Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1221/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-03-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 35
journal: Dz.U. 2010 nr 217 poz 1427
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie: Sędzia WSA Renata Czeluśniak ASR WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 marca 2021 r. sprawy ze skargi I. K-D. na decyzję Wojewody z dnia 21 sierpnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 21 sierpnia 2020 r. (nr [...]) Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2020 r. (nr [...]) orzekającą o wymeldowaniu z pobytu stałego I. K. – D. (dalej: "skarżąca") z budynku mieszkalnego położonego w W przy ulicy F. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej "k.p.a.") oraz art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t. j. Dz. U. z 2021, poz. 510 ze zm., dalej: "u.e.l.").

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z dnia 20 sierpnia 2018 r. T. D. (dalej: "wnioskodawca") zwrócił się do Burmistrza Miasta i Gminy o wymeldowanie skarżącej z miejsca pobytu stałego przy ulicy F w W z powodu opuszczenia mieszkania przez skarżącą w listopadzie 2017 r.

W toku postępowania przed organem I instancji przesłuchano strony, świadków: W. D., D. J., P. P., E. S., I. K., M. T., A. S., E. K., W. B., A. B., S. G., W. J. oraz świadków zamieszkałych pod adresem os. X W: J. W., A. W., J. L., W. K., W. K. W dniu 19 grudnia 2018 r. dokonano oględzin lokalu przy ulicy F. Przeprowadzono dowody z dokumentów: zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, protokołów rozpraw postępowań toczących się przed Sądem Rejonowym Wydział III Rodzinny i Nieletnich (sygn. akt [...]) oraz przed Sądem Okręgowym, XI Wydział Cywilny - Rodzinny (sygn. akt [...]), pisma z Komisariatu Policji z dnia 13 listopada 2018 r., dotyczącego interwencji Policji pod adresem F; pisma Komisariatu Policji z dnia 14 maja 2019 r.

Decyzją z dnia [...] 2020 r. Burmistrz Miasta i Gminy (nr [...] orzekł o wymeldowaniu I. K. – D. z pobytu stałego z budynku mieszkalnego położonego w W przy ulicy F. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że celem przepisów ustawy o ewidencji ludności jest likwidacja fikcji prawnej polegającej na niezgodności zapisów ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu osoby, której dotyczy obowiązek meldunkowy. Miejsce zameldowania ma bowiem pokrywać się z miejscem pobytu. W ocenie organu I instancji, w przedmiotowej sprawie przesłanki dotyczące faktycznego opuszczenia lokalu przez skarżącą zostały spełnione, a korespondencja skierowana na adres Osiedle X została prawidłowo odebrana. Organ wskazał, że w toku postępowania ustalił ponad wszelką wątpliwość, że skarżąca nie mieszka w mieszkaniu położonym w W przy ulicy F. Fakt ten, w ocenie organu został potwierdzony przez świadków, a także skarżącą w toku postępowania o wymeldowanie. Organ wskazał ponadto, że z protokołów przesłuchań w sprawie toczącej się przed Sądem Rejonowym o ustanowienie rozdzielności majątkowej wynika, że skarżąca mieszka w W w mieszkaniu swoim i syna, które otrzymała od rodziców, a z wnioskodawcą nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. W ocenie organu skarżąca wyprowadziła się z domu stron z powodu wszczętego postępowania rozwodowego oraz złych stosunków łączących ją z mężem. Organ ustalił również, że wnioskodawca utrudniał skarżącej prowadzenie działalności gospodarczej. W ocenie organu bezsporny jest fakt, że skarżąca nie podjęła żadnych kroków prawnych, aby przywrócić utracone posiadanie.

