Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 147/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Inne
Oświata
Skarżony organ: Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 22aO ust. 3 pkt. 4 lit.b
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity
article: art. 151, art. 132
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Sędzia WSA – Danuta Kania Sędzia WSA – Iwona Maciejuk Protokolant – spec. Ewa Kielak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2016 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o. o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia dopuszczenia do użytku szkolnego podręcznika "[...]" autorstwa G.K. (numer ewidencyjny w wykazie [...]) – oddala skargę –


UZASADNIENIE

W dniu [...] marca 2015 r., M. Sp. z o.o., na mocy art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r., poz. 811), złożyła oświadczenie o spełnianiu przez podręcznik "[...]" autorstwa G. K., dopuszczony do użytku szkolnego decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...] (numer ewidencyjny w wykazie [...]), warunków określonych w art. 22ao ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty.

Pismem z dnia [...] maja 2015 r. skarżąca została poinformowana o sposobie, w jaki powinny być opracowywane podręczniki, aby spełniały warunki określone w art. 22ao ust. 3 pkt 4 ustawy.

Następnie skarżąca w dniu [...] maja 2015 r. wezwała Ministra Edukacji Narodowej do usunięcia naruszenia prawa poprzez wpisanie powyższego podręcznika do wykazu, o którym mowa w art. 16 ust. 11 ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw, tj. do wykazu podręczników dopuszczonych do użytku szkolnego, spełniających warunki, o których mowa w art. 22ao ust. 3 pkt 4 ustawy.

Pismem z dnia [...] czerwca 2015 r., na mocy art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw, podręcznik został dopuszczony do użytku szkolnego z mocy prawa i wpisany do wykazu podręczników dopuszczonych do użytku szkolnego, spełniających warunki, o których mowa w art. 22ao ust. 3 pkt 4 ustawy.

Następnie pismem z dnia [...] czerwca 2015 r., na podstawie art. 61 § 4 k.p.a., skarżąca została zawiadomiona o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie cofnięcia dopuszczenia do użytku szkolnego podręcznika oraz poinformowana o przysługującym prawie wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do materiałów zebranych w toku postępowania.

Z kolei skarżąca pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. wniosła na podstawie art. 11 k.p.a. o wyjaśnienie przesłanek, którymi kieruje organ wszczynając postępowanie w sprawie cofnięcia dopuszczenia do użytku szkolnego podręcznika oraz o uzupełnienie akt sprawy o wnioski i decyzje dotyczące dopuszczenia do użytku szkolnego podręcznika, zaś organ pismem z dnia [...] lipca 2015 r. poinformował skarżącą, że podstawą prawną wszczęcia postępowania w sprawie cofnięcia dopuszczenia do użytku szkolnego podręcznika jest art. 16 ust. 4 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw.

Następnie Minister Edukacji Narodowej decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...], działając na podstawie art. 16 ust. 4 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r., poz. 811), cofnął dopuszczenie do użytku szkolnego podręcznika "[...]" autorstwa G. K. (numer ewidencyjny w wykazie [...]).

W dniu [...] września 2015 r. M. Sp. z o. o. złożyła do Ministra Edukacji Narodowej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, że zaskarżona decyzja nie zawiera uzasadnienia, dlaczego płyta CD, która jest częścią podręcznika ma być uznana za "dodatkowy materiał dydaktyczny", a powoływanie się na przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 8 lipca 2014 r. w sprawie dopuszczania do użytku szkolnego podręczników (Dz. U. z 2014 r., poz. 909), nie jest właściwe, ponieważ dotyczy ono dopuszczania nowych podręczników, a nie przypadku opisanego w art. 16 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw. Ponadto stwierdzono, że odwołania w podręczniku do płyty CD dopuszczonej jako komponent podręcznika i sprzedawanej razem z książką w postaci papierowej, nie jest naruszeniem warunków określonych w art. 22ao ust. 3 pkt 4 lit. b ustawy.

