Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 507/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2010-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 114 ust. 1pkt 2 lit. b
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Protokolant Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2010 r. sprawy ze skargi W. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu prawa jazdy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]r., nr[...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz W. C. kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz.1071 ze zm.), związku z art. 138 ust. 2, art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b i ust. 4 - ustawy Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz.U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), Prezydent Miasta Ł. umorzyć postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu prawa jazdy kat. CB nr [...] serii [...] W. C. bez poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji z zakresu posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu [...] do organu wydającego uprawnienia do kierowania pojazdami wpłynął wniosek adwokata M. B. o dokonanie zwrotu prawa jazdy zatrzymanego W. C. postanowieniem Prokuratury Rejonowej Ł. – W. z dnia [...], sygn. akt [...] podejrzanemu o popełnienie przestępstwa określonego w art. 178 a § 1 k.k. Dokument prawa jazdy zwrócony został postanowieniem Sądu Rejonowego dla Ł. W. VII Wydziału Karnego w Ł. z dnia 19 lutego 2010r., sygn. akt. VII K 4/09 z uwagi na uniewinnienie W. C. od zarzuconego czynu.

Organ wyjaśnił, że nie jest kwestią sporną, iż przedstawione dokumenty świadczą o tym, że postępowanie prowadzone w związku z podejrzeniem popełnienia przez W. C. w dniu [...] czynu określonego w art. 178a § 1 a zostało zakończone - Sąd nakazał zwrot zatrzymanego prawa jazdy. Zgodnie jednak z art. 138 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym zwrot prawa jazdy jest czynnością techniczną, którą organ dokonuje po spełnieniu przesłanek wymienionych w tym przepisie. Artykuł ten stanowi, że zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania, z zastrzeżeniem art. 114 ust. 4. Zgodnie zaś z art. 114 ust. 4 dokument stwierdzający uprawnienia do kierowania pojazdem wydaje się po zdaniu przez osobę ubiegającą się o jego wydanie, odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego w sytuacji, gdy kierujący był pozbawiony dokumentu na okres przekraczający 1 rok. Analiza zebranych w sprawie dokumentów wskazuje, że W. C. był pozbawiony prawa jazdy w terminie od dnia [...] (postanowienie Prokuratury Rejonowej Ł. – W. o zatrzymaniu prawa jazdy) do dnia [...] (postanowienie Sądu Rejonowego dla Ł. W. VII Wydziału Karnego). Wymieniony wyżej okres przekroczył 1 rok. Organ I instancji powołał się na pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 lutego 2005r. sygn. akt III SA/Łd 817/04, w którym Sąd stwierdził, iż wydanie postanowienia, w którym sąd powszechny orzekł o zwrocie prawa jazdy w oparciu o art. 138 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym oznacza, iż sąd powszechny pozostawił organowi administracji do oceny przesłanki wynikające z art. 114 ust. 4 tej ustawy. Postanowienie sądu powszechnego oznacza, że dokument ten stał się zbędny dla potrzeb postępowania karnego. Nie mają przy tym znaczenia okoliczności związane z postępowaniem prowadzonym przez organa ścigania i sąd powszechny oraz wynik prowadzonych postępowań. Okolicznością, którą organ administracji powinien zbadać jest to, czy osoba ubiegająca się o zwrot prawa jazdy była faktycznie jego pozbawiona na okres przekraczający jeden rok.

Prezydent Miasta Ł. stwierdził, iż w niniejszej sytuacji organ nie mógł dokonać zwrotu prawa jazdy W. C. bez egzaminu sprawdzającego kwalifikacje.

