Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 746/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-09-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 13, 15, 97
journal: Dz.U. 2012 poz 680
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, sędzia WSA Anna Sękowska, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2015 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją") Rada do Spraw Uchodźców (dalej "Rada"), po rozpatrzeniu odwołania I. [...] (dalej "skarżącego") od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej "Szefa Urzędu") z dnia [...] pażdziernika2014 r. nr [...], orzekającej o: 1) odmowie nadania skarżącemu statusu uchodźcy, 2) odmowie udzielenia skarżącemu ochrony uzupełniającej, 3) odmowie udzielenia skarżącemu zgody na pobyt tolerowany, obejmującej również małżonkę skarżącego O. K, utrzymała decyzję Szefa Urzędu w mocy.

II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez Radę decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r., przetrawia się w sposób następujący:

1. Wnioskiem z dnia 25 kwietnia 2014 roku, złożonym w Placówce Straży Granicznej w D., skarżący - obywatel [...], narodowości [...], zwrócił się do Szefa Urzędu o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. Wnioskiem została objęta także małżonka skarżącego O. K.. Motywując wniosek skarżący wskazał, że obawia się prześladowania ze strony nowych [...] władz [...]. Wnioskodawca obawia się o swoje życie, ponieważ tzw. [...] Samoobrona grozi osobom, które nie chcą przyjąć [...] obywatelstwa, iż stanie się im coś złego lub że zostaną wygnani z [...]. Ponadto, po przyłączeniu [...] do [...]. odcięła dostawy wody na półwysep i z tego powodu, zbankrutowało gospodarstwo rolne, które skarżący prowadził razem z żoną. Skarżący nie był natomiast na [...]. zatrzymywany, aresztowany, ani też sądzony. Nie brał udziału w żadnym konflikcie zbrojnym. Nie należał też do żadnych organizacji politycznych, społecznych, religijnych itp.

2. W dniu 10 lipca 2014 r. Szef Urzędu przesłuchał skarżącego w celu wyjaśnienia okoliczności faktycznych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Przesłuchanie prowadzone było w języku [...], zrozumiałym dla skarżącego. Skarżący został pouczony o odpowiedzialności karnej grożącej za składanie fałszywych zeznań. Po odczytaniu protokołu przesłuchania skarżący własnoręcznym podpisem zaświadczył jego zgodność ze złożonymi zeznaniami.

W toku wskazanego wyżej przesłuchania skarżący zeznał że:

(-) Z uwagi na swoje poglądy polityczne i narodowość popadł w konflikt z członkami tzw. Samoobrona [...]. Osoby te obrażały skarżącego zawsze, gdy ich spotykał, mówiąc skarżącemu, że nie jest ani [...]., ani [...].. Zarówno w czasie referendum, jak i później skarżący sprzeciwiał się przyłączeniu [...] do [...]. Z tego powodu członkowie Samoobrony. zaczęli dzwonić do skarżącego grożąc, że jeśli chce, by jego rodzina żyła w spokoju to powinien wyjechać z [...]. Na pytanie, czy grożono również jego dzieciom, skarżący odpowiedział, że nie, ponieważ członkowie samoobrony nie znali ich twarzy. [...]. karabinami groziła tym, którzy odmawiali przyjęcia [...] obywatelstwa. Skarżący nie chciał przyjąć [...] obywatelstwa;

(-) Skarżący potwierdził, iż po zajęciu [...] przez [...]. władze [...] odcięły dopływ wody na półwysep, co powoduję zamienianie się tej części [...]. w [...].;

(-) Na pytanie o to, czy przed aneksją [...] był prześladowany przez [...]. lub [...] władze skarżący odpowiedział, iż to była jego codzienność. Od kiedy przyjechał do Polski, po raz pierwszy od 50 lat poczuł się jak człowiek;

(-) Skarżący nie chciał pojechać na zachodnią [...], ponieważ w jego opinii tam nie przyjmują osób [...]. Na [...]. skarżący zawsze czuł się jak osoba drugiej kategorii, np. inni farmerzy otrzymywali pomoc od państwa, a on nie. Na [...] zawsze odnoszono się do niego z uprzedzeniem. Z tego powodu nie rozważał możliwości zamieszkania w innej części kraju pochodzenia;

(-) W kraju pochodzenia skarżący nie był nigdy aresztowany lub sądzony. Nie uczestniczył w konflikcie zbrojnym na wschodzie [...]., nie wspierał też [...] sił rządowych, ani [...] separatystów.