Organ odwołał się do orzecznictwa sądów administracyjnych, w świetle którego, opuszczenie lokalu ma charakter dobrowolny, gdy osoba zameldowana w lokalu po jego opuszczeniu nie podjęła żadnych kroków prawnych mających na celu przywrócenie dostępu do lokalu. W ocenie organu materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie potwierdza, że opuszczenie lokalu mieszkalnego, gdzie skarżąca jest zameldowana na pobyt stały, ma charakter tymczasowy. Trwały charakter opuszczenia lokalu uzasadniania fakt zamieszkiwania przez skarżącą w stanowiącym współwłasność skarżącej lokalu, przy równoczesnym braku kroków prawnych zmierzających do odzyskania posiadania lokalu przy ulicy F. Organ podniósł, że postępowanie o wymeldowanie nie rozstrzyga kwestii majątkowych pomiędzy stronami, a służy jedynie celom ewidencyjnym i stanowi wyłącznie poświadczenie stanu faktycznego, a decyzja o wymeldowaniu nie rodzi skutków nieodwracalnych, gdyby wymeldowana powróciła do lokalu z zamiarem stałego pobytu, to jako współwłaściciel będzie mogła się w nim zameldować.

W odwołaniu od decyzji Burmistrza i Miasta Gminy, pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania, tj.:

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 §1 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organy wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w szczególności nie uwzględnienie przy wydawaniu przedmiotowego rozstrzygnięcia braku dobrowolności przy podejmowaniu przez odwołującą się decyzji o opuszczeniu budynku w W przy ulicy F;

- art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie błędnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego z pominięciem kwestii istotnych dla uznania zasadności złożonego wniosku o wymeldowanie i tym samym, przyjęcie, że zaszły przesłanki warunkujące wydanie decyzji o wymeldowaniu odwołującej się, podczas gdy całokształt okoliczności sprawy oraz zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uzasadniają przekonanie, że opuszczenie przez I. K. – D. budynku położonego w W przy ulicy F nie miało przymiotu dobrowolności ani trwałości;

- art. 35 u.e.l. poprzez niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego z budynku mieszkalnego przy ulicy F w sytuacji, gdy opuszczenie przedmiotowego budynku nie miało charakteru dobrowolnego ani trwałego, jako że było powodowane wyłącznie działaniami wnioskodawcy, a odwołująca się podejmowała działania mające na celu przywrócenie jej dostępu do budynku.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, orzeczenie co do istoty sprawy i odmowę wymeldowania skarżącej z lokalu przy ulicy F.

Decyzją z dnia 21 sierpnia 2021 r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy. Organ wskazał, że na obywatelach polskich przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej spoczywa obowiązek meldunkowy określony w ustawie. Jeżeli obowiązek ten nie zostanie dopełniony, wówczas na podstawie art. 35 u.e.l., organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela decyzję w sprawie wymeldowania, a fakt opuszczenia lokalu stanowi przesłankę do wydania decyzji o wymeldowaniu. W ocenie Wojewody badanie dobrowolności opuszczenia lokalu, zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, nie ogranicza się do badania kwestii mentalnych, przekonania zainteresowanego, osoby podlegającej wymeldowaniu, ale ma także wymiar zobiektywizowany, związany z całokształtem okoliczności faktycznych i uwarunkowań prawnych. Organ podniósł, że w świetle art. 25 ust. 1 u.e.l. pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości, pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego pobytu. Organ ustalił, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy wykazuje jednoznacznie, iż skarżąca aktualnie koncentruje swoje sprawy życiowe pod adresem - W, os. X. Budynek nr [...] przy ulicy F opuściła w 2017 r., a decyzję o wyprowadzce z miejsca zameldowania podjęła z uwagi na konflikt z mężem. Przesłuchania stron oraz świadków, zdaniem organu II instancji, ujawniły głęboki konflikt w rodzinie skarżącej. Organ ocenił, że konflikt pomiędzy skarżącą a wnioskodawcą jest tego rodzaju, że uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie stronom. W ocenie organu opuszczenie lokalu miało charakter świadomej i przemyślanej decyzji skarżącej, a nie bezprawnych działań osób trzecich. Organ podniósł, że skarżąca nie wystąpiła do sądu z wnioskiem o przywrócenie posiadania budynku przy ulicy F. W ocenie organu, ze względu na okoliczności sprawy oraz fakt wyprowadzenia się skarżącej w poszukiwaniu spokojnego życia, z równoczesnym uwzględnieniem faktu, że w nieruchomości przy ulicy F koncentruje swoje sprawy życiowe wnioskodawca, z którym skonfliktowana jest skarżąca, nie jest możliwy powrót skarżącej do stałego zamieszkiwania pod wskazanym adresem. Jeśli w przyszłości skarżąca zogniskuje swoje sprawy pod tym adresem, wówczas powstanie obowiązek odzwierciedlenia tej okoliczności w ewidencji ludności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania, tj.:

- art. 35 u.e.l. poprzez błędne i dowolne zastosowanie, skutkujące utrzymaniem w mocy decyzji Burmistrza Miasta i Gminy o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego w budynku mieszkalnym położonym w W przy ulicy F, podczas gdy opuszczenie przezeń przedmiotowego budynku mieszkalnego (a zarazem siedziby swojej działalności gospodarczej) nie nosiło przymiotu dobrowolności, ani trwałości, albowiem nastąpiło wskutek eskalacji bezprawnych działań wnioskodawcy – T. D., wykraczających dalece poza ramy konfliktu rodzinnego, zaś sama skarżąca kilkukrotnie podejmowała próby odzyskania fizycznego dostępu do ww. budynku mieszkalnego, znajdujących się tam ruchomości oraz pomieszczeń użytkowanych na potrzeby prowadzonej przezeń działalności gospodarczej, a nadto skarżąca niezmiennie podtrzymuje wolę powrotu do ww. budynku mieszkalnego,

- art. 25 ust. 1 u.e.l. poprzez jego błędne zastosowanie w niniejszej sprawie i przyjęcie przez organ II instancji, iż skarżąca ma pobyt stały w lokalu mieszkalnym położonym na os. X w W, podczas gdy skarżąca zamiar stałego przebywania odnosi wyłącznie do adresu przy ulicy F w W, nie zaś do swojego tymczasowego miejsca zamieszkania, które zmuszona okolicznościami faktycznymi i rodzinnymi musiała sobie zorganizować,

