Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 481/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 64c par. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska (spr.), Sędziowie WSA Wojciech Organiściak, Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2014 r. sprawy ze skargi A. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami za zwłokę 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K., zwany dalej "organem nadzoru" lub "organem odwoławczym", działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 267, dalej: "K.p.a.") oraz art. 17, art. 18 i art. 64c § 3 i § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 z późn. zm., dalej: "ustawa egzekucyjna" lub "u.o.p.e.a.") – po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez A. L. (dalej także: "zobowiązany" albo "skarżący") na postanowienie organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...] r. nr [...] , którym organ ten odmówił zwrotu kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami, powstałych i pobranych w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 29 kwietnia 2005 r. o nr [...] oraz z dnia 9 marca 2006 r. nr [...] dotyczących podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu nieujawnionych źródeł przychodu za 1999 r. i 2000 r. – postanowił utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy.

Orzeczenia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. prowadził wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne w oparciu o wyżej wymienione tytuły wykonawcze, wystawione na podstawie prawomocnych decyzji z dnia [...] r. nr [...] oraz z dnia [...] r. nr [...] ustalających zobowiązanie w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1999 – 2000 od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach.

W toku tego postępowania dokonał czynności egzekucyjnych, za które naliczył opłaty według stawek wymienionych w art. 64 u.o.p.e.a. Opłaty te, zakwalifikowane w art. 64c § 1 u.o.p.e.a. jako koszty egzekucji, zostały wyegzekwowane w ramach realizacji zajęć przez dłużników zajętych wierzytelności.

Powyższe decyzje wymiarowe zostały uchylone decyzjami organu odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] oraz nr [...] umarzającymi jednocześnie postępowanie dotyczące ustalenia zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1999 – 2000 od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach. Powyższe decyzje z dnia [...] r. wydane zostały w trybie wznowienia postępowania w oparciu o przesłankę określoną w art. 240 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.), dalej: "O.p".

Wnioskiem z dnia 13 grudnia 2013 r. zobowiązany zwrócił się o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych, wydanych w oparciu o uchylone decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. oraz o zwrot wyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych wraz z oprocentowaniem.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie czynnego jeszcze tytułu wykonawczego z dnia 29 kwietnia 2005 r. nr [...] , obejmującego zaległość za 1999 r. Poinformował jednocześnie, że w związku z powyższym, na podstawie art. 60 § 1 u.o.p.e.a., uchyla się dokonane czynności egzekucyjne.

W odniesieniu natomiast do tytułu wykonawczego z dnia 9 marca 2006 r. nr [...] postępowanie egzekucyjne zostało zakończone poprzez wyegzekwowanie należnej kwoty w całości.

Odrębnym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. odmówił zobowiązanemu zwrotu kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami za zwłokę, powstałych i pobranych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia 29 kwietnia 2005 r. nr [...] i z dnia 9 marca 2006 r. nr [...] .

Organ egzekucyjny powołując się w wydanym postanowieniu na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2013 r. sygn. akt II FSK 3020/12 podkreślił, że powstałe i pobrane w ww. postępowaniach egzekucyjnych koszty egzekucyjne w kwocie [...] zł nie mogą być na podstawie art. 64c § 3 u.o.p.e.a. zwrócone zobowiązanemu wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami, ponieważ wszczęcie i prowadzenie egzekucji było zgodne z prawem.

Na postanowienie z dnia [...] r. doręczone w dniu 10 stycznia 2014 r. zobowiązany w dniu 17 stycznia 2014 r. wniósł zażalenie z dnia 16 stycznia 2014 r. Powołując się na treść art. 64c § 3 u.o.p.e.a. dowodził w nim, że z uwagi na uchylenie w postępowaniu wznowieniowym decyzji w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. akt SK 18/09, zobowiązanie będące przedmiotem egzekucji nie istnieje a dokonane dotychczas czynności egzekucyjne nie znajdują oparcia w przepisach prawa. Dodał, że powyższe uchylenie decyzji, podobnie jak ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego, wywierają skutki ex tunc. Pobrane koszty egzekucyjne powinny być zatem zwrócone wraz z odsetkami naliczonymi od dnia ich pobrania.

Opisanym wyżej postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] organ nadzoru utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...] r. nr [...].

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał w pierwszej kolejności, że zgodnie z art. 64c § 3 u.o.p.e.a. jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela.

Organ nadzoru wskazał następnie, że w rozpatrywanej sprawie poza sporem pozostaje fakt, iż w toku postępowania egzekucyjnego organ ściągnął od zobowiązanego należne mu koszty egzekucyjne zagwarantowane w art. 64 u.o.p.e.a. i naliczone według stawek w nim przyjętych. Bezsprzecznie też decyzje wymiarowe, będące podstawą sporządzenia tytułów wykonawczych, zostały wyeliminowane z obrotu prawnego.

