Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 290/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy: article: art. 3 par 2 pkt 4, art. 146 par 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 34, art. 264 par 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Sygn. akt III SA/Łd 290 /15 [pic] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 maja 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda, Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), , Protokolant specjalista– Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2015 roku sprawy ze skargi M. A. na pismo Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania kosztów z tytułu pełnienia funkcji kuratora dla osoby nieobecnej w postępowaniu administracyjnym 1) uchyla zaskarżony akt; 2) zasądza od Burmistrza Gminy [...] na rzecz skarżącej M. A. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] września 2014r., sygn. akt III R Ns 300/13 Sąd Rejonowy w K. III Wydział Rodzinny i Nieletnich ustanowił dla A. K. G., której miejsce pobytu nie jest znane kuratora w osobie – adw. M. A. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w K. przy ul. [...] lok. [...] w celu reprezentowania interesów uczestniczki w postępowaniu administracyjnym o wymeldowanie z miejsca stałego pobytu.

W dniu 25 listopada 2014r. adw. M. A. wystąpiła do Burmistrza Gminy Ż. z wnioskiem o ustalenie i przyznanie wynagrodzenia za wykonywane czynności kuratora ustanowionego dla osoby nieznanej z miejsca pobytu z uwzględnieniem kosztów dojazdu zgodnie z przedstawionym wyliczeniem. Powołując się na orzeczenia sądów administracyjnych strona wskazała, że przyznanie wynagrodzenia za wykonywane czynności kuratora ustanowionego dla osoby nieznanej z miejsca pobytu stanowi inny akt z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.). Stosunek prawny natomiast istniejący pomiędzy organem administracji i przedstawicielem dla nieobecnej strony opiera się na orzeczeniu sądu, a jego elementem jest wykonanie przez osobę wyznaczoną niezbędnych czynności w charakterze przedstawiciela osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych. Z obowiązkiem tym wiąże się prawo przedstawiciela do uzyskania wynagrodzenia za podjęte w toku postępowania w obronie interesów strony czynności (...). Stwierdzenie, że wynagrodzenie takie w ogóle nie przysługuje nie dałoby się pogodzić z konstytucyjną zasadą państwa prawa wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP. W rolę przedstawiciela wyznaczonego przez sąd na podstawie art. 34 § 1 K.p.a. nie jest bowiem wpisany element dobrowolnej, bezinteresownej działalności społecznej.

W piśmie z dnia [...], stanowiącym odpowiedź na wniosek z dnia 25 listopada 2014r. Burmistrz Gminy Ż. wskazał, że na gruncie obowiązujących przepisów prawa brak jest podstaw prawnych do przyznania wynagrodzenia przedstawicielowi strony ustanowionemu w trybie art. 34 § 1 K.p.a. na podstawie art. 264 § 1 K.p.a. W ocenie organu obowiązujące przepisy prawa nie zawierają w ogóle podstawy prawnej do przyznania wynagrodzenia przedstawicielowi strony ustanowionemu na podstawie art. 34 § 1 K.p.a. Z powyższych względów organ administracji uznał wniosek za bezzasadny.

W piśmie z dnia 18 grudnia 2014r. (data wpływu do organu – 23 grudnia 2014r.) adw. M. A. działając w oparciu o treść art. 52 § 3 p.p.s.a. wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa poprzez ustalenie i przyznanie wynagrodzenia za wykonywane czynności kuratora ustanowionego dla osoby nieznanej z miejsca pobytu w postępowaniu administracyjnym o wymeldowanie z miejsca stałego pobytu, podtrzymując stanowisko zawarte we wniosku z dnia 25 listopada 2014r.

W piśmie z dnia 5 stycznia 2015r. stanowiącym odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa organ uznał wezwanie za bezzasadne i odmówił przyznania wynagrodzenia za czynności przedstawiciela dla osoby nieobecnej. Powyższa odpowiedź została doręczona stronie w dniu 19 stycznia 2015r.

