Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 83/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Protokolant st.sekr.sad. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi Zespołu [...] SA w [...] na decyzję Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2014r., Nr [...] o stwierdzeniu choroby zawodowej Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] (zwany dalej PPIS) na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2011r.,poz. 1263 z późń. zm.), art. 2351, 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy (Dz.U. z 1998r., Nr 21, poz. 94 z późń. zm.), § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013r., poz. 1367) oraz art. 104 i 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267 z późń. zm) po rozpoznaniu zgłoszenia choroby zawodowej u S. W. stwierdził chorobę zawodową obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu czuciowo – nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2, 3 kHz wymienioną w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 1 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. – Kodeks pracy.

W uzasadnieniu podał, że na podstawie orzeczenia lekarskiego [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej, wystawionego przez Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy [...] otrzymanego w dniu [...] lipca 2014r. oraz oceny narażenia zawodowego dotyczącego S. W., zatrudnionego w:

- [...] od 1.09.1968 r. do 31.12.1999r.,

- Przedsiębiorstwie [...] od 1.01.2000r. do 9.07.2013r. na stanowisku uczeń, monter kotłowy, ślusarz maszynowy, ślusarz narzędziowy, monter instalacji sanitarnych i grzewczych stwierdził, że S. W. posiada chorobę zawodową: obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu czuciowo – nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2, 3 kHz wymienioną pod poz. 21 w cytowanym w sentencji decyzji rozporządzeniu. PPIS podał, że S. W. pracował w [...] od 1.09.1968r. do 31.12.1999r. na stanowisku:

- uczeń nauki zawodu od 1.09.1968r. do 8.08.1971r. – brak pomiarów hałasu,

- monter remontów [...] od 9.08.1971r. do 31.01.1972r. – brak pomiarów hałasu,

- ślusarz od 1.02.1972r. do 25.10.1972r. – brak pomiarów hałasu,

- ślusarz maszynowy od 15.11.1974r. do 14.02.1984r. i od 1.10.1984r. do 19.10.1990r. i od 9.04.1991r. do 31.12.1999r. – w narażeniu na hałas: o poziomie natężenia dźwięku do 88 dB (A), o poziomie równoważnym do 90 dB(A).

W Przedsiębiorstwie [...] zatrudniony był od 1.01.2000r. do 9.07.2013r. na stanowisku:

- ślusarz maszynowy od 1.01.2000r. do 23.06.2005r. – równoważny poziom hałasu do 96 dB(A), przekroczony maksymalny i szczytowy poziom dźwięku,

- ślusarz narzędziowy od 24.06.2005r. do 31.08.2008r. – równoważny poziom hałasu do 80,5 dB(A),

- monter instalacji sanitarnych i grzewczych od 1.09.2008r. do 9.07.2013r. – równoważny poziom hałasu do 81,1 dB(A). W okresie od 26.10.1972r. do 14.11.1974r. S. W. odbywał służbę wojskową, od [...].02.1984r. do [...].09.1984r.,, od [...].09.1990r. do [...].04.1991r. przebywał na urlopie bezpłatnym.

W okresie zatrudnienia w obu zakładach S. W. narażony był na hałas, w tym hałas przekraczający najwyższe dopuszczalne natężenie (NDN).

Z orzeczenia lekarskiego [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej wystawionego przez Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy w [...] wynika, że S. W. przed podjęciem pracy zawodowej słuch miał dobry. Stopniowe pogarszanie się słuchu u niego rozpoczęło się pod koniec lat 80 – tych. Badania audiologiczne (audiometria tonalna progowa i nadprożowa, audiometria impedancyjna z badaniem odruchu strzemiączkowego) wykonane przez Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy [...] wykazały u [...] obustronny niedosłuch czuciowo – nerwowy o średnim ubytku słuchu ucho prawe – 51 dB, ucho lewe- 50 dB, próba SiSi – ucho prawe (1 kHz)-0%, ucho lewe (1 kHz)-0%, przy 2 kHz: ucho prawe – 70%, ucho lewe – 80%, audiometria impedancyjna obustronnie tympanogram typu A, objaw Metza dodatni. Orzeczono o rozpoznaniu choroby zawodowej. Organ I instancji powołał się na treść art. 2351 kodeksu pracy definiujący pojecie choroby zawodowej i podał, że podstawą do rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu u S. W. była stwierdzona choroba, opisana wyżej. W ocenie organu zostały spełnione wszystkie przesłanki warunkujące stwierdzenie choroby zawodowej, tj. schorzenie zdiagnozowane u S. W. znajduje się w wykazie chorób zawodowych pod pozycją 21 w w/w załączniku, choroba jest rozpoznana przez zakład służby zdrowia upoważniony do ich rozpoznawania i pozostaje w związku przyczynowym z warunkami pracy.

Odwołanie od w/w decyzji – w terminie i formie prawem przewidzianej wnieśli: Przedsiębiorstwo [...] i [...] (zwany dalej ZE [...])

W swoim odwołaniu ZE [...] stwierdził, że organ dokonując oceny narażenia zawodowego błędnie przyjął okres narażenia 42 lat, bowiem jak wynika z pkt 13 karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej występują wieloletnie okresy poniżej progu narażenia , tj. poniżej 80 dB(A) oraz wieloletnie okresy, w których nie było przekroczeń najwyższych dopuszczalnych natężeń, których wartości uznane są za bezpieczne. W ocenie odwołującego poziom natężenia nie pozwala na stwierdzenie, że bezspornym jest, iż choroba powstała na skutek działania hałasu. Nie można również przyjąć, że organ dokonał oceny poziomu prawdopodobieństwa, a przepis jednoznacznie wymaga by było ono wysokie. Odwołujący wskazał, że organ w decyzji wskazał okresy urlopów bezpłatnych wliczając je do okresu 42 lat narażenia zawodowego na czynniki, które wskazuje się jako przyczyny choroby zawodowej., co zdaniem odwołującego, może prowadzić do wniosku, że mogło dojść do naruszenia jednej z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, wyrażonej w art. 7 kpa. Zdaniem odwołującego w związku z tym, że pomimo występowania okresów, w których nie było narażenia zawodowego, a doszło do ubytku słuchu w uchu prawym 51 dB i uchu lewym 50 dB, należałoby się dopatrywać narażenia pozazawodowego, co dowodzi, że nie można przyjąć wysokiego prawdopodobieństwa a z pewnością bezsporności, na które organ wskazuje jako przesłanki spełnione warunkujące stwierdzenie choroby zawodowej.

W odwołaniu Przedsiębiorstwo [...] podało, że decyzja nie jest właściwa albowiem S. W. pracował w warunkach występowania czynnika mogącego spowodować chorobę zawodową do [...] czerwca 2005r. Po tej dacie, jak wykazują badania nie był narażony na hałas ponadnormatywny. Pracodawca dokładał wiele staranności w celu ochrony zdrowia pracownika, m.in. poprzez przestrzeganie zaleceń lekarskich. Mimo to stan zdrowia S. W. pogarszał się, więc, zdaniem odwołującego się należałoby wziąć pod uwagę inne czynniki, również środowisko pozazawodowe. Z przebiegu pracy zawodowej S. W. wynika, że korzystał z urlopów bezpłatnych prawdopodobnie wykorzystywanych do świadczenia pracy w podmiotach nie związanych z pracodawcą.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2014r. znak: [...] Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (zwany dalej WPWIS) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 84 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2013r., oz. 267 ze zm.), art.5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2011r., Nr 212, poz. 1263 ze zm.) oraz art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. kodeks pracy (Dz.U. z 1998r., Nr 21, poz. 94 ze zm.) w zw. z § 5 ust.1 i § 8 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013r., poz. 1367), po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez Przedsiębiorstwo [...] oraz odwołania złożonego przez [...] od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] o stwierdzenie u S. W. choroby zawodowej, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu przedstawił stan faktyczny sprawy i podał, że z ustaleń dochodzenia epidemiologicznego, w szczególności karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej przeprowadzonego przez organ I instancji wynika, że w środowisku pracy S. W. występował hałas, w tym przekraczający najwyższe dopuszczalne natężenie. Wobec powyższego kwestia narażenia zawodowego na czynnik szkodliwy w przedmiotowym postępowaniu jest bezsporna i nie wymaga uzupełnienia. W sprawie orzekała upoważniona do rozpoznawania chorób zawodowych jednostka służby zdrowia, tj. Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy w [...] która wydała orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu [...] choroby zawodowej wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego [...] w przeprowadzonych badaniach audiologicznych (audiometria tonalna progowa i nadprożowa, audiometria impedancyjna z badaniem odruchu strzemiączkowego) stwierdziło obustronny niedosłuch typu czuciowo – nerwowego o średnim ubytku słuchu: ucho prawe – 51 dB, ucho lewe – 50 dB. Zgodnie z poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonych w przepisach rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych podstawą do rozpoznania choroby zawodowej uszkodzenia słuchu jest stwierdzenie obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo – nerwowego spowodowanego hałasem wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2, 3 kHz oraz udokumentowanie wieloletniego narażenia na hałas w środowisku pracy. Obydwa powyższe warunki zostały spełnione. W opinii jednostki medycyny pracy sformułowano jednoznaczne wnioski o rozpoznaniu u S. W. choroby zawodowej a postępowanie diagnostyczno – orzecznicze prowadzone było w niezależnym ośrodku służby zdrowia, ustawowo w tym celu zobligowanym.

