Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 108/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 13k, art 13 ust 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Magdalena Bosakirska Sędzia NSA Joanna Sieńczyło – Chlabicz (spr.) Sędzia del. WSA Zbigniew Czarnik Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 1351/12 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej w transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od M. K. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 450 zł (czterysta pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyrokiem z dnia 20 września 2012 r. o sygn. akt VI SA/Wa 1351/12 oddalił skargę [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej.

Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.

I

W dniu [...] grudnia 2011 r. w miejscowości K. na autostradzie A4, na odcinku węzeł Balice - węzeł [...], inspektor Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymał do kontroli mobilnej zespół pojazdów: kierowany przez [...] (dalej: skarżący lub strona) samochód osobowy marki [...] wraz z przyczepą marki Inna o nr rej. [...]. Zatrzymany do kontroli zespół pojazdów nie był wyposażony w urządzenie służące do poboru opłat elektronicznych (jednostkę pokładową viaBOX), a za przejazd na kontrolowanym odcinku drogi krajowej nieuiszczono opłaty elektronicznej, o jakiej mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j. Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm., dalej powoływanej jako: ustawa o drogach publicznych lub u.d.p.). Powyższe ustalono na podstawie protokołu kontroli nr [...] .

Następnie decyzją z [...] grudnia 2011 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD) - działając na podstawie na podstawie art. 13k ust. 4 i art. 13l ust 1 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych oraz art. 104 w zw. z art. 107 k.p.a. - nałożył na [...] karę pieniężną w wysokości [...] złotych za wykonywanie przejazdu po drodze krajowej, bez uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.

Organ podkreślił, że kontrola przedmiotowego pojazdu bezspornie potwierdziła, iż zatrzymany pojazd nie był wyposażony w urządzenie służące do poboru opłat elektronicznych (jednostkę pokładową viaBOX), a za przejazd na kontrolowanym odcinku drogi krajowej nie uiszczono opłaty elektronicznej o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, uzupełnionym pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. strona nie zgodziła się z interpretacja organu, jakoby przekroczenie przez zespół pojazdów dopuszczalnej masy całkowitej 3,5 tony powodował obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej, bowiem ustawodawca nie wskazał, że chodzi o łączną dopuszczalną masę całkowitą zespołu pojazdów. Jej zdaniem przepisy stanowiące podstawę wydania zaskarżonej decyzji są sprzeczne z unijną dyrektywą nr 2006/38/WE w sprawie pobierania opłat za użytkowanie niektórych typów infrastruktury przez pojazdy ciężarowe, której definicja "pojazdu" nie obejmuje aut o dopuszczalnej masie całkowitej poniżej 3,5 t., a zakresem zastosowania powołanej regulacji są objęte wyłącznie pojazdy przeznaczone lub używane do przewozu drogowego towarów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t.

Po rozpoznaniu wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, GITD decyzją z dnia [...] maja 2012 r. - działając na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r. Nr 80, poz. 433; dalej: rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit b, art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm. dalej jako u.t.d.) - utrzymał w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że elektroniczny system opłat z dniem 1 lipca 2011 r. zastąpił system "winietowy". Obowiązek ponoszenia opłat spoczywa zaś na korzystającym z dróg krajowych lub ich odcinków. Dodał, że sankcja za naruszenie tego obowiązku nakładana jest na kierującego pojazdem zgodnie z art. 13k ust. 1 u.d.p. Organ podniósł, że z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. jasno wynika, że obowiązek uiszczania opłaty elektronicznej dotyczy pojazdów samochodowych w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn. zm.), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej (dmc) powyżej 3,5 tony.

Organ stwierdził, że z całokształtu materiału dowodowego w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że kontrolowany pojazd samochodowy poruszał się po drodze wymienionej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną - i że nie została uiszczona opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Wskazał, że strona postępowania została ustalona prawidłowo, jako że jest nią osoba, która kierowała kontrolowanym pojazdem samochodowym, stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p.

