Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1496/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2, ust. 3, ust. 3a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 7,art.10 par.1, art.11, art.77 par 1, art.80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1496/11 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 listopada 2011 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, Sędzia: WSA Maja Chodacka (spr.), Sędzia: WSA Paweł Dąbek, Protokolant: Aleksandra Osipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2011 r., sprawy ze skargi I.W., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 22 czerwca 2011r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 22 czerwca 2011 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: "k.p.a.") w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm., zwana dalej: "u.s.u.s."), po rozpatrzeniu wniosku skarżącego I.W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 kwietnia 2011 roku, nr [...] w części dotyczącej należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych obejmujących okres: 03.-05.2001r. i w tym zakresie umorzyć postępowanie w I instancji, a w pozostałym zakresie utrzymać decyzje w mocy.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, decyzją z dnia 4 kwietnia 2011r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił I.W. umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika w łącznej kwocie 138 310,00 zł, w tym:

- składki na ubezpieczenia społeczne za okres: 03.2001r. - 03.2005r. w kwocie 53 442,51zł,

- składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres: 03.2001 r. - 03.2005r. w kwocie11 819,94zł,

- składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres: 03.2001r. - 03.2005r. w kwocie 4 510,55 zł,

- odsetki za zwłokę w wysokości 68 537,00 zł.

Organ rozpoznając sprawę w stosunku do wyżej określonych należności uznał, iż nie została spełniona przesłanka całkowitej nieściągalności określona w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. oraz w stosunku do skarżącego nie zachodzi ważny interes, o którym mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s.

Skarżący zwrócił się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując na zły stan zdrowia spowodowany depresją oraz na uciążliwości finansowezwiązane ze spłatą rat kredytu budowlanego.

Organ ponownie rozpoznając sprawę ustalił, co następuje:

1) I.W. prowadził działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej "G" s.c. od 1 września 1999 roku do 31 marca 2005 roku. W okresie od 01.2001r. do 02.2005r. płatnik zatrudniał pracowników. W okresie wykonywania działalności gospodarczej płatnik nie wywiązał się należycie z ustawowego obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia własne i zatrudnionych pracowników, doprowadzając do powstania zaległości na koncie rozliczeniowym. Decyzją z dnia 14 grudnia 2010 roku skarżący zobowiązany został do zapłaty składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i FGŚP za okres: 11.2000r. - 03.2005r. w łącznej kwocie 185 354,61 zł. Zadłużenie figurujące na koncie nie było kierowane do przymusowego dochodzenia.

2) W. aktualnie nie prowadzi działalności gospodarczej w ramach spółki. Wyrejestrowanie płatnika składek z ubezpieczeń społecznych nastąpiło z dniem 1 kwietnia 2005 roku. Ustalono, że w chwili obecnej W. prowadzi indywidualną działalność gospodarczą, uzyskując z niej dochody. W. oświadczył, iż ze względu na specyficzną działalność firmy, która jest jednoosobową działalnością szkoleniową, adresowaną do osób zainteresowanych poszerzeniem swojej wiedzy na temat kultury i historii Polski, nie można mówić o majątku firmy w kategoriach wymiernych, gdyż majątek firmy to wiedza płatnika. Według zeznań podatkowych PIT-36, dochody z firmy płatnika kształtują się w następującej wysokości:

- 2007 rok: dochód wyniósł 21 788,78 zł przy przychodach wykazywanych w wysokości 31 630,00 zł i kosztach ich uzyskania - 9 841,22 zł

- 2008 rok: dochód wyniósł 17 254,73 zł przy przychodach wykazywanych w wysokości31 962 zł i kosztach ich uzyskania - 14 707,27 zł

- 2009 rok: firma odnotowała stratę w wysokości 5 369,01 zł przy przychodachwykazanych w wysokości 5 260 zł. Ponadto w 2010 roku firma płatnika wykazała stratę w wysokości 1.889,24 zł.

3) Naczelnik Urzędu Skarbowego w piśmie z dnia 19.10.2010r. poinformował, iż I.W. figuruje w ewidencji organu podatkowego, jako osoba prowadząca działalność gospodarczą od dnia 01.04.2006r. do nadal. Wobec podatnika prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, nie posiada nadpłaty z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych, zalega w podatku dochodowym, z tytułu podatku VAT nie posiada nadpłaty, brak kwoty do zwrotu oraz brak informacji o numerze rachunku bankowego.

4) Zgodnie z informacją z Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców, W. figuruje jako właściciel samochodu osobowego marki FSM-Bielsko-Biała Polski Fiat 126P 600 z 1998 roku. Zobowiązany oświadczył, iż pojazd ten w 2007 bądź w 2008 roku został zezłomowany i wykreślony z rejestru pojazdów.

5) Spółdzielnia Mieszkaniowa "B" poinformowała, iż I. i A. W., na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej, posiadali spółdzielcze własnościowe prawo do mieszkania w K. os. N. , które zostało zamienione na prawo do mieszkania w K., os. M..