W ocenie WPWIS organ I instancji zgodnie z zasadą dochodzenia prawdy obiektywnej (art. 7 kpa) i uwzględnieniem reguł z art. 75 § 1 kpa i art. 77 kpa ustalił z należytą starannością stan faktyczny, istotny dla rozstrzygnięcia sprawy w zakresie przebiegu pracy zawodowej oraz narażenia zawodowego u S. W. Organ I instancji zgodnie z art. 80 kpa dokonał oceny zebranych w sprawie dowodów oraz zaprezentował swoje stanowisko w uzasadnieniu decyzji.

Decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej została wydana przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego po rozpoznaniu przez uprawnioną, określoną w § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych jednostkę choroby zawodowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych oraz ustaleniu, zgodnie z § 8 rozporządzenia, że między warunkami pracy a schorzeniem istnieje (lub jest wysoce prawdopodobny) związek przyczynowy. Orzeczenie lekarskie ma w tym postępowaniu kluczowe znaczenie i stanowi, w rozumieniu art. 84 kpa, obligatoryjny dowód w sprawie mający walor opinii biegłego.

Organ II instancji podał, że zgodnie z treścią art. 10 § 1 kpa powiadomił strony o przysługujących i wynikających z tego przepisu prawach. W dniu 21 listopada 2014r. [...] Zastępca Kierownika Działu BHP i Szkoleń Zawodowych ds. BHP ([...]), wniósł o przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w zakresie wpływu ewentualnego stosowania środków farmaceutycznych o działaniu ototoksycznym na stan zdrowia S. W. w oparciu o dokumentacje medyczne podstawowej jednostki służby medycyny pracy lub lekarza pierwszego kontaktu. W ocenie WPWIS bezpodstawne były zarzuty podnoszone w odwołaniach dotyczące tego, iż w okresie zatrudnienia S. W. występowały okresy, w których nie stwierdzono przekroczeń najwyższych dopuszczalnych natężeń hałasu. W okresie zatrudnienia w obu zakładach S. W. narażony był przez cały okres świadczenia pracy na hałas, w tym hałas przekraczający NDN, co wynika ze sprawozdań z badań hałasu w aktach sprawy. Jednocześnie organ wskazał, że zgodnie z utrwalona linią orzeczniczą sądu administracyjnego wystąpienie czynników szkodliwych w środowisku pracy nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm - wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość. W ocenie organu wniosek o przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w zakresie wpływu ewentualnego stosowania środków farmaceutycznych o działaniu ototoksycznym na stan zdrowia S. W. w oparciu o dokumentacje medyczne podstawowej jednostki służby medycyny pracy lub lekarza pierwszego kontaktu jest nietrafiony, albowiem Zespół [...] oprócz lakonicznego stwierdzenia nie wskazuje na żadne konkretne dowody wskazujące, iż pracownik przyjmował rzeczone środki farmakologiczne, które zdaniem zakładu pracy miały wpływ na stan narządu słuchu pracownika.

Organ II instancji podkreślił specyfikę postępowania w sprawach dotyczących chorób zawodowych i wynikający z tego fakt związania organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie, w tym znaczeniu, że organy te nie są uprawnione do rozpoznawania chorób zawodowych, ani też do dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania schorzenia. Dotyczy to zarówno objawów choroby, jak i przyczyn jej powstania (etiologii).

