Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2499/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4, art. 133 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 26
journal: Dz.U. 2013 poz 1410
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz (spr.) Sędzia del. NSA Stanisław Śliwa Protokolant Anna Wojtowicz-Hess po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 1376/15 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 listopada 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 1376/15, oddalił skargę [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek.

Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące okoliczności faktyczne i prawne.

I

Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Urząd Patentowy, UPRP lub organ) udzielił na rzecz [...] (dalej: uprawniony lub skarżący) patent na wynalazek pt.: "Składany regał ekspozycyjny" z pierwszeństwem od dnia 15 września 2009 r.

W dniu [...] marca 2013 r. do Urzędu Patentowego wpłynął wobec ww. decyzji sprzeciw, złożony przez [...]– obecnie: [...] (dalej: wnoszący sprzeciw). Jako podstawę prawną swojego żądania wnoszący sprzeciw wskazał art. 24, art. 25 i art. 26 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1410; dalej: p.w.p). Według wnoszącego sprzeciw udzielenie spornego patentu nastąpiło z naruszeniem powyższych przepisów p.w.p., gdyż przedmiotowy wynalazek nie posiadał w dniu jego zgłoszenia do ochrony cech nowości ani poziomu wynalazczego.

Na dowód braku nowości i/lub braku poziomu wynalazczego spornego wynalazku wnoszący sprzeciw przedłożył następujące materiały dowodowe:

- oświadczenie prokurenta firmy [...], że detal o numerze katalogowym [...] jest standardowym produktem firmy i po raz pierwszy został przyjęty na magazyn firmy w [...] w dniu [...] marca 2008 r., pierwsza sprzedaż w Europie miała miejsce w dniu 4 lutego 2009 r., a w Polsce w dniu 1 kwietnia 2009 r.;

- wydruk internetowy z strony firmy [...];

- katalog wyrobów [...], w którym na str. 12 przedstawiono na zdjęciu w postaci zamontowanej w regale kartonowym i na rysunku perspektywicznym detal określony jako podpórka wsuwana nr katalogowy [...];

- publikacje: [...] wraz z tłumaczeniem przysięgłym; DE 31 05 225 A1 wraz z tłumaczeniem przysięgłym; US 4 582 003 A1 wraz z tłumaczeniem przysięgłym; US 5 465 851 A1 wraz z tłumaczeniem przysięgłym; GB 2 340 385 A wraz z tłumaczeniem przysięgłym;

- trzy faktury z lutego i marca 2009 r. dotyczące sprzedaży przez firmę [...] detalu określonego jako podpórka półki z tektury ("[...]") nr katalogowy [...] wraz z tłumaczeniem przysięgłym.

Ponadto, Urząd Patentowy dopuścił dowód z zeznań świadków [...] i [...], którzy zgodnie zeznali, że ww. katalog wyrobów [...] firmy [...] rzeczywiście był rozpowszechniany w latach 2008 i 2009 poprzez masową wysyłkę do potencjalnych klientów oraz rozdawnictwo w trakcie wizyt osobistych i na targach, transakcje detalem określonym jako podpórka wsuwana nr katalogowy [...] oraz oświadczyli, że pierwsza sprzedaż w Europie miała miejsce co najmniej od marca 2009 r., a w Polsce w dniu 1 kwietnia 2009 r., przy czym detal ten był zawsze stosowany w stojakach (regałach) kartonowych.

Uprawniony wniósł o oddalenie sprzeciwu. Podniósł, że wnoszący sprzeciw nie przedstawił wcześniejszego rozwiązania o identycznych cechach technicznych co wynalazek objęty spornym patentem, a ponadto, że nie przedłożono żadnego materiału dowodowego, iż element nr katalogowy [...] jest przeznaczony wyłącznie do regałów kartonowych.

Decyzją z dnia [...] marca 2015 r. Urząd Patentowy - działając m.in. na podstawie art. 24 i art. 26 w związku z art. 246 ust. 1 i art. 247 ust. 2 p.w.p. - unieważnił patent nr PL 212265 na sporny wynalazek pt. "Składany regał ekspozycyjny" .

