Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 200/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 20 ust. 1 pkt 1 , ust. 2 pkt 1 , art. ust. 2a , ust. 2b, ust. 2c
journal: Dz.U. 2021 poz 1990
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca) Sędzia WSA Anna Strzelec Protokolant Starszy asystent sędziego Dorota Winiarczyk-Ożóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2022 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 3 marca 2022 r., nr IGK-II.7221.1.22.2022.AS Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, po rozpatrzeniu odwołania J. P., uchylił decyzję Prezydenta Miasta B. P. z 23 grudnia 2021 r., nr GD.6621.1189.2021.TKO3 w części dotyczącej umorzenia postępowania administracyjnego (pkt 1) oraz odmówił dokonania aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczących działek ewidencyjnych oznaczonych numerem [...] i [...] gmina: miasto B. P. poprzez ujawnienie dla nich numeru księgi wieczystej [...] (pkt 2).

Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia:

W piśmie z 4 października 2021 r., zatytułowanym "Skarga z wnioskiem o aktualizację zapisu w ewidencji gruntów i budynków", skierowanym do Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w L., skarżący J. P., wskazał, że wpis w ewidencji gruntów i budynków dotyczący działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] jest niezgodny ze stanem prawnym i faktycznym. Podniósł, że ujawniony w ewidencji stan nie jest zgodny z decyzją Prezydenta Miasta B. P. z 21 czerwca 2007 r., nr [...]

Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego przekazał pismo skarżącego według właściwości Prezydentowi Miasta B. P. wskazując, że pismo sygnalizuje błąd w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Prezydenta Miasta B. P..

Decyzją z 23 grudnia 2021 r. Prezydent Miasta B. P. (dalej jako "organ I instancji") odmówił dokonania aktualizacji informacji w ewidencji gruntów i budynków, dotyczących działki ewidencyjnej oznaczonej numerem [...], poprzez ujawnienie w niej numeru księgi wieczystej [...] oraz umorzył postępowanie administracyjne w części dotyczącej żądania aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczących działki ewidencyjnej oznaczonej numerem [...], poprzez ujawnienie w niej numeru księgi wieczystej [...]

Organ I instancji ustalił, że w dniu 21 czerwca 2007 r. została wydana decyzja Prezydenta Miasta B. P. znak: [...] o wprowadzeniu z urzędu zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta B. P., polegającej na wpisaniu w jednostkach rejestrowych nr [...] i [...], w których figuruje jako właściciel Gmina Miejska B. P., księgi wieczystej [...]. Decyzja stała się ostateczna 9 lipca 2007 r. Na podstawie tej decyzji 26 listopada 2007 r. wprowadzono zmiany w ewidencji gruntów i budynków, polegające na dopisaniu do stanu prawnego działek w jednostce rejestrowej numer [...], w tym w działce numer [...] i w jednostce rejestrowej numer [...] w działce numer [...] numeru księgi wieczystej [...].

Wobec tego, że aktem notarialnym Rep. [...] z 24 września 2010 r. Gmina Miejska B. P. sprzedała osobie fizycznej nieruchomość oznaczoną numerem [...] i dla nieruchomości tej została urządzona nowa księga wieczysta o numerze [...], w ewidencji gruntów i budynków została wprowadzona zmiana polegająca na wykreśleniu działki numer [...] z jednostki rejestrowej nr [...], założeniu dla niej nowej jednostki rejestrowej nr [...], wpisaniu prawa własności nabywcy oraz dodaniu do spisu dokumentów stanu prawnego działki, umowy kupna sprzedaży i numeru nowej księgi wieczystej założonej dla nieruchomości. Aktem notarialnym Rep. A. [...] z 12 lipca 2021 r, ówczesny właściciel działki numer [...] sprzedał ją kolejnej osobie fizycznej. Na podstawie tej umowy sprzedaży i zawiadomienia z sądu wieczysto-księgowego, w ewidencji gruntów i budynków została wprowadzona zmiana polegająca na wykreśleniu z jednostki rejestrowej nr [...] dotychczasowego właściciela, wpisaniu nabywcy jako właściciela i dodaniu do dokumentów stanu prawnego nieruchomości opisanego powyżej aktu notarialnego. Stan ten nie zmienił się do chwili obecnej.