6) Według informacji ze Spółdzielni Mieszkaniowej "O" w K. z dnia 2 listopada 2010 roku, A. i I. W. nabyli w dniu 18.05.2009r. na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej spółdzielcze własnościowe prawo do mieszkania położonego w K. os. M. o powierzchni 84,37 m2 obciążonego kredytem bankowym oraz do przynależnej do mieszkania piwnicy nr 27 o powierzchni 4,18 m2. Mieszkanie znajduje się na parterze w części dziesięciopiętrowej budynku (11 kondygnacji) i posiada cztery pokoje, kuchnię, przedpokój, łazienkę i we. Zadłużenie kredytowe na dzień 02.11.2010r. mieszkaniu wynosi 208943,00 zł. Zgodnie z przepisami ustawy o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych kwota jednorazowej spłaty na dzień 02.11.2010r. wynosi 30593,39 zł. Na podstawie umowy zamiany, Repertorium A nr [...] W. przejęli długi E. i J. J w wysokości 28 147,02zł, które zobowiązali się spłacać w miesięcznych ratach po 1000 zł przez okres 28 miesięcy (ostatnia rata wynosi 1,147,02 zł). Według zapisów księgowych na dzień 02.11.2010r. do spłaty pozostała kwota 15 147,02 zł.

7) We wspólnym gospodarstwie domowym pozostają żona oraz niepełnoletnia córka. Żona A.W. zatrudniona jest w Firmie Handlowej "W" s.c. od dnia 02.04.2007r. na czas nieokreślony. Wynagrodzenie brutto za ostatnie 3 miesiące wyniosło 3 951,00 zł (wg zaświadczenia pracodawcy z dnia 29.10.2010r.). W 2011 roku podstawa wymiaru składek W. ze stosunku pracy wynosi 1.386 zł miesięcznie.

8) Na podstawie przedłożonych rachunków ustalono, że miesięczne wydatki związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą: energia elektryczna - 261,97 zł, gaz - 86,28 zł, czynsz do Spółdzielni Mieszkaniowej "O" - 599,51 zł.

9) Skarżący przedłożył zaświadczenia lekarskie, z których wynika, iż pozostaje w stałym leczeniu z powodu choroby przewlekłej od 2005 roku, nadciśnienia tętniczego oraz leczy się w Poradni Zdrowia Psychicznego z powodu zaburzeń nerwowo-depresyjnych. W związku ze swoimi dolegliwościami, skarżący ponosi koszty leczenia w wysokości około 100 zł miesięcznie.

Organ rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy ustalił, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres: 03.2001r. - 05.2001r. w kwocie 3 838,92 zł, na ubezpieczenie zdrowotne za okres: 03.2001r. - 05.2001 r. w kwocie 799,26 zł oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres: 03.2001r. - 05.2001r. w kwocie 270,12 zł wraz z należnymi od nich odsetkami za zwłokę uległy przedawnieniu, a zatem zobowiązanie w tym zakresie wygasło zgodnie z art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej w związku z art. 31 u.s.u.s., a postępowanie w tym zakresie zostało umorzone jako bezprzedmiotowe.

W związku z powyższym wysokość zaległości uległa zmianie i obecnie skarżący zalega z zapłatą składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres: 06.2001 r. - 03.2005r.

Organ podkreślił, iż zaległości figurujące na koncie skarżącego dotyczą należności za osobę prowadzącą działalność gospodarczą oraz za zatrudnionych pracowników.

Podstawę umorzenia należności z tytułu składek za pracowników w części finansowanej przez płatnika oraz odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek na ubezpieczenia pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych (zgodnie z art. 24 ust. 9 u.s.u.s. odsetki za zwłokę finansowane są w całości z własnych środków przez płatnika składek) stanowi art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s.; nie ma do nich zastosowania zastrzeżenie zawarte w art. 28 ust.3a u.s.u.s. A zatem w zakresie powyższych należności organ bada zasadność umorzenia należności pod kątem zaistnienia przesłanki całkowitej nieściągalności. Oceniając ustalony stan faktyczny w kontekście mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego organ nie stwierdził całkowitej nieściągalności, której sytuacje zostały zdefiniowane w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s.

Skarżący prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą, z której w latach 2007-2008 osiągał dochody, dodatkowo jest w posiadaniu, wspólnie z żoną, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego znajdującego się w K. pod adresem: Osiedle M., które może być przedmiotem hipoteki przymusowej ustanowionej przez ZUS, jako zabezpieczenie spłaty należności z tytułu składek. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jako wierzyciel, ma także prawo dochodzenia swoich należności od zobowiązanego poprzez zastosowanie środków egzekucyjnych określonych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r., nr 229, poz. 1954 ze zm.). Zaległości nie były dotychczas kierowane do przymusowego dochodzenia, a zatem organ egzekucyjny nie stwierdził całkowitego braku majątku, z którego możliwe byłoby prowadzenie postępowania egzekucyjnego. W przypadku natomiast ewentualnego wdrożenia postępowania egzekucyjnego, nie można wykluczyć, że w ramach podejmowanych czynności egzekucyjnych uzyska się kwoty przewyższające wydatki egzekucyjne i jednocześnie wpływające na obniżenie długu składkowego. Ustalono również, że żona skarżącego pozostaje w stałym zatrudnieniu otrzymując w jego ramach stałe i regularne wynagrodzenie za pracę.

