Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 993/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2011 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 12 grudnia 2002r. K.P, P.S., M.S., S.G., M.S. wystąpili o zwrot nieruchomości położonej w P. przy ul.C., zapisanej dawniej w kw C. tom [...], karta [...], oznaczonej jako działka nr [...].

Decyzją z dnia [...] czerwca 2010r. nr [...] Starosta P. na podstawie art.136 ust.3, art.137 ust.1, art.138, art.142 i art.216 ust.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2004r., nr 261, poz.2603 ze zm.); art.2a ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2007r., Nr 19, poz.115) oraz art.104 par 2 i art.107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.Dz.U. z 2000r., nr 98, poz.1071 ze zm.) odmówił K.P, P.S., M.S., S.G. oraz M.S. zwrotu nieruchomości położonej w P. przy ul.C. 1 i ul.W. 2, oznaczonej w ewidencji gruntów : obręb Ś, ark. Mapy [...], działki nr [...] i nr [...], zapisane w księdze wieczystej kw nr [...], jako własność Miasta P..

W uzasadnieniu organ stwierdził, iż przedmiotowa nieruchomość tj. działka nr [...] została nabyta przez Skarb Państwa aktem notarialnym nr rep. [...] dnia [...].12.2958r. w trybie art.6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz.U. nr 17, poz.70 ze zm.). W wyniku tego prawo własności nieruchomości tj.działki nr 23 (obecnie działka nr [...] i nr [...]) należącej do S. G., o łącznej powierzchni [...] m kw. przeszło na przedsiębiorstwo państwowe tj. Dyrekcję Budowy Osiedli Robotniczych P.-Miasto. Postanowieniem Sądu Powiatowego w P. sygn.akt II Ns 400/71/3 z dnia 30.08.1971r. spadek po zmarłym dnia [...]02.1967r. S. G. nabyli żona S. G. w ¼ części oraz dzieci M. S., Z. S., S. G., K. P. (obecnie B.) każdy po 3/16 części, zaś spadek po zmarłej S. G. postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z dnia 12.06.1991r. nabyła córka M. S. w całości. Z kolei postanowieniem z dnia 5.03.2002r. Sądu Rejonowego w P. spadek po zmarłej Z. S. nabyli jej synowie P. S. i M. S. po ½ części każdy.