Organ I instancji wskazał, że opisane wyżej zmiany zostały uwidocznione w ewidencji gruntów i budynków miasta B. P., a zdarzenia te zaktualizowały stan prawny wynikający z decyzji Prezydenta Miasta B. P. z 21 czerwca 2007 r.

Następnie organ I instancji wyjaśnił, że w stosunku do działki numer [...], oprócz zmiany wprowadzonej na podstawie decyzji Prezydenta Miasta B. P. z 21 czerwca 2007 r. w ewidencji gruntów i budynków miasta B. P. zarejestrowano następujące zmiany:

- na podstawie ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta B. P. znak: [...] z 7 lipca 2015 r. zmieniono powierzchnię działki nr [...] z [...] ha na [...] ha, co było wynikiem prawidłowego obliczenia powierzchni podczas prac związanych z podziałem działki. Zmiana w jednostce rejestrowej nr [...] została wprowadzona 23 lipca 2015 r.

- na podstawie ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta B. P. znak: Gn.6831.34.2115.GS24 z 18 sierpnia 2015 r. nastąpił podział działki numer [...] na działki o numerach [...] i [...]. Zmiana w jednostce rejestrowej nr [...] została wprowadzona 3 września 2015 r.

- na podstawie ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta B. P. znak: Gd.6621.1099.2015.CG3 z 12 października 2015 r., włączono m.in. działkę numer [...] w obszar nowej działki numer [...] stanowiącej część ul. [...]. Zmiana w jednostce rejestrowej nr G.40 została wprowadzona 3 listopada 2015 r.

Organ I instancji dodał, że w ewidencji dotyczącej działki numer [...] wciąż istnieje ujawniona na mocy decyzji Prezydenta Miasta B. P. z 21 czerwca 2007 r. księga wieczysta o numerze [...].

Organ I instancji podniósł, że stosownie do brzmienia art. 24 ust. 2a, 2b i 2c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r. poz. 1990 z późn. zm.), Prezydent Miasta B. P., jako organ prowadzący operat ewidencji gruntów i budynków miasta B. P., ma go utrzymywać w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Odnosząc się do sprawy organ I instancji stwierdził, że po dacie, z którą ostateczna stała się decyzja Prezydenta Miasta B. P. z 21 czerwca 2007 r., działka o numerze ewidencyjnym [...] była przedmiotem zdarzeń prawnych, w następstwie których stała się własnością innych niż Gmina Miejska B. P. osób, co spowodowało wyłączenie jej z księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości Gminy B. P. i założenie dla niej nowej księgi wieczystej. Dodał, że na podstawie zawiadomienia sądu zaktualizowano dane ewidencyjne działki numer [...] poprzez ujawnienie nowego właściciela i nowej księgi wieczystej prowadzonej dla działki, wobec czego żądanie skarżącego dokonania aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków poprzez ujawnienie wpisanej uprzednio dla tej działki księgi wieczystej nie mogło zostać uwzględnione. Podkreślił, że obecny numer prowadzonej dla działki księgi wieczystej jest aktualny i nie można żądać jego aktualizacji na podstawie dokumentu o charakterze historycznym.

Organ I instancji umorzył na podstawie art. 105 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowanie w stosunku do żądania aktualizacji danych ewidencyjnych dla działki numer [...] jako bezprzedmiotowe, gdyż w aktualnej ewidencji prowadzonej dla tej działki, niezmiennie od 2007 r. widnieje księga wieczysta o numerze [...].

Decyzją z 3 marca 2022 r. Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej jako "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej umorzenia postępowania administracyjnego (pkt 1) oraz odmówił dokonania aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczących działek ewidencyjnych oznaczonych numerem [...] i [...] gmina: miasto B. P. poprzez ujawnienie dla nich numeru księgi wieczystej [...] (pkt 2).