Zdaniem WPWIS ocena opinii lekarskich dokonywana przez organy Państwowej Inspekcji sanitarnej sprowadza się więc do badania ich pod względem formalnym, czyli oceny czy wyjaśniają istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych i czy są rzeczowo i przekonująco uzasadnione. Zdaniem organu II instancji opinia wydana w niniejszej sprawie przez lekarską jednostkę orzeczniczą jest rzeczowa, spójna i logiczna.

Wydanie decyzji stwierdzającej chorobę zawodową (art. 2351 kodeksu pracy) możliwe jest, gdy zajdą następujące przesłanki:

1. w środowisku pracy występuje, bądź występował czynnik uciążliwy lub szkodliwy dla zdrowia,

2. rozpoznane schorzenie jest objęte wykazem chorób zawodowych,

3. ocena narażenia zawodowego musi wykazać związek przyczynowy rozpoznanej choroby z warunkami lub sposobem wykonywanej pracy.

W ocenie organu II instancji wszystkie w/w przesłanki zostały spełnione. Rozpoznane schorzenie jest objęte wykazem chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Choroba zawodowa jest rozpoznana przez zakład służby zdrowia upoważniony do ich rozpoznawania (§ 5 rozporządzenia). Udokumentowano narażenie zawodowe oraz uznano na zasadzie wysokiego prawdopodobieństwa istnienie związku przyczynowego pomiędzy wykonywaną pracą zawodową a rozpoznanym schorzeniem narządu słuchu.

Skargę na w/w decyzję, w terminie i formie prawem przewidzianej złożyła, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, Zespół [...] domagając się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] i zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonej decyzji skarżąca spółka zarzucała:

- naruszenie art. 7 i 77 kpa poprzez nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a w szczególności daty powstania niedosłuchu, okresów pracy w narażeniu na hałas przekraczający dopuszczalne normy, a także przez brak zapoznania się z aktami osobowymi pracownika, u którego stwierdzono chorobę zawodową, zaniechanie zażądania od lekarza ogólnego i rodzinnego S. W. dokumentacji pacjenta dotyczącej badań słuchu, ewentualnie skierowanie go na leczenie do lekarza specjalisty – laryngologa,

- naruszenie art. 8 kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie obywateli do organów państwa,

- art. 11 kpa poprzez brak wyjaśnienia przesłanek, którymi kierował się organ administracji.

W uzasadnieniu skarżąca podała, że organ błędnie przyjął okres narażenia 42 lata, i bezzasadnie przyjął, że bezspornym jest iż choroba powstała na skutek działania hałasu. Jak bowiem wynika z pkt 13 karty oceny narażenia zawodowego występują wieloletnie okresy poniżej progu narażenia tj. poniżej 80 dB (A) oraz wieloletnie okresy, w którym nie było przekroczeń najwyższych dopuszczalnych natężeń, których wartości uznane są za bezpieczne. Zdaniem skarżącej poziom narażenia nie pozwala na stwierdzenie, że bezspornym jest, iż choroba powstała na skutek działania hałasu. Orzeczenie lekarskie będące podstawą wydania decyzji nie wyjaśnia przyczyn choroby stwierdzonej u byłego pracownika, nie uwzględnia innych czynników zachorowania i stosuje domniemanie, bez zbadania występowania innych nie związanych ze środowiskiem pracy czynników, że narażenie zawodowe musiało być przyczyną choroby stwierdzonej u byłego pracownika.

Skarżąca podała, że nie wyjaśniono czy pracownik podejmował pracę u innych pracodawców i z tego powodu był narażony na oddziaływanie hałasu przez okres dłuższy niż normalny 8 – godzinny dzień pracy. W ocenie skarżącej zwiększenie okresu przebywania w głośnym środowisku pracy, nawet przy zachowaniu normatywnych poziomów dźwięku, zwiększa znacznie ryzyko uszkodzenia słuchu. Organy nie przeprowadziły dowodu na okoliczność, czy pracownik nie świadczył również pracy na rzecz innych pracodawców. Oba organy okresy urlopów bezpłatnych wliczyły do okresu 42 lat narażenia zawodowego, zaliczając je do czynników będących przyczyną choroby zawodowej.

W odpowiedzi na skargę Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i podając, że skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów, które mogłyby podważać dokonane ustalenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m.in. w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U. z 2002r., Nr 153, poz. 1269,) oraz w art. 1 i 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z późń. zm, zwanej dalej ppsa) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zgodnie z art. 133 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd orzeka na podstawie akt sprawy.