UPRP na wstępie wyjaśnił, że zgodnie z art. 24 p.w.p. patenty są udzielane na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania, bez względu na dziedzinę techniki. Stosownie zaś do art. 26 ust. 1 p.w.p. wynalazek uważa się za posiadający poziom wynalazczy, jeżeli wynalazek ten nie wynika dla znawcy, w sposób oczywisty, ze stanu techniki.

Przy merytorycznej ocenie nieoczywistości (poziomu wynalazczego) rozwiązania konieczne jest uwzględnienie w zasadzie całego stanu techniki. Rozwiązanie uważa się za oczywiste, tj. nie posiadające poziomu wynalazczego, gdy w świetle stanu techniki ujawnionego w jednym lub łącznie w kilku rozwiązaniach wynika ono w sposób oczywisty dla znawcy posiadającego przeciętną wiedzę z danej dziedziny. W szczególności za rozwiązania oczywiste uważa się rutynowe dostosowanie znanego rozwiązania do danych warunków, proste wykorzystanie znanej zasady dla osiągnięcia oczywistego w świetle tej zasady celu, proste zastąpienie znanych środków technicznych w znanym rozwiązaniu ich ekwiwalentami lub proste skojarzenie kilku znanych rozwiązań.

Sposób uwzględnienia stanu techniki przyjęty w praktyce i orzecznictwie polskiego i innych urzędów patentowych polega na wybraniu jednego dokumentu najbliższego rozwiązaniu przedmiotowemu (lub kilku dokumentów, gdy przedmiotowe rozwiązanie ma charakter agregatu kilku rozwiązań cząstkowych) i rozpatrywaniu nieoczywistości przedmiotowego rozwiązania w stosunku do tego dokumentu. Dopuszcza się zastosowanie dwóch dokumentów przy ocenie nieoczywistości każdego rozwiązania cząstkowego w przypadku prostego zastąpienia znanych środków technicznych w znanym rozwiązaniu ich ekwiwalentami.

Następnie Urząd Patentowy przypomniał, że zakres ochrony spornego patentu określono w zastrzeżeniu niezależnym nr 1 i zastrzeżeniu zależnym nr 2 w sposób następujący:

"1. Składany regał ekspozycyjny do reklamowej prezentacji towarów w miejscu sprzedaży, posiadający korpus w postaci płyty nośnej, mający co najmniej jedną pionową krawędź zaginania, półki, oraz elementy ustalające, w którym korpus wykonany jest z jednoelementowego wykroju poprzez zaginanie i ma co najmniej jedną poziomą krawędź zaginania, przy czym do powierzchni tylnej płyty nośnej zamocowane są trwałe i wahliwie wzdłuż swojej tylnej krawędzi półki, znamienny tym, że na wewnętrznych powierzchniach bocznych (4) korpusu (1) znajdują się elementy wsporcze w postaci zaczepów (7), a na krawędziach bocznych półki (5) umieszczone są elementy ustalające w postaci rygli (8), przy czym zaczepy (7) posiadają wybranie (7') rozciągające się centralnie przez ściankę przeciwległą do powierzchni bocznej (4) korpusu, oraz zaczepy (7) posiadają ściankę dolną (7"), ponadto rygle (8) utworzone są z dwóch płaskich powierzchni (8').

2. Składany regał, według zastrz. 1, znamienny tym, że płaskie powierzchnie (8') rygli (8) połączone są łącznikiem (8")".

Według UPRP przedłożone przez wnoszącego sprzeciw materiały dowodowe dowodzą braku poziomu wynalazczego spornego wynalazku zarówno w zakresie zastrzeżenia niezależnego 1, jak i zastrzeżenia zależnego 2. W szczególności: publikacja patentu GB 2 340 385 A z dnia 23 lutego 2000 r. (wraz z tłumaczeniem przysięgłym) ujawnia składany regał o dowolnym przeznaczeniu, posiadający korpus w postaci płyty nośnej, mający co najmniej jedną pionową krawędź zaginania, półki, oraz elementy ustalające, w którym korpus ma co najmniej jedną poziomą krawędź zaginania, przy czym do powierzchni tylnej płyty nośnej zamocowane są trwałe i wahliwie wzdłuż swojej tylnej krawędzi półki, a więc wszystkie postaciowe, tj. nie dotyczące przeznaczenia i sposobu wykonania, cechy spornego regału zastrzeżone w części nieznamiennej zastrzeżenia 1 spornego patentu.

