Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 390/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 185 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędzia WSA (del.) Arkadiusz Despot - Mładanowicz Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 sierpnia 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 1359/06 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne I uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie II odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 sierpnia 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 1359/06 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 lutego 2006 r., nr [...], odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, stwierdził nieważność tej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 3 listopada 2004 r., nr [...] oraz określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z dnia 3 listopada 2004 r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu wyżej wymienionych składek za okres od sierpnia 1999 r. do czerwca 2001 r. W uzasadnieniu organ stwierdził, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki umorzenia tych należności, bowiem nie zachodzi ich całkowita nieściągalność oraz, że za umorzeniem tych należności nie przemawia ważny interes strony. Decyzję podpisała M. P., Zastępca Dyrektora Oddziału ZUS w G. na podstawie upoważnienia udzielonego w dniu 31 marca 2005 r. przez U. S., Dyrektora Oddziału ZUS w G.

Prezes ZUS – po stwierdzeniu nieważności decyzji tego organu z dnia 30 listopada 2004 r. wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 24 maja 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 245/05 – decyzją z dnia 22 lutego 2006 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Decyzję tę podpisała U. S. – Dyrektor Oddziału ZUS w G., działając na podstawie upoważnienia udzielonego w dniu 22 marca 2005 r. przez A. W. – Prezesa ZUS.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając skargę uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie, jednakże z powodów całkowicie odmiennych, aniżeli podnosił skarżący. Zbadania wymagała bowiem kwestia, czy Zastępca Dyrektora Oddziału ZUS w G. – M. P., posiadająca upoważnienie do wydawania decyzji administracyjnych m.in. w indywidualnych sprawach z zakresu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w zakresie zadań powierzonych na podstawie innych ustaw, udzielone jej 31 marca 2005 r. przez Dyrektora Oddziału ZUS w G. – U. S., była osobą uprawnioną do wydania decyzji w imieniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Sąd stwierdził, że już samo zestawienie daty wydania decyzji pierwszoinstancyjnej (3 listopada 2004 r.) z datą udzielenia upoważnienia dla Zastępcy Dyrektora Oddziału ZUS w G. (31 marca 2005 r.) wskazuje, że upoważnienie to nie obejmowało dnia wydania powyższej decyzji. Ponadto w aktach sprawy brak upoważnienia Prezesa ZUS dla Zastępcy Dyrektora Oddziału do działania w jego imieniu.

Sąd I instancji podniósł jednakże, że nawet jeśli w dniu 3 listopada 2004 r. istniało upoważnienie Dyrektora Oddziału ZUS w G. dla Zastępcy Dyrektora tego Oddziału do wydawania decyzji administracyjnych m.in. w indywidualnych sprawach z zakresu umarzania zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, to i tak Zastępca Dyrektora Oddziału ZUS nie mogła wydać i podpisać decyzji administracyjnej w imieniu ZUS, ponieważ nie posiadała imiennego upoważnienia udzielonego jej bezpośrednio przez Prezesa ZUS.

Sąd powołał się na treść art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), zwanej dalej u.s.u.s., z którego wynika, że decyzje indywidualne w kwestii umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wydaje Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Skoro uprawnionym do reprezentowania Zakładu jest Prezes ZUS, to decyzja administracyjna o umorzeniu lub odmowie umorzenia składek powinna być sygnowana jego podpisem. Ponadto Sąd wskazał, iż zgodnie z art. 123 u.s.u.s. w sprawach uregulowanych w cytowanej ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (zwanego dalej: k.p.a.) z wyjątkiem sytuacji, gdy ustawa stanowi inaczej.

Sąd zauważył, że brak jest w ustawie odesłania do innych aktów prawnych, regulujących tryb umarzania składek z tytułu ubezpieczeń społecznych, toteż w sprawach tych mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z dyspozycją art. 268a k.p.a. organ administracji publicznej może upoważniać w formie pisemnej pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień oraz zaświadczeń. Sąd uznał, iż takie upoważnienie organu musi posiadać również zastępca osoby kierującej jednostką organizacyjną organu. Jeżeli zatem upoważnienie ma pochodzić bezpośrednio od organu, to nie może być ono udzielone przez pracownika innemu pracownikowi, gdyż takie upoważnienie nie będzie upoważnieniem organu administracji publicznej.

W ocenie Sądu, Dyrektor Oddziału ZUS w G. – U. S., działając na podstawie upoważnienia Prezesa ZUS nie mogła udzielić swojemu zastępcy – M. P. pełnomocnictwa do wydawania decyzji w imieniu Zakładu. Dla skuteczności czynności podejmowanych przez Zastępcę Dyrektora Oddziału ZUS w imieniu Zakładu, konieczne było bowiem umocowanie udzielone bezpośrednio przez Prezesa ZUS, będącego jedynym podmiotem personifikującym organ. Wobec braku takiego upoważnienia Zastępca Dyrektora Oddziału ZUS nie mógł wydać i podpisać decyzji w imieniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Sąd podkreślił, że w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych nie ma innego uregulowania kwestii udzielania upoważnień pracownikom Zakładu przez Prezesa ZUS.

W ocenie Sądu, § 3 ust. 2 załącznika do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 4 października 1999 r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 80, poz. 914 ze zm.) pozostaje w sprzeczności z treścią art. 268a k.p.a. Prezes ZUS nie może bowiem upoważnić dyrektorów komórek organizacyjnych do upoważniania innych pracowników Zakładu do reprezentowania Zakładu i podejmowania decyzji w jego imieniu, w określonych przez niego sprawach. Zdaniem Sądu, ustawodawca udzielając delegacji do wydania rozporządzenia w sprawie nadania statutu Zakładowi nie wskazał, że organ wykonawczy może w odmienny sposób niż czyni to ustawa, uregulować kwestię udzielania pracownikom upoważnień przez Prezesa ZUS do działania w imieniu Zakładu. Na poparcie tego stanowiska Sąd powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 maja 1986r., sygn. akt U 1/86 (OTK 1986, nr 1, poz. 2), w którym TK wypowiedział pogląd, że rozporządzenie nie może wkraczać w sferę materii prawnych regulowanych innymi ustawami lub na ich podstawie, nie może też treści w nich zawartych powtarzać, przekształcać, modyfikować czy syntetyzować. Cytowane przepisy załącznika do rozporządzenia modyfikują art. 268a k.p.a., w związku z czym, zdaniem Sądu, należy odmówić ich stosowania.

Na tej podstawie Sąd przyjął, iż decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w I instancji została podpisana przez osobę nieupoważnioną do wydawania decyzji i wobec tego dotknięta jest wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Zaskarżona decyzja Prezesa ZUS, utrzymująca w mocy wadliwą decyzję jest także nieważna, jako wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Dlatego też należało stwierdzić nieważność obydwu wydanych w sprawie decyzji.

W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez:

1. przyjęcie, że § 3 ust. 2 pkt 2 statutu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 4 października 1999 r. w sprawie nadania Statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, pozostaje w sprzeczności z treścią art. 268a k.p.a.;

2. nieuwzględnienie zasady, iż prawo Zastępcy Dyrektora do wydawania decyzji podejmowanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. wynika także z istoty zastępstwa, a nie tylko z upoważnienia uzyskanego od Dyrektora Oddziału.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem administracji publicznej II instancji. Prezes ZUS kieruje działalnością Zakładu oraz reprezentuje Zakład na zewnątrz. Udzielając, na podstawie § 3 ust. 2 statutu ZUS, upoważnienia dyrektorom oddziałów ZUS do podejmowania decyzji w imieniu Zakładu i udzielania pełnomocnictw do wydawania decyzji innym pracownikom Zakładu, nie występuje jako organ administracji publicznej, gdyż w zakresie tych spraw właściwy jest Zakład. Prezes ZUS występuje jako kierownik państwowej jednostki organizacyjnej, określający kompetencje pracowników tej jednostki, czyli dyrektorów oddziałów.

W konkluzji wnoszący skargę kasacyjną stwierdził, że jego zdaniem § 3 ust. 2 statutu Zakładu nie stoi w sprzeczności z art. 268a k.p.a., gdyż odnosi się do wewnętrznej regulacji kompetencji organów Zakładu, a nie do kompetencji organu administracji.

