Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 2531/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2005-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 633  Zatrudnienie i sprawy bezrobocia
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 58 poz 514
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Jolanta Sikorska (spraw.) Sędziowie Sędzia WSA - Lidia Serwiniowska Asesor WSA - Alojzy Wyszkowski Protokolant apl. prok. Radosław Żarkowski Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2005 r. przy udziale --- sprawy ze skargi R.. K. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Nr [...], powołując się na przepis art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 37j ust. 1 ustawy z dnia 14.12.1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. Dz. U. z 2001r., Nr 6, poz. 56 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 20.12.2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty (Dz. U. Nr 6, poz. 65 z 2003 r.), po rozpoznaniu odwołania R. K. od decyzji Starosty K. z dnia [...] r. Nr [...] o odmowie przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego, Wojewoda D. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazał, że R. K. dokonał rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w K. G. w dniu [...] r. jako bezrobotny z prawem do zasiłku na okres 12 miesięcy. Udokumentował staż pracy dla celów zasiłkowych w wymiarze ponad [...] lat, w tym ponad [...] lat zatrudnienia w warunkach szczególnych. Po wyczerpaniu okresu zasiłkowego odwołujący się pozostał w ewidencji bezrobotnych bez prawa do zasiłku.

W dniu [...] r. złożył podanie o przyznanie "osłonowego" zasiłku przedemerytalnego powołując się na okres zatrudnienia w warunkach szczególnych, jako traktorzysta, których to okresów organ zatrudnienia nie uwzględnił, tj. [...] r. - [...] r. w Zakładzie Rolnym w D. i [...] r. do [...] r. w Masa Upadłości PGR w C..

Po rozpatrzeniu powyższego podania organ zatrudnienia w K. G. w dniu [...] r. wydał decyzję Nr [...] odmawiającą przyznania R. K. wnioskowanego zasiłku. W uzasadnieniu decyzji wskazano na brak właściwego udokumentowania okresu zatrudnienia na stanowisku traktorzysty, jako pracy świadczonej w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze.

R. K. złożył odwołanie od powyższej decyzji, a organ odwoławczy decyzją z dnia [...] r. Nr [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia jednocześnie wskazując kierunek w jakim sprawa winna być wyjaśniona.

R. K. na okoliczność świadczenia pracy w warunkach szczególnych przedłożył dowody zeznań dwóch świadków - W. S. i A. P..

Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji ocenił całość materiału w sprawie i w dniu [...] r. wydał decyzję Nr [...], którą odmówił R. K. przyznania zasiłku przedemerytalnego. W uzasadnieniu wskazano na konieczność udokumentowania zatrudnienia w warunkach szczególnych stale i w pełnym wymiarze czasu - stosownymi świadectwami pracy wystawionymi przez pracodawcę.

R. K. złożył odwołanie od w/w decyzji podając, że odmowa przyznania zasiłku przedemerytalnego nie wynika z zaprzeczenia zatrudnienia na stanowisku traktorzysty, lecz braku podstaw do uwzględnienia zatrudnienia na stanowisku traktorzysty. Podniósł, że nie są mu znane przepisy z zakresu dokumentowania zatrudnienia w związku z czym na potwierdzenie okresu pracy na podanym powyżej stanowisku powołał dwóch świadków. Ponadto wskazał na wymienione w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stanowisko traktorzysty. Podniósł, że niezrozumiale jest dla niego w związku z tym nieuwzględnienie okresu zatrudnienia w PGR i odmowa przyznania prawa do wypracowanych świadczeń emerytalnych.

Organ I instancji nie znalazł podstaw do zmiany swego orzeczenia w trybie art. 132 k.p.a. w związku z czym całość akt przekazał do rozpoznania w trybie instancyjnym.