Minister Edukacji Narodowej decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że w myśl art. 22ao ust. 3 pkt 4 lit. a i b ustawy o systemie oświaty, podręcznik może być dopuszczony do użytku szkolnego, jeżeli nie zawiera: pytań, poleceń, zadań i ćwiczeń wymagających uzupełniania w podręczniku – w przypadku podręcznika w postaci papierowej, jak również odwołań i poleceń wymagających korzystania z opracowanych przez określonego wydawcę dodatkowych materiałów dydaktycznych przeznaczonych dla ucznia. Z kolei zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw, wydawcy podręczników do 4 klasy szkoły podstawowej dopuszczonych do użytku szkolnego przed dniem wejścia wżycie ww. ustawy, tj. 8 lipca 2014 r., powinni dostosować podręczniki do warunków określonych w art. 22ao ust. 3 pkt 4 ustawy o systemie oświaty w terminie do dnia 31 marca 2015 r., a w myśl art. 16 ust. 2 ustawy, wydawca podręcznika dopuszczonego do użytku szkolnego przed dniem wejścia w życie tej ustawy, który spełnia warunki określone w art. 22ao ust. 3 pkt 4 lit. a i b ustawy albo spełnia warunki określone wart. 22ao ust. 3 pkt 4 lit. a ustawy oraz został dostosowany do warunków określonych w art. 22ao ust. 3 pkt 4 lit. b ustawy – składa do ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania oświadczenie o spełnianiu przez podręcznik warunków określonych w art. 22ao ust. 3 pkt 4 ustawy oraz przygotowany do publikacji egzemplarz podręcznika. W przypadku podręcznika, który spełnia warunki określone w art. 22ao ust. 3 pkt 4 lit. a ustawy oraz został dostosowany do warunków określonych w art. 22ao ust. 3 pkt 4 lit. b ustawy – wydawca składa także informację o zmianach wprowadzonych w związku z dostosowaniem podręcznika. Zgodnie z art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw, podręcznik wobec którego złożono oświadczenie o spełnianiu warunków określonych w art. 22ao ust. 3 pkt 4 ustawy, zostaje dopuszczony do użytku szkolnego z mocy prawa i wpisany do wykazu podręczników dopuszczonych do użytku szkolnego spełniających warunki określone w art. 22ao ust. 3 pkt 4 ustawy. Natomiast jeżeli wydawca złożył oświadczenie o spełnianiu przez podręcznik warunków określonych w art. 22ao ust. 3 pkt 4 ustawy, a podręcznik nie spełnia tych warunków, Minister Edukacji Narodowej, na mocy art. 16 ust. 4 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw, w drodze decyzji administracyjnej, cofa dopuszczenie tego podręcznika do użytku szkolnego. W rozpoznawanej sprawie sporny podręcznik – jak już wyżej opisano – został dopuszczony do użytku szkolnego decyzją z dnia [...] września 2011 r. (numer ewidencyjny w wykazie [...]), zaś skarżąca złożyła oświadczenie o spełnianiu przez podręcznik warunków określonych wart. 22ao ust. 3 pkt 4 lit. a i b ustawy wraz z przygotowanym do publikacji egzemplarzem podręcznika i tym samym, zgodnie z art. 16 ust. 3 ustawy, został dopuszczony do użytku szkolnego z mocy prawa i wpisany do wykazu podręczników dopuszczonych do użytku szkolnego. Jednakże z analizy sprawy wynika, że podręcznik zawiera odwołania do materiałów dydaktycznych zamieszczonych na płycie CD dołączonej do podręcznika i zawiera pliki potrzebne do realizacji ćwiczeń z podręcznika a także prezentacje multimedialne, gry edukacyjne i wersje demonstracyjne programów edukacyjnych: [...] i [...]. Odwołania zawarte w treści podręcznika dotyczą plików takich jak np. gry (str. 17), prezentacje (str. 242 - mój piesek, str. 252 - budowle), animacja (str. 183 - kotek-animacja, literki,) rysunki i obrazy (str. 69 - zestaw, znaki; str. 92 - ptaki w locie, książka, palma; str. 99 - samolot, stroje historyczne; str. 242 - Zwierzęta na wesoło, str. 252 - Kwiaty, stroje ludowe) zdjęcia (str. 245 - małpka, str. 246 - Dzikie zwierzęta, str. 252 - kwiaty), dokumenty tekstowe (str. 129 - pytania, zaproszenie, odpowiedzi; str. 242 - zoo, str. 252 - kwiaty, stroje ludowe), programy (str. 212 - zamek, działania; str. 223 - liczby), arkusze (str. 234 - świadectwa, str. 235 - zawody sportowe, średnie) oraz strony internetowej Wydawnictwa [...] (str. 246 - zadanie 3). Zatem wskazane wyżej materiały stanowią dodatkowe materiały dydaktyczne w rozumieniu art. 22 ao ust. 3 pkt 4 lit. b ustawy. Dodatkowymi materiałami dydaktycznymi bowiem są różnego rodzaju środki dydaktyczne, wydawane w jakiejkolwiek formie, pełniące rolę wspomagającą nauczanie, przydatne do ćwiczenia określonych umiejętności (np. zadania) albo poszerzające wiedzę w zakresie danej dziedziny nauczania. Taka interpretacja art. 22 ao ust. 3 pkt 4 lit. b ustawy stanowiącego, iż podręcznik dopuszczony do użytku