Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 67/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Lotnicze prawo
Skarżony organ: Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 205 a  ust. 1,  art. 205 b  ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1393
law: Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 46 poz 1  art. 5,  art. 7,  art. 8,  art. 9,  art. 14
law: Rozporządzenie (WE) NR 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i  pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie  (EWG) nr 295/91 (Tekst mający znaczenie dla EOG)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędzia WSA Izabela Ostrowska, , Protokolant ref. Piotr Czyżewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi [...] S.A. Oddział w Polsce z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] października 2015 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] czerwca 2015 r. znak [...], II. zasądza od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz skarżącej [...] S.A. Oddział w Polsce z siedzibą w [...] kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi [...] S.A. Oddział w [...] z siedzibą w [...] jest decyzja Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] października 2015 r. znak [...].

Decyzją tą organ, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), w związku z art. 205a ust. 1 i art. 205b ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1393, z 2014 r. poz. 768 oraz z 2015 r. poz. 978, 1221 i 1586), i art. 5, art. 7, art. 8, art. 9, art. 14 rozporządzenia WE nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91/WE (Dz. Urz. UE L 46 z dnia 17 lutego 2004 r.), zwanego dalej rozporządzeniem, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] czerwca 2015 r. znak [...] stwierdzającą naruszenie przez przewoźnika lotniczego [...] S.A. Oddział w [...], postanowień rozporządzenia, w związku z odwołaniem lotu o numerze [...] na trasie [...] – [...] z dnia [...] września 2014 r., utrzymał w mocy ww. decyzję własną z dnia [...] czerwca 2015 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w dniu [...] lutego 2015 r. do organu wpłynęła skarga pasażerów D. O., A. S., M. W. i E. Ś. dotycząca lotu o oznaczeniu kodowym [...] z dnia [...] września 2014 r. wykonywanego przez przewoźnika lotniczego [...] S.A. Istotą przedmiotowej skargi było stwierdzenie naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia.

Po rozpatrzeniu sprawy Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. znak: [...]:

stwierdził naruszenie prawa przez przewoźnika lotniczego [...] S.A. z siedzibą w [...] ([...]);

określił zakres nieprawidłowości na:

naruszeniu obowiązku wypłaty na rzecz D. O. odszkodowania w wysokości €600, o którym mowa w art. 7 ust. 1 lit. c rozporządzenia;

naruszeniu obowiązku wypłaty na rzecz A. S. odszkodowania w wysokości €600, o którym mowa w art. 7 ust. 1 lit. c rozporządzenia;

naruszeniu obowiązku wypłaty na rzecz M. W. odszkodowania w wysokości €600, o którym mowa w art. 7 ust. 1 lit. c rozporządzenia;

naruszaniu obowiązku wypłaty na rzecz E. Ś. odszkodowania w wysokości €600, o którym mowa w art. 7 ust. 1 lit. c rozporządzenia;

ustalił 14 - dniowy termin usunięcia stwierdzonych naruszeń liczony od dnia doręczenia decyzji ostatecznej [...] S.A. z siedzibą w [...] ([...]);

nałożył na [...] S.A. z siedzibą w [...] karę w łącznej wysokości 4.000 zł, na którą składa się:

- kara pieniężna w wysokości 1000 zł (słownie: jeden tysiąc złotych) za naruszenie art. 7 ust. 1 lit. c rozporządzenia w stosunku do D. O.,

- kara pieniężna w wysokości 1000 zł (słownie: jeden tysiąc złotych) za naruszenie art. 7 ust. 1 lit. c rozporządzenia w stosunku do A. S.,

- kara pieniężna w wysokości 1000 zł (słownie: jeden tysiąc złotych) za naruszenie art. 7 ust. 1 lit. c rozporządzenia w stosunku do M. W.,

- kara pieniężna w wysokości 1000 zł (słownie: jeden tysiąc złotych) za naruszenie art. 7 ust. 1 lit. c rozporządzenia w stosunku do E. Ś.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. wniosła, w terminie, [...] S.A. Oddział w Polsce.

