Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2572/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17,  art. 17 ust. 1, art. 17 ust.  1 b, art. 17 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151 w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania D.G., decyzją z [...] sierpnia 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Decyzją z [...] maja 2021 r. Wójt Gminy [...] odmówił przyznania D.G. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem – K.G.. W uzasadnieniu organ I instancji przytoczył treść przepisów ustawy o świadczeniach rodzimych regulujących zasady i tryb przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, podkreślając, że zgodnie z art. 17 ust. 1b tej ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Organ wskazał, że z dołączonego orzeczenia Lekarza Orzecznika KRUS z [...] stycznia 2020 r. wynika jednoznacznie, że niepełnosprawność K.G. powstała w wieku [...] lat. Powyższe uniemożliwia przyznanie stronie wnioskowanego świadczenia, ponieważ niepełnosprawność ojca powstała po ukończeniu wieku, o którym mowa w powołanym art. 17 ust. 1b.

Ponadto organ wskazał, że z zebranych w sprawie dokumentów wynika, że wnioskodawca nie zrezygnował z zatrudnienia, aby opiekować się ojcem, a pracę podejmował tylko w celu uzyskania świadczenia rentowego z ZUS.

Od decyzji odwołał się D.G., który zarzucił organowi naruszenie prawa materialnego - art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną, ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Zarzucił również naruszenie art. 6, art. 8, art. 9, art. 77, art. 7 w zw. z art. 80 kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] sierpnia 2021 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] maja 2021 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że wnioskiem z [...] lutego 2021 r. D.G. (ur. [...]) wystąpił do GOPS w [...] o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem K.G. (ur. [...] Do wniosku strona dołączyła orzeczenie Lekarza Rzeczoznawcy KRUS z [...] stycznia 2020 r. stwierdzające u K.G. trwałą niezdolność do samodzielnej egzystencji od [...] listopada 2019 r. oraz decyzję z [...] września 2020 r. przyznającą D.G. zasiłek stały na okres od [...] sierpnia 2020 r. do [...] sierpnia 2021 r.

Działając na podstawie art. 23 ust. 4e ustawy o świadczeniach rodzinnych organ I instancji [...] maja 2021 r. przeprowadził wywiad środowiskowy pod kątem ustalenia okoliczności dotyczących sprawowania przez D.G. nad ojcem opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ustalono, że D.G. zamieszkuje razem z ojcem i pomaga mu w codziennych czynnościach (kąpiel, ubieranie), przygotowuje posiłki, sprząta, pierze, podaje leki, zapewnia dowóz do lekarza. K.G. porusza się przy pomocy laski tylko w obrębie domu i po podwórku. D.G. jest osobą niepełnosprawną, ale oświadczył, że jest w stanie opiekować się ojcem. W okresie od [...] listopada 2017 r. do [...] grudnia 2017 r. pracował zawodowo w ﬁrmie [...]. W trakcie zatrudnienia zachorował i przez okres [...] miesięcy przebywał na zasiłku chorobowym, a następnie przez [...] miesięcy pobierał zasiłek rehabilitacyjny z ZUS. Potem wystąpił o ustalenie prawa do renty. Orzecznik ZUS uznał odwołującego za osobę częściowo niezdolną do pracy, ale decyzją ZUS z [...] listopada 2019 r. odmówiono mu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy z powodu braku wymaganego okresu składkowego. Odwołujący jeszcze trzykrotnie występował do ZUS o rentę i za każdym razem otrzymywał odmowę, z uwagi na brak wymaganych okresów składkowych (decyzje z: [...] marca 2020 r., [...] lipca 2020 r., [...] lutego 2021 r.).

Orzeczeniami Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Sierpcu D.G. został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności: orzeczeniem z [...] sierpnia 2019 r. na okres do [...] sierpnia 2020 r., a orzeczeniem z [...] sierpnia 2020 r. na okres do [...] sierpnia 2021 r. Z tytułu niepełnosprawności odwołujący pobierał zasiłek stały (decyzja z [...] września 2020 r.). Decyzją z [...] lutego 2021 r. uchylono zasiłek stały z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Jak ustalił organ odwołujący w trakcie pobierania zasiłku był zatrudniony na podstawie umowy zlecenia w [...] [...]., [...] od [...] lipca 2019 r. do [...] lutego 2020 r., a następnie od [...] września 2020 r. do [...] stycznia 2021 r. Komisja Lekarska ZUS orzeczeniem z [...] stycznia 2021 r. uznała D.G. za osobę częściowo niezdolną do pracy na okres do [...] grudnia 2021 r.

