Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1171/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 9
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi J.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy częściowego umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń pielęgnacyjnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach z dnia [...] r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J.P., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...] r., nr [...], w sprawie odmowy umorzenia części kwoty nienależnie pobranych świadczeń pielęgnacyjnych i rozłożenie na raty nienależnie pobranych świadczeń pielęgnacyjnych.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Organ I instancji wydał decyzję nr [...] z dnia [...] r. o uznaniu świadczenia pielęgnacyjnego wypłaconego za okres od dnia 25 stycznia 2010 r. do dnia 31 maja 2015 r. w łącznej wysokości 40.024,00 zł za świadczenia nienależnie pobrane i zobowiązał J.P. (skarżąca) do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wraz z ustawowymi odsetkami naliczanymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach(Kolegium, SKO), po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, decyzją nr [...] z dnia [...] r. uchyliło pkt 6 zaskarżonej decyzji i w tym zakresie orzekło: "zobowiązać Panią J.P. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia: za okres od 25 stycznia 2010 r. do 30 czerwca 2013 r. w łącznej wysokości 21.424,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami, za okres od 1 lipca 2013 r. do 31 maja 2015 r. w łącznej wysokości 18.600,00 zł, w pozostałym zakresie utrzymać decyzję w mocy".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 3 lipca 2019 r. o sygn. akt II SA/Gl 489/19 oddalił skargę skarżącej na decyzję SKO z dnia [...] r.

W dniu [...] r. skarżąca złożyła w organie I instancji wniosek o umorzenie w całości nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego w kwocie 40.024,00 zł wraz z odsetkami.

Decyzją nr [...] z dnia [...] r. organ I instancji odmówił umorzenia w całości kwoty nienależnie pobranych świadczeń pielęgnacyjnych za okres od dnia 25 stycznia 2010 r. do dnia 31 maja 2015 r. w łącznej wysokości 40.024,00 zł oraz ustawowych odsetek.

W dniu [...] r. do organu I instancji wpłynął kolejny wniosek skarżącej o umorzenie części zadłużenia wraz z odsetkami i rozłożenia na raty nienależnie pobranych świadczeń pielęgnacyjnych za okres od dnia 25 stycznia 2010 r do dnia 31 maja 2015 r.

W dniu [...] . postanowieniem [...] zawieszono postępowanie w sprawie umorzenia części zadłużenia wraz z odsetkami i rozłożenia na raty nienależnie pobranych świadczeń pielęgnacyjnych, gdyż rozpatrzenie wniosku z dnia [...] r. i wydanie decyzji zależało od uprzedniego rozstrzygnięcia odwołania skarżącej od decyzji organu I instancji z dnia [...] r.

Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Kolegium, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r

Wobec powyższego organ I instancji postanowieniem [...] z dnia [...] r. podjął zawieszone postępowanie w sprawie z wniosku z dnie [...] r.

We wniosku z dnia [...] r. skarżąca argumentowała, iż ma 70 lat i nie będzie mogła "sprostać spłaty". Stwierdziła, że ma niepełnosprawną córkę, która potrzebuje stałej opieki. Deklarowała chęć spłaty ratalnej, wnosiła jednak aby rata nie była dla niej zbyt duża, " ponieważ mam tylko 707,85 zł emerytury, a muszę jeść".

W wyniku przeprowadzonego postępowania organ I instancji ustalił aktualną sytuację materialno - bytową i zdrowotną skarżącej. Wskazał, że zgodnie z art. 30 ust. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 – dalej "u.ś.r.", "ustawa o świadczeniach rodzinnych"), organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Wyjaśnił, że zasadą jest egzekwowanie należności, natomiast ich umorzenie może nastąpić wyjątkowo tylko w sytuacjach szczególnych.