W dniu 18 lutego 2015r. adw. M. A. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na akt Burmistrza Gminy Ż. w przedmiocie odmowy przyznania wynagrodzenia za wykonywane czynności przedstawiciela dla osoby nieznanej z miejsca pobytu w postępowaniu administracyjnym o wymeldowanie z miejsca stałego pobytu A. G. Na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego aktu i zasadzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie skarżąca wskazała, że kurator wyznaczony przez sąd do zastępowania strony w postępowaniu administracyjnym nie jest kuratorem w ujęciu prawa materialnego ani kuratorem procesowym, z tych też względów o wynagrodzeniu kuratora nie rozstrzyga sąd, który go wyznaczył. Zasady i wysokość wynagrodzenia należnego dla kuratora ustanowionego dla strony nieobecnej nie zostały unormowane ani w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego ani w przepisach szczególnych. Zatem, zdaniem skarżącej przedmiotową lukę należy wypełnić stosując w drodze analogii przepisy obowiązujące w obecnym stanie prawnym. Brak bowiem odpowiedniej normy prawnej nie zwalnia organu od obowiązku ponoszenia kosztów wynagrodzenia kuratora.

W odpowiedzi na skargę Burmistrz Gminy Ż. wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, albowiem zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 powołanej ustawy).

Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.)-dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg między innymi na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Z kolei, zgodnie z art. 146 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności. W sprawach, o których mowa w § 1, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa (art. 146 § 2 p.p.s.a.).

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 34 § 1 K.p.a., organ administracji publicznej wystąpi do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych, o ile przedstawiciel nie został już wyznaczony.

Kluczowe wątpliwości, jakie wyłoniły się na tle rozpatrywanej sprawy związane są z pytaniem, czy skarżącej należało się wynagrodzenie za pełnienie roli kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu w postępowaniu administracyjnym o wymeldowanie, a jeśli tak, to, w jakiej formie powinno nastąpić przyznanie tego świadczenia.

Rozważenie powyższej kwestii należy rozpocząć od odwołania się do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 1989r., sygn. akt III CZP 117/88 (OSNC 1990, nr 1, poz.11), w której stwierdzono, że wynagrodzenie przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego ustanowionego na wniosek organu administracji zgłoszony na podstawie art. 34 § 1 K.p.a. należy do kosztów postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu uchwały wskazano, że: "do wynagrodzenia kuratora, będącego przedstawicielem strony w postępowaniu administracyjnym, nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 sierpnia 1982r. w sprawie stawek, warunków przyznawania i wypłaty ryczałtu przysługującego sędziom i pracownikom sądowym za dokonanie oględzin oraz stawek należności kuratorów (Dz. U. Nr 27, poz. 197). Rozporządzenie to wydane zostało na podstawie art. 42 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 24, poz. 110 ze zm.) i dotyczy kuratorów procesowych. Stąd też do wynagrodzenia takich kuratorów nie ma zastosowania art. 179 k.r.o. On też nie może stanowić podstawy prawnej przyznania przez sąd wynagrodzenia za sprawowanie kurateli przez przedstawiciela strony postępowania administracyjnego ze względu na jej charakter ściśle związany z konkretnym postępowaniem administracyjnym, co uzasadnia traktowanie tego wynagrodzenia w ramach kosztów postępowania administracyjnego, podobnie jak to dzieje się w zakresie wynagrodzenia kuratorów ustanowionych na podstawie art. 143 k.p.c. (por. art. 261 i następne K.p.a.)".

Stosunek prawny istniejący między organem administracji i przedstawicielem dla nieobecnej strony opiera się na orzeczeniu sądu powszechnego. Jego elementem jest obowiązek wykonania przez osobę wyznaczoną niezbędnych czynności w charakterze przedstawiciela osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych. Z obowiązkiem tym wiąże się prawo przedstawiciela do uzyskania wynagrodzenia za podjęte w toku postępowania w obronie interesów strony czynności.

