Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 230/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: § 3 ust.1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 28 ust. 3 a
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: art.  7, art. 77 § 1, art. 107 § 1, § 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska (spr.) Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2010 r. przy udziale sprawy ze skargi K.R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ Sz. Widłak /-/ M. Lorych-Olszanowska /-/ B. Koś


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], Nr [...], Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...], odmówił K.R. umorzenia nieuiszczonych należności na ubezpieczenia własne z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w łącznej kwocie [...], w tym z tytułu;

* składek na ubezpieczenia społeczne za okres 05/2000-12/2000, 03/2001-04/2001 05/2002 w kwocie [...] zł

* składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 04/2000-12/2000,03/2001-04/2001, 05/2004, 12/2004, w kwocie [...] zł

* składek na Fundusz Pracy za okres 06/2000-12/2000,03/2001-04/2001, 11/2001 w kwocie [...] zł

odsetek liczonych na dzień 26.06.2006 r. w kwocie [...] zł

kosztów upomnienia w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wnioskiem z dnia [...] K. R. zwrócił się o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz odsetek za zwłokę i kosztów upomnienia ze względu na trudną sytuacją finansową oraz brak możliwości uregulowania zadłużenia.

Odmawiając uwzględnienia wniosku wyrażono pogląd, że w sytuacji wnioskodawcy, nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności wymienione w art. 28 ustawy z dnia 13.10.1998r o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.). Jest on bowiem właścicielem nieruchomości, która może być przedmiotem zabezpieczenia zobowiązań. Posiada nadto źródło dochodu w postaci prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Stwierdzono też, że zgodnie z art. 24 ust. 4, z zastrzeżeniem ust. 5-5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat licząc od dnia w którym stały się wymagalne, zaś zadłużenie dotyczy okresu 04/2000 - 12/2004, wobec czego ocena przesłanki wystąpienia całkowitej nieściągalności nie uiszczonych należności, na obecnym etapie postępowania jest przedwczesna.

Nie stwierdzono również szczególnych okoliczności pozwalających na umorzenie zaległych należności na podstawie art. 28 ust. 3a wyżej cytowanej ustawy. Wnioskodawca nie przedstawił dostatecznych dowodów potwierdzających ubóstwo, klęskę żywiołową czy chorobę, które mogą stanowić podstawę takiego umorzenia. Jego obecna sytuacja finansowa chociaż niewątpliwie nie jest łatwa, pozwala na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.

Odmawiając umorzenia zadłużenia - organ rentowy wziął również pod uwagę fakt, że zgodnie z art.5 ust.4 ustawy z 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS przy ustaleniu emerytury lub renty dla płatnika składek zobowiązanego do opłacania składek na własne ubezpieczenie emerytalne i rentowe nie uwzględnia się okresów, za które nie zostały opłacone składki, mimo podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu w tym okresie. Jak z powyższego wynika, umorzenie należności z tytułu składek jest możliwe jedynie w ściśle określonych przypadkach, przy czym podjęcie przez Zakład decyzji o umorzeniu należności ma charakter uznaniowy. Przesłanką taką nie jest, w myśl powołanych wyżej przepisów prawa, wystąpienie trudności finansowych płatnika składek.

Decyzją z dnia [...], nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy z 13.10.1998r o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz.887 ze zm.) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 9, poz.26 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] nr [...] odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na: ubezpieczenia własne, w związku z prowadzoną przez K.R. działalnością gospodarczą w łącznej kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że nie stwierdził przesłanek umożliwiających umorzenie zadłużenia. Nie stwierdził bowiem szczególnych okoliczności pozwalających na umorzenie na podstawie art. 28 ust.3a ustawy. z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz.887 ze zm.).