3. W dniu 8 października 2014 r. skarżący został poinformowany o możliwości wypowiedzenia się, przed wydaniem decyzji, co do zebranych dowodów i materiałów. W odpowiedzi na to pismo oświadczył, że Samoobrona odnalazła jego młodszą córkę i zaczęła jej grozić, że się rozprawi się z nią, jeśli nie powie, gdzie przebywa skarżący. Wnuczek skarżącego, który przebywał na [...] wraz z matką, z powodu doznanego strachu przebył psychiczną traumę i przestał mówić.

4. Decyzją z dnia [...] pażdziernika2014 roku Szef Urzędu odmówił: 1) nadania skarżącemu statusu uchodźcy, 2) udzielenia skarżącemu ochrony uzupełniającej, 3) udzielenia skarżącemu zgody na pobyt tolerowany, uznając że skarżący nie wykazał iż spełnia ustawowe kryteria niezbędne do objęcia tego rodzaju ochroną. Organ uznał, że wprawdzie skarżący zasadnie żywi obawy przed prześladowaniem w miejscu dotychczasowego zamieszkania, tj. na [...], jednakże bez przeszkód może skorzystać z wewnętrznej relokacji do innego regionu [...].

5. Pismem z dnia 29 października 2014 r. skarżący wniósł do Rady, za pośrednictwem Szefa Urzędu, odwołanie od decyzji Szefa Urzędu z dnia [...] października 2014 r., wnosząc o uchylenie tej decyzji i zarzucając organowi I instancji niedostateczne zbadanie sytuacji w kraju pochodzenia skarżącego i w rezultacie powyższego niesłuszne uznanie, że skarżący może skorzystać z ewentualności relokacji wewnętrznej. Skarżący podniósł, że: (-) w świetle aktualnej sytuacji na [...] istnieje realne zagrożenie prześladowaniem skarżącego przez siły domagające się przyjęcia [...] obywatelstwa przez wszystkich mieszkańców półwyspu, (-) w świetle danych publikowanych przez międzynarodowe organizacje monitorujące sytuację na [...]., szczególnie w kontekście przestrzegania praw człowieka, brak podstaw do uznania, iż relokacja skarżącego na inny obszar kraju spełniałaby wszystkie kryteria dostatecznej ochrony i bezpieczeństwa, (-) sytuacja na [...] wymusiła na córce skarżącego wyjazd wraz z małoletnim dzieckiem do Polski oraz złożenie tu wniosku uchodźczego.

6. Uzupełniając odwołanie, skarżący wniósł o przeprowadzenie dodatkowych czynności dowodowych w postaci: (-) ponownego przesłuchania na okoliczność zdarzeń jakie miały miejsce na [...] po jego wyjeździe, (-) przesłuchania w charakterze świadka córki skarżącego, pani M. K., (-) przesłuchania w charakterze świadka pana S. C., świadka najść na dom skarżącego po jego wyjeździe z [...], (-) dołączenia do materiału dowodowego protokołu z przesłuchania córki skarżącego, przeprowadzonego w postępowaniu uchodźczym, wszczętym z jej wniosku, (-) dołączenia do materiału dowodowego treści wiadomości tekstowych przesłanych przez córkę wraz z fotografiami. W dniu 8 grudnia 2014 roku skarżący ponowił wniosek dowodowy o jego powtórne przesłuchanie w związku z nowymi okolicznościami, jakie jego zdaniem są istotne dla prowadzonego postępowania.

III. Zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. Rada rozpatrzyła odwołanie skarżącego od decyzji Szefa Urzędu, utrzymując tę decyzję w mocy.

Uzasadniając orzeczenie odwoławcze, Rada wskazała w szczególności, co następuje:

1. Podzielić należy stanowisko Szefa Urzędu, że skarżący nie spełnia ustawowych warunków do udzielenia mu ochrony międzynarodowej przewidzianej w art.13, 15 i 97 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP

2. Zebrany w toku postępowania materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, że skarżący jest zagrożony prześladowaniami, o których mowa w art.13 ust.1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP lub rzeczywistym ryzykiem doznania poważnej krzywdy na całym terytorium [...]. O ile bezspornie obawy skarżącego w tej kwestii są uzasadnione w odniesieniu do terenu [...], o tyle nie budzi wątpliwości możliwość skorzystania przez skarżącego z relokacji wewnętrznej do innych części [...]., na których zagrożenie, o którym mowa powyżej, w odniesieniu do skarżącego nie występuje. W ocenie organu relokacja ta spełniałaby kryteria przewidziane w art.18 ustawy.