Pismem z dnia .[...].09.2006r. Miejskie Gospodarstwo Gospodarki Mieszkaniowej S.A. w P. poinformowało, iż nie posiada dokumentów dotyczących budowy przy ul.C. 1 planu realizacyjnego oraz decyzji pozwolenia na budowę. Natomiast z dokumentów jakie posiada tj.protokół zdawczo-odbiorczy nr [...]z dnia [...]01.1958r. na podstawie uchwały Rady Ministrów z dnia 13.03.1957r. (M.P.22 z dnia 25.03.1957r.) wynika, że DBOR przekazała Dzielnicowemu Zarządowi Budynków Mieszkalnych P.-Nowe Miasto obecnie MPGM S.A. budynek mieszczący się przy u.C. 1/4 blok 2 (W. [...],[...],[...]). Pismem z dnia [...].10.2006r.[...] S.A. poinformowała, iż na przedmiotowej działce posadowiona jest szafka rozdzielcza oraz linie kablowe odprowadzające zasilanie do odbiorców, a realizacja tej inwestycji nastąpiła w latach pięćdziesiątych. (ok.1953r.). Z kolei [...]Spółka Gazownictwa Sp.z o.o. poinformowała, iż gazociągi przy ul.C. i W. zostały wykonane w roku 1990 i zasilają w gaz budynki mieszkalne przy ul.W.. Dnia [...].02.2007r. Wydział Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta P. przekazał akta dotyczące nieruchomości położonej przy ul.C., które zawierały szereg dokumentów m.in. : pismo Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w P. z dnia [...].02.1956r. dotyczące wydania zaświadczenia lokalizacji szczegółowej na blok m.in.przy ul.C. 1/2, założenie projektu dla inwestycji dot. budowy budynku mieszkalno-usługowego z [...].10.1955r., referat z dnia [...].01.1955r. do założeń projektu budownictwa mieszkaniowego rozproszonego w P. przy ul.C. [...]i [...]z którego wynika, iż zlokalizowany budynek jest kontynuacją ciągu zwartej zabudowy III kondygnacyjnej zapoczątkowanej przez DBOR w 1952r., a projektowany budynek zaprojektowano zgodnie ze szczegółowym planem zagospodarowania przestrzennego tj.o III kondygnacjach z dachem wysokim, cały parter przewidziany na lokal żywienia zbiorowego na 75 miejsc, zaświadczenie lokalizacyjne z dnia [...].02.1956r. nr [...]wyrażające zgodę na lokalizację szczegółową budynku mieszkalno-usługowego na terenie położonym w P. przy ul.C. [...]i [...]wydane Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w P., pozwolenie na użytkowanie lokalu lub jego części z dnia [...].10.1960r. dotyczące nieruchomości położonej przy ulC. na cele handlowe "[...]", protokół ostatecznego odbioru robót budynku mieszkalnego z kotłownią przy ul.C. [...] z dnia [...].12.1957r., protokół odbioru obiektów do użytkowania (budynku mieszkalnego z kotłownią przy ul.C. [...] z dnia [...].12.1957r.). Dnia [...].03.2007r. odbyły się oględziny przedmiotowej nieruchomości, z których wynika, iż działka nr [...] zabudowana jest 3-kondygnacyjnym budynkiem mieszkalnym, na parterze tego budynku mieści się lokal użytkowy "[...]" oraz znajduje się poddasze użytkowe, na ok. [...] m granica działki wchodzi poza lico budynku od strony ulicy W., wejście nr [...]. Działka nr [...] stanowi wejście do lokalu użytkowego "[...]" (schody), ze skrzynką energetyczną, chodnikiem wyłożonym płytami betonowymi, częścią jezdni ul.C., wraz z miejscami parkingowymi oraz parkometrem. Ponadto w aktach administracyjnych znajdują się poświadczone przez administratora budynku decyzje o przydziale mieszkań kwaterunkowych przy ul.C. [...]i ul.W. pochodzące już z 1958r. Pismem z dnia [...].04.2010r. Wydział Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miasta P. poinformował, iż nie zajmuje się wskazaną nieruchomością tj.działką [...] i [...] z arkusza mapy 16, obręb Ś. Pismem z dnia 14.01.2010r. Zarząd Dróg Miejskich w P. poinformował, iż przy ul.C. realizowano roboty budowlano-modernizacyjne w 1995r. ze środków budżetowych Miasta P.. Działka nr [...] z obrębu Ś, arkusza mapy [...] jest w liniach granicznych ul.C. róg W. i w rozumieniu ustawy o drogach publicznych stanowi drogę publiczną. Natomiast działka [...] z tego samego obrębu i arkusza mapy, jest poza układem komunikacyjnym ulic i nie stanowi w rozumieniu cytowanej ustawy drogi publicznej. Ponadto organ I instancji wskazał, iż dla dopuszczalności zwrotu zbędnej na cel wywłaszczenia nieruchomości wystarczającym jest spełnienie jednego z warunków wymienionych w art.137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art.216 ust.1 u.g.n. przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości stosuje się również do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa w trybie art.6 ustawy z dnia 12.03.1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Nieruchomość przedmiotowa tj.działka nr [...] została nabyta przez Skarb Państwa aktem notarialnym z [...].12.1958r., w wyniku czego prawo własności przeszło na rzecz przedsiębiorstwa państwowego tj. Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych P.-Miasto. W stosunku więc do działki nr [...] położonej przy ul.C. i ul.W. 2 oznaczonej w ewidencji gruntów :obręb Ś, arkusz mapy [...] cel wywłaszczenia został zrealizowany. Świadczą o tym dokumenty i fakt iż 3 kondygnacyjny budynek na tej działce powstał zgodnie z zaświadczeniem lokalizacyjnym z dnia [...].02.1956r. nr [...]wyrażającym zgodę na lokalizację szczegółową budynku mieszkalno-usługowego na terenie położonym w P. przy ul.C. [...] i [...]i był użytkowany przed 1958r., o czym świadczy pochodzący z dnia [...].12.1957r. protokół ostatecznego odbioru robót budynku mieszkalnego z kotłownią przy ul.C. [...]. Organ I instancji przyjął, iż jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to zwrot nie jest możliwy bez względu na to, kiedy realizacja ta nastąpiła. Natomiast jak wynika z pisma Zarządu Dróg Miejskich w P. działka nr [...] jest w liniach granicznych ul.C. róg W. i w rozumieniu ustawy o drogach publicznych stanowi drogę publiczną. W tych okolicznościach odmówiono wnioskodawcom zwrotu nieruchomości w P. położonej przy ul.C. [...] i W. [...].

