Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2072/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Minister Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Antas (spr.), sędzia WSA Monika Kramek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 maja 2021 r. sprawy ze skargi B.S. na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] września 2020 r. znak: [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Zdrowia zaskarżonym postanowieniem z [...] września 2020 r. znak[...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), dalej: k.p.a. oraz art. 119 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.), dalej: u.p.e.a., w wyniku rozpatrzenia zażalenia B.S.uchylił postanowienie Wojewody [...]z [...] lutego 2015 r. znak: [...]o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia w części pkt. 2, tj. w zakresie w jakim wzywa do wykonania obowiązku szczepienia ochronnego przeciwko inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu B, utrzymując w mocy postanowienie w pozostałym zakresie.

Zaskarżone postanowienie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. (dalej: PPIS) pismem z [...] listopada 2014 r. wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o przeprowadzenie egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym w związku z uchylaniem się przez zobowiązanego B.S.jako opiekuna prawnego od obowiązku poddania małoletniej córki M.S.(ur. [...]grudnia 2012 r.) obowiązkowym szczepieniom ochronnym zgodnie z tytułem wykonawczym z [...] listopada 2014 r. nr[...], wystawionym przez PPIS. Powyższe wystąpienie zostało poprzedzone doręczonym zobowiązanemu upomnieniem.

Wojewoda [...]postanowieniem z [...] lutego 2015 r., działając na podstawie art. 20 § 1, art.119 § 1 i art. 64a § 1 pkt 1 u.p.e.a. nałożył na B.S.grzywnę w wysokości 500 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wynikającego z ww. tytułu wykonawczego z [...] listopada 2014 r., wzywając zobowiązanego do jej uiszczenia w terminie do [..] czerwca 2015 r. Równocześnie organ wezwał zobowiązanego do wykonania obowiązku wynikającego z ww. tytułu wykonawczego w terminie do [...]czerwca 2015 r. (pkt 2 postanowienia).

W zażaleniu na ww. postanowienie z [...] lutego 2015 r. zobowiązany podniósł zarzuty naruszenia: 1) art. 29 § 1 u.p.e.a. poprzez niezbadanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej tytułu wykonawczego wystawionego przez PPIS [...] listopada 2014 r. oraz art. 29 § 2 w zw. z art. 29 § 1 u.p.e.a. poprzez niewydanie postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji, mimo że tytuł wykonawczy nie podlegał egzekucji administracyjnej; 2) art. 119 § 1 u.p.e.a. poprzez nieistnienie obowiązku w dniu wydania postanowienia; 3) art. 156 § 1 p.5 k.p.a.; 4) art. 124 § 2 k.p.a. z powodu braku uzasadnienia; 5) art. 10 § 1 oraz art. 81 k.p.a.