Rozpoznając powyższe odwołanie organ II instancji wskazał, iż organy zatrudnienia mają obowiązek ustalać uprawnienia do zasiłków na podstawie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Zgodnie z art. 37 j ust. 1 w/w ustawy zasiłek przedemerytalny przysługiwał osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury jeżeli mężczyzna:

- posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący [...] lat lub posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący [...] lat, w tym co najmniej [...] lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnianie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

Organ podał, że bezsporny jest obliczony przez organ zatrudnienia staż pracy R. K. uprawniający do zasiłku, który wynosi [...] lat, [...] miesiąc i [...] dni. R. K. przedłożył zaświadczenie potwierdzające okres [...] lat, [...] miesięcy i [...] dni wykonywania pracy w warunkach szczególnych w przedsiębiorstwie PKP i ten okres jest niesporny. Sporne jest natomiast czy do okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, od którego zależy prawo do zasiłku przedemerytalnego można zaliczyć okres zatrudnienia R. K. od [...] r. do [...] r. w Masa Upadłości PGR C., Zakład Rolno-Przemysłowy w D. i od [...] r. do [...] r. w Masa Upadłości PGR C..

Organ podał, że R. K. udokumentował powyższe okresy zatrudnienia świadectwami pracy, z treści których wynika, że zatrudniony był na stanowisku traktorzysty. Natomiast na okoliczność, że stanowisko to było uznane w zakładzie pracy jako praca w warunkach szczególnych nie przedłożył stosownych zaświadczeń.

Organ wskazał, iż zgodnie z przepisem art. 37j ust. 1a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu okresy wykonywania pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze uwzględniane są po przedłożeniu odpowiedniej dokumentacji, zgodnie z wymogami określonymi w odrębnych przepisach. Odrębnymi przepisami są powołane rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Okresy pracy wymienione w rozporządzeniu to takie, gdzie praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wykonywana była stale w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku, a stwierdza to zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do rozporządzenia lub w świadectwie pracy.

Organ odwoławczy podał, iż skarżący nie przedstawił podanego wyżej świadectwa pracy stwierdzając, że jako zwykły pracownik nie posiadał wiedzy o sposobie wypełnienia świadectwa pracy. Nadto stwierdzono, że PGR C. został zlikwidowany i obecnie nie ma możliwości, aby potwierdzone zostało przez pracodawcę, że wykonywaną przez skarżącego pracę należy uznać za zatrudnienie w szczególnych warunkach.

W związku z tym, że brak jest dokumentów i dowodów bezpośrednich, organ II instancji przeanalizował dowody pośrednie i stwierdził, że powołani przez skarżącego świadkowie potwierdzający wykonywanie pracy stale i w pełnym etacie na stanowisku traktorzysty również nie posiadają potwierdzenia wykonywania przez siebie pracy uznanej za zatrudnienie w warunkach szczególnych. Ponadto jeden ze świadków potwierdza świadectwem pracy swoje zatrudnienie w PGR w C. Zakład Rolno - Przemysłowy D. w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. oraz od dnia [...] r. do [...] r., natomiast skarżący stara potwierdzić się zatrudnienie w warunkach szczególnych w w/w Zakładzie od dnia [...] r. do dnia [...] r.. W związku z tym organ odwoławczy nie mógł bez wątpliwości przyjąć zeznania świadka, gdyż jego zatrudnienie nie dotyczyło całego dowodzonego przez R.K. okresu.

Kolejny ze świadków nie był zatrudniony w tym samym czasie oraz Zakładzie co skarżący.

Organ odwoławczy wskazał, iż w świadectwie pracy skarżącego z dnia [...] r. wpisano jako zajmowane stanowisko - traktorzysta. Natomiast w aktach sprawy przekazanych przez zlikwidowany PGR do archiwum D. Urzędu Wojewódzkiego Zakładu Obsługi Oddział Zamiejscowy w J. G. znajdują się między innymi angaże z okresu pracy skarżącego. Angaże z dnia [...] r. i z dnia [...] r. kierowane były do Obywatela R. K. - traktorzysty ZRP D.. Tak więc na podstawie zawartości akt archiwalnych powstają wątpliwości czy skarżący był w podawanym okresie (od [...] r. do [...] r.) w PGR C. ZRP D. zatrudniony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku uznanym za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Organ odwoławczy ponadto podał, iż na podstawie akt sprawy oraz akt archiwalnych nie miał możliwości ustalenia jednoznacznie w jakich okresach faktycznie skarżący świadczył pracę traktorzysty.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że od dnia [...] r. przestały obowiązywać przepisy ustawy dot. zasiłków przedemerytalnych. Sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu na podstawie dotychczasowych przepisów na podstawie art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty, która weszła w życie z dniem 6 lutego 2003 r. Przepis ten w szczególności dotyczy osób, które do dnia 12 stycznia 2002 r. spełniły warunki do nabycia zasiłku przedemerytalnego na zasadach wskazanych wcześniej w art. 37j ust. 1 ustawy.

