Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 486/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 6 , art 77
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art 2 , art 3 , art 5
journal: Dz.U. 2018 poz 690
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych - tekst  jedn.
article: art 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie : Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Protokolant: st. referent sąd. Maksymilian Krzanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2019 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Szefa Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych skargę oddala.


UZASADNIENIE

Szef Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z 27 czerwca 2017 r. nr [...] odmówił R. S. potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 5 w zw. z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (obecnie t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 690), dalej "ustawa o działaczach opozycji".

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że R. S. złożył wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Organ wskazał, że przesłanką formalną do wydania decyzji merytorycznej w sprawie, na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o działaczach opozycji, jest przedstawienie dowodów potwierdzających spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub art. 3 oraz decyzji administracyjnej Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej "Prezes IPN") w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4, albo dokument potwierdzający nadanie Krzyża Wolności i Solidarności.

Strona przedłożyła decyzję Prezesa IPN z dnia 6 lipca 2016 r., w której stwierdzono, że wnioskodawca nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz, że w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Powyższa decyzja Prezesa IPN potwierdza, że strona spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji, jednakże nie potwierdza, by strona spełniała przesłanki określone w art. 2 i art. 3 ww. ustawy.

Organ wskazał, że potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych następuje na podstawie udokumentowanego wniosku.

Zainteresowany wskazał we wniosku, że od marca 1981 r. był zatrudniony w [...] Fabryce Aparatury Pomiarowej - w tym samym czasie był członkiem NSZZ "Solidarność". Wnioskodawca podniósł, że w tym okresie regularnie uiszczał składki, przenosił przez wartownię gazetki a także prowadził agitację przeciwko ówczesnemu systemowi. W związku ze swoją działalnością i otwartą krytyką stanu wojennego został zwolniony z pracy w ramach tzw. "redukcji". Jako powód zwolnienia podano redukcję etatów. Na dowód prowadzonej działalności strona przedłożyła oświadczenie świadka S. K.. Oświadczenie świadka jest lakoniczne, a z jego treści wynika, że wnioskodawca był działaczem NSZZ "Solidarność" od marca 1981 r. do 30 grudnia 1983 r. Nie wynika natomiast na czym konkretnie miała polegać działalność opozycyjna strony i jaki miała charakter.

Organ wskazał, że podejmował wielokrotne próby kontaktu ze świadkiem S. K., które okazały się bezskuteczne. Z informacji pozyskanych od wnioskodawcy wynika, że również i sam zainteresowany starał się kontaktować ze świadkiem celem doprecyzowania ww. informacji.

Na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy o działaczach opozycji organ zwrócił się do IPN o przekazanie informacji dotyczących wnioskodawcy. W odpowiedzi z 24 października 2016 r. IPN poinformował, że w wyniku kwerendy przeprowadzonej w posiadanych zasobach nie odnaleziono dokumentów świadczących o działalności opozycyjnej wnioskodawcy.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 3 pkt 3 lit. c i lit. d ustawy o działaczach opozycji osobą represjonowaną jest osoba, która została zwolniona z pracy lub pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu ze względu na jej czynny udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę suwerenności i niepodległości lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Mając powyższe na uwadze organ wezwał 4 listopada 2016 r. wnioskodawcę o przedłożenie stosownych dowodów.

W odpowiedzi wnioskodawca w piśmie z 19 grudnia 2016 r. powołał się na treść art. 2 i art. 3 pkt 3 lit. c ustawy o działaczach opozycji, dołączając do wniosku orzeczenie stwierdzające umiarkowany stopień niepełnosprawności.

Podsumowując organ wskazał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, by wnioskodawca stracił pracę ze względu na udział w wystąpieniu wolnościowym.

R. S., nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że stan zdrowia i brak środków finansowych nie pozwala mu na prowadzenie na własną rękę działań "dochodzeniowych", to jest prób poszukiwania świadków i dokumentów. Na dzień dzisiejszy jedyny znany mu żyjący świadek to S. K.. Wskazał na możliwość istnienia dowodu w postaci nagrania przez red. W. Ś. wywiadu dla Radia K. z 30 grudnia 1983 r. z nim i J. K.. Wywiad ten dotyczył pracowników KFAP-u i nie pojawił się na antenie.