Minister Zdrowia wskazał w uzasadnieniu przywołanego wyżej postanowienia z 10 września 2020 r., że zaskarżone rozstrzygnięcie o nałożeniu na zobowiązanego grzywny w celu przymuszenia zostało wydane zgodnie z prawem, niemniej rozstrzygnięcie wymagało aktualizacji. Wyjaśnił, że Minister Zdrowia postanowieniem z tego samego dnia uchylił częściowo postanowienie Wojewody [...]z [...] kwietnia 2016 r. w przedmiocie uznania zarzutów za bezpodstawne tj. w zakresie obowiązku szczepienia przeciwko inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu B, i umorzył postępowanie egzekucyjne w części dotyczącej obowiązku szczepienia przeciwko inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu B. Powyższe rozstrzygnięcie wynikało z faktu, że w trakcie postępowania odwoławczego w przedmiotowej sprawie małoletnia M.S.z dniem [...] grudnia 2018 r. ukończyła 6 rok życia. W związku z tym wygasł względem niej obowiązek szczepienia ochronnego przeciwko inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu B i wobec tego w tym zakresie należało umorzyć postępowanie egzekucyjne prowadzone w celu przymuszenia do realizacji tego obowiązku. Minister stwierdził w dalszej kolejności, że z uwagi na fakt, iż w stosunku do małoletniej nie jest już wymagalny obowiązek szczepienny przeciwko inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu B, w konsekwencji nie można także wymagać od zobowiązanego wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym w zakresie tego szczepienia. Dlatego też zobowiązanie w tym zakresie należało uchylić zgodnie z rozstrzygnięciem zawartym w petitum postanowienia, mając na uwadze to, iż Minister Zdrowia umorzył egzekucję w zakresie tego szczepienia, a co za tym idzie obowiązek w tym zakresie nie może być egzekwowany. Należało równocześnie utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Wojewody [...]w pozostałym zakresie. W tym kontekście organ odwoławczy wyjaśnił treść art. 119 § 1 i art. 122 § 1 u.p.e.a., wskazując, że w zażaleniu na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia można podnosić jedynie te okoliczności, których strona nie mogła zaskarżyć na wcześniejszym etapie postępowania, tj. przez złożenie zarzutów do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Alternatywne ujęcie środków prawnych służących stronie, tj. zarzutów (art. 33 u.p.e.a.) oraz zażalenia na postanowienie o zastosowaniu grzywny w celu przymuszenia prowadzi do wniosku, iż prawidłowość nałożonej grzywny nie może być w postępowaniu zainicjowanym zażaleniem kwestionowana poprzez podnoszenie okoliczności związanych z egzekucją nałożonego obowiązku. Odnosząc się do przedmiotu postępowania, Minister zauważył, że szczepienia określone w tytule wykonawczym, wyłączając szczepienie przeciwko inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu B, pozostają wymagalne, a tym samym obowiązek stwierdzony tytułem wykonawczym PPIS nadaje się do egzekucji. Grzywna określana jest jako środek służący zmuszeniu zobowiązanego przez spowodowanie dolegliwości finansowej. W przedmiotowej sprawie ma na celu przymuszenie zobowiązanego do poddania dziecka szczepieniom wymienionym w tytule wykonawczym. Skoro obowiązek ten nadal istnieje, to zasadne jest także utrzymanie nałożonej na zobowiązanego grzywny. Ustawodawca przewidział ograniczenie kwotowe oraz przedmiotowe nakładania grzywny - w art. 121 § 2 u.p.e.a. wskazano, iż każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10.000 zł, a wielokrotnie nakładania łącznie 50.000 zł. Istotnym jest również, aby nałożona grzywna nie była nadmierna i najmniej uciążliwa dla zobowiązanego. W ocenie organu odwoławczego, przesłanki te zostały zachowane nawet przy uwzględnieniu częściowego uchylenia zaskarżonego postanowienia. Dlatego też nałożona grzywna w wysokości 500 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym powinna zostać utrzymana, podobnie jak opłata za wydanie zaskarżonego postanowienia, która została określona w przepisie art. 64a u.p.e.a. Odnosząc się do treści zażalenia, organ wyjaśnił, że podstawą prawną do nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym jest art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2016 r. poz. 1866 ze zm.), dalej: u.z.z.z.c.z.l., który zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 ww. ustawy w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. osoba niepełnoletnia) odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą pieczę, albo jej opiekun faktyczny (zwykle są to rodzice). Przepisy określające obowiązek poddawania dzieci szczepieniom ochronnym ustanawiają prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Określają one wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres i czas realizacji na podstawie aktualnych zaleceń publikowanych w Programie Szczepień Ochronnych.