W piśmie procesowym z dnia 28 marca 2007 r. uczestnik postępowania - M. P. - podniósł, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych w G. W. nie rozważał jego sprawy merytorycznie, odrzucając wszystkie wnioski oraz argumenty przemawiające za jego ważnym interesem.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił zastosowania w sprawie przepisu § 3 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 4 października 1999 r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 80, poz. 914 ze zm.). Przepis ten przyznaje Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kompetencje do upoważniania osób wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia (statutu ZUS), w tym dyrektorów oddziałów ZUS do udzielania przez nie upoważnień innym pracownikom ZUS do podejmowania decyzji w imieniu ZUS, w określonych sprawach. Zdaniem Sądu I instancji przepis § 3 ust. 2 pkt 2 statutu ZUS jest sprzeczny z art. 268a k.p.a., ponieważ z przepisu art. 268a k.p.a. wynika, że jedynie organ może upoważnić pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych. Sąd konfrontując § 3 ust. 2 pkt 2 statutu ZUS z treścią art. 268a k.p.a. doszedł do przekonania, że przepis statutowy stanowi niedozwoloną ingerencję w materię ustawową, ponieważ modyfikuje określony w art. 268a k.p.a. zakres kompetencji do udzielania upoważnień do działania w imieniu organu, w tym do wydawania decyzji administracyjnych. W konkluzji Sąd stwierdził, że w tej sprawie podstawą do udzielenia upoważnienia do wydawania decyzji w imieniu ZUS powinien być przepis art. 268a k.p.a., a nie przepis § 3 ust. 2 pkt 2 statutu ZUS, a więc Zastępca Dyrektora Oddziału ZUS mógłby podpisać decyzję administracyjną, gdyby miał upoważnienie pochodzące bezpośrednio od Prezesa ZUS.

W skardze kasacyjnej powołano się na pierwszą podstawę skargi kasacyjnej – art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) – naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię, wskazując przepisy prawne, które – zdaniem ZUS – zostały w ten sposób naruszone. Wyrok został oparty przede wszystkim na ustaleniu, że pierwsza decyzja ZUS została wydana przez osobę nieupoważnioną, a więc była dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Wnoszący skargę kasacyjną w podstawach skargi wskazał przepisy prawne według niego naruszone i stwierdził w uzasadnieniu, że jego zdaniem § 3 ust. 2 statutu ZUS nie stoi w sprzeczności z art. 268a k.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Sądu I instancji, co do tego, że należało odmówić zastosowania w tej sprawie przepisu § 3 ust. 2 pkt 2 statutu ZUS, ponieważ przepis ten jest sprzeczny z art. 268a k.p.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji przyjął błędną podstawę do badania legalności § 3 ust. 2 pkt 2 statutu ZUS. Przeprowadził jego ocenę wyłącznie z punktu widzenia zgodności z art. 268a k.p.a. Nie wziął natomiast pod uwagę tego, że statut ZUS mający rangę rozporządzenia, ma umocowanie ustawowe – został wydany na podstawie przepisu art. 74 ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Każdy akt normatywny wykonawczy powinien być oczywiście niesprzeczny ze wszystkimi obowiązującymi aktami ustawodawczymi. Rozporządzenie, które znajduje bezpośrednio oparcie w ustawie i służy jej wykonaniu jest uzupełnieniem ustawy i może regulować takie same sprawy, w których stanowi się ustawy. Przepisu art. 268a k.p.a. nie można wobec tego traktować jako jedynego, powszechnie i bezwzględnie obowiązującego wzorca udzielania upoważnień do działania w imieniu organu administracji publicznej. Dopuszczalne są bowiem i istnieją w tym zakresie różne rozwiązania, pozwalające na dekoncentrację wykonywania kompetencji organów, szczególnie potrzebną w rozbudowanych strukturach administracji publicznej. Rzecz więc w tym, aby ta dekoncentracja mniej lub bardziej zinstytucjonalizowana, albo nawet oparta na doraźnych i jednostkowych aktach upoważniających, miała odpowiednie podstawy normatywne. Badając legalność (zgodność z ustawą) upoważnienia określonego w § 3 ust. 2 pkt 2 statutu ZUS należałoby odwołać się do jego relacji z treścią art. 74 ust. 5 u.s.u.s. Przepis art. 74 ust. 5 tej ustawy stanowi, że minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego nadaje, w drodze rozporządzenia, statut Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, w którym określa w szczególności:

1) strukturę organizacyjną Zakładu oraz zakres rzeczowy działania centrali i terenowych jednostek organizacyjnych Zakładu,

2) tryb funkcjonowania i kompetencje organów Zakładu.

W przepisie art. 92 ust. 2 Konstytucji RP określono wymagania, jakie powinno spełniać upoważnienie ustawowe: poza określeniem organu właściwego do wydania rozporządzenia i zakresu spraw przekazanych do uregulowania, muszą się w nim znaleźć wytyczne dotyczące treści aktu.

W art. 74 ust. 5 u.s.u.s. określono organ właściwy do wydania rozporządzenia i podstawowy zakres spraw przekazanych do uregulowania. Mieści się w nim określenie kompetencji organów Zakładu. Nie określono natomiast wprost wytycznych, wskazujących kierunki merytorycznych rozwiązań wchodzących w zakres aktu wykonawczego. W piśmiennictwie prawniczym, w szczególności zaś w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, nie budzi jednak wątpliwości teza, że ten ostatni element upoważnienia nie musi być zawarty w treści przepisu upoważniającego. Wystarczy, że istnieje możliwość jego zrekonstruowania na podstawie innych przepisów ustawy zawierającej przepis upoważniający do wydania rozporządzenia (np. wyrok TK z 29 listopada 2004 r., K. 7/04, OTK ZU 2004, nr 10 (A), poz. 109). Wytyczne dotyczące treści rozporządzenia nie muszą być też nazbyt szczegółowe. Skoro bowiem rozporządzenie jest funkcjonalnym uzupełnieniem ustawy, to ustawa powinna pozostawić organowi upoważnionemu pewną samodzielność w unormowaniu materii, której rozporządzenie dotyczy. Istotne jest, aby podmiot wydający rozporządzenie potrafił prawidłowo odczytać intencje ustawodawcy (patrz: M. Żabicka – Kłopotek: Wytyczne jako element upoważnienia do wydania rozporządzenia, Przegląd Sejmowy nr 3 (74) z 2006r., s. 40 – 41).

Z treści przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, regulujących ustrój, zadania i kompetencje ZUS (art. 66 – 79a) wynika, że jest to jednostka organizacyjna (osoba prawna), która jako całość jest organem administracji publicznej (art. 66 ust. 4). W roli samodzielnych organów administracyjnych nie występują więc jej wewnętrzne organy, ani terenowe jednostki organizacyjne, mające kompetencje do działania w jej imieniu. ZUS wykonuje swoje podstawowe zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych za pośrednictwem terenowych jednostek organizacyjnych. W ramach prowadzonej działalności posługuje się środkami prawnymi właściwymi organom administracji publicznej, a więc przede wszystkim wydaje decyzje administracyjne (art. 66 ust. 4). Z przepisów ustawy określających podmiotowość publicznoprawną ZUS–u oraz zakres i sposób wykonywania podstawowych jego zadań wynika konieczność daleko posuniętej, wewnętrznej dekoncentracji kompetencji do działania w charakterze organu administracji publicznej. Jeżeli dodatkowo uwzględni się skalę działania ZUS mierzoną liczbą ubezpieczonych i liczbą pracowników zajmujących się załatwianiem ich spraw, to trudno byłoby uznać za racjonalne takie rozwiązanie, które wymaga, aby Prezes ZUS udzielał bezpośrednio każdemu pracownikowi zajmującemu się załatwianiem spraw ubezpieczonych upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w imieniu Zakładu.

