Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1377/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Szef Krajowej Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 105 ust. 1 pkt 10
journal: Dz.U. 2015 poz 990
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 10 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędziowie WSA Ewa Marcinkowska, Danuta Kania (spr.), Protokolant specjalista Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2018 r. sprawy ze skarg A. W. oraz Związku Zawodowego [...] z siedzibą w [...] na decyzję Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargi


UZASADNIENIE

Szef Krajowej Administracji Skarbowej decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] , działając na podstawie 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, ze zm.), dalej: "k.p.a.", art. 188 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1799 ze zm.) oraz art. 184 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1948, ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] marca 2017 r. nr [...]w sprawie zwolnienia A. W. ze służby.

W uzasadnieniu powyższej decyzji Szef KAS przedstawił dotychczasowy tok postępowania wskazując, co następuje:

Zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2017 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] poinformował A. W. o wszczęciu postępowania w sprawie zwolnienia ze służby na podstawie art. 105 ust. 1 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej. W uzasadnieniu wskazał, że postanowieniem nr [...] z dnia [...] listopada2015 r. Prokuratura Okręgowa w [...] zastosowała wobec wymienionego, podejrzanego o popełnienie przestępstw z art. 258 § 1 k.k., art. 231 § 2 k.k. i art. 266 § 2 k.k. przy zastosowaniu art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k., art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.k.s. i w zw. z art. 37 § 1 pkt 5 k.k.s., jako środek zapobiegawczy: poręczenie majątkowe w kwocie 5.000 zł, dozór Policji oraz zawieszenie w wykonywaniu czynności służbowych funkcjonariusza celnego.

Wobec powyższego, Dyrektor Izby Celnej w [...] , zgodnie z art. 161 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, począwszy od dnia [...] listopada 2015 r. zwolnił A. W. od pełnienia obowiązków służbowych, w konsekwencji czego od ww. daty funkcjonariusz otrzymywał 50% uposażenia.

W dniu [...] marca 2017 r. do Izby Administracji Skarbowej w [...] wpłynęło postanowienie Prokuratury Okręgowej w [...] o uwzględnieniu wniosku obrońcy podejrzanego funkcjonariusza w przedmiocie uchylenia środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych funkcjonariusza celnego. W uzasadnieniu postanowienia Prokurator wskazał, że z uwagi na zaawansowany etap postępowania przygotowawczego, wykonanie z podejrzanym niezbędnych czynności procesowych, jego dotychczasową postawę dotyczącą niepodejmowania czynności mogących utrudnić prowadzone postępowanie karne, długi okres stosowania środka zapobiegawczego, a w szczególności prowadzone postępowanie administracyjne dotyczące zwolnienia ze służby, zasadnym stało się uchylenie ww. środka zapobiegawczego.

Mając powyższe na względzie, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] , decyzją z dnia [...] marca 2017 r., powołując w podstawie prawnej m.in. art. 103 ust. 1, 3 i 6, art. 161 ust. 1 w zw. z art. 188 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, zawiesił A. W. w pełnieniu obowiązków służbowych od dnia [...] marca 2017 r. do czasu zakończenia postępowania karnego.

Decyzją z dnia [...] marca 2017 r. nr [...]Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] , działając m.in. na podstawie art. 105 ust. 1 pkt 10 i art. 188 ust. 2, 4 i 5 ustawy o Służbie Celnej w zw. z art. 160 ust. 1 pkt 2 i 4, art. 161 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 184 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o KAS, zwolnił A. W. ze służby z dniem doręczenia decyzji.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że upłynął 12-miesięczny okres zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych i nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia. A. W. został zawieszony w czynnościach służbowych przez Prokuratora na mocy postanowienia z dnia [...] listopada2015 r., a po uchyleniu tego środka zapobiegawczego, w związku z trwającym nadal postępowaniem karnym, decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] - od dnia [...] marca 2017 r. do czasu zakończenia postępowania karnego. W konsekwencji, na dzień wydania przedmiotowej decyzji, upłynął okres 12-miesięcznego zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych, a przyczyny będące podstawą zawieszenia nie ustąpiły, bowiem postępowanie karne prowadzone przez Prokuraturę Okręgową w [...] pozostaje w toku.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2017 r. pełnomocnik A. W. złożył odwołanie do Szefa KAS od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie w całości i przywrócenie wymienionego do służby, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. Pełnomocnik zarzucił:

1) naruszenie art. 105 ust. 1 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej poprzez niewłaściwe zastosowanie i bezpodstawne przyjęcie, iż upłynął 12-miesięczny okres zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych i jednocześnie nie ustały przyczyny będące podstawą tego zawieszenia, podczas gdy decyzja o zawieszeniu A. W. w czynnościach służbowych wydana została dopiero w dniu [...] marca 2017 r.,

2) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego i dokładnego zbadania wszystkich okoliczności sprawy, a w konsekwencji wydanie rozstrzygnięcia z pominięciem wnioskowanych dowodów,

3) naruszenie art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w sprawie, nieuwzględnienie wniosku o przedłużenie terminu do zapoznania się z aktami sprawy z uwagi na istnienie obiektywnej przyczyny i niepoinformowanie strony ani jej pełnomocnika o odmowie wyrażenia zgody na przedłużenie ww. terminu.

