Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2077/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędzia WSA Olga Żurawska - Matusiak Protokolant Krzysztof Tomaszewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2005 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2004 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] września 2004 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 15 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L370 z 31.12.1985), art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879), art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.) oraz lp. 1.11.11. pkt 1b załącznika do tej ustawy po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez "A." Sp. z o.o. z siedzibą w P. od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] z dnia [...] czerwca 2004r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 600 złotych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło nieokazanie wykresówek z urządzenia samoczynnie rejestrującego prędkość jazdy oraz czas jazdy i postoju za jeden trzy dni (10, 11 i 12 maja) podczas kontroli w dniu [...] maja 2004 r.

Wskazał ponadto, iż zgodnie z art. 15 ust. 7 rozporządzenia 3821/85, za żądanie upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych kierowca zobowiązany jest okazać wykresówki za bieżący tydzień i w każdym przypadku za ostatni dzień poprzedniego tygodnia, w którym kierował pojazdem. Stosownie do art. 31 ustawy o czasie kierowców, kierowca, który w określonych dniach nie prowadził pojazdu albo prowadził pojazd, do którego nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia nr 3820/85/EWG, na żądanie osoby uprawnionej do przeprowadzenia kontroli przedstawia zaświadczenie, które powinno zawierać w szczególności następujące dane: imię i nazwisko kierowcy, okres, którego dotyczy, wskazanie przyczyny nieposiadania wykresówek, o których mowa w art. 15 ust. 7 rozporządzenia nr 3821/85/EWG, miejsce i data wystawienia, podpis pracodawcy. Zaświadczenie, o którym mowa w ust. 1, pracodawca wystawia i wręcza kierowcy przed rozpoczęciem przez kierowcę przewozu drogowego. W przypadku, gdy kierowca w określonych dniach nie prowadził pojazdu w trakcie wykonywania danego zadania przewozowego, pracodawca niezwłocznie wystawia i przekazuje zaświadczenie na żądanie osoby uprawnionej do przeprowadzenia kontroli. Stosownie do art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, wypis z licencji, dowód uiszczenia należnej opłaty za przejazd po drogach krajowych, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku. Stosownie do art. 92 ust. 1 pkt 2 i 6 powyższej ustawy, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców oraz wiążących Rzeczypospolitą Polską umów międzynarodowych, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł. do 15.000 zł. Konsekwencją tego rozwiązania jest treść odpowiednich punktów załącznika do ustawy. Karze podlega przedsiębiorca a nie kierowca. Kontrolowany kierowca nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego, lecz w zakresie świadczenia usług prowadzenia pojazdu. Przewoźnikiem w rozumieniu art. 4 pkt 15 ustawy o transporcie drogowym jest "A." Sp. z o.o., co wynika z wyjaśnień złożonych w toku postępowania, umowy nr [...] o świadczenie usług kierowania pojazdem, zawartej w dniu [...] stycznia 2004 r., a także z okazanego podczas kontroli wypisu z licencji na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy.

Organ wskazał ponadto, że rozporządzenie Rady EWG Nr 3821/85 stanowi podstawę ukarania z mocy art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym w związku z wejściem w dniu 1 maja 2004 r. Rzeczypospolitej Polskiej do struktur Unii Europejskiej, prawo wspólnotowe stało się częścią obowiązującego prawa krajowego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego "A." Sp. z o.o. z siedzibą w P. wnosiła o uchylenie dwóch decyzji i umorzenie postępowania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Nie kwestionując ustaleń protokołu, skarżący zarzucił, iż decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego. Podniósł, iż powołana przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, która normuje czas pracy kierowców zatrudnionych w ramach stosunku pracy, nie ma zastosowania do przedmiotowego postępowania bowiem kierowca nie pozostawał w stosunku pracy ze skarżącym. Wykresówki załączone do odwołania wykazywały, że kierowca wykonywał przewozy w dniach [...],[...],[...] maja 2004 r. zatem ani art. 31 tej ustawy ani żaden inny nie mógł mieć zastosowania. Ponadto podnosił, iż brak jest przepisu nakładającego na skarżącego obowiązek w zakresie posiadania i okazania do kontroli wykresówek, a za naruszenia kierowcy, który był przedsiębiorcą on samodzielnie ponosi odpowiedzialność. Zarzucał brak podstawy do wymierzenia kary z art. 92 ustawy o transporcie drogowym, albowiem rozporządzenie nr 3821/85 Rady EWG nie jest umową międzynarodową i nie nakłada na skarżącego obowiązku w zakresie posiadania i okazania do kontroli wykresówek. Nie zgadzał się z poglądem wyrażonym w decyzji, że za czyn jednego przedsiębiorcy odpowiada inny przedsiębiorca. Podnosił, iż w myśl art. 42 Konstytucji w państwie prawa obowiązuje indywidualna odpowiedzialność karna za popełnione czyny.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o jej oddalenie podtrzymując zaprezentowane w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

Oceniając zaskarżoną decyzję pod kątem zgodności jej z prawem Sąd nie stwierdził naruszenia prawa materialnego i procesowego, które mogłoby skutkować uwzględnieniem skargi.

Podstawową kwestią jest ustalenie, kto ponosi odpowiedzialność administracyjną z tytułu naruszenia przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.) i przepisów w niej wskazanych. Zasadnie organy I oraz II instancji uznały, iż odpowiedzialność ponosi przewoźnik a nie kierowca.

Artykuł 92 ust. 1 pkt 5 ustawy o transporcie drogowym, stanowi, iż karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych podlega ten, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wymienionych ustaw lub umów międzynarodowych wiążących Polskę. Sankcje odnoszą się do podmiotów wykonujących transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne. Zgodnie z art. 5 ustawy o transporcie drogowym, podjęcie i prowadzenie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego. W art. 5 ust. 3 pkt 1-5 wskazano wymogi, które musi spełnić przedsiębiorca aby otrzymać licencję. Oprócz dobrej reputacji, przedsiębiorca powinien legitymować się certyfikatem kompetencji zawodowych przez przynajmniej jedną z osób zarządzających przedsiębiorstwem, posiadać sytuację finansową zapewniającą podjęcie i prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego potwierdzonej dostępnymi środkami finansowymi, majątkiem lub ostatnim bilansem rocznym przedsiębiorstwa w określonej ustawą wysokości; przedsiębiorca osobiście wykonujący przewozy i zatrudnieni przez przedsiębiorcę kierowcy, a także inne osoby niezatrudnione przez przedsiębiorcę, lecz wykonujące osobiście przewozy na jego rzecz muszą spełniać wymagania określone w przepisach ustawy, przepisach ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. – Prawo o ruchu drogowym oraz w innych przepisach określających wymagania w stosunku do kierowców, a także nie byli skazani prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwa umyślne przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, mieniu, wiarygodności dokumentów lub środowisku; posiadanie tytułu prawnego do dysponowania pojazdem lub pojazdami samochodowymi spełniającymi wymagania techniczne określone przepisami prawa o ruchu drogowym, którymi transport drogowy ma być wykonywany.

Za działalność przedsiębiorstwa zawsze ponosi odpowiedzialność osoba, która je prowadzi - z podmiotowego punktu widzenia - przedsiębiorca i jego organy. To na nich spoczywa ciężar odpowiedzialność za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługują i to niezależnie od charakteru stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z taką osobą.

Konsekwencją tych wymogów jest art. 15 ust 1, w którym przewidziano obligatoryjne cofnięcie licencji w razie nie spełnienia wymagań uprawniających do wykonywania działalności w zakresie transportu drogowego, czy rażącego naruszenia warunków określonych w licencji lub innych warunków wykonywania działalności objętej licencją określonych przepisami prawa. W punkcie 2 lit. e) tego przepisu wskazano, że przyczyną taką może rażące naruszenie przepisów o czasie pracy kierowców. Wiadomo, że adresatem tego przepisu nie są kierowcy, lecz przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy.

Kierowca pojazdu, nawet wtedy, gdy prowadzi działalność gospodarczą a z przedsiębiorcą zawarł umowę zlecenia na wykonywanie usług kierowania pojazdem, nie wykonuje transportu drogowego w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym i nie jest przewoźnikiem w rozumieniu prawa cywilnego.

Przewoźnikiem jest skarżący, który uzyskał licencję na wykonywanie transportu, wypisem z tej licencji na kontrolowany pojazd legitymował się kierowca, również okazany podczas kontroli dokument CMR określał skarżącego jako przewoźnika. Umowa zlecenia, jaką skarżący zawarł z kierowcą, nie zwalnia go od odpowiedzialności, jaką ponosi jako przedsiębiorca wykonujący transport drogowy. Przepis art. 68 ustawy o transporcie drogowym określający, kto podlega kontroli drogowej nie stoi w sprzeczności z powyższymi wywodami. Transport drogowy na podstawie uzyskanej licencji może wykonywać osobiście przedsiębiorca, mogą transport wykonywać zatrudnieni przez niego kierowcy a także inne osoby, niezatrudnione przez przedsiębiorcę, lecz wykonujące osobiście przewozy na jego rzecz. Wszystkie te osoby podlegają kontroli drogowej, chociaż naruszenia przez nie przepisów ustawy obciążają przedsiębiorcę jako przewoźnika. Wskazanie kierowcy, jako osoby podlegającej kontroli umożliwia kontrolę w przypadkach, gdy transport nie jest wykonywany osobiście przez przedsiębiorcę.

Ma rację skarżący podnosząc w skardze, iż ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879) nie ma zastosowania do niniejszej sprawy.

W myśl art. 1: ustawa określa:

1) czas pracy kierowców zatrudnionych na podstawie stosunku pracy;

2) obowiązki pracodawców w zakresie wykonywania przewozów drogowych;

3) zasady stosowania norm dotyczących okresów prowadzenia pojazdów, obowiązkowych przerw w prowadzeniu i gwarantowanych okresów odpoczynku, określonych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3820/85/EWG z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego2) oraz Umową europejską dotyczącą pracy załóg wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzoną w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 94, poz. 1086 i 1087), zwaną dalej "Umową AETR".

Skoro kierowca nie był zatrudniony u skarżącego na podstawie stosunku pracy a wykonywał pracę w ramach umowy zlecenia, to ze wskazanego powyżej zakresu tej ustawy wynika, iż nie ma ona zastosowania do przedmiotowej sprawy.

Nie znaczy to, w ocenie Sądu, iż skarżący nie ponosi odpowiedzialności. Odpowiedzialność przedsiębiorcy wykonującego transport (a nie kierowcy – przedsiębiorcy świadczącego usługi kierowania pojazdem) wynika z art. 92 ust. 1 w związku z art. 87 ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.). Wykaz naruszeń oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy (art. 92 ust. 4). Należy podkreślić, iż sankcjonowany jest sam fakt nieokazania wykresówki a wymierzenie kary nie jest uzależnione od przyczyny naruszenia.

Nietrafny jest również zarzut, iż rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3821/85 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L370 z 31.12.1985) nie mogło być zastosowane w przedmiotowej sprawie bowiem nie jest umową międzynarodową, o której mowa w art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym.

Z chwilą przystąpienia Polski do Unii Europejskiej (1 maja 2004 r.) na mocy Traktatu akcesyjnego (Dz. U. Nr 90, poz. 864) prawo wspólnotowe stało się częścią prawa krajowego (art. 2 Traktatu). Rozporządzenia stosuje się bezpośrednio w każdym państwie członkowskim. Umowy międzynarodowe stanowią źródło powszechnie obowiązującego prawa i część krajowego porządku prawnego na podstawie art. 87 ust. 1 i art. 91 ust. 1 Konstytucji RP.

Powołanie się na przepis prawny nie mający zastosowania w sprawie, przy równoczesnym wskazaniu innych prawidłowych przepisów nie stanowi, zdaniem Sądu, podstawy do uwzględnienia skargi.

Mając powyższe na uwadze, skargę uznano za nieuzasadnioną i dlatego na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł, jak w sentencji.