Ponadto, publikacja patentu US 4 582 003 A1 z dnia 15 kwietnia 1986 r. (wraz z tłumaczeniem przysięgłym) ujawnia składany regał ekspozycyjny do reklamowej prezentacji towarów w miejscu sprzedaży, posiadający korpus w postaci płyty nośnej, mający co najmniej jedną pionową krawędź zaginania, półki, oraz elementy ustalające, w którym korpus wykonany jest z jednoelementowego wykroju poprzez zaginanie i ma co najmniej jedną poziomą krawędź zaginania, przy czym do powierzchni tylnej płyty nośnej zamocowane są trwałe i wahliwie wzdłuż swojej tylnej krawędzi półki, a więc wszystkie (oprócz cechy określonej jako "w którym korpus ma co najmniej jedną poziomą krawędź zaginania"), czyli cechy spornego regału zastrzeżone w części nieznamiennej zastrz. 1.

Natomiast katalog wyrobów [...] firmy [...], w którym na str. 12 przedstawiono na zdjęciu - w postaci zamontowanej w regale kartonowym - i na rysunku perspektywicznym detal określony jako podpórka wsuwana nr katalogowy [...] ujawnia, że na wewnętrznych powierzchniach bocznych korpusu (regału) znajdują się elementy wsporcze w postaci zaczepów, a na krawędziach bocznych półki umieszczone są elementy ustalające w postaci rygli, przy czym zaczepy posiadają wybranie rozciągające się centralnie przez ściankę przeciwległą, do powierzchni bocznej korpusu, oraz zaczepy posiadają ściankę dolną, ponadto rygle utworzone są z dwóch płaskich powierzchni, przy czym płaskie powierzchnie rygli połączone są łącznikiem, a więc wszystkie cechy znamienne zastrzegane w zastrzeżeniu 1 i 2 spornego patentu.

Jednocześnie oświadczenie prokurenta firmy [...], że detal o numerze katalogowym [...] określony jako podpórka wsuwana jest standardowym produktem firmy i po raz pierwszy został przyjęty na magazyn firmy w [...] w dniu 7 marca 2008 r., pierwsza sprzedaż w Europie miała miejsce w dniu 4 lutego 2009 r., a w Polsce w dniu 1 kwietnia 2009 r.; oraz trzy faktury z lutego i marca 2009 r. dotyczące sprzedaży przez firmę [...] detalu określonego jako podpórka półki z tektury ("[...]") nr katalogowy [...] (wraz z tłumaczeniem przysięgłym) - w świetle zeznań świadków [...] i [...]- potwierdzają ponad wszelką wątpliwość, że ww. katalog wyrobów [...] firmy [...] został podany do wiadomości publicznej poprzez rozpowszechnianie w latach 2008 i 2009, a przedstawiony na str. 12 tego katalogu na zdjęciu (w postaci zamontowanej w regale kartonowym) i na rysunku perspektywicznym detal określony jako podpórka wsuwana nr katalogowy [...] był w obrocie co najmniej od marca 2009 r., tj. przed datą pierwszeństwa spornego patentu, czyli przed 15 września 2009 r.

W związku z tym, że brak poziomu wynalazczego stanowi samodzielną przesłankę unieważnienia spornego patentu, organ postanowił odstąpić od zbadania zasadności zarzutu braku nowości spornego wynalazku, a także od rozpatrywania pozostałych materiałów złożonych na okoliczność braku zdolności patentowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 listopada 2015 r. oddalił skargę uprawnionego.

Sąd I instancji na wstępie zauważył, że istotą wynalazku objętego spornym patentem jest sposób mocowania półek. Wynalazek ten bazuje na tym, że do łączenia półek do ścian bocznych korpusu oraz stabilizacji całego regału stosuje się te same (tylko jednego rodzaju) elementy łączeniowe. Umieszczone w regale parami "zaczepy" i "rygle" w ww. wynalazku zapewniają prosty i szybki montaż regału i jednocześnie pełną jego stabilizację (...). Po wsunięciu rygli w zaczepy cały regał jest gotowy do użytku – złożony i stabilny.

