Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 927/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 56 §1
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Beata Radomska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 lutego 2016 r. sprawy ze skargi S. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 26 maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 26 maja 2015 r. znak: [...] Dyrektor Izby Skarbowej w [...], po rozpoznaniu zażalenia [...], utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 30 marca 2015 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 4 lutego 2015 r. o numerach: [...].

Stan sprawy przedstawia się następująco:

Podstawą wystawienia tytułów wykonawczych była decyzja Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 26 listopada 2014 r., nr [...], której postanowieniem z dnia 15 stycznia 2015 r. nr [...] nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W dniu 30 stycznia 2015 r. wraz z ww. postanowieniem doręczono stronie odpisy tytułów wykonawczych. Zawiadomieniami znak: [...], w trybie art. 80 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego odpowiednio w [...] Banku [...].

Działając na wniosek Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...], Sąd Rejonowy w [...],Wydział Ksiąg Wieczystych dokonał wpisu hipoteki przymusowej w księdze wieczystej nr [...] - zabezpieczającej całość zaległości objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi.

Pismem z dnia 16 marca 2015 r. strona zwróciła się do organu I instancji

o "wstrzymanie egzekucji" prowadzonej w oparciu o przedmiotowe tytuły wykonawcze, do czasu podjęcia ostatecznej decyzji przez sąd administracyjny.

Organ I instancji postanowieniem z dnia 30 marca 2015 r. znak: [...] odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Skarżąca wniosła na rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego zażalenie, wnosząc o zawieszenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na złożone w dniu

27 grudnia 2014 r. odwołanie od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego

w [...] z dnia 26 listopada 2014 r. znak: [...].

W uzasadnieniu skarżąca powołała się na okoliczności dotyczące podniesionych zarzutów w odwołaniu na wydaną decyzję stanowiącą podstawę do wystawienia tytułów wykonawczych o numerach [...]

Organ odwoławczy uznał, że zasadniczą kwestią w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie, czy wystąpiły przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego w związku ze zgłoszonym przez stronę wnioskiem z dnia 20 kwietnia 2015 r.

Organ odwoławczy, po analizie stanu faktycznego i prawnego sprawy wskazał, że postępowanie egzekucyjne prowadzone jest według ściśle określonych reguł wskazanych w u.p.e.a., w tym w oparciu o przesłanki zawarte w art. 56 § 1-5 u.p.e.a. Wskazana regulacja nie przewiduje instytucji fakultatywnego zawieszenia postępowania egzekucyjnego na wniosek strony, nie pozostawia tym samym do uznania organu egzekucyjnego kwestii zawieszenia postępowania.

Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy stanął na stanowisku,

iż bezspornie nie zaistniały przesłanki z art. 56 § 1 u.p.e.a., a to oznacza brak ustawowych przesłanek do zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych uniemożliwia zastosowanie przedmiotowej instytucji.

Pismem z dnia 9 lipca 2015 r. skarżąca wnisła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] skargę na wymienione na wstępie postanowieniez dnia 26 maja 2015 r., w której zawarła wnioski o wstrzymanie w całości postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] [...] oraz o zwolnienie w całości od kosztów sądowych.

Skarżąca, zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie:

- art. 180, art. 181 w zw. z art.187, art. 188 ordynacji podatkowej poprzez nie przeprowadzenie dowodów obejmujących przesłuchanie świadków wskazanych przez skarżącą,

- art. 122 w zw. z art. 187 § 1 i art. 191 ordynacji podatkowej w wyniku nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego i orzekania na podstawie niepełnego materiału dowodowego.

Skarżąca wskazała, że odmawiając przesłuchania świadków przez organ

I instancji została naruszona zasada prawdy obiektywnej, gdyż organy podatkowe nie mogą przeprowadzać dowodów tylko niekorzystnych dla podatnika oraz bezpodstawnie odrzucać jego wnioski i propozycje. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego

Sądu Administracyjnego w Warszawie w wyroku z 20 kwietnia 2000 r. (sygn. akt

III SA/Wa 1837/05) wskazała, że art. 188 ordynacji podatkowej nie daje podstaw od odmowy przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka z tego powodu, że w przekonaniu organu podatkowego dowód taki byłby niewiarygodny. Ten ostatni element organ ocenia w ramach swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 191 ordynacji podatkowej, która następuje dopiero wówczas, gdy uzyskany już zostanie materiał dowodowy w postaci protokołu przesłuchania świadka. Brak dowodu uniemożliwia jego ocenę. Nie można więc z góry zakładać, że potencjalny dowód jest niewiarygodny

i nieznaczący dla istoty sprawy. Dopiero po przeprowadzeniu dowodu organ może

i powinien dać temu odpowiedni wyraz w uzasadnieniu faktycznym decyzji. Tymczasem w trakcie postępowania podatkowego organ I instancji odmówił przeprowadzenia dowodów z przesłuchania świadków - osób pracujących w firmie pana [...], która rzekomo według organu nie istniała.