W związku ze stwierdzeniem braku przesłanki całkowitej nieściągalności, w zakresie należności obciążających skarżącego, jako płatnika składek na jego własne ubezpieczenia, organ rozważył także, czy w sprawie zachodzi przypadek, o którym mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Dlatego też niezbędny zakres postępowania wyjaśniającego Zakład analizował w oparciu o art. 28 ust.3a u.s.u.s. oraz treść rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. 2003, nr 141, poz. 1365), zwanym dalej rozporządzeniem.

Organ zaznaczył, iż powołane wyżej przepisy wymagają wykazania przez zobowiązanego, że ze względu na swoją trudną sytuację materialną, rodzinną czy zdrowotną nie jest w stanie opłacić tych należności, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego bądź członków jego rodziny. Na gruncie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zasadą pozostaje opłacanie składek, zaś ich umarzanie zarezerwowanie jest dla sytuacji drastycznych i zupełnie wyjątkowych.

W związku z tym organ badając sytuację materialną skarżącego w oparciu o §3 ust. 1 pkt 1rozporządzenia, uznał, iż aktualna sytuacja majątkowa skarżącego nie uzasadnia umorzenia należności składkowych, a spłata należności składkowych nie pozbawi skarżącego i członków jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Z ustaleń wynika, iż źródłem utrzymania trzyosobowej rodziny są dochody uzyskiwane przez skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (na poziomie około 1600 zł m/c) oraz dochody uzyskiwane przez żonę skarżącego ze stosunku pracy w kwocie 1030 zł netto miesięcznie. Co prawda z zeznań podatkowych wynika, iż firma skarżącego w ostatnich latach odnotowała stratę, jednakże skarżący zakłada wypracowanie w jej ramach wyższych zysków, zwłaszcza że w prognozach wyjścia z kryzysu finansowego wskazał, iż rozpoczął współpracę z klientami z Wielkiej Brytanii i pozyskuje nowe zlecenia. W ramach udokumentowanych wydatków Państwo Wis ponoszą koszty związane z utrzymaniem w wysokości 947,76 zł oraz koszty leczenia w wysokości 100 zł. Łączna suma wydatków kształtuje się na poziomie 1047,76zł, po odliczeniu ich od kwoty dochodu, na utrzymanie i pozostałe wydatki pozostaje 1.582,24 zł. Badając możliwości płatnicze organ uwzględnił okoliczność, iż skarżący wraz z małżonką zobowiązani są do spłaty kredytu obciążającego ich mieszkanie; zobowiązanie to spłacane jest w ratach po 1000 zł miesięcznie. Okoliczność ta jednak nie może przesądzać automatycznie o umorzeniu należności, gdyż takie działanie byłoby równoznaczne z przerzuceniem ekonomicznego ryzyka działalności na państwo i społeczeństwo, a ponadto mogłoby doprowadzić do uprzywilejowania innych wierzycieli kosztem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Terminowe regulowanie powyższego zobowiązania świadczy o posiadanych środkach finansowych, a dodatkowo po zakończeniu jego spłaty uwolnione zostaną w budżecie domowym środki finansowe, które będą mogły zostać przeznaczone na spłatę zadłużenia składkowego bez zagrożenia dla możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Pomimo trudnej sytuacji materialnej i stosunkowo niewysokich dochodów, W. nie wykazuje zaległości w regulowaniu bieżących rachunków, czy w spłacie zobowiązania kredytowego oraz konieczności korzystania z pomocy finansowej opieki społecznej. Dlatego też uznano, iż w sytuacji podjęcia przez skarżącego spłaty zaległości, groźba pozbawienia minimum egzystencji nie nastąpi.

Organ stwierdził nadto, iż skarżący nie powołał się ponadto na żadne nadzwyczajne zdarzenia, które z przyczyn obiektywnych uniemożliwiałyby mu opłacanie składek. Skarżący prowadząc działalność gospodarczą figurował jako płatnik składek i tym samym zobligowany był do opłacania należnych prawem składek na ubezpieczenia w wyznaczonym terminie. Organ rozpatrując wniosek o umorzenie zaległości nie bada przyczyn, które doprowadziły do powstania zadłużenia na koncie podmiotu, ale bierze pod uwagę sam fakt istniejących zaległości, za powstanie których odpowiedzialny jest płatnik składek. Działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją ciąży na płatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Przechodząc do ostatniej przesłanki umorzenia określonej w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporzadzenia, tj. istnienia przewlekłej choroby zobowiązanego pozbawiająca go możliwości uzyskiwania dochodu w wysokości pozwalającej na umorzenie należności składkowych, w ocenie organu nie będzie miała ona zastosowania. W świetle przedstawionych dowodów i okoliczności organ uznał za udowodnioną okoliczność problemów zdrowotnych skarżącego, jednak w jego ocenie nie są one tego rodzaju, że pozbawiałyby skarżącego możliwości podejmowania aktywności zawodowej i tym samym uzyskiwania dochodów. Skarżący nie dysponuje orzeczeniem o niezdolności do pracy i stopniu niepełnosprawności, które ograniczałyby go w wykonywaniu pracy zarobkowej. W chwili obecnej jest aktywnym przedsiębiorcą, a zatem w dalszym ciągu ma możliwość wypracowania dochodu własną pracą.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił, że jak wynika z załączonych do akt sprawy zaświadczeń lekarskich, ze względu na opisaną chorobę nie jest w stanie działalności zawodowej w sposób ciągły, przez okres dłuższy niż dwa tygodnie w miesiącu.