Ani wysokość tego wynagrodzenia ani zasady i tryb jego przyznawania nie zostały unormowane w przepisach K.p.a. ani w przepisach szczególnych.

Wprawdzie przepisy K.p.a. nie stanowią wprost o tym, że wynagrodzenie przysługuje przedstawicielowi za wykonane czynności, to jednak oparcie na tym twierdzenia, że wynagrodzenie takie w ogóle nie przysługuje nie dałoby się pogodzić z konstytucyjną zasadą RP jako państwa prawa wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP. Nie jest bowiem tak, by w rolę przedstawiciela wyznaczonego przez sąd na podstawie art. 34 § 1 K.p.a. wpisany był element dobrowolnej, bezinteresownej działalności społecznej.

Występuje zatem w przepisach K.p.a. luka prawna, która powinna zostać wypełniona. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 października 2006 r., sygn. akt I FSK 93/06 (orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazał, że w demokratycznym państwie prawnym jednostka nie może ponosić ewidentnych błędów i zaniedbań prawodawcy, w tym zwłaszcza takich, które powodują lukę w prawie naruszającą podstawowe zasady porządku konstytucyjnego. Lukę taką w wyjątkowych przypadkach wypełnić można w drodze analogii. Należy zatem odnaleźć w systemie prawa przepisy, które mogłyby stanowić oparcie dla rozstrzygnięcia wniosku przedstawiciela strony ustanowionego na zasadzie art. 34 k.p.a. w drodze analogii.

Takimi przepisami były, stosowane jednak tylko odpowiednio, przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 sierpnia 1982 r. w sprawie stawek, warunków przyznawania i wypłaty ryczałtu przysługującego sędziom i pracownikom sądowym za dokonanie oględzin oraz stawek należności kuratorów (Dz. U. Nr 27, poz. 197 ze zm.). Pogląd ten jest tylko pozornie sprzeczny ze stanowiskiem Sądu Najwyższego zawartym w cytowanej wyżej uchwale. Uchwała ta wyklucza bowiem jedynie zastosowanie przepisów rozporządzenia wprost, co determinowałoby właściwość sądu powszechnego, odrzuconą jednoznacznie przez Sąd Najwyższy. Nie uniemożliwia jednak możliwości zastosowania ich przez organ administracji odpowiednio, w drodze analogii - w celu wypełnienia istniejącej luki prawnej.

W związku z zastąpieniem powyższego rozporządzenia przez nowe, należy zastosować odpowiednio przepisy obecnie obowiązującego aktu prawnego tj. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 grudnia 2013r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1476). Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyrokach z dnia 8 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2132/14 oraz I SA/Wa 821/14, a także w wyroku z dnia 4 listopada 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 1609/14 (orzeczenia.nsa.gov.pl)

Rozważając kwestię formy, w jakiej powinno nastąpić załatwienie wniosku przedstawiciela strony ustanowionego na podstawie art. 34 § 1 K.p.a. należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 264 § 1 K.p.a., jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Stosownie zaś do treści art. 264 § 2 K.p.a. na postanowienie w sprawie kosztów postępowania osobie zobowiązanej do ich poniesienia służy zażalenie.

Regulacja powyższa dotyczy wszakże innej sytuacji faktycznej niż występująca w niniejszej sprawie. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 grudnia 2013 r., o sygn. akt I OSK 2748/12 (orzeczenia.nsa.gov.pl), służy ona podsumowaniu całości poniesionych w toku postępowania administracyjnego kosztów wymienionych w art. 263 § 1 i 2 K.p.a. i rozstrzygnięciu kto i w jakim zakresie koszty te powinien ponieść. Z tym celem skorelowane jest ograniczenie kręgu podmiotów uprawnionych do wniesienia zażalenia na postanowienie oparte na art. 264 § 1 K.p.a. do tych, które zobowiązane są do poniesienia kosztów. Słusznie bowiem ustawodawca stwierdził, że interes prawny w zaskarżeniu postanowienia, którego zasadniczym materialnym skutkiem jest obciążenie strony postępowania obowiązkiem uiszczenia kosztów - przysługuje tylko tej stronie.

Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w cyt. powyżej wyroku regulacja zawarta w art. 264 § 1 K.p.a. służy określeniu łącznej wysokości kosztów postępowania i osoby zobowiązanej do ich zapłaty na rzecz organu, a nie do określenia wysokości należności przysługujących jakiejkolwiek osobie od organu administracji. Przyjęcie odmiennego rozumienia art. 264 § 1 K.p.a. i uznanie, że stanowi on podstawę dla wydania postanowienia o przyznaniu wynagrodzenia kuratorowi prowadziłoby do uniemożliwienia skorzystania z kontroli instancyjnej i sądowoadministracyjnej takiego postanowienia, które niewątpliwie dotyczy sfery interesów majątkowych osoby ustanowionej przedstawicielem na podstawie art. 34 K.p.a. Przepis art. 264 § 2 K.p.a. nie pozostawia bowiem wątpliwości co do tego, że prawo wniesienia zażalenia przysługuje jedynie osobie zobowiązanej postanowieniem sądu do poniesienia kosztów. Przyjęcie interpretacji art. 264 § 2 K.p.a., umożliwiającej zaskarżenie postanowienia opartego na art. 264 § 1 K.p.a. przez inne, niż wymienione w nim osoby, stanowiłoby przejaw wykładni contra legem. Nie można zaś, nawet z powołaniem się na wykładnię prokonstytucyjną, nadawać znaczenia przepisom ustawy sprzecznego z jej brzmieniem (por. uchwała NSA z 9 grudnia 2013r. sygn. akt I OPS 5/13 – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wykluczyć należy zatem możliwość przyznania wynagrodzenia przedstawicielowi strony ustanowionemu w trybie art. 34 § 1 K.p.a. na podstawie art. 264 § 1 K.p.a. (por. wyrok SA z dnia 19 grudnia 2013r., sygn. akt I OSK 2636/12 i z dnia 19 grudnia 2013r., sygn. akt I OSK 2108/13).

Również przepis art. 123 K.p.a. nie może stanowić podstawy do wydania postanowienia w przedmiocie wynagrodzenia przedstawiciela strony ustanowionego w oparciu o art. 34 § 1 K.p.a. Zgodnie bowiem z art. 123 § 1 K.p.a., w toku postępowania organ administracji publicznej wydaje postanowienia. Z kolei art. 123 § 2 k.p.a. wskazuje, że postanowienia dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania, lecz nie rozstrzygają o istocie spraw, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Ponadto zgodnie z art. 141 § 1 K.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Uwzględniając przedstawioną powyżej wykładnię przepisów art. 264 § 1 i 2 K.p.a., należy podkreślić, że K.p.a. nie zawiera przepisu stanowiącego odpowiednik art. 270a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacji podatkowej (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.), zgodnie z którym w sprawie kosztów postępowania wydaje się postanowienie, na które przysługuje zażalenie. Brak takiego unormowania i przepisu szczególnego, który mógłby stanowić podstawę zaskarżalnego w trybie instancyjnym i następnie do sądu administracyjnego postanowienia orzekającego o przyznaniu wynagrodzenia przedstawicielowi strony ustanowionemu na podstawie art. 34 k.p.a. przesądza o tym, że rozstrzygniecie w tym przedmiocie nie może przybrać takiej formy.