Odwołanie od powyższej decyzji złożyli K.B., P.S., M.S., S.G., M.S. reprezentowani przez pełnomocnika. W odwołaniu domagali się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, albowiem cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. W uzasadnieniu m.in. wskazali, iż skoro cel został zrealizowany przed wywłaszczeniem (budynek zasiedlono w 1957r., wywłaszczenie [...].12.1958r.) to nie mógł on być realizowany po wywłaszczeniu. Poza tym cel polegający na budowie budynku mieszkalnego nie mógł istnieć w dacie wywłaszczenia skoro już wcześniej został osiągnięty. Odwołujący podkreślili, iż wywłaszczono nieruchomość już wcześniej zabudowaną budynkiem mieszkalnym i czy budujący posiadał jakikolwiek tytuł prawny do przeprowadzenia inwestycji. Ponadto organ bezpodstawnie uznał, iż działka [...] stanowi drogę publiczną, bowiem brak jest stosownej uchwały zaliczającej działkę do konkretnej kategorii dróg publicznych jak również brak jest mapy z nakreślonymi liniami rozgraniczającymi pas drogowy.

Decyzją z dnia [...] września 2010r. nr [...] Wojewoda [...] , na podstawie art.138 par 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.Dz.U. z 2000r., nr 98, poz.1071 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ podkreślił, iż choć w umowie o dobrowolne odstąpienie nieruchomości nie zawarto informacji o celu wywłaszczenia, to w sposób pośredni ów cel można ustalić. Stosownie bowiem do treści decyzji powołanej umowy nabywcą był Skarb Państwa działający przez przedsiębiorstwo państwowe Dyrekcję Budowy Osiedli Robotniczych P.-Miasto. Dyrekcje te zaczęły powstawać na podstawie dekretu z dnia 26.04.1948r. o Zakładzie Osiedli Robotniczych (Dz.U. z 1948, nr 24, poz.166) w celu realizacji wskazanych w art.5 pkt 4-10 powołanego dekretu tj.nabywania, brania w dzierżawę i przygotowywania gruntów pod budowę osiedli i domów, budowy osiedli wraz z urządzeniami społecznymi, domów oraz pomieszczeń tymczasowych, naprawy domów uszkodzonych i dokończenie budowy domów nie wykończonych, zakupu i ustawiania domów składanych oraz inicjowanie produkcji tych domów, nadzoru finansowego i technicznego nad działalnością prowadzoną przez inne instytucje i zrzeszenia oraz samorząd w zakresie budowy mieszkań pracowniczych finansowanej ze środków będących w dyspozycji Zakładu, oddawania w użytkowanie drogą dzierżawy lub wynajem osiedli domów i mieszkań, zarządu lub zlecania administracji osiedli i domów oraz oddawania działek budowlanych w dzierżawę lub na czasową własność. A zatem dziedziną działalności Dyrekcji Osiedli Robotniczych było szeroko określone budownictwo mieszkaniowe. Dyrekcje te mimo, że ustawą z 30 grudnia 1950r. (Dz.U.1950r., nr 58, poz.523) zostały zniesione, nie zaprzestały działalności przekształcając się w przedsiębiorstwa państwowe podległe Ministrowi Budownictwa Miast i Osiedli, a począwszy od 14 lipca 1956r. (tj.wejścia w życie ustawy z dnia 5 lipca 1956r. o utworzeniu urzędu Ministra Budownictwa – Dz.U. 1956r., Nr 28, poz.128) podlegały one Ministrowi Budownictwa. A zatem w ocenie organu jedynym możliwym celem wywłaszczenia dokonywanego na rzecz Skarbu Państwa – Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych P.-Miasto mogła być budowa obiektu mieszkalnego. Poza sporem jest, iż budynek mieszkalno-usługowy przy ul.C. 1 zbudowano przed wywłaszczeniem nieruchomości, a po dacie wywłaszczenia nie prowadzono prac budowlanych na działce nr [...]. Przepis art.137 ust.1 u.g.n. nie przewiduje sytuacji, w której realizacja celu wywłaszczenia nastąpiła przed wywłaszczeniem. Skoro zatem niedopuszczalny jest zwrot nieruchomości, na której cel wywłaszczenia zrealizowano z przekroczeniem terminów ustawowych, to tym bardziej niedopuszczalny jest zwrot nieruchomości, na której cel, dla którego ją wywłaszczono został zrealizowany jeszcze przed wywłaszczeniem. W zakresie zaś zwrotu drugiej działki nr [...], to z uwagi, iż została na niej zlokalizowana droga publiczna – ulica C. niemożliwy był jej zwrot. Organ podkreślił, iż istotnie organ I instancji (czego nie uczynił) winien był w decyzji odmawiającej zwrotu przedmiotowej działki powołać uchwałę Wojewódzkiej Rady Narodowej w P., którą zaliczono ulicę C. do dróg lokalnych miejskich, a nie orzekać jedynie na podstawie (nieudokumentowanych) informacji podanych przez podmiot zarządzający drogą – Zarząd Dróg Miejskich w P.. Okoliczność ta nie zmieniła jednak faktu, że ulica C., której fragment znajduje się na działce nr [...] (co wykazały oględziny nieruchomości), należy do kategorii dróg publicznych – gminnych (obecna kategoria dróg gminnych obejmuje swoim zakresem również dawniejsze drogi lokalne miejskie), co sprawia, że rozstrzygnięcie organu I instancji odnośnie zwrotu tej działki było prawidłowe. Nie jest bowiem dopuszczalna sytuacja, w wyniku której właścicielem drogi publicznej będzie podmiot inny niż jeden z tych, które są wskazane w art.2a ustawy o drogach publicznych.

