Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 882/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 4 ust. 1 i ust. 3, par. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 235(1), art. 235(2)
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.), Sędziowie : Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant : Aleksandra Markiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 marca 2014 r. sprawy ze skargi W. L. na decyzję D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...], nr [...] na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263 z późn. zm.), art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm.) oraz § 8 ust. 1 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869 z późn. zm.) jak również art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego - dalej: k.p.a. (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) i po rozpatrzeniu odwołania W. L. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...], Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - pylicy płuc: pylicy górników kopalń węgla (poz. 3.2 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych) u W. L. - utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

W motywach uzasadnienia tego orzeczenia poddano, że W. L., urodzony [...] pracował w narażeniu w latach:

- od 01 sierpnia 1973 r. do 14 listopada 1973 r., od 10 grudnia 1973 r. do 25 kwietnia 1974 r., od 03 maja 1976 r. do 31 stycznia 1983 r., od 01 października 1983 r. do 04 października 1984 r. w Zakładach Urządzeń Technicznych [...] S.A. w W. obecnie [...] S.A. Zakład W. na stanowisku ślusarza i mistrza Wydziałów R-3 i R-1, gdzie wykonywane były prace montażowe, naprawy i konserwacje, czyszczenie maszyn i urządzeń górniczych oraz trasowanie, nitowanie, wiercenie konstrukcji stalowych w narażeniu na pył węglowy z zawartością SiO2;

- od 08 października 1984 r. do 31 stycznia 1994 r. w Kopalni Węgla Kamiennego "[...]" w W. (Kopalnia została zlikwidowana i obecnie następcą prawnym jest Spółka Restrukturyzacji Kopalń S.A. w B. - Oddział w D. Zakład "Kopalnie Węgła Kamiennego w całkowitej likwidacji") na stanowisku ślusarza pod ziemią oraz dozorcy i sztygara warsztatu mechanicznego i gospodarki wodnej na powierzchni w narażeniu na pył węglowy i pył wolnej krystalicznej krzemionki;

- od 2009 r. W. L. przebywa na rencie.

W związku ze zgłoszeniem podejrzenia choroby zawodowej Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. w dniu 21 sierpnia 2012 r. wszczął postępowanie w sprawie choroby zawodowej - pylicy płuc: pylicy górników kopalń węgla (poz. 3.2) u W. L. Organ ustalił strony i zawiadomił je o wszczęciu postępowania.

W. L. był badany w D. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W. - Oddział w W., który dnia [...] wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u niego choroby zawodowej - pylicy płuc: pylicy górników kopalń węgla (poz. 3.2). Placówka I stopnia diagnostycznego w uzasadnieniu podała, iż "Badania czynnościowe układu oddechowego (spirometria, gazometria) w normie. Radiologicznie w płucach wykazano zagęszczenia nieregularne 1/2 t/t nieodpowiadające pylicy górników kopalń węgla. Powyższe rozpoznanie potwierdził konsultujący pulmonolog. Podstawą do rozpoznania rozpatrywanej pylicy płuc jest stwierdzenie w obrazie radiologicznym klatki piersiowej zacienień okrągłych typu p lub q lub r, o gęstości co najmniej 1/1, których aktualnie nie wskazano. Mając na uwadze powyższe brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pylicy górników kopalń węgla poz. 3 pkt. 2. "

Następnie, przed wydaniem rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. poinformował strony biorące udział w przedmiotowym postępowaniu o zakończeniu postępowania dowodowego i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Na podstawie orzeczenia lekarskiego wydanego przez D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w W. i po przeprowadzeniu oceny narażenia zawodowego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. wydał w dniu [...] decyzję Nr [...], o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - pylicy płuc: pylicy górników kopalń węgla (poz. 3.2) u W. L.

Od powyższej decyzji W. L. odwołał się, nie zgadzając się z jej rozstrzygnięciem. Odwołujący się wiąże występujące u niego schorzenie z pracą zawodową, z narażeniem na pył. W. L. wniósł o ponowne przeanalizowanie jego dokumentacji medycznej.

Akta sprawy w trybie art. 133 k.p.a. zostały przekazane do D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W., który stwierdził braki formalne w złożonym odwołaniu (brak własnoręcznego podpisu) i wezwaniem z dnia 10 kwietnia 2013 r. wezwał wnoszącego odwołanie do uzupełnienia braków formalnych.