Zdaniem Sądu I instancji, Urząd Patentowy wykazał, że sporny patent nie posiada poziomu wynalazczego i prawidłowo zastosował normę zawartą w art. 26 p.w.p. Przy czym o poziomie wynalazczym rozwiązania opatentowanego decydował stan techniki istniejący w dacie pierwszeństwa.

W ocenie WSA, organ - przeciwstawiając zakresowi ochrony spornego patentu - publikacje innych patentów ujawniających składany regał oraz katalog wyrobów [...] firmy [...], w którym przedstawiono detal określony jako podpórka wsuwana i zeznania świadków świadczących o istnieniu w obrocie tej podpórki co najmniej od marca 2009 r., zasadnie stwierdził, że skoro za rozwiązania oczywiste uważa się rutynowe dostosowanie znanego rozwiązania do danych warunków, to dostosowanie regału znanego z publikacji patentu GB 2 340 385 A i/lub patentu US 4 582 003 A1 i zastosowanie w nim detalu określonego jako podpórka wsuwana z katalogu wyrobów ww. firmy - stanowi o braku poziomu wynalazczego spornego wynalazku.

Biorąc pod uwagę zakres materiałów oraz publikacji patentów GB 2 340 385 A z 2000 r. i US 4 582 003 A1 z 1986 r., uwzględnionych przez Urząd Patentowy jako dowód wskazujący, że sporne rozwiązanie problemu technicznego nie jest zaskakujące i nieoczekiwane, a nadto uwzględniając bardzo ogólny zakres zastrzeżenia niezależnego spornego patentu (które było przedmiotem analizy organu), Sąd I instancji podzielił stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że sporny wynalazek wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki.

WSA podkreślił, że opis rozwiązania należącego do stanu techniki powinien przedstawiać cechy techniczne tego rozwiązania, które przez porównanie z cechami określającymi przedmiot zgłoszenia, zawartymi w opisie wynalazku, pozwolą na ocenę, co stanowi o istocie wynalazku. Opisując znane rozwiązanie, należy przedstawić zarówno te jego cechy, które w wynalazku pozostają bez zmiany, jak i te, które wynalazek zmienia, usuwa lub zastępuje innymi, mając przy tym na uwadze, że opis powinien być zredagowany w formie zwięzłej. Powyższych elementów w opisie spornego rozwiązania, jak zasadnie uznał organ zabrakło, co przesądziło o odmowie uznania poziomu wynalazczego tego rozwiązania.

Ponadto, Urząd Patentowy zasadnie przyjął w niniejszej sprawie, że brak poziomu wynalazczego stanowi samodzielną przesłankę unieważnienia spornego patentu i pozwala na odstąpienie od badania zasadności zarzutu braku nowości oraz rozpatrywania pozostałych materiałów złożonych na okoliczność braku zdolności patentowej.

Według Sądu I instancji Urząd Patentowy rozstrzygając przedmiotową sprawę prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego i podjął decyzję o unieważnieniu patentu na sporny wynalazek, gdyż stanowi ono rozwiązanie oczywiste polegające na rutynowym dostosowaniu znanych ze stanu techniki rozwiązań, co świadczy o braku poziomu wynalazczego.

II

W skardze kasacyjnej uprawiony do spornego wynalazku zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie w przypadku uznania, że wskazane zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy, uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie, na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) skargi poprzez jej uwzględnienie i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nieprawidłowe uzasadnienie wyroku polegające na braku prawnego uzasadnienia w zakresie wyjaśnienia toku rozumowania Sądu, które pozwoliłoby zrozumieć skarżącemu dlaczego Sąd uznał za słuszne stanowisko Urzędu Patentowego, że wynalazek objęty patentem PL 212265 nie posiada poziomu wynalazczego;

2) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nieprawidłowe uzasadnienie wyroku polegające na braku prawnego jego uzasadnienia i wyjaśnienia dlaczego Sąd przyjął za Urzędem Patentowym), że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie potwierdza jednoznacznie, iż wynalazek objęty patentem PL 212265 nie posiada poziomu wynalazczego;

3) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nieprawidłowe uzasadnienie wyroku polegające na braku wyjaśnienia w jego treści w oparciu, o jakie konkretnie dowody Sąd przyjął, że wynalazek objęty patentem PL 212265 nie posiada poziomu wynalazczego;

4) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez brak jakiegokolwiek uzasadnienia zaskarżonego wyroku w zakresie dotyczącym zarzutów skargi w przedmiocie braku określenia przez Urząd Patentowy w zaskarżonej decyzji poziomu wiedzy znawcy z dziedziny w dacie zgłoszenia wynalazku oraz w zakresie braku analizy przez Urząd Patentowy okoliczności, czy w stanie techniki istniała dla przeciętnego specjalisty zachęta do stworzenia rozwiązania objętego patentem nr PL 212265;

5) art. 133 § 1 p.p.s.a. przez wadliwe odwołanie się w rozstrzygnięciu do akt sprawy, co skutkowało dokonaniem ustaleń nie mających potwierdzenia w materiale dowodowym, że dokumenty znajdujące się w aktach sprawy potwierdzają brak poziomu wynalazczego wynalazku objętego patentem PL 212265;

6) art. 145 § 1 ust. 1 lit. c p.p.s.a. przez brak jego zastosowania w sytuacji naruszenia przez Urząd Patentowy art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. z uwagi na brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz zupełny brak zbadania czy w stanie techniki istniała dla przeciętnego specjalisty zachęta do stworzenia rozwiązania objętego patentem nr PL 212265;

7) art. 145 § 1 ust.1 lit. c p.p.s.a. przez brak jego zastosowania w sytuacji naruszenia przez Urząd Patentowy art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez brak określenia przez organ w decyzji wiedzy przeciętnego specjalisty w dziedzinie, co jest przesłanką niezbędną dla oceny poziomu wynalazczego danego wynalazku;

8) art. 145 § 1 ust.1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez brak jego zastosowania w sytuacji, gdy Urząd Patentowy w zaskarżonej decyzji będącej przedmiotem badania przez Sąd I instancji nie przedstawił merytorycznej analizy dotyczącej najbliższego stanu techniki, co jest konieczne do oceny poziomu wynalazczego wynalazku oraz nie wyjaśnił, w oparciu o jakie konkretne cechy z szeregu wymienionych dokumentów uznał brak poziomu wynalazczego rozwiązania objętego patentem PL 212265;

9) art. 145 § 1 ust.1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez brak jego zastosowania w sytuacji, gdy Urząd Patentowy w zaskarżonej decyzji będącej przedmiotem kontroli Sądu I instancji nie przedstawił rozważań, czy specjalista w dziedzinie, mając na względzie stan techniki istniejący w dacie zgłoszenia wynalazku objętego patentem PL 212265, dokonałby w sposób rutynowy, bez inwencji twórczej, rozwiązania według wskazanego wynalazku, co jest istotne przy ocenie poziomu wynalazczego rozwiązania technicznego;

10) art. 145 § 1 ust.1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez brak jego zastosowania w sytuacji, gdy Urząd Patentowy w zaskarżonej decyzji będącej przedmiotem analizy Sądu nie przedstawił merytorycznych rozważań, czy w oparciu o stan techniki istniejący w dacie zgłoszenia wynalazku objętego patentem PL 212265 jedynie mógłby dojść do rozwiązania objętego spornym patentem czy rzeczywiście doszedłby do takiego rozwiązania, co jest niezbędne do ustalenia i oceny poziomu wynalazczego rozwiązania technicznego;

11) art. 145 § 1 ust.1 lit. c p.p.s.a. poprzez brak samodzielnej oceny i analizy zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego, jak też brak rozpoznania zarzutów skargi i oparcie się całkowicie, bez wyjaśnienia przyczyn, na ocenie sprawy dokonanej przez Urząd Patentowy, co powoduje brak przeprowadzenia przez Sąd kontroli zaskarżonej decyzji i całego postępowania przed organem administracyjnym;

12) art. 151 p.p.s.a. polegające na jego zastosowaniu w niniejszej sprawie w sytuacji gdy nie istniały przesłanki do oddalenia skargi.

II. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 26 p.w.p. poprzez jego wadliwe zastosowanie polegające na błędnym uznaniu, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie zostały spełnione przesłanki wskazane w treści wskazanego przepisu, a mianowicie, że wynalazek nie wynikał w sposób oczywisty dla znawcy z dziedziny ze stanu techniki, co skutkowało oddaleniem skargi.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej uprawniony przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

Pismem z dnia 19 czerwca 2018 r. wnoszący sprzeciw wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i poparł stanowisko Sądu I instancji oraz organu.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd drugiej instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w sprawie nie występują.

Jak słusznie akcentuje się w orzeczeniach sądów administracyjnych w sytuacji gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego jak i naruszenie przepisów postępowania – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zarzut naruszenia przepisów postępowania.

W pierwszej kolejności oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego objęty został zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., jego zasadność bowiem wykluczałaby możliwość merytorycznego odniesienia się do pozostałych, objętych zarzutami skargi kasacyjnej nieprawidłowości (por. wyroki NSA: z dnia 4 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1293/13; z dnia 16 października 2013 r., sygn. akt II GSK 937/12).

Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. został sformułowany w pkt I ppkt 1)-4) petitum skargi kasacyjnej i w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest on nieusprawiedliwiony. Autor skargi kasacyjnej dostrzega naruszenie tego przepisu przez Sąd I instancji w szczególności na sporządzeniu wadliwego uzasadnienia, które nie zawiera elementów wymaganych przez ustawodawcę, tj. brak wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, brak odniesienia się do zarzutów niektórych zarzutów skargi. Ponadto, jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej, jej autor w istocie zarzuca Sądowi I instancji nieprzeprowadzenie kontroli zaskarżonej decyzji UPRP.

Na wstępie przypomnieć należy, że ustawodawca w art. 141 § 4 p.p.s.a. określił niezbędne elementy uzasadnienia, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sadu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39).

Podkreślenia wymaga, że w rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z żadnym z tych przypadków.

Wbrew zarzutom autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji dopełnił obowiązku wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli.

Natomiast - jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej - za pomocą tego zarzutu jej autor polemizuje w istocie z oceną dokonaną przez UPRP i Sąd I instancji w odniesieniu do nieposiadania przez sporny wynalazek poziomu wynalazczego, czego skutecznie uczynić nie może. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. nie służy bowiem do zwalczania ustaleń faktycznych czy oceny materiału dowodowego przyjętych za podstawę orzekania (por. wyrok NSA z dnia 28 listopada 2008 r., sygn. akt II FSK 1156/07, LEX nr 575447, wyrok NSA z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1652/11, LEX nr 1291759). Okoliczność, że stanowisko zajęte przez wojewódzki sąd administracyjny jest odmienne od prezentowanego przez autora skargi kasacyjnej nie oznacza, że takie uzasadnienie wyroku nie odpowiada wymogom ustawowym określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2006 r., sygn. akt II FSK 867/05, LEX nr 488083). Ponadto to, że kasator nie zgadza się z rozstrzygnięciem Sądu I instancji nie może stanowić o naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt II FSK 1503/12).

Za całkowicie niezasadny należy uznać również zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a., wskazany w pkt I ppkt 5) petitum skargi kasacyjnej. Autor skargi kasacyjnej upatruje naruszenia tego przepisu w wadliwym odwołaniu się w rozstrzygnięciu do akt sprawy, co skutkowało dokonaniem ustaleń nie mających potwierdzenia w materiale dowodowym, że dokumenty znajdujące się w aktach sprawy potwierdzają brak poziomu wynalazczego wynalazku objętego spornym patentem.

Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu na wstępie zaznaczyć należy, że przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sad wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Wynikający z tego przepisu obowiązek wydania wyroku "na podstawie akt sprawy" oznacza zakaz wyjścia poza materiał znajdujący się w tych aktach. Do naruszenia tego przepisu doszłoby wówczas, gdyby Sąd I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na materiale innym niż ten, który jest zawarty w aktach sprawy.

