Postanowienie WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 906/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-08-16 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 16 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą [...] o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za kwiecień 2011 r. postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem zawartym w skardze, złożonym na formularzu PPPr w dniu 29 czerwca 2017 r. (data stempla pocztowego), skarżąca spółka zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości.

W złożonym oświadczeniu o majątku i dochodach spółka podała, że jej kapitał zakładowy wynosi 1.394.505,03 zł, wartość jej środków trwałych to 14.438.655,42 zł, ostatni rok obrotowy zakończyła stratą w wysokości 407.266,24 zł, na dzień 31 maja 2017 r. dysponowała środkami pieniężnymi w łącznej kwocie 208.216,88 zł, z czego 205.916,88 zł posiadała w gotówce w kasie, zaś 2.300 zł zgromadziła na rachunku bankowym w [...] (saldo jej konta w [...] wynosiło 0 zł).

Spółka wyjaśniła, że na skutek postępowań administracyjnych została pozbawiona majątku – zamknięte zostały prowadzone przez spółkę salony gier, zaś znajdujące się w nich automaty do gier wraz ze zgromadzoną w nich gotówką zostały zabezpieczone. Spółka wskazała, że utraciła płynność finansową i nie prowadzi działalności gospodarczej (jej rachunki bankowe zostały zajęte przez naczelnika urzędu skarbowego, co uniemożliwia jej funkcjonowanie), wykazuje wyłącznie stratę bilansową. Z tych przyczyn nie posiada środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie.

Odpowiadając na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 5 lipca 2017 r. spółka nadesłała:

- odpis korekty zeznania podatkowego za rok 2016 (CIT-8), w którym wykazała stratę w wysokości 390.939,62 zł, deklarując przychody w kwocie 136.075 zł i koszty ich uzyskania w wysokości 527.014,62 zł;

- odpisy deklaracji VAT-7 za kwiecień i maj 2017 r., w których podstawa opodatkowania wyniosła 0 zł;

- odpisy sprawozdania finansowego i Zarządu z działalności spółki oraz odpis zestawienia zmian w kapitale (funduszu) własnym spółki, obejmujące okres od 1 stycznia do 23 lutego 2014 r. (tj. dzień poprzedzający postawienie spółki w stan likwidacji), sporządzone w dniu 15 grudnia 2016 r. wraz z odpisem protokołu z posiedzenia Zgromadzenia Wspólników i uchwał podjętych w sprawie zatwierdzenia sprawozdania finansowego na dzień 23 lutego 2014 r. oraz w sprawie rozliczenia straty;

- wykaz stanu zaległości spółki, które na dzień 24 czerwca 2017 r. wynosiły 6.673.806,83 zł (wraz odsetkami, kosztami egzekucyjnymi i upomnień), sporządzony przez naczelnika urzędu skarbowego;

- odpis sprawozdania finansowego za rok obrotowy 2016 wraz z wydrukami z kont księgowych;

- raporty kasowe za okres od 1 kwietnia do 30 czerwca 2017 r., z których wynika, że na koniec okresu spółka posiadała w kasie środki w kwocie 185.832,41 zł;

- wyciągi z dwóch rachunków bankowych spółki sporządzone za okres od 1 kwietnia do 30 czerwca 2017 r. oraz od 1 kwietnia do 31 maja 2017 r., których salda końcowe wynosiły -25 zł oraz 2.300 zł.

Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Z treści przytoczonej regulacji wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego przez tę osobę, inaczej niż jest to w przypadku wniosku osoby fizycznej, ma charakter uznaniowy (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2014 r., sygn. akt I FZ 147/14, LEX nr 1484736). W orzecznictwie podnosi się, że uwzględnienie takiego wniosku pozostaje fakultatywne nawet wówczas, gdy spełnione są przesłanki określone w art. 246 § 2 (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 367/09, LEX nr 653888). W myśl rozpatrywanego przepisu prawo pomocy bowiem może, a nie musi, być przyznane, gdy "zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu" (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2014 r., sygn. akt I FZ 325/14, LEX nr 1509799).

Niemniej wchodzi to w rachubę dopiero wówczas, gdy osoba prawna wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania.

