Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 139/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 3, art. 4 pkt 4, art. 5 ust.1, art. 92 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 125 poz 1371
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia del. WSA Maria Jagielska Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Protokolant Katarzyna Janicka po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. S.A. w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 26 kwietnia 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 321/07 w sprawie ze skargi G. S.A. w P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od G. S.A. w P. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 900 (dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 321/07 oddalił skargę G. S.A. z siedzibą w P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.

Sąd orzekał w następującym stanie sprawy:

W dniu [...] lutego 2006 r. na drodze krajowej nr [...] w miejscowości Ł. zatrzymano do kontroli pojazd marki S. nr rej. [...]. Pojazd był zarejestrowany na przedsiębiorstwo G. S.A., a transport wykonywany był na trasie G.-P. przez kierowców E.M. i W.D.. Podczas kontroli okazano wypis z zaświadczenia nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne, wystawionego na G. S.A. z siedzibą w P. oraz dokument rozładunku towaru wystawiony w dniu [...] lutego 2006 r. Kierowcy oświadczyli, iż nie posiadają przy sobie zaświadczenia potwierdzającego zatrudnienie w spółce, ważnych badań lekarskich i psychologicznych, ponieważ nie otrzymali takiego dokumentu od pracodawcy. W.D. oświadczył, iż nie został skierowany przez pracodawcę na badania, drugi kierowca − E.M. oświadczył, iż posiada aktualne badania. Protokół kontroli został podpisany przez kierowców bez zastrzeżeń.

P. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r., działając na podstawie art. 92 ust. 1 i ust. 4, art. 39 e ust. 1 i 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) oraz lp.1.8.1 i lp.1.1. załącznika do wskazanej ustawy, nałożył na G. S.A. z siedzibą w P. karę pieniężną w kwocie 9.000 zł, w tym 8.000 zł z tytułu wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek, oraz 1.000 zł wykonywania transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie: kierowania kierowcy na badania lekarskie lub psychologiczne. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że kontrolowanym pojazdem wykonywany był przewóz na potrzeby własne natomiast kierowcy, prowadzący własną działalność gospodarczą, nie byli pracownikami spółki.

Główny Inspektor Transportu Drogowego po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w dniu kontroli przewóz drogowy realizowany był przez G. S.A. Stwierdził, iż prowadzenie przez kierowców własnej działalności gospodarczej nie przesądza, iż wykonywali oni transport drogowy. Samochód, który prowadzili stanowił własność spółki, kierowcy nie legitymowali się tytułem prawnym do dysponowania pojazdem, w umowie dzierżawy nie wskazano konkretnych dni użytkowania pojazdu. Organizatorem przewozu była skarżąca, a fakt wyposażenia kierowców w wypis z zaświadczenia na przewozy własne potwierdza, że usługi wykonywane przez kierowców traktowała jako przewozy wykonywane na jej rzecz. Organ uznał, iż w momencie kontroli pojazd nie był prowadzony ani przez przedsiębiorcę (G.), ani przez jego pracownika, co zgodnie z art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym nie może być uznane jako przewóz na potrzeby własne. Organ przytoczył treść art. 39 e ustawy o transporcie drogowym, w brzmieniu obowiązującym w dacie przeprowadzania kontroli, zgodnie z którym przewoźnik drogowy jest obowiązany do kierowania kierowców na badania lekarskie i psychologiczne. Naruszenie tego obowiązku prowadzi do nałożenia kary wskazanej w lp. 1.8.1 załącznika do ustawy w wysokości 500 zł za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowców w zakresie: kierowania kierowcy na badania lekarskie lub psychologiczne. Nadesłane kopie orzeczeń psychologicznych z dnia [...] marca 2006 r. oraz kopie zaświadczeń lekarskich kierowców z dnia [...] marca 2006 r. zostały wystawione po dniu kontroli, co zdaniem organu oznacza, iż w dniu kontroli kierowcy nie posiadali aktualnych badań.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił ustalenia faktyczne i ocenę prawną zawarte w zaskarżonej decyzji.

Zdaniem Sądu, dla uznania przewozu za przejazd na potrzeby własne konieczne jest łączne spełnienie przesłanek określonych w art. 4 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym.

W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, iż wykonywany w dniu [...] lutego 2006 r. przewóz samochodem stanowiącym własność skarżącej miał charakter pomocniczy w stosunku do jej podstawowej działalności gospodarczej. Zgodnie z wpisem do KRS, przedmiotem działalności skarżącej jest produkcja, usługi, sprzedaż hurtowa i detaliczna w wielu branżach. Z dokumentu okazanego podczas kontroli (pismo z dnia [...] lutego 2006 r.) wynika, iż pojazd wracał po rozładowaniu w G. towarów skarżącej.

Sąd I instancji podzielił ustalenia organów, że kierowcy prowadzący pojazd nie byli pracownikami skarżącej. Zdaniem Sądu, istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadzała się do tego, czy kierowcy będący przedsiębiorcami wykonywali usługę transportową, czy też świadczyli usługi kierowania pojazdem w ramach zawartej umowy, nazywanej przez strony umową agencyjną.

W ocenie Sądu, organy prawidłowo oceniły, iż transport wykonywany był przez skarżącą. Spółka była organizatorem przewozu, kierowcy realizowali przewóz na jej polecenie i byli podporządkowani jej poleceniom. Podczas kontroli okazali wypis z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne wystawionego na skarżącą spółkę. Zdaniem Sądu, treść § 5 umowy (nienazwanej) z dnia [...] lutego 2001 r. oraz pkt 2 umowy dzierżawy z tej samej daty prowadzi do wniosku, że kierowcy świadczyli tylko usługi kierowania pojazdem. Sąd uznał, że w zaistniałym stanie faktycznym organy obu instancji trafnie ustaliły, iż kontrolowany przewóz był przejazdem drogowym wykonywanym przez skarżącą za pomocą kierowców, pomocniczo w stosunku do jej podstawowej działalności gospodarczej, niespełniającym warunków, o których mowa w art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym. W związku z tym skarżąca powinna posiadać licencję na wykonywanie transportu drogowego i dlatego nałożenie kary pieniężnej w wysokości 8.000 zł na podstawie lp. 1.1.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym oraz kary w kwocie 1.000 zł na podstawie lp.1.8.1 tego załącznika było zasadne.

G. S.A. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i uchylenie w całości decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2006 r. oraz poprzedzającej ją decyzji P. Wojewódzkiego Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2006 r.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła:

naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżąca winna uzyskać odpowiednią licencję, podczas gdy skarżąca w sprawie zarówno nie podejmowała, jak i nie wykonywała transportu drogowego, który wymaga uzyskania odpowiedniej licencji;

- art. 4 pkt 3a ustawy o transporcie drogowym poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na zastosowaniu powołanego przepisu, podczas gdy skarżąca nie podejmowała ani nie wykonywała transportu drogowego obejmującego przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w art. 4 pkt 4 ustawy;

- art. 92 ust. 1 i 4 ustawy o transporcie drogowym w związku z Ip. 1.8.1 załącznika do powołanej ustawy oraz w związku z art. 39e ust. 1 pkt 1, art. 39c i art. 39d powołanej ustawy poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 1.000,00 zł, podczas gdy skarżąca nie wykonywała ani transportu drogowego, ani przewozu na potrzeby własne, a w konsekwencji nie mogła naruszyć warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie kierowania kierowcy na badania lekarskie lub psychologiczne, albowiem nie była obowiązana do kierowania kierowców na badania lekarskie i psychologiczne, o których mowa odpowiednio w art. 39c i art. 39d ustawy; transport drogowy wykonywany był bowiem przez innych przedsiębiorców w ramach prowadzonej przez nich działalności gospodarczej;

- art. 92 ust. 1 i 4 ustawy o transporcie drogowym w związku z Ip. 1.1 załącznika do powołanej ustawy oraz w związku z art. 5 ust. 1 ustawy poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 8.000,00 zł, podczas gdy skarżąca w sprawie nie wykonywała transportu drogowego, wobec czego nie była obowiązana posiadać odpowiedniej licencji; transport drogowy wykonywany był bowiem przez innych przedsiębiorców w ramach prowadzonej przez nich działalności gospodarczej;

2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ), dalej: p.p.s.a. w związku z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez błędną ocenę działań organu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, polegającą na niedostrzeżeniu przez Sąd I instancji naruszenia przez organ przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a., które spowodowało wadliwe przyjęcie, iż przejazd drogowy wykonywany był przez skarżącą za pomocą kierowców pomocniczo w stosunku do jej podstawowej działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, czyli że skarżąca podejmowała i wykonywała transport drogowy, o którym mowa w art. 4 pkt 3a ustawy o transporcie, podczas gdy przewóz rzeczy był podejmowany i wykonywany przez innych przedsiębiorców w granicach prowadzonej przez nich działalności gospodarczej; w konsekwencji Sąd nie zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., mimo że zachodziło naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej najogólniej rzecz ujmując sprowadzają się do kwestionowania, poczynionych w postępowaniu administracyjnym i zaakceptowanych przez WSA, ustaleń dotyczących wykonywania przez skarżącą transportu drogowego i naruszenia związanych z tym obowiązków. Zdaniem autora skargi kasacyjnej to nie skarżąca, lecz inni przedsiębiorcy – E.M. i W.D. wykonywali transport drogowy i to oni powinni zostać obciążeni karami za uchybienie obowiązkom związanym z wykonywaniem transportu drogowego.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przytoczonego poglądu nie można podzielić z następujących przyczyn.

Z niekwestionowanych ustaleń dokonanych w sprawie wynika, że przedmiotem działalności "G." S.A. jest produkcja, usługi i sprzedaż hurtowa i detaliczna w wielu branżach wymienionych w odpisie z rejestru przedsiębiorców. W dniu kontroli pojazd wracał po rozładowaniu towarów skarżącej w G. Niewątpliwie był to przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej, jaką w przypadku skarżącej była zarobkowa działalność wytwórcza, handlowa i usługowa. Do uznania, że przejazd wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności jest niezarobkowym przewozem drogowym, zwolnionym z obowiązku uzyskania licencji, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, konieczne jest łączne spełnienie warunków wymienionych w art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym. Są one następujące: a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, c) w przypadku przejazdu załadowanego – rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych. Kontrolowany przejazd drogowy nie spełniał wszystkich wymienionych warunków, gdyż samochód używany do przewozu nie był prowadzony przez przedsiębiorcę lub jego pracownika. Jest poza sporem, że E.M. i W.D. nie byli pracownikami "G." S.A. W związku z tym WSA trafnie uznał, że przejazd drogowy wykonywany w dniu [...] lutego 2006 r. nie miał charakteru przewozu na potrzeby własne.

Zgodnie z art. 4 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym, przez transport drogowy rozumie się krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy oraz każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej, niespełniający warunków wymienionych w art. 4 pkt 4 powołanej ustawy. Oznacza to, że w każdym wypadku wykonywania przez przedsiębiorcę przejazdu drogowego pomocniczego w stosunku do podstawowej działalności, który nie spełnia warunków umożliwiających uznanie go za przewóz na potrzeby własne, konieczne jest, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, uzyskanie odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego. Warunkiem przyjęcia, że na określonym podmiocie spoczywa obowiązek uzyskania licencji na wykonywanie transportu drogowego nie jest prowadzenie przez ten podmiot działalności gospodarczej w zakresie transportu. Jak już wspomniano taki obowiązek spoczywa także na przedsiębiorcach prowadzących działalność gospodarczą w innym zakresie, jeżeli związane jest to z wykonywaniem transportu drogowego pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej, jeżeli nie może być on uznany za przewóz na potrzeby własne.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji trafnie uznał, że kontrolowany przejazd wykonywany był przez "G." S.A. Świadczy o tym przede wszystkim wyposażenie kierowców w wypis z zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez skarżącą prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jej podstawowej działalności gospodarczej. Gdyby, tak jak utrzymuje skarżąca, transport drogowy był wykonywany przez przedsiębiorców E.M. i W.D., wyposażenie ich we wspomniany wypis z zaświadczenie byłoby niecelowe. W takim wypadku to na kierowcach spoczywałby obowiązek wykazania odpowiednich uprawnień do wykonywania transportu drogowego. Należy również podzielić pogląd Sądu I instancji, że to skarżąca była organizatorem przewozu, który był wykonywany przez kierowców na jej polecenie i pod jej nadzorem. Podkreślenia wymaga, że E.M. i W.D. nie wystawiali faktur za wykonywanie usług transportowych, lecz za świadczenie usług agencyjnych określonych w umowach nienazwanych z dnia [...] lutego 2001 r.

W związku z powyższym WSA trafnie uznał, że obowiązek uzyskania licencji na wykonywanie transportu drogowego, który nie był przewozem na potrzeby własne, spoczywał na skarżącej spółce. Ponadto skarżąca była zobowiązana do przestrzegania wszelkich obowiązków i warunków związanych z wykonywaniem transportu drogowego, w tym dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie kierowania kierowcy na badania lekarskie lub psychologiczne, o których mowa w art. 39c i art. 39d ustawy o transporcie drogowym.

Stosownie do art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wymienionych w pkt 1 – 6, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych.

Skoro zgodnie z art. 4 pkt 3 powołanej ustawy określenie "transport drogowy" obejmuje również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej, niespełniający warunków przewozu na potrzeby własne, to WSA słusznie uznał, że nałożenie na skarżącą kary pieniężnej za stwierdzone naruszenia było uprawnione.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust 2 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).