Od powyższej decyzji odwołał się W. C. reprezentowany przez pełnomocnika. Pełnomocnik strony zarzucił: naruszenie przepisów postępowania, polegające na błędnym przyjęciu, iż zachodzą przesłanki dla zastosowania art. 105 § 2 k.p.a., pomimo faktycznego ich niewystępowania; naruszenie zasad postępowania, w szczególności przez niezastosowanie art. 7 k.p.a. i 77 k.p.a., poprzez zaniechanie zbadania całokształtu materiału dowodowego, jaki w sprawie występował; naruszenie prawa materialnego, poprzez błędne przyjęcie, iż zachodzą podstawy z art. 114 ust. 1 pkt 2 lit b i ust 4 oraz art. 138 ust 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym dla zatrzymania dokumentu prawa jazdy i kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji z zakresu posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi. Jednocześnie wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazane sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, celem wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie.

Decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a., art. 138 ust. 2 i art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz.U. z 2001r. Nr 79, poz. 856 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Kolegium wyjaśniło, że stosownie do 135 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym - policjant może zatrzymać prawo jazdy za pokwitowaniem w razie uzasadnionego podejrzenia, że kierowca popełnił przestępstwo lub wykroczenie, za które może być orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów. Zgodnie z art. 137 ust. 1 ww. ustawy, postanowienie o zatrzymaniu prawa jazdy, w przypadkach określonych w art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz pkt 2, wydaje w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawa jazdy: prokurator - w toku postępowania przygotowawczego, a sąd - po przekazaniu sprawy do sądu; w sprawie o wykroczenie - sąd właściwy do rozpoznania sprawy. Starosta natomiast wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy, w przypadkach określonych w art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. d i g ustawy – Prawo o ruchu drogowym. W niniejszej sprawie w toku postępowania przygotowawczego Prokurator Prokuratury Rejonowej Ł. – W. postanowieniem z dnia [...] (sygn. akt: [...]) zatrzymał W. C. prawo jazdy nr [...], odebrane stronie w dniu [...] Zatrzymanie to - stosownie do powołanych powyżej przepisów - miało miejsce w sposób przewidziany prawem.

Ponadto organ wyjaśnił, że instytucja zwrotu zatrzymanego prawa jazdy jest uregulowana w art. 138 ust. 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania, z zastrzeżeniem art. 114 ust. 4. W rozpoznawanej sprawie ustała przyczyna zatrzymania prawa jazdy, albowiem o ustaniu przyczyny zatrzymania tego dokumentu orzekł uprawniony organ, tj. Sąd Rejonowy dla Ł. – W. w Ł. VII Wydział Karny, który postanowieniem z dnia [...], sygn. akt: [...] - na podstawie art. 138 ust. 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym postanowił zwrócić W. C. prawo jazdy nr [...], odebrane stronie w dniu [...].

Organ II instancji wskazał, że art. 138 ust. 2, wyraźnie stanowi, iż zwrot prawa jazdy następuje z zastrzeżeniem art. 114 ust. 4, który stanowi, iż cyt.: "W przypadkach określonych w ust. 1 pkt 2 dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem wydaje się po zdaniu, przez osobę ubiegającą się o jego wydanie, odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje". Kategoryczne brzmienie art. 114 pkt 2 lit. b ww. ustawy dotyczy każdej sytuacji, w której kierowca bez względu na przyczyny i okoliczności był pozbawiony prawa jazdy na czas dłuższy niż jeden rok. Określony w wyżej przywołanej normie termin pozbawienia prawa jazdy na okres przekraczający 1 rok dotyczy prawnych form pozbawienia wymienionego dokumentu. W. C. był - w sposób prawem przewidziany - pozbawiony prawa jazdy od dnia [...] do dnia [...], tj. przez okres przekraczający 1 rok.

Kolegium, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, stwierdziło, że warunkiem dokonania zwrotu prawa jazdy W. C. jest poddanie się przez niego kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. Niezrealizowanie przez stronę nałożonego na podstawie wyżej przywołanej normy obowiązku wiąże się z brakiem możliwości dokonania zwrotu W. C. prawa jazdy kategorii [...] nr [...], serii [...].

