Wyrok NSA oz. w Łodzi, sygn. akt SA/Ł 713/94
NSA oz. w Łodzi
Data orzeczenia: 1994-10-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Podatkowe postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 14, art. 15
journal: Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zobowiązaniach podatkowych.
article: art. 156 par. 1 pkt. 2
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Nieważna jest decyzja o wymiarze podatku skierowana do podatnika gdy do obliczenia podatku, jego pobrania i przekazania do urzędu skarbowego, obowiązany był notariusz jako płatnik /art. 14 i art. 15 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych - Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./.

TEZY

Nieważna jest decyzja o wymiarze podatku skierowana do podatnika gdy do obliczenia podatku, jego pobrania i przekazania do urzędu skarbowego, obowiązany był notariusz jako płatnik /art. 14 i art. 15 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych - Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./.


SENTENCJA

stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Na podstawie aktu notarialnego, sporządzonego w kancelarii notariusza darczyńca W. M. przekazała w drodze darowizny na rzecz swojego siostrzeńca i jego żony przysługujące jej spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego. Od powyższej darowizny, notariusz jako płatnik, pobrał podatek od darowizny w ogólnej wysokości ustalonej przy zaliczeniu obojga obdarowanych do II grupy podatkowej, o której mowa w art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn /Dz.U. nr 45 poz. 207 ze zm./. Urząd Skarbowy po przeanalizowaniu otrzymanego wypisu aktu notarialnego stwierdził nieprawidłowe zaliczenie obdarowanej do II grupy podatkowej zamiast do III grupy, w związku z czym decyzją dokonał małżonkom K. nowego wymiaru podatku od darowizny w kwocie odpowiednio wyższej. W złożonym odwołaniu podatnicy zarzucili, że organ podatkowy niewłaściwie zaliczył obdarowaną do III grupy podatkowej, gdyż ich zdaniem mieści się ona w pojęciu "małżonków innych zstępnych", określających krąg osób zaliczonych do II grupy podatkowej.

Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego podzielając jego stanowisko o zaliczeniu obdarowanej do III grupy podatkowej w stosunku do darczyńcy W. M. Organ odwoławczy wyjaśnił, że użyte w przepisie art. 14 ust. 3 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn określenie "małżonków innych zstępnych" dotyczy zgodnie z jego brzmieniem małżonków pozostałych zstępnych darczyńcy, nie zaliczonych do I grupy podatkowej.

W złożonej do sądu administracyjnego skardze obdarowani ponowili swój zarzut niewłaściwego zakwalifikowania przez organy podatkowe obdarowanej do III grupy podatkowej, gdyż ich zdaniem jako żona zstępnego rodzeństwa darczyńcy powinna być zaliczona do II grupy podatkowej.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa podtrzymała dotychczasowe stanowisko organów podatkowych i wniosła o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Z ustalonych bezspornych okoliczności sprawy wynika, że przedmiotowa darowizna została dokonana aktem notarialnym sporządzonym przez notariusza w jego indywidualnej kancelarii notarialnej. Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn zobowiązanym do prawidłowego obliczenia i pobrania od podatników należnego podatku od darowizny oraz wpłacenia go do urzędu skarbowego, a więc do wykonania obowiązków płatnika w rozumieniu art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./ był notariusz. Obowiązki notariusza jako płatnika z tytułu sporządzonych przez niego notarialnych aktów wynikają również z art. 7 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie /Dz.U. nr 22 poz. 91/. Należy również zauważyć, że ze sporządzonego w niniejszej sprawie notarialnego aktu darowizny wynikały wszystkie dane niezbędne do obliczenia należnego podatku od darowizny w prawidłowej wysokości, a w szczególności znany był stosunek pokrewieństwa obdarowanych wobec darczyńcy, które to pokrewieństwo poprzez odpowiednie zaliczenie do grup podatkowych, określanych w art. 14 ust. 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn, miało bezpośredni wpływ na ustalenie wysokości podatku. Mając na względzie powyższe uwagi należało uznać, że niezależnie od trafności przyjętego zaliczenia obdarowanej do właściwej grupy podatkowej i wynikającego stąd wyliczenia należnego podatku, Urząd Skarbowy wydając decyzję bezpośrednio na podatników, naruszył obowiązujące przepisy art. 14 ust. 2 i art. 15 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Zgodnie z tymi przepisami w razie stwierdzenia niedopełnienia przez płatnika jego obowiązków, wynikających z przepisów, organ podatkowy wydaje decyzję, określającą wysokość nie pobranego i nie wypłaconego podatku, skierowaną do płatnika, chyba, że nieprawidłowe obliczenie podatku nastąpiło z winy podatnika.

W zakresie odpowiedzialności notariuszy z tytułu pobrania podatku w kwocie niższej od należnej, został wyrażony również odmienny pogląd Sądu Najwyższego /uchwała z dnia 21 stycznia 1988 r. III AZP 16/87 POP 1992 nr 1 poz. 24/, dopuszczający wydanie w tego rodzaju przypadkach decyzji wymiarowej skierowanej bezpośrednio na podatnika. Jednakże pogląd ten, w świetle wyraźnego unormowania zawartego w art. 14 ust. 2 i art. 15 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, nie wydaje się trafny, a ponadto został on wyrażony w innym stanie prawnym, w okresie gdy notariusz był pracownikiem, zatrudnionym w państwowym biurze notarialnym. Wówczas jego odpowiedzialność w tego rodzaju sprawach mogła wynikać jedynie z art. 14 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych.

Z tych wszystkich względów, z uwagi na to, że będąca przedmiotem kontroli sądu administracyjnego decyzja wymiarowa organu podatkowego pierwszej instancji oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Izby Skarbowej zostały wydane z rażącym naruszeniem przepisów art. 14 ust. 2 i art. 15 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, należało stosownie do przepisów art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa oraz art. 207 par. 3 Kpa stwierdzić nieważność obu tych decyzji.