W przedmiotowej sprawie skarga dotyczyła decyzji Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] grudnia 2014r. utrzymującej w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...]

Zgodnie z art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy ( t.j. Dz. U. z 2014r., poz. 1502, zwany dalej k.p. )., za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

W dniu 3 lipca 2009 r. weszło w życie, wydane na podstawie art. 237 K.p. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz.U. z 2013r.poz. 1367 zwany dalej rozporządzeniem ) określające wykaz chorób zawodowych, okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych.

Przedmiotowe postępowanie prowadzone było zgodnie ze wskazanymi w w/w rozporządzeniu regułami. Dnia [...] lipca 2014r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie choroby zawodowej S. W. po otrzymaniu orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] czerwca 2014r. sporządzonego przez lekarza internistę, specjalistę medycyny przemysłowej z Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy [...], czyli właściwą jednostkę orzeczniczą. Skierowania na badania w związku z podejrzeniem choroby zawodowej dokonała na właściwym formularzu lek. med, otolaryngolog [...] Do orzeczenia lekarskiego dołączona została karta oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej dokonana przez lekarza specjalistę medycyny przemysłowej wydającej orzeczenie lekarskie (§ 3,§ 5 ust.1 i 2, § 6 ust. 1 i 6 rozporządzenia).

Postępowanie administracyjne w przedmiocie choroby zawodowej charakteryzuje się istotną specyfiką w zakresie postępowania dowodowego. Zauważyć należy, iż zarówno organy inspekcji sanitarnej, jak i sądy administracyjne kontrolujące wydane przez te organy decyzje administracyjne, nie posiadają wysoko specjalistycznej wiedzy pozwalającej na samodzielną ocenę konkretnych przypadków lub jednostek chorobowych pod kątem ich zaliczenia do określonej choroby zawodowej. Organ wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest zatem uprawniony do merytorycznej kontroli orzeczeń lekarskich, ani też dokonywania w tym zakresie własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej. Orzeczenia lekarskie placówek właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych mają charakter opinii biegłego, która powinna być wszechstronnie uzasadniona i wyjaśniać wszelkie wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, organu prowadzącego postępowanie oraz sądu administracyjnego .Odpowiadające wskazanym wymogom formalnym opinie biegłych lekarzy z zakresu medycyny pracy są dla organu wiążące i inspektor sanitarny nie ma prawa ich zmieniać ani odmiennie interpretować. Orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników nadań stanowiących postawę orzeczeń lekarskich (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007, sygn. akt II OSK 1078/06 publikowany w CBOSA i powołane w nim orzecznictwo).

Sąd administracyjny kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego, może zakwestionować ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ, co może prowadzić do zakwestionowania pod względem formalnym również orzeczenia lekarskiego, tylko, gdy np. zostało wydane w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź uprawnionego lekarza, lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych jednostce organizacyjnej, co w przedmiotowej sprawie miejsca nie miało, jednak nie może to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego. Zakwestionowanie orzeczeń lekarskich jest także możliwe w przypadku, jeżeli w materiale dowodowym znajdują się orzeczenia lekarzy zatrudnionych w uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostkach organizacyjnych, które zawierają różne ustalenia (rozpoznania chorobowe). Jednak nawet w takiej sytuacji organ ani sąd administracyjny, nie są uprawnieni do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich, co najwyżej organ może żądać wydania kolejnych orzeczeń przez inne uprawnione jednostki organizacyjne w celu ujednolicenia stanowisk. Takich odmiennych orzeczeń w przedmiotowej sprawie nie ma, a zarzut zgłoszony w skardze dotyczący braku przeprowadzenia dowodu z dokumentacji lekarskiej od lekarza rodzinnego S. W. czy ewentualne skierowanie go na leczenie do specjalisty laryngologa nie był uzasadniony w żaden sposób. Wskazać należy, że podejrzenie choroby zawodowej zgłosił lekarz specjalista otolaryngolog, a uzasadnienia orzeczenia lekarskiego wynika, że lekarz zapoznał się z wynikami badań profilaktycznych i audiologicznych. W przedmiotowej sprawie nie było podstaw do podważenia trafności orzeczenia lekarskiego nr [...].

