Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 591/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 396 pkt 8 w zw. z § 14 ust. 1 rozporządzenia oraz art. 403 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego
journal: Dz.U. 2020 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi B.F., I.F., J.F. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki [...] Państwowe Gospodarstwo [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzją z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w S. (dalej: "Organ II instancji") utrzymał

w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w G. (dalej: "Organ I instancji") z dnia [...] grudnia 2019 r., znak: [...](2), odmawiającą udzielenia dla B. , I. oraz J. F. (dalej: "Wnioskodawcy", "Strony", "Skarżący") pozwolenia wodnoprawnego na usługi wodne: piętrzenie, pobór

i korzystanie z wód do celów energetyki wodnej oraz zatwierdzenia instrukcji gospodarowania wodą na węźle wodnym zlokalizowanym na rzece R.

w m. G..

Stan sprawy przedstawia się następująco.

Wnioskiem z dnia [...] lipca 2018 r. Skarżący złożyli wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego dla Małej Elektrowni Wodnej (MEW) w G. na energetyczne wykorzystanie wody. Pismem z dnia [...] lipca 2018 r. Wnioskodawcy zostali wezwani do uzupełnienia dokumentacji, tj. do przedłożenia operatu wodnoprawnego oraz instrukcji gospodarowania wodą. Wnioskodawcy w dniu [...] sierpnia 2018 r. nadesłali żądane dokumenty.

W dniu [...] września 2018 r. Organ I instancji ponownie wezwał Wnioskodawców do złożenia wyjaśnień oraz korekty złożonej dokumentacji. W udzielonej w dniu [...] października 2018 r. odpowiedzi Wnioskodawcy ustosunkowali się do żądania korekty, przedstawiając poprawiony operat wodnoprawny wraz z instrukcją gospodarowania wodą z uwzględnieniem uwag organu oraz wnieśli o zmianę zakresu wniosku – wnioskując o wydanie pozwolenia wodnoprawnego z uwzględnieniem minimalnego poziomu piętrzenia na poziomie 13,95 m. n.p.m. zamiast 13,90 zawartego w pierwotnej wersji wniosku.

W dniu [...] października 2018 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w G. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na usługę wodną – piętrzenie, pobór i korzystanie z wód do celów energetyki wodnej oraz zatwierdzenie projektu instrukcji gospodarowania wodą na węźle wodnym, zlokalizowanym na rzece R. w m. G., gmina G. , powiat g.

W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego Organ

I instancji wydał w dniu [...] grudnia 2018 r. decyzję nr [...] w której orzekł o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego na usługi wodne, obejmujące korzystanie z wód dla celów energetyki wodnej na Węźle wodnym G., zlokalizowanym na rzece R. , w km. 42 + 107 w m. G., określając warunki poboru wód powierzchniowych rzeki R. , warunki korzystania z wód, tryb pracy elektrowni wodnych MEW1 i MEW2 i ich charakterystykę, wielkość oraz sposób przepływu nienaruszalnego, rodzaje urządzeń pomiarowych, sposób postępowania w przypadku rozruchu, zatrzymania działalności lub wystąpienia awarii lub uszkodzenia urządzeń pomiarowych, a także zatwierdził instrukcję gospodarowania wodą na działce nr [...] i działce nr [...] obr. [...] dla obiektu Węzeł wodny G., km. 42 + 107 (nowy km 43+820). Organ także zobowiązał Wnioskodawców m.in. do wykonywania robót lub uczestniczenia w kosztach utrzymania koryta rzeki R. stosownie do wzrostu tych kosztów w związku z wykonywaniem pozwolenia, a także do wykonania do dnia [...] czerwca 2019 r. zabezpieczenia wlotu do komory turbinowni MEW2 przy jazie stałym w sposób zgodny z § 14 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 3/2014 Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w S. z dnia 03 czerwca 2018 r. w sprawie ustalenia warunków korzystania z wód regionu wodnego Dolnej Odry i Przymorza Zachodniego (Dz.Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2014 r. poz. 2431 ze zm.) i powiadomienia organu o zrealizowaniu obowiązku. Organ I instancji wskazał, że niezrealizowanie zobowiązania w zakresie wykonania zabezpieczenia będzie stanowiło przesłankę do cofnięcia lub ograniczenia pozwolenia wodnoprawnego bez odszkodowania.

Wnioskodawcy złożyli odwołanie od ww. decyzji, zarzucając naruszenie prawa procesowego, w zakresie braku jednoznacznego uzasadnienia niekorzystnych zapisów dotyczących obowiązków i kosztów jakie nakłada się na Wnioskodawców w zakresie utrzymania koryta rzeki oraz nałożenia obowiązku, który powinien być zrealizowany przez zarządcę wód – Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie (wykonanie zabezpieczenia wlotu do komory turbinowni MEW2).

Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w S. decyzją z dnia [...] maja 2019 r., znak: [...] uchylił w całości decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w G. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji Organ II instancji wskazał m.in. w zakresie zarzutu uczestniczenia w kosztach utrzymania koryta rzeki, że zarzut ten jest zasadny, gdyż nałożenie obowiązku uczestniczenia w kosztach wymaga oceny wzrostu tych kosztów i wskazania konkretnego np. procentowego udziału w tych kosztach. Odnośnie do zobowiązania wykonania zabezpieczenia wlotu do komory turbinowni, Organ II instancji, stwierdził, po pierwsze, iż Wnioskodawcy nie przedstawili żadnego uzasadnienia dla wskazywanej w dokumentach prędkości obrotowej turbiny MEW1 ok. 50 obr./min. Ponadto wskazano, w ślad za Wnioskodawcami, że obecnie realizowany jest projekt "[...]", którego zakończenie planowane jest na grudzień 2019 r., w związku z tym Organ I instancji powinien wziąć ten fakt pod uwagę , by nie dublować omawianego obowiązku. Niezależnie od powyższego, Organ II instancji stwierdził, że dokumentacja będąca podstawą do wydania decyzji zawiera liczne braki, wskazując dostrzeżone nieprawidłowości.

Prowadząc ponownie postępowanie, Organ I instancji zwrócił się do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, wykonującego prawa właścicielskie wód śródlądowych płynących oraz gruntów pokrytych tymi wodami (pismo z dnia [...] sierpnia 2019 r.) o wskazanie obowiązków, które powinny zostać nałożone na użytkowników MEW G. w ramach korzystania z wód rzeki R. w G..

Pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. Organ I instancji zwrócił się do Koordynatora projektu [...] o udzielenie informacji, czy w ramach ww. projektu zrealizowano, lub przewidziano do wykonania rozwiązania techniczne (np. bariery odstraszające), które będą stanowiły zabezpieczenie wlotu do komory turbinowni MEW2, zlokalizowanej w budynku turbinowni przy przelewie stałym na Węźle Wodnym w G.. Pismem z dnia [...] września 2019 r. Koordynator ww. projektu udzielił odpowiedzi. Jednocześnie pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. Organ I instancji zwrócił się do Wnioskodawców o uzupełnienie braków operatu wodnoprawnego oraz instrukcji gospodarowania wodą w części opisowej i graficznej.

Pismem z dnia [...] września 2019 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w S. poinformował organ I instancji, że wnosi o wskazanie w pozwoleniu wodnoprawnym konieczności partycypacji w kosztach utrzymania cieku w zasięgu cofki oraz odpływu w wysokości 76 %, co wynika z obliczenia zwrotnego poboru wody na turbinę (11,33 m 3/s) w stosunku do całkowitego przepływu wody (14,84 m3/s).

W dniu [...] października 2019 r. reprezentujący Wnioskodawców pełnomocnik, przedłożył poprawione, z uwzględnieniem uwag Organu, operat wodnoprawny oraz zaktualizowaną instrukcję gospodarowania wodą. Ostateczna wersja dokumentacji została przedłożona w dniu [...] października 2019 r.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Organ I instancji decyzją z dnia [...] grudnia 2019 roku, znak: [...] odmówił udzielenia dla Wnioskodawców pozwolenia wodnoprawnego na usługi wodne: piętrzenie, pobór i korzystanie z wód do celów energetyki wodnej oraz zatwierdzenia instrukcji gospodarowania wodą na węźle wodnym zlokalizowanym na rzece R. w m. G..

W uzasadnieniu powyższego Organ I instancji wskazał, że po dokładnym przeanalizowaniu akt sprawy udzielenie Wnioskodawcy pozwolenia wodnoprawnego w obecnym stanie zabezpieczeń wlotu do turbinowni MEW2 będzie niezgodne z wymogami ochrony środowiska wynikającymi z przepisów § 14 pkt 2 Rozporządzenia nr 3/2014 Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w S. z dnia 3 czerwca 2014 r. w sprawie ustalenia warunków korzystania z wód regionu wodnego Dolnej Odry i Przymorza Zachodniego (wraz ze zmianą z dnia 22 grudnia 2017 r.). Organ I instancji wskazał, że wlot na turbinę MEW2 przy przelewie stałym jest wyposażony w kraty o prześwicie 4-4,5 cm. Ze względu jednak na to, iż uśredniona prędkość pracującej w MEW2 turbiny Kaplana, ustalona z wykorzystaniem bazy danych katalogowych oraz obserwacji pracy turbiny w określonym czasie tejże pracy wynosi około 130 obrotów na minutę, niezbędnym warunkiem do korzystania z wód za pomocą MEW2 jest zastosowanie właściwych zabezpieczeń. W związku z tym, że istniejące kraty na wylocie do elektrowni MEW2 mają prześwit większy, niż dopuszczony w rozporządzeniu, a także z uwagi na to, iż nie zastosowano innych rozwiązań zabezpieczających, Organ I instancji zdecydował o odmowie wydania wnioskowanego pozwolenia wodnoprawnego.

