Postanowienie WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 955/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6262 Radni
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Odrzucono skargę

SENTENCJA

Dnia 8 grudnia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, , , sprawy ze skargi P. Z. na zarządzenie zastępcze Wojewody [..] z dnia [..] Nr [..] w przedmiocie : stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego p o s t a n a w i a: odrzucić skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda [..] na podstawie art. 98a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (tj. Dz. U. z 2001 roku Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) wydał w dniu 20 sierpnia 2004 roku zarządzenie zastępcze, w którym stwierdził wygaśnięcie mandatu radnego Rady Miasta w P. – P. Z.

W uzasadnieniu zarządzenia organ stwierdził, iż zgodnie z przepisem art. 190 ust. l pkt 2a ustawy z dnia 16 lipca 1998 roku Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (t.j. Dz. U. z 2003 roku, Nr 159, poz. 1547 ze zm.) wygaśnięcie mandatu radnego następuje wskutek naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji lub działalności. Takim odrębnym przepisem jest art. 24f ustawy o samorządzie gminnym. Z ust. l tego przepisu wynika, iż radni nie mogą prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem, czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności.

Wygaśnięcie mandatu radnego stwierdza rada w drodze uchwały, najpóźniej w 3 miesiące od wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu (art. 190 ust. 2 Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw). Wygaśnięcie mandatu następuje z mocy samego prawa, a rada ma obowiązek potwierdzenia tego faktu w formie uchwały o charakterze deklaratoryjnym, w określonym ustawą terminie.

Jeżeli rada wbrew obowiązkowi nie podejmuje uchwały o stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu radnego, wojewoda wzywa radę do podjęcia takiego aktu w terminie 30 dni. W razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu, wojewoda, po powiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej, wydaje zarządzenie zastępcze (art. 98a ust. l i ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym).

W sprawie ustalono, że Radny Rady Miasta w P. Pan P. Z. jest wspólnikiem spółki : Przetwórstwo Mięsne "A" spółka jawna z siedzibą w P. Spółka wpisana jest do Krajowego Rejestru Sądowego pod nr [..]. Spółka jawna jest osobową spółką prawa handlowego. Jest ona formą prowadzenia działalności gospodarczej wspólnie przez kilka osób. Wspólnicy w takiej spółce zarządzają działalnością spółki. Przetwórstwo Mięsne "A" spółka jawna, w ramach działalności gospodarczej prowadzi m. in. sklep z wyrobami mięsnymi położony w P. przy ul. A. Sklep znajduje się w budynku położonym na nieruchomości o nr [..], stanowiącej własność gminy P. (tytuł własności: decyzja komunalizacyjna Nr [..]).

O fakcie prowadzenia przez spółkę, której wspólnikiem jest Pan P. Z., działalności gospodarczej z wykorzystaniem nieruchomości będącej własnością gminy P., Wojewoda dowiedział się w dniu 24 lutego 2004 r. z pisma mieszkańca P., jak również z artykułów prasowych, jakie ukazały się w gazetach : A i B.

Prezydent Miasta P., pomimo skierowania do niego 3 pism (z dnia 9.03.2004 r., z dnia 31.03.2004 r., z dnia 15.04.2004 r. ), nie wyjaśnił, na jakiej podstawie spółka, której wspólnikiem jest Pan P. Z. posiada nieruchomość komunalną. W dniu 15 marca 2004 r. wymijająco poinformował, że Urząd Miasta P. nie podpisywał żadnej umowy dzierżawy (najmu) lokalu użytkowego z radnym Panem P. Z., bądź spółką, w której jest wspólnikiem . Odpowiedzi w tej sprawie nie udzieliła również Rada Miasta w P. (pismo skierowane do Rady z dnia [...] znak: [..]). Organ podkreślił, iż niezależnie od rodzaju tytułu prawnego, będącego podstawą do korzystania przez Przetwórstwo Mięsne "A" spółka jawna z nieruchomości gminy P. (korzystać z nieruchomości można również bez tytułu prawnego, np posiadanie samoistne), nie budzi wątpliwości fakt, iż spółka, którą zarządza Pan P. Z. prowadzi działalność gospodarczą z wykorzystaniem mienia gminy, bowiem sklep faktycznie znajduje się w budynku stanowiącym własność gminy P..

Oznacza to – według organu - naruszenie przez radnego zakazu z art. 24f ust. l, co skutkuje wygaśnięciem mandatu.

Wojewoda [..] w dniu [..] wezwał Radę Miasta w P. do podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu radnego Pana P. Z.. Rada pomimo upływu wyznaczonego 30 - dniowego terminu nie podjęła stosownej uchwały, o czym świadczy wyciąg z protokołu XXI sesji Rady Miasta P., która odbyła się w dniu 30 czerwca 2004 roku Dlatego też - po powiadomieniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w dniu 30 lipca 2004 roku - wydanie zarządzenia zastępczego stało się – według organu - uzasadnione i konieczne.