W toku postępowania organy zgromadziły następujące dowody: kartę oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej sporządzoną przez Przedsiębiorstwo [...] sporządzone przez ten podmiot zestawienie przebiegu pracy zawodowej S. W., sprawozdania z badań i pomiarów w środowisku pracy (w tym hałasu) z 2009r. i 2012r., karty pomiarów hałasu z zakładach pracy i na stanowiskach S. W. z lat 2001 - 2003., 2007r, dokumenty zawierające wykaz obowiązków służbowych S. W., karty stanowiskowe jego pracy, charakterystykę zajmowane przez niego stanowiska pracy karty oceny ryzyka zawodowego, w tym hałas, identyfikację zagrożeń i oceny ryzyka zawodowego, sprawozdania z badań hałasu w [...], sprawozdania z pomiarów środowiskowych z lat 80 – tych w ZE [...], oceny narażenia zawodowego na hałas z lat 1990, 1993, 1994, 1997, protokół z przesłuchania S. W., w którym przedstawił przebieg pracy zawodowej, opisał warunki pracy, w tym narażenie na hałas. (§ 6 ust. 2 – 5 rozporządzenia). Organ I instancji sporządził kartę oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej (§ 6 ust. 3 pkt 3, ust. 4 rozporządzenia). Dnia 27 sierpnia 2014r. organ I instancji zawiadomił S. W. i obu jego byłych pracodawców o zakończeniu postępowania i pouczył o prawach i obowiązkach. Strony podpisały protokół zaznajomienia się z aktami i podały, że nie wnoszą o uzupełnienie materiałów dowodowych. (k. 84 – 86 akt administracyjnych). Niezrozumiały był więc zarzut skargi o braku wyjaśnienia wszystkich okoliczności wynikający z braku zapoznania się z aktami osobowymi S. W. Wszystkie niezbędne dokumenty pozwalające na rozstrzygnięcie sprawy organ I instancji zgromadził, a skarżący nie wskazał żadnych okoliczności wskazujących na fakt, że w aktach pracowniczych znajdują się inne dokumenty mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

W dniu 17 września 2014r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] wydał decyzję [...]., w której stwierdził u S. W. chorobę zawodową narządu słuchu – obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu czuciowo – nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2, 3, kHz. Stosownie do § 8 ust. 1 wyżej wskazanego rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. W przedmiotowej sprawie wszystkie wymagane dowody zostały przeprowadzone. Ze wskazanych wyżej przepisów wynika, że decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej może być wydana, jeżeli spełnione zostaną łącznie następujące przesłanki: schorzenie zostanie rozpoznane jako choroba zawodowa przez lekarza zatrudnionego we właściwej jednostce orzeczniczej, w zakładzie pracy występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia i bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem można stwierdzić istnienie związku przyczynowego między stwierdzonym schorzeniem a warunkami pracy.