W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji orzekał na podstawie akt sprawy, tzn. rozpatrywał sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Sąd I instancji nie dokonywał ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną, natomiast badał, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organ, którego decyzja została zaskarżona odpowiadają prawu (por. wyrok NSA z 23 stycznia 2007 r., sygn. akt II FSK 72/06, ONSAiWSA 2008, nr 2, poz. 31). Podkreślenia wymaga, że należy odróżnić poddanie sądowej kontroli działalności administracji publicznej na podstawie innego materiału niż akta sprawy od wydania wyroku na podstawie akt sprawy, z przyjęciem odmiennej oceny materiału dowodowego zawartego w tych aktach. Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może służyć - jak chce tego kasator - kwestionowaniu ustaleń i oceny przyjętego w sprawie stanu faktycznego (por. wyrok NSA z dnia 9 sierpnia 2016 r., sygn. akt II OSK 2929/14, LEX nr 2119367 oraz wyrok NSA z dnia 3 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 1422/14, LEX nr 2035971). Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. nie służy również zwalczaniu wniosków, jakie zostały wyprowadzone z materiału aktowego, lecz nakazuje sądowi pewne konkretne zachowania przy wyrokowaniu.

Nietrafne są zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. zawarte w pkt I ppkt 6)-10) petitum skargi kasacyjnej. Autor skargi kasacyjnej wskazuje na następujące uchybienia Urzędu Patentowego, których nie dostrzegł Sąd I instancji: brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego; brak zbadania, czy w stanie techniki istniała dla przeciętnego specjalisty zachęta do stworzenia rozwiązania objętego spornym patentem; brak określenia wiedzy przeciętnego specjalisty w dziedzinie do której należy wynalazek; brak wyjaśnienia w oparciu, o jakie konkretne cechy z wymienionych dokumentów organ uznał brak poziomu wynalazczego; brak rozważań, czy specjalista dokonałby w sposób rutynowy, bez inwencji twórczej, rozwiązania według wskazanego wynalazku i czy mógłby do rozwiązania objętego spornym patentem.

Przechodząc do podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania ich generalnym mankamentem jest brak wyjaśnienia, na czym polegało naruszenie każdego z tych przepisów oraz brak wykazania, iż uchybienia te mogły mieć wpływ na wynik sprawy, jak to wymaga przepis art. 174 pkt 2 p.p.s.a. W świetle utrwalonego orzecznictwa, nie każde naruszenie przepisów postępowania może stanowić podstawę kasacyjną, ale tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu, rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego I instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wynikającym z przepisu art. 176 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest więc, nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest więc uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby inny. Zatem obowiązkiem wnoszącego skargę kasacyjną jest wykazanie, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów nie doszło, wyrok sądu I instancji byłby inny (por. m.in. wyrok NSA z dnia 4 października 2012 r., II FSK 437/11; LEX nr 1233849). Tych wymogów skarga kasacyjna nie spełnia, a zatem już z przyczyn formalnych zarzuty te są nieuzasadnione.

Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej - ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w rozpoznawanej sprawie - Sąd I instancji słusznie stwierdził, że UPRP w postępowaniu administracyjnym nie naruszył żadnego ze wskazanych w petitum skargi kasacyjnej przepisów, ti. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z 256 p.w.p. Organ w sposób wyczerpujący rozpatrzył materiał dowodowy sprawy oraz dokonał jego wnikliwej, szczegółowej analizy i oceny, nie przekraczając przy tym granic swobodnej oceny dowodów, a zatem dokładnie wyjaśnił stan faktyczny sprawy w niezbędnym dla jej rozstrzygnięcia zakresie, czemu dał wyraz w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Kasator zarzucił brak wyczerpującego rozpatrzenia przez Urząd Patentowy materiału dowodowego, jednakże nie wskazał, jakich konkretnie dowodów organ nie rozpatrzył. Urząd Patentowy - wbrew twierdzeniom kasatora - przedstawił analizę dotyczącą najbliższego stanu techniki i przeciwstawił zakresowi ochrony spornego patentu dwie publikacje innych patentów (GB 2 340 385 A z dnia 23 lutego 2000 r. oraz US 4 582 003 Al z dnia 15.04.1986 r. wraz z tłumaczeniem przysięgłym), które ujawniały cechy spornego patentu, tj. cechy znamienne zastrzegane w zastrzeżeniu niezależnym nr 1, a także katalog wyrobów [...] firmy [...], w którym przedstawiono na zdjęciu w postaci zamontowanej w regale kartonowym i na rysunku perspektywicznym detal określony jako podpórka wsuwana nr katalogowy [...], co wskazało z kolei na wszystkie cechy znamienne zastrzegane zastrzeżeniu nr 1 i nr 2 spornego patentu. Organ stwierdził - co podzielił Sąd I instancji - że dostosowanie regału znanego z publikacji patentu GB 2 340 385 A i/lub patentu US 4 582 003 Al i zastosowanie w nim detalu określonego jako podpórka wsuwana nr katalogowy [...] w katalogu wyrobów [...] firmy [...]- stanowi o braku poziomu wynalazczego spornego wynalazku, gdyż wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki.

Autor skargi kasacyjnej w sformułowanych zarzutach naruszenia przepisów postępowania nie podważył skutecznie ustaleń faktycznych i ich oceny dokonanych na podstawie materiału dowodowego przedłożonego przez wnoszącego sprzeciw.

Nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., zawarty w pkt I ppkt 11) petitum skargi kasacyjnej. Przepis ten nie może bowiem stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Zarzut naruszenia wskazanego wyżej przepisu podnieść można jedynie w powiązaniu z odpowiednim przepisem procedury administracyjnej. Chcąc zatem w skardze kasacyjnej podważyć przyjęty przez Sąd I instancji stan faktyczny, zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. powinien być powiązany z naruszeniem przez organy administracyjne przepisu art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. ze stwierdzeniem, że doszło do oddalenia skargi mimo naruszeń tych przepisów w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brak takiego powiązania czyni ten zarzut niezasadnym.

Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a., wskazany w pkt I ppkt 12) petitum skargi kasacyjnej. Zgodnie z tym przepisem sąd oddala skargę w razie jej nieuwzględnienia. Podkreślenia wymaga, że przepis art. 151 p.p.s.a. nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Jest to przepis ogólny (blankietowy) i ta jego właściwość sprawia, że na stronę skarżącą, chcącą powołać się na zarzut naruszenia tej regulacji nałożona została powinność powiązania go z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym uchybił sąd I instancji w toku rozpatrywania sprawy (por. wyroki NSA z dnia: 9 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 379/14; 28 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 229/13; 14 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 384/13; 24 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 563/11). Tego zaś wymogu skarga kasacyjna nie spełnia.

Uznanie za nieusprawiedliwione tej podstawy kasacyjnej, która odnosiła się do naruszenia przepisów postępowania oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny przy ocenie ustosunkowania się Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego do stosowania prawa materialnego przez organy orzeka na podstawie stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym wyroku.

Przechodząc do zarzutu naruszenia prawa materialnego zawartego w pkt II ppkt 1) petitum skargi kasacyjnej, tj. zarzutu naruszenia art. 26 p.w.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie należy stwierdzić, że jest on niezasadny.

Autor skargi kasacyjnej – jak wynika z jej uzasadnienia – za pomocą zarzutu niewłaściwego zastosowania przez Sąd I instancji art. 26 p.w.p. w istocie wskazuje na nieustalenie przez organ pewnych faktów, jak np. brak określenia przez Urząd Patentowy w zaskarżonej decyzji najbliższego stanu techniki, czy podważa ocenę ustaleń faktycznych dokonanych przez organ i zaakceptowanie stanowiska organu przez Sąd I instancji. Oznacza to kwestionowanie - za pomocą zarzutów naruszenia prawa materialnego - ustalonych faktów oraz ich oceny, czego skutecznie w świetle obowiązujących przepisów prawa regulujących postępowanie kasacyjne uczynić nie można. Mianowicie prawidłowość ustaleń faktycznych oraz ocenę tych ustaleń można zwalczać jedynie za pomocą zarzutu naruszenia przepisów postępowania, wykazując przy tym, że określone uchybienia proceduralne mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Nie można natomiast tego skutecznie czynić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.).

Z tych wszystkich przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej i orzekł jak w sentencji wyroku na mocy art. 184 p.p.s.a.