Wobec powyższego, należy stwierdzić jednak, że rozstrzygnięcie wniosku przedstawiciela strony ustanowionego na podstawie art. 34 § 1 K.p.a. o przyznanie mu wynagrodzenia nie jest aktem wydanym w trybie postępowania administracyjnego. Dotyczy ono bowiem relacji między organem i osobą trzecią, mającą funkcję jedynie pomocniczą w administracyjnym postępowaniu zasadniczym, prowadzącym do wydania decyzji. Rozstrzygnięcie to nie ma wpływu na prawa stron postępowania administracyjnego i nie dotyczy stosunku prawnego będącego jego przedmiotem. Zwrócić należy uwagę, że w sytuacji, gdy ustawodawca zamierzał działaniom organu w stosunku do podmiotów nie będących stronami postępowania administracyjnego nadać formę procesową postanowienia to dał wyraz swej woli w jednoznacznie brzmiącym przepisie (np. w art. 88 § 1 K.p.a. dotyczącym ukarania grzywną świadka lub biegłego). Przepisu takiego brak w odniesieniu do osoby przedstawiciela wyznaczonego na podstawie art. 34 § 1 K.p.a.

Gdyby przyjąć nawet, że wniosek przedstawiciela ustanowionego dla strony w trybie art. 34 § 1 K.p.a. powinien zostać rozstrzygnięty w drodze postanowienia, to na takie postanowienia nie przysługiwałoby zażalenie, gdyż żaden przepis K.p.a. nie daje takiej możliwości. Brak bowiem w K.p.a. regulacji generalnej, która umożliwiłaby wniesienie zażalenia na postanowienie dotyczące kosztów postępowania każdej osobie, której interesu prawnego takie postanowienie mogłoby dotyczyć. Normy takiej nie stanowi art. 264 § 2 K.p.a. odnoszący się wprost do art. 264 § 1 K.p.a. z powodów wskazanych wyżej nie znajdującego zastosowania do niniejszej sytuacji. W konsekwencji nie byłaby możliwa kontrola sądowoadministracyjna wobec aktu rozstrzygającego o prawach majątkowych jednostki, co naruszałoby niewątpliwie konstytucyjne prawo do sądu zapewnione przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.

Zatem rozwiązania problemu formy, w jakiej powinno nastąpić przyznanie wynagrodzenia przedstawicielowi ustanowionemu w trybie art. 34 § 1 K.p.a. należy poszukiwać w konstrukcji aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, innej niż decyzja lub postanowienie, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

W bogatym orzecznictwie NSA, dotyczącym tego rodzaju czynności lub aktów wskazuje się, że dokonywane są one w sprawach indywidualnych, w których nie orzeka się w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia. Podobnie jak decyzja czy postanowienie, akty lub czynności te są kierowane przez organ administracji publicznej do konkretnych, zindywidualizowanych podmiotów, niepodporządkowanych organizacyjnie ani służbowo organowi wydającemu dany akt lub podejmującemu daną czynność. Akt lub czynność muszą mieć charakter publicznoprawny. Podejmowane są w sprawie indywidualnej w tym znaczeniu, że jej przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny (uprawnienie lub obowiązek), którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego.

Z przepisu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. wynika, że akt lub czynność musi dotyczyć uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Oznacza to, że konieczne jest odniesienie takiego aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienie lub obowiązek konkretnego adresata. Inaczej mówiąc, musi występować związek między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek, a aktem lub czynnością, które dotyczą tak określonego uprawnienia lub obowiązku oznaczonego podmiotu. Uprawnienie lub obowiązek wynika z przepisu prawa, jeżeli jego powstanie nie wymaga konkretyzacji w drodze decyzji administracyjnej.

Akt, od czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. odróżnia jego sformalizowany charakter, który przejawia się w tym, że przybiera on formę pisma, wykazu itd. Czynność stanowi natomiast takie działanie faktyczne, które wywołuje następstwo w zakresie uprawnień lub obowiązków, jakie przepis wiąże z ich podjęciem (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod. red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego . Warszawa 2011. str. 60).

