Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2278/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6142 Szkoły wyższe niepaństwowe, w tym  zawodowe
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska – Jung (spr.) Sędziowie WSA Danuta Kania Adam Lipiński Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi K.J. na postanowienie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji – oddala skargę –


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi K. J. jest postanowienie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] września 2014 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie własne tego organu z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...].

Z akt sprawy wynika, że skarżąca K. J. pismem z dnia 10 czerwca 2014 r. jako następca prawny zmarłego w dniu [...] lutego 2013 r. K. J. współtworzącego założyciela Wyższej Szkoły [...] wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...].

Kwestionowaną decyzją organ zarządził dokonanie w rejestrze uczelni niepublicznych i związków uczelni niepublicznych pod liczbą porządkową "[...]", pod którą wpisana jest Wyższa Szkoła [...] z siedzibą w [...] wpisu w rubryce drugiej w brzmieniu: "2014-06-[...]" oraz wpisu w rubryce dziewiątej w brzmieniu "[...] P. B., kadencja od: 2014-02-[...] do 2017-08-[...]".

Skarżąca wnosząc o stwierdzenie nieważności tej decyzji wskazała, iż obecnie obowiązuje statut Wyższej Szkoły [...] w brzmieniu nadanym decyzją Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] maja 2010 r. ([...]) i nie doszło do zgodnego z przepisami prawa i statutem uczelni powołania rektora Wyższej Szkoły [...]. Wskazała, iż do chwili obecnej założyciel nie powołał rektora Wyższej Szkoły [...] ani nie dokonał zmian w statucie. Powołała się w tym zakresie na art. 58 ust. 1 i 80 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Zdaniem skarżącej wpis P. B. w rejestrze jako rektora jest niezgodny z rzeczywistym stanem prawnym.

Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] działając na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej kpa, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] czerwca 2014 r. zarządzającej dokonanie w rejestrze uczelni niepublicznych i związków uczelni niepublicznych pod liczbą porządkową "[...]", pod którą wpisana jest Wyższa Szkoła [...] z siedzibą w [...] wpisu w rubryce drugiej w brzmieniu "2014-06-[...]" oraz wpisu w rubryce dziewiątej w brzmieniu "[...] P. B., kadencja od: 2014-02-[...] do: 2017-08-[...]".

W uzasadnieniu orzeczenia organ wskazał, iż żądanie wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zostało wniesione przez osobę nie mającą interesu prawnego, a w takiej sytuacji należało orzec formalnie na podstawie art. 61a § 1 kpa. Ponadto organ wyjaśnił, iż założycielem uczelni zgodnie z decyzją Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] lipca 1997 r. zostały łącznie dwie osoby fizyczne: K. J. oraz A. M. Jeden z współzałożycieli, K. J., zmarł w dniu [...] lutego

2014 r.

Zgodnie z art. 58 ust. 2 ustawy statut uczelni niepublicznej określa sposób przejęcia funkcji założyciela w razie jego śmierci, jeżeli jest osobą fizyczną. Ustawa, w art. 58 i art. 59, przyznaje założycielowi albo organowi kolegialnemu uczelni wskazanemu w statucie autonomię w zakresie kształtowania sytuacji prawnej po śmierci założyciela będącego osobą fizyczną. Postanowienia statutu mogą zakładać, że w przypadku śmierci założyciela w jego miejsce wejdzie spadkobierca. Jednak w przedmiotowej sprawie statut obowiązujący w dacie śmierci założyciela nie przewidywał takiej możliwości.

