Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 314/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-07-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Elżbieta Lenart Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2012 r. sprawy ze skargi L. F. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku w sprawie ustalenia odszkodowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania L. F. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2011r. nr [...] orzekającą o odmowie uwzględnienia wniosku L. F. w sprawie ustalenia odszkodowania za zajętą pod drogę nieruchomość, oznaczoną jako działka ewid. nr [...] o pow. [...] nr i nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...] zajętą pod ul. [...] i działka nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] nr z obrębu [...], zajętą pod ul. [...] w W.

Powyższe rozstrzygniecie zostało wydane w nastepujacym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Wnioskiem z dnia 4 lipca 2011 roku L. F. wystąpiła o przyznanie odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną ulicę [...], stanowiący w ewidencji gruntów działkę nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2 i nr [...] o powierzchni [...] m2 z obrębu [...] i ulicę [...] stanowiący w ewidencji gruntów działkę nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2 i nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2 pochodzący z księgi wieczystej KW Nr [...] w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133 z 1998 roku, poz. 872 z późniejszymi zmianami) – dalej jako przepisy wprowadzające. Wydział Nieruchomości Skarbu Państwa Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] pismem z dnia 25 lipca 2011 roku poinformował stronę, że w rejestrze prowadzonym przez Dział [...] Wydziału [...] według danych zawartych w piśmie brak jest zarejestrowanego wniosku L. F. złożonego w trybie art. 73 Przepisy wprowadzające za grunt zajęty pod drogę publiczną ul. [...] i ul. [...]. W związku z powyższym Wydział Nieruchomości Skarbu Państwa Urzędu W. zwrócił się o dostarczenie do Urzędu kserokopii wniosku złożonego o przyznanie odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną ul. [...] i ul. [...] w trybie art. 73 Przepisy wprowadzające.

L. F. w piśmie z dnia 11 sierpnia 2011 roku poinformowała, że w dniu 15 grudnia 2005 roku w Urzędzie Wojewódzkim na [...] w W. został złożony do Wojewody [...] wniosek z dnia 30 listopada 2005 roku o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie przez Gminę [...] części nieruchomości pod drogę publiczną wraz z wnioskiem z dnia 30 listopada 2005 roku o ustalenie wysokości i wypłatę odszkodowania. Wniosek o ustalenie wysokości i wypłatę odszkodowania, adresowany do Urzędu W. nie został przyjęty przez urzędniczkę Biura Podawczego w Urzędzie Wojewódzkim w dniu 15 grudnia 2005 roku. Poinformowała ona, że wniosek o ustalenie wysokości i wypłatę odszkodowania należy złożyć dopiero po uprawomocnieniu się decyzji Wojewody [...] (decyzje uprawomocniły się w dniu 31 grudnia 2009 roku) i odmówiła w związku z tym przyjęcia tego wniosku.

Pismem z dnia 9 września 2011 r., nr [...] Delegatura Biura Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy [...] poinformowała, że do Delegatury nie wpłynął wniosek L. F. i Z. R. w sprawie wypłaty odszkodowania za grunt zajęty pod drogi publiczne ul. [...] i ul. [...] uregulowany w księdze wieczystej KW [...].

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2009 roku Nr [...] stwierdził nabycie przez Gminę – [...] z mocy prawa z dniem [...] stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod część ulicy [...] w W. opisanej jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] m2 z obrębu [...] i nr [...] o powierzchni [...] m2 z obrębu [...] stanowiącej część gruntów uregulowanych w księdze wieczystej KW Nr [...].

Natomiast decyzją z dnia [...] grudnia 2009 roku Nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Gminę [...] – [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod część ulicy [...] w W. opisanej jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] m2 z obrębu [...] i nr [...] o powierzchni [...] m2 z obrębu [...] stanowiącej część gruntów uregulowanych w księdze wieczystej KW Nr [...].

Reasumując organ stwierdził, że z uwagi na fakt, iż wniosek w niniejszej sprawie został złożony po terminie ustalonym w cyt. powyżej przepisie prawnym należało odmówić jego uwzględnienia.