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzja Prezydenta Miasta B. P. z 21 czerwca 2007 r., znak: Gd.CGE.III-7454-2-1/07 dotyczyła wprowadzenia z urzędu zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta B. P., polegającej na wpisaniu w jednostkach rejestrowych [...], w których figuruje jako właściciel Gmina Miejska B. P., księgi wieczystej [...]. Decyzja stała się ostateczna w dniu 9 lipca 2007 r., a 26 listopada 2007 r. wprowadzono na jej podstawie zmiany w ewidencji gruntów i budynków, polegające na dopisaniu do stanu prawnego działek w jednostce rejestrowej [...] i w jednostce rejestrowej [...] numeru księgi wieczystej [...]. Oznacza to, że prawomocna decyzja z 21 czerwca 2007 r. o wprowadzeniu powyższej zmiany do operatu ewidencyjnego została przez organ ewidencyjny wykonana poprzez dokonanie stosownej aktualizacji. Z tych przyczyn organ odwoławczy uznał za bezzasadny zarzut, że Prezydent Miasta B. P. nie wykonuje decyzji z 21 czerwca 2007 r.

Następnie organ wskazał, że 24 września 2010 r. Gmina Miejska B. P. sprzedała osobie fizycznej nieruchomość oznaczoną numerem [...] o pow. [...] ha, i dla nieruchomości tej urządzona została nowa księga wieczysta. Na tej podstawie w ewidencji gruntów i budynków została wprowadzona zmiana polegająca na wykreśleniu działki numer [...] z jednostki rejestrowej [...], założeniu dla niej nowej jednostki rejestrowej nr [...], wpisaniu prawa własności nabywcy oraz dodaniu do spisu dokumentów stanu prawnego działki, umowy kupna sprzedaży i numeru nowej księgi wieczystej założonej dla nieruchomości. Z kolei nowy właściciel tej działki sprzedał ją 12 lipca 2021 r. kolejnej osobie fizycznej. Na podstawie tej umowy sprzedaży i zawiadomienia z sądu wieczysto-księgowego, w ewidencji gruntów i budynków została wprowadzona kolejna zmiana polegająca na wykreśleniu z jednostki rejestrowej [...] dotychczasowego właściciela, wpisaniu nabywcy jako właściciela i dodaniu do dokumentów stanu prawnego nieruchomości opisanego powyżej aktu notarialnego. Na podstawie analizy przedłożonego przez organ I instancji materiału dowodowego organ odwoławczy stwierdził, że opisane wyżej zmiany zostały uwidocznione w ewidencji gruntów i budynków miasta B. P..

Organ odwoławczy podkreślił, że na wniosek strony można wprowadzić do ewidencji gruntów i budynków jedynie zmiany danych, objętych tą ewidencją, wynikające z nowych zdarzeń, a nie korygować wpisy na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów. W rozpatrywanej sprawie skarżący nie przedłożył dokumentacji uzasadniającej dokonanie zmian w ewidencji.

Odnosząc się do kwestii umorzenia postępowania w części dotyczącej aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczących działki nr [...], organ odwoławczy stwierdził, że nie można uznać, że postępowanie jest bezprzedmiotowe. Organ odwoławczy podniósł, że skoro żądanie wnioskodawcy w tym zakresie nie może zostać uwzględnione, gdyż w aktualnym operacie ewidencyjnym istnieje już taki stan, jakiego ujawnienia domaga się wnioskodawca, to należało odmówić dokonania żądanej aktualizacji w tym zakresie, a nie umarzać postępowanie aktualizacyjne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie J. P. zaskarżył decyzję organu odwoławczego w całości. Skarżący zarzucił naruszenie:

1) art. 64 § 2 k.p.a. w związku z art. 63 § 2 k.p.a., poprzez samowolne i błędne ustalenie przedmiotu prowadzonego postępowania;

2) art. 75 k.p.a. w związku z art. 77 k.p.a., poprzez odmowę włączenia do prowadzonego postępowania istotnych dokumentów w sprawie, mających zasadniczy wpływ na wydane orzeczenie;

