka również wykonywała zabiegi agrotechniczne. I tak w 2010 r. były to: zwałowanie, wycinka drzew samosiejek, czy dosiewanie traw roślin z motylkowych.

Z akt sprawy również wynika, że wobec stwierdzonych naruszeń M. i J. K. podjęli działania prawne zmierzające do odzyskania utraconego posiadania. Jednakże kroki takie podjęła także Spółka, co również wynika z akt.

W rozpoznawanej sprawie, obok dokumentacji dotyczącej zgłaszania przez Skarżącego i Spółkę do organów ścigania o naruszeniach posiadania, organ dysponuje zgromadzonym materiałem w postaci umowy dzierżawy z 31 stycznia 2005 r., aktu notarialnego z 29 lipca 2005 r., oraz orzeczenia sądowe co do toczących się spraw z udziałem Skarżącego, w tym prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny [...] z dnia 18 kwietnia 2012 r. o zabezpieczeniu roszczenia pozwu w sprawie o ochronę naruszonego posiadania z powództwa M. i J. K. przeciwko pozwanej Spółce.

W ocenie Sądu, organy całkowicie bezpodstawnie odmówiły jakiegokolwiek znaczenia wskazanym orzeczeniom sądów powszechnych, które są w posiadaniu organu przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Podkreślenia wymaga, iż w państwie prawnym nie może mieć miejsca sytuacja, w której osoba broniąca w sposób legalny swoich praw nie otrzymuje należytej ochrony z tego tylko powodu, iż kto inny dokonał faktycznie skutecznych, lecz prawnie nielegalnych aktów naruszenia przysługujących jej uprawnień. Z konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej oraz z zasady praworządności (art. 2 i art. 7 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r., Dz. U. nr 78, poz. 483 ze zm.) wynika obowiązek respektowania przez organy orzeczeń sądowych, którymi legitymuje się konkretny podmiot, przedstawiając je jako uzasadnienie przysługujących mu uprawnień.

Zgodzić się przy tym należy ze stanowiskiem organu, że Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznając płatności bezpośrednie nie rozstrzyga o "prawie do gruntu", ale bezspornie bada, czy wnioskodawca faktycznie posiada wnioskowane grunty rolne oraz, czy spełnia ona warunek określony w art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, wskazujący na ich utrzymywanie w dobrej kulturze rolnej.

Zauważyć jednak należy, że cywilistyczne pojęcie "posiadania" nie w pełni pokrywa się zakresowo z pojęciem rolniczego użytkowania gruntu, niezbędnego dla uzyskania płatności obszarowych. "Posiadanie" dla potrzeb płatności zawiera w sobie bowiem przesłankę w postaci cywilistycznego posiadania obok dokonywania zabiegów agrotechnicznych. Nie zawsze przejściowe posiadanie nieruchomości w sensie cywilistycznym lub też przejściowa utrata tego posiadania, będzie świadczyć odpowiednio o rolniczym użytkowaniu gruntu przez dany podmiot, bądź też o braku takiego użytkowania. Podkreślić należy, że przejściowa utrata posiadania nieruchomości rolnej i jej odzyskanie, przy równoczesnym spełnieniu pozostałych przesłanek płatności, musi być traktowane jako rolnicze użytkowanie.

W sprawie zatem wadliwie przyjął organ, że nie da się ustalić posiadania dla oceny rolniczego użytkowania spornych gruntów przez Skarżącego. Zdaniem Sądu rozumowanie takie jest nieuzasadnione.

Z analizy zaskarżonych decyzji wynika, że brak rolniczego użytkowania gruntu przez Skarżącego motywowany jest brakiem ustalenia posiadania gruntów na dzień 31 maja 2010 r., przy czym nie jest podyktowany biernością w podejmowaniu zabiegów agrotechnicznych, które jak organ ustalił w toku postępowania były wykonywane przez Skarżącego – chociaż naprzemiennie z innym podmiotem.

Zauważyć należy również, że Skarżący, postawiony wobec faktu zajęcia użytkowanej przez niego nieruchomości i zniszczenia jego zasiewów, nie podjął żadnych bezprawnych działań "odwetowych", mających na celu samowolne przywrócenie mu utraconego posiadania. Zamiast tego wystąpił na przewidzianą przepisami prawa drogę postępowania sądowego, podobnie jak Spółka dokonująca również zabiegów agrotechnicznych na spornych działkach, w ramach której uzyskał odpowiednio Skarżący skuteczną ochronę prawną. Okoliczność ta w żadnym wypadku nie może być więc traktowana przez organy, jako nie mająca znaczenia dla merytorycznego rozstrzygnięcia co do ustalenia posiadania. Nie ulega wątpliwości, że z bezprawnego działania nie można czerpać korzyści. Działanie takie nie może też jednak rodzić negatywnych konsekwencji dla podmiotu nim "pokrzywdzonego".

