Wyrok NSA, sygn. akt II SA 144/99
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1999-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 604  Działalność gospodarcza, w tym z udziałem  podmiotów zagranicznych
Hasła tematyczne: Przeciwdziałanie alkoholizmowi
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 2
journal: Dz.U. 1982 nr 35 poz. 230
law: Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.
Teza: "Warunki sprzedaży i podawania napojów alkoholowych" mają charakter porządkowy i służą zapewnieniu właściwej kultury sprzedaży i ułatwienia zachowania porządku publicznego: Zupełnie odmienny charakter od tego rodzaju "warunków" ma wprowadzony uchwałą obowiązek uzyskania i przedłożenia zgody właściciela lub zarządcy lokalu na sprzedaż tych napojów. Zgoda taka lub jej brak może być przedmiotem umowy najmu.

TEZY

"Warunki sprzedaży i podawania napojów alkoholowych" mają charakter porządkowy i służą zapewnieniu właściwej kultury sprzedaży i ułatwienia zachowania porządku publicznego: Zupełnie odmienny charakter od tego rodzaju "warunków" ma wprowadzony uchwałą obowiązek uzyskania i przedłożenia zgody właściciela lub zarządcy lokalu na sprzedaż tych napojów. Zgoda taka lub jej brak może być przedmiotem umowy najmu.


SENTENCJA

uchyla zaskarżoną decyzję samorządowego kolegium odwoławczego oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) decyzją z 18 grudnia 1988 r. wydaną na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi /Dz.U. nr 35 poz. 230 ze zm./, utrzymało w mocy decyzję prezydenta m.st. W z 11 września 1998 r. o odmowie wydania Zarządowi N.T.H. "T" Spółce z o.o. w W. zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających od 4,5 do 18 procent alkoholu do spożycia w miejscu sprzedaży - kawiarni hotelu "B." usytuowanym przy ul. (...) w W.

W uzasadnieniu decyzji podano, że Zarząd Główny ZNP wydzierżawia powyższy lokal skarżącej spółce i nie wyraża zgody na sprzedaż alkoholu w tym lokalu. Nie został zatem spełniony warunek określony w par. 3 ust. 1 pkt b uchwały Rady Gminy W.-C. z 16 stycznia 1997 r., nr 454/XLIII/97 w sprawie ustalania na terenie gminy liczby punktów sprzedaży napojów alkoholowych powyżej 4,5 procent alkoholu /z wyjątkiem piwa/, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży i podawania napojów alkoholowych. Uchwała ta wydana została na podstawie przepisów art. 12 ust. 1 i 2 cyt. ustawy z dnia 26 października 1982 r. i w części dotyczącej zasad usytuowania na terenie gminy miejsc i warunków sprzedaży oraz podawania napojów alkoholowych dotyczy wszystkich napojów alkoholowych, niezależnie od zawartości alkoholu. Warunek sprzedaży i podawania napojów alkoholowych określony w par. 3 ust. 1 pkt b uchwały, a sformułowany "zgoda właściciela lub zarządcy lokalu, w którym usytuowany jest punkt sprzedaży i podawania napojów alkoholowych na sprzedaż tych napojów", ma na celu uzyskanie przez wnioskującego o zezwolenie - zgody podmiotu bezpośrednio zainteresowanego tym, iż w danym lokalu sprzedawane i podawane będą napoje alkoholowe. Podmiotem takim będzie właściciel lokalu, jeżeli sprawuje faktyczne władztwo, a który został przez uchwałodawcę określony zbiorczą nazwą "zarządca". W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, iż skarżący wywodzi swój tytuł prawny do lokalu, w którym zamierza sprzedawać napoje alkoholowe /warunek określony w par. 3 ust. 1 pkt a uchwały/ z umowy dzierżawy z 24 czerwca 1992 r. zawartej pomiędzy ZNP a skarżącym. Faktu tego żadna ze stron umowy nie kwestionuje.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Zarząd N.T.H. "T" w W. domagał się uchylenia powyższych decyzji zarzucając, iż z decyzji wojewody (...) z 31 sierpnia 1992 r. jednoznacznie wynika, że ZNP nie jest właścicielem nieruchomości przy ul. (...), a tym samym nie posiada on żadnych uprawnień do wyrażania zgody na sprzedaż napojów alkoholowych jako właściciel. Zarząd Główny ZNP nie posiada też żadnych uprawnień zarządcy, gdyż zgodnie z art. 43 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami - prawo zarządu nieruchomością przysługuje wyłącznie państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym nic posiadającym osobowości prawnej, a ZNP nic należy do tej kategorii podmiotów.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podnosząc m.in. iż słowo "zarządca" oznacza nie tylko osobę, której przysługuje prawo trwałego zarządu nieruchomością komunalną w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. nr 115 poz. 741/, ale także podmiot faktycznie zarządzający całą nieruchomością, np. użytkownika. Gdyby ZNP nie był takim podmiotem, to nie mógłby wydzierżawiać skarżącej przedmiotowej nieruchomości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W sprawie bezsporne jest, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane na podstawie par. 3 ust. 1 pkt b uchwały Rady Gminy W.-C. z 16 stycznia 1997 r., nr 454/XLIII/97, zgodnie z którym jako warunek sprzedaży i podawania napojów alkoholowych podano zgodę właściciela lub zarządcy lokalu, w którym usytuowany jest punkt sprzedaży /podawania/ napojów alkoholowych na sprzedaż tych napojów.

Naczelny Sąd Administracyjny prawomocnym wyrokiem z dnia 26 lutego 1999 r., II SA 739/98 /Prawo Gospodarcze 1999 nr 5 str. 36/ stwierdził jednak, że powyższa uchwała w tym zakresie jest niezgodna z prawem.

W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że pojęcie "warunki sprzedaży i podawania napojów alkoholowych" ma charakter techniczny związany z zapewnieniem prawidłowości realizacji zezwoleń w tym zakresie. Do takich warunków można niewątpliwie zaliczy na przykład "wywieszenie w widocznym miejscu posiadanego zezwolenia", czy też "wydzielenie w sklepach wielobranżowych samodzielnego stoiska z odrębną obsługą i kasą". Warunki takie mają charakter porządkowy i służą zapewnieniu właściwej kultury sprzedaży i ułatwienia zachowania porządku publicznego. Zupełnie odmienny charakter od tego rodzaju "warunków" ma wprowadzony uchwałą obowiązek uzyskania i przedłożenia zgody właściciela lub zarządcy lokalu na sprzedaż tych napojów. Zgoda taka /lub jej brak/ może być przedmiotem umowy najmu. Umowa taka, co jest zresztą oczywiste, ma charakter cywilnoprawny, do której zastosowanie mają przepisy art. 659-679 kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 666 par. 1 Kc wynajmujący może w umowie określić sposób używania lokalu i bez jego zgody najemca nie może czynić w rzeczy najętej zmian sprzecznych z umową /art. 667 par. l. Kc/, a jeżeli ma to miejsce to umowa może zostać wypowiedziana bez zachowania terminów /art. 667 par. 2 Kc/.

W tym zakresie stosunki między stronami regulowane są przez prawo cywilne, zaś rozstrzyganie sporów na tym tle należy do sądów powszechnych, w oparciu o przepisy prawa cywilnego. Sprawa w tym nie ma więc charakteru administracyjnego. Prawo administracyjne zakładające z natury nierówność stron może mieć zastosowanie tylko wówczas, gdy sprawa nie leży w gestii stron oraz istnieje wyraźna i jednoznaczna podstawa prawna do regulacji nakładających przez władze publiczne na obywateli dodatkowych, dotychczas nie istniejących obowiązków. A takim właśnie obowiązkiem jest wprowadzenie konieczności uzyskania i przedłożenia organom samorządowym zgody, o której mowa powyżej.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę powyższe poglądy podziela. Dlatego też uznając skargę za uzasadnioną orzekł jak w wyroku, na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.