Szef Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z 20 lutego 2019 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257; obecnie t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096), dalej "K.p.a.", oraz art. 5 w zw. z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy o działaczach opozycji, utrzymał w mocy opisaną na wstępie decyzję własną z 27 czerwca 2017 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługuje na uwzględnienie. Przywołał treść art. 5 ust. 1 i ust. 3, art. 2 i art. 3 ustawy o działaczach opozycji. Stwierdził, że materiał dowodowy znajdujący się aktach sprawy nie potwierdza antykomunistycznej działalności strony lub doznania represji określonych w art. 3 ustawy o działaczach opozycji.

Dalej organ wskazał, że pismem z 3 października 2017 r. wnioskodawca nadesłał oświadczenie świadka J. K.. Organ postanowił dopuścić dowód z ustnego przesłuchania ww. świadka. Świadek zeznał, że o zwolnieniu wnioskodawcy z pracy dowiedział się od niego samego, a nie są mu znane szczegóły działalności antykomunistycznej strony.

Organ zwrócił się do Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych w K. z wnioskiem o zaopiniowanie wniosku strony o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Rada negatywnie zaopiniowała wniosek strony.

W ramach swojej właściwości Urząd Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zwrócił się do NSZZ "Solidarność" Region [...]i, do Archiwum Narodowego w K., Fundacji Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego, [...] Oddział w Polsce (która przejęła dokumentację po M.-K.), celem ustalenia wszystkich okoliczności sprawy. Żadna z powyższych organizacji nie posiada dokumentów potwierdzających okoliczności podnoszonych przez R. S., który został pouczony o uprawnieniach wynikających z art. 10 K.p.a.

R. S. wniósł na powyższą decyzję Szefa Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z 20 lutego 2019 r. nr [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i ponowne rozpatrzenie sprawy, przesłuchanie świadków, powołanie w miarę możliwości nowych oraz zweryfikowanie uchwały [...] z 29 maja 2018 r. [...] Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej i Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych.

W uzasadnieniu zarzutów skarżący podniósł, że jako schorowany a przez to ubogi obywatel RP, któremu niesłuszny ustrój zrobił parę krzywd, wystąpił do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie mu statutu osoby represjonowanej. Skarżący należy do szarych członków "Solidarności", na plecach których udało się "górze" doprowadzić do upadku niesłusznego systemu, za co "uzyskuję do dziś solidne profity". Skarżącego za rozróby polityczne służby ukarały całkiem dotkliwie: stracił pracę, a w ostatnim dniu wypowiedzenia urodziło mu się dziecko. Profity jakie uzyskał za "rozrabiactwo" to dwa zasiłki w wysokości jednej pensji każdy. "Więcej szczegółów zawierają akta (UdsK)".

Odnosząc się do stwierdzenia lakoniczności oświadczenia świadka S. K. podniósł, że w [...] było ponad 1000 członków Związku. Aktualnie skarżący ma słaby kontakt ze S. K.. Ostatnio poinformował skarżącego, że prosił kilku znajomych o uzyskanie kontaktu z J. B. - członkiem Zarządu Zakładowego "Solidarności" w [...], a który przez trzy lata pracował kilka metrów obok skarżącego i który prawdopodobnie może skarżącego pamiętać.

Skarżący zakwestionował również rzetelność odnotowanych zeznań świadka J. K. podnosząc, że sam świadek był zdziwiony spisaną treścią swoich zeznań i brakiem niektórych podanych przez siebie faktów.

Ustosunkowując się do negatywnej opinii wydanej przez [...] Wojewódzką Radę Konsultacyjną (RK) z 29 maja 2019 r. skarżący zarzucił, że Rada wyglądała jak sąd kapturowy - przewodniczący i członkowie byli anonimowi, również podpisy pod uchwałą są nieczytelne. Zarzucił, że "Dyskusji ani szczegółowych pytań nie było, natomiast jeden z członków komisji był bardzo zainteresowany świadkiem K. (uciszony przez przewodniczącego). W trakcie rozmów na podane przeze mnie nazwisko B. jej członek wcześniej zainteresowany P. K. stwierdził że dobrze go zna i ma z nim kontakt. Na moją prośbę o podanie mi kontaktu do P. B. odburknął, iż nie jest biurem adresowym. Kolejny członek komisji zarzucił mi, iż OPZZ-tu w okresie kiedy "towarzysze" proponowali mi zapisanie się do niego w zamian za wycofanie wypowiedzenia został pouczony przez przewodniczącego słowami: "cicho już był, już był"".