Organ odwoławczy podał, że po wnikliwej analizie przedmiotowej sprawy potwierdza stanowisko organu I instancji, iż nie może uznać za bezspornie udowodnione, że odwołujący się w okresie od [...] r. do [...] r. w PGR C. ZRP D. oraz od dnia [...] r. do dnia [...] r. w Masie Upadłości PGR C. świadczył stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracę uznaną w przepisach emerytalnych za wykonaną w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze. Tym samym przy ogólnym stażu pracy w wymiarze ponad [...] lat i udowodnionym okresie pracy w warunkach szczególnych - niespełna [...] lat - brak było zdaniem tego organu podstaw prawnych do przyznania skarżącemu prawa do zasiłku przedemerytalnego.

Dodatkowo organ II instancji wyjaśnił, iż zasiłki przedemerytalne z założenia ustawodawcy przyznawane są osobom z długoletnim stażem pracy, którzy znaleźli się bez zatrudnienia nie ze swej woli i winy. Dotyczy to osób w wieku średnim, którym trudno znaleźć się na istniejącym rynku pracy, przy tak dużym bezrobociu. Zasiłki przedemerytalne z założenia poprzedzają przyznanie wypracowanej emerytury. Może to oznaczać wypłatę takiego świadczenia nawet przez kilkanaście lat. W związku z czym przyznanie go winno być oparte o nie budzące wątpliwości dowody i dokumenty, bowiem na dysponencie Funduszu Pracy ciąży obowiązek czuwania nad właściwym i zgodnym z prawem gospodarowaniem środkami publicznymi.

Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy orzekła jak w zaskarżonej decyzji.

W skardze na powyższą decyzję R. K. wniósł o ponowne rozpatrzenie podania w sprawie o przyznanie "osłonowego" zasiłku przedemerytalnego. Podniósł, iż jego zdaniem z przedłożonych dokumentów jasno wynika, że pracował na stanowisku traktorzysty w Masie Upadłości PGR C., Zakład Rolno-Spożywczy w D. w podanym okresie.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Tak więc obecnie właściwym do rozpoznania mniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu.

Stosownie do art. l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie.

Podstawą materialno-prawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej do Sądu decyzji administracyjnej są przepisy ustawy z 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( tj. Dz. U. 2001r., Nr 6, poz.56 ze zm.).

Zgodnie z art. 37j ustawy zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli:

1) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn,

lub

2) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn,

w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za

zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

Natomiast zgodnie z art. 3 ust 1 ustawy z dnia 20.12.2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty (Dz. U. Nr 6, poz. 65 z 2003 r.) prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na zasadach określonych w przepisach ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2001 r., przysługuje bezrobotnym, którzy do dnia 12 stycznia 2002 r. spełnili warunki do ich nabycia. (ust. 1). Bezrobotni, o których mowa w ust. 1, nabywają prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na swój wniosek od następnego dnia po dniu złożenia wniosku, nie wcześniej jednak niż od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. (ust. 2).

