Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA 2651/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-08-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Sędzia WSA Daniela Kozłowska Asesor WSA Anna Tarnowska – Mieliwodzka Protokolant Anna Fijałkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2002 r., nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej J. B. kwotę 300 (trzysta) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA 2651/02

UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] września 2002 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 127 § 3 k.p.a., art. 156 § 1 k.p.a. i art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 275) utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2002 r., nr [...].

W uzasadnieniu przedstawiono następujący stan sprawy:

Decyzją nr [...] z dnia [...].07.2002 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego nr [...] z dnia [...].07.1960 r. Prezydium Rady Narodowej m. W. o odmowie przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w W. przy [...] [...], ozn. nr hip. [...] – P. W uzasadnieniu wskazano, że analiza akt sprawy pozwala na ustalenie, że żaden z poprzednich współwłaścicieli nieruchomości (z akt nie wynika by nieruchomość stanowiła przedmiot współwłasności) nie złożył wniosku o przyznanie prawa własności czasowej w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26.10.1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279), za podmiot rozpatrujący prawa byłego właściciela gruntu nie można uznać rejonowego urzędu likwidacyjnego. Ponadto w dacie wejścia dekretu z dnia 26.10.1945 r., jak i w czasie 6 – miesięcznego okresu od daty objęcia gruntu w posiadanie przez gminę M. K. nie był posiadaczem przedmiotowego gruntu.

W dniu [...].08.2002 r. Radca Prawny Z. W. (pełn. J. B.) złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższą decyzją, w którym zakwestionował przyjęte przez organ przesłanki odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] lipca 1960 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po ponownym rozpatrzeniu sprawy uznało, że wniosek o uchylenie decyzji tego organu z dnia [....] lipca 2002 r. nie zasługuje na uwzględnienie. Stanowisko powyższe uzasadniono treścią art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26.10.1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów

I SA 2651/02

na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279), zgodnie z którym dotychczasowy właściciel gruntu mógł w ciągu 6 – ciu miesięcy od dnia objęcia gruntów w posiadanie przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie mu na tym gruncie prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym (później prawa własności czasowej, obecnie zaś prawa użytkowania wieczystego) lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. W razie braku takiego wniosku nie wszczynano postępowania administracyjnego w przedmiocie ustanowienia prawa wieczystej dzierżawy gruntu. Rozpatrując sporną kwestię dotyczącą posiadania przez Rejonowy Urząd Likwidacyjny uprawnień do składania wniosków o przyznanie prawa własności czasowej w imieniu dotychczasowych właścicieli gruntów uznano, że z zakresu działania urzędów likwidacyjnych określonego w art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz.U. Nr 13, poz. 87) wynika, że urzędy te działały wyłącznie w interesie Skarbu Państwa lub innych publicznych osób prawnych. Nie można zatem wnioskować, iż celem ich działania było zabezpieczenie wszelkich majątków, także na rzecz dotychczasowych właścicieli.

Wobec faktu, iż I Rejonowy Urząd Likwidacyjny zgłosił w dniu [...].02.1949 r. wniosek o przyznanie prawa własności czasowej gruntu nieruchomości [...] nr hip. [...]- P. (choć nie wskazał na czyją rzecz własność miałaby być przyznana) należy rozważyć, czy urząd ten mógł być uznany jako pełnomocnik niewłaściwy M. K.

Zgodnie z art. 12 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22.03.1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. Nr 36, poz. 341) pełnomocnikiem może być osoba własnowolna, o ile poszczególne przepisy prawne nie stanowią inaczej. Natomiast art. 13 stanowił, iż dla osób nieobecnych lub niezdolnych do działań prawnych, a nie mających zastępcy prawnego, władza może wystąpić do sądu z wnioskiem o wyznaczenie takiego zastępcy.

Zatem w świetle procedury administracyjnej obowiązującej w dacie składania wniosku, pełnomocnikiem mogła być wyłącznie osoba fizyczna, mająca pełną zdolność do czynności prawnych. Nie mogła być pełnomocnikiem w postępowaniu administracyjnym osoba prawna lub urząd.

Ponieważ dekret z dnia 08.03.1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich nie statuował wprost kompetencji urzędów likwidacyjnych do występowania w imieniu dotychczasowych właścicieli gruntów, a urząd taki nie mógł

I SA 2651/02

być pełnomocnikiem po myśli rozporządzania Prezydenta Rzeczypospolitej o postępowaniu administracyjnym, uznano , iż nie został złożony wniosek osoby uprawnionej o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej nr hip [...] – P.

Wobec powyższego nie rozważano kwestii dotyczących posiadania gruntu przez M. K., nie badano także zarzutów merytorycznych dotyczących orzeczenia z 1960 r.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego w W. pełnomocnik J. B.. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2002 r., nr [...] pełnomocnik skarżącej zarzucił tym decyzjom naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279), które miało wpływ na wynik sprawy i naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 71 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej o postępowaniu administracyjnym oraz art. 7, 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi zawarto wywody prawne popierające stanowisko, ze urzędy likwidacyjne posiadały także kompetencje do składania wniosków o przyznanie prawa własności czasowej, zauważono jednocześnie, iż skoro wniosek taki w sprawie niniejszej został rozpoznany merytorycznie, to znaczy, że organ orzekający uznał kompetencje urzędu likwidacyjnego do reprezentowania praw dotychczasowego właściciela nieruchomości w tym zakresie. Zdaniem strony skarżącej Kolegium dokonało niewłaściwej interpretacji treści art. 7 ust. 1 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, gdyż zawarty tam wymóg posiadania gruntu odnosi się jedynie do prawnych następców właściciela.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargę podniosło, że argumentacja zawarta w skardze stanowi powtórzenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i podtrzymując dotychczasowe stanowisko wnosiło o oddalenie skargi.

Uczestnicy postępowania nie zajęli stanowiska w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju

I SA 2651/02

sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) z dniem 1 stycznia 2004 r. stał się właściwy do rozpoznania sprawy, zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie z powodów, które nie zostały objęte zarzutami strony skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności administracyjnych. Czyni to według stanu prawnego i na podstawie stanu faktycznego z daty wydania ocenianej decyzji. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd obowiązany jest wziąć pod rozwagę z urzędu wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Taka sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej.

Podkreślić przy tym należy, że Sąd orzeka na podstawie akt administracyjnych przekazanych wraz z odpowiedzią na skargę przez organ administracji publicznej, który wydał zaskarżoną decyzję.

W świetle wskazanej wyżej dokumentacji stwierdzić należy, że w postępowaniu nadzorczym zakończonym zaskarżoną decyzją nie brały udziału wszystkie zainteresowane strony, chociaż zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Tego rodzaju uchybienie daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, jego stwierdzenie powoduje konieczność uchylenia decyzji dotkniętej taką wadą.

Stronami postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji są strony postępowania zwykłego zakończonego decyzją weryfikowaną w tym trybie (bądź ich następcy prawni) i udział tych podmiotów jest w omawianym postępowaniu konieczny. Ponadto za strony tego postępowania mogą być uznane inne podmioty, jeżeli wykażą, że przysługuje im przymiot strony tego postępowania z uwagi na ich interes prawny (art. 28 k.p.a.).Wobec braku w aktach sprawy zawiadomienia o wszczęciu postępowania i dowodów doręczenia tego pisma, które jak wynika z uzasadnienia decyzji SKO w W. z dnia [...] lipca 2002 r., nr [...],

I SA 2651/02

wydane zostało w dniu [...] maja 2002 r. nie jest znany przyjęty przez organ na tym etapie postępowania krąg stron wszczętego na wniosek pełnomocnika J. B. postępowania nadzorczego. Z akt postępowania nie wynika czy i kiedy doręczona została decyzja organu z dnia [...] lipca 2002 r. pełnomocnikowi skarżącej oraz wymienionym w rozdzielniku E. i E. S. Mimo, że przesyłka zawierająca tę decyzję przeznaczona dla B. A. L. zwrócona została nie doręczona z adnotacją "nie mieszka pod w/w adresem" nie ustalono adresu strony w celu prawidłowego doręczenia, a wysłaną na ten sam adres decyzję z dnia września 2002 r., nr [...] uznano za doręczoną w trybie art. 44 k.p.a.

Wskazane uchybienia powodowały konieczność uchylenia obydwu decyzji wydanych w postępowaniu nadzorczym.

Ponownie rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. winno w pierwszym rzędzie ustalić krąg stron postępowania nadzorczego dotyczącego orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m. W. z dnia [...] lipca 1960 r., nr [...], mając na uwadze, że udział w nim winni brać także wszyscy aktualni właściciele lokali wykupionych w budynku położonym w W. przy ul. [...] [....]. Dopiero po umożliwieniu czynnego udziału w postępowaniu wszystkim jego stronom wydana być może decyzja zawierająca rozstrzygnięcie nadzorcze. Dodać trzeba że stan prawny nieruchomości winien być ustalony na podstawie aktualnych danych wieczystoksięgowych.

Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, art. 152 i art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.