Kolegium prowadząc postępowanie wyjaśniające wezwało D.G. do złożenia wyjaśnień w charakterze strony. [...] lipca 2021 r. Kolegium - po pouczeniu o treści art. 233 § 1 Kodeksu karnego i o prawie odmowy udzielania odpowiedzi na poszczególne pytania (art. 86 w zw. z art. 83 § 2 kpa) - odebrało od odwołującego zeznania w celu ustalenia, czy sprawuje on opiekę nad ojcem w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz czy faktyczne sprawowanie opieki jest niemożliwe do pogodzenia z pracą zarobkową opiekuna. Odwołujący zeznał, że zamieszkuję pod adresem [...] z tatą w domu jednorodzinnym. Właścicielem domu jest tata. Tata jest wdowcem od [...] lat. Podał, że prowadzi z tatą wspólne gospodarstwo domowe. Ich źródłem utrzymania jest taty renta z KRUS. Oprócz wnioskodawcy tata ma jeszcze dwie córki. Jedna mieszka w [...], druga w [...]. Jest to odległość około [...] km od miejsca zamieszkania taty. Siostry odwiedzają tatę rzadko. Zeznający oświadczył, że ma kłopoty zdrowotne, jest po zawale serca, leczy się systematycznie u kardiologa. Codziennie przyjmuje leki związane z dolegliwościami kardiologicznymi i nadciśnieniem. Ma orzeczoną częściową niezdolność do pracy na podstawie orzeczenia ZUS nr [...]. Trzykrotnie odmówiono mu renty z tytułu niezdolności do pracy, z uwagi na brak wymaganego okresu składkowego. W listopadzie 2021 r. ponownie będzie ubiegał się o rentę. Zabrakło mu 8 miesięcy, ale już dorobił te 8 miesięcy w gospodarstwie rolnym u [...]. Z uwagi na stan zdrowia nie może podjąć pracy w swoim zawodzie [...]. Posiada orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] ważne do [...] sierpnia 2021 r. W tym tygodniu będzie składał wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Wskazał, że tata choruje od maja 2019 r. Wówczas miał operację [...]. Tata ma także przepuklinę i nadciśnienie. Nie wie dokładnie na jakie jeszcze choroby tata choruje. Co trzy miesiące tata ma wykonywane USG, jest pod opieką urologa i lekarza rodzinnego w [...]. Lekarz rodzinny przyjeżdża na wizyty domowe. Wizyty u lekarza urologa są w zależności od potrzeb, średnio co trzy miesiące. Tata przyjmuje leki dwa razy dziennie, rano i wieczorem. Są to leki na prostatę i nerki. Tata po mieszkaniu porusza się po niedużych odległościach. Tata nie jest pampersowany. Wnioskodawca podał, że zaprowadza tatę do łazienki. Wykonuję przy tacie wszystkie czynności higieniczne (mycie, golenie), przygotowuję posiłki, które tata je samodzielnie. Sprząta, gotuje, robi zakupy, uiszcza opłaty. Ma wykształcenie zawodowe, zawód wyuczony [...]. Po skończeniu szkoły w 1985 r. pracował w firmie [...] w [...] przez około [...] lat. Potem pracował w prywatnych ﬁrmach budowlanych. Ostatnio pracował w 2020 r. w gospodarstwie rolnym u [...] przez [...] miesięcy, bo taki staż pracy był wymagany do ZUS. Później już nigdzie nie pracował.

Kolegium wskazało, że warunki nabywania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego określają przepisy art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111) – dalej zwanej dalej "ustawą". Zgodnie z art. 17 ust. 1 świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie z art. 17 ust. 1b ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje tylko wówczas, gdy niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Kolegium zauważyło, że organ I instancji odmówił przyznania odwołującemu świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na brzmienie art. 17 ust. 1b ustawy. Zdaniem Kolegium nie było dopuszczalne oparcie decyzji odmownej na tej części art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana przez TK za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Jeżeli natomiast chodzi drugą przesłankę odmowy SKO w [...] podało, że z treści art. 17 ust. 1 ustawy wynika, że świadczenie pielęgnacyjne kierowane jest do osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego osobiście, zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej lub nie podejmują zatrudnienia.

Nie budzi wątpliwości Kolegium, że odwołujący jako syn niepełnosprawnego, wymagającego opieki K.G. jest osobą, na której zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny. W niniejszej sprawie kwestą sporną jest natomiast zaistnienie drugiej przesłanki, tj. niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez odwołującego w celu sprawowania osobistej opieki nad ojcem. Świadczenie pielęgnacyjne ma bowiem na celu zrekompensować osobie - która zmuszona była zrezygnować z zatrudnienia lub nie może go podjąć w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny - utracony zarobek. Ważne jest ustalenie, że wyłącznie z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną osoba sprawująca taką opiekę nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Po analizie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego Kolegium stwierdziło, że odwołujący nie spełnia kumulatywnie wszystkich przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Przede wszystkim odwołujący nie jest osobą rezygnującą z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad ojcem. Jak zeznał podczas składania wyjaśnień w Kolegium ostatnio pracował w 2020 r. W [...] u [...] przez [...] miesięcy, "bo taki staż pracy był wymagany do ZUS", a później już nigdzie nie pracował. Zatem nie zrezygnował z pracy w celu sprawowania opieki nad ojcem, lecz w celu osiągnięcia stażu pracy i okresu składkowego wymaganego do uzyskania z ZUS renty z tytułu niezdolności do pracy.

Nie budzi wątpliwości Kolegium to, że odwołujący nie podejmuje zatrudnienia nie wyłącznie z powodu konieczności sprawowania opieki nad ojcem, lecz z innych przyczyn: z powodu swojego złego stanu zdrowia i faktu ubiegania się w najbliższym czasie o rentę z tytułu niezdolności do pracy z ZUS. Odwołujący zeznał, że "w listopadzie br. roku ponownie będę ubiegał się o rentę. Zabrakło mi [...] miesięcy, ale już dorobiłem te [...] miesięcy w gospodarstwie rolnym u [...]. Z uwagi na stan zdrowia nie mogę podjąć pracy w swoim zawodzie [...]. Posiadam orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] ważne do [...] sierpnia 2021 r. W tym tygodniu będę składał wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności".

SKO w [...] zaznaczyło, że w świetle art. 17 ust. 1 ustawy podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, jest istnienie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem, a sprawowaniem osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Opieka sprawowana nad bliską osobą musi w sposób oczywisty stanowić wyłączną przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. W sytuacji więc, gdy osoba sprawująca opiekę nie podejmuje zatrudnienia z innych przyczyn, jak np. brak pracy, czy swój stan zdrowia, świadczenie takie nie będzie przysługiwało. Nie każda bowiem rezygnacja z zatrudnienia lub zaniechanie podjęcia pracy będzie podstawą do przyznania świadczenia, lecz wyłącznie takie, których celem jest sprawowanie opieki (por. wyroki NSA z: 27 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 558/11; 12 lipca 2012 r. sygn. akt I OSK 101/12).

Tymczasem ustalone w sprawie okoliczności wskazują, że brak jest w tym przypadku bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez wnioskodawcę zatrudnienia, a koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym ojcem.

Kolegium podkreśliło, że świadczenie pielęgnacyjne, jako forma wsparcia rodziny, nie jest kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko do tych z nich, którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czynią to w tak dużym - a wynikającym ze stopnia niepełnosprawności osoby, którą się opiekują - zakresie i rozmiarze, że opieka ta nie pozwala im na podjęcie innej pracy. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym rodzicem, gdyż ta wynika z prawnego i moralnego obowiązku dziecka względem rodzica, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania i nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu.

W orzecznictwie podkreśla się, że art. 17 ust. 1 ustawy należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres sprawowanej opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyroki NSA z: 5 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 2454/11, 23 października 2020 r. sygn. akt I OSK 1148/20). Chodzi zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki, wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w jakimkolwiek wymiarze.

Taka sytuacja w ocenie Kolegium w niniejszej sprawie nie zaistniała. W ocenie organu mimo faktu wspólnego zamieszkiwania i sprawowania przez odwołującego opieki nad ojcem, zakres i częstotliwość wykonywanych względem ojca czynności opiekuńczych nie wiąże się z koniecznością niepodejmowania lub rezygnacji przez odwołującego z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Jak wynika z zeznań odwołującego jego ojciec porusza się samodzielnie po domu i obejściu, nie jest osobą leżącą, nie wymaga karmienia, pojenia, nie jest pampersowany. Nie wymaga więc szczególnej pielęgnacji. Powyższe nie wskazuje więc, by ojciec odwołującego wymagał ciągłej (całodziennej) obecności, czy też nadzoru ze strony odwołującego.

W ocenie Kolegium nie można również przyjąć, że wykonywane względem ojca czynności wypełniają odwołującemu cały dzień w stopniu uniemożliwiającym podjęcie pracy, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Część czynności wykonywanych przez stronę wykazanych w trakcie postępowania (takie jak np. pranie, sprzątanie, przygotowywanie posiłków, robienie zakupów, kupno leków) nie mogą być uznane za czynności wymagające pełnej dyspozycyjności odwołującego i rezygnacji z tego tytułu z aktywności zawodowej. Wymienione czynności, to zwykłe czynności dnia codziennego, wykonywane w każdym gospodarstwie domowym, także przez osoby pracujące w pełnym wymiarze czasu pracy, które nie są przeciwskazaniem do podjęcia zatrudnienia, tym bardziej w sytuacji wspólnego zamieszkiwania odwołującego z ojcem.

W orzecznictwie podkreśla się, że opieka, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, związana być musi wyłącznie z osobą chorego, a nie ma polegać na prowadzeniu gospodarstwa domowego. Prowadzenie gospodarstwa domowego nie wyklucza bowiem podjęcia zatrudnienia. Ponadto niektóre opisane przez odwołującego czynności wykonywane przy ojcu to typowe czynności świadczone okazjonalnie względem rodziców, którzy wymagają pomocy, ze względu na podeszły wiek i pogarszający się stan zdrowia i są niejednokrotnie wykonywane przez większość dzieci względem starszych rodziców oraz łączone z wykonywaniem pracy zawodowej.

Kolegium podkreśliło, że nie kwestionuje stanu zdrowia osoby niepełnosprawnej ani też faktu, że odwołujący wspiera i pomaga swojemu ojcu w codziennym funkcjonowaniu. Jednakże świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako "wynagrodzenie" za świadczenie pomocy przez dziecko swoim rodzicom, a taka sytuacja miałaby miejsce w przypadku uwzględnienia wniosku odwołującego. Odwołujący, z uwagi na ciążący na nim, a wynikający z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek alimentacyjny wobec rodzica, ma obowiązek udzielenia ojcu pomocy i wsparcia, tym bardziej, że jak wynika z akt sprawy odwołujący zamieszkuje w domu będącym własnością ojca i pozostaje obecnie na jego utrzymaniu. Jak oświadczył bowiem ich źródłem utrzymania jest renta ojca z KRUS.

Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] sierpnia 2021 r. D.G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1. prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez: a. dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, b. zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącego nie wypełnia ww. dyspozycji podczas, gdy opieka świadczona ojcu przez skarżącego jest stała i długotrwała, c. zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego (rezygnacją z pracy), a sprawowaniem przez niego opieki nad ojcem, podczas gdy w przedmiotowej sprawie istnieje taki związek przyczynowo-skutkowy; 2. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącego nad ojcem, co skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Wskazując na powyższe zarzuty D.G. wniósł o: 1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości; 2. uchylenie decyzji organu I instancji; 3. zobowiązanie organów I i Il instancji do przyjęcia oceny prawnej i wskazań, co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu wydanym w niniejszej sprawie; 4. zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych; 5. rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest nieuzasadniona.

W niniejszej sprawie nie jest kwestionowane to, że K.G. jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 3 pkt 21 lit. e ustawy) i że wymaga stałej i długotrwałej opieki osoby trzeciej.

Poza sporem jest również to, że D.G. zamieszkuje wraz z ojcem i faktycznie opiekuje się swoim najbliższym krewnym oraz że należy do grona osób, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy.

Sporne pomiędzy Kolegium i G.G. jest natomiast to, czy okoliczności tej sprawy wskazują na to, że D.G., wg stanu na datę wydania zaskarżonej decyzji, rezygnował lub nie podejmował pracy zarobkowej i miało to bezpośredni związek z koniecznością sprawowania stałej i długotrwałej opieki nad K.G..

Dodatkowo sporne jest to, czy zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nad ojcem był tego rodzaju, że eliminował możliwość podejmowania przez G.G. pracy zarobkowej.

Jeżeli chodzi o pierwsze zagadnienie sporne trzeba wskazać, że z akt sprawy wynika, że D.G. był zatrudniony w firmie [...] S.A. w [...] jako [...] na umowę o pracę do [...] grudnia 2017 r. W trakcie zatrudnienia chorował (przebywał od [...] grudnia 2017 r. do [...] grudnia 2017 r. w szpitalu, przyjęty w trybie nagłym, z powodu bólu w klatce piersiowej, osłabienia – rozpoznanie [...]). Po zakończeniu tegoż zatrudnienia również chorował (pobyt w szpitalu od [...] lutego 2018 r. do [...] lutego 2018 r. rozpoznanie [...], podczas pobytu wykonano [...]). Otrzymywał zasiłek chorobowy ( [...] mies.), a później świadczenie rehabilitacyjne ( [...] mies.). Następnie wnioskiem z [...] kwietnia 2019 r. D.G. wystąpił o ustalenie prawa do renty. Lekarz orzecznik ZUS orzeczeniem z [...] czerwca 2019 r. uznał D.G. za osobę częściowo niezdolną do pracy od [...] grudnia 2017 r. do [...] czerwca 2020 r. Decyzją z [...] lipca 2019 r. odmówiono D.G. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy z powodu braku wymaganego okresu składkowego. Wnioskiem z [...] lipca 2019 r. D.G. wystąpił o ustalenie stopnia niepełnosprawności. D.G. uzyskał orzeczenie z [...] sierpnia 2019 r. ustalające umiarkowany stopnień niepełnosprawności na czas określony do [...] sierpnia 2020 r. i na jego podstawie miał przyznany zasiłek stały do [...] sierpnia 2020 r. W okresie od [...] lipca 2019 r. do [...] lutego 2020 r. D.G. wykonywał pracę zarobkową w firmie [...] [...] w ramach umowy zlecenie w celu uzyskania wymaganego okresu składkowego do renty z tytułu niezdolności do pracy. Jego ojciec K.G. jest niezdolny do samodzielnej egzystencji od [...] listopada 2019 r. co wynika z orzeczenia lekarza rzeczoznawcy KRUS z [...] stycznia 2020 r. Wnioskiem z [...] sierpnia 2020 r. D.G. zwrócił się o przyznanie zasiłku stałego, który otrzymał w związku z uzyskaniem na wniosek z [...] lipca 2020 r. orzeczenia z [...] sierpnia 2020 r. o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym na czas określony do [...] sierpnia 2021 r. W 2020 r. (wnioski z: [...] marca 2020 r., [...] maja 2020 r., [...] listopada 2020 r.) D.G. trzykrotnie starał się o rentę, lecz bezskutecznie, ponieważ nie udowodnił wymaganego okresu składkowego. Ostatni zasiłek stały pobrał w styczniu 2021 r. W trakcie pobierania zasiłku stałego, tj. od [...] września 2020 r. do [...] stycznia 2021 r. D.G. wykonywał pracę zarobkową w firmie [...] [...] w ramach umowy zlecenie w celu uzyskania wymaganego okresu składkowego do renty z tytułu niezdolności do pracy. Z karty ZUS dotyczącej przebiegu zatrudnienia wynika, że D.G. wykonywał pracę zarobkową m.in. w okresach: od [...] grudnia 2017 r. do [...] maja 2019 r. ([...]) i od [...] lipca 2019 r. do [...] lutego 2020 r. ([...] mies.). Orzeczeniem z [...] stycznia 2021 r. Komisja Lekarska ZUS uznała D.G. za osobę częściowo niezdolną do pracy, która istniała [...] marca 2020 r. i trwa do [...] grudnia 2021 r. W lutym 2021 r. D.G. zarejestrował się w PUP w [...] jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. W trakcie wywiadu środowiskowego (aktualizacja wywiadu z [...] maja 2021 r.) D.G. oświadczył, że pracował, aby uzyskać prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Podczas przesłuchania w organie odwoławczym (protokół z [...] lipca 2021 r.) D.G. oświadczył, że ojciec choruje od maja 2019 r. i że miał operację [...]. Podał, że do końca lipca 2021 r. wystąpi z wnioskiem o ustalenie stopnia niepełnosprawności, a w listopadzie br. będzie ubiegał się o rentę, ponieważ już "dorobił" [...] miesięcy brakującego okresu składkowego. Podał, że z uwagi na stan zdrowia nie może podjąć pracy w swoim zawodzie ([...]). Podał, że w 2020 r. pracował w [...] [...] przez [...] miesięcy.