W dniu 21 października 2004 roku Wojewoda [..] przekazał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę P. Z. na zarządzenie zastępcze Wojewody [..] z dnia [..] Nr [..] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia w całości oraz o zasądzenie od Wojewody [..] na jego rzecz kosztów postępowania.

Skarżący P. Z. podniósł w skardze, iż nie wiedział kto jest właścicielem wynajmowanej nieruchomości oraz, że na chwilę obecną nieruchomość została sprzedana i jest własnością osób fizycznych .

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [..]wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niedopuszczalna.

Zarządzenie zastępcze wojewody jest rozstrzygnięciem organu nadzorczego. Podstawę jego wydania stanowi art. 98 a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 roku Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) – zgodnie z którym - jeżeli właściwy organ gminy, wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisów art. 190 ust. 2 i 6 i art. 194 ust. 1 ustawy, o której mowa w art. 24b ust. 6, art. 26 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 roku o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz. U. Nr 113, poz. 984, Nr 127, poz. 1089 i Nr 214, poz. 1806) oraz art. 5 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, w zakresie dotyczącym odpowiednio wygaśnięcia mandatu radnego, mandatu wójta, odwołania ze stanowiska albo rozwiązania umowy o pracę z zastępcą wójta, sekretarzem gminy, skarbnikiem gminy, kierownikiem jednostki organizacyjnej gminy i osobą zarządzającą lub członkiem organu zarządzającego gminną osobą prawną, nie podejmuje uchwały, nie odwołuje ze stanowiska lub nie rozwiązuje umowy o pracę, wojewoda wzywa organ gminy do podjęcia odpowiedniego aktu w terminie 30 dni. (ust. 1)

W razie bezskutecznego upływu terminu określonego w ust. 1 wojewoda, po powiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej, wydaje zarządzenie zastępcze. ( ust. 2). Przepisy art. 98 stosuje się odpowiednio( ust. 3).

Odpowiednie stosowanie art. 98 ustawy o samorządzie gminnym oznacza, iż rozstrzygnięcia organu nadzorczego jakim są zarządzenia zastępcze wojewody podlegają takim samym regułom dotyczącym zaskarżenia ich do sądu administracyjnego jak inne rozstrzygnięcia tego organu wymienione w art. 98 ust. 1 tej ustawy.

Z treści art. 98 ust. 3 tej ustawy wynika, iż do złożenia skargi uprawniona jest gmina lub związek międzygminny, których interes prawny, uprawnienie albo kompetencja zostały naruszone. Podstawą do wniesienia skargi jest uchwała lub zarządzenie organu, który podjął uchwałę lub zarządzenie albo którego dotyczy rozstrzygnięcie nadzorcze.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, iż uregulowanie ustawowe zawarte w art. 98 ust. 1 i 3 ustawy o samorządzie gminnym wyłącza dopuszczalność wniesienia skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze przez jakikolwiek inny podmiot poza gminą lub związkiem międzygminnym, nawet wówczas, gdy rozstrzygnięcie nadzorcze narusza interes prawny lub uprawnienie tego podmiotu (wyrok NSA z dnia 15 stycznia 1992 roku sygn. akt SA/Wr 22/92 opublikowany w ONSA z 1993 r nr 1 poz. 15, wyrok NSA z dnia 13 maja 1992 r sygn. akt SA/Wr 529/92 92 opublikowany w ONSA z 1992 nr 2 poz. 47, wyrok NSA z dnia 14 czerwca 1999r sygn. akt II SA 1244/98 nie publikowany ).

Sąd w tym składzie podziela pogląd wyżej wyrażony.

Skoro zatem przepis art. 98 ustawy o samorządzie gminnym stosuje się odpowiednio do zarządzenia zastępczego wojewody, a z przepisu tego wynika niedopuszczalność wniesienia skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze przez inny podmiot niż gmina lub związek międzygminny, to stwierdzić należy, iż skarga wniesiona przez P. Z. jest niedopuszczalna, choć niewątpliwie zarządzenie zastępcze narusza interes prawny skarżącego.

Sąd nie podzielił poglądu o możliwości zastosowania przepisu art. 50 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1270) jako podstawy prawnej do wniesienia skargi przez P. Z. na zarządzenie zastępcze Wojewody [..] z uwagi na to, iż ustawa o samorządzie terytorialnym reguluje materię szczególną, a zatem w myśl zasady lex specialis derogat legi generali nie jest możliwe stosowanie w tym przypadku ogólnej zasady wynikającej z art. 50 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 58 § 1 pkt. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1270 ) orzekł jak w postanowieniu.