szkolnego nie może zawierać dodatkowych materiałów dydaktycznych odpowiada celowi jego wprowadzenia do ustawy, jakim było wyeliminowanie praktyk polegających na dołączaniu do podręcznika jakichkolwiek dodatkowych materiałów dydaktycznych na jakimkolwiek nośniku, w tym na płycie CD lub innym nośniku elektronicznym, ponieważ nowy system zaopatrzenia uczniów szkół podstawowych i gimnazjów w podręczniki zakłada, że będą one kupowane przez szkoły, które otrzymują na ten cel dotację celową w określonej kwocie, a zakupione przez szkołę podręczniki muszą służyć co najmniej trzem kolejnym rocznikom uczniów danej klasy. W uzasadnieniu do ww. ustawy nowelizującej wskazano m.in., iż "potrzebna jest również zmiana formy dostępnych obecnie na rynku podręczników, tj. odejście od praktyki oferowania przez rynek coraz obszerniejszych, nieuzasadnionych dydaktycznie, pakietów edukacyjnych, korzystanie z których często zastępuje inne ważne na początkowym etapie kształcenia aktywności dzieci. W praktyce wydawniczej utrwalił się trend obudowywania treści nauczania zbyt dużą liczbą materiałów ćwiczeniowych ograniczających samodzielność ucznia i kreatywność nauczyciela." W rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z 21 czerwca 2012 r. w sprawie dopuszczania do użytku w szkole programów wychowania przedszkolnego i programów nauczania oraz dopuszczania do użytku szkolnego podręczników (Dz. U. z 2012 r., poz. 752), odstąpiono od dopuszczania do użytku szkolnego dodatkowych materiałów przeznaczonych dla ucznia dołączanych do podręczników, tj. zeszytów ćwiczeń, kart pracy, materiałów multimedialnych itp. W uzasadnieniu do tego rozporządzenia wskazano, że podstawową pomocą dydaktyczną jest dla ucznia podręcznik, który uwzględnia wszystkie treści nauczania określone w podstawie programowej, natomiast dodatkowe materiały pomocnicze przeznaczone do pracy z uczniem, nauczyciel może wybierać swobodnie, kształtując tym samym proces nauczania dostosowany do potrzeb i możliwości konkretnych uczniów, lecz wprowadzenie powyższych rozwiązań nie powstrzymało jednak sprzedaży podręczników wraz z dodatkowymi materiałami dydaktycznymi. Innymi słowy, intencją tych zmian było zapewnienie, aby kupowane przez szkoły podręczniki były przygotowane w taki sposób, by podczas pracy z nimi uczniowie nie musieli korzystać dodatkowo z innych materiałów. Jedynym wyjątkiem od tej reguły są podręczniki do zajęć z zakresu języka obcego nowożytnego w klasach I – III szkoły podstawowej, języka obcego nowożytnego w klasach IV – VI szkoły podstawowej, w gimnazjum i szkole ponadgimnazjalnej, języka mniejszości narodowej, etnicznej i języka regionalnego, części podręcznika do kształcenia w zawodzie w zakresie języka obcego nowożytnego ukierunkowanego zawodowo, które zgodnie z § 2 ust. 4 rozporządzenia, mogą być wydawane wraz z dołączonymi nagraniami dźwiękowymi rozwijającymi sprawność rozumienia ze słuchu, zamieszczonymi na elektronicznym nośniku danych, co wynika ze szczególnej sytuacji nauczania języków obcych. Dodano również, że skarżąca pismem z dnia [...] listopada 2014 r. została poinformowana, iż materiał dydaktyczny zamieszczony na płycie CD, stanowi dodatkowy komponent, i to niezależnie od tego, czy podręcznik, do którego dołączona została płyta CD został dopuszczony na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów do użytku szkolnego, czy też nie. Tym samym podręcznik, który zawierał odesłania do płyty CD powinien zostać dostosowany do nowych warunków, tj. niewymagających korzystania z płyty CD. W odniesieniu do zarzutu zawartego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącego niewłaściwego powoływania się na przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 8 lipca 2014 r. w sprawie dopuszczania do użytku szkolnego podręczników wskazano, że wszystkie podręczniki wpisane do wykazu podręczników dopuszczonych do użytku szkolnego, dostosowanych do wieloletniego użytkowania, zarówno te, które zostały dopuszczone do użytku szkolnego przed dniem wejścia w życie wyżej przywołanej ustawy, jak i dopuszczone do użytku szkolnego po dniu wejścia wżycie tej ustawy, muszą być opracowane w jednakowy sposób, a zatem spełniać zarówno przepisy ustalone wart. 22ao ustawy, jak i szczegółowe warunki, jakie muszą spełniać dopuszczane do użytku szkolnego podręczniki, określone w rozporządzeniu.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca M. Sp. z o. o. wniosła o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ja decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania zarzucając:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:

1) art. 22ao ust. 3 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.) przez jego błędną wykładnię i uznanie, że płyta CD dołączona do podręcznika nie może stanowić jego integralnej części i że jej dołączenie oznacza, iż podręcznik zawiera odwołania i polecenia wymagające korzystania z dodatkowych materiałów dydaktycznych, mimo że został dopuszczony do użytku szkolnego wraz z płytą CD.

2) § 2 ust. 4 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 8 lipca 2014 r. w sprawie dopuszczania do użytku szkolnego podręczników (Dz. U. poz. 909) ("Rozporządzenie") przez:

a) jego błędne zastosowanie przy ocenie i interpretacji warunków określonych w art. 22ao ust. 3 pkt 4 ustawy o systemie oświaty oraz art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 811 oraz z 2015 r. poz. 357), podczas gdy podręcznik został dopuszczony do użytku szkolnego na podstawie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie rozporządzenia, co skutkowało błędnym dokonaniem interpretacji art. 22ao ust. 3 pkt 4 ustawy o systemie oświaty w zw. z art. 16 ust. 4 ustawy zmieniającej (tj. dokonaniem interpretacji w świetle rozporządzenia),

a ponadto przez

b) jego błędną wykładnię i uznanie, że z przepisu tego wynika, iż elektroniczne nośniki danych mogą stanowić integralną część podręcznika jedynie w stosunku do podręczników do nauki języków obcych;

2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia tj.:

1) art. 7, 8, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie oceny dowodów w sposób wybiórczy, poprzez nie wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego w szczególności nieprzeprowadzenie jakichkolwiek dowodów co do zawartości i przeznaczenia plików zapisanych na płycie CD załączonej do podręcznika oraz funkcji, jaką pliki te spełniają w kontekście całego podręcznika, co miało wpływ na wynik sprawy, bowiem sprawiło, że organ wydał decyzję nie na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego i w konsekwencji błędnie ustalił, że płyta CD nie stanowi integralnej części podręcznika;

2) art. 136 k.p.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego, co miało wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do powielenia błędów postępowania przeprowadzonego w I instancji i utrzymania w mocy decyzji wydanej z naruszeniem przepisów prawa;

3) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 4 ustawy zmieniającej poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej w I instancji o cofnięciu dopuszczenia podręcznika do użytku szkolnego, podczas gdy spełniał warunki tego dopuszczenia.