Skarżący zarzucił, iż wskazane ustalenia faktyczne organu są co najmniej w kilku punktach błędne, zaś przyjęte przez ZUS wnioski przesądzające o rozstrzygnięciu nietrafne.

Znaczna część istotnych ustaleń faktycznych dokonana została przez ZUS w sposób dowolny lub wręcz sprzeczny ze stanem faktycznym. W zakresie obciążeń związanych ze spłatą kredytu skarżący stwierdził, że wbrew ustaleniom ZUS, kwota 208.943,00 zł to nie zadłużenie rodziny skarżącego, ale dług obciążający Spółdzielnię mieszkaniową, w spłacie którego partycypują członkowie spółdzielni. Dług ten, co wyjaśniano we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wynika z tzw. pułapki kredytowej z lat 90- tych. W ramach tego zadłużenia skarżący spłaca z żoną kwotę 253 zł miesięcznie płatną wraz z czynszem za lokal mieszkalny. Co najistotniejsze kwota 1.000 zł. płatna miesięcznie, to nie spłata kredytu, ale zaległych opłat czynszowych za lokal. Zatem kwota ta winna zostać zaliczona do wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania i rodziny oraz uwzględniona w ustaleniach dotyczących mojego stanu majątkowego oraz możliwości zaspokojenia przeze mnie i przez moją rodzinę niezbędnych potrzeb życiowych. Mając powyższe na uwadze, całkowicie nietrafna jest ocena, iż na utrzymanie i pozostałe wydatki pozostaje rodzinie 1. 582,24 zł. miesięcznie. Mając na uwadze powyższe okoliczności oraz fakt, iż do wydatków niezbędnych do utrzymania "mieszkania" zaliczył ZUS jedynie opłaty za energię elektryczną, gaz oraz bieżący czynsz do spółdzielni mieszkaniowej, stwierdzić należy, iż ustalenia te sprzeczne są z elementarnymi zasadami doświadczenia życiowego.

Pomimo stwierdzenia u skarżącego stanu przewlekłej choroby o charakterze psychiczne -nerwowym, co zostało w pełni udokumentowane i uznane przez ZUS za udowodnione, organ nie uwzględnił tej okoliczności jako jednej z przesłanek umorzenia należności z tytułu składek, wynikającej z & 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia.

W szczególności organ nie dokonał organ żadnych ustaleń niezbędnych do stwierdzenia, jaki jest wpływ tej choroby na charakter podejmowanej przez skarżącego pracy i nikłych, jak wykazano, możliwości zarobkowania. ZUS nie odniósł się do opisanego faktu i okoliczności choroby skarżącego, poziomu dochodów uzyskiwanych w ostatnich latach oraz do tego, czy choroba pozbawia skarżącego możliwości uzyskiwania takiego dochodu, który umożliwiłby opłacenie należności ze składek.

Skarżący stwierdził zatem, iż decyzja ZUS narusza przepis par. 3 pkt 1 i 3 rozporządzenia, gdyż jak wykazano opłacenie tak wysokich należności w istocie pozbawiłoby skarżącego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych i zagrażając jej bezpieczeństwu socjalnemu. Wykazano również, iż przewlekła choroba skarżącego, polegająca na zaburzeniach nerwowo - depresyjnych uniemożliwia podjęcie takiego zajęcia zarobkowego, które pozwoliłoby uzyskać dochód umożliwiający opłacenie należności.

Skarżący stwierdził także, iż ustalenia organu były dowolne, co narusza zatem zasady dotyczące uznania administracyjnego. Pomimo ustalenia, iż skarżący cierpi na przewlekłą chorobę, organ nie ustalił, czy skarżący jest w tym stanie zdolny podejmować pracę zarobkową stosowną do jego wykształcenia i taką, z której dochody pozwoliłyby na opłacenie zaległych należności składkowych. Jak wykazano, w kontekście dodatkowej kwoty 1.000 złotych płatnej do spółdzielni mieszkaniowej z tytułu zaległego czynszu, całkowicie nietrafne są ustalenia ZUS dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego. Brak wyjaśnienia powyższych faktów skutkuje w rezultacie niedopuszczalną dowolnością w ustaleniach faktycznych organu, istotną z punktu widzenia przesłanek prawa materialnego.

W opisanych stanie faktycznym, zaskarżona decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych narusza przepisy art. 7,11, 77 par. 1, oraz 107 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 28 ust 3 a u.s.u.s. w związku z par. 3 pkt 1 i 3 rozporządzenia. Dlatego też, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie z dnia 15 września 2011r. złożonym przez skarżącego, a stanowiącym polemikę z odpowiedzią na skargę, skarżący wskazał min., iż ustalenia ZUS dotyczące dochodów i sytuacji majątkowej nie są precyzyjne. Podana w odpowiedzi na skargę kwota 2.500 złotych, którą jako dochód ma osiągać miesięcznie skarżący wraz z żoną składa się z kwoty 970 złotych netto, jaką faktycznie uzyskuje miesięcznie żona oraz z kwoty 1.500 złotych, jaką według ZUS skarżący ma miesięcznie uzyskiwać. W odniesieniu do tej drugiej kwoty skarżący podniósł, iż stanowi ona jedynie średnią z lat 2008 - 2010. W bieżącym 2011 roku, wliczając w to zasiłek chorobowy, wypracowywany przez skarżącego dochód miesięczny nie przekracza w żadnym razie kwoty 700 złotych miesięcznie. Podnieść nadto należy, iż dokonując ustalenia, iż średni miesięczny dochód na członka rodziny wynosi miesięcznie 400 złotych, nie wziął ZUS pod uwagę, iż gwałtowny spadek zyskowności firmy skarżącego to właśnie następstwo rozwijającej się choroby, która uniemożliwia systematyczność niezbędną do osiągania zadowalających zysków. Skarżący od blisko roku przebywa na zwolnieniu lekarskim co najmniej przez dwa tygodnie w każdym miesiącu.

Organ rentowy konsekwentnie pomija wykazaną okoliczność istnienia przewlekłej choroby, która pozbawia skarżącego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie zaległej należności. Okoliczność ta ma podstawowe znaczenie w sprawie jako jedna z przesłanek do umorzenia zaległych składek zawarta w § 3 ust. 1 rozporządzenia.

Na rozprawie pełnomocnik skarżącego załączył dokumenty na okoliczność potwierdzenia, iż skarżący nie może w sposób ciągły prowadzić działalności gospodarczej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) i rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Należy podkreślić, iż umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne znajduje podstawę prawną w u.s.u.s. oraz w rozporządzeniu. Jak stanowi art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład z uwzględnieniem ust. 2 – 4. Umorzenie należności z tytułu składek może nastąpić tylko w wypadku ich całkowitej nieściągalności albo, w odniesieniu wyłącznie do ubezpieczonych będących płatnikami składek, w uzasadnionych przypadkach pomimo braku całkowitej nieściągalności.

W niniejszej sprawie brak zarzutów w skardze dotyczących nieprawidłowości w ustaleniach dokonanych przez organ w zakresie istnienia przesłanki całkowitej nieściągalności. W zakresie należności z tytułu składek za pracowników w części finansowanej przez płatnika oraz odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek na ubezpieczenia pracowników organ bada zasadność umorzenia należności wyłącznie pod kątem zaistnienia przesłanki całkowitej nieściągalności na podstawie art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. i nie ma do nich zastosowania zastrzeżenie zawarte w art. 28 ust.3a u.s.u.s. Sąd stwierdza, iż organ rozpoznając sprawę trafnie wskazał, iż w sprawie nie istnieje przesłanka całkowitej nieściągalności, bowiem skarżący i jego żona uzyskują dochody, które mogą być dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym, nadto, co istotne, skarżący jest współwłaścicielem mieszkania, na którym wierzyciel może ustanowić hipotekę przymusową.

W stosunku do płatników składek będących jednocześnie osobami ubezpieczonymi, czyli opłacających składki na własne ubezpieczenie, jak skarżący znajduje zastosowanie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W sprawie, w związku ze stanem faktycznym, organ badał istnienie przesłanek określonych w § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia, bowiem okoliczności przedstawione w pkt 2 nie zaistniały, czego nie kwestionuje skarżący.

Na wstępie podkreślenia jednak wymaga, że w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia, także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on - ale nie musi - umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście, gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu.

To, że decyzje wydawane na podstawie art. 28 ust. 2 i ust. 3a u.s.u.s. mają uznaniowy charakter, potwierdza treść uchwały Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2004r. ( sygn. akt III UZP 6/04, OSNP 2004/16/285 ), w której stwierdzono, iż przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. zbudowany jest w oparciu o uznanie administracyjne, co oznacza, że decyzja w sprawie umorzenia należności ubezpieczeniowych przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzących w przypadku określonym w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. może lecz nie musi umorzyć zaległości. Podobnie wypowiadał się też Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z dnia 29 sierpnia 2007 r. sygn. akt II GSK 141/07 ), a także inne sądy administracyjne np. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ( wyrok z dnia 22 grudnia 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 2427/06 ).