Kolegium stwierdziło, że art. 138 ust. 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym nie daje podstaw do wydania decyzji merytorycznej w przedmiocie zwrotu prawa jazdy, a skoro brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy, to - ma tutaj miejsce przesłanka bezprzedmiotowości, która - stosownie do art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego - determinuje organ administracji publicznej do umorzenia postępowania. Organ powołał się tu na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi: z dnia 29 listopada 2004 r., sygn. akt: III SA/Łd 701/04 oraz z dnia 9 grudnia 2004 r., sygn. akt III SA/Łd 447/04.

W ocenie Kolegium postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji było przeprowadzone z zachowaniem wszelkich zasad przewidzianych normami Kodeksu postępowania administracyjnego, a organ z obowiązku wyjaśnienia okoliczności sprawy, o którym mowa w art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego - wywiązał się w sposób prawidłowy.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zarzucił naruszenie art. 6, 7, 8, 9, 10, i 77 oraz 105 k.p.a. poprzez nieoparcie rozstrzygnięcia na przepisach prawa i całokształcie materiału dowodowego oraz działaniu wbrew zasadzie praworządności i obowiązkowi pogłębiania zaufanie obywateli do organów Państwa, a nadto uznając iż zachodzi przesłanka bezprzedmiotowości postępowania; naruszenie prawa materialnego, poprzez błędne przyjęcie, iż zachodzą podstawy dla zastosowania art. 114 ust. 1 pkt 2 lit b i ust 4 i art. 138 ust 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym dla zatrzymania dokumentu prawa jazdy i następnie konieczności kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji z zakresu posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi poprzez poddanie się właściwemu egzaminowi. Skarżący wniósł o uchylenie skarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Ł. Zdaniem skarżącego oba organy orzekając zastosowały błędną wykładnię art. 105 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż w niniejszej zachodzą przesłanki bezprzedmiotowości postępowania, ponieważ stosownie do treści art. 1 ust. 1 w związku z art. 28 i art. 61 § 1 powołanej ustawy wniosek zawierający żądanie w przedmiocie zwrotu dokumentu prawa jazdy winien zostać rozstrzygnięty merytorycznie, bowiem żądanie to wskazuje jednoznacznie na skonkretyzowany interes prawny skarżącego. Skarżący podniósł, iż wobec uniewinnienia go od stawianego zarzutu z art. 178a Kk. oraz braku orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów, a nadto prawomocnego postanowienia Sądu o zwrocie dokumentu - prawo jazdy winno być zwrócone, a powyższe opiera na zasadzie wyrażonej w art. 138 ust. 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym.