Uprawnienia założyciela uczelni niepublicznej mają charakter osobisty (jak wskazano m.in. w znajdującym się w aktach sprawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 czerwca 2014 r. sygn. akt. II SA/Wa 2092/13), a po śmierci założyciela przechodzą na osobę wskazaną w statucie uczelni. Z uwagi na powyższe do uprawnień założyciela uczelni niepublicznej nie mają zastosowania przepisy spadkowe regulujące kwestie dziedziczenia. Zgodnie bowiem z art. 922 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) zwanej dalej "kc", nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami. Zatem, w świetle art. 922 kc, uprawnienia założyciela uczelni niepublicznej nie wchodzą w skład masy spadkowej. Z uwagi na powyższe organ uznał, że spadkobiercy K. J. nie posiadają legitymacji prawnej do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności wskazanej powyżej decyzji zarządzającej dokonanie wpisu w rejestrze uczelni niepublicznych i związków uczelni niepublicznych. Z powyższych względów zdaniem organu K. J., podająca się za następcę prawnego zmarłego K. J. nie posiada statusu strony w rozumieniu przepisów kpa.

Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego postanowieniem z dnia [...] września 2014 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku z dnia 17 sierpnia 2014 r. K. J. o ponowne rozpatrzenie sprawy – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ ponownie stwierdził, że K. J. nie posiada przymiotu strony w postępowaniu, a tym samym jej wniosek nie może być pozytywnie rozpatrzony.

Zgodnie z utrwalonym poglądem doktryny i judykatury, stroną postępowania administracyjnego może być bowiem tylko podmiot, który posiada interes prawny do występowania w danej sprawie, przy czym interes ten musi być realny, indywidualny i posiadać oparcie w konkretnym przepisie prawa materialnego, który przyznaje temu podmiotowi określone uprawnienia lub nakłada na niego pewne obowiązki. W przypadku wnioskującej żaden z wyżej wymienionych warunków nie występuje, a co za tym idzie, Skarżąca nie posiada interesu prawnego do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji.

Organ wskazał, że podstawą materialnoprawną decyzji z dnia [...] czerwca 2014 r. w sprawie zarządzenia wpisu w rejestrze uczelni niepublicznych i związków uczelni niepublicznych, której stwierdzenia nieważności żąda skarżąca, jest ustawa oraz rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 29 września 2011 r. w sprawie sposobu prowadzenia oraz szczegółowego trybu udostępniania rejestru uczelni niepublicznych i związków uczelni niepublicznych (Dz.U. Nr 207, poz. 1234), zwane dalej "rozporządzeniem".

Zgodnie z § 7 ust. 2 rozporządzenia zmiany wpisu w rejestrze dokonuje się z urzędu albo na wniosek założyciela lub rektora uczelni albo wszystkich założycieli uczelni tworzących związek uczelni lub organu zarządzającego związku uczelni.

Z powyższych regulacji wynika, że przymiot strony w postępowaniu w sprawie dokonania zmiany wpisu w rejestrze uczelni niepublicznych i związków uczelni niepublicznych przysługuje uczelni, reprezentowanej przez rektora, oraz jej założycielowi.

Nie ulega wątpliwości, że ww. podmioty mogą wystąpić z żądaniem wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji z dnia [...] czerwca 2014 r. zarządzającej dokonanie w rejestrze uczelni niepublicznych i związków uczelni niepublicznych wpisu w przedmiocie powołania [...] P. B. na rektora Wyższej Szkoły [...] w [...].

W rozpatrywanej sprawie skarżąca wywodzi swój interes prawny jako następca prawny K. J., współtworzącego założyciela Wyższej Szkoły [...] z siedzibą w [...].

Zgodnie z decyzją Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] lipca 1997 r. założyciela Wyższej Szkoły [...] tworzyły wspólnie dwie osoby fizyczne, tj. K. J. oraz A. M. Jeden ze współzałożycieli, K. J., zmarł w dniu [...] lutego 2014 r.

Mając na uwadze treść art. 58 ustawy organ wskazał, że wolą ustawodawcy było aby w przypadku śmierci założyciela będącego osobą fizyczną, sposób przejęcia jego funkcji określał statut uczelni niepublicznej.

W myśl § 41 statutu Wyższej Szkoły [...], obowiązującego w chwili śmierci K. J., w przypadku likwidacji założyciela jego funkcje pełnić będzie osoba pełniąca funkcję rektora. Z uwagi na fakt, iż założyciela Wyższej Szkoły [...] tworzyły wspólnie dwie osoby fizyczne, tj. K. J. oraz A. M., przez "likwidację" w § 41 statutu należy rozumieć śmierć osoby fizycznej.

Trafnie podniósł Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, iż postanowienia statutu mogą zakładać, że w przypadku śmierci założyciela w jego miejsce wstąpi spadkobierca. Takie rozwiązanie nie zostało jednak przyjęte w statucie Wyższej Szkoły [...] obowiązującym w dacie śmierci założyciela – K. J.

Zgodnie z art. 922 § 2 kc nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 6 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 2092/13 uznał, iż wniosek K. J. – współtworzącego założyciela Wyższej Szkoły [...] – o zgłoszenie udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania odnosił się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego.

Organ uznał, że uprawnienia założyciela uczelni niepublicznej nie wchodzą w skład masy spadkowej i po śmierci założyciela przechodzą na osobę wskazaną w statucie uczelni. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skarżącej, organ stwierdził, że środki majątkowe, o których mowa w art. 20 ust. 2 oraz art. 23 ust. 1 ustawy przeznaczone przez K. J., jako współtworzącego założyciela Wyższej Szkoły [...], na utworzenie i funkcjonowanie uczelni nie wchodzą w skład masy spadkowej, bowiem stały się one majątkiem uczelni niepublicznej, tj. majątkiem nowo utworzonej osoby prawnej.

Zdaniem organu uprawnienia założyciela w stosunku do uczelni niepublicznej wiążą się tylko z jej założeniem. Natomiast po wpisaniu uczelni do rejestru dochodzi do organizacyjno-prawnego oddzielenia założyciela od założonej przez niego uczelni. Jego zaś wpływ na uczelnię polega na podejmowaniu decyzji tylko w przypadkach przewidzianych w jej statucie (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2003 r., sygn. akt I SA 2269/01, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2004 r., sygn. akt OSK 74/04.

Odnosząc się zaś do powołanego przez skarżącą art. 26 ust. 3 ustawy regulującego kwestię przenoszenia pozwolenia na utworzenie uczelni, świadczący zdaniem skarżącej o majątkowym charakterze praw i obowiązków założyciela uczelni niepublicznych, organ wskazał, że założyciel uczelni niepublicznej nie może w drodze umowy z innym podmiotem przekazać swoich uprawnień wynikających z decyzji administracyjnej, zezwalającej mu na utworzenie uczelni niepublicznej, gdyż nie są to w ogóle uprawnienia cywilnoprawne. W konsekwencji nie mogą być one przedmiotem następstwa prawnego ani pod tytułem szczególnym, ani ogólnym. Zauważyć należy, iż niedopuszczalny jest cywilnoprawny obrót uprawnieniami do założenia uczelni niepublicznej określonymi w decyzji administracyjnej zezwalającej na utworzenie uczelni (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2003 r., sygn. akt I SA 2269/01, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2004 r., sygn. akt OSK 74/04).

Organ ponownie podkreślił, że skarżąca – matka K. J. podaje się za następcę prawnego współtworzącego założyciela Wyższej Szkoły [...] nie pełni funkcji rektora ani założyciela uczelni. Natomiast uprawnienia założyciela uczelni niepublicznej przysługujące K. J. nie mogą być przedmiotem następstwa prawnego, a zatem Skarżąca nie może wstąpić w jego miejsce.

W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. J. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia z dnia [...] lipca 2014 r. i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie:

- art. 61a § 1 kpa poprzez odmowę wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie, bez uprzedniego dokonania właściwych ustaleń w zakresie dziedziczenia i następstwa prawnego praw założyciela uczelni po zmarłym K. J.,

- art. 64 ust. 1 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie i tym samym pozbawienie Skarżącej dziedziczenia praw założyciela uczelni,

- art. 922 § 1 kc poprzez jego błędną wykładnię i niezastosowanie. Zdaniem skarżącej prawa założyciela uczelni mają charakter majątkowy i przechodzą z chwilą śmierci na spadkobiercę,

- art. 922 § 1 kc poprzez jego błędną wykładnię i niezastosowanie. Według skarżącej prawa założyciela uczelni nie są ściśle związane z jego osobą i należą do spadku,

- art. 58 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez jego błędną wykładnię i niezastosowanie.

Zdaniem skarżącej nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu, iż uprawnienia założyciela Wyższej Szkoły [...] mają charakter osobisty, a po jego śmierci przechodzą na osobę wskazaną w statucie uczelni, oraz że do uprawnień założyciela nie mają zastosowania przepisy spadkowe regulujące kwestie dziedziczenia, ani że uprawnienia założyciela nie wchodzą w skład masy spadkowej.

Skarżąca powołuje się na art. 64 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm.), zwanej dalej "Konstytucją RP", stanowiący, że każdy ma prawo do własności, innych praw majątkowych oraz prawo dziedziczenia, zaś na podstawie ust. 2 prawo dziedziczenia podlega równej dla wszystkich ochronie prawnej.

Zdaniem skarżącej prawa i obowiązki założyciela nie są ściśle związane z jego osobą, ani nie przechodzą z chwilą śmierci na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są spadkobiercami. Według Skarżącej mają one charakter majątkowy oraz są zbywalne i dziedziczne.

Na poparcie powyższego twierdzenia skarżąca przywołała art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572, z późn. zm.) zwanej dalej "ustawą" zgodnie z którym minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego, na wniosek osoby, której udzielono pozwolenia na utworzenie uczelni niepublicznej, przenosi to pozwolenie w drodze decyzji na rzecz innej osoby fizycznej lub prawnej, jeżeli przejmuje ona wszystkie warunki zawarte w pozwoleniu oraz nie zachodzą przesłanki określone w art. 20 ust. 5 lub 6.

Ponadto, Skarżąca powołała art. 20 ust. 3 ustawy zgodnie z którym w pozwoleniu, o którym mowa w ust. 2, określa się założyciela uczelni, jej nazwę, siedzibę, prowadzone kierunki studiów i poziom kształcenia, a także minimalną wielkość i rodzaj środków majątkowych, które założyciel jest obowiązany przeznaczyć na jej utworzenie i funkcjonowanie, z tym, że wysokość środków finansowych nie może być niższa niż 500 tysięcy złotych.

Skarżąca wskazuje również na przepis art. 23 ust. 1 ustawy, w myśl którego po uzyskaniu pozwolenia, o którym mowa w art. 20 ust. 2, założyciel składa w formie aktu notarialnego oświadczenie woli o założeniu uczelni niepublicznej, zwane dalej "aktem założycielskim". Akt założycielski określa w szczególności założyciela, nazwę, siedzibę i szczegółowy zakres działalności uczelni, wielkość środków majątkowych przeznaczonych na utworzenie uczelni, w tym wartość rzeczy przekazanych jej na własność, termin ich przekazania oraz sposób dalszego finansowania uczelni.

W dalszej części skargi Skarżąca wskazuje na art. 58 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym statut uczelni niepublicznej określa sposób przejęcia funkcji założyciela w razie jego śmierci, jeżeli jest osobą fizyczną, albo likwidacji, jeżeli jest osobą prawną oraz zasady i tryb likwidacji uczelni, z uwzględnieniem zobowiązań założyciela uczelni w przypadku jej likwidacji. Przejęcie funkcji założyciela wymaga zgody ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego wyrażonej w formie decyzji administracyjnej.

Zdaniem skarżącej art. 58 ust. 2 ustawy może jedynie określić sposób przejęcia w razie śmierci założyciela – jego funkcji, a niego jego uprawnień, które podlegają dziedziczeniu. A zatem organ dokonał błędnej wykładni i niewłaściwie zastosował art. 58 ust. 2 ustawy, utożsamiając funkcję założyciela uczelni niepublicznej z przysługującymi mu uprawnieniami.