Według poglądów prezentowanych w orzecznictwie sądów administracyjnych przyznanie stronie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na sfinansowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04, orzeczenia.nsa.gov.pl). Spółka powinna bowiem wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienia kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich choćby podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11, z dnia 23 marca 2015 r., sygn. akt II GZ 101/15, z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt II FZ 84/15 oraz z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OZ 304/14, orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie referendarza sądowego taka sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie.

Zdaniem referendarza sądowego ocena sytuacji finansowej spółki, podjęta na podstawie przedstawionych dokumentów, nie uzasadnia przyznania spółce prawa pomocy.

W pierwszej kolejności referendarz sądowy postanowił odnieść się do podnoszonej przez spółkę okoliczności, że jej trudna sytuacja finansowa została spowodowana toczącymi się postępowaniami administracyjnymi i egzekucyjnymi, które uniemożliwiają jej prowadzenie działalności gospodarczej i na skutek których utraciła płynność finansową.

Referendarz sądowy zauważa, że z przedłożonego sprawozdania Zarządu z działalności spółki na dzień 23 lutego 2014 r. wynika, że przyczyną braku możliwości kontynuowania działalności gospodarczej przez spółkę, a w konsekwencji postawienie jej w stan likwidacji w dniu 24 lutego 2014 r., była zmiana przepisów regulujących podstawową działalność spółki, tj. działalność w zakresie urządzania gier na automatach o niskich wygranych, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2010 r. Nowe przepisy ustawy hazardowej uniemożliwiły bowiem spółce poszerzanie działalności o kolejne punkty do urządzania gier na automatach. Mimo to, we wprowadzeniu do sprawozdania finansowego z dnia 13 maja 2017 r. spółka czas trwania działalności przyjęła jako "nieokreślony" (pkt 2) oraz wskazała, że roczne sprawozdanie finansowe zostało sporządzone przy założeniu kontynuowania działalności gospodarczej, przez co najmniej 12 kolejnych miesięcy (pkt 5). Nadto, jak wynika z informacji dodatkowej do sprawozdania rocznego za 2016 r., spółka kontynuuje działalność gospodarczą i zamierza ją prowadzić w przyszłości, o czym świadczy zapis zawarty w Ustępie 1 pkt 7, w którym wskazano, że wypracowaną stratę spółka przewiduje pokryć z wypracowanych zysków w latach następnych. Wprawdzie w porównaniu z rokiem 2015 łączne przychody spółki ze sprzedaży, operacyjne i finansowe uległy znacznemu zmniejszeniu z kwoty 1.776.620,92 zł do kwoty 303.349 zł, spółka poniosła także większą stratę (w roku 2015 wyniosła ona 267.966,76 zł, a w roku 2016 – 407.266,24 zł), to jednak – pomimo podnoszonych trudności – spółka nadal prowadzi działalność zarobkową.

Podkreślić przy tym należy, że wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. Strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad osiągniętym przychodem, a to oznacza jedynie brak dochodu do opodatkowania (brak obowiązku zapłaty podatku dochodowego). Wykazanie straty nie jest natomiast równoznaczne z brakiem środków finansowych, co zresztą potwierdza fakt, że spółka w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą, posiada środki pieniężne w kasie o znacznej wartości, a stałe wydatki związane z jej wykonywaniem (przy czym nie podała ich pełnej wysokości) finansuje z osiąganych przychodów.

W orzecznictwie podnosi się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale – jak wskazano powyżej – musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków. Wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o charakterze cywilnoprawnym, nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe. W konsekwencji nie uzasadniają one zwolnienia z obowiązku ich opłacenia.

Za odmową przyznania spółce prawa pomocy przemawia wartość jej aktywów trwałych oraz środki pieniężne, jakimi dysponuje.

Spółka posiada rzeczowe aktywa trwałe o znacznej wartości odpowiadającej kwocie 14.438.655,42 zł, w skład których poza nieruchomościami, które co do zasady są składnikami majątku, które trudno zbyć, wchodzą także środki transportu o wartości 542.3198,42 zł. Zauważyć przy tym należy, że o ile na dzień postawienia spółki w stan likwidacji nie posiadała ona środków transportu (co wynika wprost z zapisów w bilansie sporządzonym na dzień 23 lutego 2014 r.), to już zarówno na koniec grudnia 2015, jak i 2016 roku w bilansie wykazała ona środki transportu odpowiednio o wartości 737.176,05 zł i 542.3198,42 zł. Okoliczność ta zdaje się przeczyć twierdzeniom spółki o utracie płynności finansowej i zaprzestaniu, czy też niemożności kontynuacji działalności gospodarczej z powodu braku środków.