Oparcie decyzji na konstrukcji swobodnego aktu administracyjnego tzw. uznania administracyjnego, oznacza, że organ administracji nie jest obowiązany do wydania jednoznacznej w treści decyzji w razie spełnienia czy zaistnienia ściśle określonych warunków (por. J. Boć, T. Kuta - Prawo administracyjne, PWN Warszawa 1984 ). Podjęcie rozstrzygnięcia w oparciu o uznanie administracyjne (dyspozycja przepisu stanowiącego podstawę aktu swobodnego skonstruowania jest m.in. przy użyciu wyrażenia "organ może") stanowi skorzystanie z uprawnienia administracji do ukształtowania w danej sprawie i w danym stanie faktycznym skutków prawnych w ramach pewnej swobody zakreślonej przepisem prawa materialnego oraz w ramach obowiązujących reguł procesowych. Innymi słowy, działając w ramach swobodnego uznania, organ administracji ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia w określonym stanie faktycznym.

Ustawodawca zezwalając na rezygnację z egzekwowania należności z tytułu składek na ubezpieczenie, wprowadza daleko idące ograniczenia. Nawet jeżeli występuje któraś z przesłanek umorzenia, ZUS nie ma obowiązku umorzenia należności, jest to wyłącznie prawem wierzyciela, który podejmuje decyzję w oparciu o reguły wynikające z art. 7 k.p.a.

Powyższe nie oznacza, że organ, korzystając z możliwości działania na zasadzie uznania administracyjnego, może podejmować decyzje w sposób dowolny, tzn. wedle schematu: jeżeli można rozstrzygnąć na korzyść strony, lecz nie ma takiego obowiązku, to żądania nie uwzględnia się przy jednoczesnym braku wyczerpującego wyjaśnienia wszystkich przesłanek takiego działania.

Organ administracji, podejmując decyzję w oparciu o uznanie administracyjne, ma obowiązek zgodnie z art. 7 k.p.a. wyważyć słuszny interes strony i interes publiczny, co prowadzi do wniosku, iż zasadniczo, w przypadku gdy nie sprzeciwia się temu interes publiczny, organ powinien podjąć decyzje na korzyść strony postępowania. Rozważenie obu interesów, tj. słusznego interesu strony postępowania i interesu publicznego, który w sprawach o umorzenie składek ubezpieczeniowych musi być akcentowany szczególnie wyraźnie, znaleźć powinno wyraz w uzasadnieniu decyzji, tak aby umożliwić kontrolę instancyjną, a następnie ewentualną kontrolę sądową rozstrzygnięcia opartego na uznaniu administracyjnym.

Podkreślić należy, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia szczególnie wnikliwego przeanalizowania wymagają wskazywane przez wnioskującego o umorzenie okoliczności wskazujące na ciężkie skutki materialne spłaty zadłużenia.

W przedmiotowej sprawie Sąd – wbrew zarzutom skargi - nie dopatrzył się dowolności w działaniu organów. Mając powyższe na względzie - zdaniem Sądu - organ, w wyniku ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego prawidłowo uznał, że okoliczności rozpatrywanej sprawy nie uzasadniają w sposób dostateczny zastosowania przepisów art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz rozporządzenia.

Dokonując takiej oceny organ wziął pod uwagę, jak wynika z uzasadnienia skarżonej decyzji, całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, tj. dokumenty złożone przez skarżącego oraz podniesione przez niego okoliczności. Do wszystkich tych okoliczności i dowodów organ odniósł się w swojej decyzji, uzasadniając przy tym swoje stanowisko w sprawie w kontekście przesłanek mających tu zastosowanie, a uregulowanych w § 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 rozporządzenia.

Skarżący podnosząc zarzuty zdaje się nie dostrzegać, iż w zakresie ustaleń dotyczących kosztów utrzymania i innych obciążeń skarżącego, to nie organ, a skarżący ma wykazać, jakie wydatki na zaspokojenie potrzeb życiowych ponosi rodzina. Należy podkreślić, iż w niniejszym postępowaniu organ oparł się na okolicznościach podnoszonych przez skarżącego i zawartych w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym (k. 69 i nast. akt administracyjnych). A zatem nie można zarzucać organowi dowolności w dokonanych ustaleniach, skoro organ opierał się na oświadczeniach złożonych przez skarżącego. Odnośnie okoliczności związanych ze zmianą wysokości dochodów, to kwestia dochodów z działalności gospodarczej w latach 2007-2009 była brana pod uwagę i przedstawiana w treści zaskarżonej decyzji. To skarżący ma wskazać na koszty utrzymania, gdyż są one różne w zależności od potrzeb rodziny i nie są uprawnione zarzuty związane z tym, że organ przyjmując wydatki określone przez skarżącego postąpił sprzecznie z elementarnymi zasadami doświadczenia życiowego.