Jednocześnie skarżąca twierdzi, iż statut Wyższej Szkoły [...], nadany decyzją Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] maja 2010 r., w § 41 przewidział jedynie iż w przypadku likwidacji założyciela jego funkcje pełnić będzie osoba pełniąca funkcję rektora. A zatem powyższe uregulowania dotyczą likwidacji założyciela będącego osobą prawną, a nie śmierci założyciela będącego osobą fizyczną.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem orzeczenie to odpowiada prawu, a zarzuty skargi okazały się niezasadne.

Przypomnieć należy, iż postanowienia wydane w sprawie zapadły w związku z wnioskiem skarżącej, która domagała się uruchomienia postępowania nieważnościowego. Wniosek skarżącej o wszczęcie postępowania nadzwyczajnego odnosił się do decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...], wydanej na podstawie art. 30 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.) oraz § 7 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 29 września 2011 r. w sprawie sposobu prowadzenia oraz szczegółowego trybu udostępnienia rejestru uczelni niepublicznych i związków uczelni niepublicznych (Dz. U. nr 207, poz. 1234) zarządzającej dokonanie w rejestrze uczelni niepublicznych i związków uczelni niepublicznych pod liczbą porządkową "[...]", pod którą wpisana jest Wyższa Szkoła [...] z siedzibą w [...] wpisu w rubryce drugiej w brzmieniu "2014-06-[...]" oraz wpisu w rubryce dziewiątej w brzmieniu "[...] P. B., kadencja od: 2014-02-[...] do: 2017-08-[...]".

Wobec treści wniosku skarżącej należało w sprawie uwzględnić art. 157 § 2 kpa, a ten przewiduje, że wniosek o wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji musi pochodzić od strony. Należało w efekcie zbadać interes prawny K. J. O ile nie wymagało to przeprowadzenia postępowania dowodowego, organ mógł to uczynić na etapie wstępnym, bez uruchamiania postępowania administracyjnego. Uznając, że wnioskodawczyni nie ma interesu prawnego, organ zobligowany był zastosować art. 61a § 1 kpa. Tak też zachował się organ w niniejszej sprawie, a jego działanie jest zdaniem Sądu prawidłowe.

Prawidłowo organ wywiódł, że stwierdzenie istnienia interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa wymaga ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawna, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Prawidłowo w tym kontekście organ wziął pod uwagę podstawę materialnoprawną kwestionowanej decyzji, ale również argumenty wnioskodawczyni.

Zgodnie z art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 poz. 572 ze zm.), utworzenie uczelni niepublicznej oraz uzyskanie przez nią uprawnień do prowadzenia studiów wyższych na danym kierunku i określonym poziomie kształcenia wymaga pozwolenia ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego.

Z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym wynika, że z wnioskiem o pozwolenie na utworzenie uczelni niepublicznej może wystąpić do ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego osoba fizyczna albo osoba prawna niebędąca państwową ani samorządową osobą prawną.

Decyzją z dnia [...] lipca 1997 r., znak: [...], Minister Edukacji Narodowej udzielił K. J. oraz A. M. zezwolenia na utworzenie uczelni niepaństwowej pn. Wyższa Szkoła [...] z siedzibą w [...].

Godzi się zauważyć, iż jeśli przepis prawa daje podstawę do przyznania określonych uprawnień osobie fizycznej, tj. uprawnień założycielskich i czyni to w jakimś konkretnym celu, to przyznanie tych jednakowych uprawnień mocą tej samej decyzji dwóm osobom fizycznym sprawia, że osoby te stają się jednym podmiotem praw i obowiązków wynikających z decyzji i jedynie łącznie korzystają z przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa.