Podkreślił ponownie, że wnioskodawca nie przedstawił dostatecznych dowodów potwierdzających ubóstwo, klęskę żywiołową czy chorobę o których mowa wyżej. Obecna jego sytuacja finansowa, chociaż niewątpliwie nie jest łatwa, pozwala na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych tym bardziej, że nie zachodzą przesłanki określone w § 3 ust. 1 pkt. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003r w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, gdyż stan zdrowia zobowiązanego nie pozbawia go możliwości uzyskania dochodu.

Odmawiając umorzenia zadłużenia organ rentowy powtórzył również argumentację dotyczącą postanowień art. 5 ust.4 ustawy z 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS, zgodnie z którym przy ustaleniu emerytury lub renty dla płatnika składek zobowiązanego do opłacania składek na własne ubezpieczenie emerytalne i rentowe nie uwzględnia się okresów, za które nie zostały opłacone składki, mimo podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu w tym okresie. Przesłanką umorzenia nie jest, w myśl powołanych wyżej przepisów prawa, wystąpienie trudności finansowych płatnika składek. Za umorzeniem zaległości przemawiać mogą wypadki niezależne od sposobu postępowania płatnika bądź spowodowane działaniem czynników, na które płatnik nie mógł mieć wpływu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K.R. podniósł, że przez wiele lat prowadził działalność gospodarczą systematycznie, uczciwie i bez żadnych zaległości wywiązywał się z zobowiązań wobec ZUS. W 1999 roku firma, od której dzierżawił teren, przeprowadzała remont, co uniemożliwiło mu prowadzenie działalności i zmuszony był ją zawiesić. W tym czasie pozbawiony był możliwości uzyskania jakiegokolwiek dochodu. Samodzielnie prowadził rozliczenia, nie był zorientowany w nowych przepisach. Nieświadomie zawiesił działalność na 45 dni, można było na 30, a po tym okresie wznowił działalność. W marcu 2000 r. zachorował, korzystał ze zwolnienia lekarskiego przez 9 miesięcy. Przez ten okres pobierał zasiłek chorobowy (w tym czasie miał też kilka kontroli z ZUS, które nie wskazywały żadnych nieprawidłowości). Sam zobowiązany wykazał okres zawieszenia podczas kontroli, przy czym raport pokontrolny także nie wykazał żadnych nieprawidłowości. W roku 2001 ZUS upomniał się o zwrot nienależnie pobranego zasiłku. W związku z tą sytuacją zawarł z ZUS umowę Nr [...] z dnia [...] o rozłożeniu na raty należności z tytułu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego, w ogólnej kwocie [...] zł, w tym [...] zł odsetki. Po zawarciu umowy i dokonaniu kilku wpłat został zobowiązany do złożenia: korekt deklaracji rozliczeniowych ZUS DRA i raportów rozliczeniowych ZUS za okres 03.2000r. do 04.2001 r. z naliczeniem składek od pełnej podstawy wymiaru składek bez uwzględnienia składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe za płatnika składek; dokumentów wyrejestrowujących ZUS ZWA z obowiązkowych i dobrowolnych ubezpieczeń społecznych od 01.03.2000r., dokumentów zgłoszeniowych ZUS ZUA tylko do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych (bez składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe) od 01.03.2000r.; złożenia dokumentów wyrejestrowujących ZUS ZWUA z obowiązkowych ubezpieczeń społecznych od 01.05.2001 r.; dokumentów zgłoszeniowych ZUS ZUA do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych oraz dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego od 01.05.2001 r. Po dokonaniu korekty dokumentów został poinformowany o naliczeniu kolejnych zaległości i zobowiązany do spłaty zadłużenia, co uznał za postępowanie nieetyczne i nieuczciwe. Został bowiem zmuszony do zrobienia korekty, w okresie kiedy przebywał na zwolnieniu lekarskim, a jego stan zdrowia nie pozwalał na wykonywanie żadnej pracy.