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77§1 k.p.a. poprzez: błędne przyjęcie depozycji wnioskodawcy w całości za wiarygodne, podczas gdy są one wewnętrznie sprzeczne, a nadto pozostają w opozycji do większości zgromadzonych w sprawie dowodów; zaniechanie uwzględnienia okoliczności przyznania się przez wnioskodawcę, iż stosował on agresję słowną wobec żony i syna, utrudniał żonie prowadzenie działalności, niszczył użytkowane przez skarżącą nieruchomości, a nadto oświadczył, że nie odpowie czy stosował urządzenia audio-video w przedmiotowych pomieszczeniach tego budynku, co w świetle obiektywizmu i zasad współżycia społecznego dalece wykracza poza granice przeciętnego konfliktu rodzinnego i nosić może znamiona bezprawności, a tym bardziej stanowi o utrudnianiu spokojnej i bezkonfliktowej możliwości korzystania z budynku; zaniechanie uwzględnienia okoliczności wynikających z udokumentowanych interwencji Policji inicjowanych przez skarżącą z uwagi na wysoce naganne zachowanie wnioskodawcy; okoliczność prowadzenia przeciwko wnioskodawcy przez Prokuraturę Rejonową postępowania karnego w przedmiocie naruszenia nietykalności cielesnej skarżącej na terenie nieruchomości przy ulicy F w W (co miało miejsce podczas jednej z kolejnych prób fizycznego powrotu przez skarżącą do ww. budynku mieszkalnego); brak należytego rozważenia okoliczności, iż skarżąca oraz jej pracownik W. D., miały fizycznie uniemożliwiany dostęp do ww. budynku mieszkalnego w obrębie jakiego mieściła się siedziba biura rachunkowego skarżącej, a nadto iż wnioskodawca celowo wprowadzał w błąd klientów biura poprzez umieszczenie informacji o zmianie lokalizacji tegoż, wskutek trwania którego to stanu skarżąca narażana była na niemożność wykonywania obowiązków zawodowych i tym samym utratę dochodów; zaniechanie uwzględnienia okoliczności wynikających z depozycji skarżącej oraz świadków, jednoznacznie identyfikujących zachowanie wnioskodawcy wobec skarżącej i ich syna jako nękanie, znęcanie się psychiczne, agresja pod wpływem alkoholu, a nadto, że skarżąca oraz jej syn posiadają zamiar powrotu do nieruchomości położonej przy ulicy F i dalszego korzystania z niej jako stałego miejsca zamieszkania oraz siedziby działalności gospodarczej; błędnej interpretacji reakcji i zachowań wnioskodawcy podczas każdorazowej próby fizycznego powrotu skarżącej do ww. nieruchomości wspólnej, tj. wzywania patrolu Policji, zarzucania skarżącej iż nie chce opuścić domu, wyrzucania skarżącej z domu – co jednoznacznie wskazuje, że wyżej wymieniona nie miała obiektywnej i realnej możliwości do fizycznego odzyskania posiadania tejże nieruchomości, co pozostawało od niej w pełni niezależne; pominięciu okoliczności, iż w toku obu instancji skarżąca wskazywała jako swój adres zamieszkania i doręczeń ul. F, W, z czego wprost wynika, iż z ww. adresem wiązała niezmiennie swoje centrum życiowe, dokładając starań by nie utracić więzi funkcjonalnej z ww. miejscem zamieszkania; pomięciu okoliczności stwierdzonej w toku wizji lokalnej przeprowadzonej z urzędu, iż większość rzeczy osobistych skarżącej i ich syna znajduje się nadal w ww. budynku mieszkalnym przy ulicy F w W, co świadczy o rzeczywistym braku przeniesienia przez wyżej wymienionych swojego stałego centrum życiowego w inne miejsca, albowiem w przeciwnym razie jedną z podstawowych czynności, przy rzekomo planowanym i dobrowolnym opuszczeniu przezeń ww. nieruchomości, byłoby właśnie zabranie wszystkich przedmiotów osobistego użytku; pominięciu istotnej okoliczności, że matka T. D. – H. D. odmówiła składania zeznań w sprawie, a skoro miałaby potwierdzić obiektywnie rzekomo zaistniałe okoliczności o "dobrowolnym wyprowadzeniu się" skarżącej z domu przy ulicy F, to nic nie stało na przeszkodzie, aby okoliczności potwierdziła w swoich zeznaniach, których mimo wszystko nie złożyła - których to okoliczności właściwa ocena i uwzględnienie prowadzą do jednoznacznego wniosku, iż po stronie skarżącej brak było dobrowolności w opuszczeniu budynku mieszkalnego przy ulicy F w W, a nadto stan ten pozostaje jedynie tymczasowy (a więc nietrwały) zarówno z subiektywnego punktu widzenia skarżącej, jak i w ocenie większości przesłuchanych w sprawie świadków, znających plany oraz wolę skarżącej;

- art. 80 k.p.a.- poprzez dokonanie przez organ II instancji dowolnej i dalece subiektywnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, prowadzącej do błędnego przyjęcia, iż materiał ten pozwala na wyrzeczenie, że w niniejszej sprawie zrealizowane zostały po stronie skarżącej przesłanki dobrowolności i trwałości opuszczenia stałego miejsca zamieszkania przy ulicy F w W, podczas gdy powyższe nie wynika w sposób obiektywny ze zgromadzonych w sprawie faktów i okoliczności, jednoznacznie wskazujących na opuszczenie przez skarżącą ww. budynku mieszkalnego w obawie o własne bezpieczeństwo, dalsze trwanie jej działalności gospodarczej przy uznaniu ww. stanu za przejściowy,;