W dniu [...] kwietnia 2017 r. Związek Zawodowy [...] wystąpił z wnioskiem o przystąpienie do sprawy w charakterze strony.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2017 r. znak [...] Szef KAS, działając na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 i art. 31 § 2 k.p.a. dopuścił Związek Zawodowy [...] do udziału w postępowaniu.

Szef KAS nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania. Motywując powołaną na wstępie decyzję z dnia [...] lipca 2017 r. organ odwoławczy wskazał w pierwszej kolejności, iż z dniem [...] marca 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947, ze zm.), tworząca Krajową Administrację Skarbową, w ramach której została wyodrębniona Służba Celno-Skarbowa. Organ odwoławczy powołał art. 159, art. 160 ust. 1 i art. 184 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o KAS oraz art. 276 ust. 2 ustawy o KAS, wskazując, że w rozpatrywanej sprawie organem właściwym do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie odwołania od decyzji zwalniającej funkcjonariusza ze służby jest Szef KAS. Natomiast z uwagi na wszczęcie postępowania przed dniem [...] marca 2017 r., zastosowanie w sprawie znajdują przepisy ustawy o Służbie Celnej.

Następnie organ odwoławczy powołał art. 105 ust. 1 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej wskazując, że stanowi on podstawę fakultatywnego zwolnienia funkcjonariusza ze służby. Wydanie decyzji zwalniającej ze służby na podstawie ww. przepisu jest ograniczone upływem okresu 12 miesięcy zawieszenia oraz trwającą nadal przyczyną zawieszenia funkcjonariusza celnego w pełnieniu obowiązków służbowych. Regulacja ta oznacza, że funkcjonariuszom zawieszonym w pełnieniu obowiązków służbowych ustawodawca zapewnił pewną ochronę przed zwolnieniem ich ze służby, ustalając jednocześnie, że przyznane gwarancje mają charakter czasowy i rozciągają się maksymalnie do 12 miesięcy. Po upływie tego okresu właściwy organ może rozwiązać stosunek służbowy z funkcjonariuszem celnym, przy czym jest zobowiązany ustalić, czy wystąpiły wszystkie okoliczności składające się na ustawowe przesłanki zwolnienia ze służby.

W niniejszej sprawie upłynął okres 12 miesięcy zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych. A. W. został bowiem zawieszony w czynnościach służbowych na mocy postanowienia Prokuratury Okręgowej w [...] z dnia [...] listopada2015 r. sygn. akt [...] , a następnie, po uchyleniu tego środka zapobiegawczego, na mocy decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] marca 2017 r. do czasu zakończenia postępowania karnego. Przyczyną zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych było podejrzenie funkcjonariusza o dokonanie przestępstw z art. 258 § 1 k.k., art. 231 § 2 k.k. i art. 266 § 2 k.k. przy zastosowaniu art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k., art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.k.s. i w zw. z art. 37 § 1 pkt 5 k.k.s. Z postanowienia Prokuratury Okręgowej w [...] z dnia [...] marca 2017 r. o uchyleniu środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych wynika, iż w sprawie karnej prowadzone jest nadal postępowanie przygotowawcze.

Zdaniem organu odwoławczego, w okolicznościach faktycznych sprawy nie ulega wątpliwości, że przyczyna zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych nie ustała, a zatem druga przesłanka wymagana przez przepis art. 105 ust. 1 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej została spełniona. W tej sytuacji zwolnienie funkcjonariusza ze służby było zgodne z przepisami prawa.

Organ odwoławczy wskazał, iż za wydaniem skarżonej decyzji przemawiał również charakter i rodzaj czynów zarzucanych podejrzanemu. Dobro służby wymaga zaś, aby w gronie funkcjonariuszy znajdowały się osoby wolne od jakichkolwiek podejrzeń, czemu ustawodawca dał wyraz w art. 76 ustawy o Służbie Celnej, ustanawiając wymóg, aby funkcjonariusze tworzący tę służbę mieli nieposzlakowaną opinię.