Skarżący zakwestionował uzasadnienie uchwały RK nr [...] dotyczące konsultacji z osobami znającymi wnioskodawcę. Podniósł, że w ostatnim zdaniu uzasadnienia RK stwierdza, że wniosek rozpatrzono negatywnie, ale jak znajdą się nowi świadkowie (J. B.) wniosek może być rozpatrzony ponownie.

Odnosząc się do wskazywanych przez organ prób uzyskania dokumentów od wielu instytucji, między innymi do [...], posiadacza dokumentów osobowych M.-K., skarżący wskazał, że skoro jego dokumentów tam nie ma, to przyjmuje, iż SB zapomniała je oddać.

Szef Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Na rozprawie 11 października 2019 r. pełnomocnik z urzędu skarżącego zarzucił dodatkowo naruszenie przepisów postępowania w zakresie gromadzenia materiału dowodowego akcentując, że świadek S. K. powinien być osobiście przesłuchany przez organ. Ponadto pełnomocnik skarżącego zarzucił błędne wnioski organu z materiału dowodowego i brak przesłuchania dodatkowych świadków, w szczególności J. B..

Sąd na rozprawie dnia 11 października 2019 r. oddalił wniosek skarżącego i jego pełnomocnika z urzędu o odroczenie rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a.

Zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07, LEX nr 483232).

Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest decyzja Szefa Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w przedmiocie odmowy potwierdzenia skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności Sąd stwierdził, że wydane rozstrzygnięcie organu jest zgodne z prawem i prawidłowe, a zarzuty skargi są nieuzasadnione.

Materialnoprawną podstawą kontrolowanego rozstrzygnięcia były przepisy ustawy o działaczach opozycji. Akt ten wprowadza dwie kategorie podmiotów, którym na gruncie tej ustawy przyznano różnorakie uprawnienia.

Pierwszą kategorię "działaczy opozycji antykomunistycznej" ustawodawca uregulował w art. 2 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Przy czym, w myśl art. 2 ust. 2 ustawy, do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r.

Ponadto ustawa w art. 3 wprowadza definicję "osoby represjonowanej z powodów politycznych" wskazując, że jest nią osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.:

1) przebywała w:

a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,

b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym:

a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1575 oraz z 2018 r. poz. 5 i 369), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni,

b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia,

c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu,

d) została z nią rozwiązana umowa o pracę,

e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły,

f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok;

4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Należy podkreślić, że status "działacza opozycji antykomunistycznej" lub "osoby represjonowanej z powodów politycznych" może zostać potwierdzony przez właściwy organ wyłącznie osobom spełniającym warunki określone wprost przez ustawodawcę odpowiednio w art. 2 oraz art. 3 ustawy.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący uzyskał decyzję Prezesa IPN z dnia 6 lipca 2016 r., w której organ ten stwierdził, że skarżący nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa i w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Tym samym wobec skarżącego nie zachodzą przesłanki negatywne co do przyznania wnioskowanego statusu.

Za osobę represjonowaną może być jednak uznana jedynie taka osoba, która spotkała się z dolegliwościami wymienionymi w art. 3 ustawy. Jak wynika z akt sprawy swoje żądanie skarżący wywodzi z art. 3 pkt 3 lit. c lub lit. d ustawy.

Z akt sprawy wynika, że skarżący R. S. w okresie od 27 listopada 1980 r. do 30 listopada 1983 r. był zatrudniony w [...] Fabryce Aparatury Pomiarowej M.-K. jako kontroler jakości, a stosunek pracy został rozwiązany w trybie wypowiedzenia przez zakład pracy. Jako powód podano redukcję etatów (świadectwo pracy – k. 114 akt administracyjnych).

Nie jest również kwestionowane, że od marca 1981 r. do 30 grudnia 1983 r. skarżący był szeregowym członkiem NSZZ "Solidarność", uiszczał składki, kolportował gazetki, krytykował reżim komunistyczny i wprowadzenie stanu wojennego.