Z tych względów wnosił o rozpatrzenie wniosku o umorzenie powołując się na swoją trudną sytuację życiową, gdyż od 2002 r. otrzymuje rentę inwalidzką w wysokości 546.68 zł, stanowiącą jego jedyne źródło dochodu, zaś w 2004 roku zakończył prowadzenie działalności. Obecnie systematycznie leczy się w Poradni Neurologicznej, Ortopedycznej oraz Poradni Chorób Płuc. Był hospitalizowany ze względu na chorobę płuc. Ponadto systematycznie płaci alimenty w wysokości 200 zł na rzecz swojej 10- letniej córki oraz spłaca raty w wysokości 100 zł wynikające z umowy z ZUS. Po dokonaniu tych opłat dysponuje kwotą 246,68 zł, którą przeznacza na skromne wyżywienie, leki oraz rachunki, ale nie jest w stanie zaspokoić niezbędnych potrzeb życiowych. Ze względu na stan zdrowia i wiek nie posiada możliwości podjęcia pracy. Nie posiada również samochodu, ani żadnego majątku oprócz odziedziczonej po rodzicach części domu, w którym mieszka. Nie zgadza się ze stanowiskiem, że posiada przejściowe trudności finansowe, gdyż jego sytuacja nie rokuje poprawy. Stan zdrowia pogarsza się, o czym świadczą wyniki badań. Natomiast jego wiek nie gwarantuje powrotu na rynek pracy, a on sam nie posiada kierunkowego wykształcenia, zaś brak zawodu jest kolejnym utrudnieniem. Mieszkania nie może opuścić, bo na rzecz spłaty dla ZUS musiałby pójść do "Domu dla ludzi bezdomnych" a poza tym, mieszkanie ma kilku właścicieli. Powołując się więc na stan majątkowy i sytuację życiową, uważa, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Ponadto wyjaśnił, że przedstawione okoliczności dotyczą w pierwszym rzędzie sytuacji materialnej, zdrowotnej i zdarzeń losowych, które na nią wpłynęły, nie stanowią natomiast przesłanek skutkujących umorzeniem zaległości w trybie art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Brak możliwości zapłaty w chwili rozpatrywania wniosku nie przesądza o trwałej nieściągalności zobowiązań. Ponadto istnieje możliwość ratalnej spłaty przedmiotowego zadłużenia w miesięcznych ratach dostosowanych do sytuacji finansowej dłużnika. Tym bardziej, że odwołujący spłaca już regularnie zadłużenie z tytułu pobranego zasiłku chorobowego.

Postanowieniem z dnia 12.08.2009 r., w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 528/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.

Postanowieniem z dnia 15.10.2009 r. WSA w Poznaniu zawiesił postępowanie sądowe, w związku z toczącym się przed Sądem Okręgowym w Poznaniu postępowaniem w sprawie o sygnaturze VII.U.616/09, dotyczącym obowiązku zapłaty składek przez K.R. na:

• Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres od 05. 2000 r. do 12.2000 r., od 03. 2001 r. do 04. 2001 r. wraz z kosztami upomnienia i odsetkami zaliczonymi od wyżej wymienionych składek

• Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego za okres od 04. 2000 r. do 12. 2000 r., od 03. 2001 r. do 04. 2001 r. wraz z kosztami upomnienia i odsetkami naliczonymi od wyżej wymienionych składek

• Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 06.2000 roku do 12. 2000 r., od 03. 2001 r. do 04. 2001 r. kosztami upomnienia i odsetkami naliczonymi od wymienionych składek.

Prawomocnym wyrokiem z dnia 3.02.2010 roku Sąd Okręgowy – Sąd Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu Wydział VII Ubezpieczeń Społecznych (sygn. VII.U.616/09) zmienił decyzję z dnia [...] roku ustalając, że K.R. nie jest obowiązany do uiszczenia składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego, Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 16.04. do dnia 30.04.2001 roku wraz z odsetkami dotyczącymi tej części składek za okres od dnia następującego po terminie ich wymagalności do dnia wydania zaskarżonej decyzji.; a ponadto nie jest obowiązany do uiszczenia kosztów upomnienia dotyczącego składek na Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych za okres od 05.2000 roku do 12.2000 roku, od 03.2001 roku do 04.2001 roku oraz za 05.2002 roku w kwocie [....] zł.