Organ odwoławczy podkreślił również, że nieobecność funkcjonariusza w służbie spowodowana zawieszeniem w czynnościach służbowych wpływa negatywnie na realizację ustawowych zadań nałożonych na Służbę Celną. Zauważył nadto, że przez cały okres zawieszenia funkcjonariusz otrzymuje 50% uposażenia nie wykonując żadnych obowiązków służbowych. Taka sytuacja powoduje zablokowanie etatu, przy jednoczesnym ponoszeniu kosztów z tym związanych.

W ocenie Szefa KAS uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy, nie daje podstaw do stwierdzenia dowolności działań organu I instancji. Argumentując zasadność zwolnienia wymienionego funkcjonariusza ze służby organ wziął pod uwagę nie tylko okoliczności wynikające wprost z treści art. 105 ust. 1 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, ale również okoliczności pozostające w ścisłym związku z długotrwałym zawieszeniem w czynnościach służbowych, tj. utrudnienia w organizacji pracy oraz utratę nieposzlakowanej opinii przez funkcjonariusza.

Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji przeprowadził wystarczające postępowanie dowodowe. Stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. podjął wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. W rozstrzygnięciu wskazał przepisy prawa materialnego, które stanowiły podstawę jego wydania. Nie sposób zatem zarzucić temu organowi naruszenia przepisów postępowania administracyjnego wskazanych w odwołaniu od decyzji I instancji.

W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie słuszny interes funkcjonariusza stał w sprzeczności z interesem społecznym, a co za tym idzie, również z interesem Służby Celnej. Stanowił tym samym przeszkodę do uwzględnienia słusznego interesu funkcjonariusza i pozostawienia go w służbie.

Odnosząc się do postawionego w odwołaniu zarzutu dotyczącego bezpodstawnego przyjęcia, iż w przypadku funkcjonariusza upłynął już 12-miesięczny okres zawieszenia w obowiązkach służbowych, podczas gdy decyzja o zawieszeniu w czynnościach służbowych została wydana dopiero w dniu [...] marca 2017 r., organ wskazał, że w rozpatrywanej sprawie A. W. został pierwotnie zawieszony w wykonywaniu czynności służbowych na mocy postanowienia Prokuratury Okręgowej w [...] z dnia [...] listopada2015 r. sygn. akt [...] . Instytucję jaką jest środek zapobiegawczy w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych reguluje art. 276 k.p.k., który stanowi, że tytułem środka zapobiegawczego można zawiesić oskarżonego w czynnościach służbowych lub w wykonywaniu zawodu albo nakazać powstrzymanie się od określonej działalności lub od prowadzenia określonego rodzaju pojazdów. Skutkiem zawieszenia jest zakaz wykonywania przez funkcjonariusza czynności. Jeśli zatem w postępowaniu karnym doszło do zastosowania środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych, to organ nie ma podstaw do wydania odrębnej decyzji o zawieszeniu funkcjonariusza w czynnościach służbowych.

Organ odwoławczy zaznaczył również, że przepis art. 105 ust. 1 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej stanowi o możliwości zwolnienia funkcjonariusza ze służby w przypadku upływu 12 miesięcy okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, jeżeli nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia. Tak skonstruowany zapis oznacza, że ustawodawca nie uzależnił zwolnienia funkcjonariusza ze służby od upływu 12-miesięcznego okresu zawieszenia dokonanego wyłącznie decyzją organu administracji, lecz dopuścił możliwość zastosowania ww. przepisu także w sytuacji zawieszenia funkcjonariusza w obowiązkach służbowych w innym trybie, w tym również na podstawie przepisów Kodeksu postępowania karnego.

Końcowo organ odwoławczy wskazał, iż wbrew stanowisku pełnomocnika, w toku postępowania przed organem I instancji nie doszło do naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Jak bowiem wynika z materiału aktowego, termin na zapoznanie się z aktami i wypowiedzenie się co do zebranych materiałów i dowodów był przez organ wyznaczany dwukrotnie - pismami z dnia: [...] stycznia 2017r. i [...] marca 2017 r. Wyznaczając ponowny termin w trybie art. 10 k.p.a. z uwagi na przedłożenie do akt kolejnego, trzeciego zwolnienia lekarskiego funkcjonariusza, obejmującego tym razem miesięczny okres, organ I instancji nie mógł po raz kolejny przedłużyć terminu na zapoznanie się z aktami sprawy zwłaszcza, że w sprawie został ustanowiony profesjonalny pełnomocnik i nic nie stało na przeszkodzie, aby to pełnomocnik skorzystał z uprawnień wynikających z art. 10 k.p.a.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r. A. W. , reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Szefa KAS z dnia [...] lipca 2017 r. zarzucając naruszenie:

1) art. 10 § 1 k.p.a. poprzez pozbawienie skarżącego możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji w sprawie zwolnienia go ze służby,

2) art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie granic uznania administracyjnego i wydanie decyzji z pominięciem istotnych elementów stanu faktycznego sprawy oraz uznanie, iż w przedmiotowej sprawie słuszny interes strony stoi w sprzeczności z interesem społecznym jakim jest dobro Służby Celnej,

3) art. 105 ust. 1 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej poprzez jego zastosowanie i bezpodstawne przyjęcie, że w przypadku skarżącego upłynął już 12 - miesięczny okres zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych i jednocześnie nie ustały przyczyny będące podstawą tego zawieszenia.