Pismem z dnia [...] grudnia 2019 r., Wnioskodawcy złożyli odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając naruszenie art. 107 ust. 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r., Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., zwanym dalej "K.p.a."). Zdaniem Stron przedstawione w decyzji uzasadnienie faktyczne i prawne w zakresie niewypełnienia przez Wnioskodawcę obowiązków związanych z montażem mechanizmów uniemożliwiających przedostanie się ryb do turbin elektrowni, nie uwzględnia stanu faktycznego wynikającego z dokumentów posiadanych przez organ. Wskazano, że Państwowe Gospodarstwo Wodne, jednostka nowopowstała w oparciu o zapisy ustawy Prawo wodne jest następcą prawnym inwestycji realizowanych przez zarządy melioracji i urządzeń wodnych oraz związanych z tym zobowiązań. Jedną z tych inwestycji jest projekt realizowany przez PGW WP przy udziale środków unijnych [...]". W ramach projektu budowane są m.in. przepławki dla ryb, jak również montowane, na wybranych obiektach bariery elektro-magnetyczne odstraszające ryby od wpływania do turbin elektrowni wodnych. We wniosku o dofinansowanie wskazano konkretne lokalizacje urządzeń. Jednym z 4 obiektów, na których przewidziano montaż barier elektromagnetycznych jest węzeł wodny G.. Projekt jest obecnie realizowany przez Zarząd Zlewni w G.. Strony wskazały także, że otrzymały od Z. Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych, którego następcą jest Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, informacje na piśmie (pismo z dnia [...].05.2017 r. znak [...]), że bariera jest planowana do montażu zgodnie z realizowanym projektem unijnym oraz że będzie zamontowana po wykonaniu przepławki dla ryb. Przepławka została wykonana w roku 2018 pod jurysdykcją Zarządu Zlewni w G.. Również RZGW w S. było informowane na piśmie o planowanym montażu bariery – pismem z dnia [...].06.2017 r. znak [...]. Wskazano także na wydanie decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym przez Starostwo Powiatowe w Ś. na wykonanie przepławki dla ryb.

Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w S., utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji, stwierdzając, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

W uzasadnieniu, Organ II instancji na wstępie przytoczył ramy prawne sprawy, tj. regulację art. 389, art. 390, art. 396, art. 399 ustawy z dnia 20 lipca

2017 r. Prawo wodne (t.j.: Dz. U. z 2020 r. poz. 310, dalej: "Prawo wodne").

Organ II instancji, wskazał także, że na podstawie art. 565 ust. 3 Prawa wodnego, dotychczasowe akty prawa miejscowego wydane na podstawie art. 120 ust. 1 ustawy uchylanej w art. 573 zachowują moc nie dłużej niż do dnia [...] grudnia 2021 r. i mogą być zmieniane. Dotychczasowe akty prawa miejscowego wydane na podstawie art. 120 ust. 1 ustawy uchylonej, określają warunki korzystania z wód regionu wodnego oraz warunki korzystania z wód zlewni, które ustalał - kierując się ustaleniami planu gospodarowania wodami - w drodze aktu prawa miejscowego dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej, po ich uzgodnieniu z Prezesem Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej.

Dalej Organ II instancji wskazał, że podstawą wydania kolejnej decyzji odmownej w sprawie, po uprzednim uchyleniu przez organ odwoławczy był aspekt wynikający z § 14 Rozporządzenia nr 3/2014 Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w S. z dnia 3 czerwca 2014 r. w sprawie ustalenia warunków korzystania z wód regionu wodnego Dolnej Odry i Przymorza Zachodniego (wraz ze zmianą z dnia [...] grudnia 2017 r.) stanowiący, że:

1. korzystanie z wód za pomocą obiektów hydrotechnicznych na ciekach lub ich odcinkach, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 jest niedopuszczalne w przypadkach gdy obiekty te nie są wyposażone w zabezpieczenia wlotów do elektrowni wodnych, kanałów doprowadzających oraz innego typu ujęć wody przed spływającymi rybami.

2. Zabezpieczeniami, o których mowa w ust. 1 mogą być kraty o prześwicie nie większym niż 15 mm.

3. Dopuszcza się korzystanie z wód za pomocą obiektów hydrotechnicznych na ciekach lub ich odcinkach, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1- 3, bez zabezpieczeń wlotów do elektrowni wodnych przed spływającymi rybami, pod warunkiem zastosowania turbiny o prędkości obrotowej do 70 obrotów na minutę.

Organ II instancji wskazał, że wynika z tego, iż zabezpieczenie takie powinno zostać wykonane, niemniej ocena kto takie zabezpieczenie wykona należy do organu wydającego pozwolenie (czyli do Dyrektora Zarządu Zlewni w G.).

Organ II instancji wyjaśnił przy tym, że konieczność wyposażania elektrowni w zabezpieczenia, ma zminimalizować niekorzystne oddziaływanie hydroelektrowni na ichtiofaunę, tj. aby istotnie zmniejszyć straty w rybostanie. Problem ten rozwiązują różnego rodzaju bariery nazywane zabezpieczeniami przed spływającymi rybami. Mogą to być zarówno odstraszacze ryb (pole elektryczne, kurtyna z pęcherzyków powietrza, kurtyna świetlna czy dźwiękowa) jak i bariery (kraty, ekranowanie) oraz oprowadzanie ryb. Wybór metody zabezpieczenia hydroelektrowni jest dowolny i zależy od korzystającego z wód. Niemniej jednak, jeżeli korzystający z wód zdecyduje się na zabezpieczenie w postaci krat to rozstaw jej prętów powinien wynosić maksymalnie 15 mm. Taki rozstaw bowiem jest skuteczny, gdyż pozwala zatrzymać smolty (stadium rozwojowe łososia) o długości powyżej 17,5 mm.