Analizując całość zgromadzonego materiału, organ I instancji uznał, iż w przypadku rodziny skarżącej nie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności stanowiące podstawę do umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Sytuacja materialno-bytowa i zdrowotna rodziny jest stabilna i w ocenie organu I instancji nie nastąpiły żadne nadzwyczajne okoliczności i niespodziewane sytuacje uniemożliwiające spłatę zadłużenia. Zatem odmówiono częściowego umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń pielęgnacyjnych za okres od 25 stycznia 2010 r. do 30 czerwca 2013 r. w łącznej wysokości 21.424,00 zł oraz ustawowych odsetek i kwoty nienależnie pobranych świadczeń pielęgnacyjnych za okres od 1 lipca 2013r. do 31 maja 2015r. w łącznej wysokości 18.600,00 zł. Wyjaśnił, że do oceny możliwości spłaty zadłużenia brana jest pod uwagę sytuacja dochodowa całej rodziny, a kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Uznał, że jednorazowa wpłata przekracza możliwości finansowe rodziny skarżącej, dlatego też rozłożył zadłużenia na raty na 11 lat i 7 miesięcy ustalając sposób ich wpłaty. Wobec powyższego decyzją z dnia [...] r. organ I instancji odmówił umorzenia części kwoty nienależnie pobranych świadczeń pielęgnacyjnych i rozłożył na raty nienależnie pobrane świadczenia pielęgnacyjne.

W odwołaniu skarżąca wyraziła niezadowolenie z rozstrzygnięcia organu I instancji. Wniosła o zmianę decyzji poprzez uwzględnienie wniosku o częściowe umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń tj. za okres od 25 stycznia 2010 r. do 1 lipca 2013 r. z uwagi na uniewinnienie przez Sąd Rejonowy w B. w sprawie o sygn. [...], a także z uwagi na szczególną sytuację skarżącej lub uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto wniosła o przesłuchanie w charakterze świadka J.P., na okoliczność wykazania że pobieranie nienależnych świadczeń nastąpiło wskutek błędu pracownika OPS.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji - wyjaśniając, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych i przytoczyło treść art. 30 ust. 9 u.ś.r. Mając na uwadze stan faktyczny sprawy oraz uwzględniając obowiązujący stan prawny Kolegium stwierdziło, że okoliczności podniesione w odwołaniu nie mogą stanowić podstawy uchylenia lub zmiany zaskarżonej decyzji. Wyjaśniło, że z uwagi na stan zdrowia córki skarżącej sytuacja jej rodziny nie jest prosta i A.P. zasługuje na wsparcie ze strony organów państwa, które - jak wynika z akt sprawy- otrzymuje. Nie zwalnia to jednakże skarżącej z jej obowiązków wobec Państwa tj. zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, gdyż biorąc pod uwagę dochód trzyosobowej rodziny należy stwierdzić, że nie kwalifikuje się ona do uwzględnienia złożonego wniosku i umorzenia w części kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, tj. świadczeń pielęgnacyjnych. Zauważyło, że z ustaleń organu I instancji wynika, iż skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z mężem J.P. i córką A.P.. Młodszy syn T. mieszka na piętrze ale prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Rodzina zamieszkuje w domu własnościowym, piętrowym, ocieplonym, ogrzewanym na eko – groszek. Sytuacja mieszkaniowa jest dobra, bowiem skarżąca zajmuje 2 pokoje na parterze z uwagi na niepełnosprawność córki, mąż zajmuje 2 pokoje na piętrze. W domu są dwie łazienki, jedna dostosowana do potrzeb osoby niepełnosprawnej, woda ogrzewana jest odnawialnymi źródłami energii. Skarżąca wykazała w oświadczeniu o stanie majątkowym dwa domy, jeden w którym mieszka rodzina 110 m2 oraz drugi dom o powierzchni 40 m 2 w S. zamieszkały przez syna D.. Ponadto skarżąca podała pracownikowi socjalnemu, że wynajęli geodetę do wykonania pomiarów działki w S., którą chcą podzielić i przekazać synom. Rodzina utrzymuje się z łącznych dochodów w wysokości 4.589,13 zł miesięcznie. Dochód skarżącej to emerytura w wysokości 731,15 zł, zasiłek pielęgnacyjny wypłacany dla córki A. w wysokości 1.025,00 zł oraz emerytura męża skarżącej w wysokości 2.617,14 zł miesięcznie. Ponadto od października 2019 r. córka- A. otrzymuje świadczenie uzupełniające dla osób i niezdolnych do samodzielnej egzystencji z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w kwocie 500 zł miesięcznie, które nie zostało uwzględnione w zsumowanym dochodzie. Wydatki miesięczne rodziny ustalono w wysokości 1.606 zł na co składają się : podatek-64 zł, energia elektryczna - 170 zł, gaz - 65 zł, woda - 53 zł, wywóz śmieci - 51 z, OC samochodu-4,61 zł, przegląd samochodu - 8,33 zł, zakup paliwa i oleju samochodu - 300 zł, opał - 460 zł rata kredytu, telefon z internetem - 143 zł, leki 100-200 zł, wywóz nieczystości płynnych-50 zł. Zgodnie z oświadczeniem skarżącej środki na wyżywienie rodziny to kwota 1 800 – 2 000 zł. Córka A. posiada orzeczenie Powiatowego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] r. znacznym stopniu niepełnosprawności od urodzenia, korzysta z rehabilitacji z Narodowego Funduszu Zdrowia, rodzina obecnie nie ponosi dodatkowych wydatków na rehabilitację. Rehabilitacja od dnia 13 marca 2020 r., z powodu epidemii koronawirusa skorzystano z 40 godzin w ramach NFZ, do skorzystania pozostało 40 godzin. Córka A. jest leczona i stale zażywa leki od neurologa. Skarżąca uskarża się na dolegliwości zdrowotne i przyjmuje leki. Mąż skarżącej także leczy się u lekarzy specjalistów. Z notatki pracownika socjalnego wynika że nikt z członków rodziny nie był w tym roku na leczeniu w szpitalu. Cała rodzina pozostaje pod opieką lekarską i wykupuje zalecone leki wyszczególnione w kosztorysie utrzymania rodziny. Zgodnie z oświadczeniem skarżącej jej mąż ma orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności. Z powyższego, w ocenie Kolegium wynika, że bez uszczerbku dla rodziny, a w szczególności dla niepełnosprawnej córki, skarżąca jest w stanie zwrócić nienależnie pobrane świadczenia pielęgnacyjne, zatem nie ma podstaw prawnych do częściowego umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń pielęgnacyjnych.