Analizując przesłanki statuowane w art. 3 pkt 3 lit. c i lit. d ustawy należy wyjaśnić, że co do represji, o których mowa w ustawie, w orzecznictwie przyjmuje się, że w świetle normy art. 3 pkt 3 ustawy organ powinien więc wziąć pod uwagę dwa elementy, które muszą wystąpić łącznie, tj. udział skarżącego w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, a także skutki takiej aktywności. Za osobę represjonowaną może być bowiem uznana jedynie taka osoba, która spotkała się z dolegliwościami wyszczególnionymi w art. 3 ustawy wyłącznie z powodów politycznych, a więc w wyniku działalności politycznej lub udziału w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Podkreślenia wymaga, że udział w wystąpieniu wolnościowym nie jest pojęciem zdefiniowanym, jednakże w orzecznictwie sądowoadministracyjnym uznaje się, że jest to wyłącznie forma świadomego uczestnictwa, aktywności danej osoby w przedsięwzięciu zorganizowanym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka, która jednak choć nieprzypadkowa, nie musiała wiązać się z pełniejszym zaangażowaniem przybierającym już formę działalności politycznej. Jest to z pewnością także szereg działań o charakterze organizacyjnym, przygotowawczym itp., gdyż wystąpienie takie ze swojej natury jest pewnym procesem, niekiedy wieloetapowym i wymagającym różnorakich działań. W tym zakresie uwzględnienia wymaga szczególny charakter działalności opozycyjnej i związanych z nią wystąpień wolnościowych. Działalność ta, aby mogła odnieść zamierzony skutek, często opiera się na szeregu mniejszych czynności, które składają się na pewną całość i nie zawsze może być rozumiana wyłącznie jako bezpośredni, publiczny udział w strajku czy manifestacji. Należy mieć na uwadze, że każde wystąpienie, aby w ogóle mogło dojść do skutku, potrzebuje odpowiedniego zaplecza i nie sposób przyjąć, że osoby działające w ramach tego zaplecza nie działały na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Fakt, że ustawa nie definiuje pojęcia "wystąpienia wolnościowego" i nie wskazuje konkretnych wydarzeń uznanych za takie wystąpienia potwierdza, że pojęcie to należy rozumieć szerzej (por wyrok WSA w Gdańsku z 25 lipca 2018 r., sygn. II SA/Gd 301/18 – powołane orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Pod tym kątem należało zatem ocenić, czy zwolnienie skarżącego z pracy, formalnie udokumentowane w świadectwie pracy jako rozwiązanie stosunku pracy ze względu na redukcję etatów, miało charakter represji politycznych za udział w wystąpieniu wolnościowym.

W przedmiotowej sprawie, mimo wezwania organu z 4 listopada 2016 r., w którym szczegółowo poinformowano skarżącego o brzmieniu art. 2 i art. 3 ustawy i konieczności zgromadzenia dla wydania decyzji pozytywnej stosownych dowodów (oświadczeń świadków i dokumentów), skarżący nie przedłożył dowodów, ani nie wskazał na istnienie takich dowodów. Skarżący tylko ogólnikowo opisał, na czym miała polegać jego działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Tymczasem z preambuły ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej (...) wynika, że dotyczy on tych osób, które w latach 1956-1989 z narażeniem własnego życia, wolności, majątku lub praw pracowniczych angażowały się w działalność antykomunistyczną zmierzającą do odzyskania suwerenności i niepodległości Polski.

Akta administracyjne w niniejszej sprawie, w szczególności stanowiska uzyskane przez organ od IPN, NSZZ "Solidarność" Region [...]i (k. 95 akt adm.), Archiwum Narodowego w K., Fundacji Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego (k. 100 akt adm.) oraz G. I. S. Oddział w [...] (która przejęła dokumentację po M.-K.), nie potwierdzają prowadzenia takiej działalności przez skarżącego.

Wbrew stanowisku skarżącego takiej działalności nie potwierdzają także oświadczenie świadka S. K., ani oświadczenie i zeznania J. K..

