Wyrok NSA oz. w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 31/00
NSA oz. w Lublinie
Data orzeczenia: 2000-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Finanse publiczne
Powołane przepisy: article: art. 118 ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 155 poz. 1014
law: Ustawa z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych.
article: art. 7, art. 91 ust. 1
journal: Dz.U. 1996 nr 13 poz. 74
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 1995 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o samorządzie terytorialnym.
Teza: Skoro uchwała Rady Gminy zawiera sformułowania dopuszczające dotowanie zadań nie mieszczących się w kompetencji gminy lub dopuszcza dotowanie programów realizowanych przez organizacje lub jako kontraktowanie usług, bez jasnego powiązania tych programów czy też usług z zadaniami gminy, to Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej miało obowiązek, uznawszy powyższe naruszenie prawa za istotne, stwierdzić nieważność uchwały.

TEZY

Skoro uchwała Rady Gminy zawiera sformułowania dopuszczające dotowanie zadań nie mieszczących się w kompetencji gminy lub dopuszcza dotowanie programów realizowanych przez organizacje lub jako kontraktowanie usług, bez jasnego powiązania tych programów czy też usług z zadaniami gminy, to Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej miało obowiązek, uznawszy powyższe naruszenie prawa za istotne, stwierdzić nieważność uchwały.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Rady Gminy w D. na uchwałę Regionalnej Izby Obrachunkowej w L. z 14 grudnia 1999 r. (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Gminy w D. - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w L., uchwałą (...) z 16 grudnia 1999 r., wydaną na podstawie art. 91 ust. 1 w związku z art. 86 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz.U. 1996 nr 13 poz. 74 ze zm./ oraz art. 11 ust. 1 i art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych /Dz.U. nr 85 poz. 428 ze. zm./, stwierdziło nieważność uchwały (...) Rady Gminy w D. z 5 listopada 1999 r. w sprawie trybu postępowania o udzielenie dotacji podmiotom nie zaliczonym do sektora finansów publicznych z budżetu gminy, sposobu jej rozliczania oraz sposobu kontroli wykonywania zleconego zadania.

W uzasadnieniu uchwały Kolegium podano, że w wyniku doręczenia 18 listopada 1999 r. zakwestionowanej uchwały Regionalnej Izbie Obrachunkowej w L., Kolegium tej Izby wszczęło postępowanie w sprawie stwierdzenia jej nieważności, z uwagi na braki prawne, którymi dotknięta jest uchwała. Ponieważ w zakreślonym terminie Rada Gminy nie ustosunkowała się do przedstawionych jej zarzutów, należało stwierdzić nieważność zakwestionowanej uchwały.

Organ nadzoru stwierdził, że zastrzeżenia budzi zawarte w par. 2 uchwały określenie zadań, które mogą być dotowane, gdyż sformułowanie "na realizację działań służących rozwiązywaniu problemów społecznych i zaspokajaniu potrzeb mieszkańców gminy" jest nazbyt szerokie i wykracza poza ogólne ramy określonego w art. 7 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym zakresu działania gminy, co stanowi naruszenie dyspozycji art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych /Dz.U. nr 155 poz. 1014 ze zm./. Z par. 2 ust. 2 uchwały wynika, że możliwe jest przekazanie dotacji na finansowanie programów realizowanych przez organizacje lub jako kontraktowanie usług, bez jasnego powiązania tych programów czy też usług z zadaniami gminy.

Uchwała nie odpowiada także wymogom zawartym w art. 129 ustawy o finansach publicznych oraz jest w oczywisty sposób sprzeczna z dyspozycją art. 92 ust. 5 w związku z art. 25 i art. 71 tej ustawy. Odesłanie do bliżej nie określonej procedury budżetowej oraz postępowanie konkursowe, traktowane w par. 4 ust. 1 uchwały jako możliwość, a nie zasada, są niewystarczające. Na podstawie tych przepisów można przypuszczać, iż organ wykonawczy gminy mógłby swobodnie decydować o przyznaniu dotacji określonemu podmiotowi.

Nie można także zaakceptować regulacji zawartej w par. 6 uchwały, dotyczącej tzw. przepisów przejściowych. Sankcjonuje ona postępowanie o udzielenie dotacji prowadzone według reguł określonych przez Zarząd Gminy, co jest sprzeczne z art. 118 ust. 3 ustawy o finansach publicznych.

Uchwala, wbrew przepisom zawartym w delegacji ustawowej, nie reguluje kwestii dotyczących sposobu kontroli wykonywania zleconego zadania.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Rada Gminy zarzuciła Kolegium nietrafne odwołanie się do art. 7 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, gdyż artykuł ten nie ustanawia zamkniętego katalogu zadań gminy, a jedynie najważniejsze. Zgodnie z art. 7 ust. 2 ww. ustawy, ustawy szczególne określają, które zadania własne gminy mają charakter obowiązkowy.

Zdaniem strony skarżącej, organ nadzoru nie wykazał sprzeczności postanowień uchwały z prawem, na co wskazuje uzasadnienie faktyczne i prawne uchwały Kolegium RIO.

Uregulowanie zawarte w art. 118 ustawy o finansach publicznych pozwala radzie gminy przeznaczyć swoje środki na cele publiczne, które są najbardziej potrzebne dla ludności gminy, a zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty jest głównym zadaniem własnym gminy. Takimi potrzebami w Gminie D. są bezrobocie i pomoc społeczna.

Zdaniem skarżącej Rady Gminy, tryb postępowania o udzielenie dotacji powinien być uregulowany, zgodnie z art. 118 ust. 3 ustawy o finansach publicznych, stosowną uchwałą rady gminy i uchwała (...) ten tryb określiła, zaś z art. 118 nie wynika, że wybór musi się odbywać w trybie ustawy o zamówieniach publicznych.

Nie ma też przeszkód, by uchwała mogła zawierać przepisy przejściowe.

W odpowiedzi na skargę Regionalna Izba Obrachunkowa nie znalazła podstaw do zmiany zaskarżonej uchwały. Jest ona sprzeczna lub nie wypełnia dyspozycji art. 118 ustawy o finansach publicznych w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 5 ustawy z 7 maja 1999 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych. Przedmiotem dotowania czyni zadania, które nie mieszczą się w kompetencjach gminy, dopuszcza dotowanie programów realizowanych przez organizacje lub jako kontraktowe, bez jasnego ich powiązania z zadaniami gminy, nie wprowadza przepisów o kontroli wykonywania zleconego zadania, wprowadza bezprawnie przepisy przejściowe.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi nie są trafne.

Art. 118 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych /Dz.U. nr 155 poz. 1014 ze zm./ w brzmieniu ustalonym przez art. 5 ustawy z dnia 7 maja 1999 r. /Dz.U. nr 49 poz. 485/ stanowi, iż podmioty nie zaliczone do sektora finansów publicznych i nie działające w celu osiągnięcia zysku mogą otrzymywać z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacje na cele publiczne związane z realizacją zadań tej jednostki. Zlecenie zadania i udzielenie dotacji następuje na podstawie umowy jednostki samorządu terytorialnego z podmiotem, o którym mowa w ust. 1. Przepis art. 71 ust. 2 stosuje się odpowiednio. Tryb postępowania o udzielenie dotacji, sposób jej rozliczania oraz sposób kontroli wykonywania zleconego zadania określa w drodze uchwały organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, zapewniając jawność postępowania o udzielenie dotacji i jej rozliczenia.

Z postanowień tego artykułu w sposób jednoznaczny wynika, iż przedmiotem finansowania mogą być zadania mieszczące się w kompetencjach gminy. Zostały one określone w rozdziale 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz.U. 1996 nr 13 poz. 74/ oraz w ustawach szczególnych, dlatego też bezpodstawny jest zarzut strony skarżącej, iż odwołanie się do tej ustawy przez RIO jest nietrafne. Nie można także podzielić zarzutu skargi, iż z przykładowo wymienionego katalogu zadań gminy /art. 7 ust. 1/ oraz odesłania /art. 7 ust. 2/ do ustawowej regulacji wskazania obowiązkowych zadań gminy wynika, że gmina może przeznaczać środki finansowe na zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty, bez związku z ustawami szczególnymi /przedmiotowymi/. Pogląd taki przeczy ustępowi 1 art. 118 ustawy o finansach publicznych. Skoro, jak szczegółowo wyjaśniono w będącej przedmiotem zaskarżenia uchwale RIO, uchwała Rady Gminy zawiera sformułowania /par. 2 ust. 1/ dopuszczające dotowanie zadań nie mieszczących się w kompetencji gminy lub dopuszcza dotowanie programów realizowanych przez organizacje lub jako kontraktowanie usług /par. 2 ust. 2/, bez jasnego powiązania tych programów czy też usług z zadaniami gminy, to Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej miało obowiązek, uznawszy powyższe naruszenie prawa za istotne, stwierdzić nieważność uchwały.

Uznając, zatem, że w ramach gospodarki finansowej organom gminy wolno tylko tyle, ile pozwalają im ustawy, należy podzielić stanowisko Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej, iż uchwała Rady Gminy nie spełnia także wymogów określonych w ust. 3 art. 118 ustawy o finansach publicznych i nie zapewnia /par. 4 ust. 1/, wbrew przepisom art. 92 ust. 5 tej ustawy, konkurencyjności w ubieganiu się o powierzenie wykonania danego zadania. W świetle przepisów tej ustawy nie jest możliwe cedowanie na zarząd gminy sposobu rozliczenia udzielonej dotacji oraz kontroli wykonywania zleconego zadania.

Z tych też względów, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, orzeczono jak w sentencji.