W związku z powyższymi zarzutami pełnomocnik wniósł o:

- uchylenie w całości decyzji Szefa KAS z dnia [...] lipca2017 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] marca 2017 r.;

- zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W motywach skargi pełnomocnik wskazał, że z uwagi na stan zdrowia (potwierdzony przedłożonym zwolnieniem lekarskim) skarżący nie mógł wziąć udziału w planowanych czynnościach. Organ dwukrotnie uznał niemożność zapoznania się skarżącego ze zgromadzonym materiałem dowodowym za usprawiedliwioną, dlatego też niezrozumiałe pozostaje, dlaczego organ odmówił uznania kolejnego zwolnienia lekarskiego przedłożonego przez skarżącego. Pełnomocnik zaznaczył, iż organ w ogóle nie poinformował skarżącego o sposobie rozpoznania kolejnego wniosku dotyczącego przedłużenia terminu do zapoznania się z aktami sprawy, a o rozstrzygnięciu tej kwestii skarżący dowiedział się z momentem doręczenia mu decyzji z dnia [...] marca 2017 r. o zwolnieniu ze służby.

Ponadto pełnomocnik zarzucił, iż wydając decyzję o zwolnieniu ze służby organ dał wyraźny prymat interesowi społecznemu, pomijając przy tym szeroko rozumiany słuszny interes strony. Organ bezzasadnie uznał, iż wszczęcie przeciwko skarżącemu postępowania karnego spowodowało utratę nieposzlakowanej opinii oraz godziło w prestiż, powagę i dobre imię Służby Celnej. Ponadto organ pominął naczelną zasadę postępowania karnego jaką jest domniemanie niewinności, stwierdzając, iż sam fakt przedstawienia funkcjonariuszowi zarzutów jest równoznaczny z utratą przez skarżącego przymiotów, jakie winny cechować funkcjonariusza Służby Celnej. Organ powołał się również na kwestie związane z prawidłową organizacją służby pomijając to, że są one niezależne od skarżącego, bowiem nie ma on wpływu na długość toczącego się postępowania karnego.

Pełnomocnik wskazał również, że w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek określonych w art. 105 ust. 1 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej. Przede wszystkim, na mocy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 8 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Op 281/17 uchylona została decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] marca 2017 r. o zawieszeniu skarżącego w czynnościach służbowych. Powyższa decyzja była pierwszą decyzją wydaną przez organ administracji na podstawie art. 103 ustawy o Służbie Celnej. Została ona wydana dopiero po uchyleniu przez Prokuratora, na mocy postanowienia dnia [...] marca 2017 r., środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych. Ponadto, postępowanie karne przeciwko skarżącemu zostało częściowo umorzone, a to wobec stwierdzenia na mocy postanowienia Prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...] z dnia [...] czerwca 2017r., iż występujący w charakterze podejrzanego A. W. , nie popełnił zarzucanych mu przestępstw z art. 258 § 1 k.k. oraz z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.k.s. i w zw. z art. 37 § 1 pkt 5 k.k.s.

Za pismem pełnomocnika skarżącego z dnia [...] września 2017 r. do akt sprawy załączona została kserokopia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 8 sierpnia 2017 r. sygn. akt II SA/Op 281/17.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r. Związek Zawodowy [...] , reprezentowany przez Przewodniczącego Związku, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na powyższą decyzję Szefa KAS z dnia [...] lipca2017 r. zarzucając naruszenie:

- art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez błędną ocenę dowodów zebranych w sprawie (w tym błędną analizę akt osobowych i przebiegu dotychczasowej służby A. W.) prowadzącą do uznania, że istnieją podstawy do zwolnienia funkcjonariusza z służby,

- art. 105 § 1 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej poprzez błędne uznanie, że okres stosowania środka zapobiegawczego przez Prokuraturę w stosunku do skarżącego zaliczany jest do okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych w rozumieniu ww. przepisu.