Minister wskazał, że na skarżącym jako rodzicu małoletniego dziecka i w związku z tym jego opiekunie prawnym, na którym spoczywają określone obowiązki rodzicielskie - spoczywa obowiązek zgłoszenia się z dzieckiem do lekarza sprawującego nad nim opiekę profilaktyczną w celu przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych w celu potwierdzenia bądź wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że zobowiązany nie podejmował żadnych działań w kierunku zaszczepienia małoletniego dziecka, w tym w pierwszej kolejności zgłoszenia się na wykonanie badania kwalifikacyjnego. Akta sprawy nie zawierają zaświadczenia lekarskiego o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień ochronnych, ani też dokumentów potwierdzających fakt, że zobowiązany informował Wojewodę o konsultacjach lekarskich mających na celu ustalić dopuszczalność szczepienia. W swoim zażaleniu, jak zauważył Minister, zobowiązany zakwestionował uprawnienia PPIS do podejmowania działań zmierzających do wykonania obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu, w tym wystosowania do zobowiązanego upomnienia oraz wystawienia tytułu wykonawczego, jednakże zarzut ten nie podlega kontroli w toku rozpoznania zażalenia na postanowienie w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Jak wyjaśnił jednak organ, wnoszący zażalenie powinien zwrócić uwagę na zawarte w u.p.e.a. pojęcia "wierzyciela" i "organu egzekucyjnego", które są pojęciami odmiennymi. PPIS nie działał bowiem w przedmiotowej sprawie jako organ egzekucyjny, lecz jako wierzyciel obowiązku o charakterze niepieniężnym. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 119 § 1 u.p.e.a. organ również zauważył, że wskazane przez zobowiązanego okoliczności stanowią przesłankę z art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. Tym samym zarzut ten jest chybiony, gdyż nie podlega kontroli w toku niniejszego postępowania. Minister Zdrowia nie stwierdził zarzuconego naruszenia art. 124 § 2 k.p.a. dotyczącego braku w zaskarżonym postanowieniu uzasadnienia faktycznego i prawnego nałożenia grzywny. Wyjaśnił opierając się na aktach sprawy (w tym doręczonym zobowiązanemu upomnieniu PPIS), że był on informowany o możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego celem przymuszenia do wykonania obowiązku. Akta sprawy nie zawierają zaświadczenia lekarskiego o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień ochronnych ani też dokumentów potwierdzających fakt, że zobowiązany informował o konsultacjach lekarskich mających na celu ustalić dopuszczalność szczepienia. Minister Zdrowia jednocześnie podkreślił, że decyzja co do wyboru środka egzekucyjnego należy do organu egzekucyjnego i wybór ten nie wymaga uzasadnienia. W przypadku postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązków o charakterze niepieniężnym zgodnie z art. 28 u.p.e.a. we wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej to wierzyciel wskazuje organowi egzekucyjnemu środek egzekucyjny jego zdaniem skutecznie prowadzący do wykonania przez zobowiązanego obowiązku. Organ podkreślił, że wymierzona grzywna została ustalona zgodnie z zasadą celowości oraz zasadą stosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Nie sposób uznać, że w przedmiotowej sprawie zaistniała którakolwiek z przesłanek powodująca nieważność postępowania egzekucyjnego, a w szczególności wynikająca z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 10 i art. 81 k.p.a. poprzez brak możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów i stanowisk w sprawie oraz możliwości zgłoszenia żądań i wniosków, Minister Zdrowia wskazał, że trafność tego zarzutu uzależniona jest od wykazania przez podnoszącego go, iż uchybienie organu pozbawiło stronę możliwości dokonania konkretnej czynności. W niniejszej sprawie zobowiązany nie wykazał jednak, aby Wojewoda uniemożliwił mu dokonanie konkretnej czynności procesowej, zaś PPIS informował zobowiązanego o tym, iż w sytuacji niezaszczepienia dziecka zostanie wszczęte przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne.

Skargę na ww. postanowienie Ministra Zdrowia z [...] września 2020 r. w zakresie jego pkt. 2 złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w WarszawieB.S., wnosząc o jego uchylenie w tej części i umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Skarżący zarzuciła organowi naruszenie: 1) art. 124 § 1 i 2 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniej poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary, stwierdzając, że obowiązek zaszczepienia małoletniej przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej, jak również brak wskazania, którego szczepienia dotyczy postępowanie; 2) art. 47 Konstytucji poprzez naruszenie prawa skarżącego do poszanowania życia rodzinnego; 3) art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.), dalej: EKPCz.