W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 22ao ust. 1 ustawy o systemie oświaty, podręcznik może mieć postać papierową lub elektroniczną. Zatem zważywszy, że przepis stanowi o możliwości złożenia podręcznika zarówno z materiałów papierowych jak i elektronicznych, nie można na podstawie tego przepisu wykluczyć, że jeden podręcznik może obejmować obie formy. Ta błędna interpretacja niesłusznie doprowadziła organ do wniosku, że wyłączona jest całkowicie możliwość załączenia płyty CD do podręczników, jako integralnego ich komponentu, co w przypadku przedmiotu szkolnego takiego jak zajęcia komputerowe ma szczególne znaczenie, bowiem uczeń musi mieć dostęp do dokumentów komputerowych. Ponadto wydawnictwo nie stosuje i nigdy nie stosowało praktyk polegających na dołączaniu dodatkowych materiałów "nieuzasadnionych dydaktycznie" mających na celu uzyskanie dodatkowych przychodów, a sprzedaż kompletu podręcznika z płytą nie ma żadnego wpływu na trwałość podręcznika. W dalszej części stwierdzono, że rozporządzenie z dnia 8 lipca 2014 r. określa szczegółowe warunki, jakie muszą spełniać dopuszczane do użytku szkolnego podręczniki (§ 1 pkt 1 rozporządzenia), a także procedurę ich dopuszczania (§ 1 pkt 2-6 rozporządzenia). Zatem odnosi się do podręczników będących w trakcie lub przed dopuszczeniem ich do użytku szkolnego, nie do już poprzednio dopuszczonych. To koresponduje z treścią art. 16 ust. 2 ustawy zmieniającej, z którego wyraźnie wynika, że jedyny zakres, w jakim podręcznik powinien zostać dopasowany do wymogów ustawy jest zawarty w art. 22ao ust. 3 pkt 4 ustawy. Z kolei z przepisu art. 17 ustawy zmieniającej jednoznacznie wynika, że do wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy postępowań w sprawach o dopuszczenie do użytku szkolnego podręczników stosuje się przepisy dotychczasowe. Na tej podstawie stosując argumentum a minori ad maius wnioskuje się, że skoro do postępowań niezakończonych stosuje się przepisy zawarte w ustawie przed zmianą, to tym bardziej te same przepisy powinny mieć zastosowanie w postępowaniach zakończonych. Ze wskazanych powyżej argumentów wynika, że Ministerstwo Edukacji Narodowej błędnie i niesłusznie powołuje się w tym przypadku na rozporządzenie, ponieważ dotyczą one dopuszczania nowych podręczników, a nie przypadku opisanego w art. 16 ust. 2 ustawy zmieniającej. Ponadto z treści § 2 ust. 4 rozporządzenia nie można odczytywać jako wyjątku i twierdzić, że podręczniki inne niż podręcznik do nauki języków obcych nie mogą zawierać załączników w postaci elektronicznej. Niezależnie od powyższego organ winien, zgodnie z art. 7 k.p.a. i 80 k.p.a., podjąć wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokonania jego oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego. W niniejszej sprawie oznacza to przede wszystkim dokonanie oceny zawartości płyty CD dołączonej do podręcznika, w celu sprawdzenia zgodności podręcznika z wymogami zawartymi w art. 22 ao ust. 3 pkt 4 lit. b ustawy o systemie oświaty. Organ odwoławczy powinien przeprowadzić dokładne i indywidualne postępowanie dowodowe ustalając stan faktyczny i wyjaśniając, jak ów stan faktyczny przedstawia się w świetle przepisów prawa. W tym więc przypadku, treść plików zapisanych na płycie i dołączonych do podręcznika powinna zostać poddana indywidualnej ocenie celem ustalenia, czy stanowi integralną część podręcznika. Takie postępowanie nie zostało przeprowadzone w I instancji, a zatem powinno ulec uzupełnieniu w ramach postępowania z wniosku skarżącego o ponowne rozpoznanie sprawy.