Stosownie do przepisu § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Na podstawie § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Zważywszy na treść normatywną tych przepisów, podstawę faktyczną dla odmowy umorzenia należności składkowych stanowi ocena stanu majątkowego i rodzinnego skarżącego i ustalenie, że dalsza spłata należności z tytułu zaległych składek nie spowoduje ciężkich skutków, o których w tym przepisie mowa. A także to, czy stan zdrowia skarżącego pozbawia go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W toku postępowania ustalono, że skarżący prowadził działalność gospodarczą w ramach spółki. Prowadząc działalność gospodarczą skarżący obowiązany był do opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, nie dopełnił jednak tego obowiązku. Nie opłacając należnych składek przez okres prowadzenia działalności doprowadził do powstania wobec ZUS zadłużenia, o umorzenie którego teraz wystąpił.

Organ dokonał ustaleń i miał wiedzę na temat sytuacji majątkowej skarżącego (dochody rodziny, zestawienie wydatków na poszczególnych członków rodziny, kredyty i inne obciążenia) oraz stanu zdrowia skarżącego. Zdaniem sądu organ dokonał analizy sytuacji skarżącego w oparciu o przywołane w treści decyzji przepisy art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 rozporządzenia. Jak wskazano wyżej organy dokonały ustaleń faktycznych w zakresie niezbędnych kosztów utrzymania skarżącego i jego rodziny (podstawowe wydatki i obciążenia kredytowe wskazane przez skarżącego). Te wydatki, a także źródła przychodów rodziny zostały bardzo szczegółowo przywołane w treści zaskarżonej decyzji. Organ nie postąpił dowolnie stwierdzając, że sytuacja majątkowa i rodzinna skarżącego jest trudna, ale skarżący ma możliwość spłaty zaległych składek. Organ wskazał, iż rodzina posiada i ma możliwość uzyskiwania dochodów, różne źródła dochodów (dochody małżonki i dochody z działalności gospodarczej skarżącego) pozwalające, nawet przy zastosowaniu środka przymusowego dochodzenia należności, na opłacanie wszystkich niezbędnych wydatków. Oceniając sytuację majątkową skarżącego, na podstawie całokształtu sprawy organ uznał, że niezbędne potrzeby życiowe rodziny są zaspokajane i konieczność spłaty zadłużenia nie stanowi zagrożenia dla funkcjonowania rodziny i zaspokajania przez nią podstawowych potrzeb życiowych.

Zestawienie uzyskiwanych przychodów z ponoszonymi wydatkami jest koniecznością przy ocenie istnienia przesłanki do umorzenia na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Takiego zestawienia i analizy organ dokonał.

W sprawie przywołane zostały okoliczności stanu faktycznego, niekwestionowane przez organ i przez niego przeanalizowane w kontekście przesłanek uzasadniających ewentualne umorzenie należności ZUS, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ na podstawie tej analizy doszedł jednak do uprawnionej konkluzji (szczegółowo uzasadnionej), że brak jest podstaw do zastosowania wobec skarżącego ulgi w postaci umorzenia zaległości w składkach na ubezpieczenie społeczne.

Podjęciu decyzji zbudowanej w oparciu o uznanie administracyjne towarzyszy konieczność wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu strony. Powyższe dokonuje się na podstawie stanu faktycznego ustalonego w oparciu o zebrane i ocenione dowody. Brak jest podstaw do stwierdzenia, że przy wydaniu decyzji opartej na zasadzie swobodnego uznania nie doszło do naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów, jeżeli albo części koniecznych dowodów nie przeprowadzono, albo nie poddano analizie z punktu widzenia przesłanek zawartych w przepisie stanowiącym podstawę decyzji, tak jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie.

W przypadku domagania się umorzenia należności z tytułu ubezpieczenia społecznego na podstawie art. 28 au.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia organ zobowiązany jest dokonać oceny istnienia przesłanek umorzenia na tej podstawie, mając na uwadze wszakże, iż ciężar udowodnienia okoliczności wskazujących na stan majątkowy i sytuację rodzinną obciąża zainteresowanego wnioskodawcę (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2009 r. sygn. akt II GSK 34/07 ).

Uwzględniając szczególny charakter postępowania w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek i uznaniowy charakter decyzji w tym przedmiocie, stwierdzić należy, iż właśnie z tych względów postępowanie wyjaśniające w takich sprawach organy powinny prowadzić szczególnie starannie, z wykluczeniem stosowania przez organ zachowań automatycznych, którym sprzyja niewątpliwie specyfika umorzenia należności jako instytucji stosowanej wyjątkowo (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2009 r. sygn. akt II GSK 884/08, wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 10 stycznia 2006 r. sygn. akt III AUa 2617/04 ).

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie trudno zarzucić organom dowolność, czy automatyzm, bowiem rzetelnie przywołano i uzasadniono okoliczności związane z odmową umorzenia należności. W konsekwencji należy stwierdzić, iż organy orzekające w sprawie wskazały na podjęte ustalenia i istniejące elementy stanu faktycznego, a także wyciągnęły z nich wniosek, iż nie zostały spełnione przesłanki umorzenia.