Ponownie analizując sprawę, na skutek ww. wniosku, Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] października 2015 r. podał, że pasażerowie w dniu [...] września 2014 r. mieli odbyć podróż na trasie [...] - [...] lotem o oznaczeniu kodowym [...]. Przedmiotowe połączenie stanowiło pierwszy etap podróży na całkowitej trasie [...] - [...] - [...]. Rejs [...] został jednak odwołany. W związku z odwołaniem lotu [...] przewoźnik lotniczy zaproponował skarżącym zmianę planu podróży na loty [...][...] - [...],[...][...] - [...] w dniu [...] września 2014 r. oraz na lot [...][...] - [...] w dniu [...] września 2014 r. Podróżni dotarli do miejsca docelowego zgodnie z zaproponowanym przez przewoźnika alternatywnym planem podróży. Jednocześnie Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego ustalił, że skarżące otrzymały stosowną pomoc oraz zostały poinformowane o przysługujących im prawach. I dalej wskazał, że jak podał przewoźnik lotniczy, rejs [...] z dnia [...] września 2014 r. został odwołany z powodu strajku pilotów przewoźnika [...].

Organ zważył następnie, że stosownie do art. 7 ust. 1 lit. c rozporządzenia, w przypadku odwołania się do niniejszego artykułu pasażerowie otrzymują odszkodowanie w wysokości 600 Euro w przypadku lotów o długości powyżej 3500 kilometrów. Przy określaniu odległości podstawą jest ostatni cel lotu, do którego przybycie pasażera nastąpi po czasie planowego przylotu na skutek opóźnienia spowodowanego odmową przyjęcia na pokład lub odwołaniem lotu. W niniejszej sprawie ostatnim celem podróży z dnia [...] września 2014 r. jest lotnisko w [...]. Odległość z lotniska w [...] do lotniska w [...] mierzona metodą trasy po ortodromie mieści się w podanym przedziale odległości.

Stosownie do art. 5 ust. 3 rozporządzenia, pasażerowie, których odwołanie dotyczy, mają prawo do ww. odszkodowania od obsługującego przewoźnika, chyba że przewoźnik udowodni, że odwołanie lotu zostało spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Na podstawie punktu 14 Preambuły rozporządzenia okoliczności te mogą, w szczególności zaistnieć w przypadku destabilizacji politycznej, warunków meteorologicznych uniemożliwiających dany lot, zagrożenia bezpieczeństwa, nieoczekiwanych wad mogących wpłynąć na bezpieczeństwo lotu oraz strajków mających wpływ na działalność przewoźnika. Jest to otwarty katalog zdarzeń mogących stanowić nadzwyczajne okoliczności. Mogą zatem pojawić się też inne czynniki nie wymienione w tym wyliczeniu, nad którymi przewoźnicy lotniczy nie mogą zapanować czy z wyprzedzeniem ich przewidzieć.

W kwestii nadzwyczajnych okoliczności zwalniających przewoźnika lotniczego z obowiązku wypłaty stosownego odszkodowania organ zauważył, że rozporządzenie nie przewiduje definicji pojęcia "nadzwyczajnych okoliczności". Jednak analizując wcześniejsze wypowiedzi judykatury dotyczące tego zagadnienia przyjął, że za nadzwyczajne należy uznać okoliczności odnoszące się do zdarzenia, które nie wpisuje się w ramy normalnego wykonywania działalności danego przewoźnika lotniczego i nie pozwala na skuteczne nad nim panowanie, ze względu na charakter lub źródło.

W ocenie Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, okoliczności niniejszej sprawy wskazują, że w sprawie nie zaistniały przesłanki wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika lotniczego z obowiązku wypłaty skarżącym zryczałtowanego odszkodowania.

Jak wynika z materiału zgromadzonego w sprawie - wyjaśnień przewoźnika – rejs [...] z dnia [...] września 2014 r. został odwołany z powodu strajku pilotów przewoźnika [...]. Niniejszy strajk był oficjalny i wcześniej zapowiadany, a jego przyczyną był brak porozumienia przewoźnika oraz pilotów reprezentowanych przez związek zawodowy [...] w przedmiocie podwyżki płac, a zatem, jak prawidłowo ustalono w decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r., strajk ten należał do przyczyn związanych z organizacją i funkcjonowaniem przewoźnika lotniczego jako przedsiębiorstwa. Co więcej, w ocenie Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego, przewoźnik lotniczy w związku z brakiem porozumienia w przedmiocie płac pilotów był świadomy, a co najmniej powinien był przewidywać, iż piloci oraz reprezentujące ich związki zawodowe rozpoczną akcję strajkową.