3. Uzasadniając swoją ocenę w kwestii istnienia możliwości relokacji, organ odwoławczy wskazał, co następuje:

(-) W drodze do Polski skarżący przemieścił się przez całe terytorium [...]w sposób legalny, bezpieczny i bez żadnych trudności administracyjnych czy logistycznych:

(-) Według opracowań Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia Urzędu do Spraw Cudzoziemców ([...] 93-96, akt org. I inst.) władze [...], tak na poziomie centralnym jak i wojewódzkim, wystąpiły z ofertą pomocy przesiedleńcom z [...], a także wschodniej [...]. Podejmują działania w celu zapewnienia im schronienia. Powstały punkty informacyjne na wszystkich dworcach kolejowych. Uruchomiono "gorące linie" telefoniczne zarówno w Ministerstwie Polityki Społecznej, jak i w obwodowych oddziałach administracji państwowej, gdzie można uzyskać niezbędne informacje dotyczące osiedlenia, korzystania z opieki zdrowotnej, zatrudnienia oraz pobierania takich świadczeń jak rekompensaty, renty czy emerytury. Ponadto organy [...] władzy, pomagają przybywającym uchodźcom w zameldowaniu czy rejestracji samochodu oraz rejestracji firmy. Swoje działania władze [...]. koordynują z regionalnym przedstawicielem UNHCR. Ponadto, w dniu 15 kwietnia 2014 r. została przyjęta ustawa o [...], która stanowi, iż [...] mają prawo do swobodnego przemieszczania się po całym terytorium [...].. Komitet: ds. Praw Człowieka w Radzie Najwyższej [...] podczas przygotowania ustawy uwzględnił wszystkie poprawki i uwagi międzynarodowych organizacji, m. in. IOM i UNHCR. Nad prawidłową realizacją zapisów ustawy czuwać ma powołany w najbliższej przyszłości minister lub wiceminister. Z opracowania Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia wynika ponadto, że w reakcji na problemy mieszkaniowe przesiedleńców z [...] oraz z południowo-wschodnich regionów [...]., władze oraz urzędnicy Państwowych Administracji Obwodowych centralnych i zachodnich obwodów dokonują wszelkich starań by zapewnić miejsce pobytu lub zamieszkania dla przesiedleńców, którym zostanie im zapewniona pomoc socjalna, medyczna, oświatowa, itp. Duży wysiłek nastawiony na pomoc \ przesiedleńcom podejmuje również społeczeństwo [...].;

(-) W świetle powyższych okoliczności obawy skarżącego, odnoszące się do zagrożenia jego bezpieczeństwa osobistego na terenie [...]. (już poza [...]) należy uznać za mało wiarygodne. Podobnie przekonanie skarżącego nietolerancyjnym nastawieniu [...] społeczeństwa wobec osób pochodzenia [...] sprawiają nie znajduje potwierdzenia w zebranych dowodach. Źródła informacji o kraju pochodzenia, w aspekcie relacji społecznych względem mniejszości [...] na [...]., nie potwierdzają jakichkolwiek wypadków nietolerancji, nie mówiąc już o jakichś formach represji;

(-) Do tej pory skarżący nie podjął żadnych działań w celu zapewnienia sobie właściwych warunków dla pobytu na terenie [...]. i ochrony swoich praw, bowiem nawet bez próby uzyskania pomocy, czy choćby zgromadzenia informacji w tym zakresie, zdecydował się na bezpośredni wyjazd do Polski. Tymczasem w świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, nie jest uchodźcą osoba niewykorzystująca wszystkich możliwości w celu uzyskania ochrony i pomocy w kraju swego pochodzenia, nawet jeśli uzyskanie takiej pomocy byłoby iluzoryczne i mało realne. W niniejszym przypadku mamy do czynienia z faktycznym, dostępnym i realizowanym programem pomocy w kraju pochodzenia. Jeśli nawet taka pomoc nie jest w pełni adekwatna do potrzeb konkretnych osób lub nie spełnia ich indywidualnych oczekiwań, nie zmienia to istoty sprawy, że jako obywatele państwa [...] cudzoziemcy powinni w pierwszej kolejności starać się o ochronę we własnym kraju.

4. Wprawdzie ogólna sytuacja na [...]. jest napięta i dynamiczna, ale co do zasady nie przekłada się to na stopień bezpieczeństwa każdego mieszkańca tego kraju. Podejmowane przez legalne władze [...] kroki o charakterze wojskowym i policyjnym zmierzają do ustabilizowania sytuacji na terytorium całego kraju, przy czym jedynie wschodnie i południowe rejony kraju narażone są na bezpośrednie niebezpieczeństwo działań o charakterze militarnym. Na chwilę obecną brak jest także jednoznacznych dowodów na to, że [...] zamierza dokonać zbrojnej agresji na terytorium [...].

5. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w odniesieniu do skarżącego nie można mówić o istnieniu żadnego z zagrożeń, wyszczególnionych w art.15 ustawy (ochrona uzupełniająca). W szczególności nie można przyjąć, aby na [...] miało miejsce powszechne stosowanie przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego. Opisywany powyżej konflikt w Obwodach [...] i [...] obejmuje ograniczony i relatywnie niewielki procent terytorium [...], poza którym nie występują zagrożenia dla ludności cywilnej.

6. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w odniesieniu do skarżącego nie zachodzą przesłanki, uzasadniające wyrażenie zgody na pobyt tolerowany (art.97 ustawy). Nie ma podstaw do przyjęcia, że w przypadku powrotu do kraju pochodzenia skarżący będzie narażony na prześladowanie lub innego rodzaju represje. Nie jest przy tym wystarczające samo stwierdzenie, że prawa człowieka są łamane w kraju pochodzenia, lecz strona musi wykazać, że obawy w jej przypadku są uzasadnione i że powrót do kraju pochodzenia istotnie wiązałby się z zagrożeniem. Nie ma podstaw by sądzić, że skarżącemu mogłoby grozić aresztowanie, ukaranie bez podstawy prawnej czy nieludzkie traktowanie. Skarżący nie spełnia również przesłanek wskazanych w art. 97 ust. 1 pkt 1a. W szczególności, z racji tego, że postępowanie uchodźcze obejmuje również małżonkę skarżącego nie zachodzi obawa rozłączenia rodziny i narażenia konwencyjnych praw skarżącego. Sytuacja córki skarżącego, która z własnym małoletnim dzieckiem przybyła do Polski, nie ma związku ze sprawą samego skarżącego. Córka jest osobą pełnoletnią, a więc brak podstaw do rozważania jej sytuacji łącznie ze sprawą rodziców. Córka skarżącego złożyła własny wniosek o status uchodźcy w Polsce, który będzie rozpoznany w indywidualnym trybie, zgodnie z przepisami ustawy o ochronie.

7. W postępowaniu odwoławczym skarżący złożył szereg wniosków dowodowych, domagając się ponownego przesłuchania jego osoby, ponadto jego córki oraz świadka zdarzeń mających miejsce na [...]. Wszystkie wnioski miały na celu udowodnienie, czy uprawdopodobnienie okoliczności na jakie powoływał się skarżący, opisując grożące mu niebezpieczeństwo prześladowania na terenie [...], Podejmowanie wnioskowanych działań dowodowych jest jednakże nieuzasadnione i powodowałoby jedynie zbędne wydłużanie postępowania. Okoliczności, które skarżący chciałby wykazać, zostały bowiem uznane zarówno przez organ I instancji, jak i Radę za wysoce prawdopodobne, czy wręcz udowodnione. Stwierdzono zatem, że decyzja skarżącego o opuszczeniu [...] była zasadna ze względu na realność i bezpośredniość zagrożenia dla osoby skarżącego i jego małżonki. W tym stanie rzeczy uzupełnianie materiału dowodowego o informacje, znane już z relacji samego skarżącego i nie kwestionowane przez organy, byłoby bezproduktywne i sprzeczne z zasadą ekonomiki postępowania. Odmowa objęcia skarżącego ochroną międzynarodową w Polsce nie wynika z braku powodów do obaw jakie żywi i uzasadnił skarżący, lecz z realnej możliwości uzyskania ochrony i pomocy ze strony własnego państwa, w innej części [...], poza półwyspem [...] Nie znajduje bowiem w przepisach prawa międzynarodowego, a także polskiego uzasadnienia domniemanie, iż osoba będąca uchodźcą może dowolnie wybierać miejsce gdzie ochrona i pomoc będzie jej udzielona. W tym konkretnym przypadku, prawowite władze [...] nie wyrzekły się prawa do odpowiedzialności za bezpieczeństwo własnych obywateli. Nawet nie sprawując władztwa nad określonymi obszarami kraju podejmują działania zmierzające do udzielenia ochrony i pomocy osobom opuszczającym [...] czy wschodnie obwody państwa.

8. Orzeczenie w niniejszej sprawie w przedmiocie udzielenia skarżącemu zgody na pobyt tolerowany nastąpiło na zasadzie intertemporalnego przepisu art.513 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach z dnia 12 grudnia 2013 r., która weszła w życie w dniu 1 maja 2014 r. Na zasadzie art. 514 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy o cudzoziemcach organy utraciły natomiast kompetencję do rozstrzygania kwestii wydalenia skarżącego z Polski.