W związku z powyższymi zarzutami Związek Zawodowy [...] wniósł o uchylenie w całości decyzji Szefa KAS z dnia [...] lipca 2017 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] marca 2017r.

W uzasadnieniu skargi Związek Zawodowy wskazał, iż skarżący stanął pod niezasadnymi, ciężkimi zarzutami karnymi (udziału w zorganizowanej grupie przestępczej), przy czym został z nich oczyszczony dopiero na mocy postanowienia Prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...] z dnia [...] czerwca 2017 r.

Skarżący nie miał wpływu na czas trwania postępowania prokuratorskiego, a zwolnienie go ze służby, które jest konsekwencją tego postępowania, jest niezasadne i wysoce dla niego krzywdzące. Zwalniając skarżącego ze służby organ nie wziął pod uwagę przebiegu jego kariery, osiągnięć i postawy w czasie służby. Organ błędnie zważył interes społeczny i słuszny interes strony. W interesie publicznym jest bowiem pozostawienie w służbie funkcjonariusza, który cieszy się bardzo dobrą opinią i osiąga bardzo dobre wyniki.

Zdaniem Związku Zawodowego, w niniejszej sprawie organy przyjmują wadliwą interpretację jakoby czas stosowania środka zapobiegawczego przez Prokuratora w postaci zawieszenia w wykonywaniu czynności służbowych powinien być doliczany do czasu zawieszenia w obowiązkach służbowych funkcjonariusza na mocy decyzji administracyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] wydanej na innej podstawie prawnej. Środek zapobiegawczy stosowany przez Prokuratora w postępowaniu przygotowawczym jest instytucją odrębną w stosunku do instytucji z art. 103 ustawy o Służbie Celnej, stosowanej przez organ administracji. W okolicznościach niniejszej sprawy nie upłynął okres 12 miesięcy zawieszenia skarżącego w trybie administracyjnym, a zatem przepis art. 105 § 1 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej nie powinien mieć w ogóle zastosowania.

W odpowiedzi na powyższe skargi Szef KAS wniósł o ich oddalenie podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Obecny na rozprawie pełnomocnik skarżącego podtrzymał zarzuty i wnioski zawarte w skardze. Oświadczył również, iż nie posiada wiedzy na jakim etapie znajduje się obecnie postępowanie karne wszczęte wobec skarżącego.

Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi, ewentualnie - jeśli Sąd stwierdzi związek pomiędzy art. 105 ust. 1 pkt 10 i art. 103 ustawy o Służbie Celnej - o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o sygn. akt II SA/Op 281/17.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

Skargi oceniane w świetle powyższych kryteriów nie zasługują na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca2017 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] marca 2017 r. w przedmiocie zwolnienia A. W. ze Służby Celnej nie naruszają prawa w stopniu kwalifikującym do eliminacji do obrotu prawnego.

Materialnoprawną podstawę kontrolowanych decyzji stanowił art. 105 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1799 ze zm.), zgodnie z którym funkcjonariusza celnego można zwolnić ze służby w przypadku upływu 12 miesięcy okresu zawieszenia w czynnościach służbowych, jeżeli nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia.

Przepis ten został prawidłowo zastosowany przez organy orzekające w niniejszej sprawie w związku z brzmieniem art. 184 ustawy z dnia 16 listopada 2016r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1948, ze zm.), który stanowi, że w sprawach ze stosunku służbowego, zaistniałych przed dniem wejścia w życie ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, stosuje się przepisy dotychczasowe, a sprawy te przejmują organy Krajowej Administracji Skarbowej właściwe w takich sprawach po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947, ze zm.). Ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej weszła w życie z dniem 1 marca 2017 r., natomiast sprawa zakończona wydaniem przez Szefa KAS zaskarżonej decyzji została wszczęta zawiadomieniem Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r., doręczonym skarżącemu - A. W. w dniu [...] lutego 2017r., w więc przed wejściem w życie ww. ustawy o KAS.

Z przepisu art. 105 ust. 1 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej wynika, że rozwiązanie z policjantem stosunku służbowego zależy od łącznego spełnienia dwóch warunków, a mianowicie upływu dwunastomiesięcznego okresu zawieszenia funkcjonariusza celnego w czynnościach służbowych oraz nieustania przyczyny będącej podstawą takiego zawieszenia.