Obowiązujące przepisy nie dają podstawy do wydania decyzji lub postanowienia w przedmiocie przyznania wynagrodzenia przedstawicielowi strony ustanowionemu na podstawie art. 34 § 1 K.p.a. Przedstawiciel ten jest podmiotem niepodporządkowanym służbowo i organizacyjnie organowi administracji, zaś jego rolą jest ochrona interesów strony. Mandat swój czerpie z orzeczenia sądu powszechnego, wskazującego go jako przedstawiciela strony. Jego uprawnienie do uzyskania wynagrodzenia jest nierozerwalnie związane z wykonywaniem powierzonych mu zadań, a zatem rozstrzygnięcie w tym przedmiocie pozostaje w zakresie administracji publicznej. Uprawnienie to wynika, jak wskazano wyżej, z przepisów prawa.

Uznać należy zatem, że przyznanie wynagrodzenia przedstawicielowi strony, ustanowionemu w trybie art. 34 § 1 K.p.a. stanowi akt z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., dotyczący uprawnień wynikających z przepisów prawa, inny niż decyzja lub postanowienie. Dopiero takie założenie powoduje, że przedstawiciel taki uzyska możliwość obrony swych praw w drodze skargi do sądu administracyjnego. . (por. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2013r., sygn. akt I OSK 2636/12 i z dnia 19 grudnia 2013r., sygn. akt I OSK 2108/13, wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 stycznia 2015r. sygn. akt IV SA/Wa 2120/14,wyrok WSA w Poznaniu z dnia 26 lutego 2015r. sygn. akt II SA/Po 1039/14).

Wydanie przedmiotowego aktu z zakresu administracji publicznej powinno być poprzedzone wnioskiem przedstawiciela strony ustanowionego na podstawie art. 34 § 1 K.p.a. o przyznanie stosownego wynagrodzenia. W niniejszej sprawie kurator w osobie adw. M. A., po zakończeniu postępowania administracyjnego (uprawomocnieniu się decyzji) taki wniosek skierował do organu I instancji. W piśmie z dnia [...], stanowiącym odpowiedź na wniosek Burmistrz Gminy Ż. wskazał, że na gruncie obowiązujących przepisów prawa brak jest podstaw prawnych do przyznania wynagrodzenia przedstawicielowi strony ustanowionemu w trybie art. 34 § 1 K.p.a. na podstawie art. 264 § 1 K.p.a. W ocenie organu obowiązujące przepisy prawa nie zawierają w ogóle podstawy prawnej do przyznania wynagrodzenia przedstawicielowi strony ustanowionemu na podstawie art. 34 § 1 K.p.a. Z powyższych względów organ administracji uznał wniosek za bezzasadny. W piśmie z dnia 18 grudnia 2014r. (data wpływu do organu – 23 grudnia 2014r.) adw. M. A. działając w oparciu o treść art. 52 § 3 p.p.s.a. prawidłowo wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa poprzez ustalenie i przyznanie wynagrodzenia za wykonywane czynności kuratora ustanowionego dla osoby nieznanej z miejsca pobytu w postępowaniu administracyjnym.

Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało złożone w ustawowym terminie określonym w art. 53 § 3 p.p.s.a.

Reasumując należy stwierdzić, że przyznanie wynagrodzenia przedstawicielowi strony, ustanowionemu w trybie art. 34 § 1 K.p.a. stanowi akt z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., dotyczący uprawnień wynikających z przepisów prawa, inny niż decyzja lub postanowienie. Do ustalenia wysokości wynagrodzenia zastosowanie znaleźć powinny odpowiednio przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.U.2013 r. poz.1476).

Konsekwencją powyższych okoliczności jest konieczność uchylenia zaskarżonego aktu. Powyższe ustalenia i wykładnię organ administracji uwzględni przy ponownym rozpoznawaniu wniosku skarżącej o przyznanie wynagrodzenia za wykonywane czynności kuratora ustanowionego dla osoby nieznanej z miejsca pobytu w postępowaniu administracyjnym.

Z powyższych względów na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżony akt. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do treści art. 200 p.p.s.a.

k.ż.