Organ w niniejszej sprawie ustalił, że Skarżący dokonał stosownych zabiegów agrotechnicznych w 2010 r., podobnie jak Spółka, co dokumentuje zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym zeznania świadków. Wzajemne i naprzemienne zabiegi agrotechniczne, nie mogą być zatem traktowane jako niepodjęcie działań w zakresie rolniczego użytkowania gruntu. Akceptacja odmiennego stanowiska stanowiłaby w istocie zgodę na dokonywanie bezprawnych wtargnięć na cudzy grunt i uzyskiwanie w ten sposób wsparcia finansowego.

Nie ulega wątpliwości, że w pierwszej kolejności należy dokonać niezbędnych ustaleń co do posiadania w ujęciu cywilistycznym i nie - jak wskazał organ - przyznać prawo podmiotowe, ale ocenić ukształtowane już prawa podmiotowe w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, i w dalszej kolejności może ocenić, czy naruszone posiadanie i jego przywrócenie miało wpływ na zasady prawidłowego gospodarowania gruntem rolnym w kontekście faz upraw (chodzi o aspekt czasowy) i wpływu jak zasady te wywierają na rolnicze użytkowanie.

Brak jest zatem ustaleń we wskazanym zakresie, tj. brak ustalenia cywilistycznego "posiadania" w stanie faktycznym niniejszej sprawy (w oparciu o dokumenty zgromadzone w sprawie), które jest niezbędną przesłanką do ustalenia uprawnienia do przyznania płatności obok rolniczego użytkowania gruntów uprawnionego posiadacza, stosownie do art. 7 ust 1 pkt 1 ustawy. Zasadnie przy tym wskazał organ, że użytkujący rolniczo grunt musi być posiadaczem jak np. właściciel, użytkownik, dzierżawca.

Zakres postępowania dowodowego prowadzonego przez organ podatkowy wyznacza art. 3 i art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy. Ponieważ przepisy postępowania pełnią służebną rolę w stosunku do prawa materialnego i służą realizacji tych norm prawnych, zawsze przepisy prawa materialnego określają, które zdarzenia są istotne w danej sprawie. Zatem, przesłanki przepisu prawa materialnego, tutaj art. 7 ust.1 ustawy, który ma w sprawie zastosowanie, wyznacza granice obowiązków dowodowych organu. W związku z tym zakres postępowania podatkowego winien obejmować dowody mające na celu ustalenie posiadacza w ujęciu cywilistycznymi dodatkowo użytkującego rolniczo grunty rolne. W tej materii organ podatkowy w niniejszej sprawie dysponuje wiedzą, w aktach administracyjnych bowiem, oprócz znajdujących się dokumentów dotyczących tytułów do spornego gruntu, znajdują się również orzeczenia sądów powszechnych w związku ze sporami jakie toczyły się, a w szczególności dotyczące sporów, które się toczą pomiędzy Skarżącym a Spółką, w których Skarżący powołuje się na prawo do spornych gruntów (spór o ochronę naruszonego posiadania wytoczonego z powództwa J. i M. K., z akt bowiem nie wynika by spór ten się zakończył).

Ponownie rozpatrując sprawę, organ odwoławczy dokona oceny posiadania gruntów rolnych przy uwzględnieniu wskazań Sądu, zinterpretuje znajdujący się w aktach administracyjnych zgromadzony przez organ materiał dowodowy, w szczególności orzeczenia sądów powszechnych, umowy dotyczące spornych gruntów oraz rozważy datę i osobę uprawnioną lub dokonującą ingerencji na spornych działkach. Nadto, Sąd zwraca uwagę, że w przypadku, gdy materiał dowodowy nie będzie wystarczający do dokonania oceny z punktu widzenia ustawowych przesłanek koniecznych dla przyznania płatności przewidzianych ww. art. 7 ust. 1 ustawy (bowiem - jak wyżej wskazano - z akt nie wynika by zakończyło się postępowanie sądowe zawisłe przed sądem powszechnym w sprawie o ochronę naruszonego posiadania wywołaną z powództwa J. i M. K. przeciwko pozwanej Spółce, wynik zaś tego postępowania ma istotny wpływ na wynik niniejszego postępowania), można rozważyć możliwość zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie w kontekście ścisłego związku przyczynowego pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy będącej przedmiotem niniejszego postępowania a sprawą (zagadnieniem wstępnym), które ma rozstrzygnąć sąd powszechny.

Mając na uwadze, że brak dokonania wyżej wskazanych ustaleń ze strony organu są wystarczającą podstawą do stwierdzenia naruszenia prawa, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

O zwrocie kosztów postępowania sądowego w kwocie łącznej [...] zł na rzecz Skarżącego orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) w związku z § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.). Na zasądzony zwrot kosztów postępowania sądowego składają się należności z tytułu wpisu od skargi ([...] zł), wynagrodzenie radcy prawnego z tytułu pomocy prawnej ([...] zł), a także uiszczona opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17,00 zł).