Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 680/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2011-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 1 i 3, art. 7 ust. 1, art. 11 ust. 1 i 2, art. 12 ust. 4 i 6, art. 13 ust. 1 - 3, art. 14 ust. 4
journal: Dz.U. 2004 nr 10 poz 76
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tadeusz Piskozub, Sędziowie sędzia WSA Wojciech Czajkowski,, sędzia WSA Zofia Skrzynecka (spr.), Protokolant Specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 8 grudnia 2011r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wpisu do ewidencji producentów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; III zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę 440 zł (czterysta czterdzieści siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]", Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej w skrócie ARiMR) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia "[...]" w sprawie wpisu do ewidencji producentów rolnych M.P.

Z akt sprawy wynika, że wniosek o wpis do ewidencji producentów rolnych M.P. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w dniu 24 marca 2004r., a zaświadczeniem z dnia 25 marca 2004r. został mu nadany numer identyfikacyjny: "[...]". Wniosek ten nie zawierał zgody współmałżonka na wpis do ewidencji producentów. Ustalono także, że A.P. – żona strony, w tym samym dniu wniosła o wpis do ewidencji producentów i 25 marca 2004r. nadano jej numer identyfikacyjny: "[...]". Także ten wniosek nie zawierał stosownej zgody współmałżonka na wpis do ewidencji producentów rolnych.

W dniu 14 stycznia 2010r. A.P. złożyła zmianę do wniosku o wpis do ewidencji producentów, który zawierał zgodę małżonka na wpis do ewidencji producentów. Jednocześnie dołączony został akt notarialny umowy o wyłączeniu majątkowej wspólności ustawowej.

W toku postępowania M.P. oraz A.P. oświadczyli, że od 2000 r. pozostają w rozdzielności majątkowej, prowadzą odrębne gospodarstwa rolne stanowiące majątek osobisty każdego z nich, siedziba gospodarstwa rolnego M.P. mieści się w miejscowości L., zaś A. P. w miejscowości O. Małżonkowie mieszkają osobno – każde w swoim gospodarstwie. Każde z gospodarstw jest samodzielne pod względem technicznym, posiada osobny park maszynowy, zatrudnia własna siłę roboczą. Posiadają odrębne numery REGON, odrębne rachunki bankowe, dodatkowo gospodarstwo rolne A.P. jest płatnikiem podatku od towarów i usług.

Decyzją z dnia "[...]" organ I instancji, działając na podstawie art.13 ust.1 w związku z art.12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004r. nr 10, poz.76 ze zm.), dalej powoływanej jako ustawa o krajowym systemie ewidencji, anulował numer identyfikacyjny nadany M.P. i odmówił wpisu do ewidencji producentów rolnych i nadania numeru identyfikacyjnego. Organ wskazał, że dwa odrębne numery identyfikacyjne dla małżonków P. zostały nadane na podstawie ich oświadczeń, które były niepełne, gdyż nie posiadały zgody współmałżonka na wpis do ewidencji producentów. W chwili składania wniosku o wpis organ nie posiadał wiedzy na temat stanu cywilnego strony. Dodatkowo wskazał, iż brak jest podstawy do weryfikowania stanu cywilnego producentów rolnych ubiegających się o wpis do ewidencji. Fakt pozostawania w związku małżeńskim został ujawniony w terminie późniejszym. Organ wyjaśnił ponadto, iż ustawa o krajowym systemie ewidencji nie wskazuje jakichkolwiek okoliczności, których wystąpienie uzasadniałoby nadanie małżonkom dwóch odrębnych numerów identyfikacyjnych. Ponadto ustawa nie różnicuje sytuacji prawnej małżonków ze względu na rodzaj stosunków majątkowych ich łączących, nie jest również istotne, że gospodarstwa rolne wchodzą w skład ich majątków osobistych, jak również, że posiadają odrębne struktury techniczne i prawne. Rozstrzygającym w przedmiotowej materii jest fakt istnienia związku małżeńskiego. Zatem zaświadczenie o nadaniu numeru identyfikacyjnego M.P. było wadliwe (małżonka nie wyraziła zgody na wpis do ewidencji producentów), w wyniku czego musiało zostać usunięte z obrotu prawnego.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji strona wniosła o jej uchylenie zarzucając naruszenie art.12 ust. 4 w związku z art. 3 pkt 1 i 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji. Zdaniem strony, interpretacja organu I instancji w przedmiotowym zakresie jest sprzeczna z definicją producenta rolnego wyrażoną w art. 3 pkt 3 ustawy oraz definicją gospodarstwa rolnego przedstawioną w art. 3 pkt 1 ustawy. Dodatkowo wskazano, iż organ winien był zinterpretować przepis art. 12 ust. 4 ustawy z uwzględnieniem art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000, nr 98, poz.1071 ze zm.), dalej powoływanej jako k.p.a. Strona podniosła, że posiadanie odrębnych gospodarstw rolnych upoważnia małżonków do posiadania dwóch numerów identyfikacyjnych i na poparcie swojego stanowiska wskazała definicję gospodarstwa rolnego przedstawioną w załączniku nr 1 do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1444/2002, zgodnie z którą małżonkowie posiadający, będące ich odrębną własnością, wyodrębnione organizacyjnie i majątkowo gospodarstwa, które zarządzane są oddzielnie przez każdego z nich, w żaden sposób nie mogą zostać uznani za jednego producenta rolnego, prowadzącego jedno gospodarstwo.