W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, że Minister Zdrowia oraz organ egzekucyjny orzekający w I instancji nie wskazali w oparciu o jakie dowody przyjęli zasadność wydania postanowienia o nałożeniu grzywny. Zaskarżone postanowienie stanowi przytoczenie jedynie podstaw prawnych, co uniemożliwia merytoryczną ocenę stanowiska organu. W treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Minister Zdrowia nie odwołał się do ustaleń faktycznych mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Organy założyły odgórnie, że małoletnia może być zaszczepiona, nie wnikając w istotę sprawy. Prawidłowe zaś przeanalizowanie okoliczności niniejszej sprawy, do czego organy były zobowiązane na mocy art. 7 k.p.a., prowadzi do wniosku, że obowiązek jest niewymagalny. Małoletnia po szczepieniu przeciwko WZW typu B miała niepożądany odczyn poszczepienny, który został odnotowany przez lekarza w dokumentacji medycznej małoletniej. Po szczepieniu u małoletniej pojawiły się objawy alergiczne i atopowe zapalenie skóry. Obowiązujące w Polsce przepisy dotyczące obowiązku szczepień ochronnych, zdaniem skarżącego, niezaprzeczalnie stanowią ingerencję w prawo do prywatności (prawo do decydowania o życiu osobistym), wyłączając możliwość podjęcia przez osoby obowiązane do poddania się obowiązkowym szczepieniom lub ich opiekunów prawnych lub faktycznych decyzji o odmowie poddania się szczepieniom. Obowiązek ten stanowi zatem z pewnością ingerencję w zasadę autonomii (samostanowienia) jednostki wiążącą się ściśle z nakazem poszanowania godności ludzkiej, a konkretnie z prawem decydowania przez nią o świadczeniach zdrowotnych, którym chce się ona poddać. Ograniczenia powyższego prawa zgodnie z art. 8 EKPCz mogą być wprowadzane jedynie w drodze ustawy i muszą być konieczne w demokratycznym społeczeństwie m. in. z uwagi na ochronę zdrowia i moralności. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Skarżący zauważył ponadto, że art. 68 ust. 4 Konstytucji nakazujący władzom publicznym zwalczać choroby epidemiczne nie przesądza, czy środki zwalczania chorób epidemicznych powinny być stosowane na zasadzie dobrowolności, zgodnie z zasadą prawa do samostanowienia (art. 47 Konstytucji), czy przymusu leczniczego.

W odpowiedzi na skargę Minister Zdrowia wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Badając legalność zaskarżonego postanowienia Ministra Zdrowia z [...] września 2020 r. w granicach sprawy, w której akt ten został wydany (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego nakładające na skarżącego grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku poddania małoletniej córki (M. S.) obowiązkowym szczepieniom ochronnym odpowiada bowiem prawu, co w szczególności nie pozwala zgodzić się ze skarżącym, iż organ odwoławczy wadliwie utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...lutego 2015 r. w części objętej jego pkt. 2.

Należy zauważyć, że zgodnie z art. 119 § 1 u.p.e.a., stanowiącym podstawę prawną zaskarżonego postanowienia, grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wykonania czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Obowiązek podania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, rozumiany jako przyjęcie szczepionek przeciw chorobom zakaźnym w celu sztucznego uodpornienia przeciwko nim zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych (art. 2 pkt 26 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z.c.z.l.), jest tego rodzaju czynnością, przy czym, jako że dotyczy osoby małoletniej, odpowiedzialność z powodu niewykonania zobowiązania obciąża rodzica sprawującego władzę rodzicielską nad dzieckiem, czyniąc go zasadnie adresatem postanowienia o nałożeniu grzywny. Sąd zobowiązany jest podkreślić, że obowiązek szczepienia jest obowiązkiem wynikającym z mocy prawa. Stosownie bowiem do art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z.c.z.l., osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W art. 17 ust. 10 u.z.z.z.c.z.l. została udzielona delegacja ustawowa ministrowi właściwemu do spraw zdrowia do określenia w drodze rozporządzenia wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osób lub grupy osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby. W wykonaniu tej delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 753).

Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazuje, że poddane kontroli postanowienie o nałożeniu grzywny zostało wydane przez organ właściwy (art. 20 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), we właściwej procedurze, tj. po wszczęciu postępowania egzekucyjnego i wystawieniu tytułu wykonawczego z [...] listopada 2014 r. Jednocześnie skarżący został wcześniej upomniany o konieczności wykonania obowiązku, co oznacza, że środek egzekucyjny o charakterze przymuszającym został w sprawie zastosowany względem zobowiązanego wobec wyczerpania możliwości doprowadzenia do dobrowolnego zrealizowania obowiązku zaszczepienia małoletniej córki. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, postanowienie nakładające grzywnę zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 122 § 2 u.p.e.a., albowiem zawiera wezwanie do uiszczenia grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem o konsekwencjach jej niezapłacenia, a także wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z pouczeniem o dalszych konsekwencjach jego niewykonania. Nie budzi wątpliwości, że w sprawie jednocześnie zaistniała i nie ustała do momentu wydania zaskarżonego postanowienia przesłanka faktyczna wydania postanowienia o nałożeniu grzywny odnoszona do braku dobrowolnego zrealizowania nałożonego za zobowiązanego obowiązku (art. 7 § 3 u.p.e.a.). Podkreślenia jednocześnie wymaga, że tenże obowiązek nie powinien być odnoszony wyłącznie do przyjęcia przez małoletnią córkę określonych dawek szczepionki zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych, albowiem samo niestawienie się na badanie kwalifikacyjne należy traktować już jako równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu, stanowiącym podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowania środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego.

Zdaniem Sądu, ustalona w niniejszej sprawie wysokość grzywny pozostaje równocześnie zgodna z treścią art. 121 § 2 u.p.e.a., gdyż brak jest uzasadnionych powodów, by przyjąć, że kwota 500 zł została wyznaczona przez organ egzekucyjny arbitralnie, w szczególności, iż jako nadmierna, pozostawała nieadekwatna z punktu widzenia celu nałożenia grzywny, tj. przymuszenia zobowiązanego do wykonania nałożonego na niego obowiązku. Funkcją grzywny w celu przymuszenia jest wywarcie ekonomicznej presji na podmiot zobowiązany w celu skłonienia go do dobrowolnego wykonania obowiązku i taki cel – w ocenie Sądu – zasadniczo może spełnić nałożona na skarżącego grzywna, pomimo że jej wysokość w świetle dopuszczalnych granic jej wymiaru nie może być uważana za zbyt dolegliwą.

Z tych powodów Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie w przywołanych okolicznościach sprawy nie narusza prawa, a jego uzasadnienie w sposób adekwatny do celu zastosowania środka egzekucyjnego o charakterze przymuszającym ujawnia skarżącemu jako zobowiązanemu podstawę faktyczną i prawną wydanego rozstrzygnięcia (art. 124 § 1 i 2 w zw. z art. 107 § 3 i art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.).

Zakresem sporządzonego uzasadnienia postanowienia, wbrew odmiennej ocenie skarżącego, nie musiało zostać objęte wymienienie przez organ egzekucyjny poszczególnych chorób, przeciwko którym córka skarżącego nie została zaszczepiona, uwzględniając, że informacja ta została zamieszczona w tytule wykonawczym, do którego organ bezpośrednio się odwołał, wskazując treść obowiązku, którego dotyczy zastosowany środek egzekucyjny o charakterze przymuszającym. Wnikliwość kontroli instancyjnej potwierdza zastosowane w sprawie rozstrzygnięcie reformatoryjne wynikające ze szczegółowej analizy oceny wymagalnego obowiązku bazującej na właściwościach osobistych (wieku) małoletniej córki skarżącego oraz obowiązujących wytycznych dotyczących kalendarza szczepień.