Natomiast odnosząc się do rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji w części w jakiej orzeka ona o rozłożeniu na raty kwoty nienależnie pobranych świadczeń pielęgnacyjnych Kolegium stwierdziło że zaskarżona decyzja we wskazanej części także podjęta została w ramach uznania administracyjnego. Nie stwierdziło naruszenia granic tego uznania. Zwróciło uwagę, że niniejsze postępowanie zostało wszczęte na wniosek skarżącej z dnia [...] r., a zatem należy przyjąć, że skoro sama strona zawnioskowała o rozłożenie na raty przedmiotowej kwoty to zakładała, że sytuacja jej rodziny pozwala na spłatę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w ratach. Ponadto z poczynionych ustaleń wynika, że od daty złożenia przez stronę przedmiotowego wniosku tj. od lutego 2020 r. do daty orzekania w niniejszej sprawie w sytuacji rodziny strony nie nastąpił istotne zmiany w zakresie sytuacji dochodowej, materialnej, zdrowotnej, zawodowej itd. Zdaniem Kolegium organ I instancji przychylając się do wniosku strony i rozkładając kwotę nienależnie pobranych świadczeń oraz ustawowych odsetek wyszedł naprzeciw oczekiwaniom strony, gdyż w pierwszej kolejności strona zobligowana jest do spłaty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z ustawowymi odsetkami, a jak wynika z akt sprawy nie zachodziły postawy do całkowitego umorzenia ww. należności (decyzja [...] z dnia [...] r.). Nie zachodziły także podstawy do częściowego umorzenia. W ocenie Kolegium zaskarżona decyzja w części dotyczącej rozłożenia na raty należności wychodzi naprzeciw oczekiwaniom skarżącej, a nadto skarżąca dysponuje takim majątkiem, co do którego mogła by być podjęta przez organ egzekucja należności czy też nałożone zabezpieczenie w formie hipoteki na nieruchomościach strony. Ponadto Kolegium zwróciło uwagę, że skarżąca w pierwszej kolejności powinna uregulować swoje zobowiązania względem organu, a nie podejmować działania zmierzające do dokonania przysporzeń majątkowych na rzecz pełnoletnich synów. Podkreśliło, że organ I instancji rozłożył zobowiązanie strony na bardzo długi okres czasu, co wpłynęło na stosunkowo niedużą wysokość rat, a tym samym w tym zakresie rozstrzygnięcie organu I instancji odpowiada możliwościom finansowym skarżącej w zakresie spłaty przedmiotowych rat. Wskazało dalej, że brak wpłaty którejkolwiek z rat w wyznaczonym terminie lub wpłata raty w niepełnej wysokości będzie skutkowało wszczęciem postepowania egzekucyjnego.