IV. Skarżący wniósł do Sądu skargę na decyzje Rady z dnia [...] grudnia 2014 r., zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu odwoławczemu, co następuje:

1. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art.8 i art.11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 1960 Nr 30 poz. 168, dalej: k.p.a.) poprzez nieodniesienie się przez organ II instancji do wszystkich okoliczności podniesionych w odwołaniu od decyzji Szefa Urzędu, a tym samym złamanie zasady przekonywania i budowania zaufania stron postępowania do organów władzy publicznej,

- art. 15 k.p.a. poprzez ograniczenie się przez organ II instancji jedynie do weryfikacji decyzji organu niższej instancji, zamiast rozpatrzenia sprawy ponownie w merytorycznym całokształcie zgodnie z zasadą dwuinstancyjności,

- art.7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwe i niewyczerpujące przeprowadzenie postępowania dowodowego, w tym zwłaszcza nieuwzględnienie zgłoszonych przez skarżącego wniosków dowodowych,

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 13 oraz art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej poprzez nieobjęcie skarżącego oraz jego małżonki żadną z form ochrony międzynarodowej na terytorium Polski, pomimo iż powrót do kraju pochodzenia naraziłby małżonków na ryzyko prześladowań i naruszenia podstawowych praw,

- naruszenie art. 18 ust. 1 w zw. art. 43a ustawy, poprzez niedostateczne zbadanie mających znaczenie dla sprawy okoliczności faktycznych odnoszących się do sytuacji kraju pochodzenia skarżącego i w rezultacie niesłuszne uznanie, że w przypadku skarżącego istnieje możliwość alternatywy ucieczki wewnętrznej.

Uzasadniając zarzuty skargi, skarżący wskazał w szczególności, co następuje:

1. W postępowaniu odwoławczym nie zostały uwzględnione wnioski dowodowe skarżącego: 1) o przesłuchanie samego skarżącego, córki skarżącego i jej partnera, 2) o przeprowadzenie dowodu ze zdjęć, zeznań córki skarżącego złożonych w toczącym się z jej wniosku postępowaniu uchodźczym oraz wiadomości tekstowych, na okoliczność tego, że: (-) po wyjeździe z [...] skarżący był poszukiwany przez osoby związane z [...] samoobroną, z czego wynika, że w przypadku powrotu skarżącego na [...] grozi mu poważne niebezpieczeństwo, (-) po wyjeździe skarżącego z [...] jego dom był nachodzony przez członków Samoobrony [...], (-) ewentualny powrót skarżącego na [...]. wiązałby się z dużym niebezpieczeństwem dla niego. Organ odwoławczy nie wyjaśnił dostatecznie, dlaczego wnosi te nie zostały uwzględnione.

2. Organy nie rozważyły indywidualnej sytuacji skarżącego, która nie pozwala mu na skorzystanie z możliwości relokacji wewnętrznej (alternatywy wewnętrznej ucieczki). Relokacja taka nie jest możliwa, albowiem wbrew art. 18 ust. 1 ustawy w niniejszej sprawie nie istnieje możliwość bezpiecznego zamieszkania przez cudzoziemca w innej części kraju pochodzenia. Zgodnie z art.18 ust. 2 ustawy przy powyższej ocenie należy wziąć pod uwagę okoliczności dominujące na tej części terytorium kraju oraz osobiste uwarunkowania cudzoziemca. W tym celu można posiłkować się wytycznymi UNHCR w kwestii alternatywy ucieczki wewnętrznej lub relokacji, powołanymi przez skarżącego w odwołaniu. Wytyczne te nie posiadają wprawdzie mocy wiążącej, ale powinny stanowić pewien punkt odniesienia dla organów administracji stosujących Konwencję genewską z 1951 r. Stosownie do powyższego nie wystarczy samo stwierdzenie, że cudzoziemiec posiada hipotetyczną możliwość zamieszkania w innej części swojego kraju, ale należy także dokonać rzetelnej analizy faktycznych możliwości takiej relokacii.

2.1. Raporty organizacji międzynarodowych wskazują na następujące, daleko idące utrudnienia w funkcjonowaniu przesiedleńców na terytorium [...]., nie objętym działaniami wojennymi: (-) trudne warunki mieszkaniowe, (-) problemy ze znalezieniem pracy i dostępem do edukacji, (-) jawna niechęć lokalnych mieszkańców do osób wewnętrznie przesiedlone ze wschodnich rejonów [...] Zdarzają się też coraz częstsze przypadki powrotów tych osób na [...] wskutek niezaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych w zachodniej części kraju. W swoich komunikatach UNHCR informuje także o restrykcjach nałożonych przez parlament [...]. na uciekinierów z [...]. Przyjęte prawo uniemożliwia mieszkańcom [...] dostęp do usług bankowych i transakcji finansowych w pozostałych częściach [...]., co może w opinii UNHCR prowadzić do ograniczenia wolności przemieszczania się mieszkańców [...] do innych części [...]