W odpowiedzi na skargę Minister Edukacji Narodowej wniósł o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktycznie i prawne podał, że nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia przez organ art. 7, 8, 77§ 1, 80, 136, 138 w zw. ze 127 k.p.a., bowiem organ przeprowadził badanie złożonych w sprawie dowodów, w tym podręcznika "[...]", wraz z załączoną płytą CD. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji (str. 5 i 6) organ zbadał zawartość płyty i stwierdził, że płyta ta zawiera pliki potrzebne do realizacji ćwiczeń z podręcznika, a także prezentacje multimedialne, gry edukacyjne i wersje demonstracyjne programów edukacyjnych: [...] i [...]. Wskazał też szczegółowo jakich plików dotyczą zawarte w treści podręcznika odwołania. Badanie i ocena materiału dowodowego doprowadziła organ do uznania, że płyta CD dołączona do podręcznika stanowi dodatkowy materiał dydaktyczny, w rozumieniu art. 22ao ust.3 pkt4 lit. b ustawy o systemie oświaty.

W piśmie procesowym z dnia [...] maja 2016 r. skarżącą wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, bowiem osoby je wydające nie miały stosownych upoważnień, a jeśli już, to na podstawie nieobowiązujących przepisów, zaś organ w piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2016 r. zakwestionował powyższe stanowisko, załączając stosowne upoważnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze zostało wydane zgodnie z prawem. Stosownie do treści art. 16 ust. 1 pkt 1) lit. c) ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r., poz. 811 ze zm.), wydawcy podręczników dopuszczonych do użytku szkolnego m.in po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy zgodnie z art. 17 ust. 1 dostosują te podręczniki, z zastrzeżeniem art. 18 i art. 19, do warunków określonych w art. 22ao ust. 3 pkt 4 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, w terminie do dnia 31 marca 2015 r. – w przypadku podręczników do danych zajęć edukacyjnych w klasie IV szkoły podstawowej, klasie I gimnazjum i klasie I szkoły ponadgimnazjalne. Z kolei w myśl ust. 2 tegoż przepisu, jeżeli podręcznik dopuszczony do użytku szkolnego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy oraz podręcznik dopuszczony do użytku szkolnego po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy zgodnie z art. 17 ust. 1: 1) spełnia warunki określone w art. 22ao ust. 3 pkt 4 lit. a i b ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, albo 2) spełnia warunki określone w art. 22ao ust. 3 pkt 4 lit. a ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oraz został dostosowany do warunków określonych w art. 22ao ust. 3 pkt 4 lit. b ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą – wydawca składa do ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania oświadczenie o spełnianiu przez podręcznik warunków określonych w art. 22ao ust. 3 pkt 4 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oraz przygotowany do publikacji egzemplarz podręcznika, a w przypadku podręcznika, o którym mowa w pkt 2 – także informację o zmianach wprowadzonych w związku z dostosowaniem podręcznika, w terminach, o których mowa w ust. 1. Natomiast według brzmienia ust. 3, podręcznik wobec którego złożono oświadczenie, o którym mowa w ust. 2, zostaje dopuszczony do użytku szkolnego z mocy prawa i wpisany do wykazu podręczników dopuszczonych do użytku szkolnego, o którym mowa w ust. 11.