Organ podniósł, iż strajk pracowników przewoźnika (akcja solidarnościowa) należy do przyczyn związanych z organizacją i funkcjonowaniem przewoźnika lotniczego jako przedsiębiorstwa. Przewoźnika [...] S.A. obciążało zatem ryzyko negatywnych konsekwencji jakie niesie za sobą strajk jego pracowników w ramach tzw. "ryzyka pracodawcy".

Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko, iż ww. przewoźnik lotniczy jako profesjonalista zawodowo zajmujący się przewozem lotniczym, już na etapie planowania lotów powinien był uwzględnić i zorganizować pracę załóg lotniczych w taki sposób, aby strajk pracowników należących do jednego ze związków zawodowych, działających u tego przewoźnika nie wpływał negatywnie na połączenia lotnicze, zwłaszcza w sytuacji gdy przewoźnik lotniczy był wcześniej o danym strajku informowany - przykładowo przewoźnik mógł wyczarterować loty zastępcze.

Poza tym organ wskazał, że za "nadzwyczajne okoliczności", w myśl art. 5 ust. 3 rozporządzenia, uznaje się okoliczności niemożliwe do przewidzenia i zapobieżenia, tymczasem z uwagi na fakt, iż przewoźnik lotniczy prowadził wcześniej ze związkiem zawodowym zrzeszającym strajkujących pilotów pertraktacje ugodowe, które nie przyniosły skutku, nie można mówić, iż przewoźnik nie przewidywał strajku. W myśl obowiązujących przepisów prawa strajk musi być zorganizowany z odpowiednim wyprzedzeniem, tak aby to również pracodawca mógł się do niego stosownie przygotować. Przewoźnik lotniczy miał pełną wiedzę o dacie zorganizowania strajku, mógł więc przeciwdziałać utrudnieniom jakie taka sytuacja będzie powodować dla pasażerów.

Mając powyższe na uwadze organ uznał, że w niniejszej sprawie nie zaistniały nadzwyczajne okoliczności, o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia, co więcej przewoźnik lotniczy nie podjął również wszelkich racjonalnych środków zmierzających do uniknięcia odwołania skarżonego rejsu.

Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wskazał, że odszkodowanie nie zostało wypłacone, doszło zatem do naruszenia prawa, tj. art. 7 ust. 1 lit. c rozporządzenia.

W związku z powyższym organ uznał, że zasadnym było nałożenie na przewoźnika kary pieniężnej w wysokości po 1000 zł za każde stwierdzone naruszenie przepisów rozporządzenia, łącznie w kwocie 4000 zł. Jednocześnie organ stwierdził brak naruszenia art. 8, art. 9, art. 14 rozporządzenia. Na marginesie Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego podniósł, że każda sprawa jest rozpatrywana w sposób indywidualny metodą tzw. case by case. Co ważne stan faktyczny przedmiotowej sprawy różni się od stanu faktycznego oraz innych okoliczności ustalonych w przywoływanej przez przewoźnika sprawie nr [...], w konsekwencji odmienne jest również rozstrzygnięcie.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] października 2015 r., znak [...], wniosła [...] S.A. Oddział w Polsce z siedzibą w [...] wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji wydanej w I instancji. Zaskarżonej decyzji strona skarżąca zarzuciła naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 7 w zw. z art. 5 oraz art. 14 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r.;

2) przepisów postępowania poprzez naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. i art. 107 k.p.a. w zw. z art. 138 k.p.a., w związku z wydaniem decyzji w oparciu o niewyczerpująco wyjaśniony stan faktyczny i materiał dowodowy;

3) art. 205a ust. 1 i art. 205b ust. 1 ustawy - Prawo lotnicze przez niewłaściwe zastosowanie;

4) art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania obywateli, podmiotów w stosunku do organu państwa.