Organ wyjaśnił również, że obowiązujący system pozwala na naliczanie i pobieranie opłaty elektronicznej wyłącznie za pośrednictwem zainstalowanego w pojeździe urządzenia, tzw. viaBOX. Brak zainstalowania w pojeździe tego urządzenia, w toku wykonywania przejazdu po drogach wskazanych w załączniku nr 1 i 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r., skutkuje tym, że opłata elektroniczna nie zostaje uiszczona, a organ administracji publicznej obowiązany jest do wymierzenia kierującemu pojazdem samochodowym kary administracyjnej, zgodnie z dyspozycją wyrażoną w art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyrokiem z dnia 20 września 2012 r. oddalił skargę [...] i stwierdził, że zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] maja 2012 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja z [...] grudnia 2011 r. - nie naruszają prawa.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, organ prawidłowo uznał, że istnieje podstawa do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości [...] zł. Stan faktyczny ustalony w sprawie odpowiadał bowiem dyspozycji art. 13k ust. 1 pkt 1 oraz art. 13k ust 4 ustawy o drogach publicznych. W momencie kontroli skarżący wykonywał po drodze krajowej objętej obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej przejazd pojazdem przekraczającym dopuszczalną masę całkowitą 3,5 tony – bez uiszczenia tejże opłaty.

Sąd I instancji podkreślił, że spór pomiędzy skarżącym a organem sprowadzał się do oceny, czy kontrolowany pojazd osobowy [...] wraz z przyczepą stanowi zespół pojazdów podlegających reżimowi art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. W ocenie organu pojazd ten wraz z przyczepą stanowi zespół pojazdów, którego dmc przekracza 3,5 t. Zdaniem skarżącego z powołanego przepisu nie wynika, by chodziło w nim o łączną masę obu stanowiących zespół pojazdów, lecz o masę każdego z pojazdów z osobna, wskutek czego w jego ocenie niedopuszczalne jest przyjęcie, że przekroczył on dopuszczalną masę całkowitą pojazdu, realizując przejazd pojazdem samochodowym o masie całkowitej 2720 kg wraz z przyczepą o masie całkowitej 2500 kg.

Zdaniem Sądu I instancji z literalnej wykładni przepisu art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. wynika, że jej dyspozycją objęci są korzystający z dróg publicznych zespołami pojazdów, których łączna dopuszczalna masa całkowita wynosi powyżej 3,5 tony. Twierdzenie to wzmacnia również wykładnia celowościowa omawianego przepisu, którego zamysłem było objęcie opłatami tych użytkowników określonych kategorii dróg, którzy wykonują przewozy pojazdami o gabarytach przekraczających 3,5 t. W tym kontekście kwestią irrelewantną jest czy przejazd wykonywany jest pojazdem stanowiącym jednorodną, monolityczną całość przekraczająca 3,5 t., czy też stanowiącym zespół pojazdów, tj. pojazdem samochodowym wraz przyczepą lub naczepą, przekraczającym 3,5 t.

W ocenie WSA, obowiązek posiadania urządzenia do poboru opłat elektronicznych jest obowiązkiem o charakterze bezwzględnym. Poza sporem pozostaje bowiem, że obowiązujący system pozwala na naliczanie i pobieranie opłaty elektronicznej wyłącznie za pośrednictwem zainstalowanego w pojeździe urządzenia, tzw. viaBOXu, a co za tym idzie brak zainstalowania w pojeździe tego urządzenia, w toku wykonywania przejazdu po drogach wskazanych w załączniku nr 1 i 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r., uniemożliwia uiszczenie opłaty elektronicznej. Tak więc brak zainstalowanego w pojeździe urządzenia, tzw. viaBOX-u uniemożliwia korzystanie z sieci dróg objętej powołanym rozporządzeniem. W przeciwnym razie, nieuiszczenie opłaty powoduje obowiązek organu administracji publicznej do nałożenia na kierującego kary administracyjnej, zgodnie z dyspozycją wyrażoną w art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p.

Sąd I instancji wskazał, że z przywoływanych przez skarżącego dyrektyw wspólnotowych, tj. dyrektywy 1999/62/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 czerwca 1999 r. oraz dyrektywy nr 2006/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. w sprawie pobierania opłat za użytkowanie niektórych typów infrastruktury przez pojazdy ciężarowe (Dz. U. UE.L z 1999 r., Nr 187 s. 42; dalej: dyrektywa 1999/62/WE) - nie wynika zakaz objęcia opłatą za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.

W niniejszej sprawie skarżący poruszał się zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, na co wskazuje zebrany materiał dowodowy po odcinku drogi, wskazanym w rozporządzeniu, jako płatny. Dyrektywa 1999/62/WE oraz zmieniająca ją Dyrektywa 2006/38/WE przewidują możliwość objęcia opłatą użytkowników niektórych typów infrastruktury. Art. 7 ust. 1 dyrektywy 1999/62/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 czerwca 1999 r. wprost przewiduje, że Państwa Członkowskie mogą utrzymywać lub wprowadzać opłaty za przejazd i/lub opłaty za korzystanie z infrastruktury. W treści obu wspomnianych dyrektyw unijnych nie ma przepisu, w którym w sposób jednoznaczny i bezpośredni nakazano by Państwom Członkowskim ograniczenie zakresu obciążeń stosownymi opłatami za użytkowanie infrastruktury drogowej (m.in. dróg i autostrad) tylko i wyłącznie do wykonywania przewozów komercyjnych. Owszem, należy zauważyć, że w punkcie 5 preambuły do cyt. dyrektywy 1999/62/WE jest wprawdzie mowa o tym, że w obecnych okolicznościach (a więc istniejących w 1999 r.) dostosowanie krajowych systemów obciążeń powinno ograniczać się do pojazdów komercyjnych posiadających z ładunkiem wagę brutto powyżej pewnej określonej wartości, niemniej nie można z tego zapisu preambuły w żaden sposób wywodzić jednoznacznej normy prawnej, która expressis verbis nakładałaby na polskiego ustawodawcę obowiązek ograniczenia wymogu uiszczania stosownych opłat elektronicznych tylko do przewozów niehandlowych (komercyjnych) prowadzonych wyłącznie przez przedsiębiorców transportowych.

Z uwagi na powyższe Sąd I instancji stwierdził, że kara pieniężna w wysokości [...] złotych, wynikająca z naruszenia przez skarżącego przepisów ustawy o drogach publicznych, została nałożona na stronę na podstawie obiektywnie stwierdzonego naruszenia polegającego na przejeździe po drodze krajowej, na której pobierana jest opłata elektroniczna, pojazdem samochodowym (zespołem pojazdów) powyżej 3,5 tony, bez uiszczenia stosownej opłaty elektronicznej.

II

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji złożył [...] zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Wnoszący skargę kasacyjną zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego, tj. art. 13 ust 1 pkt 3 w związku z art. 13 ha oraz art. 13k ustawy o drogach publicznych poprzez niewłaściwą interpretację stojącą w sprzeczności z art. 2 lit d) oraz art. 7 dyrektywy 1999/62/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 czerwca 1999 r. w sprawie pobierania opłat za użytkowanie niektórych typów infrastruktury przez pojazdy ciężarowe (Dz. U. UE.L.2011.269.1.) zmienionej dyrektywą 2006/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r., zmieniającą dyrektywę 1999/62/WE w sprawie pobierania opłat za użytkowanie niektórych typów infrastruktury przez pojazdy ciężarowe poprzez uznanie przez Sąd, że obowiązek opłaty elektronicznej ciąży również na kierowcach pojazdów nie przeznaczonych wyłącznie i nie używanych wyłącznie do przewozu drogowego towarów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony.

W ocenie skarżącego wprowadzenie innych opłat za przejazd lub opłat za korzystanie z infrastruktury w odniesieniu do innych rodzajów pojazdów, aniżeli objęte definicją "pojazdu" zawartą w cyt. dyrektywie, jest możliwe pod warunkiem; że wprowadzenie opłat za przejazd lub opłat za korzystanie z infrastruktury na takich drogach nie jest dyskryminujące dla ruchu międzynarodowego i nie powoduje zakłóceń konkurencji między podmiotami gospodarczymi. Zatem, skoro w niniejszej sprawie nie mają zastosowania dwa wyjątki wskazane w art. 7 ust. 1 dyrektywy 1999/62/WE. pozwalające na nałożenie innych opłat za przejazd, w przypadku wprowadzenie przez Państwo Członkowskie dodatkowych opłat można je wprowadzić wyłącznie na warunkach wskazanych w art. 7 ust. 2-12 dyrektywy 1999/62/WE.