3) art. 110 § 1 k.p.a., poprzez uznanie za właściwe niewykonywanie pozostającej w obrocie prawnym decyzji administracyjnej;

4) art. 15 k.p.a., poprzez nierozpoznanie i nierozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty;

5) naruszenie praworządności poprzez uznanie przez organ II instancji, że niewykonywanie przez prezydenta miasta pozostającej w obrocie prawnym decyzji administracyjnej jest zgodne z prawem;

6) zaniechanie podjęcia z urzędu działań w celu aktualizacji ewidencji gruntów i budynków zgodnie z pozostająca w obrocie prawnym decyzją administracyjną Prezydenta Miasta B. P. z dnia 21 czerwca 2007 r.;

7) brak ustosunkowania się do wyjaśnień i wniosków strony;

8) całkowity brak analizy istotnego w sprawie materiału dowodowego dotyczącego żądania strony z powodu zaniechania przez organ włączenia żądanych przez stronę dokumentów do materiału dowodowego;

9) naruszenie podstawowych zasad kodeksu postępowania administracyjnego, to jest art 7 k.p.a. - zasady prawdy obiektywnej, art. 6 k.p.a.- działania na podstawie przepisu prawa, art. 8 k.p.a. - prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, art 9 k.p.a. - należyte i wyczerpujące informowanie stron okolicznościach faktycznych i prawnych, art. 12 k.p.a. - wnikliwego załatwienia sprawy.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona. W ocenie sądu organy dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych i na ich podstawie prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego.

Przedmiotem kontroli była decyzja dotycząca odmowy dokonania aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczących działek ewidencyjnych oznaczonych numerami [...] i [...], położonych w B. P., poprzez ujawnienie dla nich numeru księgi wieczystej [...]

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r., poz. 1990 z późn. zm.), dalej w skrócie jako "p.g.k.".

Przepis art. 2 pkt 8 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne definiuje ewidencję gruntów i budynków (kataster nieruchomości) jako system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. W odniesieniu do gruntów ewidencja zawiera dane dotyczące ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty (art. 20 ust. 1 pkt 1 p.g.k.). Wskazuje ona także właściciela lub władającego gruntem (art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k.). Podmioty, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, zgłaszają właściwemu staroście zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni, licząc od dnia powstania tych zmian. Obowiązek ten nie dotyczy zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, wynikających z aktów normatywnych, prawomocnych orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, materiałów zasobu, wpisów w innych rejestrach publicznych oraz dokumentacji architektoniczno-budowlanej przechowywanej przez organy administracji architektoniczno-budowlanej (art. 22 ust. 2 p.g.k.).

Stosownie do art. 24 ust. 2a p.g.k. informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji:

1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z:

a) przepisów prawa,

b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1 - 4,

c) materiałów zasobu,

d) wykrycia błędnych informacji;

2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.

Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje, zgodnie z art. 24 ust. 2b ustawy:

1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:

a) przepisów prawa,

b) wpisów w księgach wieczystych,

c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,

d) ostatecznych decyzji administracyjnych,

e) aktów notarialnych,

ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,

f) zgłoszeń budowy budynku, zawiadomień o zakończeniu budowy budynku oraz zgłoszeń rozbiórki budynku, o których mowa odpowiednio w art. 30, art. 54 oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, oraz zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,

g) wpisów w innych rejestrach publicznych,

h) wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców;

2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.

Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2c p.g.k.).

Przytoczone przepisy wskazują, że istotą ewidencji gruntów i budynków, zgodnie z jej nazwą, jest ewidencjonowanie, czyli spisywanie istniejącego stanu prawnego gruntu lub budynku. Ewidencja gruntów jest specjalnie prowadzonym zbiorem informacji o gruntach, który pełni funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzygając sporów o prawo, nie nadając ani nie ujmując praw. Deklaratoryjny charakter wpisów zawartych w ewidencji gruntów i budynków oznacza, że nie kształtuje ona nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny wynikający z dokumentów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1718/13). Kompetencje organów ewidencyjnych sprowadzają się zatem do rejestracji stosownego dokumentu i naniesienia wynikających z niego zmian. Wynika to z istoty ewidencji gruntów i budynków, która mając charakter techniczno-deklaratoryjny rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie i przez inne organy.

