Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1147/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 1 pkt 8, art. 212
journal: Dz.U. 2012 poz 361
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 lit. a, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Protokolant: ref. staż. Karolina Samolczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2015 r. sprawy ze skargi TB na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. z tytułu sprzedaży nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w [...] na rzecz skarżącej kwotę [...] zł,- (słownie: [...] złotych ) tytułem uiszczonego wpisu od skargi.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] odmówił [...] stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. z tytułu sprzedaży nieruchomości dokonanej dnia [...] kwietnia 2012 r. aktem notarialnym Rep. A nr [...], w kwocie [...] zł.

Przedstawiając przebieg postępowania organ wskazał, że dniu [...] marca 2013 r. [...] złożyła w Urzędzie Skarbowym w [...] zeznanie PIT-39 o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2012, w którym wykazała: przychód z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm. – dalej: "u.p.d.o.f."), w wysokości [...] zł, koszty uzyskania przychodu w wysokości [...] zł, dochód w wysokości [...] zł, podstawę obliczenia podatku w wysokości [...] zł oraz podatek należny w wysokości [...] zł.

Pismem z dnia [...] października 2014 r. podatniczka wniosła o stwierdzenie nadpłaty podatku w kwocie [...] zł. Do wniosku została dołączona m.in. korekta zeznania PIT-39, w której wykazano: przychód z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c u.p.d.o.f. w wysokości [...] zł, koszty uzyskania przychodu w wysokości [...] zł, dochód w wysokości [...] zł, kwotę dochodu zwolnionego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. w wysokości [...] zł, podstawę obliczenia podatku w wysokości [...] zł oraz podatek należny w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu wniosku strona wskazała na treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 08 grudnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1101/10, oraz innych wyroków wydawanych przez Wojewódzkie Sądy Administracyjne na podstawie ww. wyroku, tj. m.in.: z dnia 07 maja 2014 r., sygn. I SA/Go 136/14, z dnia 05 sierpnia 2014 r., sygn. I SA/Gd 447/14 i z dnia 24 września 2014 r., sygn. I SA/Gd 696/14. W ocenie strony z powołanych wyroków jednoznacznie wynika, że nie powinna płacić podatku od zbycia nieruchomości, bowiem stan faktyczny, którego dotyczą powyższe wyroki jest tożsamy z jej przypadkiem. Zgodnie bowiem z przywołanymi wyrokami, skoro małżonkowie nabyli raz nieruchomość do majątku wspólnego, do tzw. niepodzielnej ręki, to drugi małżonek nie może nabyć jej powtórnie.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r., sprostowanym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r., wszczął z urzędu postępowanie podatkowe wobec [...] [...] w sprawie prawidłowego rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 rok z tytułu sprzedaży nieruchomości dokonanej w dniu [...] kwietnia 2012 r.

W toku prowadzonego postępowania organ podatkowy pierwszej instancji ustalił, że w dniu [...] lutego 2002 r., na podstawie aktu notarialnego [...] wraz z małżonkiem [...] [...] nabyli od Skarbu Państwa - Wojskowej Agencji Mieszkaniowej - lokal mieszkalny, położony w [...]. Lokal ten został nabyty w trakcie trwania związku małżeńskiego, w którym obowiązywał ustrój wspólności ustawowej. W dniu [...] kwietnia 2011 r. zmarł małżonek [...] [...] - [...]. Na mocy aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] lipca 2011 r., spadek, na podstawie ustawy, nabyli: żona - [...] oraz syn - [...] [...], w udziale wynoszącym 1/2 część. Następnie w dniu [...] kwietnia 2012 r., na podstawie aktu notarialnego [...] [...] działając w imieniu własnym oraz w imieniu i na rzecz [...] [...], sprzedał wszystkie przysługujące im udziały w ww. lokalu mieszkalnym wynoszące: 1/4 część od [...] [...] oraz 3/4 części od [...] [...], za łączną cenę [...] zł. Biorąc powyższe pod uwagę Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] uznał, że przychód uzyskany przez [...] [...] ze sprzedaży udziału w nieruchomości nabytej w 2002 r. we współwłasności majątkowej małżeńskiej nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym, z uwagi na upływ 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie. Zatem w tej części zbycie nie stanowi źródła przychodów w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f.

Odnosząc się natomiast do dochodu ze zbycia udziału nabytego przez [...] [...] w drodze spadku po zmarłym [...] kwietnia 2011 r. małżonku [...][...], organ uznał, że przepis ten ma zastosowanie. Wobec powyższego Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] określił [...] zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych z ww. tytułu w kwocie [...] zł. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, po rozpatrzeniu odwołania, wydał decyzję nr [...], w której utrzymał w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji.

Uzasadniając odmowę stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. z tytułu sprzedaży nieruchomości dokonanej dnia [...] kwietnia 2011 r. aktem notarialnym Rep. A [...], w kwocie [...] zł organ podatkowy pierwszej instancji wskazał, że dokonując oceny zebranego materiału dowodowego decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] określił wobec [...] [...] zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 rok z tytułu sprzedaży nieruchomości w wysokości [...] zł. Postępowanie w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego ma charakter procedury pierwotnej w stosunku do postępowania o stwierdzenie nadpłaty, dlatego też wydając decyzję w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty, Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] nie przeprowadził na nowo postępowania dowodowego, lecz oparł jej orzeczenie odnosząc się wprost do określonego w decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r., Nr [...] zobowiązania podatkowego w wysokości [...] zł. Mając na uwadze, że zapłacony w dniu [...] marca 2013 r. przez stronę podatek w wysokości [...] zł odpowiada swą wysokością podatkowi należnemu wynikającemu z decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...], organ podatkowy pierwszej instancji uznał, że brak jest podstaw do stwierdzenia nadpłaty w wysokości [...] zł, na podstawie art. 72 § 1 pkt 1 w zw. z art. 75 § 2 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. - "O.p.").

W odwołaniu z dnia [...] grudnia 2014 r. strona wniosła o uchylenie decyzji i uznanie, że dokonała sprzedaży nieruchomości po upływie 5 lat od daty jej nabycia.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 O.p. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że nie ma przeszkód prawnych, aby w trakcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty organ podatkowy, kiedy jest to uzasadnione, wszczął z urzędu odrębne postępowanie w przedmiocie określenia wysokości zobowiązaniu podatkowego.

W przedmiotowej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe, w sprawie prawidłowego rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 rok. Wszczęcie odrębnego postępowania wymiarowego było uzasadnione rozbieżnościami wynikającymi z treści wniosku o stwierdzenie nadpłaty z dnia [...] października 2014 r., jak i treści załączonego do tego wniosku, skorygowanego zeznania PIT-39 za 2012 r. [...] uzasadniając złożenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty, powołując się na wyroki sądów administracyjnych wskazała, że skoro małżonkowie nabyli raz nieruchomość do majątku wspólnego, do tzw. niepodzielnej ręki, to drugi małżonek nie może nabyć jej powtórnie.

Organ podkreślił, że jeżeli w uzasadnionych przypadkach, w czasie trwania postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty zostanie wszczęte postępowanie w sprawie określenia zobowiązania podatkowego, to rozstrzygnięcie dotyczące zobowiązania podatkowego powinno zostać uwzględnione w decyzji w przedmiocie nadpłaty, ponieważ dotyczy tego samego okresu podatkowego. Wydając decyzję w sprawie określenia nadpłaty, organ podatkowy pierwszej instancji nie przeprowadza na nowo postępowania podatkowego, lecz, uwzględniając treść wydanej wcześniej decyzji określającej zobowiązanie, rozstrzyga wyłącznie w przedmiocie zasadności wniosku o stwierdzenie nadpłaty.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] określił [...], zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości przed upływem 5 lat od daty nabycia, w kwocie [...] zł.

W wydanym rozstrzygnięciu organ podatkowy pierwszej instancji stwierdził, że przychód uzyskany przez [...] [...] ze sprzedaży udziału w nieruchomości nabytej w 2002 r. we współwłasności majątkowej małżeńskiej nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym, z uwagi na upływ 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie. Zatem w tej części zbycie nie stanowi źródła przychodów w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f. Odnosząc się natomiast do dochodu ze zbycia udziału nabytego przez [...] [...] w drodze spadku po zmarłym [...] kwietnia 2011 roku małżonku [...][...], organ podatkowy pierwszej instancji uznał, że przepis ten ma zastosowanie.

Tym samym w decyzji w sprawie stwierdzenia nadpłaty - wobec ustalenia takich samych okoliczności faktycznych - Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] zobowiązany był uznać, że brak jest podstaw do stwierdzenia nadpłaty z tego tytułu.

Wobec powyższego w ocenie organu stosownie do przepisu art. 72 § 1 pkt 1 O.p. nie wystąpiła nadpłata w wysokości [...] zł. W konsekwencji nie doszło do naruszenia art. 70 § 1, art. 72 § 1 pkt 1 w zw. z art. 75 § 2 pkt 1 lit. a) O.p.

W skardze z dnia [...] kwietnia 2015 r. skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła obrazę przepisów art. 72 § 1 pkt 1 w związku z art. 75 § 2 pkt 1 lit. a) O.p. w związku z art. 1 ust. 1 pkt 8 lit. a) i art. 30e ust. 1 u.p.d.o.f., poprzez błędne przyjęcie, że przychód uzyskany ze sprzedaży nieruchomości lokalowej, nabytej w drodze spadku przez małżonka, stanowi źródło przychodu w wysokości [...] zł, gdyż miał miejsce przed upływem pięcioletniego terminu wskazanego w tym przepisie i tym samym uznanie, iż należny podatek do zapłaty wynosi [...] zł. W ocenie skarżącej zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych wspólność małżeńska jest bezudziałowa i drugi małżonek, nie może nabyć po raz drugi tej samej nieruchomości, a więc termin pięcioletni w niniejszej sprawie upłynął, i tym samym podatnik dokonał nadpłaty podatku w tym przedmiocie.

W ocenie skarżącej z treści powołanych przez nią wyroków jednoznacznie wynika, że nie powinna płacić podatku od zbycia nieruchomości, albowiem ustalony przez sądy administracyjne stan faktyczny jest tożsamy z jej przypadkiem. Zgodnie z interpretacją sądów za wadliwy należy uznać pogląd organów podatkowych, zgodnie z którym, w wyniku śmierci jednego z małżonków znajdującego się w ustroju małżeńskiej wspólnoty majątkowej, drugi małżonek nabywa w drodze spadku po pierwszym małżonku, po raz drugi, udział w tej samej nieruchomości. Skarżąca podziela stanowisko przywołanych orzeczeń sądów administracyjnych, że skoro małżonkowie nabyli raz nieruchomość do majątku wspólnego, do tzw. niepodzielnej ręki, to drugi małżonek nie może nabyć jej powtórnie. Według skarżącej pięcioletni okres nabycia nieruchomości w jej przypadku liczy się od 2002 roku, a nie od 2011 roku i tym samym przychód ze sprzedaży nieruchomości jest wolny od opodatkowania.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej.

Na rozprawie w dniu 10 listopada 2015 r. [...] [...], będący pełnomocnikiem skarżącej, wniósł o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu, wydanej wobec skarżącej w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. z tytułu sprzedaży nieruchomości, dokonanej dnia [...] kwietnia 2012 r., Sąd w pierwszej kolejności uwzględnił znany mu z urzędu wyrok tegoż Sądu z dnia 10 listopada 2015 r. o sygn. akt I SA/Po 1146/15, na mocy którego uchylone zostały decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] oraz poprzedzająca ją decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. o nr. [...]. Wskazanymi decyzjami określono [...] zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości przed upływem 5 lat od daty nabycia w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd stwierdził brak podstaw do przyjęcia stanowiska zajętego przez organ, z którego wynika, że zbycie odziedziczonego po śmierci małżonka udziału w przedmiotowej nieruchomości w wysokości 1/4 nastąpiło przed upływem 5-letniego okresu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., i stanowi źródło przychodu podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym. W badanej sprawie skarżąca prawo własności do przedmiotowej nieruchomości nabyła w 2002 r., w ramach wspólności ustawowej małżeńskiej. Zbycie przedmiotowej nieruchomości w 2012 r. nastąpiło po upływie 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie. Zatem, w rozpoznawanej sprawie dla ustalenia skutków podatkowych istotny jest moment zbycia nieruchomości. Zbycie nastąpiło po upływie 5 lat od nabycia, wobec czego zgodnie z art. 10 ust.1 pkt 8 u.p.d.o.f. przychód ze sprzedaży lokalu był wolny od opodatkowania.

Zdaniem Sądu orzekającego powołany wyżej wyrok ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, bowiem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu jednoznacznie stwierdził, że ocena zasadności wniosku skarżącej o stwierdzenie nadpłaty była zależna od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] określającej skarżącej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości przed upływem 5 lat od daty nabycia. Organ w zaskarżonej decyzji uwzględnił treść wydanej decyzji określającej zobowiązanie i rozstrzygnął w przedmiocie zasadności wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Takie stanowisko znajduje uzasadnienie przede wszystkim w treści art. 212 O.p., zgodnie z którym organ podatkowy, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia. A zatem organy podatkowe obu instancji zasadnie, przy rozstrzyganiu wniosku o stwierdzenie nadpłaty, odwołały się do treści decyzji określającej zobowiązanie podatkowe

Mając na względzie, że decyzja, która stanowiła podstawę rozstrzygnięcia decyzji będącej przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie została wyeliminowana z obrotu prawnego na mocy powołanego wyroku z dnia [...] listopada 2015 r. o sygn. akt I SA/Po 1146/15, tym samym konieczne stało się uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w przedmiocie nadpłaty.

W takiej sytuacji bezprzedmiotowe jest odnoszenie się przez Sąd do zarzutów zawartych w skardze. W toku ponownego rozpoznania sprawy organy podatkowe uwzględnią ocenę prawną, wyrażoną w powołanym orzeczeniu WSA w Poznaniu.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.