2.2. W tym kontekście należy uznać za nieracjonalne oczekiwanie od [...] pochodzącego z [...] i posiadającego żadnych więzi społecznych, kulturowych, ani nawet językowych z obszarem [...] zachodniej, aby zamieszkał na tym terytorium. Tym bardziej, jeżeli nie ma on możliwości samodzielnego utrzymania się na poziomie zapewniającym mu minimum egzystencji. Taka sytuacja ma miejsce przypadku skarżącego – osoby narodowości [...] Z tego powodu na przestrzeni lat, mieszkając na [...] skarżący padał ofiarą wielu aktów dyskryminacji, takich jak np. brak dofinansowania państwowego na prowadzoną działalność rolniczą (w przeciwieństwie do rolników innych narodowości), czy też stałe wytykanie mi, że nie jest ani [...], ani [...] Skarżący nie mógł zamieszkać na terytorium zachodniej [...] z dwojakich powodów. Po pierwsze, nie czułby się tam bezpieczne, a osoby, które groziły mi na [...] z łatwością mogłyby zrealizować swoje groźby, gdybym wciąż pozostawał na [...] Po drugie, na zachodniej [...]. nie miałbym realnych możliwości samodzielnej egzystencji. Nie ma przy tym znaczenia okoliczność, czy trudności których skarżący doznałby na zachodzie [...] wypełniają konwencyjną definicję "prześladowań". Wystarczy, że trudności te byłyby wystarczająco dolegliwe i uniemożliwiające egzystencję na minimalnym poziomie. Konieczność zamieszkania w warunkach, w których skarżący byłby pozbawiony środków do życia oraz pomocy państwa wiązałaby się z pozbawieniem skarżącego podstawowych praw, a zwłaszcza prawa do godnego życia.

2.3. Nie jest prawdą, że skarżący nie wykorzystał wszystkich możliwości w celu uzyskania ochrony i pomocy w kraju swego pochodzenia. Tym bardziej nie jest prawdziwe twierdzenie organu, iż powinien był wykorzystać wszystkie możliwe środki, nawet jeżeli uzyskanie pomocy byłoby jedynie iluzoryczne i mało realne. W myśl orzecznictwa sądowego oczekiwanie od cudzoziemca, że wykorzysta wszystkie drogi pomocy we własnym kraju, nawet jeżeli z góry skazane są one na niepowodzenie, jest niezasadne. Okoliczność, że skarżący nie zwrócił się do organów państwa o pomoc nie może mieć decydującego znaczenia dla uzasadnienia odmowy nadania statusu uchodźcy. Istotne jest ustalenie, czy skarżący otrzymałaby taką pomoc państwa, gdyby się o nią zwrócił. Niezdolność do objęcia strony ochroną w państwie pochodzenia nie musi też wynikać z osobistych doświadczeń wnioskodawcy. Sytuację, w których zwrócenie się do państwa lub podmiotów państwowych o ochronę sprowadza dodatkowe zagrożenie, które wchodzi w zakres prześladowania w rozumieniu Konwencji genewskiej.

V. W odpowiedzi na skargę strona wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

VI. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja Rady do Spraw Uchodźców nie narusza przepisów prawa w sposób upoważniający Sąd do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a.

W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził.

VII. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] grudnia 2014 r. prowadzi do następujących wniosków:

1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w którym w drugiej instancji orzekła zaskarżoną decyzją Rada było rozstrzygniecie, czy skarżący spełnia wskazane alternatywnie w art.13, 15 i 97 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (tj. Dz.U. z 2012 r., poz.680 z późn. zm.) przesłanki do uzyskania na terenie Polski ochrony międzynarodowej w postaci: 1) uzyskania statusu uchodźcy, 2) objęcia ochroną uzupełniającą, 3) uzyskania zgody na pobyt tolerowany. W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy prawidłowo uznały, że przesłanek tych skarżący nie spełnia, co zasadnie skutkowało odmownym rozpatrzeniem wniosku uchodźczego skarżącego.

2. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga prawidłowe zastosowanie przez orzekające w sprawie organy art.513 ust.1 pkt 1 i art. 514 ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach z dnia 12 grudnia 2013 r., obowiązującej od dnia 1 maja 2014 r. i nowelizującej ustawę o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w myśl których to przepisów w niniejszej sprawie należało orzekać w oparciu o brzmienie tej ustawy, obowiązujące przed jej nowelizacją (z wyłączeniem jednakże kompetencji do orzekania o zobowiązaniu cudzoziemca do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej).

3. Ocena sytuacji skarżącego w kontekście przesłanek koniecznych do uzyskania statusu uchodźcy prowadzi do następujących wniosków:

3.1. W myśl art.13 ust.1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju.

Prześladowanie o którym mowa w art.13 ust.1 ustawy musi, po pierwsze ze względu na swą istotę lub powtarzalność stanowić poważne naruszenie praw człowieka, w szczególności praw, których uchylenie jest niedopuszczalne zgodnie z art.15 ust.2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, po drugie być kumulacją różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowania, o których mowa w pkt 1 (art. 13 ust. 3 ustawy).

Nadanie statusu uchodźcy warunkowane jest zatem wykazaniem przez cudzoziemca, że żywi on "uzasadnioną obawę" przed prześladowaniem z określonych w ustawie powodów. W konsekwencji oznacza to, że osoba ubiegająca się o status uchodźcy winna w sposób nie budzący wątpliwości zasadność tej obawy wykazać. W tym względzie nie wystarcza jedynie subiektywne przekonanie, lecz obawa ta musi być w pewien sposób zobiektywizowana poprzez odniesienie jej do realiów występujących w kraju pochodzenia osoby ubiegającej się o nadanie jej statusu uchodźcy. Dopiero na tym tle można dokonać właściwej oceny, czy dana osoba ubiegająca się o status uchodźcy rzeczywiście może obawiać się prześladowań ze strony własnego państwa.

3.2. Poza sporem jest to, że skarżący jest zagrożony prześladowaniami, o których mowa w art.13 ust.1 ustawy, na Półwyspie [...], tj. na części terytorium kraju swojego pochodzenia, na której zamieszkiwał wraz z żoną przed wyjazdem do Polski. Wiarygodnie bowiem brzmią wyjaśnienia skarżącego, że w związku z zajęciem przez niego [...] postawy w trakcie anektowania [...] przez [...] w marcu 2014 r., wyrażającej się w szczególności nieprzyjęciem przez skarżącego [...] obywatelstwa, mógłby być on narażony (w razie powrotu na [...]) na wskazane wyżej represje w szczególności ze strony tzw. Samoobrony [...] Trafnie jednakże przyjęły organy, że w myśl art.18 ustawy okoliczność ta (tj. istnienie uzasadnionej obawy objęcia prześladowaniami na części kraju pochodzenia) mogłaby stanowić podstawę do przyznania skarżącemu statusu uchodźcy tylko wtedy, gdyby skarżący nie mógł dokonać relokacji wewnętrznej, tj. osiedlić się na tej części terytorium [...], stanowiącej zdecydowaną większość tego terytorium, która nie jest objęta żadnymi działaniami zbrojnymi, czy też opanowana przez separatystów i pozostaje pod całkowitą kontrolą władz [...] Trafnie uznały orzekające w sprawie organy, że relokacja ta, odpowiadająca kryteriom ustalonym w art.18 ustawy, może być w odniesieniu do skarżącego przeprowadzona, w konsekwencji czego nadanie skarżącemu statusu uchodźcy nie miałoby podstaw.

3.3. Zagadnienie relokacji wewnętrznej reguluje na gruncie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP art.18, w myśl którego to przepisu, jeżeli na części terytorium kraju pochodzenia nie zachodzą okoliczności uzasadniające obawę cudzoziemca przed prześladowaniem lub doznaniem poważnej krzywdy i istnieje uzasadnione przypuszczenie, że cudzoziemiec będzie bez przeszkód mógł zamieszkać na tej części terytorium mógł bezpiecznie i legalnie przemieścić się na tę część terytorium i zamieszkać na niej, uznaje się, że nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem lub rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w kraju pochodzenia (ust.1). Przy ocenie, czy sytuacja na części terytorium kraju pochodzenia jest zgodna z ust. 1, bierze się pod uwagę okoliczności dominujące na tej części terytorium kraju oraz osobiste uwarunkowania cudzoziemca (ust.2). Podzielić należy stanowisko organów, że odniesienie osobistych uwarunkowań skarżącego do sytuacji panującej na większości terytorium [...] nie daje podstaw do uznania, aby skarżący nie mógł legalnie i bezpiecznie przemieścić się na to terytorium i tam zamieszkiwać.