Odpowiadając na zarzut Strony, iż przedstawione w decyzji uzasadnienie faktyczne i prawne w zakresie niewypełnienia przez Wnioskodawcę obowiązków związanych z montażem mechanizmów uniemożliwiających przedostanie się ryb do turbin elektrowni, nie uwzględnia stanu faktycznego wynikającego z dokumentów posiadanych przez Organ, Organ II instancji wyjaśnił, że w aktach aktualnie zaskarżonego postępowania znajduje się pismo Koordynatora projektu [...]" W. L., z którego wynika, że kontynuowana i realizowana jest umowa zawarta z Komisją Europejską poprzez poprzedniego beneficjenta – [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w S. w zakresie budowy niebieskiego korytarza ekologicznego wzdłuż doliny rzeki R. i jej dopływów w ramach instrumentu finansowego [...] Przedmiotowa umowa została zawarta w dniu [...].08.2012 r., przez dotychczasowego beneficjenta - [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w S.. Na podstawie umowy zaplanowano i wnioskowano o budowę na 3 Małych Elektrowniach Wodnych urządzeń służących do odstraszania ryb w ilości 4 szt. (4 bariery elektryczne): MEW [...] (2 bariery), MEW [...], MEW [...]. Natomiast co do węzła wodnego w m. G. taka bariera nie była w ogóle ujęta w planach oraz we wniosku o dofinansowanie z 2012 r., co najważniejsze nie zabezpieczono również na nią żadnych środków finansowych w budżecie Projektu. Na węźle wodnym w G. zaplanowano wyłącznie budowę przepławki dla ryb, której wykonanie ukończono [...] maja 2018 r., oraz montaż urządzenia do monitorowania ryb. Umowa z Komisją Europejską na rzece R. w m. G. przewiduje jeszcze budowę sztucznych tarlisk, których realizacja jest aktualnie prowadzona i na które zostały zabezpieczone niezbędne środki finansowe, jednakże ich lokalizacja znajduje się poza obszarem przedmiotowego węzła wodnego. Podsumowując, Organ II instancji stwierdził, że nie zaplanowano ani nie będą wykonywane żadne rozwiązania techniczne (w tym bariery odstraszające) w ramach realizowanego projektu inwestycyjnego [...]", które miałyby stanowić zabezpieczenie wlotu do komory turbinowni elektrowni MEW2 w G..

Zdaniem Organu II instancji, Organ I instancji ponownie przeprowadzając przedmiotowe postępowanie dokonał wszelkich niezbędnych ustaleń, gdyż uzyskał wprost informację, iż nie zaplanowano ani nie będą wykonywane żadne rozwiązania techniczne (w tym bariery odstraszające) w ramach realizowanego projektu inwestycyjnego [...]", które miałyby stanowić zabezpieczenie wlotu do komory turbinowni elektrowni MEW2 w G..

Organ II instancji podkreślił, że uprawiony w pozwoleniu w związku z prowadzoną przez siebie działalnością musi liczyć się z tym, że mogą być na niego nałożone obowiązki, w ramach których może być on zobowiązany do wykonania określonych zadań.

Zwrócono uwagę, że Organ I instancji kilkakrotnie wzywał Wnioskodawców do uzupełnienia dokumentacji zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, jednakże nie udokumentowano właściwego zabezpieczenia wlotu do turbinowni MEW2, co jednoznacznie świadczy o tym, że wnioskowany sposób korzystania z wód powierzchniowych rzeki Regi narusza wymagania ochrony środowiska oraz nie spełnia wymagań wynikających z przepisów odrębnych.

Zdaniem Organu II instancji, w omawianym stanie faktycznym, decyzja Organu I instancji jest zgodna z prawem, zaś udzielenie pozwolenia wodnoprawnego, naruszałoby art. 399 ust. 1, art. 396 ust. 1 pkt 8 ustawy Prawo wodne oraz z § 14 Rozporządzenia nr 3/2014 Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w S. z dnia 3 czerwca 2014 r. w sprawie ustalenia warunków korzystania z wód regionu wodnego Dolnej Odry i Przymorza Zachodniego (wraz ze zmianą z dnia 22 grudnia 2017 r.).

W skardze wywiedzionej na powyższą decyzję do WSA w Szczecinie Skarżący, wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w S. z dnia [...] marca 2020 r., znak: [...] i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji odmawiającej udzielenia dla Skarżących pozwolenia wodnoprawnego na usługi wodne: piętrzenia, pobór i korzystanie z wód do celów energetyki wodnej oraz zatwierdzenia instrukcji gospodarowania wodą na węźle wodnym zlokalizowanym na rzece R. w m. G., a także o zasądzenie od organu na rzecz Skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych z uwzględnieniem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucili:

1) naruszenie przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływy na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. oraz art. 8, art. 11, art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji bez podjęcia jakichkolwiek czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności niewyjaśnienie, czy na rzece R. ma zostać realizowana inwestycja Projektu [...]" i arbitralne oparcie się na piśmie Koordynatora projektu [...] z dnia [...].09.2019 r., który jest jedocześnie pracownikiem organu wydającego decyzję w I instancji (Zarządu Zlewni w G.), a z którego to pisma ma wynikać, że ww. projekt tj. bariera odstraszająca ryby nie miała dotyczyć węzła wodnego w m. G., podczas gdy z będących w posiadaniu Skarżących pism sporządzonych przez [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w S. w dniach [...] kwietnia 2017 r., [...] maja 2017 r., [...] czerwca 2017 r., [...] czerwca 2017 r. oraz [...] sierpnia 2017 r. wynika, że prace miały być prowadzone na węźle wodnym w m. G., zabezpieczone zostały na nie środki finansowe oraz miały charakter bardzo pilny, a przez to jednostronne i nieuprawnione uznanie, że prace nie będą prowadzone na ww. węźle wodnym (a w konsekwencji, że turbiny elektrowni nie będą właściwie zabezpieczone) bez należytego wyjaśnienia takiego stanu rzeczy;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, mającego istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie art. 396 pkt 8 ustawy Prawo wodne w zw. z art. § 14 ust. 1 rozporządzenia nr 3/2014 Dyrektora RZGW w S. w sprawie ustalenia warunków korzystania z wód regionu wodnego Dolnej Odry i Przymorza Zachodniego poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że Wnioskodawcy nie mogą uzyskać pozwolenia wodnoprawnego z uwagi na brak zastosowania zabezpieczenia wlotów do elektrowni podczas gdy z § 14 ust. 3 ww. rozporządzenia wynika, że istnieje możliwość wydania pozwolenia wodnoprawnego bez zabezpieczeń wlotów do elektrowni w zakresie zastosowanych turbin śrubowej (ślimakowej) tj. wydanie pozwolenia wodnoprawnego w zakresie turbin znajdujących się w MEW1;