W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, że w innej sprawie Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego, wydając decyzję wobec [...], nie stwierdził naruszenia przepisów rozporządzenia i odmówił przyznania odszkodowania w sytuacji, gdy przyczyną odwołania rejsu był także strajk pilotów [...] (por. decyzja Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] maja 2015 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję nr [...] dnia [...] sierpnia 2014 r. w przedmiocie braku stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego [...] S.A. Oddział w Polsce postanowień rozporządzenia w związku z odwołaniem rejsu o oznaczeniu [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. na trasie [...] - [...].

Strona skarżąca wskazała również na błędną wykładnię przepisów rozporządzenia, w szczególności art. 7 rozporządzenia w zw. z art. 5 ust. 3 w zw. pkt 14 Preambuły rozporządzenia, przez błędne przyjęcie, że strajk nie stanowi okoliczności nadzwyczajnej mającej wpływ na działalność przewoźnika. Strona skarżąca podniosła, że nie można w żadnym przypadku podzielić poglądu Prezesa ULC, iż w przedmiotowej sprawie przewoźnik lotniczy na etapie planowania lotów powinien był uwzględnić i zorganizować pracę załóg lotniczych, w taki sposób, aby "strajk pilotów należących do jednego ze związków zawodowych działających u tego przewoźnika, nie wpływał negatywnie na połączenia lotnicze, zwłaszcza, w sytuacji, gdy przewoźnik lotniczy był wcześniej o danym strajku informowany." Strona skarżąca wskazała, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] lipca 2015 r. wyjaśniła, iż "o strajku pilotów przewoźnik był poinformowany z niewielkim wyprzedzeniem i mimo podjęcia największych starań i wszelkich racjonalnych działań mających na celu zminimalizowanie skutków strajku, nie był on w stanie jemu zapobiec". Zgodnie z informacjami prasowymi (por. źródło www.dw.com/pl/strajk-pilotów-lufthansy-odwołane-połączenia-z-polską/a-17904430) przedmiotowy strajk obejmował 200 lotów na trasach krajowych i europejskich, w tym połączeń z [...],[...],[...] i [...]. Zdaniem skarżącej, wykładnia Prezesa ULC dokonana w przedmiotowej sprawie całkowicie pomija ocenę zjawiska jakim jest strajk w utrwalonej doktrynie prawniczej i judykaturze na gruncie prawa polskiego. Otóż strajk jest uznawany jako zdarzenie zewnętrzne, które ma charakter nadzwyczajny, niemożliwy do przewidzenia i którego skutkom nie można zapobiec (por. A. Wolter, J. Ignatowicz, K. Stefaniuk, Prawo cywilne. Zarys części ogólnej, Warszawa 1998, s. 359). Należy on do grupy przypadków związanych z niecodziennymi zachowaniami zbiorowości i jest uznawany za okoliczność siły wyższej (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2014 r. sygn. akt GSK 299/13). W podstawowym rozumieniu tego słowa przez "strajk" należy rozumieć każde zamierzone przez pracowników zaprzestanie świadczenia pracy w celu przymuszenia pracodawcy do realizacji przedstawionych mu postulatów. Strajk jest podstawowym uprawnieniem pracowniczym, zagwarantowanym ustawowo (w Polsce gwarantuje to również ustawa zasadnicza; w [...] prawo do strajku jest jednym z podstawowych i ściśle przestrzeganych uprawnień pracowniczych). W praktyce jest to zjawisko trudne do przewidzenia, jak również niemożliwe do zapobieżenia. Samo ogłoszenie o gotowości strajku, nie oznacza, że strajk ten będzie miał miejsce, albo jeżeli strony sporu zbiorowego prowadzą negocjacje, trudno jest przewidzieć kiedy taki strajk może nastąpić, bowiem gotowość strajkowa stanowi element takich negocjacji przy sporze zbiorowym. Strona skarżąca podniosła, iż w transporcie lotniczym kluczowe znaczenia mają przepisy dotyczące bezpieczeństwa i ochrony wszystkich uczestników transportu. Przewoźnik lotniczy, kiedy dowiaduje się, że będzie miał miejsce strajk pilotów lotniczych oraz samoloty zostaną uziemione w danym porcie lotniczym, gdzie strajk obejmuje jednocześnie kilkaset rejsów, nie ma możliwości "ściągnięcia" z rynku innych pilotów, którzy wcześniej nie wykonywali operacji lotniczych w jego przedsiębiorstwie. Ponadto, tacy piloci nie mogą zostać dopuszczeni ad hoc do wykonywania operacji lotniczych w miejsce strajkujących pilotów w celu zminimalizowania liczby anulowanych rejsów. Przede wszystkim, nie jest możliwe, aby pilot, który nie posiada tzw. przeszkolenia na dany typ samolotu wpisanego w jego licencji osobistej oraz tzw. szkolenia przejściowego z procedur obowiązujących u danego przewoźnika, w tym również bezpieczeństwa i ochrony i nie posiada odpowiedniego nalotu godzin mógł zasiąść za sterami danego statku powietrznego [...]. Strona skarżąca wyjaśniła, że takie szkolenia pilotów trwają długi okres czasu nawet do kilku miesięcy. Jest to zasadniczo niewykonalne w ciągu niespełna kilkunastu/kilku godzin oraz musiałoby to świadczyć o skrajnej nieodpowiedzialności osoby, która dopuściłaby takie rozwiązanie ryzykując bezpieczeństwem i życiem pasażerów oraz załóg. Strona skarżąca dodatkowo wyjaśniła, że w przypadku odwołania równocześnie tak dużej liczby rejsów w tak małym przedziale czasowym nie ma możliwości wynajęcia samolotów w celu zminimalizowania ryzyka anulowania rejsów. Nie jest możliwe, jak stwierdził organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wyczarterowanie 200 "lotów zastępczych" w ciągu kilku/kilkunastu godzin.

