Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 980/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 51
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) WSA Anna Jarosz Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2017 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w P. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie doprowadzenia budynku do stanu poprzedniego oddala skargę


UZASADNIENIE

Sygn. akt IV SA/Po [...]

Uzasadnienie

Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] września 2016 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w P. oraz odwołania M. S., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. (dalej "PINB") z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] znak: [...]

W uzasadnieniu organ wskazał, iż w dniu [...] kwietnia 2015 r. w trakcie przeprowadzonej kontroli na przedmiotowej nieruchomości ustalono, że w ścianie zewnętrznej lokalu nr [...], która znajduje się w granicy z nieruchomością przy ul. [...], znajduje się otwór okienny. Właścicielka lokalu M. S. oświadczyła do protokołu z kontroli, że nabyła lokal w 2012 r. i nie wie kto jest inwestorem przedmiotowego otworu okiennego.

Po ustaleniu właścicieli przedmiotowego budynku oraz składu zarządu wspólnoty mieszkaniowej nieruchomości przy ul. [...] w P., pismem z dnia [...] maja 2015 r. ([...]) PINB zwrócił się do Miejskiego Konserwatora Zabytków z prośbą o przesłanie posiadanych dokumentów dotyczących przedmiotowej nieruchomości. Z kolei pismem z dnia [...] maja 2015 r. ([...]) PINB zwrócił się do Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta P. z prośbą o wypożyczenie akt sprawy dotyczących ww. budynku.

Wraz z pismem z dnia [...] maja 2015 r. ([...]) Urząd Miasta P. Wydział Urbanistyki i Architektury przekazał do PINB akta archiwalne dotyczące ww. budynku. Z adnotacji PINB na ww. piśmie wynika, ze w wypożyczonych aktach nie ma dokumentów świadczących o legalności otworów okiennych wykonanych w ścianie szczytowej od strony ulicy [...]. Miejski Konserwator Zabytków pismem z dnia [...] maja 2015 r. znak: [...] poinformował, że nie posiada żadnych dokumentów dotyczących otworów okiennych w ścianie szczytowej kamienicy przy ul. [...] w P..

Dalej organ wskazał, iż z protokołu przesłuchania świadka I. J. przeprowadzonego w dniu [...] lutego 2016 r. wynika, że na przedmiotowej nieruchomości zamieszkiwała od 1948 r. do 2006 r. I. J. zeznała również, że przedmiotowy otwór okienny nie istniał do 2006 r.

Pismem z dnia [...] marca 2016 r. znak: [...] Archiwum Państwowe odpowiedziało, że jest w posiadaniu dokumentów dotyczących nieruchomości przy ul. [...] w P.. Kopie tych dokumentów zostały wykonane przez PINB i załączono je do akt przedmiotowej sprawy.

Decyzją z dnia [...] maja 2016r. nr [...] znak: [...] PINB nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej budynku przy ul. [...] w P. nr [...], reprezentowanej przez zarząd tj. M. J., doprowadzenie ww. budynku do stanu poprzedniego poprzez likwidację otworu okiennego znajdującego się w ścianie szczytowej budynku (otwór okienny zlokalizowany w lokalu nr [...]).

Odwołanie od tej decyzji złożyła Wspólnota Mieszkaniowa budynku przy ul. [...] w P. oraz M. S.

W dalszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że PINB przeprowadził postępowanie dowodowe w celu ustalenia daty powstania otworów okiennych w ścianie szczytowej budynku przy ul. [...] w P., od strony granicy z działką przy ul. [...]. W toku podejmowanych czynności organ ustalił, że do zakończenia okresu II Wojny Światowej nie istniał przedmiotowy otwór okienny, co wynika z pisma J. C., byłej mieszkanki nieruchomości przy ul. [...]. I. J. w swoich zeznaniach złożonych w dniu [...] lutego 2016r. stwierdziła, że do 2006 r. tj. do czasu gdy mieszkała na nieruchomości przy ul. [...] w P., otworu okiennego m.in. w lokalu nr [...] nie było. I. J. oświadczyła również, że w okresie zamieszkiwania jej córki na nieruchomości przy ul. [...], tj. w latach 2006-2009, podczas odwiedzania jej córki, przedmiotowy otwór okienny także nie istniał.