W rozpoznawanej sprawie, skarżąca M. Sp. z o. o. w dniu [...] marca 2015 r., złożyła oświadczenie o spełnianiu przez podręcznik "[...]" autorstwa G. K., dopuszczony do użytku szkolnego decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...] (numer ewidencyjny w wykazie [...]), warunków określonych w art. 22ao ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, zaś pismem z dnia [...] czerwca 2015 r., na mocy art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw, podręcznik został dopuszczony do użytku szkolnego z mocy prawa i wpisany do wykazu podręczników dopuszczonych do użytku szkolnego, spełniających warunki, o których mowa w art. 22ao ust. 3 pkt 4 ustawy.

Stwierdzić następnie należy, że w myśl ust. 4 tegoż przepisu, jeżeli wydawca złożył oświadczenie, o którym mowa w ust. 2, a podręcznik nie spełnia warunków określonych w art. 22ao ust. 3 pkt 4 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, minister właściwy do spraw oświaty i wychowania, w drodze decyzji administracyjnej, cofa dopuszczenie tego podręcznika do użytku szkolnego i ten przepis stanowił materialnoprawną podstawę decyzji cofającej dopuszczenie do użytku szkolnego podręcznika "[...]" autorstwa G. K. (numer ewidencyjny w wykazie [...]).

Z kolei stosownie do treści art. 22 ao ust. 3 pkt 4 lit. b) ustawy o systemie oświaty (tekst jedn. z 2004 r. Dz. U. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), podręcznik może być dopuszczony do użytku szkolnego, jeżeli nie zawiera odwołań i poleceń wymagających korzystania z opracowanych przez określonego wydawcę dodatkowych materiałów dydaktycznych przeznaczonych dla ucznia.

Jednakże powyższy podręcznik zawiera i czego skarżąca nie kwestionuje, odwołanie do materiału dydaktycznego zamieszczonego na płycie CD, która jest do niego załączona. Zatem – w ocenie Sądu – jest to dodatkowy materiał dydaktyczny w rozumieniu art. 22 ao ust. 3 pkt 4 lit. b) ustawy o systemie oświaty, bowiem – jak słusznie zauważa organ – pełni on role wspomagającą nauczanie, przydatne do ćwiczeń określonych umiejętności albo poszerzających wiedzę w zakresie danej dziedziny nauczania, które nie zawarte w podręczniku. Za powyższym przemawia również wykładnia celowościowa, bowiem w uzasadnieniu do projektu ustawy nowelizującej stwierdzono, że "potrzebna jest również zmiana formy dostępnych obecnie na rynku podręczników, tj. odejście od praktyki oferowania przez rynek coraz obszerniejszych, nieuzasadnionych dydaktycznie, pakietów edukacyjnych, korzystanie z których często zastępuje inne ważne na początkowym etapie kształcenia aktywności dzieci. W praktyce wydawniczej utrwalił się trend obudowywania treści nauczania zbyt dużą liczbą materiałów ćwiczeniowych ograniczających samodzielność ucznia i kreatywność nauczyciela." Nie można stracić z pola widzenia i tego, że jeżeli prawodawca zamierzał uczynić wyjątek od tej reguły, to w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 8 lipca 2014 r. w sprawie dopuszczania do użytku szkolnego podręczników (Dz. U. z 2014 r., poz. 909), to w § 2 ust. 4 ustanowił wprost, że w przypadku podręcznika do zajęć z zakresu danego języka obcego nowożytnego w klasach I-III szkoły podstawowej i podręcznika do danego języka obcego nowożytnego w klasach IV-VI szkoły podstawowej, w gimnazjum i szkole ponadgimnazjalnej, podręcznika do języka mniejszości narodowej, etnicznej i języka regionalnego oraz części podręcznika do kształcenia w zawodzie w zakresie języka obcego nowożytnego ukierunkowanego zawodowo, do którego dołączono nagrania dźwiękowe na elektronicznym nośniku danych, rozwijające sprawność rozumienia ze słuchu, nagrania te stanowią integralną część podręcznika.

Odnosząc się do zarzutu ze skargi, że organ błędnie zastosował cytowany przepis powyższego rozporządzenie oraz dokonał błędnej jego wykładni wyjaśnić należy skarżącej, że Minister Edukacji Narodowej nie zastosował tegoż przepisu, bowiem nie zawarł go w podstawie materialnoprawnej decyzji, lecz tylko powołał się na niego w uzasadnieniu decyzji.