Organ zaznaczył dalej, że niezgodności z prawem wszczęcia i prawadzenia egzekucji zobowiązany upatruje w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r. sygn. akt SK 18/09. Jednakże, zgodnie z poglądem zawartym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2011 r. sygn. akt II GSK 1030/10, nie każde uchylenie decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego daje podstawę do stwierdzenia braku podstaw do prowadzenia egzekucji. Jeżeli tytuł wykonawczy został prawidłowo sporządzony i nie zawierał wad, które wykluczałyby od samego początku prowadzenie egzekucji na jego podstawie, oznacza to, że postępowanie egzekucyjne zostało prawidłowo wszczęte i prowadzone. Istotą regulacji art. 64c § 3 u.o.p.e.a. jest bowiem ocena prowadzenia samej egzekucji a nie ocena postępowań administracyjnych prowadzonych przez inne organy administracji publicznej. Ocena ta nie może przekraczać granic wyznaczonych przez art. 29 u.o.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji, ale nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Organ nadzoru przywołał również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2013 r. sygn. akt II FSK 3020/12, podkreślając, że zgodność z prawem decyzji podatkowej, na podstawie której wierzyciel wystawił i doręczył zobowiązanemu tytuł wykonawczy, w oparciu o który prowadził później postępowanie egzekucyjne, nie stanowi kryterium oceny zgodności z prawem wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, o której mowa w art. 64c § 3 u.o.p.e.a., nawet jeżeli w charakterze organu podatkowego i wierzyciela działał ten sam organ administracji. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena zgodności z prawem decyzji, na podstawie której wystawiono tytuł wykonawczy, może być realizowana tylko w odpowiednim, odrębnym od egzekucyjnego, postępowaniu administracyjnym, np. w podatkowym postępowaniu odwoławczym, jak i w postępowaniu o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji podatkowej. Określenie w drodze decyzji administracyjnej obowiązku, który podlegać ma wykonaniu w postępowaniu egzekucyjnym a obciążenie kosztami tego postępowania to dwie różne sprawy administracyjne.

Organ nadzoru stwierdził, że w okresie wszczęcia i prowadzenia wobec zobowiązanego postępowania egzekucyjnego, w trakcie którego organ egzekucyjny nie tylko był uprawiony, ale wręcz miał obowiązek naliczenia kosztów egzekucyjnych i ich zaspokojenia w pierwszej kolejności, należności podatkowe związane z powstaniem tych kosztów egzekucyjnych były wymagalne. Skoro zatem postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanego było zgodne z prawem, brak jest podstaw do zastosowania w sprawie art. 64c § 3 u.o.p.e.a. i zwrócenia zobowiązanemu pobranych w jego trakcie kosztów egzekucyjnych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na wskazane na wstępie postanowienie organu nadzoru, zobowiązany zarzucił wydanemu orzeczeniu naruszenie:

- art. 64 § 3 u.o.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wskutek uznania, iż wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. akt SK 18/09 nie daje podstaw do stwierdzenia, iż wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, tym samym nie należy się zwrot wyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych,

- art. 60 § 1 i art. 59 § 1 pkt 2 u.o.p.e.a. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wskutek uznania, że uchylenie czynności egzekucyjnych nie wywołuje skutku w postaci braku wywierania skutków prawnych czynności egzekucyjnych, z uwagi na wagę naruszenia prawa będącego podstawą umorzenia postępowania egzekucyjnego i uchylenia przeprowadzonych czynności egzekucyjnych,

- art. 2, art. 6 i art. 8 Konstytucji RP przewidujących zasady praworządności i legalności, poprzez pozbawienie ochrony prawnej zobowiązanej,

- art. 124 § 2 (skarżący nie podał aktu prawnego w odniesieniu do tego przepisu) "przez wadliwe uzasadnienie faktyczne rozstrzygnięcia".

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zwrot wyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami, umorzenie postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że badanie właściwości organu egzekucyjnego, dopuszczalności egzekucji, spełnienia przez tytuł wykonawczy określonych wymogów, dokonywane jest w pierwszym stadium postępowania egzekucyjnego – poprzedzającym wszczęcie egzekucji administracyjnej. Stwierdził, że art. 64c § 3 u.o.p.e.a. dotyczy ujawnienia - już po zakończonym postępowaniu egzekucyjnym i pobraniu kosztów – że postępowanie to było niezgodne z prawem. Ustawa nie uzależnia przy tym prawa do zwrotu kosztów egzekucyjnych ani od stopnia czy wagi naruszenia prawa, ani od samej zasadności przeprowadzenia egzekucji. Podkreślił, że został zwrócony niesłusznie pobrany podatek, zaś do chwili obecnej nie zostały zwrócone koszty egzekucji. W ocenie skarżącego, jeżeli wydanie decyzji podatkowej miało miejsce na podstawie przepisów zakwestionowanych przez Trybunał Konstytucyjny i podatek został zwrócony, postępowanie egzekucyjne było wszczęte i prowadzone niezgodnie z prawem. W konsekwencji, pobrane koszty egzekucyjne winny zostać zwrócone w myśl art. 64c § 3 u.o.p.e.a.

Odpowiadając na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację, zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem legalności, a więc zgodności działań administracji z obowiązującym prawem.

W sytuacji, gdy sąd administracyjny stwierdzi, iż wydana decyzja (postanowienie) narusza prawo, to zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej: P.p.s.a. uchyla decyzję (postanowienie) w części lub całości. Uchylenie decyzji (postanowienia) następuje w przypadku, gdy doszło do naruszenia prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu, zaskarżone postanowienie organu nadzoru zawiera uchybienia, uzasadniające jego uchylenie.

Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do kwestii zasadności odmowy zwrotu zobowiązanemu kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami, powstałych i pobranych w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w sytuacji, gdy decyzje stanowiące podstawę wystawienia tytułów wykonawczych zostały uchylone w postępowaniu wznowieniowym w oparciu o przesłankę określoną w art. 240 § 1 pkt 8 O.p., zgodnie z którą w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wydana została na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny.

Zgodnie z art. 64c § 1 u.o.p.e.a. opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego.

Zasadą jest zatem, że to zobowiązany ponosi odpowiedzialność za powstałe koszty egzekucji. Zasadność takiej regulacji nie budzi wątpliwości, zważywszy na fakt, iż całe postępowanie egzekucyjne i związana z nim konieczność funkcjonowania organów egzekucyjnych jest następstwem uchylania się zobowiązanego od wykonywania nałożonych na niego obowiązków.

Zgodnie natomiast z art. 64c § 3 ustawy egzekucyjnej, jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela.

Zgodnie z kolei z art. 64c § 7 u.o.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. Na postanowienie to przysługuje zażalenie.

W rozpatrywanej sprawie zastosowanie znajduje art. 64c § 3 u.o.p.e.a. oraz art. 64c § 7 tej ustawy, bowiem wnioskiem z dnia 13 grudnia 2013 r. zobowiązany zwrócił się do organu egzekucyjnego o zwrot wyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami.

Zasadnicze znaczenie ma przy tym zawarty w art. 64c § 3 u.o.p.e.a. zwrot dotyczący "niezgodności z prawem" wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

W ocenie składu orzekającego, niezgodność z prawem, o której mowa jest w art. 64c § 3 u.o.p.e.a. dotyczy nie tylko czynności wierzyciela lub organu egzekucyjnego, ale również podstawy prawnej egzekucji w zakresie, który zostanie niżej doprecyzowany. Zaakcentować trzeba bowiem, iż jeżeli podstawa prawna egzekucji (decyzja administracyjna) była niezgodna z prawem w sposób kwalifikowany, to prowadzenie egzekucji w oparciu o taką decyzję było bezpodstawne, a nadto niezgodne z prawem. Nie zmienia tego faktu okoliczność istnienia formalnoprawnej podstawy wszczęcia i prowadzenia egzekucji - funkcjonowania w obrocie prawnym w momencie wszczęcia egzekucji decyzji posiadającej cechę wykonalności - w sytuacji, gdy w toku postępowania egzekucyjnego okazało się, że decyzja podlegała uchyleniu z uwagi na jej kwalifikowaną niezgodność z prawem. Sąd podziela tym samym pogląd zaprezentowany w orzecznictwie, zgodnie z którym "niezgodność z prawem" w rozumieniu przepisu art. 64c § 3 u.o.p.e.a. występuje również w pewnych przypadkach uchylenia decyzji będącej podstawą wystawienia skierowanego do egzekucji tytułu wykonawczego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 marca 2010 r., sygn. akt III SA/Łd 632/09; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 1521/10, http://orzeczenia.gov.pl). Dotyczy to jednak wyłącznie takich przypadków, gdy wadliwość usuniętej z obrotu prawnego decyzji miała charakter kwalifikowany i istniała ex tunc oraz przypadku uchylenia decyzji nieostatecznej, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzja taka nie mogła bowiem stanowić materialnoprawnej podstawy egzekucji (por. wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 189/14; cytowany wyżej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 1521/10, http://orzeczenia.gov.pl).

Należy ponadto podkreślić, że w art. 18 ustawy egzekucyjnej zawarte zostało odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów K.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym, o ile przepisy u.o.p.e.a. nie stanowią inaczej. W orzecznictwie wskazuje się, że w postępowaniu egzekucyjnym przy odpowiednim zastosowaniu zasady z art. 262 § 1 K.p.a. nie można obciążać strony kosztami postępowania, jeżeli nie wynikły one z jej winy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 grudnia 2006 r., sygn. akt I SA/Lu 531/06, opubl. LEX nr 784452; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Gd 349/10, opubl. LEX nr 673153).

W niniejszej sprawie podstawę wystawienia tytułów wykonawczych stanowiły decyzje, wydane na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją orzekł Trybunał Konstytucyjny (wyrok z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. akt SK 18/09), a zatem decyzje sprzeczne z prawem. Niekonstytucyjność przepisu tworzącego umocowanie do wydania decyzji (w niniejszym przypadku: dotyczących zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów) jest bowiem okolicznością, która przesądza o wadliwości (niezgodności z prawem) podjętego rozstrzygnięcia. Nie ma tutaj znaczenia fakt utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przez Trybunał przepisu ustawy podatkowej dopiero z dniem ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw (tj. w dniu 27 sierpnia 2013 r.), albowiem stan niekonstytucyjności przepisu istniał w czasie podjęcia rozstrzygnięcia przez organy podatkowe.

Zaakcentować w związku z powyższym należy, że skoro decyzje stanowiące podstawę wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego były niezgodne z prawem (wadliwe) w sposób kwalifikowany, to również niezgodne z prawem było wszczęcie i prowadzenie egzekucji na podstawie tytułów wykonawczych, wystawionych w oparciu o takie decyzje. Brak jest jednocześnie racjonalnego uzasadnienia, aby zobowiązany ponosił należności z tytułu kosztów egzekucyjnych w sytuacji, gdy nie wynikły one z jego winy.

W demokratycznym państwie prawa brak aksjologicznego uzasadnienia dla kwalifikowania jako zgodnego z prawem wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuł wykonawczy wystawiony na podstawie ostatecznej decyzji wydanej w oparciu o niekonstytucyjny przepis, a następnie usuniętej z obrotu prawnego w trybie nadzwyczajnym (wznowieniowym). Jeżeli przepis został uznany za niekonstytucyjny, to decyzja wydana na jego podstawie nie stanowiła efektu praworządnego procesu stosowania prawa. Prowadzona na jej podstawie egzekucja również nie może zostać oceniona jako zgodna z prawem, pomimo obowiązku prowadzenia tej egzekucji przez organ przed stwierdzeniem niekonstytucyjności przepisu przez Trybunał Konstytucyjny. Praworządność materialna w warunkach akceptacji ideologii decyzji związanej przez prawo, z jednej strony oznacza obowiązek stosowania prawa przez organ pomimo negatywnej oceny prawa przez ten organ; z drugiej jednak strony nie dozwala na kwalifikowanie jako zgodnych z prawem działań podejmowanych na podstawie przepisu nie spełniającego konstytucyjnych standardów aksjologicznych, w przypadku stwierdzenia owej niekonstytucyjności w sposób prawem przewidziany. Stanowcza wypowiedź Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisu z Konstytucją RP skutkuje koniecznością uznania, że przepis od początku funkcjonowania w systemie prawa nie spełniał materialnych treściowo wymogów przepisu wpisującego się w konstytucyjnie akceptowany system wartości. W konsekwencji działania – również dalsze (tu: w trybie egzekucyjnym) – będące efektem stosowania tego przepisu nie wypełniają wymogu działań zgodnych z prawem.

Koncepcja prezentowana przez organ nadzoru stanowi wyraz praworządności formalnej. Sąd natomiast zdecydowanie opowiada się za praworządnością materialną z akcentem na wymóg akceptacji decyzji związanej przez prawo (por. J. Nowacki: Dwa studia o rozumieniach praworządności, Katowice 1980 oraz piśmiennictwo tam powołane).

Powyższe oznacza wybór innych wartości i ocen w procesie odkodowania pojęcia "niezgodności z prawem". Sąd nie znalazł podstaw do ograniczenia rozumienia pojęcia praworządności wyłącznie do formalnej poprawności procesu stanowienia i stosowania prawa. Taki wybór nie znajduje bowiem uzasadnienia w standardach sformułowanych w Konstytucji RP.

Stwierdzić zatem trzeba, że zaskarżone postanowienie organu nadzoru wydane zostało z naruszeniem art. 64c § 3 ustawy egzekucyjnej, które miało wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia jego uchylenie.

Rozpoznając ponownie sprawę, organ nadzoru uwzględni wyżej sformułowaną ocenę prawną.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy P.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji. Orzeczenie zawarte w punkcie 2 sentencji Sąd oparł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ustawy P.p.s.a.