Organ wskazał, iż zatem niezasadny jest zarzut podniesiony w odwołaniach co do braku ustalenia daty powstania przedmiotowego otworu okiennego. Odwołujący nie przedstawili dowodów na powstanie tego otworu okiennego w trakcie budowy przedmiotowego budynku mieszkalnego. Organ I instancji ustalił natomiast, podczas przeprowadzonego przesłuchania w dniu [...] lutego 2016 r., że otwór okienny w lokalu nr [...] nie istniał do 2009 r. Ponadto organ uzyskał informację od J. C., że także do końca II Wojny Światowej nie istniały otwory okienne w ścianie granicznej budynku przy ul. [...]. W związku z tym zarzut odnoszący się do braku ustalenia daty powstania otworu okiennego w lokalu nr [...] nie znajduje uzasadnienia.

Organ podkreślił, iż z dokumentów pozyskanych przez PINB wynika, że nieruchomość przy ul. [...] w P., na której usytuowany jest przedmiotowy budynek mieszkalny, nie została nigdy podzielona. Oznacza to, że ściana szczytowa budynku, w której wykonano m.in. otwór okienny w lokalu nr [...], zawsze umiejscowiona była w granicy z działką przy ul. [...], co powoduje, że niezależnie od daty wykonania przedmiotowego otworu okiennego, nie powinien on istnieć w ścianie szczytowej, co potwierdzają wskazane przez PINB regulacje prawne, które dotyczyły kwestii związanych z usytuowaniem obiektu budowlanego. Zgodnie z przywołanymi przepisami prawnymi to jest z art. 196 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 lutego 1928r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. z 1928 r. nr 23 poz. 202), jak również z § 80 ust. 2 pkt 3 zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. (Dziennik Budownictwa z 1966 r. nr 10, poz. 44) oraz § 12 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 1980 nr 17 poz. 62) w ścianie budynku, która znajdowała się w granicy z działką sąsiednią, nie można było wykonywać m.in. otworów okiennych. Również w obecnie obowiązującym rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422) prawodawca wskazał, że nie jest możliwe istnienie ściany w granicy z działką sąsiednią, w której to ścianie wykonane zostały otwory okienne. Zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia "budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy".

W niniejszej sprawie ściana przedmiotowego budynku, w której wykonano m.in. otwór okienny w lokalu nr [...] umiejscowiona jest w granicy z działką znajdującą się przy ul. [...]. Takie usytuowanie budynku uniemożliwia istnienie otworów okiennych w ścianie granicznej, ponieważ nie została zachowana prawidłowa odległość od granicy z działką sąsiednią, o czym stanowią obecnie obowiązujące przepisy techniczne, co powoduje, że nie jest możliwe zalegalizowanie wykonanych robót budowlanych.

Organ podniósł, że w przypadku prowadzenia niezgodnie z prawem robót budowlanych innego rodzaju niż te związanie z wykonaniem obiektu budowlanego, które mogą być przedmiotem postępowania legalizacyjnego prowadzonego na podstawie art. 48 ustawy z dnia [...] lipca 1994 r. Prawo budowlanego lub 49b, zastosowanie będzie miał art. 50 i 51 Prawa budowlanego. W związku z tym PINB prawidłowo zastosował ww. procedurę w stosunku do robót budowlanych związanych z wykonaniem otworu okiennego w ścianie szczytowej budynku mieszkalnego przy ul. [...] w P., znajdującej się w granicy z działką przy ul. [...].

W dalszej części organ po przytoczeniu treści przepisów prawa wyjaśnił, że w niniejszej sprawie roboty budowlane związane z wykonaniem otworu okiennego m.in. w lokalu nr [...] zostały zakończone w momencie wszczęcia postępowania, co powoduje, że nie było potrzeby ich wstrzymywania, a więc zastosowanie będzie miał art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, zgodnie z którym "przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1".

Organ wskazał, iż w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Go 833/14 wskazano, że "jeżeli w wyniku prowadzonego postępowania wyjaśniającego okaże się, że nastąpiło nie dające się usunąć naruszenie prawa, właściwy organ jest zobowiązany wydać decyzję nakazującą przywrócenie obiektu do stanu poprzedniego". W niniejszej sprawie robót budowlanych polegających na wykuciu otworu okiennego w lokalu nr [...] nie da się doprowadzić do stanu zgodnego z przepisami w inny sposób jak tylko poprzez zamurowanie otworu okiennego w lokalu nr [...]. Jest to uzasadnione niezgodnością istnienia otworu okiennego w ścianie granicznej z przepisami technicznymi.