Po uzupełnieniu braków formalnych przez stronę D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. po przeanalizowaniu całości dokumentacji dnia 23 kwietnia 2013 r. skierował pismo do W. L., dotyczące wyrażenia zgody na badania w wybranym Instytucie Medycyny Pracy. W odpowiedzi z dnia 29 kwietnia 2013 r. W. L. oświadczył, iż wyraża zgodę na badanie w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. dnia 08.05.2013 r. skierował odwołującego się na badania do ww. Instytutu celem wydania ostatecznego orzeczenia lekarskiego.

Dnia 12 sierpnia 2013 r. do Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej we W. wpłynęło z Instytutu Medycyny Pracy w Ł. orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: pylicy płuc: pylica górników kopalń węgla (poz. 3.2) u W. L. W uzasadnieniu podano, iż: "W trakcie obecnej hospitalizacji pacjenta w Klinice IMP nie stwierdzano zmian osłuchowych nad polami płucnymi, spoczynkowe badanie spirometryczne nie wykazało istotnych zaburzeń wentylacji płuc; nie stwierdzono również niewydolności oddechowej w badaniu gazometrycznym. Stwierdzane na wykonanym obecnie zdjęciu radiologicznym oraz zdjęciach wcześniejszych, zawartych w dokumentacji zmiany w płucach nie spełniają radiologicznych wymogów dla pylicy płuc zgodnie z wytycznymi Międzynarodowego Biura Pracy z 1980 roku (stopień 0/0 wg klasyfikacji radiologicznej Międzynarodowego Biura Pracy). Obraz radiologiczny odpowiada zmianom o cechach nieznacznego włóknienia śródmiąższowego i pozapalnym, bez cech radiologicznych charakterystycznych dla pylic, zwłaszcza pylicy krzemowej i pylicy górników kopalń węgla. Z powyższego powodu brak jest podstaw do rozpoznania u badanego choroby zawodowej pod postacią pylicy płuc (w tym pylicy górników kopalń węgla poz. 3.2 Wykazu Chorób Zawodowych)."

D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. dokonał oceny ww. opinii lekarskich, które zdaniem Organu budziły wątpliwości w kwestii klasyfikacji zmian radiologicznych wg ILO. W związku z powyższym Organ II instancji pismem z dnia 26 sierpnia 2013 r. zwrócił się z prośbą do placówek orzeczniczych I i II stopnia o wydanie opinii uzupełniającej uwzględniającej odniesienie się do postawionych rozbieżnych klasyfikacji zmian radiologicznych.

W odpowiedzi z dnia 02 września 2013 r. D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w W. wyjaśnił, iż "(...) do rozpoznania pylicy płuc stosuje się klasyfikację radiologiczną Międzynarodowego Biura Pracy (ILO) 1980 z rewizją w 2000 i 2011 r. Do rozpoznania pylicy górników kopalń węgla niezbędne jest stwierdzenie w obrazie rtg obecności zacienień okrągłych typu p, q, r o gęstości co najmniej 1/1, których nie wykazano na zdjęciu. Różnice w opisie radiogramów przez WOMP i IMP należy tłumaczyć interpretacją i doświadczeniem lekarzy radiologów. Zdarza się, że opisy tych samych zdjęć nieznacznie się różnią. Jednakże w omawianym przypadku w obu jednostkach nie potwierdzono zmian upoważniających do rozpoznania pylicy płuc."

Natomiast Instytut Medycyny Pracy w Ł. w dniu 12.09.2013 r. przesłał do D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. pismo, w którym podniósł, iż "Rozpoznanie kliniczne pylicy płuc jest możliwe jedynie w oparciu o ocenę zdjęcia radiologicznego klatki piersiowej. Zdjęcie powinno wykazać obecność zmian typowych dla określonego rodzaju pylicy i kategorii przewidzianej w zestawie wzorcowych radiogramów przygotowanych przez ILO. W przypadku istnienia zmian odpowiadających pylicy, powinny zostać one sklasyfikowane wg ILO. Ocena zdjęcia powinna być dokonywana przez lekarza wyspecjalizowanego w interpretacji obrazu radiologicznego pod kątem pylicy. To ten specjalista odpowiada za interpretację obrazu i zakwalifikowanie zaobserwowanych zmian do określonej kategorii. Specjalista radiolog o dużym doświadczeniu w tym zakresie współpracujący od wielu lat z Instytutem Medycy Pracy im. [...] w Ł. stwierdził na radiogramie klatki piersiowej badanego obecność zmian o cechach nieznacznego włóknienia śródmiąższowego i pozapalnych, bez cech radiologicznych charakterystycznych dla pylic, zwłaszcza pylicy krzemowej i pylicy górników kopalń. Dlatego zmiany te, jako niecharakterystyczne dla pylicy, nie zostały przez niego sklasyfikowane wg klasyfikacji ILO (stopień 0/0). Podczas konsultacji w DWOMP we W. powyższe zmiany również zostały zakwalifikowane jako "nieodpowiadające pylicy"; nie powinny być zatem klasyfikowane zgodnie z ILO."

