Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2717/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 pkt 9, art. 36a ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka /spr./ Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Szpojankowski po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej C. [...] spółka komandytowa z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 sierpnia 2016 r. sygn. akt IV SA/Po 405/16 w sprawie ze skargi [...] P. [...] [...] S.A. z siedzibą w P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 3 sierpnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 405/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi W. [...] S.A. z siedzibą w P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2016 r., nr [...], w przedmiocie zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę: 1. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...], zmieniającą decyzję z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...]; 2. zasądził od Wojewody [...] na rzecz skarżącego kwotę 997 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła C. [...] Spółka komandytowa z siedzibą w P., wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, jak również o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zarzucono:

1. naruszenie prawa materialnego, tj.:

a) art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane, poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że organ administracyjny, wydający pozwolenie na budowę powinien uwzględnić uzasadnione interesy osób trzecich również w zakresie określonym w uzasadnieniu postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 2004 r., sygn. akt [...], podczas gdy powyższe interesy powinien uwzględnić wyłącznie w ramach ochrony regulowanej prawem budowlanym.

2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie tj. brak wskazania i wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia,

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. oraz art. 7 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez uwzględnienie skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2016 r., w sytuacji gdy decyzja ta nie narusza art. 7 i 77 § 1 k.p.a., ponieważ organ II instancji poczynił ustalenia w zakresie tego czy wymiar zaprojektowanego wjazdu pozwala na korzystanie z drogi koniecznej w sposób umożliwiający dowóz mebli, sprzętu i odpadów komunalnych i tym samym nie narusza interesów skarżącego oraz dokonał wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w tym zakresie, co miało istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy, ponieważ doprowadziło do ustalenia, że organ nie zbadał czy nie doszło do naruszenia istotnych interesów osób trzecich i skutkowało uwzględnieniem skargi do WSA z dnia 14 kwietnia 2016 r.,

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., poprzez uwzględnienie skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2016 r., w sytuacji gdy decyzja ta nie narusza art. 107 § 3 k.p.a., tj. zawiera wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do ustalenia, że organ nie zbadał czy nie doszło do naruszenia istotnych interesów osób trzecich i skutkowało uwzględnieniem skargi do WSA z dnia 14 kwietnia 2016 r,

d) art. 153 p.p.s.a., poprzez wskazanie przez Sąd I instancji, że organ powinien dokonać wykładni postanowienia Sąd Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 2004 r., sygn. akt [...], w kontekście treści art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane, w sytuacji gdy organ zgodnie z art. 365 k.p.c. związany jest wyłącznie treścią postanowienia sądu cywilnego, nie jest związany uzasadnieniem postanowienia sądu cywilnego, a "dokonywanie wykładni" treści orzeczenia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. zgodnie z wytycznymi Sądu I instancji zmierzałoby do uzupełniania jego treści przez organ, co nie leży w kompetencjach organu i sprzeczne jest z treścią art. 6 k.p.a., a powyższe może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Spółka powołała się na pogląd prawny zawarty w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1364/11, zgodnie z którym: "Obowiązek uwzględnienia interesów osób trzecich poprzez zapewnienie tym osobom dostępu do drogi publicznej nie może być rozumiany w ten sposób, że w postępowaniu administracyjnym mającym na celu wydanie pozwolenia na budowę organy administracji publicznej maja ustanawiać na rzecz osób trzecich drogę konieczną bądź samodzielnie ustalać którędy przebiegać będzie dostęp do drogi publicznej przez działkę, na której ma być realizowana inwestycja. Nie należy to absolutnie do kompetencji tych organów". Następnie wskazała, że w kontekście powyższego przyjąć, więc należy, że skoro do kompetencji organów nie należy ustanowienie na rzecz osób trzecich drogi koniecznej lub ustalenia w jaki sposób droga ta ma przebiegać, to przyjąć należy, że poza kompetencją organów leży również ustalenie ewentualnej wysokości drogi koniecznej. Poczynienie w tym zakresie ustaleń przez organ doprowadzi do faktycznego uzupełnienia treści postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 2004 r., sygn. akt [...], o kolejny parametr tj. wysokość. Działanie takie wykraczać będzie poza kompetencje organu.

Skarżąca kasacyjnie podniosła także, że w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2008 r., sygn. akt II OSK 1813/06, wskazano, że "Poszanowanie występujących na obszarze działania przedmiotowego obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tj Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) dopuszczalne jest jedynie wówczas, gdy ochrona taka wynika z konkretnych norm techniczno-budowlanych, orzeczeń sądów powszechnych bądź ostatecznych decyzji administracyjnych".