Nie można również zarzutu, że Minister Edukacji Narodowej naruszył przepisy art. 7, 8, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie oceny dowodów w sposób wybiórczy, poprzez nie wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego w szczególności nieprzeprowadzenie jakichkolwiek dowodów co do zawartość załączonej płyty CD. Z tego mianowicie powodu, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób obszerny i wyczerpujący wskazał, iż załączona do podręcznika płyta CD zawiera pliki potrzebne do realizacji ćwiczeń z podręcznika a także prezentacje multimedialne, gry edukacyjne i wersje demonstracyjne programów edukacyjnych: [...] i [...]. Odwołania zawarte w treści podręcznika dotyczą plików takich jak np. gry (str. 17), prezentacje (str. 242 - mój piesek, str. 252 - budowle), animacja (str. 183 - kotek-animacja, literki,) rysunki i obrazy (str. 69 - zestaw, znaki; str. 92 - ptaki w locie, książka, palma; str. 99 - samolot, stroje historyczne; str. 242 - Zwierzęta na wesoło, str. 252 - Kwiaty, stroje ludowe) zdjęcia (str. 245 - małpka, str. 246 - Dzikie zwierzęta, str. 252 - kwiaty), dokumenty tekstowe (str. 129 - pytania, zaproszenie, odpowiedzi; str. 242 - zoo, str. 252 - kwiaty, stroje ludowe), programy (str. 212 - zamek, działania; str. 223 - liczby), arkusze (str. 234 - świadectwa, str. 235 - zawody sportowe, średnie) oraz strony internetowej Wydawnictwa [...] (str. 246 - zadanie 3). Natomiast według jednoznacznego brzmienia przepisu art. 22 lit. ao ust. 3 pkt 4 lit. b) ustawy o systemie oświaty oraz przeprowadzonej już wyżej analizy prawnej, zbędne było badanie przeznaczenia oraz funkcji zawartych na płycie plików w kontekście całego podręcznika.

Rację należy przyznać skarżącej, że przepis art. 22 lit ao ust. 1 stanowi, że podręcznik może mieć postać papierową lub elektroniczną. Oznacza to, że spójnik "lub" pozwala na wydanie podręcznika w formie papierowej oraz w formie elektronicznej, bądź w obu tych formach, lecz regulacja ust. 4 ma charakter przepisu szczególnego, wykluczającego, co już wyżej wykazano, odwoływanie się w podręcznika mającego formę papierową, do dodatkowych materiałów dydaktycznych.

Wskazać również należy, że M. S. została właściwie – wbrew zarzutowi skarżącej – upoważniona do wydawania decyzji w rozpoznawanej sprawie, bowiem upoważnieniem z dnia [...] lutego 2913 r. nr [...], Minister Edukacji Narodowej upoważnił ją do załatwiania spraw związanych z dopuszczeniem do użytku szkolnego podręczników i wydawania w tym względzie decyzji. Wprawdzie przywołane w nim przepisy są w chwili obecnej są nieaktualne, lecz upoważnienie należy oceniać na datę jego wydania, kiedy to przywołane w upoważnieniu przepisy były aktualne, zaś samo upoważnienie nie zostało odwołane. Co zaś się tyczy podsekretarza stanu J. B. , to zgodnie § 7 ust. 1 pkt 12 zarządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 stycznia 2015 r. w sprawie zakresów czynności sekretarzy stanu i podsekretarzy stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej oraz Dyrektora Generalnego Ministerstwa Edukacji Narodowej, do zakresu jej czynności należą sprawy m.in. podręczników do kształcenia ogólnego, zaś w myśl § 10 pkt 1, podsekretarze stanu m.in. w czynnościach ustalonych w § 7, są upoważnieni do podejmowania decyzji w imieniu Ministra Edukacji Narodowej.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), należało orzec jak w sentencji wyroku.