Od powyższej decyzji skargę złożył jedynie M. S. reprezentowany przez pełnomocnika i wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art.137 ust.1 u.g.n. polegające na jego niezastosowaniu mimo zrealizowania ustawowych przesłanek zwrotu nieruchomości wywłaszczonej, naruszenie art.136 ust.1 i 3 u.g.n. poprzez błędne ustalenie celu wywłaszczenia, naruszenie art.77 par 1 kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy a w szczególności nieustalenie celu wywłaszczenia, nieustalenie dokładnej daty rozpoczęcia i zakończenia realizacji celu wywłaszczenia. W uzasadnieniu skargi m.in. podniósł, iż cel wywłaszczenia w ogóle nie istniał skoro organy obu instancji po zgromadzeniu licznej archiwalnej dokumentacji nie był w stanie jednoznacznie tego celu ustalić, dekret na podstawie którego dokonano ustalenia celu wywłaszczenia przestał obowiązywać w dniu [...].12.1950r., a więc przed wywłaszczeniem. Nieruchomość wywłaszczona była zabudowana budynkiem mieszkalno-usługowym, budynek został zasiedlony do [...].12.1957r., a więc rok przed wywłaszczeniem, decyzje o przydziale mieszkań w budynku pochodzą z czerwca 1957r., a więc sprzed wywłaszczenia. Po dniu [...].12.1958r. tj. po dacie wywłaszczenia nie rozpoczęto żadnych prac ani też nie zakończono żadnych prac, które możnaby kwalifikować jako budowa budynku mieszkalnego. Wszystkie zaś wyroki Sądów Administracyjnych dotyczą sytuacji, w której cel wywłaszczenia został osiągnięty, tyle tylko, że po więcej niż 7 lub 10 latach od wywłaszczenia. W niniejszej sprawie cel miał być zrealizowany ale na długo przed wywłaszczeniem. Z akt w ocenie skarżącego nie wynika, aby budynek na przedmiotowej nieruchomości został wzniesiony przez Skarb Państwa lub Dyrekcję Budowy Osiedli Robotniczych P.-Miasto lub jakikolwiek inny podmiot powołany do celów wywłaszczenia. Uprawniony w ocenie skarżącego jest zatem pogląd, iż inwestorem budynku wzniesionego na wywłaszczonej nieruchomości, którego budowa ukończona została w 1957r. był S. G. – ówczesny właściciel nieruchomości. A zatem właścicielem budynku w dacie wywłaszczenia, był właściciel gruntu tj. poprzednik prawny wnioskodawców. W okolicznościach niniejszej sprawy w ocenie skarżącego aby uznać, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany należałoby wcześniej ustalić kto jeśli nie S.G. i na jakiej podstawie prawnej wzniósł budynek. A zatem w ocenie skarżącego zachodzą przesłanki do zwrotu nieruchomości działek [...] i [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji wskazać należy, że stosownie do przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego przepisu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, inny akt lub czynność z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu. Z treści powołanych przepisów wynika bowiem, iż sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego - bada z urzędu zgodność zaskarżonego aktu lub czynności z prawem materialnym i przepisami normującymi postępowanie przed organami administracji .Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa).