3.4. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dostarcza przesłanek do uznania za wiarygodne twierdzeń skarżącego, że na obszarze relokacji doznałby on prześladowań jako przedstawiciel mniejszości [...]. Zaznaczyć w tym kontekście należy, że w oczywisty sposób żadnego kraju na świecie nie może uznać za taki, w którym nie występują chociażby pojedyncze przypadki ksenofobii, czy też nie znajdującej żadnego usprawiedliwienia niechęci do współobywateli o innym niż dominujące pochodzeniu etnicznym. Występowanie tego rodzaju niepożądanych zjawisk w danym kraju nie oznacza jednakże automatycznie, bez wnikliwego oszacowania ich skali i charakteru, że mniejszości narodowe czy etniczne stają w obliczu prześladowań, stanowiących podstawę do poszukiwania ochrony międzynarodowej za granicą. W tym kontekście nie można odmówić wiarygodności zarówno: 1) relacjom skarżącego, że mieszkając na [...]. (przed aneksją) doznawał on niekiedy, z racji swojego pochodzenia, nieprzyjemności ze strony osób prywatnych (nie można przy tym wykluczyć, że czynów tego rodzaju mogli się dopuszczać wobec skarżącego, czy też jego rodziny, nawet pojedynczy przedstawiciele organów administracji), 2) obawom, że do incydentów tego rodzaju może dochodzić na obszarze relokacji, niemniej zebrane w toku postępowania administracyjnego materiały analityczne, nie dają najmniejszych podstaw do przyjęcia, że ewentualne nieprzychylne nastawienie niektórych obywateli [...]. do współobywateli narodowości [...] ma wymiar inny niż incydentalny (tj. że miałoby występować w skali masowej) i że jest tolerowane przez władze państwowe. W załączonym do akt postępowania prowadzonego przez Szefa Urzędu opracowaniu Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UDSC z dnia 21 sierpnia 2014 r. (str. 144 – 142 akt Szefa Urzędu stwierdza się na str.1, że "W otwartych źródłach informacji nie znaleziono żadnego materiału, który by świadczył o prześladowaniu etnicznych [...] na terytorium [...] (jedynie w archiwalnym – maj 2012 r. – materiale UNHCR wspomina się o potrzebie legalizacji do 3 000 etnicznych [...] na terytorium [...]; prawdopodobnie chodzi o osoby przybyłe w ostatnich latach i posiadające status nie obywatela [...]"). W tym samym opracowaniu podano również, że liczbę [...] zamieszkujących na terytorium [...] szacuje się oficjalnie na 35 000 osób, a nieoficjalnie na 50 000. Co znamienne (w kontekście oceny prawdopodobieństwa ewentualnego dyskryminowania ludności pochodzenia [...]) z przedmiotowego opracowania wynika, że około 80% obywateli [...] [...] pochodzenia posiada wyższe wykształcenie. Wobec powyższych okoliczności obawy skarżącego przed jakąkolwiek potencjalną systemową dyskryminacją na obszarze relokacji, mającą wiązać się z pochodzeniem etnicznym skarżącego, należy uznać za nieuprawdopodobnione.

3.5. O ile nie można odmówić racji twierdzeniom skarżącego, że warunki relokacji mogą pogarszać w pewnym stopniu takie czynniki, jak: (-) nieposiadanie przez skarżącego związków rodzinnych, czy zawodowych z braną pod uwagę częścią [...]., (-) istnienie obiektywnych ograniczeń, wynikających z przyczyn ekonomicznych, w zapewnieniu przez władze [...] pomocy osobom przesiedlonym, (-) niemożność wykluczenia występowania w niektórych przypadkach niechęci miejscowej ludności do osób przesiedlonych (mogącej mieć swoje źródło np. w przyznawaniu przesiedleńcom pierwszeństwa w uzyskiwaniu różnego rodzaju świadczeń publicznych), o tyle nie można zgodzić się z tezą, że chodzi tu o tak daleko idące i nieuniknione dolegliwości, które automatycznie wykluczają perspektywę relokacji, ewentualnie czynią ją całkowicie iluzoryczną. Formułowanie takich ocen przez skarżącego, który (-) nie może powoływać się na własne, negatywne doświadczenia z relokacją wewnętrzną na terenie [...], albowiem bezpośrednio po opuszczeniu [...]. udał się do Polski, (-) może liczyć na [...]. na program pomocowy dla przesiedleńców, (-) nie jest osobą znajdującą się w ciężkiej sytuacji osobistej (podeszły wiek, ciężka choroba), jest osobą zdolną do pracy, nie znajduje w ocenie Sądu uzasadnienia.

4. Trafnie uznała Rada, że przeprowadzanie dowodów, których przeprowadzenia w postępowaniu odwoławczym zażądał skarżący, mijałoby się z celem, albowiem dowody te dotyczyłyby okoliczności już wcześniej wykazanych (tj. zagrożenia prześladowaniami w razie powrotu skarżącego na [...]).

5. Prawidłowo wykazały orzekające w sprawie organy brak przesłanek do objęcia skarżącego ochroną uzupełniającą (art.15 ustawy) albo udzielenia zgody na pobyt tolerowany (art.97 ustawy). Wnioski i argumentację obu decyzji w tym zakresie, wyłożone w uzasadnieniach obu decyzji, Sąd w całości podziela.

W świetle powyższych okoliczności wniesiona skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, w konsekwencji czego podlega oddaleniu na podstawie art.151 p.p.s.a.