Odnosząc się do zawartego w odwołaniu wniosku w sprawie przeprowadzenia dodatkowego postępowanie dowodowego tj. przesłuchania w charakterze świadka J.P., Kolegium stwierdziło, iż nie znajduje podstaw do jego uwzględnienia. Wniosek nie dotyczy tez związanych z przedmiotem niniejszego postępowania, a ma na celu udowodnienie, że świadczenia nienależnie pobrane nie nastąpiły z winy skarżącej, zatem nie powinna świadczeń tych zwracać. Postępowanie w sprawie świadczeń nienależnie pobranych zostało jednakże zakończone prawomocnym wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 7 stycznia 2019 r. sygn. akt II SA 489/ 19 i w niniejszym postępowanie nie może być podważone przez jakikolwiek dowód zawnioskowany przez stronę.

Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję Kolegium z dnia [...] r. zarzucając zaskarżonej decyzji błąd w ustaleniach faktycznych odnośnie sytuacji materialnej i życiowej skarżącej, która w pełni uzasadnia wniosek o całkowite umorzenia zadłużenia; obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 30 ust 9 u.ś.r. poprzez jej niewłaściwą jego wykładnię i niezastosowanie. Wniosła o zmianę skarżonej decyzji poprzez uwzględnienie odwołania i umorzenie w całości zadłużenia, z uwagi na skrajnie trudną sytuację materialną i życiową skarżącej uniemożliwiającą całkowicie spłatę zadłużenia lub uchylenie skarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zwolnienie z kosztów postępowania i przyznanie jej pomocy prawnej z urzędu w osobie radcy prawnego. Wniosła o przesłuchanie męża J.P., jako nieprofesjonalnego pełnomocnika na okoliczność ustalenia zasadności mojego wniosku o zwolnienie mnie w całości z obowiązku zapłaty kwoty 40 024,00 zł wraz z odsetkami i koszty tytułem zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.

W uzasadnieniu podkreśliła, że nienależnie pobrane przez nią świadczenia pielęgnacyjne w kwocie 40 024,00 zł musiałaby spłacać przez 12 lat ze środków uzyskiwanych przez jej niepełnosprawną córkę A.. Podtrzymała również dotychczasowe stanowisko podkreślając, że nie stać jej na spłatę zadłużenia. W uzasadnieniu skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie zarzutów skargi.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

W piśmie z dnia 28 grudnia 2020 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o skierowanie sprawy na rozprawę podkreślając, że skarżąca posiada nieprofesjonalnego pełnomocnika w osobie jej męża, a jego udział w rozprawie jest istotny. Zauważył również, że SKO ocenił sytuację zdrowotną rodziny jako stabilną podczas, gdy organ ten nie ma uprawnień do oceny stanu zdrowia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.-dalej "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...] r., w sprawie odmowy umorzenia części kwoty nienależnie pobranych przez skarżącą świadczeń pielęgnacyjnych i rozłożenia na raty nienależnie pobranych świadczeń pielęgnacyjnych.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 30 ust. 9 ustawy

z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (obecnie t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 – dalej "u.ś.r.")" zgodnie z którym organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Z przepisu tego wynika, że decyzja w zakresie umorzenia zadłużenia powstałego z tytułu wypłaconych nienależnie świadczeń rodzinnych pozostaje w sferze tzw. uznania administracyjnego i jest odstępstwem od ogólnej zasady statuującej obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z odsetkami. Stosownie bowiem do art. 30 ust. 1 u.ś.r., osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu.