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż przedmiot niniejszej sprawy sprowadza się do oceny decyzji organu odwoławczego, który utrzymał w mocy decyzję organu I instancji odmawiającej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w P. przy ul.C. [...] i W. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów obręb Ś, ark. Mapy [...], działki nr [...] i nr [...], zapisane w księdze wieczystej kw nr [...], jako własność Miasta P..

Jak wynika z akt sprawy aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 1958r. nr rep.[...] przedmiotowa nieruchomość została "dobrowolnie odstąpiona" przez ówczesnego właściciela S.G., na rzecz Skarbu Państwa, działającego przez przedsiębiorstwo państwowe Dyrekcję Budowy Osiedli Robotniczych P.-Miasto, w zamian za odszkodowanie, która to okoliczność nie budzi wątpliwości. Bezsporne pozostaje również, iż uprzednio tj. przed zawarciem wymienionej umowy na części przedmiotowej nieruchomości zrealizowano inwestycję polegającą na budowie budynku mieszkalno-usługowego, a to zgodnie z protokołem odbioru obiektu do użytkowania z [...].12.1957r. i protokołem ostatecznego odbioru robót z [...].12.1957r. Podkreślenia wymaga fakt, iż przepisy obowiązujące w dacie wywłaszczenia, a więc przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. Nr 17, poz.70), w przeciwieństwie do przepisów obecnie obowiązujących, nie przewidywały obowiązku sprecyzowania celu wywłaszczenia w akcie, mocą którego własność nieruchomości przechodziła na rzecz Skarbu Państwa. Wobec braku takiego obowiązku, często nie precyzowano, realizacja jakiego celu publicznego uzasadnia przejęcie nieruchomości na własność Skarbu Państwa. A organy administracji orzekając w sprawach o zwrot wywłaszczonych nieruchomości, zmuszone są ustalać ów cel wywłaszczenia nie na podstawie jasnego zapisu w decyzji wywłaszczeniowej bądź umowie zawartej w formie aktu notarialnego, lecz na podstawie innych dokumentów oraz samych okoliczności wywłaszczenia. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, a wspomniana okoliczność przyczyniła się do długotrwałego (ośmioletniego) postępowania prowadzonego przez organ I instancji ( bowiem w przedmiotowym akcie notarialnym nie wskazano precyzyjnie celu wywłaszczenia). Jednakże bezspornym jest, iż nabywcą gruntu był Skarb Państwa działający przez Dyrekcję Budowy Osiedli Robotniczych P.-Miasto. Dyrekcje te jak słusznie wskazał organ II instancji zaczęły powstawać na podstawie dekretu z dnia 26.04.1948r. o Zakładzie Osiedli Robotniczych (Dz.U. z 1948, nr 24, poz.166) w celu realizacji zadań wskazanych w art.5 pkt 4-10 powołanego dekretu tj.nabywania, brania w dzierżawę i przygotowywania gruntów pod budowę osiedli i domów, budowy osiedli wraz z urządzeniami społecznymi, domów oraz pomieszczeń tymczasowych, naprawy domów uszkodzonych i dokończenie budowy domów nie wykończonych, zakupu i ustawiania domów składanych oraz inicjowanie produkcji tych domów, nadzoru finansowego i technicznego nad działalnością prowadzoną przez inne instytucje i zrzeszenia oraz samorząd w zakresie budowy mieszkań pracowniczych finansowanej ze środków będących w dyspozycji Zakładu, oddawania w użytkowanie drogą dzierżawy lub wynajem osiedli domów i mieszkań, zarządu lub zlecania administracji osiedli i domów oraz oddawania działek budowlanych w dzierżawę lub na czasową własność. A zatem dziedziną działalności Dyrekcji Osiedli Robotniczych było szeroko określone budownictwo mieszkaniowe. Dyrekcje te mimo, że ustawą z 30 grudnia 1950r. (Dz.U.1950r., nr 58, poz.523) zostały zniesione, nie zaprzestały działalności przekształcając się w przedsiębiorstwa państwowe podległe Ministrowi Budownictwa Miast i Osiedli, a począwszy od 14 lipca 1956r. (tj.wejścia w życie ustawy z dnia 5 lipca 1956r. o utworzeniu urzędu Ministra Budownictwa – Dz.U. 1956r., Nr 28, poz.128) podlegały one Ministrowi Budownictwa. A zatem w ocenie Sądu jedynym możliwym celem wywłaszczenia dokonywanego na rzecz Skarbu Państwa – Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych P.-Miasto mogła być budowa obiektu mieszkalnego. A zatem skoro Dyrekcja nabyła grunt, uzasadnionym jest iż nabyła go w celu budowy obiektu mieszkalnego. Konsekwencją zaś ustalenia celu wywłaszczenia jest badanie, czy nastąpiła jego realizacja. Jak wskazano, poza sporem jest, iż na działce [...] został posadowiony budynek, a przeprowadzenie inwestycji nastąpiło przed formalnym wywłaszczeniem gruntu.