Wskazać przy tym należy, że podstawą zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych może być nie tylko administracyjna decyzja właściwego przełożonego, przewidziana w art. 103 ust. 1 - 3 ustawy o Służbie Celnej. Do zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych może również dojść na skutek zastosowania w postępowaniu karnym przez prokuratora lub sąd powszechny nieizolacyjnego środka zapobiegawczego, o którym mowa w art. 276 w zw. z art. 249 § 1 k.p.k., czyli środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych. Zawieszenie funkcjonariusza w trybie administracyjnym może mieć charakter obligatoryjny lub fakultatywny, w zależności od rodzaju przestępstwa, o popełnienie którego podejrzany lub oskarżony jest funkcjonariusz. Natomiast orzeczenie środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych jest wyłącznie fakultatywne. Obie te instytucje są jednak stosowane w związku ze wszczęciem przeciwko funkcjonariuszowi celnemu postępowania karnego oraz z uwagi na konieczność odsunięcia funkcjonariusza od wykonywania obowiązków służbowych. Zatem przyczyna działań podejmowanych w tym zakresie przez właściwych przełożonych w postępowaniu administracyjnym oraz przez prokuratora lub sąd powszechny w postępowaniu karnym jest w istocie tożsama.

Oceny tej nie zmienia fakt, że inny jest jedynie cel omawianych instytucji. Oczywistym jest, że zawieszenie funkcjonariusza dokonane przez organy Służby Celnej właściwe w sprawach osobowych, ma na celu ochronę interesu społecznego i dobro macierzystej formacji (dbałość o należyty wizerunek oraz zapewnienie możliwości sprawnego i efektywnego realizowania zadań powierzonych formacji), natomiast celem środków zapobiegawczych jest przede wszystkim zapewnienie prawidłowego toku postępowania karnego. Nie można jednak utożsamiać przyczyn zawieszenia funkcjonariusza celnego w obowiązkach służbowych z celem omawianych instytucji. Nie może zatem ulegać wątpliwości, że chociaż cel tych instytucji jest rzeczywiście różny, to jednak ich przyczyna jest identyczna. Pojęcie "przyczyna" oznacza czynnik wywołujący jakieś zjawisko. Przy takim rozumieniu tego pojęcia przyjąć należy, że przyczyna zawieszenia funkcjonariusza, zarówno w trybie administracyjnym, jak i tytułem zastosowanego wobec niego środka zapobiegawczego, jest w istocie taka sama. Taką przyczyną jest bowiem toczące się przeciwko funkcjonariuszowi postępowanie karne.

W związku z powyższym dla biegu terminu przewidzianego w art. 105 ust. 1 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej nie jest istotne, czy zawieszenie funkcjonariusza w czynnościach służbowych nastąpiło w trybie administracyjnym, czy na skutek zastosowania wobec niego środka zapobiegawczego. Decydujące znaczenie w tym zakresie ma wyłącznie data zawieszenia a nie także podstawa prawna zastosowania takiej instytucji. W konsekwencji przyjąć również trzeba, że do 12 miesięcy zawieszenia, po upływie których dopuszczalne jest zwolnienie funkcjonariusza ze służby, wlicza się wszystkie okresy zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych. Wynika to już z treści art. 105 ust. 1 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej. Gdyby bowiem celem ustawodawcy było powiązanie przewidzianych skutków prawnych tylko z zawieszeniem funkcjonariusza w ściśle określonym trybie oraz wyłącznie z zawieszeniem na tej samej podstawie prawnej, to bez wątpienia wprowadziłby w tym zakresie odpowiednie zastrzeżenia. Takich ograniczeń jednak ustawodawca nie przewidział ani w treści powołanej normy ani w innych przepisach ustawy.

W konsekwencji za nieuprawnione należy uznać stanowisko, w myśl którego w przypadku gdy funkcjonariusz został zawieszony w czynnościach służbowych na skutek zastosowanego wobec niego środka zapobiegawczego, to po uchyleniu w postępowaniu karnym środka zapobiegawczego niedopuszczalne jest rozwiązanie z takim funkcjonariuszem stosunku służbowego na podstawie art. 105 ust. 1 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, gdyż odpadła już przyczyna zawieszenia. Uchylenie środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych oznacza jedynie, że zdezaktualizował się cel, dla którego taki środek został zastosowany. Jeżeli pozostaje w toku postępowanie karne, w związku z którym zawieszono funkcjonariusza w czynnościach służbowych, to nie można w ogóle mówić, by przyczyna takiego zawieszenia ustała.

Innymi słowy, przesłanką umożliwiającą organowi zwolnienie funkcjonariusza ze służby na podstawie art. 105 ust. 1 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej nie jest pozostawanie w obrocie prawnym postanowienia o zastosowaniu środka zapobiegawczego (formalnej podstawy zawieszenia), ale wszczęcie i prowadzenie przeciwko funkcjonariuszowi postępowania karnego oraz upływ 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych.