Mając powyższe na uwadze wskazać należy, iż po wpisaniu uczelni do rejestru dochodzi do organizacyjno-prawnego oddzielenia założyciela od założonej przez niego uczelni. Jego zaś wpływ na uczelnię polega na podejmowaniu decyzji tylko w przypadkach przewidzianych w jej statucie (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2003 r., sygn. akt: I SA 2269/01, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2004 r., sygn. akt: OSK 74/04).

Zgodnie z art. 58 ust. 2 ustawy, statut uczelni niepublicznej określa sposób przejęcia funkcji założyciela w razie jego śmierci, jeżeli jest osobą fizyczną, albo likwidacji, jeżeli jest osobą prawną oraz zasady i tryb likwidacji uczelni, z uwzględnieniem zobowiązań założyciela uczelni w przypadku jej likwidacji. Przejęcie funkcji założyciela wymaga zgody ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego wyrażonej w formie decyzji administracyjnej.

W myśl § 41 statutu Wyższej Szkoły [...], obowiązującego w chwili śmierci K. J., w przypadku likwidacji założyciela jego funkcje pełnić będzie osoba pełniąca funkcję rektora.

Powyższy statut Wyższej Szkoły [...] został nadany decyzją Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] maja 2010 r., znak: [...].

Następnie postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r., znak: [...], Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego w pkt 6 sprostował w części stanowiącej załącznik do ww. decyzji z dnia [...] maja 2010 r., tj. w § 41 statutu uczelni wyraz "likwidacja" poprzez jego zastąpienie wyrazem "śmierci".

W związku z powyższym treść § 41 statutu Wyższej Szkoły [...] brzmi: "W przypadku śmierci założyciela jego funkcje pełnić będzie osoba pełniąca funkcję rektora".

W ocenie Sądu zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, iż zapis "w przypadku śmierci założyciela" ma również zastosowanie do sytuacji, w której umiera jedna z osób współtworzących założyciela. Stwierdzić należy, iż postanowienia statutu mogą zakładać, że w przypadku śmierci założyciela w jego miejsce wstępuje spadkobierca. Takie rozwiązanie nie zostało jednak przyjęte w statucie Wyższej Szkoły [...].

Podkreślić należy, że podstawą takiego przejęcia funkcji założyciela byłyby wyłącznie postanowienia statutu, nie zaś sam fakt, iż K. J. jest następcą prawnym K. J., bowiem uprawnienia założyciela uczelni niepublicznej są ściśle związane z jego osobą i nie podlegają dziedziczeniu.

Zauważyć należy, że skutkiem wydania decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] lipca 1997 r., znak: [...], zezwalającej na utworzenie Wyższej Szkoły [...] w [...] jest powstanie stosunku administracyjnoprawnego między A. M. oraz K. J., a organem administracji publicznej tj. Ministrem Nauki i Szkolnictwa Wyższego, którego treścią są m. in. prawa i obowiązki założyciela Uczelni, wynikające z ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym.

W nauce prawa przyjmuje się, że charakter stosunku administracyjnoprawnego materialnego, polegający na wzajemnej relacji co najmniej dwóch podmiotów, oparty na przepisach tego prawa, której treścią są uprawnienia i obowiązki, wskazuje na ich osobisty przymiot (...). Stosunek administracyjnoprawny będzie zawsze osobisty w tym sensie, że nie można wynikających z niego uprawnień i obowiązków uczynić przedmiotem obrotu cywilnoprawnego – stosunek administracyjnoprawny między następcą a organem administracji, zgodnie z zasadami ogólnymi, może bowiem powstać tylko z mocy samej ustawy lub w wyniku działań administracji (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 października 2012 r., sygn. akt: II SA/Go 689/12).

Wskazać należy zdaniem Sądu, że założyciel uczelni niepublicznej nie może w drodze umowy z innym podmiotem przekazać swoich uprawnień wynikających z decyzji administracyjnej, zezwalającej mu na utworzenie uczelni niepublicznej, gdyż nie są to w ogóle uprawnienia cywilnoprawne. W konsekwencji nie mogą być one przedmiotem następstwa prawnego ani pod tytułem szczególnym, ani ogólnym (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2003 r., sygn. akt: I SA 2269/01, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2004 r., sygn. akt: OSK 74/04).

