Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 3084/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5, art. 16a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński WSA Tadeusz Nowak (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2014 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat M.K. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania M. S. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza [...] przez Kierownika MOPSu w [...] z dnia [...] o nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego wnioskowanego na G.S. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 3 pkt 1, pkt 21, pkt 22, art. 5 ust. 2, art. 16a ust. 1, ust. 2, ust. 4 pkt 2, ust. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.) - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ I instancji odmówił M.S. przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną - teściową G. S. W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył obowiązujące w tym zakresie regulacje ustawy o świadczeniach rodzinnych. Motywując swoje rozstrzygnięcie wskazał, że odmowa specjalnego zasiłku opiekuńczego spowodowana jest tym, że osoba wnioskująca o jego przyznanie nie ma obowiązku alimentacyjnego wobec teściowej, a ponadto dochód na osobę w rodzinie wynosi [...] zł i przekroczył ustawowe kryterium dochodowe.

Rozpatrując odwołanie, Kolegium zwróciło uwagę w uzasadnieniu swojej decyzji, iż forma pomocy, której dotyczy zaskarżona decyzja, nie ma charakteru uznaniowego, lecz przysługuje w sytuacji dokładnie określonej w przepisach prawa.

SKO wskazało, że stosownie do regulacji zawartej w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązującym od 1 stycznia 2013 r., specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 623 zł (art. 5 ust. 2 cyt. ustawy w związku z § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2012 r. poz. 959). Przepisy art. 5 ust. 4-9, tyczące się ustalania dochodu rodziny, stosuje się odpowiednio (vide: art. 16 a ust. 2 ustawy).

SKO wskazało, że jedną z podstawowych przesłanek przyznania przedmiotowego świadczenia jest okoliczność, że na osobie sprawującej opiekę ciąży obowiązek alimentacyjny. Tymczasem zgodnie z art. 128 i 129 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy obowiązek alimentacyjny, czyli obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania, obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo.

Drugą z przesłanek negatywnych, uniemożliwiających przyznanie wnioskowanego świadczenia, jest przekroczenie kryterium dochodowego, wynoszącego 623 zł na osobę w rodzinie. Dochód jest sumą dochodów rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki – w tym przypadku osoby wymagającej opieki i jej małżonka. Czym jest dochód i jak go liczyć, ustawodawca określił precyzyjnie w art. 3 pkt 1 ustawy, nie przewidując odliczeń od dochodu z tytułu trudnej sytuacji życiowej, spłaty zadłużenia czy opłaty bieżących rachunków, a przewidując możliwość odliczenia kwoty alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

W przedmiotowej sprawie [...] z wnioskiem o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad G. S. wystąpiła M. S. G. S. jest teściową M.S., czyli łączy je stosunek powinowactwa.

W skardze, podobnie jak w odwołaniu, strona podniosła, że co prawda nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny w. art. 128 i 129 k.r.o., ale to ona zrezygnowała z pracy celem opieki nad teściową i specjalnie w tym celu zmieniła miejsce zamieszkania. Mąż teściowej nie może się nią zająć, gdyż sam posiada orzeczenie o niepełnosprawności. Przy wyliczeniu dochodu nie wzięto pod uwagę trudnej sytuacji materialnej spowodowanej egzekucjami komorniczymi, opłatami za czynsz, energię, kosztami leczenia i rehabilitacji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270).

W ocenie Sądu skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa.

W ocenie Sądu organ prawidłowo ustalił, że w przypadku skarżącej nie zostały spełnione przesłanki do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego przewidzianego w art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992). W ust. 1 tego przepisu stwierdza się, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Natomiast ust. 2 przepisu stanowi, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2. Przepisy art. 5 ust. 4-9 stosuje się odpowiednio.

Wyjaśnić należy, iż specjalny zasiłek opiekuńczy ma na celu m.in. rekompensatę dla osób, które rezygnują z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na niepełnosprawność. Przyznanie tej rekompensaty jest wynagradzaniem przez Państwo osób opiekujących się członkami rodziny, gdyż w innym wypadku musiałoby ono wywiązać się z obowiązku opieki nad swoim obywatelem.

Z prawidłowych ustaleń organów wynika, że słusznie uznały one, że w sprawie zaszły dwie niezależne przesłanki uniemożliwiające przyznanie wnioskowanego świadczenia. Po pierwsze brak jest koniecznego obowiązku alimentacyjnego między M. S. a jej teściową G. S. Fakt, że to M. S. sprawuje stałą opiekę nad teściową niestety nie ma dla rozstrzygnięcia sprawy znaczenia. Również w kwestii dochodu przekroczenie progu dochodowego jest niezaprzeczalne. Okoliczność, że z dochodu G. S. i jej męża dokonywane są potrącenia komornicze nie ma znaczenia dla obliczeń dochodu, gdyż z akt nie wynika, aby były to potrącenia z tytułu alimentów świadczonych na rzecz innych osób,

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na zasadzie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.