Wyrok NSA, sygn. akt II SA 52/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2000-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Policja
Ochrona danych osobowych
Powołane przepisy: article: art. 23 ust. 1 pkt 2 i pkt 4
journal: Dz.U. 1997 nr 133 poz. 883
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych.
article: art. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 30 poz. 179
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
article: art. 1
journal: Dz.U. 1999 nr 51 poz. 526
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 31 maja 1999 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o Urzędzie Ochrony Państwa.
Teza: Zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych /Dz.U. nr 133 poz. 883/ zarówno Policja, jak i organy UOP mają prawo i obowiązek zbierania danych osobowych, realizując swe obowiązki w ramach określonych w art. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji /Dz.U. nr 30 poz. 179 ze zm./ i art. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Urzędzie Ochrony Państwa /t.j. Dz.U. 1999 nr 51 poz. 526/.

Generalny Inspektor Danych Osobowych nie jest uprawniony do kontroli przetwarzania danych osobowych zbieranych przez Policję i UOP w ramach ich ustawowych obowiązków.

TEZY

Zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych /Dz.U. nr 133 poz. 883/ zarówno Policja, jak i organy UOP mają prawo i obowiązek zbierania danych osobowych, realizując swe obowiązki w ramach określonych w art. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji /Dz.U. nr 30 poz. 179 ze zm./ i art. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Urzędzie Ochrony Państwa /t.j. Dz.U. 1999 nr 51 poz. 526/.

Generalny Inspektor Danych Osobowych nie jest uprawniony do kontroli przetwarzania danych osobowych zbieranych przez Policję i UOP w ramach ich ustawowych obowiązków.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Leszka B. na decyzję Dyrektora Biura Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia 22 grudnia 1999 r. (...) w przedmiocie ochrony danych osobowych - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 8 listopada 1999 r. Leszek B. zwrócił się do Generalnego Inspektora Danych Osobowych o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie gromadzenia o nim danych osobowych przez funkcjonariusza Wydziału Operacyjno-Śledczego Komendy Rejonowej Policji w K. i nadzorującą ją KWP w K. oraz KGP, a także w sprawie udostępnienia tych danych delegaturze Urzędu Ochrony Państwa w K.

W uzasadnieniu podał, że w 1973 r. funkcjonariusze Komendy Miejskiej MO w K. założyli mu kartotekę homoseksualisty. Został wtedy siłą doprowadzony do Komendy Miejskiej MO, gdzie zrobiono mu fotografię, pobrano odciski palców i dociekliwie pytano z jakich przyczyn i zbyt często zdaniem milicji, odwiedza publiczne ubikacje, zwłaszcza na katowickim dworcu PKP.

Dane te gromadzono na zlecenie ówczesnej służby bezpieczeństwa funkcjonariusza Adama Z. pełniącego obecnie funkcję dyrektora Urzędu Ochrony Państwa w K.

Obecnie funkcjonariusze (...) policji jak i delegatury UOP w K. kontynuują nieprzerwanie zbieranie jego danych osobowych w trybie operacyjno-śledczym.

W postępowaniu sądowoadministracyjnym przed NSA w Warszawie w sprawie II SA 943/99 anonimowy funkcjonariusz UOP stwierdzi, że sprawa dla której zbiera się jego dane osobowe jest objęta tajemnicą państwową i zarówno ona jak i jego dane nie mogą być ujawnione ani usunięte, trzeba je zbierać dalej ze względu na bezpieczeństwo publiczne.

W konsekwencji Leszek B. wniósł o ujawnienie na jakiej podstawie prawnej i z jakich przyczyn policja i UOP gromadzą dane dotyczące jego preferencji seksualnych i zdrowia, zwłaszcza psychicznego w trybie operacyjno-śledczym.

W odpowiedzi, Dyrektor Biura Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych pismem z 24.11.1999 r. poinformowała wnioskodawcę, iż zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych /Dz.U. nr 133 poz. 883/, przetwarzanie danych osobowych jest dopuszczalne, jeżeli zezwalają na to przepisy prawa. Uprawnienia funkcjonariuszy Policji w zakresie przetwarzania o osobie określa ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.

Zgodnie z art. 20 ust. 1 tej ustawy Policja, z zachowaniem pewnych ograniczeń wynikających z art. 19 może uzyskiwać informacje, w tym także w sposób tajny i poufny, gromadzić je, sprawdzać, przetwarzać. Dlatego skarga Leszka B. w tej części jest bezzasadna. Natomiast Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie jest organem właściwym w kwestii kontroli udostępnienia danych osobowych Urzędowi Ochrony Państwa.

Zgodnie bowiem z art. 5 ustawy o ochronie danych osobowych, jeżeli przepisy odrębnych ustaw, które odnoszą się do przetwarzania danych, przewidują dalej idącą ich ochronę, niż to wynika z tej ustawy, stosuje się przepisy tych ustaw. Szczegółowo jest to uregulowane w art. 6a ustawy o UOP.

Kontrolę ochrony informacji niejawnych oraz kontrolę przestrzegania przepisów wydanych w tym zakresie, zgodnie z art. 14 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie informacji niejawnych, sprawuje UOP i Wojskowe Służby Informacyjne.

Z powyższych względów Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie jest organem uprawnionym do badania podstaw prawnych i przyczyn zbierania i przetwarzania danych osobowych przez funkcjonariuszy służb ochrony państwa, a także do sprawowania kontroli w tym zakresie.

Od pisma tego skarżący złożył odwołanie, które 22 grudnia 1999 r. rozpatrzyła Dyrektor Biura Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych i stwierdziła, że "informuje iż podtrzymuje stanowisko wyrażone w piśmie z dnia 24 listopada 1999 r."

Traktując powyższe pismo jako decyzję administracyjną, skarżący złożył na nie skargę zarzucając, iż kierownik działu dochodzeniowo-śledczego Komendy Miejskiej Policji Fabian G. gromadzi jego dane osobowe w postaci karty homoseksualisty. Podlegli mu funkcjonariusze uzyskują dane do tej kartoteki w trybie operacyjno-śledczym. Monitoring przez ww. funkcjonariuszy jego życia prywatnego w celu gromadzenia preferencji seksualnych bez przesłanek formalnoprawnych uzasadniających takie działanie, jest rażącym naruszeniem przepisów ustawy o ochronie danych osobowych.

W opisanych przez skarżącego sprawach Główny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wniosła o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie. Zdaniem Generalnego Inspektora Ochrony Danych pismo dyrektora jej Biura nie jest ani decyzją administracyjną, ani innym aktem administracyjnym, wymienionym w art. 16 ust. 1 ustawy o NSA, dlatego skarga Leszka B. powinna zostać odrzucona.

Podtrzymując argumenty merytoryczne zawarte w zaskarżonym piśmie, Generalny Inspektor Ochrony Danych podniosła, iż skarga jest bezzasadna, stosownie bowiem do art. 43 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych, w odniesieniu do zbiorów objętych tajemnicą państwową ze względu na obronność lub bezpieczeństwo państwa, ochronę zdrowia i życia ludzi, mienia lub bezpieczeństwa publicznego Generalnemu Inspektorowi nie przysługuje m.in. prawo do wydawania decyzji administracyjnych i rozpatrywania skarg w sprawie wykonania przepisów o ochronie danych osobowych. W związku z powyższym Generalny Inspektor DO nie jest właściwy do rozpatrzenia tego typu skargi Leszka B. na działalność organów Policji i Urzędu Ochrony Państwa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przede wszystkim na rozprawie wyjaśniono, iż Dyrektor Biura Generalnego Inspektora Danych Osobowych jest uprawniony do wydawania w imieniu Generalnego Inspektora decyzji administracyjnych.

Drugim, wymagającym oceny problemem było przesądzenie charakteru pism kierowanych do skarżącego przez Dyrektora Biura GIODO. Analizując treść tych pism stwierdzono, iż zawierają one zarówno rozstrzygnięcia co to tego czy Generalny Inspektor jest uprawniony do decydowania o naruszeniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych /Dz.U. nr 133 poz. 883/ przez funkcjonariuszy Policji oraz UOP, którzy przetwarzają dane w granicach swych ustawowych kompetencji, jak też i podstawę prawną odmowy wydania zakazu takiego przetwarzania danych. Są to podstawowe cechy decyzji administracyjnych w zindywidualizowanych sprawach.

Drugie z tych pism z dnia 22.12.1999 r. jest wydane w wyniku odwołania skarżącego. Stwierdza w nich organ administracji, że zajęte w poprzednim piśmie "stanowisko podtrzymuje".

Nie ma zatem wątpliwości, iż powyższe pismo zawierające oparte na prawie rozstrzygnięcie uprawnionego organu, jest decyzją odwoławczą, wydaną w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy rozstrzygniętej wcześniej decyzją z 24.11.1999 r.

Stwierdziwszy powyższe NSA ocenił, iż skarga Leszka B. nie może być uwzględniona, zgodnie bowiem z art. 23 ust. 1 pkt 2 i 4 cyt. ustawy o ochronie danych osobowych zarówno Policja jak i organy UOP mają prawo i obowiązek zbierania danych osobowych, realizując swe obowiązki w ramach określonych w art. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji /Dz.U. nr 30 poz. 179 ze zm./ i art. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Urzędzie Ochrony Państwa /t.j. Dz.U. 1999 nr 51 poz. 526/.

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie jest uprawniony do kontroli przetwarzania danych osobowych zbieranych przez Policję i UOP w ramach ich ustawowych obowiązków. Dlatego skarga została oddalona na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA.