Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 844/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 1 § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2167
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art. 3 pkt 6, art. 17 ust. 1, 1a i ust. 5, art. 17b
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 333
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym - t.j.
article: art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu w trybie uproszczonym w dniu 17 listopada 2021 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2021r. Nr- [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "Kolegium" lub "Organem II instancji) po rozparzeniu odwołania M. O. ( zwanej dalej "Skarżącą") reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika radcę prawnego M. M. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy G. zwanego dalej "Wójtem" nr [...] z dnia [...] maja 2021r. odmawiające M. O. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej , na podstawie art. 17 ust. 1 pkt.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wnioskowaną na matkę K. D..

Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] kwietnia 2021r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. wpłynęła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr [...] z dnia [...] marca 2021r. uchylająca w całości decyzję Wójta Gminy G. nr [...] z dnia [...] grudnia 2020r. Wówczas zgodnie z wytycznymi Kolegium , po ponownym przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego uzyskano informację, że M. O. podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu w KRUS jako domownik oraz zgodnie ze złożonym oświadczeniem w dniu [...] maja 2021r. poinformowała organ I instancji, że nie wyrejestruje się z w/w ubezpieczeń. Również w złożonym wniosku wskazała, że jest domownikiem rolnika.

Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wnioskującej z uwagi na ziszczenie się negatywnych przesłanek w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych pozostawania w zatrudnieniu z uwagi na posiadanie statusu " domownika rolnika" w rozumieniu art. 6 pkt. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Decyzją z dnia [...] lipca 2021r. [...] w wyniku rozpatrzenia odwołania pełnomocnika M. O. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzje organu I instancji.

W uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, że w celu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego niezbędne jest spełnienie przesłanek " rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" oraz " sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności" przy czym przesłanki te zostały wymienione wprost w przepisie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z powyższego wynika, że jedną z przesłanek uprawniających do świadczenia pielęgnacyjnego jest stała, osobista i długotrwała opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Jednocześnie jak wskazało Kolegium opieka ta musi przy tym stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, co oznacza konieczność istnienia ścisłego i bezpośredniego związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia albo jego niepodejmowaniem , a sprawowaną opieką. Jak wskazało Kolegium w przypadku rolników Stosownie do treści art. 17b ust. 1 u.ś.r. w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio:

1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego;

2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym. Przepis art. 17b ust. 2 u.ś.r. stanowi, że zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Ciężar dowodu wykazania tego faktu ciąży na rolniku. Takim środkiem dowodowym podlegającym ocenie na zasadach ogólnych jest oświadczenie strony wskazane w art. 17 b ust. 2 u.ś.r . W wyniku jego złożenia strona traci status osoby objętej ubezpieczeniem społecznym rolników. M. O. wielokrotnie modyfikowała składane w toku postępowania oświadczenie o swoim statusie pracy w gospodarstwie rolnym. Ostatecznie M. O. nie złożyła oświadczenia o zaprzestaniu pracy w gospodarstwie rolnym , oświadczyła natomiast, że na dzień [...] maja 2021r. pracy tej nie zaprzestała. Wobec powyższego Kolegium stanęło na stanowisku, że wnioskodawczyni w istocie opiekuje się matką K. D., jednakże wbrew oświadczeniom swojego pełnomocnika nie zaprzestała pracy w gospodarstwie rolnym na co wskazuje jej oświadczenie z dnia [...] maja 2021r.

Skargę na powyższą decyzje wniósł pełnomocnik skarżącej , wskazując na naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci niezastosowania normy przepisu art. 17b ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez nieoparte na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym twierdzenie Organu, iż Odwołująca nie zaprzestała pracy w gospodarstwie rolnym i konsekwencji wydanie decyzji odmawiającej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pomimo spełnienia przez Odwołującą przesłanki opisanej w/w przepisem. Pełnomocnik wskazał także na zarzuty przepisów prawa które miały istotny wpływ na wynik postępowania w postaci . art. 17b ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1, art. 7 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niepoparte zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym zaprzeczenie złożonemu przez Odwołującą oświadczeniu (zgodnemu z art. 17b ust 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych) i nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. okoliczności niemożności podjęcia pracy i niewykonywania pracy w gospodarstwie przez Odwołującą w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, co skutkuje odmową Odwołującej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W związku z powyższym pełnomocnik skarżącej wniósł o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji w całości,

- uchylenie decyzji organu I instancji,

- zobowiązanie organów obu instancji do przyjęcia oceny prawnej i wskazań do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu wydanym w niniejszej sprawie,

- zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych,

- rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wnosząc o oddalenie skargi. Wskazał, że organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, a następnie prawidłowo oceniły, że w przypadku wnioskodawczyni zostały spełnione wszystkie przesłanki do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad matką. Skarżąca nie zaprzestała bowiem pracy w gospodarstwie rolnym, co wynika jednoznacznie z jej oświadczenia, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, a fakt ten pominął pełnomocnik M. O..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu, a także czy przy jego wydawaniu nie doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w świetle powyższych kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie znajduje uzasadnionych podstaw.

Sądową kontrolą w niniejszej sprawie objęte została decyzje SKO z dnia [...] lipca 2021r. nr [...] i poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy G. nr [...] z dnia [...] maja 2021r. na mocy których odmówiono skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na niespełnienie przesłanki zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego bądź wykonywania w nim pracy. Stanowisko o nie spełnieniu w sprawie przedmiotowej przesłanki organy uzasadniły okolicznością, że pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia [...] kwietnia 2021r. oświadczył, że zaprzestała ona pracy w gospodarstwie rolnym z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matką od dnia [...] sierpnia 2020r. i wyjaśnił, że jest objęta ubezpieczeniem społecznym rolników jako domownik w KRUS od około [...] lat , przy czym musiała zaprzestać pracy w gospodarstwie z uwagi na fakt, że zakres opieki sprawowanej nad matką jest na tyle szeroki, że wyklucza możliwość świadczenia pracy. Organ II instancji, w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał , że w dniu [...] maja 2021r. zgłosiła się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej Skarżąca, w celu uzupełnienia we wniosku daty od kiedy zaprzestała pracy w gospodarstwie rolnym. Skarżąca wskazała, że nadal pracuje w gospodarstwie rolnym i nie zaprzestała tej pracy z dniem [...] sierpnia 2020r. Toteż w zgromadzonym materiale dowodowym należało odmówić skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wobec niewypełnienia przesłanki wskazanej w art. 17b u.ś.r i jednocześnie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wskazanym w art. 17 ust.1 u.ś.r

Ocena legalności zaskarżonej decyzji wymaga zatem rozstrzygnięcia kwestii, czy w sprawie zaistniały podstawy prawne i faktyczne do wydania decyzji o odmowie przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, ze względu na niespełnienie ustawowej przesłanki zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego bądź wykonywania w nim pracy.

Odnosząc się do ww. spornej kwestii wskazać należy, że zastosowanie w sprawie miały przepisy art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 111 z późn. zm.), według stanu prawnego obowiązującego na dzień wydania zaskarżonej decyzji.

W ramach regulacji art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, określone zostały pozytywne i negatywne przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. I tak przepis art. 17 ust. 1 tej ustawy, wymieniając te pierwsze, stanowi że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a ww. ustawy). Z kolei art. 17 ust. 5 ww. ustawy, wymienia katalog sytuacji, w których świadczenia pielęgnacyjne nie przysługuje. Są to sytuacje związane z posiadaniem określonego rodzaju dochodów bądź z określonymi uwarunkowaniami osobistymi (umieszczenie w rodzinie zastępczej, pozostawienie w związku małżeńskim).

W stosunku do określonej grupy społecznej tj. rolników oraz ich małżonków i domowników, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zastało jednak obwarowane jeszcze dodatkowymi warunkami. Stanowi o tym przepis art. 17b ustawy o świadczeniach rodzinnych, który został wprowadzony do obrotu prawnego ustawą z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r. poz. 567), która weszła w życie w dniu 15 maja 2014 r.

Na podstawie tego przepisu wymienione świadczenie pielęgnacyjne, jak i specjalny zasiłek opiekuńczy, przysługują rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego, a małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym. Tym samym zakres ustawy objął grupę podmiotów, która dotąd nie mogła być uprawniona do przedmiotowego świadczenia z powodu niezaklasyfikowania wykonywania działalności rolniczej jako zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1 art. 17b, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia." Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 17b ust. 2 ww. ustawy).

Niewątpliwe zatem skarżąca należy do grupy podmiotów, objętych hipotezą art. 17b ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a więc podmiotów w stosunku do których ustawodawca obwarował prawo do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego dodatkowym wymogiem, tj. wymogiem zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego (rolnik) oraz zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego bądź wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym (małżonek rolnika, domownik).

Odpowiedź na stanowiące przedmiot sporu zagadnienie czy w sprawie ten warunek z art. 17b ustawy o świadczeniach rodzinnych został spełniony wymaga w pierwszej kolejności zdekodowania normatywnego pojęcia rolnika i małżonka rolnika w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Zgodnie z definicją rolnika zawartą w art. 6 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, pod pojęciem rolnika rozumie się pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. W myśl zacytowanej definicji rolnikiem jest osoba posiadająca gospodarstwo rolne i prowadząca w nim działalność rolniczą. Zgodnie z art. 5 ww. ustawy przepisy ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników dotyczące ubezpiecza rolników i świadczeń przysługujących rolnikowi stosuje się także do małżonka rolnika, chyba że ten małżonek nie pracuje w gospodarstwie rolnika ani w gospodarstwie domowym bezpośrednio związanym z tym gospodarstwem rolnym. Należy zauważyć, iż stosownie do art. 4 ust. 1 ww. ustawy składki na ubezpieczenie za każdego ubezpieczonego opłaca rolnik, a jeżeli działalność rolnicza jest prowadzona na rachunek kilku osób, obowiązek opłacania składki ciąży na nich solidarnie. W przypadku więc gdy oboje małżonkowie są współwłaścicielami gospodarstwa rolnego, prowadzącymi działalność rolniczą, to obojgu małżonkom stosownie do art. 6 pkt 1 powołanej ustawy przysługuje status rolnika, i to oni oboje są płatnikiem składek na ubezpieczenie. Z powyższego wynika, że przytoczone unormowanie art. 5 ww. ustawy, odnosi się do małżonka rolnika, który nie jest właścicielem lub posiadaczem gospodarstwa rolnego, ale pracuje w tym gospodarstwie lub w gospodarstwie domowym bezpośrednio związanym z tym gospodarstwem (wyrok Sądu Apelacyjnego w W. z dnia [...] listopada 2008 r., sygn. akt [...], lecz nr [...]). Jeżeli więc małżonek jest współwłaścicielem (współposiadaczem) gospodarstwa rolnego, podlega ubezpieczeniu jako rolnik. Jeżeli zaś nie jest współwłaścicielem (współposiadaczem) gospodarstwa rolnego, podlega ubezpieczeniu jako małżonek rolnika (małżonek rolnika nie będący właścicielem ani posiadaczem gospodarstwa rolnego nie ma statusu rolnika). Podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników ma w tym ostatnim przypadku swoje źródło, stosownie art. 5 ww. ustawy, w fakcie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnika lub w gospodarstwie domowym bezpośrednio związanym z tym gospodarstwem rolnym. Ze znajdującego się w aktach sprawy wywiadu środowiskowego, wynika, że skarżąca podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu w KRUS jako domownik rolnika, oraz w wyniku złożonego oświadczenia w toku prowadzonego postępowania w dniu [...] maja 2021r. poinformowała Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, że nie zamierza wyrejestrować się w/w ubezpieczenia,

Pojęcie gospodarstwa rolnego definiuje art. 6 pkt 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, stanowiąc że przez pojęcie to rozumie się każde gospodarstwo służąc prowadzeniu działalności rolniczej, a więc zgodnie z art. 6 pkt 3 działalności w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej lub rybnej. Również w ustawie o świadczeniach rodzinnych ustawodawca określił pojęcie gospodarstwa rolnego, określając w art. 3 pkt 6, że pojęcie to oznacza gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tekst jedn: z 2020. toz.333 t.j z późń.zm) za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków, jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż rolnicza, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy i stanowiący własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki nieposiadającej osobowości prawnej. Zatem według ustawy o podatku rolnym, aby dany obszar gruntów uznać za gospodarstwo rolne obszar ten musi być odpowiednio sklasyfikowany, nie może być na nim prowadzona inna działalność niż działalność rolnicza, mieć odpowiednią powierzchnię oraz być w posiadaniu m.in. osoby fizycznej. Niewątpliwe zatem zarówno w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników, jak i w ustawie o świadczenia rodzinnych przez gospodarstwo rolne rozumie się gospodarstwo przeznaczone do prowadzenia działalności rolniczej.

Natomiast z legalnej definicji rolnika w art. 6 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, wynika wprost, że samo posiadanie lub własność gospodarstwa rolnego nie wyczerpuje ustawowego pojęcia rolnika. Konieczne jest jeszcze prowadzenie w tym gospodarstwie działalności rolniczej. Odnośnie sposobu rozumienia kategorii prowadzenia działalności rolniczej wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 11 grudnia 2012 r. o sygn. akt I OPS 5/12, wskazując że prowadzenie działalności rolniczej wiąże się ściśle z normalnymi działaniami koniecznymi dla prowadzenia gospodarstwa rolnego, tj. z wykonywaniem pracy w tym gospodarstwie lub wykonywaniem innych zwykłych czynności związanych z prowadzeniem takiej działalności, z tym że czynności te lub praca nie muszą mieć charakteru pracy fizycznej, a mogą polegać np. na zarządzaniu gospodarstwem. Prowadzenie gospodarstwa rolnego może polegać zatem tylko na zarządzaniu nim. Dopiero występowanie całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, czyli niemożność wykonywania pracy fizycznej w gospodarstwie i brak możliwości zarządzania nim, z reguły stanowi obiektywną przeszkodę w prowadzeniu gospodarstwa, a tym samym osiągania z niego dochodu. W przedmiotowej uchwale NSA podkreślił również, że przy właściwej organizacji pracy, rolnik może prowadzić gospodarstwo rolne - zarządzać nim i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Jest bowiem organizatorem własnej pracy. Ma możliwość jej zaplanowania, dostosowania rozkładu zajęć do potrzeb rodziny, w tym swobodnego wyznaczenia czasu niezbędnego na czynności opiekuńcze nad osobą niepełnosprawną. Wskazując, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika (wykonywanie w nim pracy, zarządzanie nim) jest formą aktywności zawodowej uprawianą dla celów zarobkowych, objętą w związku z tym odmiennym reżimem zabezpieczenia społecznego określonym w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników, NSA stwierdził, że rolnik prowadzący we wskazanym rozumieniu gospodarstwo rolne nie może uzyskać świadczenia pielęgnacyjnego.

W kontekście poczynionych uwag, należy wyraźnie zaznaczyć, że prowadzenie własnego gospodarstwa rolnego (wykonywanie w nim pracy, zarządzanie nim) jest formą aktywności zawodowej uprawianą dla celów zarobkowych. Z tego też tytułu rolnik podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników według zasad określonych w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników. Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników przewiduje zasadę wyłączenia z obowiązku rolniczego ubezpieczenia społecznego osób spełniających warunki do objęcia innym ubezpieczeniem społecznym, dopuszczając jedynie w ograniczonym zakresie możliwość dalszego podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników przez osoby podejmujące pozarolniczą działalność gospodarczą (por. art. 7 ust. 1, art. 16 ust. 3, art. 5a ustawy). Celem tej ustawy jest więc zapewnienie ubezpieczenia społecznego rolnikom dla których prowadzenie działalności rolniczej stanowi podstawowe zajęcie, będące źródłem utrzymania, i którzy w związku z tym nie mają innego tytułu do ubezpieczenia. Niewątpliwie zatem w przypadku rolników, ich ubezpieczenie społeczne ma ze swej istoty swoje źródło w prowadzeniu działalności rolniczej w posiadanym gospodarstwie rolnym. Działalność ta zaś immanentnie powiązana jest z celem jakim jest osiąganie dochodu.

W ocenie Sądu w przypadku rolnika (małżonka), posiadającego funkcjonujące gospodarstwo rolne, które przynosi dochody i z których to utrzymuje się ten podmiot, nie sposób uznać, że wsparcie finansowe państwa w postaci świadczenia pielęgnacyjnego, będzie zgodne z celem i istotą tego świadczenia, jakim jest rekompensata braku możliwości zarobkowania w związku z sprawowaną opieką nad bliską osobą niepełnosprawną. W ww. uchwale z dnia 11 grudnia 2012 r. o sygn. akt I OPS 5/12, która - mimo podjęcia jej w poprzednio obowiązującym stanie prawnym dotyczącym świadczeń pielęgnacyjnych – zachowana została aktualność stanowiska w komentowanym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie wskazał odnośnie świadczenia pielęgnacyjnego, że nie jest osoba uprawnioną do tego świadczenia osoba, która nie podejmuje zatrudniania lub innej pracy zarobkowej w sytuacji, gdy ma inne źródło utrzymania, i to bez względu na wielkość tych dochodów. Tymczasem skarżąca jest współposiadaczem razem z mężem gospodarstwa rolnego, która zgodnie ze złożonym oświadczeniem , w związku ze sprawowaną opieką została zmuszona do ograniczenia wykonywanej pracy rolnika, rozwijania gospodarstwa, i tym samym osiągania z niego większych dochodów. Gospodarstwo rolne zgodnie z powołanymi wyżej definicjami, to gospodarstwo służąc prowadzeniu działalności rolniczej. Zatem skarżąca utrzymuje się z działalności rolniczej prowadzonej w posiadanym przez nią gospodarstwie rolnym. Jest ona również ubezpieczona w KRUS jako domownik rolnika (małżonek). Jak podkreślono wcześniej małżonek będący współwłaścicielem (współposiadaczem) gospodarstwa rolnego, podlega ubezpieczeniu jako rolnik, ma statusu rolnika, a więc podmiotu posiadającego gospodarstwo rolne i prowadzącego w nim działalność rolniczą. Prowadzenie zaś to nie tylko fizyczne wykonywanie pracy, ale również, jak podkreślił to NSA w przywołanej wyżej uchwale, zarządzania, współdecydowanie o działalności rolniczej. Dopiero występowanie całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, czyli niemożność wykonywania pracy fizycznej w gospodarstwie i brak możliwości zarządzania nim, z reguły stanowi obiektywną przeszkodę w prowadzeniu gospodarstwa, a tym samym osiągania z niego dochodu Przy właściwej organizacji pracy, ze względu na charakter działalności rolniczej, rolnik może prowadzić poprzez zarządzenie gospodarstwo rolne i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Jest on bowiem organizatorem własnej pracy i w tym sensie ma możliwość pogodzenia tych dwóch rodzajów czynności. Jeżeli zatem w należącym do takiego podmiotu gospodarstwie rolnym prowadzona jest działalność rolnicza, przynosząca dochody, z których podmiot ten się utrzymuje, to tym samym nie sposób uznać, że nie prowadzi on we wskazanym rozumieniu gospodarstwa rolnego. Przy właściwej organizacji pracy, ma on bowiem co najmniej możliwość współdecydowania i zarządzania gospodarstwem rolnym.

Faktem bezspornym w niniejszej sprawie pozostaje, sprawowanie opieki przez skarżącą nad niepełnosprawną matką, jednakże w przedmiotowej sprawie niezasadne wydają się zarzuty pełnomocnika skarżącej wskazujące na naruszenie art. 6 k.p.a. (zasada praworządności), art. 7 k.p.a. (zasada prawdy obiektywnej, zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli), art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. (zasady swobodnej oceny dowodów), art. 8 k.p.a.(zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej), oraz w art. 9 k.p.a. (zasada informowania stron) nie zostały w żaden sposób naruszone w przedmiotowej sprawie. Na brak naruszenia tych zasad wskazuje chociażby, próba skonfrontowania oświadczeń pełnomocnika skarżącej oraz samej skarżącej w zakresie ustalenia jednolitego stanu faktycznego w zakresie złożonego oświadczenia w trybie art. 17 b ust. 2 u.ś.r gdzie ostatecznie skarżąca pod odpowiedzialnością karną za składanie fałszywych zeznań, wskazała, że pomimo opieki nad niepełnosprawną matką nie zaprzestała pracy w gospodarstwie rolnym.

Z tych też względów Sąd uznał, że w okolicznościach przedmiotowej spawy, nie było podstaw do uznania, że skarżąca spełnia wszystkie warunku do otrzymania wnioskowanego świadczenia, o czym prawidłowo przesądziły orzekające w sprawie organy stwierdzając, iż w sprawie nie zaistniała przesłanka zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego, względnie wykonywania w nim pracy na co definitywnie wskazuje złożone w trybie art. 17 b ust. 2 u.ś.r oświadczenie skarżącej złożone w dniu 25 maja 2021r. Jak wskazał również pełnomocnik skarżącej w orzeczeniu z dnia 30 października 2020r. syg. akt I OSK 1273/20 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że: "Przesłanka pozwalająca na przyznanie rolnikowi świadczenia pielęgnacyjnego nie opiera się jednak o domniemanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lecz wynika z rzeczywistego stanu rzeczy. Fakt zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej prowadzi do obalenia domniemania. Ciężar dowodu wykazania tego faktu ciąży na rolniku. Podobnie wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z dnia I OSK 980/14 gdzie, " Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1 art. 17b u.ś.r., potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań". Takowe oświadczenie przed organem I instancji strona złożyła w dniu [...] maja 2020r.

Wobec powyższego Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) skargę oddalił, o czym orzeczono w sentencji.

.

.