- art. 107 §3 k.pa. poprzez brak wskazania przez organ II instancji w uzasadnieniu decyzji na jakiej podstawie, w oparciu o które fakty, przyjęte zostało przez organ II instancji, że powrót skarżącej do przedmiotowego budynku mieszkalnego jest "nierealny" wobec czego powołany wniosek należy uznać za niemający podstaw w okolicznościach niniejszej sprawy.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta i Gminy, a także zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Pismem z dnia 21 grudnia 2020 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów: pisma Komisariatu Policji z dnia 11 września 2020 r., listu adwokackiego do T. D. z dnia 28 września 2020 r., wniosku o udzielenie zabezpieczenia korzystania z budynku przy ulicy F w W z dnia 12 listopada 2020 r., postanowienia nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, postanowienia nr [...] Powiatowego Inspektora Budowlanego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją, sąd rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji, sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w tak określonych granicach wykazała, że odpowiada ona wymogom prawa, a zatem skarga zasługiwała na oddalenie.

Zgodnie z treścią art. 35 u.e.l. organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1 (czyli organ gminy właściwy ze względu na położenie nieruchomości, w której osoba zamieszkuje), wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2 (podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu), decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Zgodnie z art. 25 ust. 1 u.e.l. pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.

Zgodnie z art. 28 ust. 4 u.e.l. zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała.

Wskazać należy, że postępowanie w sprawie wymeldowania ma na celu jedynie ustalenie okoliczności faktycznych, czy dana osoba dobrowolnie i trwale opuściła lokal, w którym była zameldowana. W postępowaniu nie są rozstrzygane żadne kwestie prawne, w tym w szczególności kwestie tytułu prawnego do lokalu. Celem postępowania o wymeldowanie jest jedynie doprowadzenie do zgodności ze stanem faktycznym, niezależnie od prawa do lokalu.

W sprawie bezspornym jest istnienie konfliktu pomiędzy stronami postępowania administracyjnego oraz fakt opuszczenia lokalu mieszkalnego położonego przy ulicy F w W przez skarżącą, a także zmiana miejsca prowadzenia działalności gospodarczej skarżącej. Sporna natomiast pozostała kwestia trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu przez skarżącą.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 35 u.e.l. jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (wyrok NSA z 23 kwietnia 2001 r. sygn. V SA 3169/00, CBOSA). Opuszczenie miejsca pobytu musi cechować zarówno element faktyczny, polegający na stałym nieprzebywaniu w mieszkaniu, jak i element wolicjonalny, łączony z dobrowolnością zmiany miejsca pobytu. W toku postępowania o wymeldowanie organ jest zatem zobowiązany do ustalenia nie tylko, czy osoba wymeldowywana przebywa w danym miejscu, ale jeśli w lokalu nie przebywa, to jakie były przyczyny jej wyprowadzenia się i czy całokształt okoliczności wskazuje, że wyprowadzenie to ma charakter trwały. Konieczne jest ustalenie zarówno elementu dobrowolności, jak i trwałości opuszczenia lokalu.

W ocenie Sądu niewątpliwie przyczyną opuszczenia lokalu przez skarżącą był istniejący w rodzinie konflikt, który znajduje w szczególności odzwierciedlenie w toczących się z udziałem stron postępowaniach sądowych: o ustalenie rozdzielności majątkowej oraz o rozwód. Skarżąca w zeznaniach składanych w toku postępowania administracyjnego oraz w postępowaniach sądowych wskazała, że wyprowadziła się z lokalu przy ulicy F, którego jest współwłaścicielem na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej. Skarżący przyznał, że zdarzało mu się niewłaściwie zachować względem skarżącej i syna stron, a nadto, że podejmował działania mające utrudniać skarżącej prowadzenie działalności gospodarczej.