Sąd jest zobowiązany przypomnieć, że zgodnie z art. 122 § 1 pkt 2 i § 2 u.p.e.a. grzywnę w celu przymuszenia organ egzekucyjny nakłada w formie postanowienia, na które na podstawie art. 122 § 3 ustawy przysługuje zażalenie. Okoliczność, że ustawodawca przyznał zobowiązanemu prawo do złożenia środka odwoławczego od omawianego środka egzekucyjnego nie oznacza jednakże, że jego zakresem mogą zostać objęte wszystkie kwestie odnoszące się do egzekwowanego obowiązku. Sąd zobowiązany jest zwrócić uwagę na to, że środki prawne służące zobowiązanemu w postępowaniu egzekucyjnym oparte są na ich niekonkurencyjności, wobec czego przy kontroli prawidłowości postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia organ rozpatrujący zażalenie, a także Sąd kontrolujący postanowienie organu odwoławczego, muszą brać pod uwagę treść art. 122 § 3 u.p.e.a. przyznającego zobowiązanemu prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 i 34 u.p.e.a.). Alternatywne ujęcie środków prawnych służących stronie, tj. zarzutów oraz zażalenia na postanowienie o zastosowaniu grzywny w celu przymuszenia prowadzi do wniosku, iż prawidłowość nałożenia grzywny nie może być kwestionowana w postępowaniu zainicjowanym zażaleniem poprzez podnoszenie okoliczności związanych z niedopuszczalnością egzekucji obowiązku, czy też powoływanie się na nieistnienie obowiązku. Takie stanowisko interpretacyjne jest akcentowane w piśmiennictwie (por. J. Jaśkiewicz, Problem konkurencyjności zarzutów oraz zażalenia w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ZNSA 2013, nr 3, s. 119 i n.), jak i w dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym, które Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę w pełni aprobuje (por. wyrok NSA z 18 lutego 2020 r. sygn. II OSK 780/18; wyrok NSA z 26 czerwca 2019 r. sygn. II OSK 2130/17; wyrok NSA z 26 lutego 2019 r. sygn. II OSK 790/17; wyrok NSA z 8 czerwca 2017 r. sygn. II OSK 2606/15; wyrok NSA z 15 września 2015 r. sygn. II OSK 117/14; wyrok NSA z 10 kwietnia 2015 r. sygn. II OSK 2185/13; wyrok NSA z 11 lutego 2014 r. sygn. II OSK 2186/12; wyrok NSA z 7 grudnia 2011 r. sygn. II OSK 1822/10). Znaczenie tejże reguły jest podkreślane w szczególności również na gruncie spraw dotyczących postępowania egzekucyjnego zmierzającego do doprowadzenia do wykonania obowiązku szczepień ochronnych, co ma związek ze wskazywaniem na takie ukształtowanie środków ochrony prawnej w u.p.e.a., by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja, w ramach której dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej (por. wyrok NSA z 5 grudnia 2019 r. sygn. II OSK 1150/18). Względy te determinowały uznanie, iż akcentowane przez skarżącego w toku postępowania okoliczności przemawiające, jego zdaniem, za brakiem wymagalności obowiązku szczepienia u córki musiały zostać pozostawione bez rozpatrzenia.