Procedura aktualizacji danych ewidencyjnych ma sformalizowany charakter i przede wszystkim obejmuje wymianę (uaktualnienie) danych ewidencyjnych polegającą na wprowadzeniu nowych informacji wynikających z dokumentów źródłowych. W pojęciu aktualizacji mieści się również usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów znajdujących się w bazie danych ewidencyjnych, przy czym chodzi o wpisy, które w świetle złożonych dokumentów geodezyjnych lub innych materiałów dowodowych, mają charakter oczywistych omyłek. Chodzi zatem o błędy dostrzegalne bez konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1444/20).

Jak podkreśla w swoim orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny, postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Wpisy w ewidencji stanu prawnego nieruchomości dokonywane są w oparciu o aktualne dokumenty, takie jak: odpisy prawomocnych decyzji i orzeczeń organów administracji oraz sądów, a także aktów notarialnych. Oznacza to, że za pomocą regulacji Prawa geodezyjnego i kartograficznego dotyczących ewidencji gruntów i budynków nie można kwestionować, czy ustalać stanu faktycznego i prawnego nieruchomości. W żadnym razie rolą ewidencji nie jest rozstrzyganie sporów własnościowych, a więc dotyczących kwestii przysługiwania prawa własności i jego zasięgu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 719/07 oraz z 24 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 1377/14). Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. Temu bowiem służą takie postępowania jak rozgraniczenie, uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, czy powództwo o ustalenie albo o ochronę własności. Natomiast organy ewidencyjne są uprawnione jedynie do badania, czy na podstawie dostępnych dokumentów uzasadnione jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów. Zaznaczyć przy tym należy, że dokonując aktualizacji ewidencji gruntów, organy ewidencyjne nie mają kompetencji do merytorycznego kontrolowania treści dokumentów wydanych przez uprawnione do tego podmioty.

Wymaga jednocześnie podkreślenia, że zgodnie z utrwalonym w tej kwestii stanowiskiem orzecznictwa, na wniosek strony można wprowadzić do ewidencji gruntów i budynków jedynie zmiany nieaktualnych już danych, gdy zmiany te wynikają z nowych zdarzeń prawnych. Nie jest natomiast dopuszczalne korygowanie wpisów na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów. Wynika to z treści powołanego wyżej przepisu art. 22 ust. 2 p.g.k.

Jednocześnie objęte wnioskiem zainteresowanego podmiotu zmiany danych ewidencyjnych, powinny być udokumentowane przez wnioskodawcę, co wynika z art. 24 ust. 2b lit. h p.g.k. W przypadku nieprzedstawienia przez wnioskodawcę dokumentów uzasadniających wprowadzenie zmiany w ewidencji gruntów, wniosek o dokonanie zmiany nie może być uwzględniony.

W rozpoznawanej sprawie skarżący złożył wniosek o dokonanie aktualizacji wpisów w ewidencji dotyczących działek nr [...] i [...]. Wbrew zarzutom skargi, organy prawidłowo ustaliły treść żądania skarżącego. Żądanie zawarte w piśmie z 4 października 2021 r. dotyczyło "przeprowadzenia postępowania w celu aktualizacji zapisu w ewidencji gruntów i budynków dotyczącego działek nr 2008 i [...] poprzez usunięcie wpisu błędnego i dokonanie zapisu zgodnego z materiałem źródłowym - decyzją z 21 czerwca 2007 r., znak: [...]" (k. 7 akt adm.). Żądanie dokonania wpisu zgodnego ze wskazaną decyzją oznacza w istocie żądanie dopisania w ewidencji gruntów, prowadzonej dla działek o numerach [...] i [...], księgi wieczystej o aktualnym numerze [...] Wniosek skarżącego dotyczy zatem aktualizacji ewidencji gruntów. Do tak sformułowanego żądania ustosunkował się organ, prowadząc postępowanie w rozpoznawanej sprawie.