Ponadto skarżący, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, podniósł, że wprawdzie wyrok sądu karnego uniewinniający oskarżonego od zarzutu popełnienia przestępstwa nie wiąże sądu administracyjnego, ale nie oznacza to wcale, że sąd administracyjny nie powinien uwzględniać tej okoliczności w całokształcie ustaleń faktycznych, gdy bada legalność zaskarżonej decyzji administracyjnej. Zdaniem skarżącego w przedmiotowej sprawie orzeczenia sądów karnych winny mieć zasadniczy wpływ na kształtowanie orzeczenia administracyjnego w zakresie zwrotu zatrzymanego dokumentu. Mylnym jest przyjęcie, że wyroki te nie maja charakteru kształtującego i informacyjnego wobec innych organów, czy jednostek. Prawidłowym i zgodnym z zasadami logiki procesowej jest zatem stwierdzenie, że uniewinnienie od zarzutu popełnienia przestępstwa jest tożsame i oznacza brak istnienia podstaw do postawienia zarzutu popełnienia przestępstwa, a co za tym idzie brak przesłanek dla zatrzymania prawa jazdy. Ponadto prawidłowa interpretacja art. 114 pkt 1 ust. 2 lit. b Prawa o ruchu drogowym prowadzi do wniosku, iż w razie uniewinnienia osoby oskarżonej o jazdę pod wpływem alkoholu od tego zarzutu okres zatrzymania prawa jazdy z art. 138 Prawa o ruchu drogowym nie jest wprost tożsamy z pojęciem "pozbawienia prawa jazdy na okres przekraczający 1 rok" z art. 114 pkt 1 ust 2 lit.b powołanej ustawy. Wyrażenie ustawowe "którego była pozbawiona na okres przekraczający 1 rok" odnosi się w przepisie art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy - Prawo o ruchu drogowym do zwrotu "zatrzymanego prawa jazdy" i należy to wyrażenie interpretować w powiązaniu z przewidzianymi ustawą przypadkami utraty uprawnienia do kierowania pojazdami. W przedmiotowej sprawie przesłanką dla zatrzymania dokumentu było postanowienie Prokuratora, następnie obalone prawomocnymi orzeczeniami sądów powszechnych, wyrokiem uniewinniającym i postanowieniem o zwrocie prawa jazdy. Wobec tego nie jest zasadnym tożsame stosowanie zatrzymania prawa jazdy jako środka o charakterze prewencyjno-ochronnym wobec zaistnienia przesłanek z art. 135 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym w relacji do art. 114 pkt 2 tejże ustawy. Istotnie charakter środka, jakim jest zatrzymanie dokumentu prawa jazdy wskazuje pośrednio na cel, jakim jest napiętnowanie (czasowe lub wtórnie całkowite) sprawcy zdarzeń drogowych, sprawcy występków, czy osoby podejrzanej o prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Celem tym jest nadto pośrednia eliminacja przyszłych i możliwych niebezpieczeństw posługiwania się nieważnym prawem jazdy, czy podrobionym lub przerobionym dokumentem prawa jazdy. Zawsze jednak przyczyna zatrzymania dokumentu musi być realna i potwierdzona, nie jest zatem zasadnym stosowanie dolegliwości w postaci zatrzymania prawa jazdy w sytuacji, gdy podstawy dla zastosowania tego środka w ogóle nie istniały. Zdaniem skarżącego, w zakresie badania podstaw dla zatrzymania dokumentu prawa jazdy bezspornym winno być stwierdzenie, iż podstawy takie w ogóle nie występowały. To też potwierdza orzeczenie w przedmiocie uniewinnienia od stawianych zarzutów, a następnie postanowienie o zwrocie dokumentu. Przepisy materialnego prawa administracyjnego nie mogą mieć charakteru sanacyjnego czy represyjnego, lecz regulacyjny, wobec czego warunkowanie wydania prawa jazdy skarżącemu od uprzedniego poddania się i zaliczenia państwowego egzaminu potwierdzającego jego kwalifikacje do prowadzenia pojazdów mechanicznych, stanowi bezpośrednią represję wobec skarżącego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wnosiło o jej oddalenie. Powtórzyło argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oznacza to, że sąd może czynić przedmiotem swoich rozważań i ocen wszystkie aspekty skargi, bez względu na treść zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd ten ma natomiast prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami (patrz J.P. Tarno " Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo Lexis Nexis, Warszawa 2004, str. 197).

W ocenie Sądu, zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 7 maja 2010 r. można postawić skuteczny zarzut sprzeczności z prawem, w rozumieniu art. 145 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997r.- Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 ze zm.).

Stosownie do treści art.138 ust. 2 powołanej ustawy zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania, z zastrzeżeniem art. 114 ust. 4. Zgodnie z art. 114 ust. 4 powyższej ustawy, w przypadkach określonych w ust.1 pkt 2 dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem wydaje się po zdaniu, przez osobę ubiegającą się o jego wydanie, odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje. Natomiast zgodnie z art. 114 ust.1 pkt 2 lit. b tej ustawy, kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia do kierowania tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający 1 rok.

Z przytoczonego art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b wynika zatem, że kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba, której zatrzymano prawo jazdy, a faktyczny okres nieposiadania uprawnień (z powodu zatrzymania prawa jazdy) przekroczył rok.

Istota sporu tkwi w interpretacji art. 114 § 1 pkt 2 lit. b - ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Powołana ustawa nie definiuje pojęcia "pozbawienie prawa jazdy. Podejmując więc czynności w celu wyjaśnienia znaczenia terminu "pozbawienie" należy posłużyć się słownikiem języka polskiego. Najważniejsze z prawniczego punktu widzenia są dla celów interpretacyjnych słowniki ogólne (powszechne), zwane słownikami ogólnymi. Jednym z tego typu słowników jest "Inny słownik języka polskiego" PWN, pod redakcją Mirosława Bańko, Warszawa 2000 (patrz: "Wykładania prawa – Zasady, reguły, wskazówki", Maciej Zieliński, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2010, wydanie 5, s. 271-272. Według ww. słownika języka polskiego przez "pozbawienie" rozumie się m. in. karę sądową polegającą na odebraniu określonej osobie wolności, praw publicznych, honorowych, czyli także prawa jazdy.

Na podstawie delegacji ustawowej, zawartej w art. 100 ust. 1 pkt 2 - Prawa o ruchu drogowym wydane zostało rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 24, poz. 215, ze zm.). W § 1 ust. 2 pkt 6 powołanego rozporządzenia określono pojęcie "zakazu", przez który należy rozumieć decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia, cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami lub orzeczoną prawomocnym wyrokiem sądu karę zakazu prowadzenia pojazdów. Z tego przepisu można wyprowadzić konkluzję, że pojęcie ustawowe "pozbawienia prawa jazdy" ma charakter prawny, czyli może nastąpić tylko na okres określony w decyzji lub w wyroku sądowym. A zatem zawarty w art. 138 ust. 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym zwrot "pozbawiony na okres przekraczający 1 rok" oznacza czasową utratę prawa jazdy, mającą swoje umocowanie prawne w określonym wyroku, postanowieniu czy też decyzji administracyjnej. Wyłącznie okres faktycznego pozbawienia prawa jazdy, wynikający wprost z określonych tytułów prawnych, przesądza o terminie pozbawienia prawa jazdy.

Wobec powyższego przez "pozbawienie prawa jazdy" zawarte w przepisie art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy – Prawo o ruchu drogowym, należy rozumieć określone kategorie prawne przewidziane w Kodeksie karnym i w Kodeksie wykroczeń oraz w ustawie Prawo o ruchu drogowym.

W niniejszej sprawie postanowieniem Prokuratora Prokuratury Rejonowej Ł. – W. z dnia [...] sygn. akt [...] W. C. podejrzanemu o popełnienie przestępstwa określonego w art. 178 a § 1 k.k. zatrzymano prawo jazdy, jednakże prawomocnym wyrokiem z dnia 13 września 2009 r., sygn. akt VII K 4/09 Sąd Rejonowy dla Ł. – W. w Ł. uniewinnił W. C. od dokonania czynu z art. 178a § 1 k.k., a postanowieniem z dnia [...]. Sąd postanowił zwrócić skarżącemu prawo jazdy zatrzymane w dniu [...]. Oznacza to, iż brak było podstaw do postawienia skarżącemu zarzutu popełnienia przestępstwa oraz do zatrzymania prawa jazdy. W związku z tym uznać należy, że wyrok uniewinniający usunął wszelkie skutki związane z wszczęciem postępowania karnego, a co w niniejszej sprawie najważniejsze usunął również skutki wywołane wydaniem przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej Ł. – W. postanowienia o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy.

Wobec powyższego, pozbawienie skarżącego prawa jazdy na ww. okres nie daje podstawy do uzależnienia jego zwrotu od wyniku egzaminu sprawdzającego kwalifikacje do kierowania pojazdami mechanicznymi. Wskazać należy, że w konsekwencji nie doszło do takiego "pozbawienia" skarżącego prawa jazdy, o jakim stanowi art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy – Prawo o ruchu drogowym.