3) naruszenie przepisów prawa materialnego, mającego istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie art. 403 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 396 pkt 8 Prawa wodnego, poprzez uznanie, że zachodzą podstawy do odmowy udzielenia pozwolenia wodnoprawnego, w sytuacji możliwości wydania decyzji z odpowiednim określeniem

obowiązku wykonania urządzeń zapobiegających szkodom lub zmniejszających negatywne skutki wykonywania tego pozwolenia wodnoprawnego.

Jednocześnie, na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2020 r. poz. 2325 ze zm.), dalej p.p.s.a. Skarżący wnieśli o uzupełnienie zebranego w sprawie materiału:

1) poprzez przeprowadzenie dowodu z załączonych do niniejszej skargi następujących dokumentów:

a) pismo ZZMiUW z dnia [...] kwietnia 2017 r.,

b) pismo ZZMiUW z dnia [...] maja 2017 r.,

c) pismo ZZMiUW z dnia [...] czerwca 2017 r., (przekazane do wiadomości RZGW)

d) pismo ZZMiUW z dnia [...] czerwca 2017 r.,

e) pismo ZZMiUW z dnia [...] sierpnia 2017 r.

oraz

2) zwrócenie się do Koordynatora projektu [...] (Zarządu Zlewni w G., PGW Wody Polskie) o przedstawienie kompletnej dokumentacji dotyczącego projektu [...] w tym, w szczególności:

a) wniosku o dofinansowanie inwestycji dot. Budowy niebieskiego korytarza ekologicznego wzdłuż doliny rzeki R. i jej dopływów w ramach instrumentu finansowego [...] złożony przez [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych (wraz z ewentualnymi jego uzupełniającymi);

b) umowy zawartej w dniu [...].08.2012 r. pomiędzy Komisja Europejską a [...] Zarządem Melioracji i Urządzeń Wodnych z siedzibą w S. (wraz z aneksami),

c) umowy zawartej w ww. zakresie z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska (wraz z aneksami),

d) harmonogramu rzeczowo-finansowy (zatwierdzony przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska) aktualizowany kwartalnie i dotyczący przedmiotu dofinansowania,

- celem wszechstronnego i rzetelnego ustalenia, czy są planowane jakiekolwiek rozwiązania techniczne w ramach projektu [...] które miałyby stanowić zabezpieczenie wlotu do komory turbinowni elektrowni MEW2 w G., a jeżeli nie są, to czy były i w jakim trybie oraz na podstawie czyjej decyzji nie doszło do ich realizacji.

W uzasadnieniu skargi Skarżący przedstawili dotychczasowy przebieg postępowania oraz rozwinięcie postawionych Organowi II instancji zarzutów. Skarżący zarzucili także przewlekłość postępowania administracyjnego.

Organ II instancji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem wbrew jej zarzutom brak jest dostatecznych podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem obowiązujących przepisów dających podstawę do jej wzruszenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lub pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w S. z dnia [...] marca 2020 r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w G. z dnia [...] grudnia 2019 r., odmawiającą udzielenia dla Skarżących pozwolenia wodnoprawnego na usługi wodne: piętrzenie, pobór i korzystanie z wód do celów energetyki wodnej oraz zatwierdzenia instrukcji gospodarowania wodą na węźle wodnym zlokalizowanym na rzece R. w m. G..

Istotą sporu jest zasadność odmowy wydania pozwolenia wodnoprawnego w sytuacji gdy, zdaniem Skarżących, z przedłożonej przez Skarżących dokumentacji wynikało, że Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie (Zarząd Zlewni w G.) jako następca prawny Z. Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w S. zaplanowało montaż bariery odstraszającej ryby zgodnie z realizowanym projektem unijnym po wykonaniu przepławki dla ryb.

W ocenie Skarżących to ww organ odpowiedzialny był za realizację inwestycji, której niewykonanie doprowadziło do odmowy udzielenia pozwolenia wodnoprawnego i to w sytuacji gdy zgodnie z przepisami istnieje możliwość wydania decyzji z odpowiednim określeniem obowiązku wykonania stosownych zabezpieczeń.

Natomiast Organ I instancji, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, a także Organ II instancji, stwierdziły, powołując się na pismo Koordynatora projektu [...] z dnia [...] września 2019 r., że nie zaplanowano ani nie będzie wykonywane żadne rozwiązania techniczne (w tym bariery odstraszające) w ramach realizowanego projektu inwestycyjnego, które miałyby stanowić zabezpieczenie wlotu komory turbinowni elektrowni MEW2 w G.. Zdaniem Organów udzielenie pozwolenia wodnoprawnego wobec braku stosownego zabezpieczenia w MEW2, byłoby niezgodne z wymogami ochrony środowiska, wynikającymi z § 14 pkt 2 rozporządzenia nr 3/2014 w zw. z art. 396 ust. 1 pkt 8 Prawo wodne.

Przesłanki odmowy wydania pozwolenia wodnoprawnego wynikają m.in. z treści art. 399 Prawa wodnego, który w tym względzie odsyła do treści art. 396 tego aktu prawnego. Z tych ostatnich przepisów wynika zaś, że pozwolenie wodnoprawne nie może naruszać (co w konsekwencji oznacza, iż nie powinno być wydane) m.in.:

- ustalenia planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza,

- wymagań ochrony zdrowia ludzi, środowiska i dóbr kultury wpisanych do rejestru zabytków oraz wynikających z odrębnych przepisów.

Zatem aby wydać pozwolenie wodnoprawne na korzystanie z wód należy wykazać, że nie zachodzą okoliczności świadczące o tym, że wnioskowane korzystanie z wód spowoduje negatywne skutki dla wartości wskazanych w ww. przepisie.

Oczywiście użyte przez ustawodawcę sformułowania są bardzo ogólne zwłaszcza, że przepis odwołuje się do wszelkich wymagań wynikających z odrębnych przepisów. Taki zapis sugeruje, że wydając pozwolenie wodnoprawne należy mieć na uwadze by żadne wymagania, dobra chronione prawem nie zostały naruszone takim pozwoleniem.

Takimi odrębnymi przepisami jest wskazywane przez Organy rozporządzenie Nr 3/2014 Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w S. w sprawie ustalenia warunków korzystania z wód regionu wodnego Dolnej Odry i Przymorza Zachodniego z dnia [...] czerwca 2014 r. W § 14 ww. rozporządzenia wskazano, że korzystanie z wód za pomocą obiektów hydrotechnicznych na ciekach lub ich odcinkach, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 jest niedopuszczalne w przypadkach gdy obiekty te nie są wyposażone w zabezpieczenia wlotów do elektrowni wodnych, kanałów doprowadzających oraz innego typu ujęć wody przed spływającymi rybami. Zabezpieczeniami, o których mowa w ust. 1 mogą być kraty o prześwicie nie większym niż 15 mm. Dopuszcza się korzystanie z wód za pomocą obiektów hydrotechnicznych na ciekach lub ich odcinkach, o których mowa w § 3

ust. 1 pkt 1 - 3, bez zabezpieczeń wlotów do elektrowni wodnych przed spływającymi rybami, pod warunkiem zastosowania turbiny śrubowej (ślimakowej).

W świetle powyższych regulacji oraz zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego należy podzielić stanowisko organów obu instancji, że do wydania na rzecz Skarżących pozwolenia wodnoprawnego zgodnie z ich wnioskiem doszłoby z naruszeniem powyższych wymagań, co oznacza, że odmowa wydania przedmiotowego pozwolenia została orzeczona zgodnie z prawem.

Dodać należy, że zgodnie z art. 50 Praw wodnego, wody jako integralna część środowiska oraz siedliska dla zwierząt i roślin podlegają ochronie, niezależnie od tego czyją stanowią własność. Celem ochrony wód jest osiągnięcie celów środowiskowych dla jednolitych części wód powierzchniowych, jednolitych części wód podziemnych oraz obszarów chronionych, a także poprawa jakości wód oraz biologicznych stosunków w środowisku wodnym i na terenach podmokłych. (art. 51 ust. 1 Prawo wodne). Realizując cel, o którym mowa w ust. 1, należy zapewnić, żeby wody, w zależności od potrzeb, nadawały się m.in. do bytowania ryb i innych organizmów wodnych w warunkach naturalnych, umożliwiających ich migrację.

(art. 50 ust. 2 pkt 4 Prawo wodne).

Zatem ustalenie przez Organy, że pozwolenie wodnoprawne na usługi wodne: piętrzenie, pobór i korzystanie z wód do celów energetyki wodnej bez takiego zabezpieczenia, o którym mowa w ww. rozporządzeniu, spowoduje szerokorozumianą szkodę dla stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, co wyklucza wydanie pozwolenia wodnoprawnego jako niezgodnego z zasadami z art. 50 i 51 Prawa wodnego.

Jak wynika z akt sprawy, co nie jest kwestionowane przez Skarżących, na odcinku węzła rzeki R. w m. G. na dzień złożenia wniosku o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego, oraz do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie było wykonane wymagane powołanymi przepisami zabezpieczenie wlotów do turbinowni MEW2 elektrowni wodnej. Oznacza to, że ten odcinek rzeki nie spełnia warunków niezbędnych do bytowania ryb i ich migracji, o jakich mowa w ww. przepisach ustawowych i wykonawczych i w konsekwencji wymagań ochrony środowiska w rozumieniu art. 396 ust. 1 pkt 1 i pkt 8 Prawa wodnego i § 14 rozporządzenie

Nr 3/2014 Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w S. w sprawie ustalenia warunków korzystania z wód regionu wodnego Dolnej Odry i Przymorza Zachodniego z dnia [...] czerwca 2014 r.