Postanowieniem z dnia 14.04.2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podjął zawieszone postępowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Zaskarżoną decyzją odmówiono umorzenia należności z tytułu:

"- składek na ubezpieczenia społeczne za okres 05/2000-12/2000, 03/2001-04/2001, 05/2002 w kwocie [...] zł,

- składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 04/2000-12/2000, 03/20001-042001, 12/2002, 05/2004 w kwocie [...] zł,

- składek na Fundusz Pracy za okres 06/2000-12/2000, 03/2001-04/2001, 11/2001 w kwocie [...] zł,

- odsetek liczonych na dzień 26.06.2006 r. w kwocie [...] zł,

- kosztów upomnienia w kwocie [...] zł".

Z wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 2 lutego 2010 r. w sprawie VII U 616/09 wynika, że K.R. nie jest obowiązany do uiszczenia składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego, Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 16 kwietnia do 30 kwietnia 2001 r. wraz z odsetkami dotyczącymi tej części składek za okres wskazany w wyroku oraz nie jest obowiązany do uiszczenia kosztów upomnienia dotyczącego składek na Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych za okres od maja 2000 r. do grudnia 2000 r., od marca 2001 r. do kwietnia 2001 r. oraz za maj 2002 r.

Powyższe wskazuje, że należności z tytułu składek o umorzenie, których wnioskował skarżący, zostały w zaskarżonej decyzji wyliczone błędnie. Jakkolwiek wysokość należności z tytułu składek nie jest przedmiotem zaskarżonej decyzji, jednakże wadliwe wyliczenie zaległych należności nie pozostaje bez wpływu na ocenę jej zgodności z prawem. Wysokość zaległych należności ma bowiem wpływ na ocenę możliwości ich uregulowania przez zobowiązanego, a tym samym podlega konfrontacji z ze stanem majątkowym i sytuacją rodzinną zobowiązanego jako przesłankami uzasadniającymi możliwość uwzględnienia wniosku o ich umorzenie. Już powyższa wada zaskarżonej decyzji prowadzi do jej uchylenia z mocy art. 145 § 1 pkt b i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Zaskarżoną decyzją odmówiono K.R. umorzenia nie uiszczonych składek na ubezpieczenie, społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy wraz z odsetkami. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołano jedynie art. 28 ust. 3 a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) stanowiący (w dacie wydawania zaskarżonej decyzji), że "Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności". W decyzji tej przytoczono również treść § 3 ust.1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 sierpnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). W uzasadnieniu decyzji nie dokonano jednak oceny stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej skarżącego K.R. w kontekście przesłanek tego przepisu poprzestając na stwierdzeniu, że skarżący nie przedstawił dostatecznych dowodów potwierdzających ubóstwo, klęskę żywiołową czy chorobę. Bez dokonania analizy sytuacji finansowej skarżącego wywiedziono, że sytuacja ta nie jest "łatwa", ale pozwala na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych skarżącego.

Powyższe stanowi, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem zasad wyrażonych w art. 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 - dalej jako "k.p.a.") w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Wskazany przepis art. 28 cyt. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jak również § 3 cyt. rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne nie zwalnia organu administracji z obowiązku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Przepisy te nie dają podstawy do przerzucenia ciężaru dowodu na osobę zobowiązaną.

Zatem w rozpoznawanej sprawie obowiązkiem organu orzekającego było dokładne ustalenie aktualnej, na dzień wydawania decyzji, sytuacji majątkowej i rodzinnej zobowiązanego i to przy wykorzystaniu wszystkich dostępnych organowi środków dowodowych. Dopiero tak zebrany materiał dowodowy mógł stanowić podstawę do dokonania oceny czy spłata zaległych należności pociągnęłaby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny czy też ma on możliwość dokonania spłaty należności bez takich skutków.

