Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 481/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2013-01-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 15 ust. 2, art. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Grażyna Jeżewska (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi S. L. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 25 lipca 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Tułowice z dnia 26 marca 2012 r. nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Wojewody Opolskiego na rzecz S. L. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem datowanym na dzień 19 listopada 2011 r. S. P. reprezentowana przez pełnomocnika - adwokata P. P., wniosła o wymeldowanie M. M. z pobytu stałego w [...] nr [...], który nie mieszka pod wskazanym adresem od kilku lat, a obecnie prawdopodobnie przebywa w zakładzie karnym. Poza tym argumentowała, że M. M. zanim został osadzony, już wcześniej dobrowolnie opuścił przedmiotową nieruchomość.

Wójt Gminy Tułowice decyzją z dnia 26 marca 2012 r, nr [...], działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm. - zwanej dalej ustawą) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zm. - zwanej dalej K.p.a.), odmówił wymeldowania M. M. z pobytu stałego w [...] nr [...].

W uzasadnieniu organ I instancji przytoczył treść art.15 ust.1 i 2 wskazując, że w myśl tych przepisów w sprawach związanych z wymeldowaniem uprawniony jest jedynie do badania, czy określona osoba opuściła lokal i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się oraz czy opuszczenie to ma charakter dobrowolny i trwały. Następnie podał, że w toku postępowania ustalił, że M. M. obecnie przebywa w Zakładzie Karnym w Nysie. Zaznaczył, iż wszystkim stronom zapewnił czynny udział w każdym stadium prowadzonego postępowania. Odnotował także, że strony w wyznaczonym terminie nie złożyły wniosków o przesłuchanie świadków. Ponadto Policja w [...] do której zwrócił się o powiadomienie w jakim miejscu został zatrzymany M. M. przed osadzeniem w Zakładzie Karnym w Nysie wskazała, "że w roku 2007 prowadzone były poszukiwania M. M. i w dniu 19.10.2007r. został zatrzymany w miejscowości [...] przez funkcjonariuszy Sekcji Kryminalnej Komendy Miejskiej KPMO w Opolu. Z materiałów dotyczących zatrzymania nie wynika z jakiego miejsca (adresu) został zatrzymany, na pewno jednak miało to miejsce w [...]". Organ I instancji podał również, że z Krajowego Rejestru Karnego wynika, iż M. M. odbywa karę w Zakładzie Karnym w Nysie i przez cały czas odbywania kary nie był na przepustce. Dodatkowo, dla potwierdzenia faktu zatrzymania M. M. w [...] nr [...], przesłuchał J. M. matkę M. M., która oświadczyła, że syn powrócił "latem 2006 roku i zamieszkał z nami" w [...] nr [...], a w dniu zatrzymania przez Policję został zabrany z domu. Odnotował, że M. M. w piśmie z dnia 15 grudnia 2012 r. poinformował organ, że pod adresem [...] nr [...] jest zameldowany od 2004 r. i mieszkał tam z najbliższą rodziną do momentu osadzenia. Wyjaśnił, że nieruchomość, w której mieszkali w [...], należała do jego ojca H. M., który ją sprzedał, jednak między właścicielem a ojcem istniała ustna umowa, że cała rodzina będzie mogła mieszkać w przedmiotowym lokalu do momentu życiowej potrzeby, zaś lokal w [...] jest jedynym miejscem, do którego może wrócić. Posiadanie stałego meldunku w jego sytuacji jest mocnym argumentem przy ewentualnym przedterminowym zwolnieniu. Ponadto M. M. przesłuchany w Zakładzie Karnym w Nysie zeznał, że "został zatrzymany w dniu 19.10.2007r. w mieszkaniu w [...] nr [...]. Przebywał wówczas w mieszkaniu. Podczas przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności. Został zatrzymany przez funkcjonariuszy Policji z Opola. Przy zatrzymaniu były obecne osoby zamieszkałe wtedy w mieszkaniu (...) zeznał, że nigdy nie posiadał kluczy do budynku. (...) oświadczył, że po zakończeniu kary pozbawienia wolności zamierza wrócić do nieruchomości w [...] nr [...], ponieważ nie ma się dokąd udać. Od czasu osadzenia w Zakładzie Karnym w Nysie nigdy nie wychodził na przepustki. Nie wyrażam zgody na wymeldowanie z miejsca pobytu stałego w [...] nr [...]." Organ I instancji zauważył, że w dniu 20 marca 2012 r. wpłynęło oświadczenie M. M., w którym ponownie potwierdził, że został zatrzymany w [...] nr [...] i wymienił funkcjonariuszy, którzy brali udział w jego zatrzymaniu, podkreślając, że po wyjściu z zakładu karnego powróci do miejsca stałego zameldowania.

Dokonując oceny powyższego materiału dowodowego organ I instancji uznał, że wprawdzie M. M. od kilku lat, tj. od 19 października 2007 r., nie przebywa w budynku nr [...] w [...] w związku z odbywaniem kary pozbawienia wolności, lecz opuszczenie przedmiotowej nieruchomości nie nastąpiło dobrowolnie. Argumentował, że przymusowe opuszczenie lokalu przez osobę w nim zameldowaną nie może stanowić przesłanki wymeldowania. Wskazał, że przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne potwierdziło, że M. M. w dacie opuszczenia lokalu, tj. w dniu 19 października 2007 r., został zabrany przez osoby trzecie z miejsca zamieszkania i osadzony w zakładzie karnym, stąd nie może być mowy o dobrowolności i trwałości opuszczenia miejsca stałego zameldowania, bowiem zatrzymanie nastąpiło w [...] w miejscu zameldowania. Przesłanka dotycząca opuszczenia lokalu przez osobę, której postępowanie dotyczy, spełnia się w sytuacji ustalenia, że osoba opuściła lokal z zamiarem opuszczenia go w sposób trwały, wykazując chęć przeniesienia swojego centrum życiowego w nowe miejsce.

Według organu I instancji, materiał dowodowy nie potwierdził również faktu, że M. M. już wcześniej, zanim został osadzony, dobrowolnie opuścił przedmiotową nieruchomość. Wobec tego organ przyjął, że w badanej sprawie nie ziściły się przesłanki, wynikające z art. 15 ust. 2 ustawy, pozwalające na wymeldowanie M. M. z pobytu stałego.

Odnosząc się do zarzutu wnioskodawczyni, podniesionego w trakcie postępowania, Wójt wyjaśnił, że w sprawie o wymeldowanie organ nie bada uprawnień osoby wymeldowanej do przebywania w danym lokalu, a jedynie ustala, czy osoba ta faktycznie i dobrowolnie opuściła ten lokal.

Od powyższej decyzji odwołała się S. P., nadal reprezentowana przez pełnomocnika. Wskazała, że organ I instancji błędnie przyjął, że nie doszło do dobrowolnego i trwałego opuszczenia stałego miejsca zamieszkania przez M. M. Podała, że od kilku lat przebywa on w zakładzie karnym, zabrał z nieruchomości wszystkie swoje rzeczy i od 5 lat nie przebywa pod adresem zameldowania. Jego obecne centrum życiowe znajduje się w zakładzie karnym, gdzie przebywa, "zamieszkuje, nocuje, spożywa posiłki i przyjmuje wizyty rodziny oraz znajomych." Stąd utrzymywanie meldunku jest "czystą fikcją." Poza tym stwierdziła, że nie podjął on żadnych czynności celem przywrócenia utraconego posiadania. Nadto nieruchomość położona w [...] jest obecnie w bardzo złym stanie technicznym, zatem deklaracje powrotu do tego miejsca zamieszkania są raczej "inspirowane jego interesem w postępowaniu i nie mają nic wspólnego z rzeczywistością."

Wojewoda Opolski, działając na podstawie art. 138 § 1 K.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy, decyzją z dnia 25 lipca 2012 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu zrelacjonował przebieg postępowania administracyjnego, podzielając ustalenia faktyczne i prawne organu I instancji, a dalej wyjaśnił, że prawidłowe rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy w postępowaniu administracyjnym uzależnione jest od dokładnego ustalenia stanu faktycznego, dlatego uzupełnił postępowanie, przesłuchując E. M. - konkubinę M. M., która potwierdziła, że była obecna przy zatrzymaniu M. M. przez Policję w dniu 19 października 2007 r., a zatrzymanie miało miejsce w jego domu w [...].

Wojewoda Opolski podał, że pobyt w zakładzie karnym jest stanem przejściowym, niezależnym od woli osoby osadzonej, a więc nie można uznać, że takie opuszczenie lokalu było dobrowolne. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego uznał, że M. M. do chwili osadzenia w Zakładzie Karnym w Nysie mieszkał w miejscu pobytu stałego, w nim też został zatrzymany 19 października 2007 r. oraz że do lokalu zamierza powrócić po odbyciu kary.

Odnosząc się do podnoszonego przez stronę w odwołaniu argumentu, że centrum życiowe M. M. obecnie znajduje się w zakładzie karnym, wyjaśnił, że pobyt ten należy rozpatrywać w kategoriach pobytu czasowego bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego i nie świadczy on o przeniesieniu centrum życiowego do innego miejsca.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. L. (dawnej P.), w dalszym ciągu reprezentowana przez pełnomocnika, zarzuciła organowi naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy przez błędne uznanie, iż nie nastąpiło spełnienie przesłanek do wymeldowania M. M. z pobytu stałego w [...] nr [...]. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżąca stwierdziła, że organ powinien ustalić faktyczny zamiar osoby, która ma być wymeldowana, a przy ustalaniu zamiaru istotne znaczenie mają okoliczności potwierdzające lub zaprzeczające wolę osoby zainteresowanej. Dlatego w tej kwestii organ nie powinien poprzestać na oświadczeniach osoby zainteresowanej. Według skarżącej, istnieją podstawy do uznania, że M. M. opuścił miejsce zameldowania w sposób trwały, gdyż od kilku lat przebywa w zakładzie karnym, co jest w sprawie bezsporne. Poza tym, w sprawie nie zostały w ogóle uwzględnione okoliczności, które wyraźnie świadczą, iż oświadczenia M. M. o zamiarze powrotu do miejsca zameldowania po odbyciu kary są nieprawdziwe i składane wyłącznie na użytek postępowania. Wskazała, że nie posiada on kluczy do lokalu będącego jego miejscem stałego zameldowania, nie ma tam również żadnych rzeczy stanowiących jego własność, utracił posiadanie i nie poczynił żadnych kroków celem jego odzyskania i - co istotne - nie składał również żadnych wniosków o warunkowe przedterminowe zwolnienie. Okoliczności te świadczą, że zerwał wszelkie kontakty ze swoim miejscem zameldowania. Obecny stan zameldowania M. M. pod adresem [...] jest fikcją i nie znajduje żadnego odzwierciedlenia w rzeczywistości, podczas gdy realizacja obowiązku meldunkowego służy zapewnieniu prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności polegającej na rejestracji danych o miejscu pobytu. Skarżąca zauważyła, że M. M. postrzega zameldowanie jako uprawnienie do przebywania lokalu, dlatego nie wyraża zgody na wymeldowanie. Jednak jego stanowisko w sprawie powinno być ocenione przez organ z pewną dozą krytycyzmu, nie zaś w sposób wiążący, jak to miało miejsce w tym postępowaniu. Powołując się na orzecznictwo sądowe dodała, iż "do orzeczenia o wymeldowaniu ze względu na rejestrowy charakter zameldowania wystarczające jest ustalenie, że dana osoba nie zamieszkuje w określonym lokalu przez odpowiednio długi okres i nie dopełniła ciążącego na niej z mocy obowiązku wymeldowania się lub też zameldowania się w innym lokalu (w którym faktycznie przebywa) na okres czasowy." Zdaniem skarżącej, nie powinno budzić wątpliwości, iż opuszczenie miejsca zameldowania przez M. M. miało charakter trwały i dobrowolny, stąd organ miał obowiązek wydać decyzję o jego wymeldowaniu.

Wojewoda Opolski w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 28 grudnia 2012 r. Sąd dopuścił dowód w postaci pisma M. M. z dnia 8 sierpnia 2012 r. skierowanego do pełnomocnika skarżącej, w którym wskazał, że jest nadal zameldowany w [...], dlatego teraz wszystko zależy od niego, czy wyrazi zgodę na wymeldowanie, czy też nie. Powiadomił, że nie ubiega się o warunkowe zwolnienie z zakładu karnego, bo nie ma takiej możliwości, ponieważ popełnił przestępstwo w trakcie odbywania kary i pozostanie w nim do 2 lutego 2015 r. Poinformował pełnomocnika, że jeśli właścicielka nieruchomości chciałaby zawrzeć umowę w sprawie wymeldowania "za daną kwote Pieniężną to się zgodzę jak wiem że na ludzi biednych nie trafiłem (...) możemy sprawe załatwić w ciągu dwóch lub trzech dni. ale nic zadarmo."

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej zwaną P.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje m.in. w razie, gdy kontrola aktu administracyjnego wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.).

Z taką zaś sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, gdyż przeprowadzona kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej wykazała, że naruszają one prawo.

Przedmiotem zaskarżonych decyzji jest odmowa wymeldowania M. M. z pobytu stałego w [...] nr [...].

Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy ewidencja ludności polega na rejestracji danych dotyczących między innymi miejsca pobytu osób. Według zaś art. 15 ust. 2 tej ustawy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Przy ustalaniu przesłanek wymienionych w tym przepisie należy mieć na uwadze, że zarówno zameldowanie jak i wymeldowanie z miejsca stałego pobytu ma charakter wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy. Jak słusznie zatem wskazały organy obu instancji, jeśli osoba zameldowana opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego i nie dopełnia obowiązku wymeldowania się, decyzję w tej sprawie musi podjąć właściwy organ gminy, przy czym w przypadku wymeldowania, podstawą dokonania tej czynności przez organ administracji jest wyłącznie ustalenie faktu opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego czy utraciła, czy też nie uprawnienie do przebywania w danym lokalu.

Kluczową więc kwestią dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest przesądzenie, czy skarżący opuścił miejsce stałego pobytu. Aby można było dokonać prawidłowej oceny w tym zakresie należy wyjaśnić znaczenie użytego w tym przepisie sformułowania "opuściła miejsce pobytu". Zdaniem organów, w stosunku do M. M. nie zaszła powyższa przesłanka uzasadniająca wymeldowanie, albowiem nie opuścił on miejsca pobytu stałego, gdyż przebywanie w zakładzie karnym nie jest dobrowolnym i trwałym opuszczeniem lokalu w rozumieniu ww. przepisu.

Wobec tego, przyjdzie dostrzec, że na "trwałość" i "dobrowolność" opuszczenia miejsca stałego pobytu, jako koniecznych przesłanek wymeldowania wskazuje orzecznictwo sądowoadministracyjne. Przesłanki te w ogóle nie wynikają z powołanego przepisu. Ustawodawca nie zdefiniował sformułowania "opuszczenia" miejsca stałego pobytu. W takim stanie rzeczy, zdaniem Sądu, należy każdorazowo je definiować, odnosząc do indywidualnej sytuacji osoby.

Przyjdzie zauważyć, że przy opuszczeniu miejsca stałego pobytu nie w każdym przypadku, uzasadniającym wymeldowanie, możliwe jest stwierdzenie dobrowolności jego opuszczenia, jednak zawsze musi łączyć się z opuszczeniem dotychczasowego miejsca centrum życiowego. Cecha dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego, według utrwalonego orzecznictwa sądowego, może być brana pod uwagę wyłącznie w sytuacjach, w których mamy do czynienia ze stanami faktycznymi, które nacechowane są bezprawnym działaniem osób trzecich w odniesieniu do osoby, która podlega obowiązkowi meldunkowemu, a nie w sytuacjach, kiedy osoba objęta obowiązkiem meldunkowym opuszcza miejsce pobytu stałego w związku z koniecznością odbycia kary pozbawienia wolności.

Również przesłanka trwałości opuszczenia miejsca pobytu nie wynika z art. 15 ust. 2 ustawy, lecz została wypracowana przez orzecznictwo, które nie wyjaśnia, kiedy owa trwałość zachodzi. Słownik języka polskiego definiuje słowo "trwały" jako "stan istniejący przez dłuższy czas lub nieulegający szybkim zmianom." Problem z zastosowaniem tej przesłanki uwidocznia się w sprawach, w których, - jak ma to miejsce w niniejszym przypadku - przyczyną opuszczenia miejsca pobytu stałego jest fakt odbywania kary pozbawienia wolności. Trzeba także odnotować, że w części orzecznictwa przyjmuje się, że odbywanie kary pozbawienia wolności stanowi fakt uniemożliwiający uznanie "trwałości" opuszczenia miejsca zamieszkania (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 października 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 579/12 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Inne zdanie prezentuje orzecznictwo co do odbywania długotrwałych kar pozbawienia wolności (15-25 lat) uznając, iż odmowa wymeldowania osoby odbywającej długoterminowe kary pozbawienia wolności, stanowiłoby utrzymywanie fikcji meldunkowej (por. wyrok NSA z 18 września 2009 r., sygn. akt II OSK 1396/08, wyrok WSA w Gdańsku z 4 lutego 2010 r., sygn. akt III S.A./Gd 521/09 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem upływ określonego czasu od momentu opuszczenia miejsca pobytu stałego, stanowi problem interpretacyjny w zakresie istotnej przesłanki wymeldowania. Nie sposób bowiem określić cezury czasowej, przesądzającej, czy nastąpiło trwałe opuszczenie lokalu. Pojęcie trwałości opuszczenia miejsca stałego pobytu trudno zatem jest wiązać z upływem określonego czasu, gdy brak jest podstaw do wskazania jakiegokolwiek wiążącego terminu. Dlatego też, nie sposób jest odmówić wymeldowania z powodu braku cechy trwałości opuszczenia miejsca stałego pobytu, skoro brak jest podstaw prawnych do określenia od jakiego momentu zachodzi owa trwałość. Rozważając kwestię "trwałości" opuszczenia miejsca pobytu stałego, należy podzielić pogląd orzecznictwa, musi to oznaczać wyzbycie się posiadania lokalu, jako miejsca stanowiącego dotychczasowe centrum życiowe, a to z kolei oznacza definitywność zdarzenia (dokonanego), jakim jest opuszczenie dotychczasowego miejsca centrum życiowego. Sytuacja taka, która różni się swym znaczeniem od innych mniej definitywnych sytuacji, w których rozpoczęty proces opuszczania miejsca pobytu stałego nie został definitywnie zakończony lub też zachodzi zwykła nieobecność w miejscu centrum życiowego, charakteryzująca się brakiem jego utraty, przy czym utrata ta może być wynikiem nie tylko dobrowolnego zachowania, ale też sytuacji niedobrowolnych, lecz zgodnych z prawem (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 19 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Bd 515/09 - dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Poza tym, warto również przypomnieć, że w myśl postanowień art. 6 ust. 1 ustawy pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.

Takie przesłanki jak: dobrowolność, trwałość opuszczenia oraz zamiar przebywania w określonym miejscu i w nim skoncentrowanie swych spraw, winny być stwierdzone na podstawie obiektywnie istniejących okoliczności faktycznych, zgodnie z przepisami prawa procesowego, w tym przede wszystkim zgodnie z wynikającą z art. 7 K.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, w świetle której organ orzekający winien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy. W tym też celu, zgodnie z wymogami określonymi w treści art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a., organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W myśl art. 107 § 1 i 3 K.p.a., decyzja organu powinna zawierać powołanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne.

Wskazać także trzeba, że wprawdzie w myśl art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy pobyt w zakładach karnych, trwający dłużej niż trzy miesiące nie traci charakteru pobytu czasowego, lecz z treści tego przepisu nie wynika, że pobyt w zakładzie karnym, przez to, że nie jest miejscem nowego pobytu stałego, stanowi przeszkodę do wymeldowania z miejsca dotychczasowego pobytu stałego. Poza tym, zgodnie z przepisami ustawy, dokonanie wymeldowania nie jest uzależnione od uzyskania nowego miejsca pobytu stałego. Warto również dostrzec, że zakłady karne są miejscami, w których koncentruje się centrum życiowe osadzonych tam osób, niezależnie od tego czy odbywają kilkuletnie, czy też dożywotnie kary pozbawienia wolności. Fakt, iż nie przebywają tam dobrowolnie, nie ma przy tym znaczenia, skoro ich pobyt jest zgodny z prawem i wynika z zastąpienia aktu ich woli wyrokiem sądu.

Przechodząc na grunt kontrolowanej sprawy, należy wskazać, że organy - zważywszy na okoliczności niniejszej sprawy - nadmierne znaczenie przypisują kwestii dobrowolnego opuszczenia przez uczestnika postępowania przedmiotowego lokalu. Opuszczenie przez M. M. nieruchomości w S. nr [...] nastąpiło w wyniku jego zawinionych działań, za które został on skazany prawomocnym wyrokiem karnym i nadal odbywa karę pozbawienia wolności. Nie można więc uznać, że zmuszony był opuścić przedmiotowy lokal w wyniku jakichkolwiek bezprawnych działań osób trzecich względem niego. Jak powyżej wywiedziono, ustalenie, czy opuszczenie lokalu było dobrowolne ma znaczenie wówczs, gdy dana osoba jest zmuszona opuścić lokal na skutek działań bezprawnych innych osób, ale nie w sytuacji, gdy opuszczenie przez nią lokalu było następstwem zawinionych przez nią działań. Ponadto fakt dokonania zatrzymania w miejscu zameldowania na pobyt stały wcale nie oznacza, jak to sugerują organy, że zatrzymany cały czas tam mieszkał i koncentrował w nim swoje centrum życiowe. Jak wynika bowiem z informacji uzyskanej od Policji w roku 2007 były prowadzone poszukiwania M. M., a jedynie zatrzymanie nastąpiło pod tym adresem. Gdyby poszukiwany mieszkał w miejscu zameldowania, to Policja nie musiałaby go poszukiwać. Popełniając świadomie przestępne czyny M. M. w sposób dorozumiany wyraził wolę opuszczenia miejsca pobytu stałego w lokalu, w którym zamieszkiwał. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może bowiem nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie oświadczenia woli, ale także w sposób domniemany - poprzez zachowanie, które nie niweczy możliwość przebywania danej osoby w określonym lokalu. Zatem uznać należy, że w tej konkretnej sprawie bezprzedmiotowa jest ocena, czy opuszczeniu przez M. M. miejsca jego pobytu stałego towarzyszyła dobrowolność. Wprawdzie nie dobrowolnie, lecz w sposób domniemany, niewątpliwie opuścił on swoje miejsce pobytu stałego.

W rozpoznawanej sprawie trzeba także ocenić drugą przesłankę odnosząca się do trwałości opuszczenia miejsca pobytu stałego. Podkreślić raz jeszcze przyjdzie, że opuszczenie miejsca pobytu stałego musi oznaczać definitywne wyzbycie się posiadania lokalu, jako miejsca stanowiącego dotychczasowe centrum życiowe. Zdaniem Sądu, z taką sytuacją o charakterze definitywnym mamy do czynienia w realiach rozpoznawanej sprawy. Bezsporne jest, że skarżący od ponad 5 lat nie przebywa w [...] i przez najbliższych kilka lat nie będzie miał możliwości tam przebywać, co sam potwierdził w piśmie z dnia 8 sierpnia 2012 r., podając, że jego pobyt w zakładzie karnym będzie trwał bez przerwy do 2 lutego 2015 r. Tym samym, jak zasadnie podnosi skarżąca - nie można uznać, że w miejscu zameldowania na pobyt stały, koncentruje się jego centrum interesów życiowych. Powyższa okoliczność wypełnia dyspozycję art. 9 ust. 2b ustawy, w myśl której zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie pobytu w danym lokalu, a zatem nie może służyć utrzymywaniu fikcji pobytu osoby, która w istocie tam nie przebywa i przebywać nie będzie. Jak trafnie wskazała skarżąca, sama wola (zamiar) powrotu do dotychczasowego miejsca zameldowania na pobyt stały, i to w bliżej nieokreślonej przyszłości, nie może samoistnie przesądzać o braku przesłanek do wymeldowania. W niniejszej sprawie w tym zakresie zabrakło wiarygodnych ustaleń organów obu instancji. Jak wynika z lektury akt, co słusznie dostrzegła skarżąca, w rozstrzyganej sprawie organy nie zbadały, czy w miejscu stałego pobytu znajdują się rzeczy stanowiące własność uczestnika postępowania, nie oceniły faktu nieposiadania kluczy do lokalu, a jedynie arbitralnie i bezkrytycznie przyjęły oświadczenia M. M., iż po wyjściu z zakładu zamierza powrócić do miejsca zameldowania. Organy w ogóle nie przeanalizowały oświadczeń uczestnika postępowania złożonych w trakcie trwania postępowania. Tymczasem, z wyjaśnień skarżącego z dnia 15 grudnia 2011 r. Wynika m.in., iż właściwie głównym powodem, dla którego nie zgadza się on na wymeldowanie, jest niezapewnienie mu lokalu zastępczego przez obecną właścicielkę nieruchomości. Należy odnotować, że przy ustaleniu zamiaru nie można jednak poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby, jak to uczyniły organy w niniejszej sprawie. Dla oceny tej przesłanki istotne znaczenie ma to, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. Z tego względu dopiero po jednoznacznym ustaleniu, czy uczestnik postępowania ma zamiar (wolę) przebywania na stałe w [...] nr [...], będzie możliwe stwierdzenie przesłanek, o których mowa art. 15 ust. 2 ustawy. Zdaniem Sądu, ustalenie woli uczestnika postępowania powrotu do miejsca zameldowania na pobyt stały ma istotne znaczenie, gdyż długotrwały (9 lat) pobyt w zakładzie karnym w powiązaniu z wyzbyciem się zamiaru powrotu do tego miejsca oznacza, że nastąpiło trwałe opuszczenie miejsca pobytu.

Organy administracji, dokonując ustaleń w kontekście możliwości zastosowania cyt. przepisu, dotyczących charakteru opuszczenia przez M. M. miejsca zameldowania, a także jego woli w tym zakresie, uchybiły również wymogom procedury w zakresie omówionym w uzasadnieniu wyroku (art. art. 7, 77 § 1, 80 K.p.a.) i tym samym decyzje nie zostały uzasadnione w sposób właściwy (art. 107 § 3 K.p.a.).

Poza tym, pomimo stwierdzenia przez oba organy, iż materiał dowodowy nie potwierdził, że M. M. już wcześniej, zanim został osadzony, dobrowolnie opuścił przedmiotową nieruchomość, to w aktach brak jest obiektywnych dowodów potwierdzających tę okoliczność. Jedynie matka uczestnika oraz konkubina, a więc osoby, które trudno uznać za bezstronne potwierdziły, że jego pobyt w [...] nr [...] miał charakter stały.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy rzeczą organu I instancji będzie uwzględnienie powyższych rozważań Sądu oraz przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego we wskazanym zakresie.

Z przedstawionych wyżej względów należało przyjąć, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji są wadliwe, przy czym uchybienia te miały wpływ na wynik sprawy, stąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c P.p.s.a. orzeczono, jak w punkcie 1 wyroku. Rozstrzygnięcie w zakresie wykonalności decyzji uzasadnia przepis art. 152 P.p.s.a., natomiast o kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.