W niniejszej sprawie organy w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, w szczególności operat wodny, instrukcję gospodarowania wodą, pismo Koordynatora projektu [...] z dnia [...] września 2019 r. prawidłowo uznały, że wydanie pozwolenia wodnoprawnego Skarżącym nie jest możliwe, skoro wnioskowane korzystanie wód byłoby niedopuszczalne w sytuacji gdy urządzenia elektrowni nie są wyposażone w stosowne zabezpieczenia dla przepływu ryb. Zdaniem Sądu, organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie w zakresie ustalenia, czy Skarżący wypełnili warunki związane z ochroną środowiska i wskazali określone ww. przepisami zabezpieczenia.

W istocie Organy dysponowały w aktach sprawy materiałem dowodowym, z którego jednoznacznie wynikało, że obiekty hydrotechniczne na węźle wodnym G., a konkretnie wloty turbin w MEW2 zabezpieczone są kratami o prześwicie

4-4,5 cm, zaś prędkość turbiny ustalona z wykorzystaniem bazy danych katalogowych wynosi ok. 130 obrotów na minutę, a więc nie zostały spełnione warunki określone w § 14 ww. rozporządzenia dopuszczalnego korzystania wód,

a tym samym odmowa wydania pozwolenia wodnoprawnego we wnioskowanym zakresie, na podstawie art. 399 Prawa wodnego, była uzasadniona. Te ustalenia wynikają bowiem z przedłożonej dokumentacji przez Skarżących i wskazanej tam wartości prześwitu na kracie wlotu turbiny MEW2 a w przypadku prędkości turbiny z danych katalogowych, co w sytuacji braku uzasadnienia przyjętej przez Skarżących wartości prędkości turbiny w wysokości znacznie niższej od katalogowej nie budzi zastrzeżeń.

Organ zasadnie także, stosownie do twierdzeń Skarżących o posiadaniu informacji, z których wynikał obowiązek wykonywania zabezpieczeń przez zarządcę wód, zwrócił się do Koordynatora projektu pn. "[...] w celu ustalenia zakresu wskazywanej inwestycji ze środków unijnych objętych ww. projektem.

Na podstawie bowiem pisma Koordynatora z dnia [...] września 2019 r. Organy ustaliły, że Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie wykonują zadania dotychczasowych podmiotów (m.in. Z. Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w S.), a także iż na podstawie przepisów kontynuowana jest i realizowana umowa o dofinansowanie z dnia [...].08.2012 r. w zakresie budowy niebieskiego korytarza ekologicznego wzdłuż doliny rzeki R. i jej dopływów. Ustalono także, że ww. umowa o dofinansowanie obejmuje budowę na 3 MEW urządzeń służących do odstraszania ryb w ilości 4 szt. tj. MEW [...] - 2 bariery, MEW [...], MEW [...]. Natomiast co do węzła wodnego w m. G. bariera nie była ujęta w planach oraz we wniosku o dofinansowanie z 2012 r. ani nie zabezpieczono na nią środków w budżecie projektu. Organ ustalił także, że na węźle w G. zaplanowano budowę przepławki dla ryb, ukończonej [...] maja 2018 r. oraz montaż urządzenia do monitorowania dla ryb. W ocenie Sądu, powyższe ustalenia były wystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie i postępowanie nie wymagało prowadzenia dalszego postępowania dowodowego. Zasadnie zatem w oparciu o treść pisma z dnia [...] września 2019 r. Organy uznały, że brak jest rozwiązania technicznego w ramach realizowanego projektu inwestycyjnego [...] które mogłoby stanowić zabezpieczenie wlotu do komory turbinowni elektrowni MEW2 w G..

Skarżący konsekwentnie podnosili, że to nie oni powinni być – według posiadanych informacji co do zamierzonych inwestycji barier dla ryb - zobowiązani do wykonania stosownych zabezpieczeń, nie kwestionując jednocześnie, że aby było w ogóle możliwe korzystanie z wód w zakresie objętym wnioskiem takie zabezpieczenia muszą istnieć. Jednak, w ocenie Sądu, w świetle wyżej wskazanych regulacji, ustalenie podmiotu który zobowiązał się i nie wykonał stosownych zabezpieczeń, nie ma znaczenia dla wydania pozwolenia na szczególne korzystanie z wód. Wystarczyło jedynie ustalić, w przypadku wystąpienia zainteresowanego o pozwolenie wodnoprawne, że wskazane korzystanie z wód we wnioskowany sposób tj. bez zabezpieczeń przepływu dla ryb spowoduje szkody w środowisku. Tak też uczyniły Organy administracji.

Wskazać należy, że Wnioskodawcy występując z wnioskiem o pozwolenie wodnoprawne mieli świadomość, że korzystanie z wód we wnioskowany sposób powoduje szkody. Mimo to nie wprowadzili oni żadnych zmian w dokumentacji i wniosku np. występując jednocześnie z wnioskiem o przebudowę urządzenia wodnego w taki sposób, który pozwoli na wydanie pozwolenia we wnioskowanym zakresie. Z akt sprawy wynika, że wniosek był modyfikowany jedynie w zakresie parametrów piętrzenia wody (zwiększenie), zaś dokumentacja była wielokrotnie poprawiana w związku z innymi wskazywanymi przez organ nieprawidłowościami.