W toku postępowania o wymeldowanie organ powinien ustalić, że opuszczenie lokalu przy ulicy F miało charakter dobrowolny, było wynikiem realizacji uprzednio powziętego zamiaru zmiany miejsca pobytu i przeniesienia centrum swych spraw życiowych w inne miejsce (por. wyrok NSA z 20 grudnia 2018 r., II OSK 627/17, CBOSA). Wyjaśnienia jednak wymaga, że brak dobrowolności nie stanowi jednoznacznie negatywnej przesłanki do orzeczenia wymeldowania. Należy bowiem przyjąć, że nawet jeśli samo opuszczenie lokalu nie było dobrowolne i zachodziły okoliczności przymusu psychicznego czy fizycznego, to następnie trwałe związanie swojego centrum życiowego z innym miejscem zamieszkania, bez podejmowania jakiejkolwiek czynności prawnej w celu odzyskania możliwości zamieszkiwania w opuszczonym lokalu, stwarza sytuację zobowiązującą organ administracji do wymeldowania takiej osoby z poprzednio zajmowanego lokalu, skoro czynności tej sama nie dopełniła. W orzecznictwie utrwalił się bowiem pogląd, który Sąd w składzie rozpoznającym skargę w pełni podziela, że powiązanie przesłanki opuszczenia miejsca stałego zamieszkania z kwestią dobrowolności ma jedynie takie znaczenie, że nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany może podjąć próby przywrócenia zamieszkiwania, usunięcia skutków zastosowania przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z jego wolą, a polegającego na braku możliwości zamieszkiwania. Wyczerpanie bezskuteczne tych środków lub rezygnację z ich zastosowania, uznaje się za okoliczność usuwającą stan przymusu, a zatem otwierającą drogę do wymeldowania. W konsekwencji za dobrowolne opuszczenie mieszkania należy uznać także taką sytuację, gdy osoba usunięta z mieszkania lub zmuszona do tego, nie skorzysta z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających jej powrót do lokalu lub środki te nie będą skuteczne prawnie (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2013 r., II OSK 2122/11, z dnia 10 czerwca 2011 r., II OSK 1049/10, CBOSA).

Należy zwrócić uwagę, że skarżąca (reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika), nie podjęła działań zmierzających do uzyskania ochrony sądowej w celu przywrócenia utraconego posiadania, ani w żaden inny formalny sposób nie zgłosiła niemożliwości wejścia do lokalu, w którym była zameldowana. Wskazywała jedynie, że planuje podjęcie takich kroków, ale do czasu wydania decyzji przez organ II instancji ich nie podjęła. Słusznie równocześnie organy uznały, że za próbę przywrócenia posiadania nie sposób uznać krótkotrwałych pobytów skarżącej w lokalu, które kończyły się kłótnią z wnioskodawcą i opuszczeniem mieszkania przy ulicy F.

Decydujące znaczenie dla wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego ma przesłanka trwałości opuszczenia lokalu, przez którą należy rozumieć przebywanie poza miejscem stałego zameldowania z równoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym (por. wyrok NSA z 21 lutego 2019 r., II OSK 802/17). Ocena, czy opuszczenie lokalu ma charakter trwały, jak zasadnie przyjął Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok z dnia 19 września 2014 r., II OSK 644/13, CBOSA), nie może być oparta na dosłownym rozumieniu trwałości jako stanu, który nie ulega zmianie i być pojmowana jedynie jako opuszczenie lokalu "na zawsze". Także bowiem opuszczenie lokalu na pewien okres może być uznane za trwałe, jeżeli okres ten jest wystarczająco długi. Zameldowanie w lokalu odzwierciedlać ma rzeczywisty pobyt osoby w lokalu, a interpretacja okoliczności faktycznych nie może prowadzić do sprzecznego z brzmieniem przepisu utrzymywania fikcji pobytu w lokalu osoby, która w rzeczywistości w nim nie zamieszkuje.