Od powyższej decyzji L. F. wniosła odwołanie kwestionując zasadność rozstrzygnięcia organu I instancji.

W toku postępowania odwoławczego organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie postępowanie odszkodowawcze wszczęte zostało z wniosku L. F. złożonego w Kancelarii Urzędu [...] w dniu [...] lipca 2011r., a więc po upływie ww. terminu. Wojewoda [...] zauważył, że w aktach sprawy znajduje się kopia wniosku L. F. i Z. R. z dnia 30.11.2005r, lecz brak na nim potwierdzenia wpływu do organu I instancji czy do Wojewody [...]. Ponieważ przedmiotowy wniosek złożony został po ww. określonym w ustawie terminie, Prezydent W. decyzją z dnia [...] października 2011 r. nr [..] odmówił jego uwzględnienia w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za zajęty pod drogi grunt - ul. [...] i ul. [...] w W.

Wojewoda [...] zauważył, że z akt sprawy wynika, że w dniu 15 grudnia 2005 r. został złożony przez L. F. i Z. R. wniosek do Wojewody [...], lecz nie o odszkodowanie, a o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie przez Miasto W. gruntu zajętego pod ul. [...]. Wniosek ten został opatrzony pieczęcią Kancelarii Głównej [...] Urzędu Wojewódzkiego z datą wpływu wniosku w dniu 15 grudnia 2005r. W konsekwencji Wojewoda [...] w dniu 2 grudnia 2009 r., wydał decyzje Nr [...] i Nr [...] stwierdzające nabycie przez Gminę [..] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999r. prawa własności nieruchomości o pow. [...] m2 zajętej pod ul. [...] w W. i gruntu o pow. [...] m2 zajętego pod ul.[...] w W.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w świetle art. 73 Przepisów wprowadzających warunkiem przyznania odszkodowania jest uzyskanie decyzji deklaratoryjnej, w której zostanie wskazany właściciel gruntu, a więc podmiot zobowiązany do wypłaty odszkodowania, powierzchnia i numery działek gruntu zajętego pod drogę publiczną. Wojewoda [...] zauważył, że z akt sprawy wynika, iż w ww. terminie złożony został jedynie wniosek o wydanie decyzji deklaratoryjnych, a nie wniosek o ustalenie odszkodowania za grunty zajęte pod drogi.- ul. [...] i ul. [...].

Wojewoda [...] podkreślił, że termin do złożenia wniosku o odszkodowanie przewidziany w art. 73 Przepisy wprowadzające jest terminem zawitym, co oznacza, że jest terminem prawa materialnego, którego upływ powoduje wygaśnięcie roszczenia. Zgodnie z wolą ustawodawcy, przekroczenie zakreślonego terminu powoduje wygaśnięcie roszczenia co oznacza, że skarżąca utraciła możliwość dochodzenia przysługujących jej uprawnień. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyraźnie podkreśla się, że w przypadku stwierdzenia organu administracji, że wniosek o ustalenie odszkodowania został złożony z uchybieniem terminu przewidzianego w cyt. wyżej art. 73, będącego terminem prawa materialnego, którego upływ powoduje wygaśnięcie roszczenia - stanowi przesłankę do nieuwzględnienia żądania strony.

Mając na uwadze powyższe organ decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] utrzymał w mocy odmowną decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2011r. nr [...].

Na powyższą decyzję L. F. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagajac się jej uchylenia. Wydanemu rozstrzygnięciu organu zarzuciła naruszenie:

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez uchybienie obowiązkowi dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy a zwłaszcza prawidłowego ustalenia istoty wniosku L. F. z dnia 15 grudnia 2005 r. oraz ustalenia okoliczności nie dołączenia do niego wniosku o odszkodowanie, którego kopia znajduje się w aktach sprawy;

- art. 80 k.p.a. przez dokonanie oceny sprawy na podstawie niepełnego materiału dowodowego a dotyczącego braku niewątpliwych ustaleń co do faktu złożenia przez skarżącą wniosku o ustalenie wysokości należnego odszkodowania i jego wypłatę;

- art. 107 § 3 k.p.a. wyrażające się w pominięciu w uzasadnieniu faktycznym ustaleń dotyczących okoliczności złożenia w dniu 15 grudnia 2005 r. przez skarżącą wniosku i jego istoty;

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji w sytuacji istnienia zasadniczych wątpliwości zarówno co poczynionych w toku postępowania ustaleń faktycznych i prawnych.