W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie wszystkie te warunki zostały spełnione. Rozpoznane schorzenie u S. W. jest wymienione pod poz. 21 załącznika do w/w rozporządzenia wykazu chorób zawodowych. Schorzenie to wystąpiło we wskazanym w tym załączniku okresie 2 lat od ustania pracy w narażeniu na hałas, co jest zgodne również z art. 2352 k.p,. Jak wynika z orzeczenia lekarskiego S. W. pracował do 2013r., przed podjęciem zatrudnienia słuch miał dobry, pogorszenie słuchu nastąpiło u niego w latach 80 – tych a choroba wymieniona pod poz. 21 załącznika rozpoznana została w 2014r. Podkreślić należy, że narażenie zawodowe w przypadku schorzenia S. W. związane jest z pracą w hałasie. Z niekwestionowanych skargą ustaleń faktycznych zaistniałych w sprawie wynika bezspornie, że S. W. był zatrudniony w Zespole [...] od 1 września 1968r. do 31 grudnia 1999r., następnie po przekształceniu na podstawie art. 23 (1) k.p. świadczył pracę w Przedsiębiorstwie [...] od 1 stycznia 2000r. do 9 lipca 2013r. w warunkach narażających na wystąpienie choroby zawodowej wymienionej w poz. 21 wykazu chorób na stanowiskach: uczeń, monter kotłowy, ślusarz maszynowy, ślusarz narzędziowy, monter instalacji sanitarnych i grzewczych. Okoliczność, że – jak podnosi się w skardze – odbywał służbę wojskową (lata 1972 – 1974), był na urlopach bezpłatnych ([...].02.- [...].09.1984r., [...].09 – [...].04.1990), oraz nie we wszystkich okresach był narażony na hałas ponadnormatywny nie stanowi przeszkody faktycznej i prawnej do stwierdzenia kwestionowanej przez skarżącego choroby zawodowej. Okresy odbywania służby wojskowej i urlopów bezpłatnych wymienione w zestawieniu przebiegu pracy zawodowej S. W. sporządzonym przez Przedsiębiorstwo [...] zostały uwzględnione przez organy. Okres służby wojskowej przypadał w latach 70 – tych , kiedy to S. W. nie miał żadnych problemów ze słuchem. Okresy dwóch 7 – mio miesięcznych urlopów bezpłatnych w 1984r. i w 1990r nie miały wpływu na rozstrzygnięcie. Nie wykazano bowiem, że w tym okresie nastąpiło zachorowanie na schorzenie opisane w pkt 21 wykazu. Z orzeczenia lekarskiego wynikało, że w latach 80 – tych nastąpiło pogorszenie słuchu a nie zachorowanie u S. W. Nie przedstawiono jakichkolwiek dowodów wskazujących na fakt, że w okresie urlopu bezpłatnego pracował on w narażeniu na szczególnie ponadnormatywnych hałas. Z karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej sporządzonej przez lekarza wydającego orzeczenie wynika, że S. W. korzystał dwa razy z urlopów bezpłatnych po 6 mcy dla poratowania zdrowia. (k. 15 v akt administracyjnych) W narażeniu na ponadnormatywny hałas o poziomie natężenia dźwięku do 88 dB (A), o poziomie równoważnym do 90 dB (A) pracował natomiast u skarżącej w okresach: od 15.11.1974r. do 14.02.1984r. i od 1.10.1984r. do 19.10.1990r. i od 9.04.1991r. do 31.12.1999r, czyli ponad 23 lata. Po zakończeniu ostatniego z urlopów bezpłatnych S. W. jeszcze przez 23 lata pracował w narażeniu na hałas u obu pracodawców, w tym w latach 2000 – 2005 w warunkach gdzie został przekroczony maksymalny i szczytowy poziom dźwięku. Twierdzenie więc skarżącego, że brak ustalenia gdzie i jakie prace wykonywał S. W. w okresach urlopów bezpłatnych (po 7 miesięcy w 1984 i 1990) mogło mieć wpływ na ustalenie, że inne czynniki niż zatrudnienie w [...] (w latach 1968 – 2013, z wyłączeniem okresu służby wojskowej i urlopów bezpłatnych, tj. ponad trzy lata) mogły mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia w sprawie, było bezzasadne. Tym bardziej, że nie wskazano żadnych dowodów na potwierdzenie tej tezy poza wątpliwościami czym zajmował się w ciągu tych 3 lat przypadających w analizowanym okresie 42 lat S. W. Słusznie więc przyjął organ II instancji, że w takiej sytuacji nie ma żadnych podstaw, by wątpliwości skarżących interpretować na niekorzyść ich byłego pracownika. Skarżący również nie przedstawił żadnych dowodów na okoliczność, że ich były pracownik po wykonaniu pracy w [...] świadczył pracę po godzinach u innych pracodawców. Postępowanie dowodowe prowadzone przez organy ma na celu prawidłowe ustalenie stanu faktycznego a nie ustalanie wszystkich, hipotetycznych możliwości wskazywanych przez stronę niezadowoloną z rozstrzygnięcia bez poparcia swoich przypuszczeń jakimkolwiek dowodem. Z tych samych względów jako bezzasadny uznać należy zgłaszany w toku postępowania przed organem II instancji wniosek o ustalenie, czy badany nie przyjmował leków, które mogły uszkodzić słuch. Rodzaj schorzenia S. W. potwierdzony wynikami badań audiologicznych (audiometria tonalna progowa i nadprożowa, audiometria impedancyjna z badaniem odruchu strzemiączkowego) jest zawodowym uszkodzeniem słuchu spowodowany hałasem. Jak wskazano w orzeczeniu lekarskim z [...] czerwca 2014r. podstawą do rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu u S. W. jest stwierdzenie obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo – nerwowego spowodowanego hałasem wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości 1, 2, 3 kHz oraz udokumentowanie wieloletniego narażenia na hałas w środowisku pracy.