Odnosząc się ko kwestii adresata nałożonego obowiązku organ wyjaśnił, iż zgodnie z treścią art. 52 Prawa budowlanego "inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51". W niniejszej sprawie PINB nałożył obowiązek doprowadzenia przedmiotowego budynku mieszkalnego, usytuowanego przy ul. [...] w P., do stanu poprzedniego na Wspólnotę Mieszkaniową budynku przy ul. [...], która reprezentowana jest przez zarząd jednoosobowy sprawowany przez M. J..

W budynku mieszkalnym przy ul. [...] w P. założona została Wspólnota Mieszkaniowa oraz uchwałą z dnia [...] lipca 2014r. ustanowiono jednoosobowy zarząd Wspólnoty, którego sprawowanie powierzono M. J.. Zgodnie z art. 20 ustawy z dnia [...] czerwca 1994r. o własności lokali ( Dz. U. z 2015 r. poz. 1892, dalej "ustawa o własności lokali") "jeżeli lokali wyodrębnionych, wraz z lokalami nie wyodrębnionymi, jest więcej niż siedem, właściciele lokali są obowiązani podjąć uchwałę o wyborze jednoosobowego lub kilkuosobowego zarządu". W art. 21 ust. 1 ustawy o własności lokali ustawodawca wskazał, że "zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali". W związku z powyższym PINB prawidłowo wskazał adresata nałożonego obowiązku. Ponadto uzasadnione jest to również faktem, że przedmiotowy otwór okienny znajduje się w ścianie szczytowej budynku, a więc części wspólnej, co dodatkowo uzasadnia prawidłowość wskazania Wspólnoty Mieszkaniowej budynku przy ul. [...] jako adresata decyzji wydanej przez organ I instancji.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] w P. zarzucając je naruszenie

- art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku ()Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. – dalej "Kpa") w zw. z art. 77 § 1 Kpa poprzez zebranie materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący m.in. nie przeprowadzenie dowodu z przesłuchania poprzednich właścicieli budynku, nie ustalenie w sposób dokładny, w którym roku owe otwory okienne powstały,

- art. 76 Kpa poprzez nie przeprowadzenie dowodu z wglądu projekt budynku,

- art. 80 Kpa poprzez nie uwzględnienie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Wskazując na powyższe strona wniosła uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. i umorzenia postępowania, ewentualnie po uchyleniu decyzji Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazanie organowi podjęcie działań w sposób pozwalający prawidłowo ustalić stan faktyczny, a także obciążenia organu kosztami postępowania w całości w tym kosztami zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że organy obu instancji nie ustaliły kiedy przedmiotowe okno zostało wybudowane. W dokumentach brak jest śladu, iż organy nadzoru budowlanego prowadziły postępowanie w celu stwierdzenia, czy trwają prace budowlane polegające na wykuciu nowych otworów okiennych. Organy także nie zapoznały się z projektem budynku, nie dokonano jego oględzin. Skarżący podniósł, iż organ nie ustalił kiedy budynek, a przynajmniej ściana, w której znajdują się wykute otwory okienne, został otynkowany, co pozwoliłoby stwierdzić, czy otwory istniały przed otynkowaniem ściany, czy też wykuto je później. Nie wzięto też pod uwagę, że w trakcie eksploatacji budynku Prezydent Miasta P. wydał decyzję zatwierdzającą inwentaryzację lokali w budynku, w której stwierdzono m. in., że istnieją wspominane okna. W ocenie skarżącego tego typu ustalenia powinny doprowadzić do uzyskania wiedzy co do tego, czy okna były w budynku od początku, czy też zostały wykute późnie, a jeśli tak to kiedy.

Strona podniosła, iż skoro brak jest dokumentów dotyczących bezprawności wykonania otworu okiennego, to należy domniemywać jego legalność, a co za tym idzie możliwe jest zastosowanie art. 5 Prawo budowlane.

Zdaniem skarżącego organ w sposób wybiórczy przeprowadził postępowanie dowodowe przesłuchując świadków z sąsiedniej nieruchomości. Organ oparł się tylko na zeznaniach dwóch starszych kobiet, które nigdy nie zamieszkiwały w przedmiotowym budynku lub lokalu. Żadna z nich nie potwierdziła, w którym roku wykuto otwór. Nie przeprowadzono dowodu z zeznań byłych właścicieli budynku przy ul. [...]. Organ nie przeprowadził również postępowania w zakresie uzyskania informacji lub dokumentacji od poprzednich właścicieli budynku.