Organy rozpoznające niniejszą sprawę ustaliły na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, że R. K. dokonał rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w K. G. w dniu [...] r. jako bezrobotny z prawem do zasiłku na okres 12 miesięcy. Udokumentował staż pracy dla celów zasiłkowych w wymiarze ponad [...] lat, w tym ponad [...] lat zatrudnienia w warunkach szczególnych. Po wyczerpaniu okresu zasiłkowego pozostał w ewidencji bezrobotnych bez prawa do zasiłku. W dniu [...] r. złożył wniosek o przyznanie zasiłku przedemerytalnego, powołując się na okres zatrudnienia w warunkach szczególnych, jako traktorzysta, których to okresów organ zatrudnienia nie uwzględnił, tj. [...] r. - [...] r. w Zakładzie Rolnym w D. i [...] r. do [...] r. w Masa Upadłości PGR w C..

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał na przepis art. 37j ust. 1a, który został dodany przez art. 1 pkt 35 ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. zmieniającej ustawę o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu i ustawę o pomocy społecznej z dniem 12.09.2001r. (Dz. U. Nr 89, poz. 973). Zgodnie z jego treścią okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, o których mowa w ust. 1, są uwzględniane po przedłożeniu odpowiedniej dokumentacji, zgodnie z wymogami określonymi w odrębnych przepisach. Odrębne przepisy to, jak podał organ, przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Okresy pracy wymienione w rozporządzeniu to takie, gdzie praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wykonywana była stale w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku, co stwierdza zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do rozporządzenia lub w świadectwie pracy.

Organ odwoławczy podał, że skarżący nie przedstawił stosownego świadectwa pracy. Niespornym jest, że PGR C. został zlikwidowany i obecnie nie ma możliwości potwierdzenia przez pracodawcę, że wykonywaną przez skarżącego pracę należy uznać za zatrudnienie w szczególnych warunkach.

Prawidłowo w tej sytuacji organ odwoławczy dokonał analizy innych zebranych na powyższą okoliczność dowodów.

Zważyć bowiem należy, że celem wprowadzenia ust. 1a do art. 37j ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu było przede wszystkim dopuszczenie powództwa o ustalenie wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w okresie obowiązywania tego przepisu. Powództwo to służyło byłemu pracownikowi przeciwko byłemu pracodawcy. Wcześniejsze orzecznictwo w tej mierze konsekwentnie twierdziło, że powództwo takie jako zmierzające do uzyskania dowodu w innym postępowaniu stronie nie przysługuje. Poprzez takie unormowanie ustawodawca chciał przyspieszyć załatwienie spraw związanych z ubieganiem się przez osoby zainteresowane przyznaniem zasiłku przedemerytalnego przed całkowitym zniesieniem tego zasiłku (por. uchwała SN z 8.05.2002r., III PZP 6/02, OSNAPiUS 2003, nr 9, poz.213)."

Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do tego, czy skarżący może skutecznie udowodnić okres zatrudnienia za pomocą wszystkich dostępnych dowodów wobec nieposiadania innych dowodów na okoliczność okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

Trafnie, rozpoznając sprawę, organ odwoławczy sięgnął do art. 75 § l k.p.a. określającego system dowodów w postępowaniu administracyjnym. Wskazać bowiem należy, iż w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyraża się stanowisko, że w sprawach o zasiłek przedemerytalny toczących się przed urzędami pracy ma zastosowanie kodeks postępowania administracyjnego. Obowiązuje więc w tym postępowaniu także art. 75 § l k.p.a., zgodnie z którym, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty i zeznania świadków, opinie biegłych i oględziny. Podkreślono także, że przepis art. 117 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie wprowadza ograniczeń w dowodzeniu zeznaniami świadków, faktów mających znaczenie dla ustalenia prawa do świadczeń przewidzianych w ustawie (wyrok SN z dnia 24 maja 2001r. sygn. I PKN 413/00, niepubl.). Nie ulega wątpliwości, że sformułowane w tym wypadku stanowisko odnosi się do całokształtu spraw związanych z postępowaniem w kwestii przyznania zasiłku przedemerytalnego.

Reguły dowodzenia okresów wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze także po wejściu w życie przepisu art. 37j ust. 1a ustawy w niczym nie uległy zmianie. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny m. in. w wyroku z dnia 6 czerwca 2002 r. sygn. akt II SA/Wr 714/02 (nie publ.).

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, organ odwoławczy podjął wymagane kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrał obszerny materiał dowodowy, jednakże zasadnicze wątpliwości wiążą się ze sposobem oceny dowodów. Podstawową zasadą postępowania dowodowego jest wprawdzie zasada swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), jednak - by nie przekształcała się ona w ocenę dowolną (samowolną) - musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego wraz z zachowaniem określonych reguł tej oceny. W literaturze przedmiotu oraz w orzecznictwie przyjmuje się, że: 1) ocena powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego; 2) organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które mają na mocy art. 76 § l k.p.a. szczególne znaczenie dowodowe. Organ obowiązany jest rozpatrzyć nie tylko poszczególne dowody z osobna, ale wszystkie dowody we wzajemnej łączności, ustosunkowując się do istotnych różnic, np. w zeznaniach świadków powołanych w sprawie. Można określonym dowodom odmówić wiary, ale dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej oceny. Ocena powinna być dokonana z uwzględnieniem zasad wiedzy, doświadczenia życiowego i prawideł logiki.

W niniejszej sprawie skarżący zaoferował dowody, które jego zdaniem potwierdzają wykonywanie pracy w szczególnych warunkach, nie mogąc faktu tego udowodnić zaświadczeniem określonej treści. Rzeczą natomiast organów rozpoznających sprawę była ocena powyższych dowodów zgodnie z regułami kodeksu postępowania administracyjnego.

W związku z tym, że brak jest dokumentów, na podstawie których można by ustalić okresy wykonywania przez skarżącego pracy w charakterze traktorzysty stale w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku, trafnie organy rozpoznające sprawę przeprowadziły na powyższą okoliczność dowód z zeznań świadków zawnioskowanych przez skarżącego. Ocena zeznań tychże świadków budzi jednak wątpliwości. Przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ocena zebranych dowodów nie jest jednoznaczna. Organ odwoławczy zwraca uwagę, że powołani przez skarżącego świadkowie potwierdzający wykonywanie pracy stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku traktorzysty również nie posiadają potwierdzenia wykonywania przez siebie pracy uznanej za zatrudnienie w warunkach szczególnych. Z uzasadnienia tego nie wynika, czy ta okoliczność miała wpływ na ocenę zeznań tychże świadków. Sam fakt, że świadkowie, których zeznania miały być dowodem w sprawie nie legitymują się zaświadczeniami wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze nie powinien z założenia dyskwalifikować zeznań tychże świadków jako dowodu w sprawie na podaną wyżej okoliczność.

Nie do zaakceptowania jest natomiast zupełna odmowa wiarygodności zeznaniom świadka A. P. z tego względu, że zatrudnienie tego świadka w PGR w C. Zakład Rolno - Przemysłowy D. nie pokrywa się z okresem pracy R. K.. Tego rodzaju ograniczenia w dowodzeniu są niczym nieuzasadnione. W wyroku z dnia 11.03.2002 r. sygn. akt V SA 1790/01 (EX nr 121874) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Przepisy rozdziału 4 Kodeksu postępowania administracyjnego o dowodach nie przewidują wymogu potwierdzania zeznań świadków dowodami z dokumentów."

W dalszej części uzasadnienia decyzji organ odwoławczy dokonuje analizy kolejnych angaży pracy skarżącego i konkluduje, że ani na podstawie akt sprawy, ani na podstawie akt archiwalnych nie ma możliwości ustalenia jednoznacznie w jakich okresach R. K. świadczył faktycznie pracę traktorzysty. Zważyć należy, że na organie prowadzącym sprawę ciąży obowiązek dokonania jednoznacznej oceny niejednoznacznych dowodów. Po dokonaniu oceny dowodów zgodnie z zasadami procedury administracyjnej organ winien dokonać jednoznacznych ustaleń faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. (art. 107 § 3 kpa).