Stwierdzić należy, że organy prawidłowo ustaliły treść żądania skarżącego i prawidłowości tych ustaleń w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie podważa stwierdzenie, zawarte zarówno w skardze jak i w odwołaniu od decyzji organu I instancji, że skarżący domaga się wykonywania pozostającej w obrocie prawnym prawomocnej decyzji Prezydenta Miasta B. P. z 21 czerwca 2007 r., znak: [...] Zarzut naruszenia art. 64 § 2 w zw. z art. 63 § 2 k.p.a. jest więc całkowicie nieuzasadniony. Odrębnym zagadnieniem jest natomiast ocena organu, że w istocie w sprawie niniejszej zachodzi spór o własność. Oceny tej dokonał organ na podstawie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, który nie dawał podstaw do dokonania zmian w ewidencji gruntów zgodnie z żądaniem skarżącego. Nie oznacza to jednak, że organ w sposób nieuprawniony dokonał zmiany treści wniosku skarżącego i prowadził postępowanie w innym zakresie niż wskazany we wniosku skarżącego.

Sąd podziela stanowisko organu, że w rozpoznawanej sprawie nie było podstaw do dokonania zmian w ewidencji gruntów zgodnie z wnioskiem skarżącego.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w decyzji Prezydenta Miasta B. P. z 21 czerwca 2007 r., powoływanej przez skarżącego, organ orzekł o wprowadzeniu z urzędu zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta B. P. polegających na wpisaniu księgi wieczystej [...] w jednostkach rejestrowych o numerach [...], w których figurowała wówczas jako właściciel Gmina Miejska B. P. (k. 18 akt adm.). Z adnotacji na decyzji wynika, że wobec niewniesienia odwołania stała się ona ostateczna 9 lipca 2007 r. Ostateczność decyzji oznacza przede wszystkim to, że decyzja nie może już zostać zakwestionowana za pomocą zwykłych środków zaskarżenia. Zmiana, uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej jest dopuszczalne, ale może nastąpić wyłącznie w jednym z trybów nadzwyczajnych. W istocie decyzja ostateczna oznacza, że sprawa została rozstrzygnięta definitywnie. Na podstawie wskazanej decyzji Prezydent Miasta B. P. dokonał 26 listopada 2007 r. stosownej aktualizacji wpisów w ewidencji gruntów i budynków (k. 19 - 20 akt adm.) poprzez dopisanie do stanu prawnego działek w jednostce rejestrowej numer [...], w tym w działce numer [...] i w jednostce rejestrowej numer [...] w działce numer [...] numeru księgi wieczystej [...]. Decyzja z 21 czerwca 2007 r. o wprowadzeniu powyższej zmiany do operatu ewidencyjnego została zatem przez organ ewidencyjny wykonana poprzez dokonanie stosownej aktualizacji. Tym samym zarzut skarżącego, że organ nie wykonał albo zaprzestał wykonywania decyzji Prezydenta Miasta B. P. z 21 czerwca 2007 r., znak: [...], jest nieuzasadniony.

Wskazać należy, że aktem notarialnym Rep. [...] z 24 września 2010 r. (k. 31 akt adm.) Gmina Miejska B. P. sprzedała osobom fizycznym - I. D. i R. D. nieruchomość oznaczoną numerem [...] o pow. [...] ha, dla której została urządzona nowa księga wieczysta o numerze [...] Na tej podstawie w ewidencji gruntów i budynków została wprowadzona 7 października 2010 r. zmiana polegająca na wykreśleniu działki numer [...] z jednostki rejestrowej nr [...], założeniu dla niej nowej jednostki rejestrowej nr [...], wpisaniu prawa własności nabywcy oraz dodaniu do spisu dokumentów stanu prawnego działki, umowy kupna sprzedaży i numeru nowej księgi wieczystej założonej dla nieruchomości (k. 32 - 33 akt adm.). Następnie nowi właściciele działki nr [...] (wspomniani wyżej I. D. i R. D.) aktem notarialnym Rep. A [...] z 12 lipca 2021 r. sprzedali działkę nr [...] kolejnym osobom fizycznym – K. S. i L. S. (k. 42 akt adm.). Na podstawie tej umowy sprzedaży, w ewidencji gruntów i budynków została wprowadzona 26 sierpnia 2021 r. zmiana polegająca na wykreśleniu z jednostki rejestrowej nr [...] dotychczasowego właściciela (czyli R. D. i I. D.), wpisaniu nabywcy jako właściciela i dodaniu do dokumentów stanu prawnego nieruchomości opisanego powyżej aktu notarialnego (k. 44 akt adm.). Z akt sprawy i ustaleń organów wynika, że stan ten nie zmienił się do chwili obecnej.