Kolejną równie istotną okolicznością jest ocena treści § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, w kontekście stanu zdrowia skarżącego. W tym zakresie – zdaniem Sądu – uzasadnienie decyzji i podniesione przez organ okoliczności są właściwe. Po pierwsze organ uznał za udowodnioną okoliczność istnienia problemów zdrowotnych skarżącego, a to istnienia przewlekłej choroby o charakterze psychiczno -nerwowym. Wbrew jednak zarzutom skarżącego organ rentowy w niniejszym postępowaniu nie ma kompetencji do badania, czy ta choroba pozbawia skarżącego możliwości uzyskiwania dochodów. W zakresie tym orzekają uprawnione organy, orzekając o stopniu niepełnosprawności, czy też o niezdolności do pracy i w związku z tym przyznając świadczenie rentowe. W sprawie skarżącego takie orzeczenia nie zapadły. Okoliczność stanu zdrowia w kontekście regulacji zawartej w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia może być oceniana jedynie w odniesieniu do pozbawienia możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacanie należności. Skarżący sam nie kwestionuje, iż dochody uzyskuje i może je uzyskiwać w przyszłości, a z żadnych przedłożonych przez skarżącego dokumentów i zaświadczeń nie wynika, że skarżący – w związku ze schorzeniem, na które cierpi - jest trwale niezdolny do pracy. Okoliczność związana z przebywaniem na zwolnieniach lekarskich i uzyskiwanym w związku z tym zasiłkiem chorobowym także nie mogą stanowić o pozbawieniu możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacanie należności.

Argumenty skarżącego podnoszone w skardze, związane ze zmianą wysokości dochodów rodziny, a także załączone na rozprawie dokumenty (decyzja ZUS przyznająca prawo do zasiłku chorobowego i skierowanie na badania kontrolne, które przeprowadzi lekarz orzecznik ZUS) na okoliczność niemożności prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego w sposób ciągły nie mogą stanowić podstawy do umorzenia należności, jak chce skarżący. Po pierwsze organ oceniając sytuację rodzinną, majątkową i zdrowotną skarżącego bada rzeczywiste okoliczności istniejące w dacie orzekania przez organ, a w dacie oceny dokonanej przez organy załączone na rozprawie dokumenty nie istniały (zostały wydane później). Nadto dokumenty te nie świadczą o braku możliwości uzyskiwania dochodów przez skarżącego w ogóle. Nadto, jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 maja 2007r., sygn. akt II UK 216/06, "przepis art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych nie stanowi podstawy umorzenia należności z tytułu składek, jeżeli dłużnik ma realne możliwości uzyskiwania dochodów pozwalających na spłatę zadłużenia". A z taką sytuacją, zdaniem Sądu, mamy w tej sprawie do czynienia.

Po wtóre organ nie może uzależniać decyzji od hipotetycznych okoliczności (tu ewentualny wynik badań lekarskich, które przeprowadzi lekarz orzecznik ZUS), a jeżeli one staną się faktem to nastąpi zmiana okoliczności faktycznych uzasadniająca złożenie kolejnego wniosku o umorzenie. Skarżący może zatem, w przypadku zmiany okoliczności faktycznych złożyć kolejny wniosek o umorzenie. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej. Zatem każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej lub członka rodziny, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie zaległości, bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2000r. w sprawie o sygn. akt III SA 398-399/99 - zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje zwłaszcza, jeśli jego sytuacja ulegnie zmianie. Jakkolwiek pogląd ten wypowiedziano w oparciu o przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, to jednak jest on w pełni aktualny także na gruncie u.s.u.s.

W ocenie Sądu, ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), jak i prawa materialnego.

Organy obu instancji prawidłowo wywiązały się z nałożonego nań obowiązku poszanowania art. 11 k.p.a., tj. zasady przekonywania. W szczególności organ wyjaśnił stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy, co znalazło wyraz w rzeczowym uzasadnieniu decyzji. Organ odwoławczy, stosownie do treści art. 77 § 1 k.p.a., podjął wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Nie ulega też wątpliwości, że organ II instancji w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, co znalazło odzwierciedlenie w obszernych i rzeczowych motywach swojego rozstrzygnięcia.

Nie doszło zatem do naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym wyrażonej w art. 7 i art. 10 § 1 k.p.a. Skarżący był bowiem pouczony o swoich uprawnieniach w tym postępowaniu administracyjnym, tak o możliwości złożenia wszelkich dokumentów świadczących o jego szczególnie trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej, jak i o możliwości złożenia końcowego oświadczenia w sprawie.

Końcowo należy wskazać, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Umorzenie należności z tytułu składek stanowi zaś wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Jeżeli zatem, tak jak w rozpatrywanej sprawie, istnieje możliwość wyegzekwowania zaległych składek, to podjęte w ramach uznania administracyjnego - negatywne dla skarżącego rozstrzygnięcie - nie może być uważane za dowolne.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji w oparciu o art. 151p.p.s.a.