Na potwierdzenie faktu odrębnego prowadzenia gospodarstwa rolnego

i nabywania we własnym imieniu i do własnego majątku nieruchomości przedłożone zostały akty notarialne, dowody rejestracyjne ciągników i przyczep. Załączono faktury potwierdzające odrębne nabywanie przez małżonków P. składników majątkowych oraz zaciąganie zobowiązań we własnym imieniu i na własny rachunek. Wskazano na indywidualne rozliczanie się rolników z prowadzonej działalności, na potwierdzenie czego dołączono decyzje o wymiarze podatku. Na potwierdzenie faktu zatrudniania przez A.P. w swoim gospodarstwie rolnym pracowników tylko jej podległych przedstawiono raport miesięczny ZUS RCA .

W piśmie z dnia 27 maja 2011 roku strona wskazała, że w dniu "[...]" Sąd Okręgowy orzekł rozwód pomiędzy małżonkami P., zatem mając na uwadze treść art. 105 § 1 k.p.a., postępowanie w przedmiotowej sprawie stało się bezprzedmiotowe i organ winien wydać w tym zakresie decyzję o umorzeniu postępowania. Skarżący podkreślił, że w niniejszej sytuacji bezprzedmiotowe stało się wydanie decyzji w sprawie anulowania M. P. numeru ewidencyjnego, albowiem przestała istnieć okoliczność faktyczna stanowiąca podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowym zakresie, czyli fakt pozostawania przez skarżącego w związku małżeńskim.

Organ II instancji stwierdził, iż strona w toku postępowania udowodniła, że prowadzi z żoną odrębne gospodarstwa rolne, ale ta kwestia nie ma wpływu na treść podjętego rozstrzygnięcia, gdyż ustawa o krajowym systemie ewidencji nie przewiduje możliwości nadania małżonkom dwóch numerów identyfikacyjnych. Ustawa ta nie różnicuje sytuacji prawnej małżonków ze względu na rodzaj stosunków majątkowych ich łączących. Ustawodawca nie uregulował odmiennie sytuacji małżonków, którzy posiadają gospodarstwa rolne niezwiązane ze sobą funkcjonalnie, organizacyjnie

i ekonomicznie. Decydującym jest istnienie związku małżeńskiego. Takie też stanowisko, jak podkreślił organ, wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 22 października 2009r., sygn. akt I SA/Ol 584/09 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 13 stycznia 2010 roku VIII SA/Wa 543/2009. W ostatnim z wyroków wskazano, że posiadanie odrębnego gospodarstwa rolnego ze strony współmałżonka producenta rolnego, który wpisany jest do ewidencji producentów i legitymuje się numerem identyfikacyjnym, nie uprawnia współmałżonka ewentualnie posiadającego oddzielne gospodarstwo rolne, jako jego majątek osobisty, do ubiegania się o wpis do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego.

Organ odwoławczy wskazał, że zasadnicze znaczenie w tej kwestii ma art. 23 Konstytucji RP, zgodnie z którym podstawą ustroju rolnego państwa jest gospodarstwo rodzinne, które powinno stanowić jeden organizm ekonomiczny utrzymywany pracą małżonków oraz ich rodziny, zamieszkujących w tym gospodarstwie.

Dyrektor Oddziału ARiMR zaznaczył, że w toku postępowania ustalono, iż na wniosku A.P. o zmianie danych do ewidencji producentów M.P. wyraził zgodę na wpis do ewidencji producentów A. P. W związku z czym, to skarżący nie uzyskał zgody małżonki na nadanie mu numeru ewidencyjnego, zatem zasadnym było anulowanie błędnie nadanego mu numeru "[...]" i odmowa wpisania M. P. do ewidencji producentów.