Jak słusznie stwierdził organ odwoławczy, kolejne zmiany w ewidencji gruntów i budynków dotyczące działki nr [...] wynikały z nowych dokumentów i zastąpiły one dotychczasowe dane ujawnione w ewidencji na podstawie decyzji Prezydenta Miasta B. P. z 21 czerwca 2007 r. W postępowaniu aktualizacyjnym prowadzonym na wniosek, a takie postępowanie zostało przeprowadzone w niniejszej sprawie, aktualizacja danych zawartych w ewidencji gruntów mogła nastąpić wyłącznie po przedłożeniu przez skarżącego dokumentów uzasadniających potrzebę aktualizacji w związku z nowym zdarzeniem prawnym. Nie jest natomiast możliwe dokonywanie zmiany danych w ewidencji gruntów na podstawie ponownej oceny materiałów archiwalnych.

Nie budzi wątpliwości, że skarżący J. P. w toku prowadzonego na jego wniosek postępowania w sprawie aktualizacji informacji w ewidencji gruntów i budynków nie przedstawił dokumentów uzasadniających dokonanie w ewidencji zmian powstałych już po wprowadzeniu do ewidencji kwestionowanych wpisów. Skarżący nie uzasadniał konieczności zmiany wpisów w ewidencji nowymi danymi, lecz danymi archiwalnymi.

W opisanych okolicznościach właściwa jest ocena organu odwoławczego, że żądanie skarżącego nie dotyczy wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków w oparciu o nowe dokumenty, ale dokonanie – w oparciu o ponowną analizę dokumentów archiwalnych – zmiany wpisów już dokonanych w przeszłości, które skarżący uważa za błędne.

Natomiast, jak wyjaśniono już wyżej, na wniosek strony można wprowadzić do ewidencji gruntów i budynków jedynie zmiany nieaktualnych już danych wynikające z nowych zdarzeń prawnych. Nie jest zaś dopuszczalne w postępowaniu prowadzonym na wniosek dokonywanie korekty wcześniejszych wpisów na podstawie powtórnej oceny dokumentów archiwalnych. Przeciwne stanowisko skarżącego zaprezentowane w skardze i wyprowadzone z niego zarzuty nie znajdują podstaw.

Nie budzi wątpliwości, że skarżący składając wniosek nie przedstawił powstałych po ostatnio dokonanym wpisie dokumentów, które odnosiłyby się do nowych zdarzeń prawnych i uzasadniałyby wprowadzenie zmian we wpisach figurujących już w ewidencji gruntów. Nie można odmówić słuszności argumentowi organu, że dokonując aktualizacji ewidencji nie można cofać się do określonych wcześniejszych dokumentów zwłaszcza w sytuacji, gdy istnieje nowsza dokumentacja, na podstawie której dokonano już zmian.

Prawidłowe są również ustalenia i ocena organu odwoławczego odnoszące się do żądania skarżącego w zakresie działki nr [...]. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że aktualnie ujawnione dane ewidencyjne w odniesieniu do tej działki są zgodne z decyzją Prezydenta Miasta B. P. z 21 czerwca 2007 r. Tym samym prawidłowa jest konkluzja organu odwoławczego, że wniosek strony w zakresie żądania dopisania na podstawie wyżej wymienionej decyzji numeru księgi wieczystej [...] w ewidencji tej działki jest niemożliwy do zrealizowania, ponieważ księga wieczysta o numerze [...] jest ujawniona w ewidencji działki nr [...].

Mając na względzie przedstawione wcześniej okoliczności sprawy, brak jest także podstaw do przyjęcia, że w sprawie mamy do czynienia z błędami o charakterze oczywistym, które mogłyby być wyeliminowane na drodze postępowania w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów.

Sąd podziela także stanowisko organu, że organ ewidencyjny nie jest uprawniony do rozstrzygania sporów o własność. Uzasadnione wątpliwości dotyczące stanu prawnego nieruchomości nie pozwalają na prowadzenie postępowania w trybie administracyjnym, służącym aktualizacji wpisów widniejących w ewidencji. W takiej sytuacji konieczne jest wszczęcie odpowiedniego postępowania przed sądem powszechnym, który jest władny rozstrzygać spory na tle stanu prawnego nieruchomości. W razie sporu co do prawa własności nieruchomości ujawnionej w ewidencji gruntów, powinno najpierw dojść do rozstrzygnięcia takiego sporu w drodze odpowiedniego procesu cywilnego, a dopiero potem do ujawnienia w operacie ewidencyjnym okoliczności wynikających z zapadłego w takim procesie wyroku. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje bowiem poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 719/07 oraz z 24 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 1377/14).

W rozpoznawanej sprawie słusznie wskazał organ odwoławczy na istnienie sporu o własność, skoro skarżący zakwestionował prawo własności Miasta B. P. do działki nr [...] oraz uprawnienie Miasta do zbycia tej działki i domaga się ujawnienia swojego prawa, powołując się fakt istnienia niewykreślonych wpisów w KW Nr [...] Z treści pism skarżącego wynika, że skarżący uważa się za właściciela działek nr [...] i [...], bowiem działki te, objęte scaleniem, nie zostały wykreślone z księgi wieczystej [...] (obecnie [...]), mimo że na skutek scalenia stały się własnością Miasta B. P. i założono dla nich nowe księgi wieczyste. Skarżący określa siebie mianem "drugiego właściciela", wywodząc swoje uprawnienia z faktu istnienia niewykreślonych wpisów w księdze wieczystej. Wyjaśnić zatem należy, że na skutek scalenia oraz dokonanych następnie czynności prawnych doszło do istotnej zmiany stanu prawnego, a istnienie niewykreślonych wpisów w księdze wieczystej wskazuje na niezgodność księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Usunięcie tej niezgodności nie należy do kompetencji organów prowadzących ewidencję gruntów i nie może być dokonane w postępowaniu zmierzającym do aktualizacji ewidencji gruntów.

W konsekwencji bezpodstawny jest także zarzut, że organ nie dokonał aktualizacji ewidencji z urzędu zgodnie z decyzją z 21 czerwca 2007 r. do takiego działania organu nie było żadnych podstaw.

Podsumowując stwierdzić należy, że organ nie naruszył zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 oraz art. 77, art. 80 k.p.a., przeprowadził bowiem prawidłowo postępowanie i wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności sprawy. Nie jest uzasadniony zarzut, że organ pominął istotne w sprawie dowody. Zebrany w sprawie materiał dowodowy był pełny i wystarczający do rozstrzygnięcia. Ponownie podkreślić należy, że skarżący nie przedstawił dowodów, wskazujących na potrzebę aktualizacji istniejących wpisów w ewidencji gruntów, w szczególności zaś nie przedstawił żadnego z dokumentów wskazanych w art. 24 ust. 2b p.g.k., stanowiących podstawę aktualizacji ewidencji. Powoływane przez skarżącego archiwalne dokumenty, czy też opinia prawna dotycząca wykonywania decyzji administracyjnych nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia. Organ nie naruszył zatem art. 75 w zw. z art. 77 k.p.a.

Zaskarżona decyzja odpowiada wymogom art. 107 § 1 i 3 k.p.a., zawiera bowiem wszystkie wskazane w tym przepisie elementy oraz wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

Z przytoczonych powodów brak podstaw do uwzględnienia skargi.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm.).