Okoliczność odmiennej oceny ww. dowodów przez samego skarżącego nie stanowi o naruszeniu przez organ przepisów procedury administracyjnej.

W tym miejscu należy przypomnieć, że wprawdzie postępowanie administracyjne oparte jest na zasadzie oficjalności, w świetle której to na organie administracji spoczywa, co do zasady, obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie oznacza to jednak, że organ ma nieograniczony obowiązek poszukiwania dowodów, mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji pasywnej postawy strony w tym zakresie (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 13 marca 2019 r. sygn. IV SA/Wr 13/19, LEX nr 2648315). Wynikający z zasady prawdy obiektywnej obowiązek organu wyczerpującego zebrania materiału dowodowego nie może oznaczać przerzucenia całego ciężaru dowodowego na organ prowadzący postępowanie, w tym obowiązku poszukiwania materiałów dowodowych potwierdzających okoliczności korzystne dla strony (por. wyroki WSA w Łodzi z 23 stycznia 2019 r. sygn. III SA/Łd 897/18, LEX nr 2619910, z 29 maja 2019 r., sygn. II SA/Łd 151/19).

Organ szczegółowo wyjaśnił skarżącemu, jakie wymagania należy spełnić, aby żądany przez skarżącego status mógł być przyznany. Organ przytoczył przy tym skarżącemu treść przepisów prawa regulujących tę kwestię. Sąd w całości podziela ustalenia i ocenę organu wrażoną w zaskarżonych decyzjach.

Stosownie do przepisu art. 6 K.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że każda decyzja wydawana przez te organy musi stanowić konkretyzację określonej normy prawnej. Organy nie mogą więc nadawać obywatelom uprawnień według dowolnego uznania, ale tylko wtedy, kiedy ziszczą się przesłanki przewidziane prawem. Skarżący zaś nie wykazał, ani nie wskazał na istnienie dowodów żadnej z przesłanek ustanowionych w art. 2 i art. 3 ustawy o działaczach opozycji, warunkujących przyznanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Brak jest więc podstaw do ustalenia, że skarżący te przesłanki spełnia. Nie są w szczególności taką przesłanką niewątpliwie doznane przez skarżącego cierpienia i dolegliwości związane z utratą pracy i to w czasie, gdy skarżącemu urodziło się dziecko.

Skoro brak jest pozytywnych przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, to fakt, że nie zachodzą w sprawie przesłanki negatywne (zgodnie z art. 4 ww. ustawy), nie jest wystarczający. Sama decyzja Prezesa IPN-u, którą skarżący przedłożył, świadczy jedynie o braku przesłanek negatywnych, ale wcale nie wypowiada się na temat istnienia przesłanek pozytywnych. Te zaś w sprawie, mimo prawidłowo przeprowadzonego przez Szefa Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych postępowania wyjaśniającego, nie zostały ustalone wobec braku dowodów, których organ – działając z urzędu – także poszukiwał. Organ prawidłowo wskazał, którym dowodom przyznał moc dowodową, a którym odmówił wiarygodności i z jakich przyczyn. Zgodnie z art. 77 K.p.a. organ zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy umożliwiający wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. Oznacza to, że organ dochował nałożonego nań obowiązku działań z urzędu, by przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy i podjął wszelkie racjonalne kroki niezbędne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania zgodnej z prawem decyzji.