Zawarty w powołanym przepisie zwrot "szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny" należy rozumieć jako całokształt sytuacji materialnej, zdrowotnej i życiowej wnioskodawcy. Rozpoznając wniosek o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń organy powinny dokonać oceny, czy sytuacja życiowa wnioskodawcy, w tym stan rodzinny, wiek, niepełnosprawność, stan zdrowia, mieszczą się w ustawowym pojęciu "szczególnie uzasadnionych okoliczności". Natomiast sama trudna sytuacja materialna danej rodziny nie uzasadnia umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń. Jest to możliwe dopiero wówczas, gdy sytuacja rodziny będzie obiektywnie "szczególna" i to szczególna na tle innych rodzin uprawnionych do świadczeń rodzinnych. Instytucja umorzenia należności jest wyjątkowa, co oznacza, że w sytuacji życiowej osoby występującej o podjęcie takiej decyzji muszą wystąpić szczególne okoliczności. Stan taki powinien być bowiem efektem czynników obiektywnych, na które strona nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności z tytułu wypłaconych świadczeń rodzinnych. Za szczególnie trudną sytuacją osoby bądź rodziny muszą przemawiać względy społeczne, m.in. zdarzenie losowe, niepełnosprawność powodująca niezdolność do pracy czy wielodzietność. Stan ten powinien mieć charakter trwały i nieprzemijający, gdyż tymczasowe okoliczności powodujące trudną sytuację nie są wystarczającą przesłanką do umorzenia powstałych należności (vide wyrok NSA z 20 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 1382/15- publ. CBOSA).

W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż sądowa kontrola uznania administracyjnego jest ograniczona wyłącznie do oceny tego, czy w sprawie zachodzą warunki materialnoprawne, uzasadniające skorzystanie przez organ administracji z przysługujących mu uprawnień oraz, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej.

Zdaniem Sądu, z akt sprawy wynika, że organy powinnościom tym nie uchybiły.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca składając wniosek o umorzenie części nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego wraz z odsetkami i rozłożenia na raty zadłużenia powstałego z tego tytułu podniosła, iż ma 70 lat, niepełnosprawną córkę co powoduje, że nie stać jej na spłatę nienależnie pobranego świadczenia. Oświadczyła, że chce spłacać zadłużenie, ale wnosi o ustalenie niskich rat, a to ze względu na wysokość otrzymywanej przez nią emerytury.

Organy orzekające w sprawie ustaliły, że rodzina skarżącej składa się z trzech osób (skarżącej, jej męża i córki) i posiada stały dochód w wysokości 4 589,13 zł miesięcznie. Na dochód ten składają się: emerytura skarżącej w wysokości 731,15 zł, zasiłek pielęgnacyjny wypłacany dla córki A. w wysokości 1.025,00 zł oraz emerytura męża skarżącej w wysokości 2.617,14 zł miesięcznie. Ponadto od października 2019 r. córka – A. otrzymuje świadczenie uzupełniające dla osób i niezdolnych do samodzielnej egzystencji z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w kwocie 500 zł miesięcznie, które nie zostało uwzględnione w zsumowanym dochodzie. Dochód na osobę w rodzinie wynosi zatem 1 529, 71 zł miesięcznie (przy ustawowym kryterium dochodowym 764, 00 zł). Miesięczne stałe obciążenia rodziny skarżącej to kwota 1.606 zł, na którą składają się: podatek, energia elektryczna, gaz, woda, wywóz śmieci, OC samochodu, przegląd samochodu, zakup paliwa i oleju samochodu, opał rata kredytu, telefon z internetem, leki oraz wywóz nieczystości płynnych. Środki na wyżywienie rodziny to, zgodnie z oświadczeniem skarżącej. kwota 1 800 – 2 000 zł. Ponadto rodzina skarżącej na tle innych rodzin korzystających ze świadczeń rodzinnych jest zamożna, gdyż dysponuje dwoma domami(o pow. 100 m2 i 40 m2), placami o pow. 824,00 m2 oraz 532,00 m2 , a także trzema innymi działkami. Sytuacja mieszkaniowa rodziny jest dobra i została szczegółowo opisana w decyzjach. Również sytuacja zdrowotna rodziny skarżącej jest dobra, jakkolwiek członkowie rodziny cierpią na różne dolegliwości i są pod opieką lekarzy, a nadto córka wymaga stałej rehabilitacji, to nie było żadnych nadzwyczajnych sytuacji wymagających choćby leczenia szpitalnego. Z powyższego wynika, że sytuacja skarżącej i jej rodziny jest dobra i stabilna.