Skoro pojęcie "pozbawienie prawa jazdy" ma znaczenie jurydyczne, zatem nie ma podstaw do przyjęcia, że zawarty w art. 138 ust. 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym zwrot "pozbawiony na okres przekraczający 1 rok", oznaczający czasową utratę prawa jazdy, ma w niniejszej sprawie umocowanie prawne w wyrok sądu karnego uniewinniającym skarżącego.

Sąd orzekający w tym składzie uznał więc zarzuty skargi za zasadne. Sąd w pełni podzielił pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...], sygn. akt [...], w którym Sąd uznał za zupełnie niezasadne stanowisko, iż w sprawie niezależnie od okoliczności znajdzie zastosowanie przepis art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b Prawa o ruchu drogowym, gdyż nie uzależnia on obowiązku poddania się sprawdzeniu kwalifikacji od przyczyn i okoliczności utraty prawa jazdy. Uznanie takie jest całkowicie bezzasadne. Przeciwne stanowisko stanowiłoby całkowite zaprzeczenie zasadzie restitutio in integrum, będącej istotą wyroku uniewinniającego. Utrzymanie takiej interpretacji przepisu art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b Prawa o ruchu drogowym sprzeciwiałoby się nadto zasadzie wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP, w którym zagwarantowano, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. NSA wskazał, że powyższe potwierdza w szczególności stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w wyroku z dnia 26 lipca 2006 r. w sprawie o sygn. akt SK 21/04 oraz w wyroku tego Trybunału z dnia 23 maja 2005 r. w sprawie o sygn. akt SK 44/04 odnoszących się do różnych aspektów sytuacji osoby uniewinnionej w postępowaniu karnym, w których to wyrokach Trybunał podkreślał konieczność traktowania uniewinnionego w sposób maksymalnie przyjazny przez ustawodawcę, z uwagi na fakt, iż uniewinnienie zdejmuje piętno naganności z takiej osoby i świadczy o zbędnym uruchomieniu aparatu wymiaru sprawiedliwości wobec niej.

Zauważyć w tym miejscu należy, że restitutio in integrum to według "Słownika wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych" Władysława Kopalińskiego określenie prawnicze, oznaczające przywrócenie stanu pierwotnego. A skoro chodzi o przywrócenie stanu pierwotnego, to wyrok uniewinniający sądu karnego oznacza, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją sprzed zatrzymania prawa jazdy, a więc również brakiem podstaw do kierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w trybie art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy – Prawo o ruchu drogowym.

Zdaniem Sądu, pogląd prezentowany w niniejszej sprawie przez organy administracji, nie daje się pogodzić z art. 2 Konstytucji RP. Państwo ma obowiązek działać sprawiedliwie, gdyż mieni się być państwem sprawiedliwości społecznej. Gdy jednak w grę wchodzi sytuacja osoby uniewinnionej w postępowaniu karnym, wówczas należy interpretować prawo w sposób taki, aby nie poniosła dodatkowych dolegliwości z powodu sytuacji w jakiej się znalazła.

Wskazać ponadto należy, że powołany w uzasadnieniu obu decyzji wyrok WSA w Łodzi z dnia 23 lutego 2005 r., sygn. akt III SA/Łd 817/04 zapadł w innym stanie faktycznym, bowiem nie dotyczył sytuacji, gdy strona, której zatrzymano prawo jazdy, została na podstawie prawomocnego wyroku sądu karnego uniewinniona od zarzutu popełnienia przestępstwa. Dotyczył natomiast strony, której na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym cofnięto uprawnienia do kierowania pojazdami w związku z orzeczeniem lekarskim o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do prowadzenia pojazdów. A zatem powyższy wyrok nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Również powołane przez organ odwoławczy wyroki WSA w Łodzi w sprawach o sygn. akt III SA/Łd 701/04 oraz III SA/Łd 447/04 nie mogły znaleźć zastosowania w sprawie.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 tej ustawy.

b.a.