W obszernym uzasadnieniu skargi L. F. wskazała, że jakkolwiek podziela stanowisko organów obu instancji, które uznały, że niedochowanie terminu o którym mowa w art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające skutkuje jego wygaśnięciem to jednak wydane w konsekwencji orzecznia nie są prawidłowe. W realiach niniejszej sprawy podkreślenia wymaga to, iż niezależnie od braku potwierdzenia lub wykluczenia zaistnienia okoliczności podnoszonych przez nią, że składając w dniu 15 grudnia 2005 r. wniosek o odszkodowanie została poinformowana o jego przedwczesności, z uwagi na brak stosownej decyzji Wojewody [...] - nie sposób przyjąć, że wyłącznym celem jej wniosku była jedynie chęć uzyskania tej decyzji. Zdaniem skarżącej przeciwko trafności takiego wniosku przemawia choćby to, że do wniosku o odszkodowanie załączyła ona dokumenty niezbędne do wniosku o odszkodowanie. W ocenie skarżącej, gdyby została ona należycie poinformowana przez organ przyjmujący w grudniu 2005 r. jej podanie, że własność wydzielonych pod drogę nieruchomości przechodzi na gminę [...] z mocy prawa, a dla celów odszkodowawczych nie jest niezbędne dołączenie stosownej w tej mierze decyzji Wojewody [...], to zastosowałaby się do tego pouczenia. Brak tych czynności świadczy o naruszeniu przez oba organy art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. Skarżąca zarzuciła organom brak odniesienia się do jej dowodów i argumentów, potwierdzających prawdziwość przedstawionego przez nią przebiegu zdarzeń, mających miejsce w grudniu 2005 r. Jej zdaniem nie można za takie uznać stwierdzenie, że oryginału jej wniosku o odszkodowanie nie odnaleziono w dokumentach urzędowych. Nie odniesiono się również w tej ocenie, a przyjętego przez oba organy za nie budzące wątpliwości z punktu widzenia zasad logiki, ograniczenia żądania skarżącej jedynie do doręczenia jej decyzji Wojewody [...] o nabyciu przez gminę [...] własności wydzielonych z jej działki części tej nieruchomości na poszerzenie ulic [...]. W niniejszej sprawie uzasadnienia faktyczne decyzji obu organów sprowadzają się w istocie do powołania się na skutki przekroczenia terminu zawitego prawa materialnego, jakim jest przepis art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające i bezzasadnym przyjęciu, że skarżąca w lipcu 2011 r. złożyła wniosek o odszkodowanie, a zatem jej roszczenie wygasło. Powyższe oznacza, że uzasadnienia decyzji obu organów nie spełniają wymogów z art. 107 § 3 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Jednocześnie organ podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji stwierdzając, że w skardze nie wskazano na żadne nowe okoliczności sprawy wpływające na sposób rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w toku dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organ administracji rozpoznając sprawę nie naruszył prawa w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania. Przy czym stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie jest zasadna, a podniesione w niej zarzuty w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie zasługują na uwzględnienie. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych ustawowych kryteriów stwierdzić należy, że skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania administracyjnego.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. uchylająca decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2011r. Nr [...], którą Prezydent odmówił uwzględnienia wniosku L. F. w sprawie ustalenia odszkodowania za zajętą pod drogę nieruchomość (pod ulicę [...]). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie i po rozważeniu podniesionych przez skarżącego zarzutów sąd uznał, że nie dają one podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji organu II instancji, gdyż rozstrzygnięcie to nie narusza przepisów prawa. Zdaniem sądu Wojewoda [...] prawidłowo uznał po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, że decyzja organu I instancji została wydana zgodnie z przepisami postępowania.