Jednocześnie organ wskazał, że numer identyfikacyjny jest nadawany w formie zaświadczenia, które jest formą oświadczenia wiedzy. Organ administracyjny wydając zaświadczenie stwierdza jedynie, co mu wiadomo. Przedmiotowe akty nie mają charakteru prawotwórczego, albowiem nie tworzą, nie zmieniają, ani też nie znoszą stosunków prawnych. Ustawa o krajowym systemie ewidencji nie reguluje wprost możliwości wykreślenia z ewidencji producentów, ani pozbawienia numeru identyfikacyjnego, ale jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu

w wyroku z dnia 20 lutego 2008r., sygn. akt III SA/Po 608/07, eliminacja wpisu z obrotu prawnego winna nastąpić w formie umożliwiającej stronie obronę jej interesów - konieczne jest wówczas wyeliminowanie wadliwej czynności, poprzez jej uchylenie

w drodze decyzji przez zastosowanie, na zasadzie analogii, art.13 ust.1 ustawy

o krajowym systemie ewidencji, przewidującego odmowę dokonania wpisu do ewidencji producentów w formie decyzji.

Odnosząc się do kwestii rozwiązania małżeństwa pomiędzy małżonkami P. organ wyjaśnił, że do dnia uprawomocnienia się orzeczenia dotyczącego rozwodu M.P. miał nieprawidłowo nadany numer ewidencyjny, zatem dopiero w momencie uprawomocnienia się wyroku w sprawie rozwodu stanie się on umocowany do wystąpienia z własnym wnioskiem o nadanie mu numeru ewidencyjnego, jako osobie nie pozostającej w związku małżeńskim.

Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu I instancji anulująca numer identyfikacyjny "[...]" nadany zaświadczeniem z dnia 25 marca 2004 r. i odmawiająca nadania numeru identyfikacyjnego jest prawidłowa pod kątem dokonanych ustaleń na podstawie zgromadzonej dokumentacji, jak i zastosowanych przepisów prawa.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skardze na powyższą decyzję strona, wnosząc o jej uchylenie, zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 12 ust. 4 w zw. z art. 3 pkt 1 i 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji, jak również przepisów procedury administracyjnej tj. art. 105 §1 k.p.a. i art. 10 §1 k.p.a..

W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż Dyrektor Oddziału ARiMR dokonał błędnej interpretacji wskazanych wyżej przepisów ustawy o krajowym systemie ewidencji. Zdaniem strony organ pominął cel, któremu służyć ma całość regulacji zawartej w ustawie i ograniczył się do literalnej wykładni przepisów. Skarżący podniósł, że cel ustawy określony został w jej art. 1. Artykuł ten wprowadza kluczowe w procesie wykładni przepisów ustawy pojęcia - producenta oraz gospodarstwa rolnego. Ustawa w art. 3 zawiera definicje legalne tych pojęć, które z kolei odsyłają do regulacji wspólnotowych. Na gruncie tych definicji, producentem rolnym w rozumieniu ustawy będzie m. in. osoba fizyczna będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego. Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy, gospodarstwem rolnym w jej rozumieniu będą wszystkie nieruchomości rolne będące w posiadaniu tego samego podmiotu lub wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego (definicja z rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009).

Skarżący wskazał, że jednym z celów publicznych, któremu służyć mają przepisy ustawy jest m. in. umożliwienie podmiotom prowadzącym we własnym imieniu gospodarstwa rolne, których są posiadaczami, ewidencjonowania swoich działalności

w celu uzyskiwania przewidzianych przez państwo dotacji na prowadzenie działalności rolniczej (składania wniosków o przyznanie płatności), co w rezultacie służyć ma rozwijaniu tej działalności i pośrednio rozwojowi rolnictwa. Zdaniem skarżącego dokonując wykładni przepisu art. 14 ust. 4 ustawy należy uwzględnić przedstawiony powyżej cel całej regulacji.

M. P. ponownie przywołał stan faktyczny sprawy tj. wyjaśnił stosunki łączące go z żoną takie jak: rozdzielność majątkowa oraz prowadzenie fizycznie i ekonomicznie odrębnych strukturalnie gospodarstw rolnych. Nie zgodził się z argumentacją organów, iż kluczowe znaczenie w sprawie ma art. 23 Konstytucji RP, bowiem oznaczałoby to narzucenie skarżącemu i jego żonie określonej formy prowadzenia działalności rolniczej ( w ramach gospodarstwa rodzinnego), co stoi, jego zdaniem, w sprzeczności z wynikającą również z Konstytucji zasadą swobody działalności zarobkowej.

Rozwijając zarzut naruszenia art. 105 §1 k.p.a. skarżący wskazał, iż

w dniu "[...]" Sąd Okręgowy orzekł o rozwiązaniu jego małżeństwa z A.P. Postanowieniem z dnia "[...]" Sąd Okręgowy nadał temu orzeczeniu klauzulę wykonalności. Oznacza to, że w chwili wydawania zaskarżonej decyzji związek małżeński skarżącego z A.P. był prawomocnie rozwiązany. Przywołując brzmienie przepisu art. 105 § 1 k.p.a. stwierdził, iż organ II instancji winien wydać decyzję o umorzeniu postępowania. Zauważył, iż wbrew twierdzeniu organu II instancji, okoliczności stanowiące podstawę do umorzenia postępowania mogą pojawić się zarówno przed wszczęciem postępowania, jak i w jego trakcie. Wskazał tym samym, iż z chwilą ustania małżeństwa przestała istnieć podstawa wydania rozstrzygnięcia przez organ I instancji. W takiej sytuacji utrzymanie w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR stało się bezprzedmiotowe, wobec czego organ II instancji winien uchylić decyzję I instancji i umorzyć postępowanie w sprawie. Nie czyniąc tego naruszył wskazany przepis.

Uzasadniając natomiast zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. skarżący wskazał, iż pismem z dnia 29 sierpnia 2011 roku organ odwoławczy zawiadomił pełnomocnika skarżącego w trybie art. 36 § 2 k.p.a. o niezałatwieniu sprawy w terminie określonym

w art. 35 k.p.a. z przyczyn niezależnych od organu to jest koniecznością przeprowadzenia dodatkowych wyjaśnień w sprawie. Jednocześnie przedłużono termin załatwienia sprawy do dnia 29 września 2011 roku. Jednakże swoją decyzję organ wydał już w dniu "[...]". Podniósł, iż organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Wyjaśnił ponadto, iż z treści art. 10 § 1 k.p.a. nie wynika tylko jedna

z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, ale również bardzo konkretny obowiązek nałożony na organ administracyjny. Organ jest zobowiązany umożliwić stronie wypowiedzenie się, co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji. Uchybienie temu obowiązkowi jest uznawane w orzecznictwie NSA za naruszenie procedury, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem umożliwiające sądowi administracyjnemu uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia. Na poparcie swojego stanowiska powołał Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 września 2010 r., I OSK 1387/2010,

a także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 31 marca 2011r., II SA/Ol 109/2011. Stwierdził, iż organ II instancji zawiadamiając w dniu 28 sierpnia o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do dnia 29 września i jednocześnie wydając decyzję po dwóch dniach od tego zawiadomienia, pozbawił stronę możliwości skorzystania z tego uprawnienia.

Do skargi załączono postanowienie z dnia "[...]" sygn. akt "[...]" w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności prawomocnemu wyrokowi Sądu Okręgowego z dnia "[...]", wydanemu w sprawie "[...]".

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. organ wskazał, iż strona pismem z dnia 6 maja 2011r. była powiadomiona o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Pismo zostało doręczone. Pismem z dnia 27 maja 2011r. strona uzupełniła swoje stanowisko w sprawie. Następnie do strony były kierowane jedynie pisma zawiadamiające o przedłużeniu terminu rozpoznania sprawy, które miały na celu poinformowanie, iż decyzja nie zostanie wydana w terminie przewidzianym przez k.p.a.. Jednocześnie organ nie zbierał, żadnych nowych materiałów dowodowych, co musiałoby skutkować ponownym zawiadomieniem strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej (§ 1), przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Sądy administracyjne kierując się kryterium legalności dokonują zatem oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Rozstrzygając w granicach danej sprawy, Sąd nie jest związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że ma prawo wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.).

Dokonując oceny stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy według wyżej wskazanych kryteriów, Sąd stwierdził, że skargę należało uwzględnić, zasadniczo jednak z innych powodów, niż w niej wywiedzione. Decyzje organów obu instancji wydano bowiem z naruszeniem prawa, przy czym ujawnione naruszenia są tego rodzaju, że spowodowały konieczność uchylenia podjętych aktów.

Na wstępie celowe jest przypomnienie, że przedmiotem rozpoznania orzekających w sprawie organów administracji była weryfikacja wniosku M.P. (złożonego w dnia 24 marca 2004 r.), w którym domagał się on dokonania wpisu do ewidencji producentów, o jakiej mowa w przepisach ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Po rozpatrzeniu tego wniosku, w dniu 25 marca 2004 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR dokonał wnioskowanego wpisu, nadając jednocześnie wnioskodawcy numer identyfikacyjny, i wydał w tym samym dniu zaświadczenie o nadanym numerze identyfikacyjnym. Po ujawnieniu w 2010 r. informacji o pozostawaniu przez wnioskodawcę w związku małżeńskim z A.P., której w tym samym czasie również nadano numer identyfikacyjny, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR pismem z 25 listopada 2010 r. wezwał M.P. do wskazania numeru producenta, którym małżonkowie będą się posługiwać. Wobec braku wskazania tego numeru i wyjaśnień obojga małżonków, że wskazanie tego numeru nie jest możliwe, gdyż każde z nich jest odrębnym producentem rolnym prowadzącym własne gospodarstwo, organ pierwszej instancji pismem z dnia 11 marca 2011 r. poinformował wnioskodawcę o możliwości zapoznania się z aktami i wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego w sprawie anulowania numeru producenta w związku z posiadaniem dwóch numerów identyfikacyjnych przez małżonków P. Zawiadomienie to nie było poprzedzone wszczęciem postępowania w sprawie w trybie art. 61§1 k.p.a..

W dniu "[...]" wydano decyzję o anulowaniu numeru identyfikacyjnego odmawiając jednocześnie stronie dokonania wpisu do ewidencji producentów oraz nadania numeru identyfikacyjnego. W dniu "[...]" decyzja ta została utrzymana w mocy przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR. Organy obu instancji wskazując na treść art. 13 ust. 1 i art. 12 ust. 4 i 6 ustawy, uznały, że małżonkom przyznaje się tylko jeden numer identyfikacyjny, nawet w sytuacji, gdy prowadzą dwa odrębne gospodarstwa rolne.

Oceniając wydane w sprawie decyzje, Sąd doszedł do przekonania, że przedwczesne było zajmowanie przez organy stanowiska co do braku podstaw do przyznania małżonkom dwóch odrębnych numerów identyfikacyjnych, a w konsekwencji takiego stanowiska także wydanie M.P. decyzji odmownej. Dokonując takiej oceny Sąd miał przede wszystkim na uwadze to, że zaakceptowane przez organ odwoławczy rozstrzygnięcie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o "anulowaniu numeru identyfikacyjnego" nadanego skarżącemu nie zostało poprzedzone uchyleniem czynności materialno-technicznej polegającej na wpisaniu skarżącego w dniu 25 marca 2004 r. do ewidencji producentów. Organ pierwszej instancji na str.n6 uzasadnienia decyzji wyjaśniał, że ustawa o krajowym systemie ewidencji ustala tryb nadania numeru identyfikacyjnego. Wskazał, że zgodnie z art.13 ust.2 ustawy kierownik biura powiatowego ARiMR wydaje podmiotom wpisanym do ewidencji producentów zaświadczenie o nadanym numerze identyfikacyjnym, przy czym zaświadczenie takie jest oświadczeniem wiedzy organu. Organ ten wydając zaświadczenie jedynie stwierdza co mu wiadomo a nie rozstrzyga sprawy. Według organu, akty te (zaświadczenia ) nie mają charakteru prawotwórczego, gdyż nie tworzą, nie zmieniają ani też nie znoszą stosunków prawnych. Przepisy ustawy nie upoważniają organu nadającego numer do żądania jakichkolwiek dokumentów potwierdzających wiarygodność złożonego przez producenta wniosku o wpis do ewidencji producentów. Brak jest też podstaw do weryfikowania stanu cywilnego producentów ubiegających się o wpis. W związku z tym organ prowadzący ewidencję nie posiadał wiedzy o stanie cywilnym wnioskodawcy, co spowodowało dokonanie wadliwego wpisu. Organ odwoławczy ujął ten tryb nieco inaczej i wskazał na stronie 7 decyzji, że numer identyfikacyjny nadawany jest w formie zaświadczenia, stwierdzając jednocześnie, że zaświadczenie to jest oświadczeniem wiedzy organu.

Sąd nie zgadza się z wywiedzionym przez organy obu instancji wnioskiem co do trybu w jakim następuje rozpatrzenie wniosku o dokonanie wpisu do ewidencji. Zgodnie z art.11 ust.1 ustawy (w brzmieniu obowiązującym w 2004 r.) producent podlega wpisowi do ewidencji producentów na podstawie wniosku złożonego do kierownika biura powiatowego Agencji (obecne brzmienie przepisu jest nieco inne). W ust.2, przepis ten wymienia dane jakie powinien zawierać wniosek. Oznacza to, że jeśli są spełnione warunki przewidziane w przepisach prawa, to następuje wpis do ewidencji. Ustawa nie przewiduje wydawania decyzji, czy postanowienia co do spełnienia warunków umożliwiających dokonanie wpisu. Wpis taki jest zatem czynnością materialno-techniczną organu administracji publicznej i uchylenie takiej czynności powinno spowodować wykreślenie stosownych wpisów w prowadzonej przez Agencję ewidencji. Również nadanie numeru identyfikacyjnego, biorąc pod uwagę brzmienie art.12 ust.1 ustawy, stanowi czynność materialno-techniczną. Jednocześnie z wpisem producentowi nadaje się bowiem numer identyfikacyjny.