Powyższa ocena obejmuje również sformułowane przez skarżącego zarzuty naruszenia przepisu art. 47 Konstytucji i art. 8 ust. 1 EKPCz. W ocenie Sądu, konieczność wykonania obowiązku poddania osoby małoletniej obowiązkowym szczepieniom ochronnym nie pozostaje w sprzeczności z postanowieniami Konstytucji. Wprost przeciwnie, z powołanego przez skarżącego w złożonej skardze art. 68 ust. 4 Konstytucji wynika jednoznaczny obowiązek władz publicznych do zwalczania chorób epidemicznych. Przedmiotem ochrony konstytucyjnej pozostaje zdrowie publiczne (por. M. Safjan, L. Bosek, Konstytucja RP. Tom I. Komentarz do art. 1-86, Warszawa 2016, komentarz do art. 68). Niezależnie jakie znaczenie przypisywać temu niezwykle pojemnemu treściowo i wielowymiarowemu terminowi, niewątpliwie jego zakresem powinny zostać objęte te działania, które wiążą się ze wszystkimi aspektami zdrowia ludzi, jego ochrony oraz poprawy (por. J. Barcik, Międzynarodowe prawo zdrowia publicznego, Warszawa 2013, s. 4 i n.). W jego skład, na co zwraca uwagę Sąd, bez wątpienia wchodzi również wymóg rozpoznawania i zapobiegania chorobom epidemicznym, jako najistotniejszemu zagrożeniu zdrowia zbiorowości ludzi stanowiącego dobro publiczne (por. wyrok WSA w Warszawie z 11 kwietnia 2019 r. sygn. VII SA/Wa 2443/18). Z przyjmowanych definicji zdrowia publicznego wynika, że rozwój systemów ochrony zdrowia musi być postrzegany całościowo, przez co jego umacnianiu powinien zawsze towarzyszyć "zorganizowany wysiłek społeczności" ("the organized efforts of society"), jeżeli posłużyć się w tym zakresie określeniem definicyjnym D. Achesona (1988), które trafnie akcentuje współzależność stanu zdrowia ogółu ludzi od indywidualnych zachowań jednostek. Tego rodzaju uwarunkowanie determinuje, zdaniem Sądu, uznanie, że obowiązek usuwania przez organy państwa zagrożeń zdrowia zbiorowości może w szczególnych przypadkach ograniczać konstytucyjną zasadę wolności i nietykalności osobistej (art. 41 Konstytucji) oraz podnoszone przez skarżącego prawo do samostanowienia (art. 47 Konstytucji), jeżeli inna forma perswazyjna aniżeli przymus leczniczy nie jest skuteczna, by osiągnięta została wysoka odporność populacyjna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny jest zobowiązany dodatkowo podkreślić, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje nie tylko wskazywaną w Konstytucji powinność państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa w związku z tym, że każdy ma prawo do ochrony zdrowia, ale nakierowany jest przede wszystkim na zapewnienie przez władze publiczne szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom (art. 68 ust. 3 Konstytucji). W piśmiennictwie trafnie wskazuje się bowiem, że regulacja zawarta w art. 68 ust. 4 Konstytucji w odniesieniu do zwalczania chorób epidemicznych u dzieci pozostaje bezpośrednio powiązana z prawem do szczególnej opieki zdrowotnej wynikającym z ust. 3 i stanowi jego naturalne uzupełnienie w odniesieniu do tych jednostek chorobowych, które mogą bez odpowiedniej reakcji państwa rozprzestrzenić się na populację dzieci (por. M. Dercz, Konstytucyjne prawo dziecka do szczególnej opieki zdrowotne, Warszawa 2016, s. 190 i n.).

Objętemu skargą postanowieniu z 10 września 2020 r. nie można postawić usprawiedliwionego zarzutu naruszenia art. 8 ust. 1 EKPCz. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę w pełni aprobuje stanowisko już wyrażane przez ten Sąd we wcześniejszych orzeczeniach, zgodnie z którym obowiązkowe szczepienie jako przymusowy zabieg lekarski może stanowić ingerencję w gwarantowane na mocy wskazanego wyżej przepisu prawo do poszanowania życia prywatnego, niemniej na gruncie samej Konwencji prawo to nie jest prawem absolutnym (por. wyrok WSA w Warszawie z 6 grudnia 2019 r. sygn. VII SA/Wa 1271/19). Skarżący zasadnie zauważa, że art. 8 ust. 2 EKPCz dopuszcza ingerencję władzy publicznej w prawo do poszanowania życia prywatnego w przypadkach przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób. Wprowadzenie w polskim systemie prawnym szczepień obowiązkowych spełnia kryteria ingerencji przewidzianej przez ustawę, a ponadto koniecznej w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na ochronę zdrowia oraz praw i wolności innych osób. Ochrona zdrowia społeczeństwa stanowi, zdaniem Sądu, uzasadnione dobro publiczne, którego realizacja uprawnia do wprowadzenia obowiązkowych szczepień zabezpieczających przed chorobami zakaźnymi, które są szczególnie niebezpieczne ze względu na ryzyko epidemii. Zdaniem Sądu, ogólny interes społeczeństwa oraz interes indywidualny poszczególnych jednostek, które nie mogą zostać poddane szczepieniom ochronnym i z tego względu są szczególnie narażone na niebezpieczeństwo zachorowania bądź śmierci w przypadku epidemii choroby zakaźnej, do której powstania przyczynić mogą się jednostki, które pomimo braku przeciwskazań uchyliły się od obowiązku wykonania szczepień ochronnych, sprzeciwia się uznaniu, że te szczególnego rodzaju zabiegi medyczne wykonywane w stosunku do osób, wobec których nie stwierdzono przeciwskazań do poddania się szczepieniom i sankcje wymierzane tym osobom z tytułu niepodania się tymże przymusowym zabiegom, naruszają art. 8 ust. 1 EKPCz.

Z przedstawionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyjmując, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.