Zaznaczyć należy, że celem art. 105 ust. 1 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej było umożliwienie organom zwolnienie ze służby funkcjonariusza, wobec którego nie zostało zakończone postępowanie karne, pomimo że od czasu zawieszenia go w obowiązkach służbowych minęło ponad 12 miesięcy. Powołany przepis wprowadza maksymalny okres ochronny. Okres ten nie podlega wydłużeniu w zależności od tego, na jakiej podstawie prawnej i w jakim trybie funkcjonariusz został zawieszony w czynnościach służbowych. Po upływie 12 miesięcy zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, jeżeli pozostaje w toku postępowanie karne stanowiące przyczynę zawieszenia oraz gdy takie są potrzeby służby, właściwi przełożeni uprawnieni są zatem do rozwiązania z zawieszonym funkcjonariuszem stosunku służbowego na podstawie art. 105 ust. 1 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej. Odmienne stanowisko, prezentowane przez strony skarżące w niniejszej sprawie nie ma uzasadnionych podstaw prawnych.

Zaznaczenia wymaga, że powyższy pogląd, który w pełni podziela Sąd orzekający w niniejszej sprawie, zaprezentowane zostało przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 sierpnia 2015 r. sygn. akt I OSK 794/14 (publ. CBOSA). Wprawdzie pogląd ten został wyrażony w sprawie dotyczącej zwolnienia ze służby funkcjonariusza Policji w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), to jednak ze względu na tożsamą treść ww. przepisu względem treści art. 105 ust. 1 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, pozostaje aktualny również na gruncie sprawy niniejszej.

Jak wskazano w części sprawozdawczej uzasadnienia, A. W. został zawieszony w czynnościach służbowych na mocy postanowienia Prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...] z dnia [...] listopada2015 r. sygn. akt [...] wydanego w oparciu o art. 249 § 1 w zw. z art. 276 k.p.k. Funkcjonariusz pozostawał zawieszony w czynnościach służbowych przez okres powyżej 12 miesięcy. Dopiero bowiem postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w [...] uchylił zastosowany ww. postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. środek zapobiegawczy w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych. W uzasadnieniu Prokurator powołał się na okoliczność zaawansowanego etapu postępowania przygotowawczego, wykonanie z podejrzanym niezbędnych czynności procesowych, jego dotychczasową postawę, a w szczególności prowadzone postępowanie administracyjne dotyczące zwolnienia ze służby.

Z akt sprawy wynika również, że wobec uchylenia przez Prokuratora środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] decyzją z dnia [...] marca 2017 r., działając m.in. na podstawie art. 103 ust. 1, 3 i 6 ustawy o Służbie Celnej, zawiesił A. W. w pełnieniu obowiązków służbowych od dnia [...] marca 2017 r. do czasu zakończenia postępowania karnego. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją wymienionego organu z dnia [...] kwietnia 2017 r. Na skutek skargi A. W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2017 r. sygn. akt II SA/Op 281/17 uchylił obie wydane w sprawie decyzje. Wyrok ten nie jest prawomocny. Wskazać jednak należy, że powołany wyżej wyrok nie ma istotnego znaczenia dla oceny niniejszej sprawy, bowiem biorąc pod uwagę regulację zawartą w art. 105 ust. 1 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, wydanie decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby nie było uzależnione od uprzedniego zawieszenia go w czynnościach służbowych. Powołany przepis nie wymaga, aby w dacie zwolnienia ze służby zawieszenie w czynnościach służbowych trwało nadal, o ile toczy się postępowanie karne będące podstawą 12-miesięcznego okresu zawieszenia. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem w dacie wydania decyzji w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza ze służby postępowanie karne było w toku. Na marginesie zauważyć należy, że postanowieniem z dnia [...] czerwca 2017 r. sygn. akt [...] Prokurator Prokuratury Okręgowej w [...] umorzył śledztwo przeciwko A. W. , jednak tylko co do części postawionych zarzutów.

Z podanych wyżej względów Sąd nie znalazł podstaw do zawieszenia postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza ze służby do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 8 sierpnia 2017 r. sygn. akt II SA/Op 281/17. Rozstrzygnięcie sprawy zawisłej przez Naczelnym Sądem Administracyjnym na skutek skargi kasacyjnej wniesionej od ww. wyroku nie ma przesądzającego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej.

W świetle powyższego uznać należy, że nie jest trafny zarzut naruszenia art. 105 ust. 1 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej. W sytuacji bowiem gdy spełnione zostały przesłanki przewidziane w ww. przepisie, organ miał możliwość podjęcia decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby.