Wprowadzenie w prawodawstwie krajowym innych opłat, niezgodnie z art. 7 ust. 1 cyt. dyrektywy jest zatem niezgodne ze stojącym nad nim prawodawstwem Unii Europejskiej i nie może być akceptowane. W przypadku wprowadzania innych opłat na podstawie art. 7 ust. 2-12 dyrektywy należy zatem stosować definicje zawarte w dyrektywie 1999/62/WE. W tym również definicję "pojazdu", co powoduje, wbrew wnioskom wywiedzionym przez Sąd I instancji, że nie ma możliwości nałożenia dodatkowych opłat na inne pojazdy, nieprzeznaczone wyłącznie bądź nieużywane wyłącznie do przewozu drogowego towarów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, gdyż stanowiłoby to naruszenie postanowień w/w dyrektywy.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie ze względu na brak usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która w przedmiotowej sprawie nie zachodzi.

Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta została wyłącznie na podstawie określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., co oznacza, iż w rozpoznawanej sprawie skarżący nie podważa ustaleń stanu faktycznego, co skutkować musi uznaniem, że zaakceptowany przez Sąd I instancji stan faktyczny został ustalony przez organy w sposób prawidłowy.

Skargi kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego, tj. art. 13 ust 1 pkt 3 w związku z art. 13 ha oraz art. 13k ustawy o drogach publicznych poprzez niewłaściwą interpretację stojącą w sprzeczności z art. 2 lit d) oraz art. 7 dyrektywy 1999/62/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 czerwca 1999 r. w sprawie pobierania opłat za użytkowanie niektórych typów infrastruktury przez pojazdy ciężarowe zmienionej dyrektywą 2006/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. poprzez uznanie przez Sąd I instancji, że obowiązek opłaty elektronicznej ciąży również na kierowcach pojazdów nie przeznaczonych wyłącznie i nie używanych wyłącznie do przewozu drogowego towarów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony.

Według autora skargi kasacyjnej nie istnieje żadna podstawa prawna, która umożliwiałaby inne rozumienie definicji "pojazd" zawartej w art. 13 ust 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych aniżeli w kontekście tej definicji zawartej w art. 2 lit. d) dyrektywy 1999/62/WE. Poza tym autor skargi kasacyjnej nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że żaden przepis ww. dyrektywy dotyczący pobierania opłat nie zabrania nakładania innych opłat przez Państwo Członkowskie. W tym kontekście autor skargi kasacyjnej stwierdził, że art. 7 dyrektywy nr 1999/62/WE nie daje podstaw do uznania, iż Państwo Członkowskie ma prawo nałożyć na inne podmioty, aniżeli na przedsiębiorców trudniących się komercyjnie przewozem towarów, inne opłaty za przejazdy po transeuropejskiej sieci drogowej. Jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej skarżący w istocie uważa, że wskazane w petitum skargi kasacyjnej przepisy ustawy o drogach publicznych są sprzeczne z prawem unijnym.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sformułowane w petitum skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego nie są zasadne.

Na wstępie należy przypomnieć unormowanie prawne dotyczące obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.

Z przepisu art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. wynika dla korzystających z dróg publicznych obowiązek ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej (opłaty elektronicznej). Opłata ta, w myśl art. 13ha ust. 1 u.d.p. jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6, tj. w rozporządzeniu Rady Ministrów dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokość stawek opłaty elektronicznej. Wysokość wskazanej opłaty ustala się jako iloczyn liczby kilometrów przejazdu i stawki tej opłaty za kilometr dla danej kategorii pojazdu, według art. 13ha ust. 2 u.d.p.

Należy podkreślić, że przepisy u.d.p. przewidują możliwość uiszczenia opłaty elektronicznej jedynie w systemie elektronicznego poboru opłat, zgodnie z art. 13i (art. 13hc ust. 1 u.d.p.). Zasadą jest, że pobranie opłaty następuje jedynie poprzez urządzenie na potrzeby pobierania tych opłat instalowane w pojeździe samochodowym. Obowiązek oferowania takowego urządzenia spoczywa na podmiotach pobierających opłaty z wykorzystaniem systemów elektronicznego poboru, zgodnie z art. 13i ust. 3 u.d.p.

Kierujący pojazdem samochodowym wyposażonym w urządzenie na potrzeby pobierania opłat elektronicznych, z mocy art. 13i ust. 4a u.d.p., jest obowiązany do: włączenia urządzenia podczas przejazdu po drodze, na której pobiera się opłatę (pkt 1); wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o rodzaju pojazdu (pkt 2); używania urządzenia zgodnie z przeznaczeniem (pkt 3).

Zasady wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania reguluje wydane na podstawie art. 40a ust. 5 u.d.p. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. w sprawie wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania oraz przekazywania opłat elektronicznych i kar pieniężnych na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego (Dz. U. Nr 91, poz. 524; dalej jako: rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r.). Według § 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia: przed rozpoczęciem korzystania z sieci dróg krajowych objętych opłatą elektroniczną użytkownik: 1) zawiera umowę z pobierającym opłatę elektroniczną dotyczącą korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków objętych opłatą elektroniczną w formie pisemnej; 2) odbiera od pobierającego opłatę elektroniczną urządzenie; 3) instaluje urządzenie w pojeździe; 4) wnosi przedpłatę - w przypadku wybrania formy wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 1, czyli w formie przedpłaty; 5) ustanawia zabezpieczenie oraz przekazuje pobierającemu opłatę elektroniczną dokument potwierdzający jego ustanowienie - w przypadku wybrania przez użytkownika formy wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 2, czyli płatności okresowej za zabezpieczeniem.

Wniesienie opłaty elektronicznej w formie przedpłaty następuje przed rozpoczęciem korzystania z sieci dróg krajowych objętych opłatą elektroniczną, w kwocie nie mniejszej niż pozwalająca na odbycie planowanego przejazdu w całości, w myśl § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. Przez wniesienie opłaty elektronicznej w formie przedpłaty rozumie się wpływ środków na rachunek bankowy, na który wnoszona ma być opłata elektroniczna, określony w umowie między użytkownikiem a pobierającym opłatę, zgodnie z § 7 ust. 2 cytowanego rozporządzenia.

Zgodnie z treścią art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną - bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości [...] złotych. Kary pieniężne, o których mowa w ust. 1 i 2, nakładają, w drodze decyzji administracyjnej, uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 13l ust. 1 (art. 13k ust. 4 u.d.p.). W myśl art. 13l ust. 1 pkt 2 u.d.p. - do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3, jeżeli jest ono wymagane, oraz nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k, są uprawnieni inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w rozpoznawanej sprawie uznaje - wbrew stanowisku skarżącego - że art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. nie jest sprzeczny z art. 2 pkt d) oraz art. 7 dyrektywy 1999/62/WE (w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 1 lit. e) dyrektywy 2006/38/WE).

Zmiany wprowadzone dyrektywą 2006/38/WE zostały implementowane do polskiego porządku prawnego ustawą z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 218, poz. 1391). Polski ustawodawca skorzystał z możliwości przewidzianej w art. 7 ust. 1 dyrektywy 1999/62/WE i objął opłatą elektroniczną nie tylko samochody ciężarowe, lecz wszystkie pojazdy samochodowe i zespoły pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t oraz autobusy, niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w tym zakresie jednolite stanowisko zaprezentowane przez tenże Sąd w orzecznictwie (por. m. in. wyroki NSA: z dnia: 21 sierpnia 2013 r., sygn. II GSK 2045/12; z dnia 15 stycznia 2014, sygn. akt II GSK 1488/12).

Natomiast rozporządzenie RM z dnia 22 marca 2011 r. zakłada pobór opłat na drogach krajowych, które nie znajdują się w sieci transeuropejskiej. Nadto zaakcentowania przy tym wymaga, że na podstawie art. 7a ust. 4 dyrektywy 2006/38/WE państwa członkowskie są obowiązane informować Komisję Europejską o nowych systemach opłat za przejazd co najmniej cztery miesiące przed ich wprowadzeniem.

Podkreślenia wymaga, że Polska notyfikowała elektroniczny system poboru opłat w dniu 25 lutego 2011 r. Natomiast w dniu 30 czerwca 2011 r. Komisja Europejska wyraziła pozytywną opinię o tym systemie, stwierdzając, że zastosowanie nowego systemu poboru opłat stanowi rozwiązanie "przejrzyste, niedyskryminacyjne i proporcjonalne do kosztów infrastruktury, eksploatacji, zarządzania i poboru opłat oraz że najprawdopodobniej nie będzie miało negatywnych skutków dla konkurencji na rynku wewnętrznym oraz dla swobodnego przepływu towarów" (opinia Komisji dostępna na stronie www. transport.gov.pl.).

Należy również podkreślić, że dyrektywa 1999/62/WE oraz zmieniająca ją dyrektywa 2006/38/WE przewidują możliwość objęcia opłatą użytkowników niektórych typów infrastruktury. Artykuł 7 ust. 1 dyrektywy 1999/62/WE wprost przewiduje, że Państwa Członkowskie mogą utrzymywać lub wprowadzać opłaty za przejazd i/lub opłaty za korzystanie z infrastruktury. Jednoznacznie należy stwierdzić, że - wbrew zarzutom skarżącego - w treści obu wspomnianych dyrektyw unijnych nie ma przepisu, w którym w sposób jednoznaczny i bezpośredni nakazano by Państwom Członkowskim ograniczenie zakresu obciążeń stosownymi opłatami za użytkowanie infrastruktury drogowej (m. in. dróg i autostrad) tylko i wyłącznie do wykonywania przewozów komercyjnych. Wprawdzie w punkcie 5 preambuły do dyrektywy 1999/62/WE jest mowa o tym, że w obecnych okolicznościach (a więc istniejących w 1999 r.) dostosowanie krajowych systemów obciążeń powinno ograniczać się do pojazdów komercyjnych posiadających z ładunkiem wagę brutto powyżej pewnej określonej wartości, niemniej - zdaniem NSA orzekającego w rozpoznawanej sprawie - nie można z tego zapisu preambuły w żaden sposób wywodzić jednoznacznej normy prawnej, która nakładałaby na polskiego ustawodawcę obowiązek ograniczenia wymogu uiszczania stosownych opłat elektronicznych tylko do przewozów niehandlowych (komercyjnych) prowadzonych wyłącznie przez przedsiębiorców transportowych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 lutego 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 2149/11). Zatem obowiązek implementacji do polskiego porządku prawnego dyrektywy 2006/38/WE, nie wyklucza dopuszczalności wprowadzenia opłat za przejazd dla pojazdów samochodowych innych niż samochody ciężarowe, co wynika z unormowania zawartego w art. 7 ust. 1 cyt. dyrektywy.

Za możliwością wprowadzenia przez Państwa Członkowskie pobierania opłat za korzystanie z infrastruktury wyłącznie z wykorzystaniem systemu, który wymaga użycia urządzenia rejestrującego zainstalowanego w pojeździe - przemawia również treść art. 7 ust. 6 dyrektywy nr 1999/62/WE. Zgodnie z tym przepisem rozwiązania dotyczące pobierania opłat za przejazd lub opłat za korzystanie z infrastruktury nie mogą powodować nieuzasadnionych niekorzystnych skutków finansowych lub innych utrudnień dla osób nieregularnie korzystających z sieci drogowej. W szczególności, jeżeli Państwo Członkowskie pobiera opłaty za przejazd lub opłaty za korzystanie z infrastruktury wyłącznie z wykorzystaniem systemu, który wymaga użycia urządzenia rejestrującego zainstalowanego w pojeździe, zapewnia ono dostęp do takich urządzeń poprzez odpowiednie rozwiązania administracyjne i gospodarcze.

Skoro zatem obowiązujący w Polsce system pozwala na naliczanie i pobieranie opłaty elektronicznej wyłącznie za pośrednictwem zainstalowanego w pojeździe urządzenia, to brak zainstalowania w pojeździe tego urządzenia, w toku wykonywania przejazdu po drogach wskazanych w załączniku nr 1 i 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. - uniemożliwia uiszczenie opłaty elektronicznej.

Z niekwestionowanych w rozpoznawanej sprawie ustaleń faktycznych wynika, że skarżący w momencie zatrzymania do kontroli poruszał się zespołem pojazdów składającym się z samochodu osobowego marki [...] oraz przyczepy marki Inna o nr rej. [...] na autostradzie A4, na odcinku węzeł [...], którego dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 t. Odcinek ten został wymieniony w załączniku nr 1 pkt 3 lit. a do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną. Niesporne jest również, że przejazd ten odbywał się bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej, a skarżący nie posiadał w pojeździe zainstalowanego urządzenia służącego do elektronicznego poboru opłat za przejazd odcinkiem płatnym.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji dokonał prawidłowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2012 r., uznając że organy zgodnie z prawem nałożyły na skarżącego karę pieniężną w wysokości [...] złotych za wykonywanie przejazdu po drodze krajowej, bez uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach orzeczono w oparciu o art. 204 pkt 1 p.p.s.a.