Wobec powyższego nie sposób uznać, aby zaskarżona decyzja w jakikolwiek sposób naruszała prawo. Organ rozstrzygnął sprawę w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. W ramach motywowania podjętej decyzji ustosunkował się do wszystkich twierdzeń wniosku dotyczących istotnych okoliczności faktycznych i prawnych, a także zarzutów i wniosków podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania. Powyższe znajduje odzwierciedlenie w działaniach organu w trakcie postępowania i uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutów sformułowanych na rozprawie przez pełnomocnika skarżącego, a także do stanowiska skarżącego prezentowanego przez całe postępowanie, należy podkreślić, że organ w prowadzonym od września 2016 r. do lutego 2019 r. postępowaniu przedsięwziął cały szereg czynności, w trakcie których próbował z własnej inicjatywy i reagując na informacje od skarżącego, dotrzeć do dowodów mogących wskazywać na spełnienie przez skarżącego przesłanek przyznania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. I tak, mimo początkowego braku reakcji, organ uzyskał stanowisko S. K., które jednak nie potwierdza wskazywanych przez skarżącego okoliczności jego działalności i zwolnienia z pracy (k. 50 akt adm.). Organ uzyskał również negatywną odpowiedź od Radia K., próbując zweryfikować podane przez skarżącego informacje o nagraniu wywiadu (k. 30 akt adm.). Organ doprowadził również do przesłuchania J. K. (k. 61 akt adm.). Także zarzuty skarżącego dotyczące nieprawidłowości w podjęciu uchwały nr [...] z 29 maja 2018 r. [...] Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej i Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych oraz zeznań J. K., z uwagi na jednoznaczną treść tych dowodów, nie mogły przynieść zamierzonego skutku. Organ pozyskał również monografię [...] 1976-1989" dotyczącą działalności związków zawodowych w tym zakładzie pracy, w której opisano szereg działaczy i prowadzone przez nich aktywności (k. 87 i n. akt adm.). Również te dowody nie potwierdzają w jakikolwiek sposób argumentacji skarżącego. W szczególności okoliczności dotyczące rozmów z sekretarzem POP M. P., Dyr. C. i M., tow. K. czy R. H., a także możliwości zapisania się do OPZZ celem uniknięcia zwolnienia z pracy, nie zostały uprawdopodobnione, a tym bardziej dowiedzione.

Działania organu w celu pozyskania dowodów, a z drugiej strony bierność skarżącego nie tylko w ich poszukiwaniu, ale nawet odnośnie wskazania istnienia takich dowodów, dały rezultat w postaci braku ustalenia przesłanek pozytywnych przyznania skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Należy tu zaznaczyć, że nie można było oczekiwać od organu dalszego poszukiwania dowodów na poparcie tez skarżącego, skoro on sam stwierdził, że jedyny znany mu żyjący świadek to S. K.., a świadek ten nie potwierdził wersji skarżącego. Biorąc powyższe pod uwagę nawet ewentualne przesłuchanie skarżącego jako strony nie mogło - wbrew stanowisku skarżącego i jego pełnomocnika – dać podstaw do ustalenia faktów wskazywanych przez skarżącego.

Zdaniem Sądu zgromadzony w niniejszej sprawie dostępny materiał dowodowy był wystarczający dla ustalenia okoliczności faktycznych niezbędnych do merytorycznego jej rozstrzygnięcia, a dokonana przez organ ocena dowodów nie okazała się dowolną. Brak było zatem w sprawie podstaw, aby uznać skarżącego za działacza opozycji antykomunistycznej lub osobę represjonowaną z powodów politycznych – w rozumieniu przepisów ustawy z 20 marca 2015 r.

Sąd oddalił wniosek skarżącego i jego pełnomocnika o odroczenie rozprawy. Sąd nawet na zgodny wniosek stron może odroczyć posiedzenie tylko z ważnej przyczyny (art. 99 P.p.s.a.). Nieobecność stron lub ich pełnomocników na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy (art. 107 P.p.s.a.). Rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności (art. 109 P.p.s.a.). Rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd postanowi zawiadomić o toczącym się postępowaniu sądowym osoby, które dotychczas nie brały udziału w sprawie w charakterze stron (art. 110 P.p.s.a.).

Z powyższych regulacji wynika, że odroczenie rozprawy to instytucja wyjątkowa. W niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki obligatoryjnego odroczenia rozprawy, a brak było też podstaw do jej odroczenia na wniosek strony.

Należy zaakcentować – co wskazano już wyżej – że rolą sądu administracyjnego jest kontrola zgodności z prawem zaskarżonego aktu, a regułą jest, że sąd nie prowadzi postępowania dowodowego. Na rozprawie skarżący był reprezentowany przez wyznaczonego w sierpniu 2019 r. pełnomocnika z urzędu, który na rozprawie przedstawił stanowisko skarżącego i nawet trudne okoliczności życiowe skarżącego nie uzasadniały jej odroczenia.

Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie dostrzegł uchybień uzasadniających wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Nie nastąpiło też naruszenie wskazywanych w skardze regulacji K.p.a. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego orzekł jak w sentencji oddalając skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.