W ocenie skarżącego obowiązek przestrzegania przepisów prawa budowlanego ciążył na poprzednich właścicielach, bowiem skarżąca nabyła lokal ze spornym otworem okiennym, zatem poprzedni właściciele mogli dokonać wykucia okna.

Skarżący podnieśli, iż obecny stan budynku nie jest zawiniony przez obecnych właścicieli, istnieje od kilkudziesięciu lat, a likwidacja spornego okna może pozbawić dopływu światła do pomieszczenia, w którym zamieszkują ludzie, co pogorszy ich warunki mieszkaniowe.

Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację.

Na rozprawie w dniu [...] marca 2017 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę. Uczestnik postępowania D. J. wniósł o oddalenie skargi w całości. Oświadczył, że w tym roku wykuto następne okno w tym bloku, po czym gdy pokazałem zdjęcia okien Wspólnocie, to okno zostało zamurowane - na dowód czego złożył do akt dokumentację fotograficzną. Uczestnik złożył do akt zdjęcie z google maps z 2009 roku, z którego wynika, że na tej ścianie nie ma przedmiotowego okna, jest jedno, ale nie dotyczy tego postępowania. Natomiast w 2016 r. już pojawiają się okna. Uczestnik postępowania złożył do akt powyższe zdjęcia, które okazano pełnomocnikowi skarżącej. Ponadto wskazał, że ze strony informującej o sprzedaży mieszkań w przedmiotowym budynku wyraźnie widać, iż w przedmiotowej ścianie nie ma okien. Uczestnik oświadczył, iż okna, które zostały wykute nie utrzymują ani linii poziomych ani pionowych.

Pełnomocnik skarżącej oświadczył, że okno, które jest przedmiotem niniejszego postępowania nie wskazuje żadnych prac remontowych, to wskazuje, że okno istniało i było oknem oficyną, a zdjęcia z google są niewyraźne. Okno zamurowane dotyczy innego lokalu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej "Ppsa") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz.290).

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż organy prawidłowo zakwalifikowały roboty budowlane, w wyniku których powstał przedmiotowy otwór okienny jako roboty budowlane o charakterze przebudowy. Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego przez przebudowę należy bowiem rozumieć wykonanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji. Jak słusznie wskazano wykonanie w istniejącym obiekcie przedmiotowych otworów okiennych wyczerpuje tę definicję.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Z kolei zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na remoncie istniejących obiektów budowlanych. Przez remont należy rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych, niż użyto w stanie pierwotnym (art.3 pkt 8 Prawa budowlanego). Takimi robotami jest np. wymiana okien. Nie jest natomiast remontem likwidacja bądź tworzenie otworów okiennych. Tego rodzaju roboty stanowią bowiem przebudowę w rozumieniu art.3 pkt 7a Prawa budowlanego i nie zostały wymienione w art. 29 Prawa budowlanego jako zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę.

Reasumując, wykonanie otworu okiennego wymaga uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Jak trafnie bowiem wskazały organy roboty budowlane o charakterze przebudowy nie są zwolnione w przypadku budynku wielorodzinnego z obowiązku uzyskania takiego pozwolenia na budowę.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, iż organy administracji prawidłowo ustaliły, że sporny otwór okienny został wykonany bez wymaganego pozwolenia na budowę, jak również prawidłowo ustaliły, że przedmiotowy otwór okienny powstał po roku 2009, a więc pod rządami aktualnej ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r.

W tym miejscu odmieść należy się do zarzutu naruszenia art. 7 Kpa w zw. z art. 77 § 1 Kpa poprzez zebranie materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący m.in. nie przeprowadzenie dowodu z przesłuchania poprzednich właścicieli budynku, nie ustalenie w sposób dokładny w którym roku owe otwory okienne powstały.

W toku podejmowanych czynności organ ustalił, że do zakończenia okresu II Wojny Światowej nie istniał przedmiotowy otwór okienny, co jasno wynika z pisma J. C., byłej mieszkanki sąsiedniej nieruchomości przy ul. [...]. Co istotne, świadek I. J. w swoich zeznaniach złożonych w dniu [...] lutego 2016 r. zeznała, że do 200 6r., tj. do czasu gdy mieszkała na nieruchomości przy ul. [...] w P., otworu okiennego m.in. w lokalu nr [...] nie było. I. J. zeznała również, że w okresie zamieszkiwania jej córki na nieruchomości przy ul. [...], tj. w latach 2006-2009, podczas odwiedzania jej córki, przedmiotowy otwór okienny także nie istniał. Sąd nie ma jakichkolwiek podstaw by podważać wiarygodność uzyskanych przez organ zeznań świadka i wspomnianego oświadczenia pisemnego. Zauważyć należy, iż wiarygodności zeznań tych świadków nie można podważać wyłącznie z powołaniem się na fakt, że nie mieszkały w przedmiotowym lokalu. Odnosząc się do powyższego wskazać należy, iż świadkowie zamieszkiwali lokale w budynku przy ul. [...] mając widok na ścianę budynku, w którym zostały wykute okna.

Sąd nie dostrzega także żadnych racjonalnych motywów, by ww. osoby miały zeznawać nieprawdę, skoro nie są powiązane z żadną ze stron niniejszego postępowania.

Ponadto również dokumentacja przedstawiona przez uczestnika postępowania na rozprawie potwierdza dokonane przez organ ustalenia.

Odnosząc się natomiast do zarzutów strony nie przesłuchania poprzednich właścicieli czy też nie pozyskania od nich dokumentów dotyczących przedmiotowego okna wskazać należy, iż w ocenie Sądu nie było takiej potrzeby.

W ocenie Sądu orzekającego wprawdzie organy administracji mogły przeprowadzić szersze postępowanie dowodowe (np. przesłuchując byłych właścicieli przedmiotowej nieruchomości) jednakże nie było to niezbędne w świetle wiarygodnych zeznań świadka I. J.. Organy dochowały więc należytej staranności w tym zakresie. Gdyby bowiem istniała dokumentacja świadcząca o legalności spornego otworu okiennego, to albo znajdowałaby się w zasobach archiwalnych albo zostałaby przedłożona przez skarżącą. Natomiast wobec braku podstaw do zasadnego kwestionowania prawdziwości oświadczenia pisemnego J. C. i zeznań I. J. przesłuchiwanie dalszych osób w charakterze świadków nie było niezbędne.

Należy mieć na uwadze, iż zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 Kpa oraz zawarty w art. 77 § 1 Kpa obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla skarżącej. Zasada ta nie zwalnia skarżącej z obowiązku dostarczenia takich materiałów, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki. Skarżąca chcąc osiągnąć zamierzony skutek sama mogła przedłożyć stosowne dowody, które organ powinien ocenić. Natomiast sam fakt składania bliżej niesprecyzowanych wniosków nie oznacza, iż organ ma w nieskończoność prowadzić postępowanie dowodowe.

Wskazać również należy, że co prawda strona, zgodnie z art. 78 Kpa, posiada uprawnienie do zgłoszenia żądania przeprowadzenia dowodu, jednakże uprawnienie to podlega ograniczeniom, które pod względem celowości i konieczności zapewnienia szybkości postępowania, organ powinien każdorazowo rozważyć zwłaszcza w sytuacji, gdy nie ma dostatecznych argumentów przemawiających za zakwestionowaniem dotychczasowych ustaleń. Jeżeli więc strona zgłasza dowód, to w świetle art. 78 Kpa, wedle którego żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem, organ administracji może nie uwzględnić jej wniosku dowodowego.

Z taką sytuacja mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Skoro organ w sposób dostateczny ustalił datę wykonania otworów okiennych, to na ta okoliczność nie musiał już prowadzić dodatkowego postępowania. Natomiast jeżeli strona posiadałaby dokumenty podważające prawidłowość tych ustaleń, to powinna je przedstawić, a nie ograniczać się do wniosków o przeprowadzenie dowodu na okoliczność, która została już przez organ ustalona.

Z powyższych względów za niezasadny uznać należy także zarzut, że organy nie zwróciły się do byłych właścicieli budynku położonego w P. przy ul. [...] o dokumenty świadczące o legalności powstania przedmiotowego okna. Zwyczajowym i racjonalnym zachowaniem jest bowiem, że zbywca przekazuje całą dokumentację dotyczącą zbywanej nieruchomości nabywcy, a więc w tym przypadku właścicielom poszczególnych lokali.

Ponadto odnosząc się do zarzutu nie ustalenia dokładnej daty wybudowania okna zauważyć należy, iż w celu nakazania jej doprowadzenia budynku do stanu poprzedniego nie jest konieczne ustalenie dokładnej daty powstania otworu okiennego. Wystarczające jest ustalenie pod rządami jakich przepisów fakt ten miał miejsce. Powyższe jest konieczne dla ustalenia reżimu prawnego jakiemu podlegały roboty budowlane.

Całkowicie bezzasadny i nieracjonalny jest zarzut skarżącej, że należy przyjąć, iż skoro brak jest dokumentów dotyczących bezprawności wykonania otworu okiennego, to należy domniemywać jego legalność. Właśnie brak jakichkolwiek dokumentów potwierdzających legalność wykonania otworów okiennych wskazuje na to, że zostały one wykonane nielegalnie. Skoro kwerenda przeprowadzona przez organ I instancji w Archiwum Państwowym, w Wydziale Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta P., w archiwum Miejskiego Konserwatora Zabytków nie doprowadziła do odnalezienia dokumentów świadczących o legalności powstania przedmiotowego okna, a skarżąca także nie przedłożyła takich dokumentów, to uprawdopodabnia to jedynie tezę o nieistnieniu takich dokumentów.

Zatem wobec prawidłowego stwierdzenia nielegalnego wykonania otworów okiennych organ obowiązany był do wdrożenia odpowiedniej procedury.

W tym miejscu wskazać należy, iż organy prawidłowo przyjęły, że w przypadku wykonania robót budowlanych, w tym robót budowlanych o charakterze przebudowy, bez wymaganego pozwolenia zachodzi stan faktyczny określony w art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego

W myśl art.50 ust.1 Prawa budowlanego w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych:

1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub

2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub

3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub

4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach.

Z kolei art. 51 ust.1 Prawa budowlanego stanowi, że przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, właściwy organ w drodze decyzji:

1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.

Jednakże zgodnie z art.50 ust.7 Prawa budowlanego przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1.

Przepisy art.51 Prawa budowlanego stanowią kontynuację postępowania administracyjnego zapoczątkowanego wstrzymaniem prowadzenia robót budowlanych postanowieniem wydanym na podstawie art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego, chociaż nie tylko, jeśli weźmie się pod uwagę brzmienie art. 51 ust. 7 i art. 37 ust. 3 Prawa budowlanego. Przepis art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego umożliwia bowiem również stosowanie przepisów art. 51 Prawa budowlanego w przypadkach, o których mowa w art. 50 ust. 1, kiedy roboty budowlane zostały już wykonane.

Zakres przedmiotowy art. 51 Prawa budowlanego, czyli to, w jakich sprawach mają zastosowanie komentowane przepisy, w zasadzie wynika z brzmienia art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego, na podstawie którego zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Generalne wyłączenie w powyższym przepisie spraw, które podlegają orzekaniu na podstawie art. 48 ust. 1 i art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego powoduje, że na podstawie przepisów art. 51 Prawa budowlanego orzeka się w sprawach dotyczących wykonywania robót budowlanych wymagających pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, jednak innych niż budowa.

W odróżnieniu od art. 48–49b Prawa budowlanego, w których zostały zamieszczone procedury umożliwiające legalizację samowoli budowlanych, w art.51 Prawa budowlanego ustawodawca zawarł procedurę określaną zazwyczaj jako "naprawcza", bo nie mamy do czynienia w tym przypadku z samowolą budowlaną w znaczeniu powszechnie przyjętym. Przepisy art. 51 mają też często zastosowanie w różnych innych sytuacjach, kiedy mogły zostać naruszone przepisy prawa budowlanego lub warunki określone w pozwoleniu na budowę albo wykonane roboty budowlane nie odpowiadają dokonanemu zgłoszeniu.

W orzecznictwie sądowym wyraźnie akcentuje się odrębność postępowań legalizacyjnych (art. 48–49b Prawa budowlanego) od postępowania naprawczego uregulowanego przepisami art. 50 i 51 Prawa budowlanego (wyrok WSA w Kielcach z dnia 20 września 2007 r., II SA/Ke 267/07, LEX nr 955916; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 3 października 2007 r., II SA/Rz 1136/06, LEX nr 506855; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 października 2008 r., II SA/Wr 51/08, LEX nr 509898; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 4 grudnia 2007 r., II SA/Po 321/07, LEX nr 959912; wyrok WSA w Łodzi z dnia 29 stycznia 2008 r., II SA/Łd 944/07, LEX nr 510930; wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 czerwca 2009 r., II SA/Kr 358/09, LEX nr 563706; wyrok WSA w Lublinie z dnia 23 stycznia 2009 r., II SA/Lu 732/08, LEX nr 537979; wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 marca 2009 r., VIII SA/Wa 568/08, LEX nr 544484; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 5 marca 2009 r., II SA/Gd 5/09, LEX nr 543612 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – dalej "CBOSA").

Jak można wnosić z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, zakres regulacji art. 51 nie tylko dotyczy postępowania, w którym wcześniej wydano postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych na podstawie art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego, lecz także przypadków, kiedy roboty budowlane już "zostały wykonane", co zgodnie z terminologią przyjętą w ust. 4 należałoby odnieść do stanu faktycznego, gdy "budowa została zakończona" i nie było potrzeby wydawania postanowienia o wstrzymaniu wykonywania robót budowlanych.

W takim przypadku nie ma też zastosowania zastrzeżenie z art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego, że decyzja musi być wydana przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, wydania decyzji na podstawie tego przepisu nie poprzedza bowiem postanowienie wstrzymujące prowadzenie robót budowlanych (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 3 lipca 2008 r., II SA/Po 617/07, LEX nr 510198; wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2011 r., II OSK 165/10, LEX nr 952971).

W takim przypadku organ nadzoru budowlanego prowadzi postępowanie administracyjne w oparciu o procedurę określoną w art. 51 Prawa budowlanego, która przewiduje wydanie na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego nakazu zaniechania dalszych robót budowlanych bądź rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 nałożenie obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem i określenie terminu ich wykonania. W przypadku, gdy roboty budowlane, o których jest mowa w art. 50 ust 1 zostały już wykonane, zgodnie z art. 51 ust 7 Prawa budowlanego przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 mają odpowiednie zastosowanie bez wstrzymania robót budowlanych przewidzianego w art. 50 Prawa budowlanego.

Wobec powyższego stwierdzić należy, iż organy administracji prawidłowo ustaliły, że sporny otwór okienny został wykonany w drodze samowoli budowlanej niezgodnie z obowiązującymi przepisami. Fakt wykonania spornego otworu okiennego w drodze samowoli budowlanej był jednak tylko jedną z przesłanek przemawiających za wydaniem decyzji nakazującej doprowadzenie przedmiotowego budynku do stanu poprzedniego. Kolejną, równie istotną, przesłanką było naruszenie przepisów techniczno – budowlanych. Przy ustaleniu ram czasowych, w których sporne okno nie istniało, biorąc pod uwagę stan prawny obowiązujący od 1928 r. do dziś (w różnym brzmieniu, jednak zakazywał wykonywania okien na ścianach budynków usytuowanych na granicy z działką sąsiednią), do stwierdzenia, że okno zostało wykonane bezprawnie nie jest konieczne ustalenie dokładnej daty jego wykonania.

Organy prawidłowo ustaliły, że ściana, w której zlokalizowany jest sporny otwór okienny zlokalizowany jest bezpośrednio na granicy z działką sąsiednią. Ustaliły także, że nieruchomość przy ul. [...] w P., na której usytuowany jest przedmiotowy budynek mieszkalny, nie została nigdy podzielona

Jednocześnie trafnie wskazały, że stan prawny obowiązujący od 1928 r. nie pozwala na wykonywanie otworów okiennych w ścianach budynków zlokalizowanych w granicy z działką sąsiednią. Zgodnie z przywołanymi przepisami prawnymi, tj. z art. 196 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli, jak również z § 80 ust. 2 pkt 3 zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. oraz § 12 rozporządzenia z dnia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w ścianie budynku, która znajdowała się w granicy z działką sąsiednią, nie można było wykonywać m.in. otworów okiennych.

Co istotne, gdyż sporny otwór okienny wykonany został po roku 2009, również w obecnie obowiązującym rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dniu 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422) prawodawca wskazał, że nie jest możliwe istnienie ściany w granicy z działką sąsiednią, w której to ścianie wykonane zostały otwory okienne. Zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia "budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy". W niniejszej sprawie ściana przedmiotowego budynku, w której wykonano m.in. otwór okienny w lokalu nr [...] umiejscowiona została w granicy z działką znajdującą się przy ul. [...]. Wykonanie otworu okiennego w ścianie budynku, która znajduje się bezpośrednio w granicy z sąsiednią działką budowlaną narusza przepisy techniczno - budowlane zawarte w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakimi powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W tej sytuacji w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem konieczne było wydanie nakazu zamurowania przedmiotowego otworu okiennego.