Patrząc na przepis ustawy (art.7), określający zawartość ewidencji producentów, łatwo zauważyć, że obejmuje ona zarówno dane personalne numery NIP, REGON itp. a także numer identyfikacyjny, o którym mowa w art.12. Użycie w art.7 ust.1 słów "ewidencja zawiera" należy rozumieć jako istnienie wymogu umieszczenia w ewidencji wszystkich tych danych, o których mowa w przepisie. Można zatem stwierdzić, że wpis do ewidencji (rozumiany jako konieczna zawartość ewidencji), to zbiór zapisanych w nim danych, wśród których jest między innymi nadany producentowi numer identyfikacyjny. Uprawnione wydaje się stwierdzenie, że numer identyfikacyjny stanowi jeden z elementów szeroko rozumianego wpisu.

Nadanie producentowi numeru identyfikacyjnego obliguje kierownika biura powiatowego Agencji do wydania podmiotom wpisanym do ewidencji zaświadczenia o nadanym numerze identyfikacyjnym (art. 13 ust. 2 ustawy).Z pewnością nie jest żadna forma nadawania numeru a jedynie informacja o dokonaniu tej czynności. Zaświadczenie to, zgodnie z brzmieniem art. 13 ust. 3 ustawy, należy wydać niezwłocznie po dokonaniu wpisu do ewidencji producentów, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia wpłynięcia wniosku o wpis. Natomiast stosownie do treści art. 13 ust. 1 ustawy, kierownik biura powiatowego Agencji odmawia, w drodze decyzji administracyjnej, wpisu do ewidencji producentów, jeżeli wnioskodawca nie jest producentem lub został mu już uprzednio nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12.

Należy zauważyć, że art. 12 ust. 1 ustawy wyraźnie odróżnia czynność dokonania wpisu od czynności nadania numeru, jakkolwiek zakłada jednoczesność obu czynności stanowiąc, że: "jednocześnie z wpisem do ewidencji producentów nadaje się numer identyfikacyjny". Jako pierwszą w kolejności czynność, przepis wymienia jednak wpis, co pozwala przyjąć, że nadanie numeru jest jednak następstwem wpisu, w tym sensie, że pierwsze w kolejności ze względów oczywistych jest wprowadzenie do ewidencji danych identyfikujących producenta. Na rozróżnienie tych czynności wskazuje także brzmienie art.13 ust. 1 ustawy, na mocy którego organ odmawia wpisu do ewidencji producentów, a nie odmawia nadania numeru identyfikacyjnego.

Biorąc pod uwagę wskazane wyżej zapisy ustawy, z których odczytać można rozróżnienie czynności wpisu oraz czynności nadania numeru identyfikacyjnego, treść decyzji organu pierwszej instancji, który anulował tylko numer identyfikacyjny, powstaje wątpliwość co do tego czy pozostałe elementy wpisu mają pozostać w ewidencji i jakie będzie ich prawne znaczenie. Wydaje się, że przyczyną anulowania samego numeru identyfikacyjnego jest fakt, że przyczyną, jaką organy uznały za podstawę do stwierdzenia wadliwości dotyczy tylko tego, że małżonkom nadaje się tylko jeden numer identyfikacyjny i jego anulowanie oznacza uchylenie całego wpisu do ewidencji.

W ocenie Sądu, brak jest jednak podstaw prawnych do zaakceptowania poglądu organów (chociaż nie wyrażonego wprost), że anulowanie nadanego skarżącemu numeru identyfikacyjnego jest równoznaczne z uchyleniem czynności wpisu do ewidencji. Wydane tego rodzaju rozstrzygnięcie rodzi przecież taki skutek, że w ewidencji pozostaje wciąż wpis skarżącego jako producenta, tyle że wpis nie zawiera wówczas jednego z koniecznych elementów. Stanowisko Sądu w tym zakresie potwierdzają przedstawione wcześniej uregulowania, które nie pozwalają utożsamić czynności wpisu z czynnością nadania numeru identyfikacyjnego. Tym samym anulowanie samego numeru identyfikacyjnego nie może być uznane za anulowanie całego wpisu.

Analizowane rozstrzygnięcia nie zawierające żadnej wypowiedzi co do tego czy anulowany jest cały wpis czy też tylko jeden jego element nie mogą być uznane za spełniające wymogi, których mowa w art.107 § 3 k.p.a., co stanowi niewątpliwe naruszenie tego przepisu, jak również ogólnych zasad postępowania, w szczególności zasady legalizmu i praworządności oraz pogłębiania zaufania do organów państwa, które w swym działaniu winny kierować się m.in. słusznym interesem obywateli (art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a.).