Spółka dysponuje również środkami w gotówce, które nie podlegają zajęciu, a które na dzień 31 czerwca 2017 r. stanowiły kwotę 185.832,41 zł. Warto odnotować, że ze środków tych wypłacane są zaliczki likwidatorowi, spółka opłaca także wystawione na jej rzecz rachunki i faktury, uiszcza opłaty pocztowe oraz składkę z tytułu członkostwa w Izbie Gospodarczej Producentów i Operatorów Urządzeń Rozrywkowych w wysokości 15.000 zł. Wydatki spółki sfinansowane z tych środków w kwietniu br. stanowiły kwotę 15.810 zł, w maju br. – 43.339,78 zł, zaś w czerwcu br. – 20.084,47 zł.

Z dokonanych ustaleń wynika, że zarówno majątek spółki, jak i posiadane przez nią środki pieniężne oraz ponoszone wydatki to kwoty wielokrotnie przewyższające koszty sądowe w niniejszej sprawie, które kształtuje: 1/ wpis od skargi, który wynosi 540 zł (§ 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.; dalej jako rozporządzenie); 2/ ewentualny wpis od skargi kasacyjnej wynoszący połowę wpisu od skargi (§ 3 rozporządzenia); 3/ ewentualny wpis od zażalenia na postanowienie wydane przez sąd wynoszący 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia oraz 4/ ewentualna opłata kancelaryjna w kwocie 100 zł pobierana za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem w sytuacji gdy orzeczenia nie uzasadnia się z urzędu (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych; Dz. U. Nr 221, poz. 2192). Tym samym brak jest podstaw, aby przyjąć, że spółka nie posiada, czy też nie jest w stanie zabezpieczyć środków na poniesienie pełnych kosztów sądowych w niniejszej sprawie.

Zdaniem referendarza sądowego nie bez znaczenia też jest, że spółka w niniejszej sprawie oraz w pozostałych sprawach zawisłych przed tut. Sądem (zarejestrowanych pod sygn. akt I SA/Gd 903-905/17, I SA/Gd 907/17 oraz I SA/Gd 909-914/17) żąda zwrotu podatku zapłaconego od gier na automatach o niskich wygranych w łącznej wysokości 190.000 zł. Na tym etapie sprawy, dochodząc swoich racji przed sądem spółka winna uiścić wpisy od skarg w łącznej kwocie 5.700 zł, a zatem w wysokości wielokrotnie niższej od dochodzonych należności.

W tak ustalonym stanie sprawy byłoby rzeczą zupełnie niezrozumiałą, gdyby koszty sądowe za spółkę musieli ponieść inni podatnicy.

Końcowo, referendarz sądowy zwraca uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie się wspólników do dopłat, których uchwalenie dopuszczalne jest także w okresie likwidacji spółki (art. 275 § 3 k.s.h.). Dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki. Celem zaś dopłat jest przekazanie środków finansowych przez wspólników na dofinansowanie prowadzenia działalności gospodarczej, w tym również na opłacenie niezbędnych kosztów sądowych. W sytuacji zatem, gdy spółka nie dysponuje środkami pieniężnymi niezbędnymi do opłacenia takich koniecznych wydatków, jej udziałowcy mają możliwości prawne wesprzeć finansowo utworzony przez nich podmiot prawa, poprzez dofinansowanie działalności spółki nie tylko w formie udzielania pożyczek przez udziałowca. Dopłaty mogą być wykorzystane także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt II FZ 701/11, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając na uwadze wysokość kosztów sądowych w niniejszej sprawie, a także w pozostałych sprawach toczących się przez tut. sądem ze skarg spółki, które powstały i które mogą powstać w przyszłości, to dopłata, do której zobowiązaliby się wspólnicy skarżącej spółki na ich pokrycie, stanowiłaby relatywnie niewielkie jej dofinansowanie w porównaniu z kwotą dochodzonych należności, które w przypadku uchylenia zaskarżonych decyzji zostaną spółce wypłacone wraz z odsetkami.

Z tych wszystkich względów, na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.