Mając to wszystko na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny wyraża pogląd, że przepis art. 74 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych spełnia wymagania określone w art. 92 ust. 2 Konstytucji RP, a przepis § 3 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 4 października 1999 r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych został wydany na podstawie i w granicach upoważnienia zawartego w ustawie. Stanowi więc właściwą podstawę prawną do udzielania, w sposób w tym przepisie określony, pracownikom ZUS upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w imieniu Zakładu.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis § 3 ust. 2 pkt 2 statutu ZUS nie jest też sprzeczny z art. 268a k.p.a. Sąd I instancji dopatrując się takiej sprzeczności wyszedł z błędnego założenia, że jedyną osobą personifikującą ZUS jako organ administracji publicznej jest Prezes ZUS. W konsekwencji, w myśl art. 268a k.p.a. tylko Prezes ZUS może upoważnić pracowników do wydawania decyzji administracyjnych w imieniu Zakładu. Prezes ZUS kieruje działalnością Zakładu i reprezentuje Zakład na zewnątrz (art. 73 ust. 1 u.s.u.s.). Z tego przepisu nie wynika jednak, że wyłącznie Prezes może udzielać innym pracownikom upoważnień do działania w imieniu Zakładu, ponieważ ustawa stanowi w art. 75 ust. 5, że kompetencje organów Zakładu określa statut Zakładu. Tym samym dopuszcza możliwość ograniczenia kompetencji Prezesa jako kierownika organu na rzecz innych pracowników Zakładu. Prezes ZUS udzielając Dyrektorowi Oddziału upoważnienia, o którym mowa w § 3 ust. 2 pkt 2 statutu, nie upoważnia go do działania w swoim imieniu (imieniu Prezesa) lecz w imieniu Zakładu jako organu. Nie zezwala więc Dyrektorowi Oddziału na udzielenie "subupoważnienia" niedopuszczalnego w świetle art. 268a k.p.a. Dyrektor Oddziału staje się, na podstawie upoważnienia udzielonego przez Prezesa, podmiotem personifikującym ZUS jako organ, a nie pełnomocnikiem Prezesa ZUS. Upoważnienie do wydawania decyzji administracyjnych w imieniu ZUS udzielone pracownikowi przez Dyrektora Oddziału działającego w imieniu ZUS niewątpliwie nie jest sprzeczne z treścią art. 268a k.p.a.

Już tylko na marginesie należałoby odnieść się do kwestii podnoszonej przez Sąd w zaskarżonym wyroku i przez ZUS, dotyczącej określenia organu administracyjnego, wydającego decyzję w trybie przewidzianym w art. 83 ust. 4 – 6 u.s.u.s. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego tym organem jest ZUS, a nie Prezes Zakładu. Zwrot "stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy" zawiera jedynie wskazanie podmiotu, do którego należy zaadresować wniosek, a nie organu właściwego do wydania rozstrzygnięcia w sprawie tego wniosku. Stanowisko to znajduje wyraźne potwierdzenie w treści art. 66 ust. 4 oraz art. 83 ust. 4, 6 i 7 ustawy.

W szczególności według art. 84 ust. 4 powołanej ustawy - w brzmieniu obowiązującym od dnia 24 sierpnia 2005 r. - od decyzji (...) w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. W myśl zaś art. 83 ust. 6 i 7 u.s.u.s. kompetencje do rozpatrzenia "odwołania" czyli wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przyznano Zakładowi, a nie Prezesowi Zakładu. Sąd I instancji wypowiadając się w kwestii organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy powinien zwrócić również uwagę na to, że w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. zastosowano taki właśnie środek odwoławczy, a nie odwołanie. Założono więc, że sprawa będzie ponownie rozpatrywana przez ten sam organ – Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Inną natomiast sprawą jest, kto w imieniu Zakładu wydaje tę ponowną decyzję. Z przepisu art. 83 ust. 4 u.s.u.s. wynikałoby, że powinien to być Prezes ZUS. Jednakże również i w tym zakresie dopuszczalna jest dekoncentracja kompetencji decyzyjnych na podstawie omawianego § 3 ust. 2 statutu ZUS.

W konkluzji należy stwierdzić, że z powodów wyżej przedstawionych skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. oraz na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. W ocenie Sądu okoliczności sprawy – w szczególności sytuacja materialna skarżącego M. P. – uzasadniają odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.