Strona podkreśliła, że nie uchyla się od obowiązku płacenia zobowiązań. Zobowiązania powstały w skutek nie wywiązania się z płatności za wykonane usługi budowlanej w kwocie [...] zł plus należne odsetki, mimo podpisania protokołów i przyjętej faktury. Ponadto skarżąca odniosła się do ujawnionych przez organ podatkowy nieprawidłowości w zakresie rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych, z których wynika iż celowo zmniejszono podstawę opodatkowania, poprzez ujęcie faktur VAT dokumentujących nierzeczywiste transakcje sprzedaży. Skarżąca stwierdziła, iż usługa budowlana została wykonana i transakcja doszła do skutku, co potwierdzają umowy z wykonawcą oraz dowody zapłaty.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone

w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] z w a ż y ł, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji i postanowień z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., określanej dalej jako p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności tylko do zarzutów i wniosków skargi.

Posiadając tak określony zakres swojej kognicji Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie, zaś zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co byłoby podstawą wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

W rozpatrywanej sprawie podstawą formalną wydania zaskarżonego postanowienia jest wniosek skarżącej z dnia 16 marca 2015 r., w którym zobowiązana wniosła o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, wskazując, że: "wnioskuje o wstrzymanie egzekucji do czasu podjęcia ostatecznej decyzji przez Sąd Administracyjny (sprawa w toku)". Z treści wniosku zatem wynika, że podstawy zawieszenia postępowania egzekucyjnego skarżąca upatruje w okoliczności braku zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego wywołanego wniesieniem przez nią skargi na decyzję merytoryczną w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. Powyższy wniosek zakreśla zatem ramy postępowania organu, do którego wpłynął.

W tej sytuacji rzeczą organów było rozstrzygnięcie czy wniosek o zawieszenie postępowania, z powodów w nim wskazanych, winien skutkować zawieszeniem postępowania egzekucyjnego.

W pierwszej kolejności jednak wskazać należy na treść art. 239a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) stosownie do którego decyzja nieostateczna nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Przepis ten zatem wprowadza wyjątek od zasady braku przymusowego wykonania decyzji nieostatecznej nakładającej na stronę obowiązek w postaci spełnienia wymogu zaopatrzenia takiej nieostatecznej decyzji w rygor natychmiastowej wykonalności. Co do zasady zatem przymusowemu wykonaniu mogą podlegać decyzje ostateczne, jednak także decyzje nieostateczne podlegają takiemu wykonaniu, jeżeli został im nadany rygor natychmiastowej wykonalności. W rozpoznawanej sprawie Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z dnia 15 stycznia 2015 r. nadał rygor natychmiastowej wykonalności decyzji z dnia 26 listopada 2015 r., którą określił podatniczce zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 rok. Po nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności zatem decyzja Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] uzyskała przymiot wykonalności i podlega wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Działając w trybie art. 80 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego odpowiednio w [...]Banku [...].

W ocenie Sądu organy pierwszej i drugiej instancji prawidłowo przyjęły, że wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie zasługuje na uwzględnienie.

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewiduje bowiem instytucji obligatoryjnego zawieszenia postępowania egzekucyjnego na wniosek zobowiązanego. Wnosząc wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego należy przyjąć, iż zobowiązany jest zobligowany do wskazania jednej z okoliczności, o których mowa w art. 56 § 1 tej ustawy.

Zawieszenie postępowania egzekucyjnego polega na czasowym wstrzymaniu czynności egzekucyjnych na skutek powstania przeszkód w prowadzeniu egzekucji. Innymi słowy polega ono na przerwaniu na pewien czas biegu tego postępowania, w związku z wystąpieniem określonych przeszkód w jego prowadzeniu. Przepis art. 56 § 1 od pkt 1 do pkt 5 powyższej ustawy, wymienia enumeratywnie przyczyny obligatoryjnego zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Stosownie do treści powołanego przepisu postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części:

1. w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej,

2. w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany

z osobą zmarłego,

3. w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego,

4. na żądanie wierzyciela,

5. w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Interpretacja art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, pozwala jednoznacznie stwierdzić, iż wylicza on w sposób enumeratywny okoliczności zawieszenia postępowania egzekucyjnego i wyczerpująco reguluje omawianą instytucję prawa (zob. wyrok WSA w Warszawie z 8 listopada 2004 r., III SA 2376/03, wyrok NSA z 5 marca 1999 r., III SA 4497/97). Organ egzekucyjny jest przy tym związany treścią tej normy prawa, co oznacza, że nie pozostawia ona swobody wyboru co do zawieszenia, czy odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Jeżeli zachodzi którakolwiek ze wskazanych wyżej przesłanek, to organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia postępowania (zob. wyrok NSA z 14 lipca 1998 r., IV SA 1502/96). Z drugiej zaś strony w razie niewystąpienia żadnej z powyższych wskazanych w art. 56 ww. ustawy przyczyn zawieszenia postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny nie może zawiesić postępowania (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 12.06.2008 r. sygn. akt I SA/Ke 546/07).

Jednocześnie, art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wymienia przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego, nie pozostawiając organowi egzekucyjnemu swobody wyboru co do zawieszenia postępowania (por. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 1996 r., sygn. akt I SA/Lu 339/96 LEX nr 29731 oraz patrz R. Hauser, Z. Leoński "Postępowanie egzekucyjne w administracji - Komentarz 2003", Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2003, str. 140). Sama ocena, czy istniały podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, powinna nastąpić według stanu rzeczy z chwili rozpatrywania przez organ egzekucyjny (por. wyrok NSA z dnia

6 czerwca 1997 r., sygn. akt I SA/Gd 1526/96, LEX nr 31564).

Tym samym sam fakt wniesienia do Sądu Administracyjnego skargi na decyzję, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności nie rodzi skutków przesądzających o zawieszeniu tegoż postępowania, bowiem przesłanki do zawieszenia enumeratywnie wymienione w art. 56 u.p.e.a. nie przewidują takiej sytuacji. Dopiero wydane przez sąd, bądź organ egzekucyjny postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji wywoła taki skutek. Wniesienie skargi na decyzję określającą wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych opatrzonej rygorem natychmiastowej wykonalności nie jest zdarzeniem wywołującym skutek w postaci zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Skoro zatem okoliczności wskazane, przez skarżącą, we wniosku nie występują wśród przesłanek zawartych w art. 56 ww. ustawy, to wniosek skarżącej nie mógł skutkować zawieszeniem postępowania egzekucyjnego z przyczyn w nim wskazanych.

Odmiennym zagadnieniem jest natomiast wstrzymanie wykonania decyzji na mocy art. 237f Ordynacji podatkowej, stosownie bowiem do treści tego przepisu, organ podatkowy pierwszej instancji wstrzymuje wykonanie decyzji ostatecznej w razie wniesienia skargi do sądu administracyjnego do momentu uprawomocnienia się orzeczenia sądu administracyjnego:

1) na wniosek - po przyjęciu zabezpieczenia wykonania zobowiązania wynikającego z decyzji wraz z odsetkami za zwłokę, o którym mowa w art. 33d § 2 – do wysokości zabezpieczenia i na czas jego trwania lub

2) z urzędu - po prawomocnym wpisie hipoteki przymusowej lub wpisie zastawu skarbowego korzystających z pierwszeństwa zaspokojenia, które zabezpieczają wykonanie zobowiązania wynikającego z decyzji wraz z odsetkami za zwłokę – do wysokości odpowiadającej wartości przedmiotu hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego.

Wydanie takiego postanowienia stanowić będzie przesłankę zawieszenia postępowania o jakiej mowa w przytoczonym powyżej art. 56 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Nie zasługują na uwzględnienie także zarzuty naruszenia 180 art.181 w zw. z art. 187 i art.188 Ordynacji podatkowej. W tej kwestii w pierwszej kolejności wskazać należy, stosownie do art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zatem nie można skutecznie zarzucić organowi naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej, które nie znajdują zastosowania w przedmiotowej sprawie. Nie podlegają uwzględnieniu zarzuty dotyczące nieprzeprowadzenia dowodów zawnioskowanych przez stronę, skoro w rozpoznawanej sprawie brak jest w ogóle podstawy prawnej do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, wskazywanie na osobowe źródła dowodowe nie może ze względów oczywistych doprowadzić do wykreowania akiej podstawy. Nie mogą także odnieść skutku zarzuty dotyczące wadliwego stanu faktycznego, gdyż to nie stan faktyczny, a treść przepisów przesądza o braku podstaw do uwzględnienia wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Prowadzenie postępowania dowodowego na okoliczność istnienia podstawy prawnej do zawieszenia postępowania jest w ocenie sądu niedopuszczalne, tym samym zarzuty odnośnie niewłaściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego i oceny dowodów należy uznać za pozbawione jakichkolwiek podstaw. Wbrew bowiem zarzutom skargi treść rozstrzygnięcia i uzasadnienia postanowień organów administracji odpowiada wymogom wskazanym w tych przepisach.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.