Bez znaczenia dla sprawy jest zarzut dotyczący istnienia przed budynkiem budynków gospodarczych, a także wskazywanie na nieruchomość przy ul. [...], która nie jest przedmiotem sporu w niniejszej sprawie. Nie można uznać, że kwestia posadowienia na działce sąsiedniej niskiego budynku gospodarczego wynikała z faktu istnienia okien w budynku przy ul. [...]. Twierdzenia skarżącej, iż sporne okna istniały już w latach 20 ubiegłego wieku pozostaje w sprzeczności ze zgromadzonym materiałem dowodowym.

Natomiast dla oceny legalności wybicia otworów okiennych w niniejszej sprawie nie ma znaczenia kwestia istnienia w innych budynkach otworów okiennych. Organ rozpoznając sprawę bada wyłącznie legalność wykucia okna w lokalu 38 w kamienicy przy ul. [...]. Natomiast kwestie związane z innymi kamienicami są poza zainteresowaniem organu w niniejszej sprawie.

Bezzasadny jest także zarzut, w którym skarżąca wskazuje, że należałoby najpierw precyzyjnie ustalić kto i kiedy wybudował sporne okno, a brak takiego ustalenia musi prowadzić do wniosku, że okno istniało od samego początku oraz że jego usytuowanie jest zgodne z prawem. Nieistotny jest także - w świetle powołanych wyżej przepisów prawa - zarzut, iż obecny stan budynku nie jest zawiniony przez obecnych właścicieli, istnieje od kilkudziesięciu lat, a likwidacja spornego okna może pozbawić dopływu światła do pomieszczenia, w którym zamieszkują ludzie, zatem pogorszy ich warunki mieszkaniowe. Stanowisko takie jest błędne, ponieważ nakaz doprowadzenia budynku do stanu poprzedniego (zgodnego z prawem) jest obowiązkiem o charakterze nieosobistym, bowiem wynika on z faktu władztwa nad określoną rzeczą. Koncepcja, że nakaz doprowadzenia do stanu poprzedniego jest obowiązkiem o charakterze osobistym, jest nieuprawniona i pozostaje w sprzeczności z ugruntowanym poglądem sądów administracyjnych stwierdzającym, że dokonanie czynności cywilnoprawnej, polegającej na przeniesieniu własności nieruchomości powoduje, że obowiązek rozbiórki przechodzi na nowego właściciela. (wyroki NSA o sygn. akt II OSK 153/13 i II OSK 1347/10, CBOSA).

Wyjaśnić trzeba, iż organ wydając decyzję o rozbiórce winien rozważyć i należycie uzasadnić wybór adresata nałożonego obowiązku. Zgodnie bowiem z treścią art. 52 Prawa budowlanego w pierwszej kolejności obowiązkiem rozbiórki obciążony jest inwestor lub też jego następca prawny. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Sz 868/11, CBOSA). Nakaz rozbiórki może być skierowany do inwestora, właściciela i zarządcy nieruchomości. Kryterium wyboru adresata decyzji spośród tych trzech podmiotów jest posiadanie tytułu prawnego umożliwiającego wykonanie decyzji. Jeżeli inwestor utracił tytuł prawny do nieruchomości, zobowiązanie należy skierować do aktualnego właściciela obiektu. Pojęcie inwestora w rozumieniu art. 52 Prawa budowlanego oznacza w istocie sprawcę samowoli budowlanej. W pierwszej kolejności zatem określony nakaz powinien być skierowany do inwestora, który jest sprawcą samowoli budowlanej i ma tytuł prawny do obiektu lub też do jego następcy prawnego. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Po 753/12, CBOSA). W pewnych okolicznościach nakaz rozbiórki lub wykonania innych czynności może zostać skierowany również do inwestora, który nie jest właścicielem nieruchomości, na której zrealizowano obiekt budowlany (tak wyrok NSA z dnia 23 lipca 2009 r., sygn.. akt II OSK 1234/08, Lex nr 552842).

W świetle powyższego organy administracji prawidłowo przyjęły, że adresatem kontrolowanych decyzji powinna być skarżąca Wspólnota jako następca prawnyinwestora, skoro sporny otwór okienny stanowi część elewacji budynku i jako taki stanowi część nieruchomości wspólnej. Dlatego też zgodnie z art. 17 ustawy o własności lokali adresatem obowiązków wynikających z kontrolowanych decyzji jest skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 Ppsa skargę oddalił.