Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1731/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6379 Inne o symbolu podstawowym 637
Hasła tematyczne: Publiczny obrót papierami wartościowymi
Skarżony organ: Komisja Nadzoru Finansowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a
journal: Dz.U. 2013 poz 1382
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu  oraz o spółkach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Spółki A od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 22/18 w sprawie ze skargi Spółki A na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków informacyjnych 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od Spółki A na rzecz Komisji Nadzoru Finansowego 8100 zł (osiem tysięcy sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 8 czerwca 2018 r. (sygn. akt VI SA/Wa 22/18) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany "WSA"), działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej zwanej "ppsa"), oddalił skargę Spółki A (dalej zwanej "Skarżącą") na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego (dalej zwanej "KNF") z [...] listopada 2017 r. (nr [...]) w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków informacyjnych.

WSA orzekał w następującym stanie sprawy.

W dniu [...] lipca 2014 r. KNF wszczęła z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 97 ust. 1 pkt 2 ustawy z 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1382; dalej zwanej "ustawą o ofercie publicznej") wobec podejrzenia naruszenia przez Skarżącą, V. z siedzibą w Nikozji (dalej zwanej "V.") oraz O. z siedzibą w Nikozji (dalej zwanej "O.") art. 69 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 5 oraz art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy o ofercie publicznej w związku z transakcjami na akcjach [...] S.A. z siedzibą w Tarnowie (dalej zwanej "Emitentem").

Decyzją z [...] sierpnia 2015 r. KNF:

I. nałożyła na Skarżącą karę pieniężną w wysokości 800 000 zł za naruszenia opisane w sentencji tej decyzji;

II. umorzyła jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej wobec podejrzenia naruszenia przez Skarżącą, V. i O. art. 69 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 5 ustawy o ofercie publicznej w związku z transakcjami na akcjach Emitenta oraz wobec podejrzenia naruszenia przez V. i O. art. 69 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy o ofercie publicznej w związku z transakcjami na akcjach Emitenta.

Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w zakresie części decyzji, w której nałożono karę pieniężną.

Decyzją z [...] listopada 2017 r. KNF, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257; dalej zwanej "kpa") w związku z art. 11 ust. 1 i 5 ustawy z 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 196 ze zm.):

I. uchyliła decyzję [...] sierpnia 2015 r. w części dotyczącej nałożenia na Skarżącą kary pieniężnej w wysokości 800 000 zł;

II. nałożyła na podstawie art. 97 ust. 1 pkt 2 ustawy o ofercie publicznej w zw. z art. 69 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a) oraz w zw. z art. 69 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 69 ust. 4 pkt 1 i 2 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a) oraz w zw. z art. 69 ust. 2 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy o ofercie publicznej (w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z 31 marca 2016 r. o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2016 r., poz. 615 - dalej zwanej "ustawą zmieniającą") na Skarżącą karę pieniężną w wysokości 790 000 zł wobec naruszenia przez Skarżącą:

1) art. 69 ust. 2 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy o ofercie publicznej w związku z niezawiadomieniem Emitenta i KNF o zmianie w dniu 14 grudnia 2012 r. dotychczas posiadanego udziału ponad 10% ogólnej liczby głosów o co najmniej 2% ogólnej liczby głosów w tej spółce;

2) art. 69 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy o ofercie publicznej w związku z niezawiadomieniem Emitenta oraz KNF o przekroczeniu w dniu 21 grudnia 2012 r. 15% ogólnej liczby głosów w tej spółce;

3) art. 69 ust. 2 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy o ofercie publicznej w związku z niezawiadomieniem Emitenta i KNF o zmianie w dniu 15 stycznia 2013 r. dotychczas posiadanego udziału ponad 10% ogólnej liczby głosów o co najmniej 2% ogólnej liczby głosów w tej spółce;

4) art. 69 ust. 2 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy o ofercie publicznej w związku z niezawiadomieniem Emitenta i KNF o zmianie w dniu 2 kwietnia 2013 r. dotychczas posiadanego udziału ponad 10% ogólnej liczby głosów o co najmniej 2% ogólnej liczby głosów w tej spółce;

5) art. 69 ust. 2 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy o ofercie publicznej w związku z niezawiadomieniem Emitenta i KNF o zmianie w dniu 23 maja 2014 r. dotychczas posiadanego udziału ponad 10% ogólnej liczby głosów o co najmniej 2% ogólnej liczby głosów w tej spółce;

6) art. 69 ust. 1 pkt 1 w zw. art. 69 ust. 4 pkt 1 i 2 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy o ofercie publicznej w związku z niezawiadomieniem Emitenta oraz KNF o przekroczeniu w dniu 5 czerwca 2014 r. 20% ogólnej liczby głosów w tej spółce oraz dokonaniem powyższego zawiadomienia z naruszeniem warunków określonych w art. 69 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy o ofercie publicznej

W uzasadnieniu decyzji KNF wskazała m.in., że Skarżąca została zarejestrowana w luksemburskim rejestrze spółek w dniu [...] kwietnia 2012 r., a jej jedynym wspólnikiem jest spółka T. z siedzibą w N. w Rosji (dalej zwane "T."), w której podmiotem dominującym jest [...] A. z siedzibą w N. (dalej zwana "J. A."), przy czym podmioty te są członkami Grupy Kapitałowej A. - międzynarodowego, wiodącego producenta nawozów. W dniu [...] maja 2012 r. Skarżąca ogłosiła wezwanie (w trybie art. 73 ust. 1 ustawy o ofercie publicznej) do zapisywania się na sprzedaż akcji Emitenta w liczbie 41 550 037 akcji, uprawniających do wykonywania 64,805% głosów. Natomiast w dniu 16 sierpnia 2012 r. Skarżąca zawarła z R. z siedzibą w Wiedniu (dalej zwaną "R.") umowę prowadzenia rachunku papierów wartościowych rachunku pieniężnego, wykorzystywanego w celu przetwarzania wszelkich płatności związanych z dokonywanymi transakcjami. Pełnomocnikami do rachunku zostały ustanowione również osoby spoza zarządu Skarżącej, tj. V. K. (pełniący funkcje korporacyjne w Grupie Kapitałowej A.) oraz V. S. (będący jednocześnie członkiem zarządu J. A.).

Zdaniem KNF, do ustalonego w sprawie stanu faktycznego znajdował zastosowanie art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy o ofercie publicznej, z którego wynika, że obowiązki określone w rozdziale 4 ustawy o ofercie publicznej m.in. dotyczące znacznych pakietów akcji spółki publicznej, ciążą odpowiednio również na podmiocie (Skarżąca), w przypadku którego osiągnięcie lub przekroczenie danego progu ogólnej liczby głosów określonego w tych przepisach następuje w związku z posiadaniem akcji przez osobę trzecią (V. i O.) w imieniu własnym, lecz na zlecenie lub na rzecz innego podmiotu (Skarżąca). Powołując się na poglądy doktryny, KNF wskazała przy tym, że do kategorii działania "na zlecenie" należy zaliczyć sytuację, gdy pomiędzy beneficjentem, o którym mowa w art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy o ofercie publicznej a osobą, która pośredniczy w posiadaniu akcji ("parkujący") została zawarta umowa zlecenia lub inna umowa, której przedmiotem jest pośrednictwo w posiadaniu akcji; natomiast kategoria działania "na rzecz" obejmuje pozostałe przypadki, gdy "parkowanie" akcji jest jedynie określonym stanem faktycznym, do którego dochodzi bez umocowania kontraktowego, a realizowane działania mogą być wynikiem nieformalnych uzgodnień poczynionych ustnie, czy przez wymianę korespondencji elektronicznej. Mając to na uwadze, KNF wskazała na powiązania między V. i O. a Skarżącą. Stwierdziła, że Skarżąca finansowała zakup akcji Emitenta ze środków własnych oraz ze środków uzyskanych z tytułu zawarcia pięciu umów pożyczek z podmiotami z grupy A. (J. A., T., J. D.). Natomiast O. i V. nabywały akcje Emitenta (nie przekraczając nigdy progu 5% ogólnej liczby głosów, gdyż wówczas zaktualizowałby się obowiązek ujawnienia swojego stanu zaangażowania w Emitenta), finansując te transakcje ze środków uzyskanych z tytułu umów pożyczek zawartych z A. L. z siedzibą na Brytyjskich Wyspach Dziewiczych (dalej zwaną "A. L."), będącą podmiotem z grupy A., kontrolowanym przez T. (czyli podmiot dominujący wobec Skarżącej). W ocenie KNF, zastosowanie art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy o ofercie publicznej było uzasadnione tym, że:

1) spółki pełniące funkcje pożyczkodawców dla Skarżącej oraz dla V. i O. należały do jednej grupy kapitałowej ze Skarżącą, a zatem środki pieniężne, które służyły sfinansowaniu nabycia akcji Emitenta pochodziły od podmiotów dominujących lub zależnych od podmiotów dominujących wobec Skarżącej;

2) V. K. (pełnomocnik Skarżącej do rachunku papierów wartościowych), składał zlecenia w imieniu Skarżącej, a jednocześnie - mimo braku pełnomocnictwa do rachunku papierów wartościowych O. - składał, modyfikował, jak i anulował w imieniu O. zlecenia dokonania przez R. transakcji na akcjach Emitenta, jak również informował R. o wpływie środków od A. L. na rachunek O. oraz zwracał się do R. z prośbą o informację, w sytuacji gdyby potrzebne były dodatkowe środki dla O. na zakup akcji Emitenta;

3) wszystkie akcje Emitenta nabyte przez O. w okresie od grudnia 2012 r. do marca 2013 r. oraz przez V. w okresie od kwietnia 2013 r. do maja 2014 r. trafiały ostatecznie na rachunek, którego posiadaczem była Skarżąca; po zrealizowanych transakcjach zbycia akcji Emitenta (najpóźniej dwa dni po zaksięgowaniu środków) V. i O. dokonywały przelewów środków pieniężnych na rachunek A. L., co stanowi dowód zwrotu udzielonych im pożyczek;

4) zlecenia kupna akcji Emitenta wystawione przez Skarżącą oraz zlecania sprzedaży akcji Emitenta wystawione przez O. i V. dotyczyły identycznej liczby akcji i opiewały na taką samą cenę, co świadczy o tym, że nie były złożone niezależnie od siebie;

5) podmiotem uprawnionym do uzyskania dywidendy z zysku Emitenta za 2012 r. i 2013 r. była Skarżąca, a nie O. i V.;

6) mimo że O. istniała od 26 lutego 2012 r., to proces nabywania akcji Emitenta rozpoczęła w grudniu 2012 r. - po otrzymaniu pożyczki od A. L., a jednocześnie kilka miesięcy po zakończeniu wezwania ogłoszonego przez Skarżącą i w czasie, kiedy Skarżąca nie dokonywała już żadnego nabycia akcji; natomiast V. została zarejestrowana około dwa miesiące przed rozpoczęciem nabywania akcji Emitenta, który trwał w okresie od kwietnia 2013 r. do maja 2014 r.

Odnosząc się do kwestii wysokości wymierzonej Skarżącej kary pieniężnej, KNF stwierdziła, że decyzja o nałożeniu kary pieniężnej, o której mowa w art. 97 ustawy o ofercie publicznej (w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej) jest wydawana w ramach uznania administracyjnego. KNF za okoliczność wpływającą na wymiar kary uznała czas trwania zidentyfikowanych naruszeń, a więc czas przez jaki uczestnicy rynku kapitałowego nie mieli wiedzy na temat rzeczywistej struktury akcjonariatu Emitenta. Zdaniem KNF, nałożona kara jest adekwatna do stwierdzonych naruszeń, o czym przesądzają na gruncie tej sprawy okoliczności takie, jak: waga naruszenia oraz czas jego trwania, wielokrotność i powtarzalność naruszeń, przyczyny naruszenia, sytuacja finansowa Skarżącej, gotowość podmiotu dopuszczającego się naruszeń do współpracy z KNF podczas wyjaśniania okoliczności naruszenia, uprzednie naruszenie przepisów ustawy o ofercie publicznej popełnione przez Skarżącą, funkcje sankcji administracyjnych, udział akcji nabytych dla Skarżącej przez V. i O. w ogólnej liczbie akcji posiadanych bezpośrednio i pośrednio przez Skarżącą, kapitalizacja Skarżącej na dni naruszeń oraz wielkość progów, w stosunku do których naruszono lub nienależycie wykonano obowiązek notyfikacyjny.

Skarżąca złożyła do WSA skargę na decyzję KNF.

WSA oddalił skargę.

WSA wskazał, że art. 69 ust. 1 pkt 1 ustawy o ofercie publicznej (w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej) nakładał na podmiot, który osiągnął lub przekroczył 5%, 10%, 33%, 33 1/3%, 50%, 75% albo 90% ogólnej liczby głosów w spółce publicznej obowiązek niezwłocznego zawiadomienia o tym KNF oraz spółki, nie później niż w terminie 4 dni roboczych, w którym dowiedział się o zmianie udziału w ogólnej liczbie głosów lub przy zachowaniu należytej staranności mógł się o niej dowiedzieć, a w przypadku zmiany wynikającej z nabycia akcji spółki publicznej w transakcji zawartej na rynku regulowanym - nie później niż w terminie 6 dni sesyjnych od dnia zawarcia transakcji. Z kolei z art. 69 ust. 2 pkt 1 ustawy o ofercie publicznej wynika, że obowiązek dokonania zawiadomienia, o którym mowa w ust. 1, powstaje również w przypadku dotychczas posiadanego udziału ponad 10% ogólnej liczby głosów o co najmniej 2% ogólnej liczby głosów w spółce publicznej, której akcje są dopuszczone do obrotu na rynku oficjalnych notowań giełdowych. Treść zawiadomienia, o którym mowa w art. 69 ust. 1, została wskazana w art. 69 ust. 4 pkt 1 i 2 tej ustawy. WSA wskazał, że stosownie do art. 97 ust. 1 pkt 2 ustawy o ofercie publicznej (w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej) na każdego, kto nie dokonuje w terminie zawiadomienia, o którym mowa w art. 69 lub dokonuje takiego zawiadomienia z naruszeniem warunków określonych w tych przepisach, KNF może w drodze decyzji nałożyć karę pieniężną do wysokości 1 000 000 zł.

WSA dodał, że z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy o ofercie publicznej wynika, że obowiązki związane m.in. z nabywaniem zbywaniem akcji spółki publicznej prowadzących do aktualizacji obowiązków informacyjnych związanych ze zmianami zaangażowania w akcjonariat spółki publicznej odpowiednio spoczywają również na podmiocie, w przypadku którego osiągnięcie lub przekroczenie danego progu ogólnej liczby głosów określonego w tych przepisach następuje w związku z posiadaniem akcji przez osobę trzecią w imieniu własnym, lecz na zlecenie lub na rzecz tego podmiotu (z wyłączeniem akcji nabytych w ramach wykonywania czynności, o których mowa w art. 69 ust. 2 pkt 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi). WSA wskazał, że na gruncie tego przepisu ustawodawca rozróżnił dwie sytuacje, kiedy dochodzi do rozszerzenia zakresu obowiązków wynikających z posiadania znacznych pakietów akcji, nie zawierając jednocześnie w ustawie definicji działania "na zlecenie" oraz "na rzecz". Zdaniem WSA, o ile w przypadku zlecenia możemy odwołać się pomocniczo do przepisów ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1740 ze zm., dalej zwanej "kc" (art. 734 kc), to w przypadku działania "na rzecz" pojawia się konieczność wykładni tego pojęcia na użytek każdorazowego stanu faktycznego, co jest możliwe na podstawie analizy całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przez dokonanie takich ustaleń faktycznych, które prowadzą do zakwalifikowania działań jednych podmiotów jako podejmowanych na rzecz innych podmiotów. Wobec tego WSA uznał, że KNF słusznie przyjęła, że realizowane działania mogą być wynikiem nieformalnych uzgodnień poczynionych ustnie, czy przez wymianę korespondencji elektronicznej.

WSA za niezasadny uznał postawiony w skardze zarzut, że KNF nie wykazała, aby pomiędzy Skarżącą a V. i O. istniała relacja umowna dotycząca nabywania i posiadania przez te podmioty akcji na rzecz Skarżącej. WSA stwierdził, że w uzasadnieniu decyzji KNF dokonała bardzo szczegółowej i dogłębnej analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie, kompleksowo i we wszystkich aspektach omawiając sytuację, jaka miała miejsce w związku z nabywaniem akcji przez Skarżącą, O. i V. i na podstawie całokształtu dowodów trafnie doszedł do wniosku, że elementy stanu faktycznego wskazują na działanie "na rzecz". WSA nie podzielił stanowiska Skarżącej, że brak umowy co do posiadania akcji na rzecz innego podmiotu (zawartej w dowolnej formie dopuszczalnej przez prawo, nawet ustnej lub dorozumianej) wyklucza takie posiadanie. WSA wskazał, że posiadanie jest stanem faktycznym, a więc sytuacja związana z zaistnieniem stanu posiadania nie wymaga sformalizowania w drodze jakiejś konkretnej umowy - wręcz przeciwnie: do posiadania dochodzi przez podejmowanie określonych czynności faktycznych, przy czym w rozpoznawanej sprawie było to nabycie akcji przez O. i V. na rzecz Skarżącej.

WSA zwrócił uwagę, że KNF stwierdziła, że w niniejszej sprawie da się również zaobserwować schemat, który był powielany przez okres nabywania akcji Emitenta. W pierwszej kolejności A. L. (spółka z grupy kapitałowej Skarżącej) udzielała pożyczek zarówno O., jak i V. Te spółki z kolei dokonywały nabycia akcji Emitenta w takiej liczbie, że każda z nich nie przekroczyła nigdy progu 5% ogólnej liczby głosów, gdyż wówczas zaktualizowałby się obowiązek ujawnienia swojego stanu zaangażowania w Emitenta. Następnie zarówno O. i V. trzykrotnie sprzedawały akcje Skarżącej, zaś zbyte akcje były przeksięgowywane na rachunek Skarżącej prowadzony w R. Po zrealizowanych transakcjach zbycia akcji Emitenta, najpóźniej dwa dni po zaksięgowaniu na rachunkach pieniężnych środków z tytułu sprzedaży, zarówno V., jak i O. dokonywały przelewów środków pieniężnych zgromadzonych na tych rachunkach na rachunek A. L. KNF wskazała ponadto, że ze zgromadzonych wyciągów z rachunków pieniężnych, których posiadaczami były O. i V. wynika, że uzyskanie finansowania w postaci pożyczek od A. L. było warunkiem koniecznym realizacji nabyć akcji Emitenta, gdyż spółki te nie posiadały na tych rachunkach wystarczających środków na przeprowadzenie nabycia akcji Emitenta. Zdaniem WSA, podniesiona w skardze argumentacja, że umowa pożyczki nie określała celu oraz że taka sytuacja jest całkiem typowa w zwykłych relacjach biznesowych i zgodna z praktyką rynkową - nie oznacza automatycznie, że "parkowanie akcji" nie miało miejsca.

WSA wskazał, że KNF zbadała też powiązania kapitałowe i osobowe w ramach A. L. (która udzielała pożyczek O. i V.) pod kątem przepływu środków finansowych, a także dokładnie prześledziła działania instytucji bankowych w realizacji zlecanych transakcji. KNF wyjaśniła również rolę, jaką pełnił V. K., który mimo że był pełnomocnikiem Skarżącej, w rzeczywistości składał też zlecenia w imieniu O. WSA stwierdził, że Skarżąca tych ustaleń skutecznie nie podważyła. WSA wskazał też, że O. i V. pozbyły się akcji Emitenta zaraz po ich zakupie, a zbieżność czasowa tych operacji była znamienna i stanowi potwierdzenie wersji przyjętej przez KNF. W konsekwencji WSA podzielił stanowisko KNF, że w niniejszej sprawie doszło do nabywania/posiadania akcji Emitenta przez O. i V. na rzecz Skarżącej, czyli tzw. "parkowania akcji".

WSA przypomniał przy tym, że art. 60 kc przewiduje możliwość oświadczenia woli w zasadzie przez każde zachowanie się osoby dokonującej czynności prawnej, o ile tylko wyraża ono jej wolę w sposób dostateczny. W praktyce oznacza to nieograniczoną wielość sposobów składania takich oświadczeń, w tym m.in. wyraźnie lub w sposób dorozumiany (per facta concludentia). Pojęcie dorozumianych oświadczeń woli należy odnosić do wszelkich pozajęzykowych zachowań ujawniających wolę dokonania określonej czynności prawnej, a także do tych wypowiedzi językowych, które nie zostały sformułowane w sposób wystarczająco jednoznaczny, precyzyjny lub pełny. WSA stwierdził, że w przypadku niewyraźnych (niejednoznacznych) zachowań zawsze istnieje konieczność dookreślenia ich sensu w drodze wykładni. Ustalenie, czy konkretne zachowanie danej osoby ma walor dorozumianego oświadczenia woli oraz jaka jest jego treść, wymaga każdorazowo uwzględnienia informacji pochodzących bezpośrednio z kontekstu, w jakim miało ono miejsce.

Zdaniem WSA, analogicznie można interpretować podejmowane działania w przypadku dokonywania oceny czy miała miejsce sytuacja nabycia/posiadania akcji na rzecz innego podmiotu. Na marginesie WSA dodał, że niewątpliwie faktem notoryjnym jest, że pewne uzgodnienia finansowe zapadają w "zaciszu gabinetów" i w drodze nieformalnych kontaktów biznesowych, co nawet zostało utrwalone w różnych filmach fabularnych (np. pod tytułem "Wall Street"). W konsekwencji WSA nie uwzględnił postawionego w skardze zarzutu błędnej wykładni art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy o ofercie publicznej.

WSA nie uwzględnił też podniesionych w skardze zarzutów procesowych. Ocenił, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami prawa. Uznał, że zebrany materiał dowodowy został oceniony w sposób prawidłowy i wyciągnięto z niego prawidłowe wnioski, które znalazły się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

WSA nie podzielił także zarzutów dotyczących wysokości nałożonej kary pieniężnej. Ocenił, że kara w wysokości 790 000 zł stanowi adekwatny środek oddziaływania w stosunku do stwierdzonych w toku postępowania nieprawidłowości przy uwzględnieniu maksymalnego wymiaru kary i okoliczności, o których mowa w art. 96 ust. 1 ustawy o ofercie publicznej. WSA stwierdził, że w ramach miarkowania kary pieniężnej KNF po ponownej analizie stanu majątkowego i finansowego Skarżącej prawidłowo uznała, że przejawiana w toku postępowania administracyjnego gotowość Skarżącej do współpracy z KNF uzasadnia obniżenie kary. Zdaniem WSA, waga stwierdzonych naruszeń obowiązków informacyjnych nie pozwoliła jednak KNF na znaczne obniżenie kary, jeśli się zważy, że niekorzystne dla akcjonariuszy działanie Skarżącej miało charakter długotrwały, jak też negatywnie zostało ocenione przez obserwatorów Giełdy Papierów Wartościowych, co znalazło też odbicie w niekorzystnych komentarzach prasowych. W ocenie WSA, nałożona kara jest odpowiednia do skali, liczby i wagi naruszeń, jakich dopuściła się Skarżąca.

Skarżąca złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, a w konsekwencji uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie punktu II i umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie (ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania przez WSA), a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Skarżąca zarzuciła wyrokowi WSA:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 3 § 2 pkt 1 ppsa w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 kpa, przez błędne przyjęcie przez WSA, że wydając zaskarżoną decyzję KNF dokonała prawidłowej oceny zebranych w sprawie dowodów i prawidłowo ustaliła stan faktyczny, podczas gdy wydając zaskarżoną decyzję KNF dopuściła się dowolnej, wybiórczej i sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oceny zebranych w sprawie dowodów, co skutkowało błędnymi ustaleniami faktycznymi mającymi wpływ na wynik sprawy, polegającymi na przyjęciu, że O. i V. posiadały akcje Emitenta na rzecz Skarżącej i tym samym zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy o ofercie publicznej akcje Emitenta posiadane przez O. i V. powinny zostać uwzględnione przez Skarżącą przy wykonywaniu obowiązków notyfikacyjnych, o których mowa w art. 69 ustawy o ofercie publicznej;

b. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 3 § 2 pkt 1 ppsa w zw. z art. 7, art. 8 § 1 i § 2, art. 77 i art. 80 kpa w zw. z art. 97 ust. 1a pkt 2 i art. 97 ust. 1g ustawy o ofercie publicznej, przez błędne przyjęcie przez WSA, że wydając zaskarżoną decyzję KNF nie przekroczyła granic uznania administracyjnego w zakresie wymiaru kary pieniężnej nałożonej na Skarżącą w związku ze stwierdzonymi w zaskarżonej decyzji (rzekomymi) naruszeniami obowiązków notyfikacyjnych, podczas gdy w rzeczywistości granice te zostały przekroczone przez KNF m.in. w związku z (i) bezzasadnym pominięciem przez KNF przy wydawaniu zaskarżonej decyzji wysokości kar pieniężnych wymierzanych przez KNF w innych podobnych sprawach za analogiczne naruszenia obowiązków notyfikacyjnych przez inne podmioty, (ii) bezzasadnym pominięciu przez KNF szeregu okoliczności łagodzących wskazanych przez Skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy , jak również (iii) nie nadanie właściwego znaczenia stwierdzonym przez KNF w zaskarżonej decyzji okolicznościom łagodzącym, co spowodowało, że zaskarżona decyzja nosi cechy dowolności w zakresie wymiaru nałożonej na Skarżącą kary pieniężnej, które to uchybienia WSA miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziły do nieuchylenia zaskarżonej decyzji nakładającej rażąco wygórowaną karę pieniężną na Skarżącą;

2. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ppsa w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy o ofercie publicznej przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że do posiadania akcji spółki na rzecz podmiotu podlegającego obowiązkom notyfikacyjnym, o których mowa w art. 69 ustawy o ofercie publicznej, nie jest wymagane: (i) ani zawarcie wiążącej umowy (w jakiejkolwiek formie) pomiędzy podmiotem podlegającym obowiązkom notyfikacyjnym a akcjonariuszem posiadającym akcje spółki na jego rzecz, (ii) ani prawo wpływania lub faktyczne wpływanie przez podmiot podlegający obowiązkom notyfikacyjnym na sposób wykonywania uprawnień korporacyjnych przez akcjonariusza posiadającego akcje spółki na jego rzecz; a dodatkowo przez dokonanie wykładni występującego w art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy o ofercie publicznej zwrotu "posiadanie akcji na rzecz podmiotu podlegającego obowiązkom notyfikacyjnym" z odwołaniem się do niemających związku ze sprawą (i) instytucji dorozumianych oświadczeń woli (bez wskazania przez WSA w wyroku kto i kiedy w imieniu Skarżącej, V. i O. miał rzekomo złożyć dorozumiane oświadczenia woli w kwestii rzekomego posiadania akcji Emitenta przez V. i O. na rzecz Skarżącej oraz bez wskazania w wyroku treści owych rzekomo złożonych dorozumianych oświadczeń woli w ww. zakresie) oraz do (ii) "faktu notoryjnego", jakim zdaniem WSA jest to, że "pewne uzgodnienia finansowe zapadają w <> i w drodze nieformalnych kontaktów biznesowych, co nawet zostało utrwalone w różnych filmach fabularnych (np. pod tytułem <>)";

b. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ppsa w zw. z art. 97 ust. 1g ustawy o ofercie publicznej w zw. z art. 7, art. 8 § 1 i 2, art. 77 i art. 80 kpa przez jego błędną wykładnię, polegającą na błędnej wykładni ustawowych przesłanek wymiaru kary, co w rezultacie doprowadziło WSA do nieuchylenia zaskarżonej decyzji nakładającej na Skarżącą rażąco wygórowaną karę pieniężną, w szczególności rażąco nieadekwatną do liczby, wagi i czasu trwania stwierdzonych przez KNF (rzekomych) naruszeń obowiązków notyfikacyjnych dokonanych przez Skarżącą;

c. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ppsa w zw. z art. 97 ust. 1a pkt 2 ustawy o ofercie publicznej w zw. z art. 69 ust. 1 pkt 1 oraz art. 69 ust. 4 pkt 1 i 2 oraz art. 69 ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy o ofercie publicznej w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy o ofercie publicznej przez ich błędne zastosowanie, a w konsekwencji nieuchylenie zaskarżonej decyzji nakładającej na Skarżącą karę pieniężną, w sytuacji gdy z ustalonych w sprawie przez KNF faktów nie wynika, aby O. i V. w jakimkolwiek czasie posiadały akcje Emitenta na rzecz Skarżącej, a w rezultacie nie istniały podstawy do nałożenia na Skarżącą kary pieniężnej.

W uzasadnieniu Skarżąca wskazała argumenty mające przemawiać za trafnością zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną KNF wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W piśmie z 20 grudnia 2018 r., stanowiącym replikę na odpowiedź na skargę kasacyjną, Skarżąca podtrzymała w całości dotychczasowe stanowisko, w tym zarzuty i wnioski podniesione w skardze kasacyjnej.

Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik Skarżącej w całości podtrzymał skargę kasacyjną, podniesione w niej zarzuty i stanowisko. Wskazał w szczególności na błędną wykładnię art. 87 ustawy o ofercie publicznej w zakresie użytego w nim zwrotu "posiadania akcji na rzecz". Zdaniem Skarżącej, wbrew stanowisku WSA nie można tego zwrotu wykładać na potrzeby konkretnego stanu faktycznego, gdyż jest to sprzeczne z podstawowymi zasadami wykładni. W ocenie Skarżącej, WSA tym samym uchylił się od obowiązku wykładni wskazanego zwrotu. Pełnomocnik Skarżącej stwierdził, że posiadanie akcji na rzecz musi mieć oparcie w umowie. Tymczasem KNF wyraźnie wskazała, że takiej umowy nie było, co zaakceptował WSA. Wobec tego postępowanie administracyjne powinno zostać umorzone. Pełnomocnik Skarżącej odniósł się również do postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących wymiaru kary pieniężnej.

Natomiast pełnomocnik KNF podtrzymał stanowisko przedstawione w odpowiedzi na skargę kasacyjną. Stwierdził w szczególności, że wbrew stanowisku Skarżącej istniał cel "parkowania akcji" – celem tym było wrogie przejęcie Emitenta. Mechanizm realizacji tego celu został drobiazgowo ustalony i opisany przez KNF. Wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 ppsa, a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę na rozprawie (art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095), przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, uznał, że skarga kasacyjna jest niezasadna.

Ze skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpoznawanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji KNF w przedmiocie wymierzenia Skarżącej kary pieniężnej w wysokości 790 000zł za naruszenie obowiązków informacyjnych, o których mowa w art. 69 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 1 lit. a ) w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy o ofercie publicznej, uznał, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem.

Skarżąca oparła skargę kasacyjną na obydwu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 ppsa, tj. na naruszeniu prawa materialnego poprzez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie i naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzuty te zakreśliły zakres niniejszego postępowania.

W świetle tak postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów podstawowe znaczenie w sprawie ma ustalenie, czy wykładnia prawa materialnego (art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o ofercie publicznej) zaproponowana przez WSA, a zwalczana przez autora skargi kasacyjnej jest prawidłowa.

Zgodnie z ww. przepisem obowiązek informacyjny związany m.in. z nabywaniem i zbywaniem akcji spółki publicznej, o ile doprowadziło to do istotnej zmiany udziału w ogólnej liczbie głosów, przewidzianej w art. 69 ustawy o ofercie publicznej, spoczywa "również na podmiocie, w przypadku którego osiągnięcie lub przekroczenie danego progu ogólnej liczby głosów określonego w tych przepisach następuje w związku z posiadaniem akcji: a) przez osobę trzecią w imieniu własnym, lecz na zlecenie lub na rzecz innego podmiotu, z wyłączeniem akcji nabytych w ramach wykonywania czynności, o których mowa w art. 69 ust. 2 pkt 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi".

W pierwszej kolejności należy wskazać, że nie jest sporne między stronami, że ratio legis art. 87 ustawy o ofercie publicznej jest objęcie obowiązkami związanymi ze znacznymi pakietami akcji podmiotów, które formalnie nie są posiadaczami spółek publicznych, ale ze względu na relacje prawne lub faktyczne wiążące je z akcjonariuszami tych spółek mogą wywierać wpływ na spółki publiczne. Stąd też działanie osoby trzeciej polegające na nabywaniu akcji spółki publicznej prowadzi do przypisania efektów tego nabycia po stronie beneficjenta tego działania, tj. adresata obowiązków z rozdziału 4 ustawy o ofercie publicznej (tak: M. Michalski, Ustawa o ofercie publicznej. Komentarz, Wyd. Legalis).

Istotą stanowiska Skarżącej odnośnie do wykładni omawianego przepisu jest natomiast, to że: - kluczowym elementem posiadania akcji "na rzecz" innego podmiotu jest ustalenie pomiędzy stronami, że jedna z nich będzie posiadać akcje, ale prawa z nich będzie wykonywać na rzecz drugiej strony; - ustalenie to powinno być wiążące; - niedopuszczalne jest, aby możliwe było posiadanie akcji na rzecz podmiotu, który nie wyraził na to zgody.

Warunkiem niezbędnym dla spełnienia tych założeń musi być, według Skarżącej, zawarcie umowy, z której wynikać będą określone wiążące zobowiązania akcjonariusza posiadającego akcje na rzecz podmiotu podlegającego obowiązkom notyfikacyjnym co do sposobu wykonywania praw z akcji.

Natomiast zasadnicze tezy WSA w tym względzie (które Naczelny Sąd Administracyjny podziela) sprowadzają się - słusznie podkreślając, że normy regulujące publiczny obrót papierami wartościowymi mają na celu ochronę zasady transparentności (przejrzystości rynku kapitałowego) - do tego, że:

1. ustawodawca rozróżnił dwie sytuacje, kiedy dochodzi do rozszerzenia obowiązków informacyjnych wynikających z posiadania znaczących pakietów akcji tj. działania "na zlecenie" oraz "na rzecz"; dla działania "na zlecenie" można odwołać się pomocniczo do przepisów kc (art. 734 kc);

2. odwołując się do pojęcia cywilistycznego "posiadania" jako stanu faktycznego wskazał, że zaistnienie stanu posiadania nie wymaga sformalizowania w drodze jakiejś konkretnej umowy, lecz dochodzi do niego przez podejmowanie określonych czynności faktycznych,

3. bez wpływu na odpowiedzialność z tytułu niewypełnienia obowiązku informacyjnego pozostaje okoliczność dotycząca ustalenia korzyści wynikających z inwestycji w akcje.

W rezultacie WSA podzielił stanowisko KNF, że powiązany ze sobą ciąg zdarzeń, ich zbieżność czasowa mogą same w sobie świadczyć o chęci nabywania przez jeden podmiot akcji za pośrednictwem innych podmiotów, ale na swoją rzecz.

O ile można zgodzić się ze Skarżącą, że trudno wyobrazić sobie posiadanie akcji "na rzecz" innego podmiotu bez jakiegokolwiek porozumienia, to wyciągane w skardze kasacyjnej wnioski co do obowiązku udowodnienia treści tego wiążącego porozumienia - jako warunku uznania, że podmiot zobowiązany do wypełnienia obowiązków notyfikacyjnych, o których mowa w art. 87 ust 1 pkt 3 ppkt a ustawy o ofercie publicznej ich zaniechał - jest już nieuprawnione. Faktycznie sam zwrot posiadanie "na rzecz" zgodnie z wykładnią językową to inaczej "posiadanie dla" (podobnie wskazuje autor skargi kasacyjnej – pkt 20 uzasadnienia skargi kasacyjnej). Słusznie przyjęto w sprawie, że sam termin "na rzecz" należy wykładać, obejmując nim posiadanie akcji w oparciu o wszelkiego rodzaju uzgodnienia, nie tylko sformalizowane umowy. Trafnie też podkreślała KNF w zaskarżonej decyzji, że w przypadku działania "na rzecz" nie jest wymagane wykazanie istnienia stosunku obligacyjnego i wykazanie, kiedy doszło do zawarcia umowy, jaka była treść tej umowy oraz jej stron, gdyż to jest treścią umowy zlecenie (por. też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 września 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 958/18, w którym Sąd ten wskazał, że art. 87 ust. 1 pkt 3a ustawy o ofercie publicznej będący implementacją art. 10 lit. g dyrektywy 2004/109/WE zgodnie z jego brzmieniem oraz celem jaki ma spełniać należy rozumieć szeroko, a "działanie na rzecz" innego podmiotu nie musi mieć swojego źródła w sformalizowanym stosunku o charakterze umownym.).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego za takim rozumieniem omawianego przepisu przemawia też wykładnia systemowa i teleologiczna. Podkreślić bowiem trzeba, że w art. 87 ust. 1 – w punkcie 5 ustawy o ofercie publicznej - przewidziano odrębny obowiązek informacyjny, w przypadku, gdy podmioty łączy "pisemne lub ustne porozumienie dotyczące nabywania przez te podmioty akcji spółki publicznej lub zgodnego głosowania na walnym zgromadzeniu lub prowadzenia trwałej polityki wobec spółki, chociażby tylko jeden z tych podmiotów podjął lub zamierzał podjąć czynności powodujące powstanie tych obowiązków". W tym ostatnim przepisie unormowano zatem działanie "w porozumieniu" podmiotów odrębnych w sensie prawnym, ale wówczas, gdy wiąże je "pisemne lub ustne porozumienie", tymczasem w pkt 3 ppkt a) artykułu 87 ust. 1 tej ustawy do znamion koniecznych dla zrealizowania się tej normy nie należy wykazanie istnienia "pisemnego lub ustnego porozumienia", ani jego warunków.

Dlatego też zasadnie w sprawie przyjęto, że hipotezę art. 87 ust. 1 pkt 3 a ustawy o ofercie publicznej wypełniają okoliczności wskazujące, że: w pierwszej kolejności A. L. (spółka z grupy kapitałowej Skarżącej) udziela pożyczek zarówno Spółce O., jak i V., te spółki nabywają akcje Emitenta w takiej liczbie, że każda z nich nie przekracza progu 5% ogólnej liczby głosów, następnie O. i V. trzykrotnie sprzedają akcje Skarżącej, zaś zbyte akcje są przeksięgowywane na rachunek Skarżącej prowadzony w R., po zrealizowanych transakcjach nabycia akcji Emitenta najpóźniej dwa dni po zaksięgowaniu na rachunkach pieniężnych środków z tytułu sprzedaży, zarówno O., jak i V. dokonują przelewów środków pieniężnych zgromadzonych na tych rachunkach na rachunek A. L. Istotne też jest, że uzyskanie przez O. i V. finansowania w postaci pożyczek od A. L. było warunkiem koniecznym realizacji nabyć akcji, gdyż spółki te nie posiadały na rachunkach wystarczających środków na przeprowadzenie nabycia akcji Emitenta Ponadto O. i V. wyzbywały się akcji, mimo że wiedziały, kiedy odbędą się Walne Zgromadzenia, podczas których zapadną decyzje co do dywidendy (wyzbywały się akcji po rekomendacji Zarządu co do wypłaty dywidendy, a kilka dni przed walnymi zgromadzeniami), podobna sekwencja zdarzeń miała miejsce w 2013 r. i 2014 r. Również dalej wskazane okoliczności faktyczne, takie jak: a) wszystkie akcje Emitenta nabyte przez O. w okresie od grudnia 2012 r. do marca 2013 r. i zapisane na rachunku prowadzonym dla tego podmiotu przez R. oraz wszystkie akcje Emitenta nabyte przez V. w okresie od kwietnia 2013 r. do maja 2014 r., a znajdujące się na rachunku prowadzonym dla tego podmiotu przez R. trafiły ostatecznie na rachunek, którego posiadaczem była Skarżąca; b) rola V. K. (był jednocześnie pełnomocnikiem do rachunku Skarżącej w R. oraz składającym zlecenia w imieniu O. i miał wiedzę, kiedy wpływają pożyczane na rachunek O. środki pieniężne pożyczone od A. L.); c) opisany wcześniej schemat , powielany przez okres nabywania akcji Emitenta; d) zlecenia kupna akcji Emitenta wystawiane przez Skarżącą oraz zlecenia sprzedaży akcji Emitenta, które wystawiały O. i V. dotyczyły identycznej liczby akcji i opiewały na taką samą cenę, co świadczy, że nie były złożone niezależnie od siebie, przy czym Skarżąca wiedziała o posiadaniu przez V. i O. rachunku papierów wartościowych w R., gdyż wskazała ich dokładny numer w dyspozycjach i oznaczyła posiadaczy rachunków (podobnie w przypadku zleceń sprzedaży akcji wystawionych przez O. i V.); e) podmiotem uprawnionym do uzyskania dywidendy z zysku Emitenta za rok 2012 i 2013 była Skarżąca, a nie O. i V.; f) okresy aktywności spółek związanych z nabywaniem akcji Emitenta (jedynie gdy otrzymywały pożyczki od A. L.).

Okoliczności te świadczą zatem, że nabywanie akcji przez O. i V. nie stanowiło ich samodzielnych inwestycji, lecz było nabyciem, a następnie posiadaniem ich "na rzecz" Skarżącej.

W literaturze zwraca się uwagę, że w przypadku posługiwania się przez ustawodawcę pewnymi zwrotami, niedookreślonymi lub nieostrymi wypełnienia takiego zwrotu treścią powinien dokonać organ (sąd), który ocenia te właśnie okoliczności, a zatem organ stosujący prawo w konkretnej sprawie. Chociaż do rudymentów wiedzy prawniczej należy rozróżnianie wykładni jako czynności (procesu interpretacji) i wykładni rozumianej jako wynik tego zachowania, czyli rezultat, jaki osiągnięto w wyniku przeprowadzenia działań interpretacyjnych. Mimo oczywistości tego stwierdzenia, w praktyce często proces wykładni i jej efekt występują pod jednym terminem "wykładnia". Dotyczy to zwłaszcza pomieszania subsumpcji i interpretacji przepisów (wykładnia sensu stricto) na tle zwrotów niedookreślonych. W wypadku zwrotów niejednoznacznych i nieostrych występujących w treści przepisów prawa interpretacja może zatem polegać na dociekaniu zarówno tego, w jaki sposób zwrot niedookreślony (nieostry) jest w przepisie wyrażany semantycznie i logicznie jako pewna kategoria abstrakcyjna, do której przepis odsyła, jak i tego "co" (jaki byt) kryje się za danym zwrotem (np. "ważny interes", "rażące niedbalstwo" "oczywista bezzasadność" itd.). Istnieją tu dwa podejścia. Można więc analizować te (podane tu przykładowo) zwroty, zastanawiając się, co (dla kogo, w jakich warunkach, przy użyciu jakich kryteriów) oznacza dany przymiotnik, rzeczownik czy przysłówek je opisujący; jak (przy pomocy jakich kryteriów czy wzorców) dookreślić "ważność" lub "oczywistość" itd. Można też – przecinając dyskusję prowadzoną na podobieństwo rozszczepiania włosa – uznać, że taka a taka sytuacja nie tworzy "ważnego interesu", "rażącego niedbalstwa" czy "oczywistej bezzasadności". Otóż w tym drugim wypadku w rzeczywistości nie dokonuje się interpretacji samego pojęcia (słowa, zwrotu) wysławiającego dany zwrot niedookreślony (nieostry), lecz dokonuje się subsumpcji konkretnej sytuacji, podciągnięcia jej pod formułę danego zwrotu, występującą w konkretnym przepisie prawa. Oba działania interpretacyjne występują w obrocie prawnym i w praktyce sądowej; łącznie tworzą "praktykę interpretacyjną" przepisu (Ewa Łętowska, Interpretacja a subsumcja zwrotów niedookreślonych i nieostrych, "Państwo i Prawo" 2011 nr 7 - 8, s. 17 - 29).

Taki sposób podejścia do interpretacji zwrotu "posiadanie akcji na rzecz" zaprezentowano również w niniejszej sprawie, co zaakceptował WSA, wskazując jaki ciąg okoliczności (zdarzeń) i ich wzajemne relacje przemawiają za przyjęciem, że w sprawie doszło do "parkowania akcji". Słusznie podniesiono w sprawie, że o zaistnieniu posiadania akcji na rzecz innego podmiotu świadczą zdarzenia faktyczne, a zatem działania podejmowane przez zaangażowane podmioty oraz zaistniałe skutki tych działań. Dopiero ocena całokształtu tych okoliczności i więzi pozwala na sprecyzowanie, czy w danym przypadku doszło do posiadania akcji na rzecz innego podmiotu. Trafnie zatem WSA uznał, że KNF analizując działania podejmowane w ramach grupy kapitałowej A. słusznie przyjęła, że opisany w decyzji stan faktyczny odpowiada tzw. parkowaniu akcji, czyli posiadaniu akcji na rzecz innego podmiotu.

Niezasadny okazał się zatem również kolejny zarzut skargi kasacyjnej, komplementarny z wyżej omówionym zarzutem naruszenia prawa materialnego, dotyczący naruszenia przepisów postępowania (zarzut z pkt I a petitum skargi kasacyjnej). W istocie, wobec przyjęcia metody doprecyzowania spornej normy, której podstawą było wyrażenie "posiadania akcji na rzecz", poprzez subsumcję konkretnych sytuacji pod tę normę, kwestionowanie przez Skarżącą prawidłowości ustaleń stanu faktycznego dotyczyło w istocie oceny zebranych materiałów dowodowych.

Autor skargi kasacyjnej generalnie nie zaprzecza, aby okoliczności, będące podstawą przyjęcia w sprawie, że zaistniało tzw. "parkowanie akcji", miały miejsce, jego zarzuty sprowadzają się natomiast albo do podnoszenia niewyjaśnienia okoliczności, które przy przyjętej wykładni art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustwy o ofercie publicznej były prawnie obojętne – np. istnienie i treść relacji umownej między Skarżącą a O. i V. lub niewykazanie jaką korzyść ekonomiczną lub prawną miała odnieść Skarżąca z opóźnienia wykonania obowiązku notyfikacyjnego, albo stanowią już tylko - co wspomniano wyżej, kwestionowanie oceny materiału dowodowego i jego subsumcji pod stosowaną normę, czego przykładem jest zasadniczy zarzut tzn. niewyjaśnienia posiadania akcji na rzecz Skarżącej przez dwie inne spółki. Poprzez zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące wadliwych ustaleń faktycznych, autor skargi kasacyjnej prezentuje własną, sprzeczną z niewadliwie zebranym i ocenionym, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, materiałem dowodowym sprawy, wersję zdarzeń i ich ocen oraz próbuje podważać logiczne i szczegółowo uzasadnione wnioski. Stanowią one zatem nieuprawnioną polemikę z prawidłowo ustalonym i ocenionym stanem faktycznym sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł przyczyn, które uzasadniałyby odmienny pogląd w tej kwestii niż ten zaprezentowany przez WSA. Podkreślenia wymaga, że stan faktyczny w sprawie został ustalony zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 kpa), z poszanowaniem zasad postępowania w zakresie gromadzenia i oceny środków dowodowych (art. 77 § 1 i art. 80 kpa). Organ podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.

Przechodząc natomiast do zarzutów dotyczących kwestionowania zaskarżonego rozstrzygnięcia co do wymiaru kary pieniężnej, to również i one nie mogły zostać uwzględnione. Ani KNF, ani WSA nie mogli naruszyć przepisów dotyczących kary pieniężnej (art. 97 ust. 1a pkt 2 i art. 97 ust. 1g ustawy o ofercie publicznej) w sposób opisany w skardze kasacyjnej (zarzut z pkt III 1 b i 2 b oraz c), gdyż przepisy te nie były stosowane w sprawie. W podstawie prawnej decyzji KNF, która nałożyła karę pieniężną nie wskazano ani art. 97 ust. 1a pkt 2, ani art. 97 ust. 1g ustawy o ofercie publicznej, lecz art. 97 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, wskazując że chodzi o ustawę o ofercie publicznej "w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 31 marca 2016 r. o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 615, dalej ustawa zmieniająca II)" Jak ponadto wynika z uzasadnienia decyzji, KNF odwoływała się do brzmienia art. 97 ust. 1 pkt 2 ustawy o ofercie publicznej sprzed wejścia w życie ustawy zmieniającej wskazując na wysokość kary - do 1 000 000 zł - jaką można nałożyć na tego, kto nie dokonuje w terminie zawiadomienia , o którym mowa w art. 69 ustawy oraz że decyzja wydawana w oparciu o treść art. 97 ust. 1 ustawy w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej jest wydawana w ramach uznania administracyjnego, co nie oznacza, że ustalając wysokość kary działa całkowicie dowolnie. Również WSA w ogóle nie wypowiadał się na temat wykładni i stosowania art. 97 ust. 1a czy 1g ustawy o ofercie publicznej w brzmieniu po nowelizacji. Na karcie 141v -142 akt sądowych (uzasadnienie zaskarżonego wyroku) WSA odwołał się do art. 97 ust. 1 pkt 2 ustawy o ofercie publicznej i zauważył, że "jak słusznie wskazał organ w przedmiotowej sprawie znajdą zastosowanie przepisy sankcjonowane ustawy o ofercie, tj. art. 69, w brzmieniu dotychczasowym, tj. sprzed wejścia w życie ustawy zmieniającej II. Ponadto dotychczasowy przepis sankcyjny, tj. art. art. 97 ust. 1 pkt 2 ustawy o ofercie, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej II przewidujący górną granicę sankcji w wysokości 1 mln zł ma charakter względniejszy dla Strony (s. 26 – 27 decyzji)".

W rezultacie nie mogło dojść do obrazy art. 97 ust. 1a pkt 2 i art. 97 ust. 1g ustawy o ofercie publicznej (przepisy o takich numerach w ogóle nie występowały w wersji ustawy stosowanej przez organ przy wymierzaniu kary pieniężnej), przez ich wadliwe zastosowanie (rażąco wysoki wymiar nałożonej kary pieniężnej) czy błędną wykładnię ustawowych przesłanek wymiaru tej kary. Zatem, jeśli autor skargi kasacyjnej chciał zarzucić naruszenie prawa materialnego czy procesowego w tym przedmiocie, to w takiej sytuacji – powinien albo wskazać na wadliwe niezastosowanie wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów dotyczących sankcji za udowodnione naruszenia (jeśli uważał, że powinny one zostać zastosowane według brzmienia ustawy o ofercie publicznej po nowelizacji), albo/i brak dokonania właściwej kontroli przez WSA pod tym właśnie kątem, czego zaniechał. Stawiając zarzuty naruszenia przepisów (które nie były zastosowane w sprawie) w taki sposób, jak uczyniono to w omawianych zarzutach skargi kasacyjnej, wnoszący skargę kasacyjną nie mógł osiągnąć oczekiwanego rezultatu. Przypomnieć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny orzekając w postępowaniu kasacyjnym jest związany granicami skargi kasacyjnej oraz jej zarzutami i nie może tych zarzutów uzupełniać, czy poprawiać, ani w miejsce wadliwie powołanych przepisów "podstawić" te właściwe - w imieniu autora skargi kasacyjnej.

Dlatego również i zarzuty zmierzające do zakwestionowania wysokości wymierzonej kary nie mogły zostać uwzględnione.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 ppsa w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265), zasądzając od Skarżącej na rzecz KNF 8100 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego udzielonego przez radcę prawnego, który sporządził odpowiedź na skargę kasacyjną, wziął udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym i prowadził sprawę w postępowaniu przed WSA.