Skutek tego, że anulowano jedynie numer identyfikacyjny, jest dalej idący. Organ pierwszej instancji orzekł bowiem jednocześnie o odmowie dokonania wpisu i nadania numeru identyfikacyjnego, co należy rozumieć w ten sposób, że rozstrzygnął w przedmiocie wniosku złożonego przez producenta rolnego w dniu 24 marca 2004 r. przyjmując za podstawę rozstrzygnięcia w tym zakresie art.13 ust.1 w zw. z art.12 ust.4 ustawy. W sytuacji zaś, gdy dokonany w dniu 25 marca 2004 r. wpis został uchylony tylko w zakresie jednego, chociaż niezwykle istotnego elementu, jakim jest numer identyfikacyjny, to ponowne orzekanie o odmowie dokonania wpisu jest co najmniej wątpliwe.

W cenie Sądu, wówczas, gdy zachodzi potrzeba weryfikacji dokonanego już wpisu, a właściwie wniosku o wpis, na podstawie tego wpisu dokonano czynności wpisu do ewidencji, konieczne jest zachowanie określonego trybu postępowania. Organ powinien na podstawie art. 61 § 1 k.p.a. wszcząć postępowanie mające na celu wykreślenie z ewidencji dokonanego wpisu i uchylenie nadanego numeru a następnie uchylić wadliwą czynność w drodze decyzji, przy zastosowaniu, na zasadzie analogii, art. 13 ust. 1 ustawy. Przeprowadzenie tego postępowania zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej jest warunkiem do podjęcia rozstrzygnięcia o odmownym załatwieniu weryfikowanego wniosku (por. np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 lutego 2008 r., sygn. akt III SA/Po 608/07, LEX nr 510374). Niezachowanie takiego trybu spowodowało podjęcie decyzji o odmowie wpisu do ewidencji producentów oraz nadania numeru identyfikacyjnego bez wcześniejszego wyeliminowania istniejącego już wpisu. Stwierdzone wyżej naruszenia prawa niewątpliwie miały wpływ na wynik sprawy, w związku z czym Sąd postanowił o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę, organ uwzględni stanowisko zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku, o ile podtrzyma stanowisko co do sposobu wykładni art. 12 ust. 4 ustawy i potrzeby zastosowania art.13 ust.1 To ostatnie zastrzeżenie to jest istotne z uwagi na to, że w toku postępowania odwoławczego ujawnione zostały okoliczności, których rozważenie może w sposób zasadniczy wpłynąć na stanowisko organu.

Na etapie postępowania odwoławczego organ ten powziął bowiem wiadomość, iż małżeństwo skarżącego zostało rozwiązane. O ile fakt ten zyska potwierdzenie poprzez przedstawienie dowodu w postaci odpisu wyroku ze stwierdzeniem prawomocności, konieczne będzie rozważenie, czy nie przestały istnieć przeszkody uniemożliwiające posiadanie byłym już małżonkom dwóch numerów identyfikacyjnych. Organ będzie musiał dokonać oceny jaki wpływ na istniejący już wpis w ewidencji i nadany numer indentyfikacyjny może mieć prawomocne rozwiązanie małżeństwa. Wprawdzie organ odwoławczy wypowiadał się w pewnym zakresie w tej kwestii stwierdzając na str. 8 decyzji, że do dnia uprawomocnienia się wyroku rozwodowego skarżący miał nieprawidłowo nadany numer identyfikacyjny i dopiero z chwilą uprawomocnienia się wyroku rozwodowego będzie mógł złożyć własny wniosek o nadanie mu numeru identyfikacyjnego, jednak brak jest wyjaśnienia charakteru prawnego wpisu oraz rozważenia kwestii czy późniejsza zmiana okoliczności istotnych dla możliwości dokonania wpisu "sanuje" wadliwie dokonany wpis. Pamiętając o sprawowaniu funkcji jedynie kontrolnej, Sąd nie może podjąć się w zastępstwie organ poszukiwania wyjaśnień i uzasadnień prawnych dla stanowiska organu, które jest oczywiste i sprowadza się w istocie do prostej konstatacji, że jeśli wadliwie nadano numer to należy go anulować. Organy obu instancji nie wyjaśniają też co w istocie oznacza anulowanie wpisu. Można przecież owo anulowanie rozumieć jako wykreślenie z ewidencji, co jest czynnością materialno-techniczną i następuje zawsze w określonym czasie i z pewnością nie wcześniej zanim decyzje o "anulowaniu" staną się prawomocne ( w rozumieniu zakończenia procedury sądowoadministracyjnej). Można też rozumieć anulowanie jako unicestwienie, pozbawienie mocy prawnej poprzez opatrzenie wpisu stosowną wzmianką o zapadłym orzeczeniu. W jakikolwiek sposób orzeczenie o anulowaniu by nie było zrealizowane w sensie technicznym, najistotniejsze jest to od kiedy wywołuje skutek prawny w takiej postaci, że producent rolny nie może się na wpis i na nadany numer powoływać. Na tle okoliczności sprawy oczywiste jest, że również dokonanie wpisu A.P. do ewidencji nadanie jej numeru było dotknięte tymi samymi wadami, co wpis jej ówczesnego małżonka. W tym przypadku jednak nie podjęto działań zmierzających do anulowania tego wpisu i numeru a fakt, że składając zmianę wniosku o dysponowała już zgodą współmałżonka pozwoliło organowi na potraktowanie tego wpisu jako prawidłowego, chociaż oczywiste jest, że do 14 stycznia 2010 r. (data złożenia zmiany do wniosku) był on wadliwy. Sąd za celowe uznaje zwrócenie uwagi na te okoliczności, gdyż świadczą one o braku konsekwencji organów w zakresie potrzeby (bądź jej braku) wzruszania wpisu, gdy doszło do zmiany okoliczności mających wpływ na możliwość dokonania wpisu. Zmiana okoliczności w postaci uzyskania zgody małżonka na nadanie jej numeru identyfikacyjnego wywołała skutek sanowania poprzedniego wpisu dokonanego na wniosek A.P., natomiast zmiana okoliczności w postaci rozwiązania związku małżeńskiego, takiego skutku nie odniosła. Nie można przy tym wykluczyć, że jest to efektem założenia, że wyrok rozwodowy w chwili orzekania prze organ odwoławczy nie był prawomocny. O takim założeniu zdaje się świadczyć użycie czasu przyszłego w sformułowaniu: "dopiero po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego stanie się on umocowany do wystąpienia z własnym wnioskiem" ( str.8 decyzji).W ocenie Sądu nie istniały podstawy do tego by przyjmować, że wyrok rozwodowy nie jest prawomocny, a jeśli organ miał w tym zakresie wątpliwości, to powinien był je usunąć poprzez uzupełnienie materiału dowodowego poprzez zażądanie od strony dostarczenia odpisu wyroku ze stwierdzeniem prawomocności.