Bezzasadny był również podnoszony w skardze zarzut, że S. W. nie przez cały okres zatrudnienia pracował w warunkach ponadnormatywnego hałasu, a tym samym organy błędnie cały okres zatrudnienia uznały za pracę w narażeniu zawodowym. Wbrew bowiem przekonaniu wnoszącego skargę, okolicznością decydującą o uznaniu schorzenia za chorobę zawodową uszkodzenia słuchu, na co wielokrotnie zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w swych orzeczeniach, które pozostają wciąż aktualne, nie jest kwestia występowania w środowisku pracy wyłącznie hałasu ponadnormatywnego. W załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych w poz. 21 mowa jest o "obustronnym trwałym odbiorczym ubytku słuchu typu ślimakowego /../ spowodowanym hałasem" Ustawodawca nie postawił więc wymogu aby występujący w środowisku pracy hałas był hałasem ponadnormatywnym. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że nie jest wykluczone powstanie choroby zawodowej także w warunkach, w których dopuszczalne normy nie są przekraczane, gdyż znaczenie może mieć także osobnicza wrażliwość na działanie określonego czynnika. Dlatego w świetle art. 2351 k.p. oraz przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych nie ma żadnych podstaw aby możliwość ustalenia, że w środowisku pracy występują warunki szkodliwe dla zdrowia pracownika uzależniona była od przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia. Nie ma także żadnych podstaw aby natężenie działania jakiegoś czynnika ustalać z uwzględnieniem zastosowanych indywidualnych środków ochrony, gdyż nie obniżają one poziomu hałasu emitowanego do środowiska, a jedynie chronią narząd słuchu przed jego działaniem. Przestrzeganie przez pracodawcę przepisów dotyczących dopuszczalnych najwyższych natężeń hałasu i zapewnienie pracownikom indywidualnych środków ochrony stanowi okoliczności mające wpływ na ustalenie winy bądź braku winy pracodawcy w powstaniu choroby zawodowej, co nie należy do postępowania administracyjnego w przedmiocie jej ustalenia, nie ma natomiast znaczenia dla ustalenia istnienia związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem, a warunkami pracy oraz nie jest równoznaczne z tym, że pracownik nie był narażony na zawodowe uszkodzenie słuchu. Praca w narażeniu na hałas poniżej dopuszczalnej normy nie oznacza jednocześnie, iż jest ona wykonywana w bezpiecznym środowisku pracy (patrz: wyrok NSA z 27 lutego 1998 r. I SA 1862/97- niepubl., wyrok NSA z 7 stycznia 1994 r. I SA 1640/93 – ONSA 1995/1/28, wyrok NSA z 29 grudnia 2009 r. II OSK 1627/09 – niepubl., wyrok NSA z 12 maja 2010 r., II OSK 335/10- niepubl.).

Zgodnie z art. 2352 k.p., rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Pojęcie choroby zawodowej jest pojęciem prawnym i odnosi się do zachorowania pozostającego w związku przyczynowo-skutkowym z pracą, co również organy wykazały. Chorobę zawodową wywołuje sama praca, a na jej rodzaj i czas powstania ma wpływ charakter, sposób i warunki jej wykonywania. Z tego też powodu choroby zawodowe są przewidywalne. Wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. Zgodnie z tym wykazem, w przypadku choroby zawodowej, określonej w poz. 21, okres ten wynosi 2 lata. Skoro w niniejszej sprawie sytuacja taka miała miejsce bezzasadny był również zarzut braku podania daty powstania niedosłuchu.

W przedmiotowej sprawie w ocenie Sądu, bezspornie można stwierdzić istnienie związku przyczynowego między stwierdzonym schorzeniem a warunkami pracy S. W., a podnoszone w skardze zarzuty nie wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, czy nie wyjaśnienia przesłanek, którymi kierował się organ administracji nie były zasadne. Analiza prowadzonego przez organy postępowania nie uzasadnia również uznania za zasadny podnoszony w skardze zarzut prowadzenia postępowania w sposób podważający zaufanie obywateli do organów państwa. Zarzut ten nie był w żaden sposób przez skarżącego umotywowany.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę uznając, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw.

MZ