Z powyższego stanu faktycznego wynika – jak zasadnie wskazało Kolegium – że D.G. zrezygnował w grudniu 2017 r. z zatrudnienia, z uwagi na swój zły stan zdrowia ([...]). W 2018 r. nie podejmował zatrudnienia przebywając na zasiłku chorobowym i świadczeniu rehabilitacyjnym. Brak aktywności zawodowej w dalszym okresie nadal był spowodowany złym stanem zdrowia. Skarżący z tego powodu ubiegał się w okresie kwiecień – lipiec 2019 r. o rentę z tytułu niezdolności do pracy oraz o ustalenie stopnia niepełnosprawności celem uzyskania zasiłku stałego. Zatem rezygnacja skarżącego z pracy zarobkowej, a także jej niepodejmowanie w dalszym okresie czasu było efektem jego złego stanu zdrowia. Z kolei okresowe podejmowanie pracy zarobkowej u [...] w latach: 2019, 2020, 2021 było powodowane dążeniem G.G. do uzyskania wymaganego przepisami prawa okresu składkowego, jako warunku niezbędnego do uzyskania renty z tytułu niezdolności do pracy.

G.G. pomija to, że w okresie stwierdzonej u K.G. niezdolności do samodzielnej egzystencji (od [...] listopada 2019 r.) i w dacie wydania orzeczenia w tym przedmiocie ( [...] stycznia 2020 r.) wykonywał pracę zarobkową u R.T..

Jest to – zdaniem Sądu - istotny i obiektywny dowód na to, że stan zdrowia K.G. i jego znaczna niepełnosprawność nie były związane z motywacją skarżącego odnoszącą się do kwestii podejmowania/niepodejmowania/rezygnacji, jeżeli chodzi o pracę zarobkową.

Wobec tego trafnie uznało Kolegium, że D.G. nie spełnił przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy dotyczącej niepodejmowania/rezygnacji z pracy zarobkowej celem sprawowania opieki nad osobą legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności.

Jeżeli chodzi o drugą przesłankę sporną trzeba wskazać, że rację ma Kolegium, że skoro D.G. zamieszkuje wspólnie z ojcem i prowadzi z nim wspólne gospodarstwo domowe (protokół przesłuchania strony), to takie czynności jak: sprzątanie, gotowanie (ojciec samodzielnie spożywa posiłki), pranie, robienie zakupów, zakup leków, uiszczanie opłat, skarżący wykonuje także dla siebie. Zatem nie są to zachowania związane wyłącznie z opieką nad ojcem. Takie czynności wykonują także osoby pracujące na pełen etat mające na utrzymaniu innych członków rodziny.

Skarżący oświadczył przed pracownikiem socjalnym (aktualizacja wywiadu) i przed Kolegium (protokół przesłuchania strony), że ojciec w obrębie domu i po podwórku porusza się przy pomocy laski, porusza się samodzielnie na niewielkie odległości i nie jest pampersowany. Samodzielnie spożywa posiłki, nie wymaga pojenia. Nie jest osobą leżącą. Takie zaś czynności jak: dowóz ojca do lekarzy na wizytę (urolog i USG - co trzy miesiące, lekarz rodzinny sam przyjeżdża na wizyty domowe), kąpiel, pomoc przy myciu, goleniu, ubraniu, podanie leków (dwa razy dziennie - rano i wieczorem) wykonywane są albo w dużych odstępach czasu, albo mają w obrębie dnia charakter krótkotrwały lub jednokrotny. Wobec tego wymagają od skarżącego pewnych zabiegów w zakresie planowania i organizacji dnia codziennego, natomiast nie wymagają opieki, która musiałaby mieć charakter długotrwały i stały, jak tego wymaga art. 17 ust. 1 ustawy.

W tej sytuacji Sąd uznał za trafne stanowisko SKO w [...], że sytuacja osobista (m.in. rodzinna, zdrowotna) G.G. i jego ojca K.G., wskazują na to, że zakres i charakter sprawowanej opieki nie jest tego rodzaju, ażeby wymagał od skarżącego niepodejmowania/rezygnacji, jeżeli chodzi o pracę zarobkową.

Wobec tego Sąd uznał, że organ odwoławczy dokonał prawidłowej wykładni art. 17 ust. 1 ustawy, właściwie zastosował ten przepis do ustalonego prawidłowo stanu faktycznego sprawy, który ma odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym, a swoje rozstrzygnięcie uzasadnił zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.