Organ pierwszej instancji będzie więc musiał wyjaśnić, a następnie ocenić w należyty sposób okoliczność, na którą powołał się skarżący w piśmie z dnia 27 maja 2011r. złożonym po wniesieniu odwołania, orzeczenie rozwodu.

W tym miejscu stwierdzić należy, iż Sąd nie podziela zarzutu naruszenia art. 105 § 1 kpa. Zgodnie z treścią przywołanego przepisu (w brzmieniu obowiązującym od 11 kwietnia 2011r.), gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. W ocenie Sądu istniejąca w sprawie sytuacja nie uzasadniała jednak zastosowania wyżej wymienionego przepisu i umorzenia postępowania. Podkreślić bowiem należy, że instytucja umorzenia postępowania w zgodnej opinii doktryny dotyczy sytuacji, gdy powstaje trwała i nieusuwalna przeszkoda w prowadzeniu postępowania. Przy czym ustawodawca położył jednak nacisk nie na istnienie tej przeszkody, lecz na brak przedmiotu postępowania czyli bezprzedmiotowość. Należy przyjąć, że przedmiotem ogólnego postępowania administracyjnego jest sprawa administracyjna w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. Tym samym postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji, albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, albo utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania administracyjnego.

Tym samym umorzenie postępowania może nastąpić tylko wtedy gdy zabrakło któregokolwiek z elementów stosunku prawnego, co powoduje, że nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę co do istoty (np. przestało obowiązywać prawo będące podstawą orzekania w danej sprawie, albo przestał istnieć podmiot, którego praw

i obowiązków postępowanie dotyczy, bądź też w toku postępowania okazało się, że wszczęto je w sprawie nie będącej sprawą z zakresu administracji publicznej). Organ administracji nie może natomiast umorzyć postępowania, gdy stwierdzi brak przesłanek do uwzględnienia żądania strony. Stwierdzenie braku przesłanek do uwzględnienia wniosku nie jest równoznaczne z bezprzedmiotowością postępowania i nie może skutkować umorzeniem postępowania (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 listopada 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1593/06 orzeczenie dostępne w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa. gov.pl ). Dlatego też bezzasadności wniosku nie należy mylić

z bezprzedmiotowością postępowania. Umorzenie postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości w sytuacji, gdy istniały podstawy do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty, stanowiłoby naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. oraz naruszałoby interes strony.

Odnoszenie się zaś do innych zarzutów skargi, w tym materialnoprawnych, z uwagi na charakter zapadłego rozstrzygnięcia jest przedwczesne.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. zaś o niewykonywaniu zaskarżonego orzeczenia na podstawie art.152 p.p.s.a.