Nie można również podzielić stanowiska skarżących, że organ dopuścił się naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prawidłowo bowiem organ uznał prymat interesu służby nad słusznym interesem skarżącego wskazując, że dobro służby wymaga, aby w gronie funkcjonariuszy znajdowały się osoby wolne od jakichkolwiek podejrzeń, czemu ustawodawca dał wyraz w art. 76 ustawy o Służbie Celnej, ustanawiając wymóg, aby funkcjonariusze tworzący tę służbę posiadali nieposzlakowaną opinię. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, organ w sposób wyczerpujący wyjaśnił przesłanki, jakimi kierował się podejmując decyzję w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby. Stosownie do ww. przepisów, podjął również wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Podejmując rozstrzygnięcie należycie umotywował swe stanowisko, stosownie do art. 107 § 3 k.p.a.

Brak jest również podstaw do uznania, że w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia zasady domniemania niewinności. W tej kwestii odwołać należy się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 grudnia 2003 r. sygn. SK 15/02 (publ. OTK ZU 2003/9/A/103), w którym Trybunał jednoznacznie stwierdził, że zmieszczenie w przepisach konstytucyjnych zasady procesu karnego, jaką jest domniemanie niewinności, nie oznacza rozciągnięcia tej gwarancji konstytucyjnej na procedury ustawowe, których celem nie jest ustalenie naganności zachowania ludzkiego i wymierzenie sankcji. Przedmiotem niniejszej sprawy, co należy podkreślić, było rozwiązanie stosunku służbowego funkcjonariusza Służby Celnej w oparciu o przepis ustawy pragmatycznej, który w żadnym stopniu nie nawiązuje do winy funkcjonariusza jako przesłanki zwolnienia ze służby. Stąd zasada domniemania niewinności pozostawała poza zakresem ocen przyjętych przez organy orzekające w kontrolowanej sprawie zwolnienia ze służby (por. wyrok NSA z dnia 4 sierpnia 2011 r. sygn. akt I OSK 327/11 (publ. CBOSA).

Nie jest również trafny zarzut naruszenia przez organ I instancji art. 10 § 1 k.p.a. Jak wskazał organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji termin na zapoznanie się z aktami sprawy i wypowiedzenie się co do zebranych materiałów i dowodów był przez organ I instancji wyznaczany dwukrotnie - pismami z dnia [...] stycznia 2017 r. i [...] marca 2017 r. Wyznaczając ponowny termin w trybie art. 10 k.p.a. organ I instancji uwzględnił wniosek pełnomocnika skarżącego o przedłużenie terminu do zapoznania się z aktami sprawy, argumentowany faktem przebywania funkcjonariusza na zwolnieniu lekarskim. Z uwagi jednak na przedłożenie do akt sprawy kolejnego, trzeciego już zwolnienia lekarskiego skarżącego, obejmującego miesięczny okres, organ prawidłowo uznał, że brak jest podstaw do przedłużenia terminu na zapoznanie się z aktami sprawy w sytuacji, gdy w sprawie został ustanowiony profesjonalny pełnomocnik. Nie było bowiem przeszkód, aby to pełnomocnik skarżącego skorzystał z uprawnień wynikających z art. 10 k.p.a.

Niezależnie do powyższego wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, który podziela Sąd w składzie orzekającym, iż naruszenie zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu stanowi wadę procesową, która może stanowić podstawę uchylenia decyzji, tylko wówczas, gdy naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. jeżeli strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. wyroki NSA z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1490/11, publ. LEX nr 1286271; z dnia 26 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 842/11, publ. LEX nr 1081058). Na stronie stawiającej zarzut spoczywa zatem ciężar wykazania istnienia adekwatnego związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy (por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 575/10, publ. LEX nr 1070853).

Analogiczny pogląd prezentowany jest w piśmiennictwie, gdzie wskazuje się, że zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (v. Komentarz do art. 10 k.p.a. autorstwa A. Wróbla i M. Jaśkowskiej (publ. System Informacji Prawnej LEX)

W niniejszej sprawie skarżący nie tylko nie wykazał, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło mu dokonanie czynności procesowych, lecz nawet nie podał jakich to czynności procesowych nie mógł dokonać z uwagi na powyższe uchybienie. Tym samym nie wykazał istnienia adekwatnego związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy.

Warto w tym miejscu nadmienić, że skarżący na etapie postępowania odwoławczego był również informowany w trybie art. 10 § 1 k.p.a. o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji, o czym stanowi pismo Szefa KAS z dnia [...] maja 2017 r. doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu [...] maja 2017 r. Z przysługującego uprawnienia skarżący jednak nie skorzystał. Oznacza to, że skarżący w istocie nie dysponował dodatkowymi argumentami czy dowodami, które mogłyby wpłynąć na treść wydanego rozstrzygnięcia.

Konkludując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, zaś zarzuty podniesione w skargach nie zasługiwały na uwzględnienie.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku.