Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 993/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-05-22 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Paulina Paczkowska po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy


UZASADNIENIE

A.W., reprezentowany przez pełnomocnika profesjonalnego, wraz ze skargą na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych.

W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF skarżący wskazał, że nie może ponieść kosztów sądowych w sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny z uwagi na osiąganie niskiego wynagrodzenia, dodatkowo obciążonego spłatą na rzecz Naczelnika US w P.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżących wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną. Posiada majątek w postaci udziałów w spółce kapitałowej o wartości 25.500 zł, polisę na życie i dożycie, udział w działce – spadek po ojcu 183m2 o wartości ok. 20.000 zł oraz samochód osobowy [...] z 1998 r. o wartości ok. 800 zł. Skarżący oświadczył, że wszystkie wymienione przez niego składniki majątku zostały zabezpieczone przez US. Innego majątku skarżący nie posiada. Ponadto spółka, w której skarżący ma udziały, obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej. Od listopada 2017 r. skarżący wraz z żoną utrzymują się wyłącznie z wynagrodzeń ze stosunków pracy.

Skarżący wskazał, że miesięczny dochód gospodarstwa domowego netto wynosi 3.060 zł, na który składa się wynagrodzenie skarżącego oraz jego żony w kwotach po 1.530 zł.

Do stałych kosztów utrzymania skarżący zaliczył: 100 zł zajęcie US wnioskodawca, 100 zł zajęcie US żona, 56,15 zł ubezpieczenie wnioskodawca, 56,15 zł ubezpieczenie żona, 63,73 zł ubezpieczenie na życie i dożycie, 119,68 zł telefon i internet, 1115,74 zł pożyczka, 25 zł dostawa wody, 137,50 zł gaz do gotowania i podgrzewania wody, 150 zł energia elektryczna, 100 zł wywóz ścieków, 25 zł wywóz odpadów komunalnych, 22 zł abonament RTV, 95 zł telewizja, 87,75 zł ubezpieczenie auta (05.04 wymagalne 499 zł), 110zł leki, 550 zł wyżywienie.

Skarżący oświadczył, że mieszka w domu teściowej i w dużej części partycypuje w kosztach utrzymania tego domu.

Do wniosku skarżący załączył kserokopie zeznania podatkowego swojego oraz żony za 2017 r., zaświadczenia z zakładu pracy o wysokości wynagrodzenia, kserokopie rachunków za opłaty wskazane w formularzu wniosku.

Z uwagi na fakt, że dane zawarte w formularzu były niewystarczające do rozpoznania złożonego wniosku, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 18 kwietnia 2018 r. wezwano skarżącego reprezentowanego przez pełnomocnika profesjonalnego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez:

- nadesłanie wyciągów z wszystkich posiadanych przez skarżącego oraz jego żonę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy, z wyszczególnieniem operacji dokonywanych na tych rachunkach w tym okresie i aktualnych sald rachunków oraz - w odniesieniu do lokat - wysokości środków zgromadzonych na lokatach;

- nadesłanie kserokopii umowy pożyczki, w związku z którą skarżący dokonuje płatności rat w wysokości 1115,74 zł oraz wskazania celu, na jaki została zaciągnięta;

- wskazanie, jakich okresów rozliczeniowych dotyczą załączone przez skarżącego dowody wpłat na rzecz: B., P. i P. S.A. oraz w jakiej części skarżący oraz jego żona partycypowali w pokryciu tych kosztów;

- wskazanie, kto jest właścicielem mieszkania przy ul. [...] w ., na podstawie jakiego tytułu skarżący pod tym adresem zamieszkuje bądź zamieszkiwał oraz wskazania kosztów, jakie ponosi w związku z utrzymaniem ww. mieszkania;

- ustosunkowanie się do oświadczenia zawartego w rubryce 12 formularza wniosku PPF z uwagi na to, że skarżący jest reprezentowany w niniejszej sprawie przez adwokata.

W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego pełnomocnik skarżącego nadesłał:

- wyciągi skarżącego za okres trzech miesięcy jednocześnie wyjaśniając, że konto w [...] jest jedynym kontem skarżącego. Podał, iż żona skarżącego nie prowadzi i nie posiada żadnego rachunku bankowego,

- oświadczenie skarżącego i jego żony o przekształceniu rachunku wspólnego w rachunek indywidualnego, którego posiadaczem został skarżący,

- umowę z [...] o prowadzeniu bankowych rachunków dla osób fizycznych,

- kserokopię umowy pożyczki, jednocześnie wskazując, że pożyczka została przeznaczona na zaległe i bieżące zobowiązania, w tym także na uregulowanie zaległych i bieżących zobowiązań wobec pełnomocnika z tytułu prowadzonych spraw w imieniu żony skarżącego oraz na uiszczenie opłat sądowych w związku z wniesieniem skarg do WSA w Warszawie.

Pełnomocnik wyjaśnił ponadto, że wpłaty na rzecz B., P. i P. S.A. dotyczą okresów:

- rozliczenie kosztów wody za okres od września do grudnia 2017 r., a ponadto dodatkowo przedłożono rozliczenie za okres od 22 grudnia 2017 r. do 21 marca 2018 r.

- rozliczenie gazu dotyczy okresu za dwa miesiące, a ponadto skarżący przedłożył dodatkowe rozliczenie za okres od 1 maja 2017 r. do 9 kwietnia 2018 r.,

- rozliczenie energii elektrycznej dotyczy jednego miesiąca, a dodatkowo skarżący przedłożył rozliczenie za okres od 15 sierpnia 2017 r. do 18 lutego 2018 r. wraz z prognozą do dnia 18 lipca 2018 r.

Pełnomocnik oświadczył, że skarżącego i jego żona w pełni pokrywają powyższe koszty. Jednocześnie wyjaśnił, że współwłaścicielami mieszkanie przy ul. [...] w W. są wyłącznie rodzice skarżącego. Skarżący jest ich jedynym dzieckiem, jest zameldowany w tym mieszkaniu i nie ponosi kosztów jego utrzymania. Dodał, że Skarżący upoważnił pełnomocnika do wskazania w jego imieniu, że skarżący nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym ani z rzecznikiem patentowym, z wyjątkiem reprezentującego go przed WSA w Warszawie adwokatem.

Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuj e w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i winno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona rzeczywiście nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący.

Instytucja prawa pomocy jest zatem wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach.

Stosownie do art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Dlatego też pomoc państwa, wyrażona w przepisach o prawie pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, skierowana jest do osób, które z uwagi na bardzo ciężką sytuację materialną, często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych.

Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiedzialny za zasadność i legalność ich wydatkowania, ma obowiązek zbadania, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, rzeczywiście spełnia przesłanki do przyznania jej tego prawa.

W rozpoznawanej sprawie w złożonym wniosku A.W. nie wykazał, że jest osobą ubogą, którą stać na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb mieszkaniowo-bytowych.

Ze złożonego w niniejszej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy, wynika, że skarżący oraz jego żona, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, posiadają stałe dochody z wynagrodzenia za pracę. Ich łączny dochód netto wynosi 3060 zł miesięcznie. Jednocześnie z oświadczenia skarżącego wynika, że ponosi stałe koszty utrzymania z tytułu: 100 zł zajęcie US wnioskodawca, 100 zł zajęcie US żona, 56,15 zł ubezpieczenie wnioskodawca, 56,15 zł ubezpieczenie żona, 63,73 zł ubezpieczenie na życie i dożycie, 119,68 zł telefon i internet, 1115,74 zł pożyczka, 25 zł dostawa wody, 137,50 gaz do gotowania i podgrzewania wody, 150 zł energia elektryczna, 100 zł wywóz ścieków, 25 zł wywóz odpadów komunalnych, 22 zł abonament RTV, 95 zł telewizja, 87,75 ubezpieczenie auta (05.04 wymagalne 499 zł), 110 zł leki, 550 zł wyżywienie – łącznie 2914,10 zł.

Skarżący wyjaśnił, że w raz z żoną zamieszkuje w domu teściowej i w całości pokrywa koszty utrzymania tego domu. Natomiast współwłaścicielami mieszkania przy ul. [...] w W. są rodzice skarżącego, i skarżący nie partycypuje w kosztach jego utrzymania.

Z oświadczenia złożonego przez pełnomocnika skarżącego wynika, że skarżący posiada tylko jeden rachunek bankowy, natomiast żona skarżącego nie posiada żadnych rachunków bankowych. Odnośnie do kredytu, którego raty miesięczne wynoszą 1115,74 zł wyjaśniono, że kredyt ten został zaciągnięty na zaległe i bieżące zobowiązania, w tym także na uregulowanie zaległych i bieżących zobowiązań wobec pełnomocnika z tytułu prowadzonych spraw w imieniu żony skarżącego oraz na uiszczenie opłat sądowych w związku z wniesieniem skarg do WSA w Warszawie. Nadto, skarżący poza adwokatem występującym w przedmiotowej sprawie, nie zatrudnia żadnego innego pełnomocnika.

Z wyciągów posiadanego przez skarżącego rachunku bankowego wynika natomiast, że skarżący uzyskuje na to konto wpływ w wysokości 1317,17 zł z tytułu wynagrodzenia. Poza tym, na koncie odnotowywane są obciążenia rachunku w kwocie 1115,74 zł z tytułu spłaty raty kredytu oraz 19,50 z tytułu opłaty za konto. Innych transakcji w miesiącu marcu i lutym nie odnotowano. Jedynie w styczniu odnotowano dodatkowo wypłatę środków w kwocie 110 zł. Jak już wyżej wskazano, w ciągu ostatnich dwóch miesięcy na koncie skarżącego (poza spłatą raty kredytu oraz opłatą za posiadanie konta) nie było żadnych innych obciążeń, w związku z czym saldo końcowe na dzień 25 kwietnia 2018 r. wyniosło 565,15 zł. Wynika z tego, że wynagrodzenie skarżącego, służy jedynie do pokrycia kosztów raty kredytu oraz kosztów prowadzenia konta, a pozostała kwota z wynagrodzenia nie jest wypłacana. Skarżący zgromadził zatem na tym koncie kwotę 565,15 zł, która wystarczy na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Na chwilę obecną koszty te wynoszą 100 zł tytułem wpisu od skargi.

Zauważyć jednocześnie należy, że przedstawiona przez skarżącego kopia umowy kredytu z 2014 r. wskazuje, iż kredyt opiewa na kwotę 66.992,50 zł. Przy czym nadesłany przez skarżącego dokument nie zawiera daty oraz podpisu kredytobiorcy, a jedynie podpis pracownika banku. Nadto, numer umowy kredytowej jest inny, niż wskazywany przez skarżącego w tytułach przelewów. Budzi zatem wątpliwości, czy nadesłana kopia umowy kredytowej dotyczy zobowiązania spłacanego przez skarżącego.

Niemniej jednak nawet w sytuacji, jeśli skarżący rzeczywiście dokonuje spłat raty kredytu, którego kopię umowy (niepodpisanej przez skarżącego i jego żonę jako kredytobiorców) nadesłał, to zauważyć należy, że co do zasady sam fakt spłaty zaciągniętego kredytu nie stanowi przesłanki do przyznania prawa pomocy, a spłata zobowiązań z tytułu tego kredytu bankowego nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Dodać wypada, że zaciągnięte przez stronę kredyty świadczą o zdolnościach płatniczych skarżącego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2005 r., sygn. akt II GZ 56/05). Zadłużenie kredytowe, musiało się przecież wiązać z wcześniejszą oceną przez bank tzw. zdolności kredytowej wskazującej, czy skarżący będzie w stanie spłacać kredyt.

W ocenie referendarza sądowego, w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący nie należy do osób ubogich, które stać jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.

Nie można pominąć również faktu, że skarżący ponosi koszty wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru, a jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z 13 czerwca 2017 r. (III SA/Wa 1047/17) sam fakt ponoszenia przez stronę kosztów zastępstwa procesowego przez profesjonalnego pełnomocnika, świadczy o posiadaniu przez nią możliwości płatniczych na pokrycie kosztów postępowania. W przedmiotowej sprawie tym bardziej, bowiem wpis sądowy od skargi wynosi jedynie 100 zł.

Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,