W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Wskazać na wstępie należy, iż przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego utrzymująca w mocy decyzję własną tego organu z dnia [...] czerwca 2015 r. znak: [...]:

1) stwierdzającą naruszenie przez przewoźnika lotniczego [...] S.A. z siedzibą w [...] ([...]) przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r.,

2) określającą zakres nieprawidłowości przez naruszenie obowiązku wypłaty na rzecz każdego z czerech pasażerów (którzy to złożyli skargi do organu na przewoźnika) odszkodowania w wysokości po €600 (tj. w kwocie określonej w art. 7 ust. 1 lit. c rozporządzenia),

3) ustalającą 14 - dniowy termin usunięcia stwierdzonych naruszeń liczony od dnia doręczenia decyzji ostatecznej [...] S.A. z siedzibą w [...] ([...]);

4) nakładającą na [...] S.A. z siedzibą w Kolonii karę w łącznej wysokości 4.000 zł, na którą składa się: kara pieniężna w wysokości po 1000 zł (słownie: jeden tysiąc złotych) za naruszenie art. 7 ust. 1 lit. c rozporządzenia w stosunku do każdego z czterech pasażerów.

Wskazane decyzje, stwierdzające naruszenie przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia w zakresie odmowy wypłaty odszkodowania, zapadły w związku z odwołaniem lotu o oznaczeniu kodowym [...], do którego doszło z powodu strajku pilotów przewoźnika [...] S.A. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego uznał, że strajk był oficjalny i wcześniej zapowiadany, a jego przyczyną był brak porozumienia przewoźnika oraz pilotów reprezentowanych przez związek zawodowy [...] w przedmiocie podwyżki płac. Organ przyjął, że strajk ten należał do przyczyn związanych z organizacją i funkcjonowaniem przewoźnika lotniczego jako przedsiębiorstwa. Uznał też, że przewoźnik lotniczy w związku z brakiem porozumienia w przedmiocie płac pilotów był świadomy, a co najmniej powinien był przewidywać, iż piloci oraz reprezentujące ich związki zawodowe rozpoczną akcję strajkową. W ocenie organu, przewoźnika [...] S.A. obciążało zatem ryzyko negatywnych konsekwencji jakie niesie za sobą strajk jego pracowników, w ramach tzw. "ryzyka pracodawcy". Uznał nadto, że przewoźnik lotniczy jako profesjonalista zawodowo zajmujący się przewozem lotniczym, już na etapie planowania lotów powinien był uwzględnić i zorganizować pracę załóg lotniczych w taki sposób, aby strajk pracowników należących do jednego ze związków zawodowych, działających u tego przewoźnika nie wpływał negatywnie na połączenia lotnicze, zwłaszcza w sytuacji gdy przewoźnik lotniczy był wcześniej o danym strajku informowany - przewoźnik mógł wyczarterować loty zastępcze.

Istota sporu w niniejszej sprawie, wobec zarzutów skargi, sprowadza się w efekcie do oceny, czy rzeczywiście rację ma organ twierdząc, że powyżej przywołana okoliczność (która spowodowała odwołanie lotu), nie stanowi nadzwyczajnej - w rozumieniu art. 5 ust. 3 ww. rozporządzenia (WE) nr 261/2004, zwalniającej przewoźnika z odpowiedzialności odszkodowawczej przewidzianej w art. 7 tego aktu. Organ orzekając w sprawie przyjął bowiem w konsekwencji, że wskazana okoliczność odwołania lotu, tj. strajk pilotów przewoźnika lotniczego nie wypełnia pojęcia nadzwyczajnej okoliczności. Oceny tej nie podzieliła strona skarżąca – przewoźnik lotniczy [...] S.A., wskazując m. in., że w analogicznej sprawie organ uznał, że odwołanie lotu wywołane strajkiem pilotów jest okolicznością nadzwyczajną, nie stwierdził tym samym naruszenia przepisów rozporządzenia i odmówił przyznania odszkodowania. Strona skarżąca wskazała również na błędną wykładnię przepisów rozporządzenia, w szczególności art. 7 rozporządzenia w zw. z art. 5 ust. 3 w zw. pkt 14 Preambuły rozporządzenia, przez błędne przyjęcie, że strajk nie stanowi okoliczności zwalniającej przewoźnika z odpowiedzialności odszkodowawczej

Analizując sprawę we wskazanym i spornym zakresie, biorąc przy tym pod uwagę przepisy prawa znajdujące w niej zastosowania oraz materiał dowodowy w niej zgromadzony, w tym w szczególności okoliczności dowiedzione przez przewoźnika lotniczego Sąd uznał, iż stanowisko organu przedstawione w wydanych decyzjach, w tym w zaskarżonej (a to - w kontekście art. 5 ust. 3 i art. 7 ust. 1 lit. c rozporządzenia), jest błędne.

Przed rozwinięciem powyższego wskazać należy, iż nie ma wątpliwości, że skargi pasażerów w niniejszej sprawie odnoszą się do lotu odwołanego w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/91 (Dz. U. WE L 46, 2004, s.1), dalej zwane rozporządzeniem. Stąd też pasażerowie odwołanego lotu mogli poszukiwać swojej ochrony na podstawie przepisów tego rozporządzenia. Mogli też na jego podstawie, wobec treści art. 5 ust. 1 lit. c, dochodzić od przewoźnika lotniczego odszkodowania przewidzianego w art. 7 ust. 1 lit. c. Na podstawie wskazanych przepisów przewoźnik lotniczy co do zasady w przypadku odwołania lotu ma bowiem obowiązek wypłaty na rzecz pasażera lotu odwołanego odszkodowania w wysokości 600 EUR, dla lotów o długości powyżej 3.500 km. Zwolnienie od odpowiedzialności odszkodowawczej wprawdzie zostało przewidziane we wskazanym rozporządzeniu, ale jedynie na zasadzie wyjątku. To też oznacza, iż przepis przewidujący zwolnienie od odpowiedzialności odszkodowawczej przewoźnika musi być interpretowany ściśle. Przepis ten, tj. art. 5 ust. 3 rozporządzenia, wskazuje zaś jako przesłankę wyłączającą odpowiedzialność odszkodowawczą przewoźnika lotniczego okoliczności, które nazwano nadzwyczajnymi, co najistotniejsze jednak, których zaistnienie udowodni (dowiedzie) przewoźnik. To na nim spoczywa ciężar w tym zakresie i nie zmienia tego zasada prawdy obiektywnej uregulowana w art. 7 k.p.a. Linia orzecznicza Trybunału Sprawiedliwości ustanawia w omawianej materii wytyczną wysokiego poziomu ochrony praw pasażerów. Dodać należy, iż znajduje to swoje oparcie w obowiązujących przepisach, nie pozostawiających wątpliwości co do tego, kogo obciąża ciężar dowodu, m. in. ww. zakresie.

I tak, zgodnie z art. 5 ust. 3 rozporządzenia, obsługujący przewoźnik lotniczy nie jest zobowiązany do wypłaty rekompensaty przewidzianej w art. 7, jeżeli może dowieść, że odwołanie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Zgodnie zaś z art. 205b ust. 5 ustawy Prawo lotnicze ciężar udowodnienia, że uprawnienia przysługujące pasażerowi na podstawie przepisów rozporządzenia nie zostały naruszone, obciąża przewoźnika lotniczego. Zatem, pragnąc zwolnić się z odpowiedzialności odszkodowawczej, to przewoźnik lotniczy musi dowieść, że do odwołania lotu doszło na skutek okoliczności wypełniających dyspozycję art. 5 ust. 3 rozporządzenia.

Intepretując ww. przepis i użyte w nim pojęcie, wskazać należy na zdanie 2 motywu 14 preambuły rozporządzenia, które wymienia przykłady, kiedy przewoźnik może mieć do czynienia z "nadzwyczajnymi okolicznościami". "Okoliczności te mogą, w szczególności, zaistnieć w przypadku destabilizacji politycznej, warunków meteorologicznych uniemożliwiających dany lot, zagrożenia bezpieczeństwa, nieoczekiwanych wad mogących wpłynąć na bezpieczeństwo lotu oraz strajków mających wpływ na działalność przewoźnika". Z powyższego wynika więc, że strajk mający wpływ na działalność przewoźnika może stanowić nadzwyczajną okoliczność w rozumieniu ww. art. 5 ust. 3. Zważyć przy tym trzeba, że już samo umieszczenie tego zdarzenia jakim jest strajk w pkt 14 Preambuły rozporządzenia, wskazuje na charakter szczególny tego zjawiska, niezależny od przewoźnika.

W ocenie Sądu, taka też okoliczność miała miejsce w niniejszej sprawie. Zważyć bowiem trzeba, iż przedmiotowy lot został odwołany z powodu strajku pilotów przewoźnika lotniczego. Przy czym, strajk ten został zorganizowany przez związek zawodowy zrzeszający pracowników przewoźnika lotniczego, nie zaś przez samego przewoźnika lotniczego czy jego pracowników. Nieprawidłowo tym samym organ uznał, iż wskazany strajk stanowił w stosunku do przewoźnika lotniczego zdarzenie "wewnętrzne", na które przewoźnik ten miał wpływ i któremu mógł skutecznie zapobiec. Błędnie też przyjął, że ryzyko negatywnych konsekwencji tego strajku, obciąża przewoźnika w ramach tzw. "ryzyka pracodawcy".

Stwierdzając powyższe Sąd zauważa, że strajk, który spowodował odwołanie przedmiotowego rejsu (jako ogłoszony przez związek zawodowy pilotów [...]) miał charakter zewnętrzny i do końca (z uwagi na sam charakter tego zjawiska jakim jest strajk) nie był możliwy do przewidzenia. Nie można też przyjąć, aby był tego rodzaju zdarzeniem, które wpisuje się w ramy normalnego wykonywania działalności przez przewoźnika. Z uwagi zaś na jego zakres, nie było możliwe także zapobieżenie jego skutkom (strajk dotyczył pilotów, nadto - objął 200 lotów na trasach krajowych i europejskich). Dokonując odmiennej oceny, organ zupełnie nie wziął pod uwagę, że samo ogłoszenie o gotowości strajku, jeszcze nie oznacza, że strajk ten będzie miał miejsce, a także – kiedy taki strajk może nastąpić oraz – jaki może mieć zasięg. Nie wziął też pod uwagę, że w przypadku strajku pilotów przewoźnika lotniczego obejmującego jednocześnie kilkaset rejsów, nie ma możliwości "ściągnięcia" z rynku innych pilotów, którzy wcześniej nie wykonywali operacji lotniczych w jego przedsiębiorstwie (w celu zapobieżenia skutkom strajku czy choćby w celu ich zminimalizowania). Pracy pilotów samolotów nie można bowiem w żaden sposób zastąpić pracą innych osób, które nie posiadają takich samych kwalifikacji. Sąd stwierdza więc, że skoro, w wyniku akcji strajkowej przeprowadzonej we wrześniu 2014 r. przez związek zawodowy pilotów przewoźnika, będącej skutkiem braku porozumienia pomiędzy przewoźnikiem lotniczym a tymże związkiem zawodowym zrzeszającym pilotów w kwestii - jak wyjaśniła strona skarżąca w skardze - podwyższenia wieku emerytalnego pilotów, przewoźnik zmuszony był do odwołania 200 lotów, na trasach krajowych i europejskich, to nie można uznać, iż strajk ten nie miał wpływu na działalność przewoźnika ani że przewoźnik mógł mu zapobiec bez ponoszenia nadmiernych poświęceń z punktu widzenia możliwości swojego przedsiębiorstwa. Zdaniem Sądu, spowodowane strajkiem pilotów odwołanie przez przewoźnika 200 lotów w sposób oczywisty musiało spowodować zakłócenia w działalności przedsiębiorstwa lotniczego, którego funkcjonowanie w sposób bezpośredni uzależnione jest od wykonywania swoich obowiązków przez pilotów samolotów.

W konsekwencji Sąd przyjął, iż przewoźnik lotniczy udowodnił w niniejszej sprawie, że odwołanie przedmiotowego rejsu nastąpiło z przyczyny od niego niezależnej, mającej charakter siły wyższej i wpisującej się w pojęcie nadzwyczajnej okoliczności, o której mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia. Strajk pilotów mający miejsce w dniu planowanego (a odwołanego) rejsu, tj. 5 września 2014 r., miał bowiem charakter zewnętrzny, niezależny od przewoźnika i nie będący pod jego kontrolą.

Powyższe stanowisko jest zbieżne z oceną przedstawioną w innej decyzji Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] maja 2015 r., znak [...], w przedmiocie stwierdzenia braku naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia, na którą strona skarżąca powołała się w skardze. W powyższej decyzji organ uznał, że strajk pilotów przewoźnika lotniczego [...] S.A., skutkujący odwołaniem lotu z dnia [...] kwietnia 2014 r. o numerze [...] na trasie [...] – [...] był nadzwyczajną okolicznością zwalniającą przewoźnika lotniczego z obowiązku wypłaty pasażerom zryczałtowanego odszkodowania, i wobec powyższego stwierdził brak naruszenia przez przewoźnika lotniczego art. 7 rozporządzenia. W uzasadnieniu ww. decyzji z dnia [...] maja 2015 r. organ wskazał, że przedmiotowy strajk został zorganizowany przez związki zawodowe zrzeszające pracowników, a nie przez samego przewoźnika lotniczego albo jego pracowników, zatem uznał, iż strajk pracowników przewoźnika stanowi w stosunku do danego przewoźnika lotniczego zdarzenie o charakterze zewnętrznym, na które przewoźnik lotniczy nie miał wpływu i któremu nie mógł skutecznie zapobiec. Należy przy tym dostrzec, że skargę na powyższą decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] maja 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił prawomocnym wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 1667/15.

W konsekwencji, w ocenie Sądu, należy zgodzić się ze stroną skarżącą, iż wydając zaskarżoną w niniejsze sprawie decyzję organ naruszył nie tylko ww. przepisy rozporządzenia (dokonując wadliwej ich wykładni i wadliwej oceny okoliczności faktycznych w ich kontekście), ale także w sposób istotny - art. 8 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, poprzez wydanie w stosunku do tego samego przewoźnika lotniczego (w odstępie kilku miesięcy i w analogicznym stanie faktycznym i prawnym), rozstrzygnięć o zasadniczo odmiennej treści.

Rozpoznając ponownie sprawę, organ winien wziąć pod uwagę powyżej zaprezentowane stanowisko Sądu, w tym wskazaną wykładnię art. 5 ust. 3 rozporządzenia.

Z tych przyczyn, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), Sąd orzekł o uchyleniu obu decyzji wydanych w sprawie. Na mocy art. 200 ww. ustawy Sąd orzekł o kosztach postępowania.