Zgodnie z art.136 ust.3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010r. nr 102, poz.651 ze zm.) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art.137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. W myśl zaś art.137 ust.1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli :

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy że przepisy u.g.n. przewidują możliwość zwrotu wywłaszczonej nieruchomości pod warunkiem łącznego spełnienia wszystkich zawartych w niej przesłanek. A zatem niemożliwy jest zwrot nieruchomości, na której cel wywłaszczenia faktycznie zrealizowano przed wieloma laty i ewentualne uchybienie terminom wskazanym w art.137 ust.1 u.g.n. nie ma dla sprawy zwrotu znaczenia. W przypadku zaś zrealizowania celu przed wywłaszczeniem, (choć przepisy ustawy nie regulują takiej sytuacji), niedopuszczalny jest również zwrot nieruchomości, na której co prawda do przekroczenia wskazanych terminów nie doszło, jednakże cel wywłaszczenia został zrealizowany przed formalnym wywłaszczeniem. Ponieważ więc realizacja celu wywłaszczenia nastąpiła w 1957r., nie może być zatem mowy o zwrocie nieruchomości, skoro przez kilkadziesiąt lat, w sposób nieprzerwany jest ona wykorzystywana zgodnie z celem wywłaszczenia. Jeśli więc cel wywłaszczenia został zrealizowany, to zwrot nieruchomości nie jest możliwy bez względu na to, kiedy realizacja ta nastąpiła.

Niewątpliwym jest, iż w związku z budową budynku na przedmiotowej działce przez Dyrekcję Budowy Osiedli Robotniczych P.-Miasto w chwili, gdy właścicielem działki była jeszcze osoba fizyczna, naruszone zostało przysługujące jej prawo własności, jednakże spory odnośnie własności przedmiotowego budynku w dacie wywłaszczenia nie mogą mieć wpływu na przebieg postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu nieruchomości – rozstrzyganie tegoż sporu należy bowiem do materii cywilnoprawnej, co zresztą sam skarżący podnosi. A zatem organy obu instancji w sposób jednoznacznie ustaliły, po zgromadzeniu obszernej dokumentacji, cel wywłaszczenia przedmiotowego gruntu, którym była niewątpliwie budowa obiektu mieszkalnego, dokonana jeszcze przed formalnym wywłaszczeniem.

Należy wskazać, iż skarżący odnosi się w skardze jedynie do działki nr [...] (zabudowanej), zaś wydanie decyzji odmawiającej zwrotu nieruchomości rozciąga się również na działkę [...]. Nie budzi jednak wątpliwości w ocenie Sądu, iż na działce [...] cel nie został zrealizowany, bowiem na działce tej znajduje się chodnik oraz część jezdni ulicy C. – drogi publicznej (cała działka znajduje się w liniach granicznych ulicy C.). Zwrot nieruchomości, na której zlokalizowana została droga publiczna jest niedopuszczalny – niedopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej, która w czasie orzekania o zwrocie jest częścią drogi publicznej w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych (tak też wyrok NSA z 12.02.2009r. Lex nr 516045).

W związku z powyższym Sąd podziela w całości argumentację zawartą w uzasadnieniach decyzji organów I i II instancji, a postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone prawidłowo z wyjaśnieniem wszystkich okoliczności sprawy.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art.151 ppsa Skargę oddalił.

MZ