Podobnie w końcowej części uzasadnienia podsumowując zebrane dowody organ odwoławczy podał, że potwierdza stanowisko organu I instancji, iż na podstawie zgromadzonych dowodów i dokumentów nie można uznać za bezspornie udowodnione, że R.K. w podanych okresach świadczył stale i w pełnym wymiarze czasu pracę uznaną w przepisach emerytalnych za wykonywaną w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Powyższe stwierdzenie wskazuje, że organ prowadzący sprawę oczekiwał bezspornego udowodnienia faktu wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Tego rodzaju oczekiwanie pozostaje w sprzeczności z istotą dowodzenia i celem całego postępowania dowodowego. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z art. 80 kpa organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zatem rzeczą organu jest - po przeprowadzeniu postępowania dowodowego i jego wszechstronnej analizie - ocena, czy dana okoliczność została udowodniona. Ocena ta ma być jednoznaczna. Przepis art. 80 kpa nie wymaga, by dana okoliczność miała być udowodniona bezspornie. To organ prowadzący sprawę powinien ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona, a ocena ta winna być jednoznaczna. Bezsporne fakty nie wymagają dowodzenia.

Wprawdzie na bezrobotnym spoczywa obowiązek przedstawienia wszystkich świadectw pracy i innych dokumentów niezbędnych w sprawie, to jednak należy podkreślić, że normy prawa materialnego będące podstawą rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej należy dowodzić z zachowaniem reguł przewidzianych przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Kodeks ten wprowadza zasadę prawdy obiektywnej oraz zasadę równej mocy środków dowodowych. Z art. 7 kpa wynika, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten nakłada na organy rozpoznające sprawę podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Wyżej wskazany przepis zaś art.75 § 1 kpa nie pozwala na różnicowanie dowodów. Skoro zaś przepis art. 77 § 1 kpa nakłada na organ administracji publicznej obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, to za nieuprawniony należy uznać pogląd, według którego pewne fakty można udowodnić tylko określonymi środkami dowodowymi.

Dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego organy winny mieć jednak na względzie, że w licznych wyrokach sądowych, w tym m.in. w wyroku Sądu Najwyższego z 17 maja 1996r., sygn. I PRN 40/96 "Prokuratura i Prawo 1996, nr 10, s. 58, wyraża się niekwestionowane stanowisko, że świadectwo pracy nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 244 kpc nawet wówczas, gdy wydane zostaje przez urząd administracji państwowej (wyrok z dnia 20 lutego 1991 r. I PR 422/90, nie publikowany). Nie zawiera ono elementów ocennych, a jedynie fakty wskazane w przepisie art. 97 Kodeksu pracy. Samo przez się nie tworzy praw podmiotowych, ani ich nie pozbawia. Nie ma więc cech wyłączności w zakresie dowodowym w postępowaniu o realizację tych praw (vide: uzasadnienie uchwały z dnia 28 września 1990r. III PZP 15/90, OSNCP 1991, z. 4, poz. 45). Dowód przeciwko stwierdzeniom, czy brakowi stwierdzeń w świadectwie pracy jako dokumencie, w ramach postępowania o konkretne roszczenie może być przeprowadzony w każdym czasie, także po upływie terminów z art. 97 § 21 k.p. (vide uzasadnienie uchwały z dnia 28 września 1990 r., III PZP 15/90, OSNCP 1991, z. 4. poz. 45). Analogicznie należy przyjąć, że świadectwo pracy nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 k.p.a.

W świetle powyższego przyjąć należy, że organ odwoławczy mimo, że przeprowadził postępowanie dowodowe w sprawie, dopuszczając dowody zaoferowane przez skarżącego, to jednak dowodów tych nie ocenił zgodnie z wyżej wskazanymi regułami Kodeksu postępowania administracyjnego.

Powyższe uchybienia procesowe, jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkowały konieczność uchylenia wydanych w sprawie decyzji, co orzeczono na podstawie art. 145 § l pkt l c) wyżej powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny dokonać prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego z uwzględnieniem wyżej podanych zasad postępowania administracyjnego, następnie dokonać prawidłowych ustaleń faktycznych, z których winny wyciągnąć właściwe wnioski.

Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji (art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), gdyż decyzja odmowna zasadniczo nie nadaje się do wykonania.