Spółka podkreśliła, że Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazał, że "oceny czy w niniejszej sprawie nie doszło do nadmiernego ograniczenia interesów skarżącej spółki w zakresie przysługującej jej służebności drogi koniecznej dokonać należało z uwzględnieniem treści postanowienia Sądu Rejonowego ustanawiającego przedmiotową służebność jak i z przepisów Prawa budowlanego." Wskazała przy tym, że zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Utrwalony zarówno w doktrynie jak i orzecznictwem jest pogląd dotyczący związania między innymi organów administracyjnych wyłącznie sentencją orzeczenia sądu cywilnego. Tytułem przykładu wskazała na treść wyroku Sądu Najwyższego z dnia 15 stycznia 2015 r., sygn. akt IV CSK 181/14, w którym stwierdzono, że " Wynikająca z art. 365 § 1 KPC moc wiążąca wyroku dotyczy związania sentencją, a nie uzasadnieniem wyroku innego sądu, czyli przesłankami faktycznymi i prawnymi przyjętymi za jego podstawę, gdyż zakresem prawomocności materialnej jest objęty tylko ostateczny wynik rozstrzygnięcia a nie jego przesłanki". W ocenie Spółki, błędne jest więc stwierdzenie Sądu I instancji, że "na uwadze należy mieć jednak, że w przedmiotowym postanowieniu wskazano, że ustanowienie drogi koniecznej na nieruchomości oznaczonej nr [...] należy ustanowić w celu umożliwienia dowozu mebli, sprzętu i odbioru odpadów komunalnych." Postanowienie Sądu Rejonowego ustanawiające drogę konieczną nie zawiera w swej treści zastrzeżenia, że zostaje ona ustanowiona w celu umożliwienia dowozu mebli, sprzętu i odbioru odpadów komunalnych. Postanowienie jest prawomocne, nie było zaskarżane i wiąże organy wyłącznie we wskazanym w nim zakresie.

Skarżąca kasacyjnie zauważyła, że w uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji stwierdził że "organ powinien przede wszystkim wziąć pod uwagę czy przyjęte rozwiązania techniczne pozwalają na dalsze korzystanie z ustanowionej służebności zgodnie z celem jaki został wskazany w postanowieniu Sądu Rejonowego - dowóz mebli, sprzętu i odbiór odpadów komunalnych", jednak nie wskazał jaki przepis prawa stanowił podstawę takiego rozstrzygnięcia. Dalszą konsekwencją braku wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia jest brak wyjaśnienia tej podstawy w uzasadnieniu decyzji. W związku z tym, że Sąd I instancji nie wskazał podstawy prawnej rozstrzygnięcia, w uzasadnieniu brak jest również wyjaśnienia tej podstawy. Natomiast zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Sąd I instancji nie wskazał jaki przepis prawa nakazuje organom przy wydawaniu decyzji badać motywy rozstrzygnięcia postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 2004 r., sygn. akt [...]. Dodała także, że decyzja administracyjna może zostać wydana tylko w oparciu o przepis prawa. W niniejszej sprawie skarżącej nie został wskazany przepis, który stanowił podstawę rozstrzygnięcia. W związku z tym uczestnik nie miał możliwości zweryfikowania prawidłowości wydanego orzeczenia. Brak podstawy prawnej dla wydanego orzeczenia czyni je wadliwym i winno przesądzać o jego uchyleniu. Z kolei jeżeli Sąd I instancji wskazałby podstawę prawną wyroku, skarżąca miałaby możliwość zgłoszenia zarzutów materialnoprawnych w zakresie powołanej przez Sąd I instancji podstawy prawnej.

Ponadto, strona wskazała, że organ II instancji w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] marca 2016 r., stwierdził między innymi, że "W projekcie zagospodarowania terenu wyrysowano drogę wewnętrzną ze służebnością przejazdu o szerokości 3 m i powierzchni 135 m2. (...) Kabina zaprojektowanego podnośnika (windy) ma zachowaną wymaganą szerokość 3 m (zgodnie z szerokością drogi koniecznej). Zachowane światło przejazdu pozwała na swobodne poruszanie się nie tylko samochodów osobowych, ale również samochodów dostawczych, umożliwiających dowóz mebli, sprzętu, odbiór odpadów komunalnych". W ocenie Spółki, wobec powyższego, Sąd I instancji błędnie ustalił, że dodatkowych ustaleń ze strony organu wymaga, czy wymiary zaprojektowanego wjazdu pozwalają na korzystanie z drogi koniecznej w sposób umożliwiający dowóz mebli, sprzętu i odbiór odpadów komunalnych", oraz że "organy architektoniczno-budowlane rozpoznające niniejszą sprawę nie rozważyły w sposób wyczerpujący czy wysokość zaprojektowanego wjazdu nie narusza interesów skarżącej spółki". Wskazane naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do przyjęcia, że organ nie zbadał czy nie doszło do naruszenia istotnych interesów osób trzecich i w konsekwencji skutkowało uwzględnieniem skargi z dnia 14 kwietnia 2016 r.

Wnosząca skargę kasacyjną uznała również, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone zaskarżonym wyroku w zakresie w jakim zobowiązują organ do "dokonania wykładni" postanowienia Sąd Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 2004 r., sygn. akt II [...], nie odpowiadają prawu. Sąd I instancji nie mógł nałożyć na organ obowiązku dokonania takiej wykładni, ponieważ obowiązujące przepisy nie dają organom takich uprawnień. Zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Związanie organu wyrokiem przez Sąd I instancji w zakresie wykraczającym poza kompetencje organu uznać należy za naruszenie art. 153 p.p.s.a. Spółka ponownie podkreśliła, że zgodnie z art. 365 k.p.c. organy związane są jedynie sentencją orzeczenia. Organ wydając decyzję, która zaskarżona została skargą z dnia 14 kwietnia 2016 r. opierał się na treści postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 2004 r., sygn. akt [...]. Zobowiązanie organu do poczynienia ustaleń na podstawie treści uzasadnienia postanowienia nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Wskazane naruszenie Sądu I instancji w konsekwencji będzie miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, ponieważ zobowiąże organ do działania z przekroczeniem jego ustawowych kompetencji.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną W. [...] S.A. z siedzibą w P., wniosło o jej oddalenie, jak również o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż objęte nią orzeczenie Sądu I instancji, mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Zgodnie bowiem z art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, nie tylko wtedy, gdy nie ma usprawiedliwionych podstaw, ale także wówczas, gdy zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Orzeczenie odpowiada prawu mimo błędnego uzasadnienia, gdy nie ulega wątpliwości, że po usunięciu błędów zawartych w uzasadnieniu, sentencja nie uległaby zmianie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 207/04, ONSAiWSA 2005, nr 5, poz. 101; B. Gruszczyński (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009). Taka sytuacja, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaistniała w tej sprawie.

Na wstępie należy jeszcze przypomnieć, że stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych w rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Skarga kasacyjna złożona w przedmiotowej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a., tj. naruszeniu prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię (pkt 1) oraz naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). W pierwszej kolejności, co do zasady, rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, albowiem dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego. Jednakże w rozpoznawanej sprawie, są one ze sobą ściśle powiązane, dlatego też rozpoznane zostały łącznie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, niezasadny jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Strona wnosząca skargę upatruje jego naruszenia w jego niezastosowaniu, przejawiającym się brakiem wskazania i wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia. W myśl powołanego przepisu uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, pisemne motywy powinny ponadto obejmować wskazania co do dalszego postępowania. Przepis ten określa zatem niezbędne elementy uzasadnienia, których zamieszczenie pozwala odtworzyć sposób rozumowania Sądu, który doprowadził do takiego właśnie rozstrzygnięcia. Wskazuje on w swej treści na trzy elementy, które muszą się znaleźć w uzasadnieniu wyroku, czyli: a) opis historyczny sprawy, zawierający prezentację jej okoliczności faktycznych, przebiegu i stanowisk stron do momentu podjęcia ostatecznego rozstrzygnięcia (decyzji, postanowienia bądź innej czynności administracyjnej) zaskarżonego do Sądu administracyjnego, b) prezentacje stanowisk stron w postępowaniu sądowoadministracyjnym obejmującą w pierwszym rzędzie zarzuty skargi oraz argumenty strony przeciwnej zawarte w odpowiedzi na nią, uzupełnione ewentualnie o stanowiska innych uczestników postępowania oraz c) stanowisko Sądu obejmujące wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia wraz z jej wyjaśnieniem.

Sporządzenie uzasadnienia jest czynnością następczą w stosunku do podjętego rozstrzygnięcia, stąd też tylko w nielicznych sytuacjach naruszenie tej normy prawnej może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej. Pamiętać bowiem należy, że usprawiedliwiony będzie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a tylko wówczas, gdy pomiędzy tym uchybieniem a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego będzie istniał potencjalny związek przyczynowy. Do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia, gdy lakoniczne i ogólnikowe uzasadnienie wyroku uchylającego akt administracyjny, pozbawiałoby stronę informacji o przesłankach rozstrzygnięcia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 487/08).

W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodzi. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera ww. elementy, a uzasadnienie części prawnej jest wystarczające dla uzyskania informacji o przesłankach rozstrzygnięcia, które doprowadziły do uchylenia decyzji organów administracji publicznej, zresztą słusznego rozstrzygnięcia, o czym będzie mowa poniżej. Niewątpliwie Sąd I instancji wskazał podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.), jak również wskazał na przepisy, które w jego ocenie zostały naruszone (art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a., art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane). Nie można w tym względzie doszukać się takiej wadliwości, która stanowiłaby podstawę do wyeliminowania zaskarżonego wyroku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stwierdzenie przywołane przez skarżącego kasacyjnie "organ powinien przede wszystkim wziąć pod uwagę czy przyjęte rozwiązania techniczne pozwalają na dalsze korzystanie z ustanowionej służebności zgodnie z celem jaki został wskazany w postanowieniu Sądu Rejonowego - dowóz mebli, sprzętu i odbiór odpadów komunalnych", należy odnieść do wskazanych przez Sąd I instancji podstawy wyeliminowania decyzji.

Jak wyżej wskazano, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, pisemne motywy powinny ponadto obejmować wskazania co do dalszego postępowania. W zaskarżonym wyroku Sąd wojewódzki zawarł wskazania, co do dalszego postępowania, podnosząc, że dodatkowych ustaleń ze strony organu wymaga, czy wymiary zaprojektowanego wjazdu pozwalają na korzystanie z drogi koniecznej w sposób umożliwiający dowóz mebli, sprzętu i odbiór odpadów komunalnych. Wskazał także, że rolą organu prowadzącego ponownie postępowanie będzie dokonanie wykładni postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 2004 r., sygn. akt [...], w kontekście art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane. W tym celu organ powinien przeprowadzić postępowania dowodowe na okoliczność ustalenia wymiaru wjazdu zapewniającego skuteczne korzystanie z przysługującej Spółce prawa drogi koniecznej.

Kwestia związana z dokonaniem wykładni postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 2004 r., sygn. akt [...], budzi w ocenie wnoszącej skargę kasacyjną wątpliwości. W tym względzie poruszona została ona m.in. w zarzucie naruszenia art. 153 p.p.s.a. W niniejszej sprawie zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. nie może zostać jednakże skutecznie postawiony. Zgodnie z ww. przepisem, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. W wyniku wydania wyroku o charakterze kasacyjnym sprawa wraca do stadium postępowania przed organem administracyjnym. Oznacza to obowiązek powtórnego rozpoznania tej sprawy przez ten organ i wydania decyzji, z uwzględnieniem oceny prawnej zawartej w wyroku. Każde rozstrzygnięcie sądowe zawiera ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania, jednakże tylko pierwsze orzeczenie sądowe, charakteryzuje się mocą bezwzględnie obowiązującą. Co do zasady naruszenie ww. przepisu może mieć zatem miejsce w sytuacji, gdy organ administracji publicznej w toku ponownego rozpatrzenia sprawy, a następnie sąd, nie zastosują się do oceny prawnej i wskazań zawartych w poprzedzającym rozstrzygnięcie wyroku sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie, jak wyżej podkreślono, zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. nie może zostać skutecznie postawiony, albowiem wiąże się on ściśle z dokonaną przez Sąd wojewódzki oceną naruszenia przez organ przepisów prawa, która to ocena, może być zwalczana tylko przy wysunięciu zarzutów z art. 174 p.p.s.a., z czego strona skorzystała.

Tym niemniej, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, słusznie skarżąca kasacyjnie wskazuje, że w ścisłym znaczeniu, nie leży w kompetencji organu dokonanie wykładni postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 2004 r., sygn. akt [...]. Stosownie do art. 352 k.p.c. w zw. z art. 361 k.p.c., tylko Sąd, który wydał postanowienie, rozstrzyga wątpliwości co do jego treści. Jeżeli przyjmie się wytyczne Sądu I instancji wiernie, jak to zostało wskazane, to faktycznie należy uznać, że stwierdzenie to jest wadliwe i świadczyć może o częściowo błędnym uzasadnieniu wyroku. Jednakże należy przyjąć, że Sąd wojewódzki formułując takie wytyczne zastosował skrót myślowy. Intencją Sądu było, aby przez pryzmat art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane organ wziął pod uwagę, czy przyjęte rozwiązania techniczne pozwalają na dalsze korzystanie z ustanowionej służebności, zgodnie z celem jaki został wskazany w postanowieniu Sądu Rejonowego – dowóz mebli, sprzętu, odbiór odpadów komunalnych.

Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane obiekt budowlany jako całość oraz jego poszczególne części, wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej. Obowiązek zapewnienia dostępu do drogi publicznej, jak słusznie zauważył Sąd I instancji, należy rozumieć w ten sposób, że organy administracji wydające pozwolenie na budowę winny uwzględniać istniejący stan prawny na gruncie np. istniejącą służebność drogi koniecznej. Co jest w sprawie niesporne - Sąd Rejonowy w [...] ww. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2004 r. ustanowił służebność na działce oznaczonej nr [...], na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że ustanowienie służebności wiąże się z tym, iż wnioskodawca, pomimo posiadanego dostępu do drogi publicznej, nie ma możliwości wykorzystania go w celu dowozu sprzętu, mebli, materiałów budowlanych, wywozu gruzu, odbioru odpadów komunalnych.

Zauważyć należy, że ustanowienie służebności drogi koniecznej nastąpiło w roku 2004 r., a więc w czasie, kiedy nie został jeszcze sporządzony projekt budowlany. Słusznie zatem stwierdził Sąd wojewódzki, że organy nie wykazały w sposób wystarczający, czy projektowany obiekt budowlany nie narusza uzasadnionych interesów osób trzecich, czy wymiary zaprojektowanego wjazdu pozwalają na korzystanie z drogi koniecznej w sposób umożliwiający cel, dla jakiego została ustanowiona służebność. Należy, powtórzyć za Sądem I instancji, że skupiając się na kwestii szerokości wjazdu oraz zależności między zaprojektowanym rozwiązaniem w postaci podnośnika samochodowego, a wykonywaniem prawa wynikającego z ustanowionej służebności organy architektoniczno-budowlane rozpoznające niniejszą sprawę nie rozważyły w sposób wyczerpujący czy wysokość zaprojektowanego wjazdu nie narusza interesów skarżącej Spółki. Organ odwoławczy zaznaczył, że "Kabina zaprojektowanego podnośnika (windy) ma zachowaną wymaganą szerokość 3 m (zgodnie z szerokością drogi koniecznej). Zachowane światło przejazdu pozwala na swobodne poruszanie się nie tylko samochodów osobowych, ale również samochodów dostawczych, umożliwiających dowóz mebli, sprzętu, odbiór odpadów komunalnych. Szczegółowe parametry windy zostały ujęte w dokumentacji projektowej (...)." W tych ustaleniach brak jest konkretów, poprzez odniesienie się do wymiarów (wyrażonych w metrach i centymetrach), w szczególności wysokości, na poparcie twierdzenia, odnośnie swobodnego przemieszczania się różnego rodzaju pojazdów. Uzasadnienie decyzji organu I instancji, także nie daje odpowiedzi na powyższe.

Trafnie zaznaczyła wnosząca skargę kasacyjną, że poszanowanie występujących na obszarze działania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej (art. 5 pkt 9 ustawy Prawo budowlane), dopuszczalne jest wówczas, gdy ochrona taka wynika z konkretnych norm techniczno-budowlanych, orzeczeń sądów powszechnych bądź ostatecznych decyzji administracyjnych. W niniejszej sprawie niewątpliwie ochrona wynika z przywołanego wyżej postanowienia Sądu powszechnego. Myli się jednakże skarżący kasacyjnie, że organ administracyjny, wydający pozwolenie na budowę powinien uwzględnić uzasadnione interesy osób trzecich wyłącznie w ramach ochrony regulowanej prawem budowlanym. Proces budowlany jest obszarem, na którym dochodzi do koncentracji interesów o bardzo zróżnicowanym charakterze, tj. interesów różnych podmiotów, czy nawet z zakresu różnych dziedzin prawa. Wśród takich interesów można wyróżnić interesy osób trzecich, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 9, które przejawiają się zarówno w sferze stosunków administracyjnoprawnych, jak i cywilnoprawnych. Dzieje się tak dlatego, że działalność budowlana, unormowana przez przepisy prawa budowlanego, realizuje się w sferze określonego istniejącego stanu faktycznego i zwykle wywiera wpływ na jego zmianę, a jednocześnie dokonuje się w sferze istniejących stosunków prawnych, dotyczących przeważnie prawa do rzeczy, i może powodować naruszenie tych stosunków czy tego prawa (zob. Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Komentarz aktualizowany do art. 5 Prawa budowlanego, LEX/el. 2018).

Tym samym, podniesione przez skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane, okazały się nieusprawiedliwione.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.