Decyzje podejmowane w sprawach dotyczących umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne mają charakter decyzji uznaniowych. Ten charakter decyzji nie oznacza jednak, że mogą być one dowolne. Decyzje uznaniowe wymagają bowiem również uzasadnienia odpowiadającego rygorom art. 107 § 3 k.p.a., który stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W szczególności decyzje negatywne dla wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione zarówno, co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać między innymi, iż organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Uzasadnienie realizować powinno wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadę przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.

Oceniając, z uwzględnieniem powyższych zasad, zaskarżone rozstrzygnięcie należy stwierdzić, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków, gdyż nie przeprowadził prawidłowych ustaleń w zakresie zaległych składek ciążących na K.R. oraz nie dokonał wyczerpującej analizy sytuacji materialnej skarżącego i jego możliwości płatniczych w kontekście możliwości umorzenia ciążących na nim należności finansowych.

Po pierwsze, jak już wyżej wspomniano, organy orzekające dopuściły się naruszenia prawa materialnego ze względu na nieprawidłowe wyliczenie okresów składkowych co powoduje, że niemożliwe jest prawidłowe ustalenie czy w granicach możliwości finansowych skarżącego leży ich uiszczenie, a w konsekwencji czy zachodzi przesłanka ich nieściągalności, która może uzasadniać ich umorzenie. W tym zakresie kwoty nie uiszczonych składek powinny być jasno określone, a ich wysokość wynikać z przedstawionych wyliczeń organu. Dopiero takie ustalenie zobowiązań finansowych może być podstawą do ustalenia czy możliwe jest ich uiszczenie przez podmiot na którym one ciążą.

Po drugie wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek sprawia, że organ, który dostrzega możliwości wyegzekwowania zaległych składek, podejmując w ramach uznania administracyjnego, negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, musi sformułować uzasadnienie faktyczne i prawne w sposób jasny i zrozumiały. Organ, który przy rozpatrywaniu sprawy i wydaniu rozstrzygnięcia korzysta ze swobody uznania administracyjnego, ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanki uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Rozstrzygnięcie nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.) wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), a decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 k.p.a.

W badanej sprawie, organ w sposób niewystarczający odniósł się do zarzutów podnoszonych przez K.R. w toku postępowania administracyjnego, co spowodowało, że uzasadnienie zostało sporządzone z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy rzeczą organu będzie wyeliminowanie wskazanych wyżej uchybień. W szczególności winna zostać na nowo obliczona wysokość zaległych składek, do uiszczenia których zobowiązany jest K.R. – z uwzględnieniem powołanego wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 3 lutego 2010 roku, sygn. akt. VII.U.616/09. Ponadto organ powinien wyjaśnić w sposób nie budzący wątpliwości, jaka jest aktualna sytuacja majątkowa skarżącego. Ustalenie stanu faktycznego w powyższym zakresie pozwoli następnie na ocenę czy w sprawie zachodzą przesłanki do umorzenia zaległych składek. Powyższe ustalenia powinny znaleźć swoje odbicie w uzasadnieniu decyzji, w której organ ma obowiązek odnieść się wyczerpująco do wszystkich dowodów występujących w sprawie, zarówno do tych, na których się oparł, jak i do tych, którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, podając przy tym przyczyny ich nieuwzględnienia. Dopiero pełna analiza i ocena występujących w sprawie faktów nawet wtedy, gdyby nie znalazły one uznania w ocenie organu rozstrzygającego sprawę może być uznane za wszechstronne wyjaśnienie sprawy, stanowiące podstawę do podjęcia decyzji dotyczącej umorzenia należności, przy zachowaniu przepisów postępowania administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270ze zm.) orzeczono jak w sentencji.

/-/ Sz. Widłak /-/ M. Lorych – Olszanowska /-/ B. Koś