Zarzuty skarżącej są chybione, sprzeczne z przepisami prawa oraz utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych.

Stosownie do przepisu art. 73 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Powołany przepis określa normatywne przesłanki, których łączne wystąpienie powoduje skutek w postaci przejścia prawa własności na Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego. Zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną oznacza urządzenie na niej drogi zaliczonej do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, władanie zaś nieruchomością oznacza pozostawanie jej w faktycznym władztwie Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego. Stan faktyczny nie był sporny, natomiast podkreślenia wymaga, że zarzuty skargi nie sprowadzają się do zakwestionowania normatywnych przesłanek, powodujących ziszczenie się powyżej opisanego skutku prawnego, skarżąca bowiem nie kwestionowała ani faktu władania przez Gminę [...] przedmiotową nieruchomością ani faktu zajęcia jej pod drogę publiczną. Odnosząc się do zarzutów skargi należy podkreślić, że ustawa wyznaczyła termin do złożenia wniosku o odszkodowanie (zarówno początkowy jak i końcowy), co składa się na wyznaczony ustawowo okres, w jakim można było złożyć wniosek, który wywołałby skutek w postaci realizacji prawa do odszkodowania. Na dodatek wyznaczenie takiego okresu ma uzasadnienie w wartości konstytucyjnej, jaką jest stabilność finansów publicznych. (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 marca 2000r. sygn. akt P 5/99 OTK ZU 2000/2 poz.60). Taką możliwość stworzył dopiero art. 73 Przepisów wprowadzających, wywłaszczając z mocy prawa nieruchomości zajęte pod drogi publiczne za odszkodowaniem i porządkując tym samym stosunki własnościowe pod drogami publicznymi, stanowiąc jednocześnie gwarancje zadośćuczynienia interesom właściciela, o ile ten zachowa należytą staranność w prowadzeniu własnych spraw.

Ustawodawca nie pozbawił skarżącej prawa dochodzenia rekompensaty za nieruchomość wywłaszczoną na podstawie unormowania określonego w art. 73 Przepisów wprowadzających, gdyż umożliwił mu uzyskanie odszkodowania za tę nieruchomość. Skarżąca winna była jedynie wykazać należytą dbałości o swoje interesy i złożyć wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania w ustawowym terminie.

Zaznaczyć należy, że prawidłowo ustalił organ w zaskarżonej decyzji, iż stosownie do treści art. 73 ust. 4 odszkodowanie będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od 1 stycznia 2001 r., do dnia 31 grudnia 2005 r. Przewidziany w tym przepisie termin do złożenia wniosku o odszkodowanie jest terminem zawitym (prekluzyjnym) – należącym do kategorii prawa materialnego. Zgodnie z wola ustawodawcy, przekroczenie zakreślonego terminu powoduje wygaśnięcie roszczenia, co oznacza, że dany podmiot utracił możliwość dochodzenia przysługujących mu uprawnień - roszczenie uległo prekluzji. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (uchwała 5-ciu sędziów z dnia 14 października 1996r., OPK 19/96), uchybienie terminu, który ogranicza w czasie dochodzenie przed powołanym do tego organem praw podmiotowych, powoduje wygaśnięcie tego prawa. Do jego przywrócenia nie jest uprawniony ani orzekający w sprawie organ ani też sąd, bowiem nie mają tu zastosowania przepisy prawa procesowego o przywrócenie terminu (art. 58-60 kpa) ani przepisy kodeksu cywilnego dotyczące przedawnienia roszczeń majątkowych. Poza sporem pozostaje w przedmiotowej sprawie zasadnicza okoliczność, że brak w materiale dowodowym potwierdzenia złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania na rzecz skarżącej w terminie określonym w wyżej wymienionym przepisie.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo p postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tj. Dz. U z 2012 r., poz. 207) sąd oddalił skargę.

.