Tym samym należy podzielić stanowisko organu, iż uprawnienia zmarłego K. J., współtworzącego założyciela Wyższej Szkoły [...] nie polegają dziedziczeniu. A zatem nawet w sytuacji wskazanej przez skarżącą iż jest następcą prawnym zmarłego syna K. J., nie mogłaby ona przejąć funkcji K. J.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż skarżąca nie posiada legitymacji prawnej do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] czerwca 2014 r. zarządzającej dokonanie w rejestrze uczelni niepublicznych i związków uczelni niepublicznych wpisu w przedmiocie powołania [...] P. B. na rektora Wyższej Szkoły [...] w [...] na kadencję od: 2014-02-[...] do: 2017-08-[...].

Ustosunkowując się zaś do zarzutów skarżącej, Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 922 § 1 i 922 § 2 kc oraz art. 64 ust. 1 Konstytucji RP.

Zgodnie z treścią art. 922 § 1 kc prawa i stosunki zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób, natomiast zgodnie z § 2 tego przepisu nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami. Zdaniem Sądu kontrolowane postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] czerwca 2014 r. zarządzającej dokonanie w rejestrze uczelni niepublicznych i związków uczelni niepublicznych wpisu w żaden sposób nie narusza prawa dziedziczenia skarżącej. W niniejszej sprawie rozstrzygana była kwestia odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji, a nie prawa Skarżącej do spadku po zmarłym K. J.

Nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, iż organ naruszył art. 61a § 1 kpa poprzez odmowę wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie, bez uprzedniego dokonania właściwych ustaleń w zakresie dziedziczenia i następstwa prawnego praw założyciela uczelni po zmarłym K. J.

Według treści art. 61a § 1 kpa, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Z powyższego wynika, że wszczęcie postępowania administracyjnego, w tym dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji, jest uzależnione od wstępnej oceny, czy wnioskodawca jest stroną postępowania, czy też nie posiada takiego przymiotu. Właściwe rozumienie unormowania zawartego w art. 61a § 1 kpa musi prowadzić do wniosku, że odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego następuje wówczas, gdy brak interesu prawnego wnioskodawcy jest oczywisty. Przyjąć należy, że oczywistość ta (co do osoby niebędącej stroną) albo wynika już z podania zawierającego żądanie wszczęcia postępowania, albo została stwierdzona w wyniku jednostkowych i prostych czynności organu administracji publicznej (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2014 r., sygn. akt: II OSK 2271/12, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 maja 2014 r., sygn. akt: II SA/Gd 175/14).

Wskazać należy, iż organ otrzymując wniosek K. J. dokonał oceny, czy jest ona stroną postępowania i mając na uwadze treść art. 28 kpa, a także wyżej przywołane rozważania uznał, iż Skarżąca nie posiada legitymacji do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji.

Stanowisko to Sąd w przedmiotowej sprawie podziela.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] czerwca 2014 r. zarządzającej w rejestrze uczelni niepublicznych i związków uczelni niepublicznych wpisu w przedmiocie powołania [...] P. B. na rektora Wyższej Szkoły [...] w [...] na kadencję od: 2014-02-[...] do: 2017-08-[...], stwierdzić należy, że odmowa wszczęcia postępowania uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy.

Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowoadministracyjnym w przypadku odmowy wszczęcia postępowania organ nie odnosi się do zarzutów merytorycznych, wyjaśnia wyłącznie przyczyny, dla których odmówił wszczęcia postępowania. Skoro na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, to konsekwentnie, w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 kpa organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 grudnia 2013 r., sygn. akt: IV SA/Po 771/13, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt: III SA/Wa 2060/11).

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.