Zatem biorąc pod uwagę całokształt sytuacji życiowej skarżącej nie można uznać, że jej sytuacja jest "szczególna" w rozumieniu art. 30 ust. 9 u.ś.r.- co uzasadniałoby umorzenie nienależnie pobranego świadczenia (w całości czy też w części). Nie można również pominąć faktu, iż skarżąca nosi się z zamiarem podziału jednej z działek na dwie celem przekazania ich dwóm, dorosłym synom.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z dnia 3 lipca 2019 r. o sygn. akt II SA/Gl 489/19 oddalił skargę skarżącej na decyzję SKO z dnia [...] r., a tym samym zostało przesądzone, że skarżąca zobowiązana jest do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń pielęgnacyjnych. W konsekwencji zarzuty skargi w zakresie zasadności nałożenia na skarżącą obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń pielęgnacyjnych są chybione. Nie jest również kwestionowane przez skarżącą, że Kolegium ostateczną decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...] r., którą odmówiono jej umorzenia w całości kwoty nienależnie pobranych świadczeń pielęgnacyjnych za okres od dnia 25 stycznia 2010 r. do dnia 31 maja 2015 r. w łącznej wysokości 40.024,00 zł oraz ustawowych odsetek.

Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. - sąd oddalił wniosek skarżącej zawarty w skardze o przesłuchanie męża skarżącej na okoliczność opisaną w skardze.. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. - zgodnie z którym sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie - zezwala sądowi na przeprowadzenie wyłącznie dowodów uzupełniających z dokumentów i tylko wówczas, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Tymczasem wniosek skarżącej wykracza poza dyspozycję art. 106 § 3 p.p.s.a., gdyż nie dotyczy dowodu uzupełniającego z dokumentu.

Dodać przy tym należało, że - wbrew przekonaniu zawartemu w skardze - przyczyny nienależnego pobrania świadczeń pielęgnacyjnych, nie miały znaczenia dla wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku inicjującego postępowanie w sprawie. Okoliczności dotyczące tego, czy przyznanie przedmiotowych świadczeń nastąpiło z powodu błędu organu, czy też z innych przyczyn, nie stanowią podstawy wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. W celu prawidłowego rozpoznania wniosku strony, znaczenie miało bowiem tylko to, czy wystąpiły przesłanki określone w cytowanym wyżej art. 30 ust. 9 u.ś.r. W związku z tym argumenty zawarte w skardze nie zasługiwały na uwzględnienie, a ponadto stanowisko skarżącej zawarte w skardze kłóci się z treścią wniosku z dnia [...] r.

Sąd zauważa jednocześnie, że organy orzekające musiały wziąć pod uwagę interes publiczny, skoro chodzi o środki finansowe pobrane przez skarżącą, mimo że się jej one nie należały. Samo zastosowanie ulgi w spłacie nienależnie pobranych świadczeń rzeczywiście mogło być uzasadnione wyjątkowo. Z akt sprawy taka szczególna sytuacja nie wynika.

Podsumowując, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, Kolegium, nie przekraczając granic uznania administracyjnego, wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy jej rozstrzyganiu. Uzasadniły przy tym przekonująco swoje stanowisko w sposób spełniający wymagania określone w art. 107 § 3 K.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

W niniejszej sprawie Sąd orzekał na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, z późn.zm.) Dopuszczalność rozpoznania przedmiotowej sprawy na posiedzeniu niejawnym na podstawie powołanego wyżej przepisu potwierdza stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w uchwale składu 7 sędziów z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19 (dostępna w CBOSA).