Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1183/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-08-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 153 poz 1227
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.), Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej, Adam Lipiński, Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2013 r., odmawiającą przyznania A. T. świadczenia w drodze wyjątku.

W uzasadnieniu organ wskazał, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 153, poz. 1227 ze zm.) jest możliwe, jeśli wnioskodawca spełnia następujące warunki:

- jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym,

- nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności,

- nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek,

- nie ma niezbędnych środków utrzymania.

Prezes ZUS wyjaśnił również, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie, powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z nich wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia. W trakcie postępowania stwierdzono, iż z uwagi na zaistnienie szczególnych okoliczności wnioskodawca miał przyznane prawo do renty rodzinnej po zmarłym ojcu. Powyższe świadczenie było mu wypłacane do [...] lutego 2008 r. Z akt sprawy wynika, że zainteresowany obecnie przebywa w zakładzie karnym i ma zapewnione niezbędne środki utrzymania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję A. T. wniósł o przywrócenie mu prawa do renty rodzinnej w drodze wyjątku. Wskazał, że rentę pobierał od 1997 r. do 2008 r. i została ona wstrzymana z powodu przerwania nauki. Wskazał również, że podczas odbywania kary pozbawienia wolności wyeksmitowano go z lokalu socjalnego, ponadto w zakładzie karnym brakuje etatów do wykonywania zatrudnienia i z tego powodu nie ma możliwości zakupu podstawowych pomocy naukowych, ubrań i środków higienicznych.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

Rozpatrywana pod tym względem skarga, nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowił art. 83 ust. 1 cyt. ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wprowadza on szczególną regulację prawną pozwalającą na uzyskanie świadczenia przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania renty w trybie ustawowym (zwykłym).

Świadczenia te mają wyjątkowy charakter także dlatego, że są finansowane bezpośrednio z budżetu państwa, a nie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Ustawa nie gwarantuje ich wypłaty, pozostawiając ich przyznanie decyzji Prezesa ZUS, która to decyzja ma charakter uznaniowy. Decyzja ta nie jest jednak dowolna, ograniczona jest czterema obligatoryjnymi przesłankami wymienionymi w art. 83 ust. 1 cyt. ustawy, a mianowicie, uprawniony jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania prawa do emerytury lub renty wskutek szczególnych okoliczności, nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek oraz nie ma niezbędnych środków utrzymania. Wymienione przesłanki wyznaczają jednocześnie granice uznania administracyjnego i jego kontroli (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2000 r., sygn. II SA 2453/99, publ. Pr. Pracy 2000/6/41). Do powyższego należy dodać, iż redakcja cytowanego wyżej przepisu jednoznacznie wskazuje, iż przyznanie świadczenia w drodze wyjątku wymaga łącznego spełnienia wszystkich przesłanek, a brak spełnienia którejkolwiek z nich, uniemożliwia wydanie decyzji przyznającej to świadczenie.

W niniejszej sprawie bezopornym jest, iż skarżący nie spełnił przesłanek do przyznania mu renty rodzinnej w drodze wyjątku. Jest on bowiem osobą pełnoletnią i zdolną do pracy, bowiem nie orzeczono w stosunku do niego żadnego stopnia niezdolności do pracy. Należy podkreślić, iż warunkiem koniecznym, umożliwiającym organowi stwierdzenie zasadności wniosku o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest legitymowanie się przez stronę całkowitą niezdolnością do pracy, osiągnięciem przez nią wieku emerytalnego lub nie osiągnięciem wieku umożliwiającego podjęcie zatrudnienia (wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2002 r., II SA 2538/01, LEX nr 82806). Oceny tej nie zmienia brak możliwości podjęcia pracy w zakładzie karnym, na który powołuje się skarżący. Nie można bowiem tej okoliczności utożsamiać z przesłanką całkowitej niezdolności do pracy w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie bowiem z art. 12 w zw. z art. 83 ust. 1 powołanej ustawy, niezdolna do pracy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu, przy czym całkowicie niezdolna do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Oczywistym jest, że owa utrata zdolności do wykonywania pracy winna wynikać z naruszenia sprawności organizmu danej osoby (potwierdzonej orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS - art. 14 ww. ustawy), a nie z powodu braku możliwości zatrudnienia w danych warunkach (w zakładzie karnym) z przyczyn niezależnych od stanu jej zdrowia (por. wyrok NSA z dnia 15 listopada 2012 r., I OSK 2268/12, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodatkowo, w ocenie Sądu, zgodzić należy się z organem orzekającym, że przebywając w zakładzie karnym skarżący ma zapewnione niezbędne środki utrzymania. W myśl przepisów art. 101 i następnych kodeksu karnego wykonawczego skarżący odbywając karę pozbawienia wolności ma zapewnione warunki bytowe, wyżywienie, odzież, opiekę lekarską i sanitarną, których koszty ponosi Skarb Państwa. Świadczenie o przyznanie którego ubiega się strona zgodnie z art. 84 ustawy emerytalnej finansowane jest z budżetu państwa. Tylko z uwagi na powyższe nie byłoby możliwe przyznanie renty w drodze wyjątku, gdyż skarżący korzystając już z funduszów państwowych, zapewniających niezbędne środki utrzymania, otrzymałby dodatkową pomoc ze środków publicznych (tamże).

Konkludując, skoro A. T. nie spełnił wszystkich przesłanek określonych w art. 83 art. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, to Prezes ZUS nie miał możliwości wydania innej decyzji administracyjnej, jak tylko odmawiającej przyznania mu tego świadczenia.

Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.