Wnioskodawca wskazał, że skarżąca wyprowadziła się z lokalu przy ulicy F w listopadzie 2017 r., rozstrzygnięcie organu I instancji zostało wydane w lutym 2020 r., a II instancji w sierpniu 2020 r. Do dnia wydania decyzji przez Wojewodę, czyli do dnia 21 sierpnia 2020 r., skarżąca nie podjęła żadnych działań prawnych zmierzających do zapewnienia jej powrotu do lokalu przy ulicy F. Trzeba wskazać, że zgodnie z art. 344 § 2 Kodeksu cywilnego roszczenie o ochronę naruszonego posiadania wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili naruszenia. Należy podkreślić, że zgodnie z zasadą aktualności organy I i II instancji orzekają w oparciu o stan faktyczny istniejący w dniu wydania decyzji, trudno zatem uznać, skoro od momentu opuszczenia lokalu minęły ponad dwa lata, a skarżąca nie podjęła kroków prawnych zmierzających do powrotu do lokalu przy ulicy F, że opuszczenie lokalu miało charakter wyłącznie tymczasowy.

Równocześnie, świadkowie mieszkający na os. X w W, gdzie znajduje się stanowiący współwłasność skarżącej i jej syna lokal mieszkalny, zeznali, że widują w nim skarżącą, która uznają za sąsiadkę. Zasadnie zatem organy przyjęły, że skarżąca nie koncentruje swoich spraw życiowych pod adresem ul. F w W, lecz pod adresem os. X w W. Słusznie organy ustaliły, że fakt pozostawienia przez skarżącą części rzeczy w lokalu przy ulicy F, nie daje podstaw do przyjęcia, że centrum życiowe skarżącej pozostało w tym lokalu, mimo jego opuszczenia przed okresem ponad roku przed oględzinami lokalu (grudzień 2018 r.), zwłaszcza w świetle faktu, że skarżąca oświadczyła, a świadkowie to potwierdzili, że aktualnie mieszka w stanowiącym jej współwłasność lokalu.

Skarżąca w toku postępowania administracyjnego deklarowała chęć powrotu do lokalu przy ulicy F, jednakże przy ocenie zamiaru powrotu do miejsca zameldowania należy brać pod uwagę nie tylko samą deklarację osoby, której dotyczy postępowanie o wymeldowanie, ale również całokształt okoliczności sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2018 r., sygn. II OSK 2036/16, CBOSA). W niniejszej sprawie między skarżącą a stale zamieszkującym w lokalu przy ulicy F wnioskodawcą, istnieje długotrwały konflikt, którego konsekwencją jest m. in. postępowanie o rozwód, którego przesłanką jest trwały i zupełny rozkład pożycia małżeńskiego. Co więcej, skarżąca aktualnie zamieszkuje w lokalu stanowiącym jej współwłasność, a powrót do lokalu, w którym zamieszkuje wnioskodawca, z punktu widzenia zasad doświadczenia życiowego, wydaje się mało prawdopodobny. Zasadnie zatem organy ustaliły, że opuszczenie lokalu przez skarżącą ma charakter trwały, a powrót do zamieszkiwania w budynku przy ulicy F jest w momencie orzekania przez organ II instancji, nierealny.

Mając na względzie powyższe, organ w postępowaniu o wymeldowanie powinien ustalić czy nastąpiło faktyczne opuszczenie miejsca pobytu, zbadać trwałość opuszczenia oraz jego dobrowolność. Okoliczności te, w ocenie Sądu, zostały prawidłowo ustalone w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, a dokonanie oceny materiału dowodowego w sposób odmienny od stanowiska skarżącej nie oznacza, że organ przekroczył granice swobodnej oceny dowodów. Trzeba podkreślić, że organy wyczerpująco zebrały materiał dowodowy, przesłuchały świadków, przesłuchały strony (kilkukrotnie), przeprowadziły wizję lokalną w lokalu przy ulicy F, a także przeprowadziły dowody z dokumentów.

Uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., ma miejsce jedynie wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego, przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny (tak: wyrok NSA z 27.04.2020, II OSK 445/19). O dowolności oceny można byłoby mówić wyłącznie w przypadku uzyskania wniosków niewynikających w sposób logiczny ze zgromadzonego materiału dowodowego lub pominięciu określonych dokumentów lub dowodów jako niezdatnych do poparcia przyjętej z góry tezy (tak wyrok NSA 16 lipca 2020 r., II OSK 837/20). Tymczasem jak wskazano powyżej, organy przeprowadziły szeroko zakreślone postępowanie dowodowe, a wyprowadzone z oceny materiału dowodowego wnioski znajdują potwierdzenie w treści dowodów, odpowiadają wymogom logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych nie może sprowadzać się do samej tylko polemiki z ustaleniami poczynionymi w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu, do odmiennej oceny materiału dowodowego, lecz winien polegać na wykazaniu, jakich uchybień w świetle norm prawnych, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego dopuściły się organy.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organy I i II instancji art. 7 k.p.a. oraz art. 77§1 k.p.a., poprzez pominięcie istotnej okoliczności odmowy zeznań przez matkę wnioskodawcy, trzeba wskazać, że fakt odmowy złożenia zeznań nie może być przedmiotem oceny organu w trybie art. 80 k.p.a. W żadnej też mierze, nie może być interpretowany na niekorzyść strony, niedopuszczalne jest również prowadzenie hipotetycznych rozważań w zakresie tego, jaka pozostawałaby treść zeznań, gdyby świadek z przysługującego mu prawa nie skorzystał (tak wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 8.07.2015 r., II SA/Go 244/15, CBOSA).

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 107§3 k.p.a., organ wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że za przyjęciem, że nie jest realny powrót skarżącej do lokalu przemawia treść zeznań skarżącej, zeznania wnioskodawcy, którego centrum życiowe wciąż znajduje się w lokalu przy ulicy F, istniejący między stronami konflikt, który przyczynił się do rozkładu małżeństwa, zamieszkiwanie przez skarżącą w stanowiącym jej współwłasność lokalu na os. X, do którego wyprowadziła się w poszukiwaniu spokojnego życia oraz brak podjęcia kroków prawnych zmierzających do odzyskania posiadania lokalu.

Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Istota uzupełniającego postępowania dowodowego polega na jego przeprowadzeniu w sytuacji, gdy brak dowodu z dokumentu uniemożliwia lub znacznie utrudnia ocenę zgodności z prawem stanu faktycznego ustalonego przez organ (por. wyrok NSA z 28.08.2020 r., I GSK 199/18, CBOSA). Podkreślić równocześnie należy, że dyspozycja art. 106 § 3 p.p.s.a. nie daje podstaw, by żądać przeprowadzenia przed sądem administracyjnym postępowania dowodowego wskazującego na istnienie nowych okoliczności faktycznych, których strona nie podniosła w toku postępowania przed organem administracji (por. wyrok NSA z 17.11.2020 r., II GSK 737/20, CBOSA).

Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej lecz ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie – czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji przepisów prawa materialnego. Przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu przez sąd jest dopuszczalne wówczas, gdy postulowany (bądź dopuszczony z urzędu) dowód pozostaje w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2005 roku, sygn. akt II GSK 164/05, CBOSA). Przedłożone przez skarżącą dokumenty dotyczą okoliczności, które powstały po wydaniu zaskarżonej decyzji Wojewody (list adwokacki z 28 września 2020 r., wniosek o udzielenie zabezpieczenia korzystania z pomieszczeń budynku przy ulicy F), dotyczą nieruchomości nie będącej przedmiotem niniejszego postępowania. Podnieść należy, że sąd administracyjny kontroluje zgodność z prawem decyzji administracyjnych na moment ich wydania, czyli odnosząc ich zgodność z prawem do stanu prawnego oraz stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania decyzji. Okoliczności, które powstały po wydaniu decyzji (również faktyczne) nie mogą być brane pod uwagę przez przy ocenie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.

W realiach niniejszej sprawy, Sąd nie przeprowadził dowodu uzupełniającego z przedłożonych przez skarżącego dokumentów, ponieważ nie było to potrzebne dla oceny legalności zaskarżonej decyzji. Organy w toku postępowania wyczerpująco zebrały i oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy, a kwestia interwencji Policji, w mieszkaniu położonym przy ulicy F w W, była podnoszona i uwzględniona przez organy w toku postępowania.

Sąd nie dopatrzył się w postępowaniu organów I i II instancji naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.