Skarżący znali stanowisko organów już od czasu wydania pierwszej decyzji w sprawie (tj. od [...] grudnia 2018 r.), iż to oni są podmiotem zobowiązanym do wykonania koniecznych zabezpieczeń. Skoro jednak nie wystąpili ze zmianą do wniosku w zakresie np., jak argumentują w skardze, wykorzystania w elektrowni tylko jednej z turbin MEW1, która nie jest obarczona brakami, to Organ nie był zobowiązany do wydania pozwolenia ograniczającego funkcjonowanie elektrowni do turbiny spełniającej wymagania rozporządzenia. W ten sposób organ wyszedłby poza granice wniosku Skarżących. Sąd nie stwierdził zatem w tym zakresie zarzucanego naruszenia art. 396 pkt 8 w zw. z § 14 ust. 1 rozporządzenia oraz art. 403 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego.

Organy obydwu instancji badając możliwość wydania pozwolenia wodnoprawnego słusznie przyjęły stan istniejący w chwili wydania decyzji. Występowanie szkody spowodowanej korzystaniem z wody bez zamontowania stosownych zabezpieczeń dla przepływu ryb, uzasadniało odmowę wydania pozwolenia we wnioskowanym zakresie. Okoliczność, że Skarżący nie zaproponowali we wniosku rozwiązań w zakresie MEW2, które miałyby zapobiegać szkodom obligowało Organ do odmowy wydania pozwolenia. To nie Organ był zainteresowany uzyskaniem pozwolenia wodnoprawnego. A zatem to Wnioskodawcy powinni wykazać, że udzielenie im pozwolenia w żądanym przez nich zakresie (co do funkcjonowania MEW1 i MEW2) zapewni zachowanie wymogów prawa wodnego.

W ocenie Sądu, Organy administracji dokonały całościowej i wyczerpującej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Wzięto pod uwagę w szczególności operat wodny, instrukcję gospodarowania wodą, pismo Koordynatora projektu [...] z dnia [...] września 2019 r. Zauważyć należy, że Skarżący w toku postępowania byli kilkukrotnie wzywani do uzupełnienia dokumentacji i byli świadomi ciążącego na nich obowiązku. Dalsze prowadzenie postępowania wyjaśniającego w powyższym zakresie było niecelowe, a zatem wnioski zawarte w skardze co do kontynuowania postępowania dowodowego, w celu jego uzupełnienia o dokumentację dotyczącą inwestycji uznać należy za pozbawione podstaw.

Zatem nie można uznać, że istotne dla rozstrzygnięcia sprawy ustalenia faktyczne oparte na zgromadzonych dokumentach innych niż wskazywane w skardze były wadliwe.

Wobec tego Sąd uznał, że organy prawidłowo uzasadniły zajęte w sprawie stanowisko. Skoro zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy wskazuje, że rodzaj zastosowanej kraty oraz prędkość zastosowanej turbiny w MEW2 nie zapewniają bezpieczeństwa ich użytkowania, to kontynuowanie takiego użytkowania jest niedopuszczalne z uwagi na ochronę środowiska wodnego, a to determinuje odmowę wydania pozwolenia zgodnie z art. 399 Prawa wodnego.

Reasumując, należy podzielić stanowisko organu odwoławczego co do tego, że postępowanie zostało prawidłowo przeprowadzone przez Organy obydwu instancji i zaszły podstawy do odmowy udzielenia pozwolenia wodnoprawnego. Natomiast argumentacja przedstawiona w złożonych odwołaniu oraz w skardze nie znajduje uzasadnienia w świetle przepisów Prawa wodnego. Podkreślić bowiem należy, że w świetle akt administracyjnych i znajdujących się w nich dowodów, doszło do zebrania i rozpoznania w sposób prawidłowy wszystkich niezbędnych materiałów w sprawie, przy uwzględnieniu zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., zaś oceny prezentowane w wydanych w sprawie decyzjach obu instancji były zgodne z zasadą wynikającą z art. 80 K.p.a. Wydane w sprawie decyzje uzasadniono w sposób należyty, wyjaśniając przy tym przesłanki, które miały decydujące znaczenie w sprawie. Nie sposób więc przyjąć, tak jak oczekują tego Skarżący, że doszło w sprawie do naruszenia art. 11 K.p.a.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia zasady zaufania do organów wyrażonej w art. 8 K.p.a. Natomiast zawarty w skardze zarzut opieszałego prowadzenia postępowania administracyjnego może być podstawą skargi na bezczynność lub przewlekłość organu, zatem nie mógł być uwzględniony w rozpoznawanej sprawie.

W ocenie Sądu, wniosek o uzupełnienie materiału dowodowego złożony w skardze nie zasługiwał, w świetle art. 106 § 3 p.p.s.a., na uwzględnienie. Jak wyżej wskazano, materiał dowodowy zebrany był w sposób pozwalający na wydanie w tym zakresie orzeczenia. Sąd nie prowadzi postępowania dowodowego, nie czyni własnych ustaleń faktycznych. Sąd ocenia natomiast sposób procedowania Organów administracji pod względem zgodności z prawem procesowym, a także prawidłowości rozstrzygnięcia z uwzględnieniem zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego.

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności, Sąd uznał, że Organy prawidłowo zastosowały w rozpoznawanej sprawie przepisy prawa materialnego, nie uchybiając przy tym wymogom procedury administracyjnej. Niezasadne są zarówno zarzuty naruszenia zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego. W konsekwencji Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak

w sentencji.