Wyrok NSA, sygn. akt FSK 2249/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatki inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 53 par. 1, art. 56 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 12 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 1997 nr 140 poz 938
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Rypina, Sędziowie NSA Krystyna Nowak, Maria Dożynkiewicz (spr.), Protokolant Barbara Mróz, po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2005 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Marka J. – PKS "T." z siedzibą w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 marca 2004 r. sygn. akt I SA/Ka 43/03 w sprawie ze skargi Marka J. – PKS "T." z siedzibą w T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 17 grudnia 2002 r. (...) w przedmiocie ustalenia wysokości podatku od środków transportowych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Decyzją z 24 września 2002 r. (...) na podstawie art. 207 i 210 w zw. z art. 2, art. 21 par. 1 pkt 1, par. 3 i par. 4, art. 51, art. 53 par. 1 i par. 4 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ oraz art. 8-11 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /t.j. Dz.U. 2002 nr 9 poz. 84/ oraz art. 18 ust. 2 pkt 8 i art. 41 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz.U. nr 13 poz. 74 z 1996 r. ze zm./ Prezydent Miasta T. określił Markowi J. wysokość zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych od pojazdu marki KOGEL nr rej. (...), w związku z nie wpłaceniem pierwszej raty podatku za rok 2002 w kwocie 741 zł. oraz określił odsetki w wysokości 109,65 zł.

Uzasadniając decyzję organ I instancji stwierdził, iż Marek J. był właścicielem pojazdu marki KOGEL nr rej. (...) i stosownie do art. 9 i art. 11 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych miał obowiązek - bez wezwania - uiścić za dany pojazd podatek od środków transportowych. Mimo to podatnik do dnia wydania decyzji nie dokonał wpłaty należnego podatku. Organ podatkowy wskazał, iż zaległości podatkowe określono z zastosowaniem stawek podstawowych obowiązujących w 2002 r. zawartych w uchwale (...) Rady Miasta T. z 30 listopada 2001 r. w sprawie wysokości rocznych stawek podatku od środków transportowych na rok 2002 podanych do publicznej wiadomości.

W odwołaniu od tej decyzji Marek J. zarzucił organowi I instancji błędne określenie wysokości zobowiązania poprzez określenie nienależnych organowi odsetek. W uzasadnieniu odwołania podniósł, iż organ bezprawnie domagał się zapłaty odsetek bez istnienia jakiejkolwiek podstawy prawnej. Wskazał, że podstawą naliczenia odsetek od kwot należnych jest ustawa Ordynacja podatkowa, gdzie w art. 56 określono, iż wysokość stopy procentowej odsetek należnych jest równowartością 200 % stopy procentowej kredytu lombardowego ustalonej przez Prezesa NBP. Odwołujący podniósł, że od 1 stycznia 1998 r. tj. od dnia wejścia w życie ustawy Ordynacja podatkowa Prezes NBP nie ogłosił wskazanej stopy procentowej kredytu lombardowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 17 grudnia 2002 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję wskazując, że wypełniając delegację zawartą w art. 56 par. 3 Ordynacji podatkowej Minister Finansów w drodze obwieszczenia, ogłasza stawkę odsetek za zwłokę i takie obwieszczenia w przedmiocie stawek odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych zostały zamieszczone przez Ministra Finansów w kolejnych numerach Monitora Polskiego z 2002 r. Organ odwoławczy zauważył również, że przedmiotowa decyzja nie nałożyła na podatnika żadnych nowych zobowiązań podatkowych, potwierdziła jedynie istniejący stan faktyczny. Podatek od środków transportowych jest podatkiem o charakterze majątkowym co oznacza, że każdy na kim ciąży obowiązek podatkowy w tym podatku jest zobowiązany do terminowej jego zapłaty.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Marek J. zarzucił bezprawne zawyżenie kwoty należnej organowi o wartość odsetek i dokonanie nietrafnych oraz sprzecznych z prawem ustaleń w toku postępowania i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Uzasadniając skargę skarżący wskazał, iż nie znajduje żadnego uzasadnienia naliczanie przez organ odsetek w związku z art. 56 ustawy Ordynacja podatkowa, nigdy nie została obwieszczona przez Prezesa NBP stopa odsetek. Podniósł że przeniesienie uprawnień pomiędzy organami jest niedopuszczalne w związku z art. 93 ust. 2 Konstytucji i w tym stanie rzeczy stopa kredytu lombardowego ogłoszona przez Radę Polityki Pieniężnej nie może zastąpić czynności podlegającej obwieszczeniu przez Prezesa NBP stopy kredytu lombardowego należnej do obliczenia wartości odsetek. W takim stanie rzeczy stosowanie przez różne instytucje państwa w tym SKO i Urząd Miasta stopy kredytu lombardowego ogłaszanej przez Radę Polityki Pieniężnej do określenia obowiązku wyrażonego w art. 53 w zw. z art. 56 ustawy Ordynacja podatkowa jest rażącym naruszeniem prawa. Dodatkowo skarżący stwierdził, że skoro jeden z konstytucyjnych organów Państwa zaniedbał swój podstawowy ustawowy obowiązek to skutki tegoż zaniedbania nie mogą być cedowane na podatników, w tym skarżącego oraz nie mogą usprawiedliwiać działań sprzecznych z literą prawa.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach będąc na podstawie art. 97 par. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271/ właściwy do rozpoznania sprawy wyrokiem z 19 marca 2004 skargę oddalił.

W uzasadnieniu Sąd ten wskazał odnosząc się do wniosku strony o zawieszenie postępowania, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki przemawiające za zawieszeniem postępowania, gdyż wskazane przez stronę powody nie są tego rodzaju by dopuszczały możność zawieszenia postępowania, w szczególności strona nie wykazała, że przed Trybunałem Konstytucyjnym toczy się postępowanie wszczęte z jej skargi. Samo załączenie do akt sprawy odpisu skargi konstytucyjnej bez informacji, co do jej wniesienia i dalszego biegu nie wypełnia według tego Sądu warunku z art. 125 par. 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że zgodnie z treścią art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej źródłami powszechnie obowiązującego prawa są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. W przepisie rangi ustawowej, a takim jest art. 56 par. 1 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r. stwierdzono, że "Stawka odsetek za zwłokę wynosi 200 % podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalonej przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego". Uprawnienie do ustalenia stopy kredytu lombardowego Prezes NBP czerpał nie z przepisów podatkowych, lecz z przepisów ustawy o Narodowym Banku Polskim. Począwszy od dnia 1 stycznia 1998 r. tj. od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim /Dz.U. nr 140 poz. 938 ze zm./ podmiotem uprawnionym do ustalenia wysokości stóp procentowych NBP jest Rada Polityki Pieniężnej jako określony w ustawie organ Narodowego Banku Polskiego. Prezes NBP natomiast wydaje Dziennik Urzędowy Narodowego Banku Polskiego, w którym ogłasza się m.in. akty organów NBP i komisji dotyczące funkcjonowania banków /art. 54 par. 1 pkt 1 ustawy o NBP w brzmieniu od 1 stycznia 2001 r./. Oznacza to, że stawka oprocentowania kredytu lombardowego ustalona jest wyłącznie na podstawie przepisów ustawy o Narodowym Banku Polskim, organem uprawnionym do określenia stopy oprocentowania kredytu lombardowego jest Rada Polityki Pieniężnej, uchwała Rady w tym zakresie podlega ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Narodowego Banku Polskiego wydawanym przez Prezesa NBP, która ma jedynie charakter informacyjny polegający na przekazaniu do wiadomości osób zainteresowanych treści aktu, uchwały jednego z organów NBP. W oparciu o tę informację ustalana jest aktualna stawka wysokości odsetek za zwłokę, która podlega ogłoszeniu w drodze obwieszczenia w "Monitorze Polskim". Obwieszczenie, ministra właściwego do spraw finansów publicznych w sprawie wysokości odsetek ma wyłącznie znaczenie porządkowe ułatwiające stosowanie stawki odsetek. Wynika to wprost według tego Sądu z treści art. 56 par. 1 i par. 2 Ordynacji podatkowej. Sąd ten powołał się na pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 marca 2003 r. III SA 1996/01 i z 13 stycznia 2003 r. I SA/Ka 2306/01. Celem przepisu art. 56 par. 1 wskazanej ustawy było w istocie określenie wysokości odsetek, a nie wskazanie jaki organ jest uprawniony do określenia stopy kredytu lombardowego. To ustawa o Narodowym Banku Polskim jest podstawą prawną do określenia zasad ustalania stopy tego kredytu, a tym samym do wskazania uprawnionego do tego organu. Według tego Sądu art. 56 Ordynacji podatkowej mimo wadliwej konstrukcji wskazuje w jakiej wysokości muszą być pobierane odsetki od zaległości podatkowych.

Skargę kasacyjną od wskazanego wyżej wyroku złożył Marek J., zarzucając naruszenie prawa materialnego tj. art. 56 Ordynacji podatkowej poprzez nietrafną jego interpretację.

Wskazując na powyższe autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Autor skargi kasacyjnej w jej uzasadnieniu wskazał, że podnoszony w treści uzasadnienia fakt obwieszczenia przez Ministra Finansów stopy odsetek jest dla sprawy bez znaczenia, albowiem obwieszczenia nie znajdują się w konstytucyjnym wykazie aktów prawnych obowiązujących na terytorium Rzeczpospolitej. Z tego względu obwieszczenia Ministra Finansów wydawane do 31 stycznia 2002 r. traktować należy w kategoriach pobożnych życzeń Ministra Finansów, a nie źródła prawa, skoro Art. 56 Ustawy nie wskazywał na istnienie wielkości umożliwiającej wyliczenie wartości odsetek.

Reasumując skarżący podniósł iż w demokratycznym Państwie prawa niedopuszczalnym jest nakładania obowiązków finansowych na obywateli poprzez stosowanie interpretacji prawa sprzecznych z dosłownym brzmieniem treści przepisu, oraz usuwanie skutków zaniedbań organów Państwa poprzez nadinterpretację przepisów prawa.

Z istoty państwa prawa wynika, że wykładnia celowościowa jakiegokolwiek przepisu nie może być sprzeczna z wykładnia językowa treści przepisu. A skoro tak to nakładanie sankcji finansowej na podatnika w sposób w jaki uczyniono to w toku niniejszej sprawy jest naruszeniem zarówno zasad stosowania prawa jak i praw i wolności konstytucyjnych obywateli.

Mając powyższe na względzie skarżący zarzuca wydanie wyroku wbrew oczywistej i jednoznacznej treści Art. 56 Ordynacji podatkowej, a samemu przepisowi skarżący zarzuca niekonstytucyjność i wnosi o skierowanie przez NSA do Trybunału Konstytucyjnego wniosku o zbadanie zgodności z Konstytucją Art. 56 Ustawy O.P

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna jest bezzasadna. Została ona sformułowana w sposób, który nie pozwala na kasacyjną ocenę zaskarżonego wyroku.

Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1/ naruszeniu prawa materialnego przez: a/ błędną jego wykładnię, co oznacza niewłaściwe odczytanie przez Sąd treści przepisu. W takim przypadku skarżący winien wskazać, jak zastosowany przepis winien być rozumiany, b/ niewłaściwe zastosowanie, to jest dokonanie wadliwej subsumpcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego,

2/ naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Tymczasem autor skargi kasacyjnej zarzucił wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego naruszenie art. 56 Ordynacji podatkowej przez jego błędną wykładnię, gdy faktycznie przepis ten nie stanowił podstawy rozstrzygnięcia.

Przedmiotem niniejszej sprawy było określenie wysokości zaległości w podatku od środków transportowych, a więc podstawę tego rozstrzygnięcia stanowił art. 21 par. 3 Ordynacji podatkowej w związku z art. 9 i 11 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Z powyższych przepisów wynika jednoznacznie, iż obowiązek podatkowy ciąży na osobach fizycznych i osobach prawnych będących właścicielami środków transportowych, którzy z mocy prawa są obowiązani bez wezwania organu podatkowego zapłacić za dany rok podatek w terminie i ratach ustalonych w cytowanej ustawie. W sytuacji, gdy podatnik nie wywiąże się z powyższego obowiązku organ podatkowy wydaje decyzję określającą zaległość podatkową od środków transportowych.

Zasadą jest, iż od kwot stanowiących zaległość podatkową, naliczane są odsetki za zwłokę. Naliczanie odsetek za zwłokę jest automatycznym skutkiem prawnym istnienia zaległości.

Odsetki za zwłokę obowiązany jest naliczyć sam podatnik. Oznacza to, że ma on obowiązek do powiększenia wpłaty dokonanej z tytułu zaległości podatkowej o kwotę prawidłowo obliczonych, na dzień dokonania wpłaty, odsetek /art. 53 par. 3 Ordynacji podatkowej/.

Stawka odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych określona została wart. 56 par. 1 Ordynacji podatkowej.

W związku z tym, że w okresie od dnia 1 stycznia 1998 r. do dnia 31 grudnia 2002 r. podstawową stopę oprocentowania kredytu bankowego nie ustalał Prezes Narodowego Banku Polskiego, jak to wynika z art. 56 par. 1 Ordynacji podatkowej lecz Rada Polityki Pieniężnej /art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o Narodowym Banku Polskim/ to okoliczność ta sama przez się nie stwarzała podstawy do przyjęcia poglądu prezentowanego przez autora skargi, że obowiązek naliczania odsetek za zwłokę przestał istnieć ponieważ te nalicza się z mocy prawa /art. 53 par. 1 Ordynacji podatkowej/ a nie w powiązaniu z przypisaniem kompetencji do ustalania tych stóp konkretnemu organowi.

Z tych też względów należy uznać, że skarga kasacyjna wniesiona przez Marka J. nie zasługuje na uwzględnienie i stosownie do art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ - orzec jak w sentencji.