W toku postępowania odwoławczego, po zawiadomieniu z dnia 07 października 2013 r. o zebranym materiale dowodowym W. L. pismem z dnia 14 października 2013 r. wniósł uwagi wobec zebranego materiału dowodowego.

Na podstawie akt sprawy dotyczących choroby zawodowej u W. L. D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. zważył co następuje:

Do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego Państwowego Inspektora Sanitarnego muszą być spełnione łącznie, jak to wynika w art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy oraz § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych, trzy warunki:

1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych,

2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy,

3. wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do ww. rozporządzenia.

W przypadku W. L. kryteria te nie zostały spełnione.

Dwie niezależne placówki diagnostyczno-orzecznicze uprawnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych: D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w W. i Instytut Medycyny Pracy w Ł., były zgodne co do faktu, iż wg obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: pylicy płuc - pylicy górników kopalń węgla (poz. 3.2) u W. L. Placówki orzecznicze jednoznacznie wskazują na fakt, iż wg klasyfikacji Międzynarodowego Biura Pracy w Genewie (ILO 1980) zmiany radiologiczne u W. L. odpowiadają symbolowi 1/2 t/t i nie dają podstaw do rozpoznania pylicy górników kopalń węgla. Badaniem radiologicznym, które jest podstawą do rozpoznania pylicy płuc, nie wykazano zmian ogniskowych w płucach (regularnych, okrągłych, o odpowiedniej gęstości) mogących odpowiadać efektom oddziaływania pyłów zwłókniających na miąższ płucny.

Nadto, jak podkreśla uprawniona placówka orzecznicza w przypadku W. L. obraz radiologiczny płuc odpowiada zmianom pozapalnym i o cechach nieznacznego włóknienia śródmiąższowego, co nie jest charakterystyczne dla pylicy górników kopalń.

D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. podkreślił, że upoważnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych placówki medyczne (D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w W. oraz Instytut Medycyny Pracy w Ł.) wydały spójne, co do meritum orzeczenia lekarskie i po przeprowadzeniu specjalistycznych badań. Warunek dotyczący rozpoznania klinicznego choroby zawodowej: pylicy płuc - pylicy górników kopalń węgla (poz. 3.2) u W. L. nie został spełniony.

Należy także podkreślić, że decyzje w sprawach chorób zawodowych wydawane są przez Państwową Inspekcję Sanitarną zgodnie z linią orzeczniczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Organ zobowiązany jest stanowiskiem Sądu wyrażonym w innej sprawie (sygn. akt III SA/Wr 690/06): "...bez opinii uprawnionych placówek służby zdrowia, bądź sprzecznie z nimi, organ administracji nie może we własnym zakresie dokonywać rozpoznania choroby zawodowej...". Pogląd taki jest utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych, podziela go także - co do zasady - Naczelny Sąd Administracyjny, który w innej sprawie (sygn. akt II OSK 195/08) zauważył: "Jeśli bowiem orzeczenia lekarskie stwierdzały brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, to organy administracji związane były takimi ustaleniami i nie mogły wydać, w oparciu o uznanie administracyjne, decyzji oczekiwanej przez zainteresowanego."

Odnosząc się do zarzutu strony w odwołaniu oraz w piśmie z dnia 14 października 2013 r., dotyczącego powiązania dolegliwości zdrowotnych u W. L. z wykonywaną pracą zawodową, to należy stwierdzić, że wydane w sprawie orzeczenia lekarskie mają charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nimi związany. Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia, niż to uczyniły upoważnione jednostki orzecznicze. Organy administracji są związane ustaleniami przedstawionymi w orzeczeniach placówek diagnostycznych i nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia odwołującego się kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich. Wobec czego rozpoznanie choroby zawodowej może jedynie nastąpić w drodze orzeczenia lekarskiego wydanego przez upoważnioną placówkę diagnostyczno-orzeczniczą w zakresie chorób zawodowych.

Natomiast odnosząc się do kwestii narażenia zawodowego W. L., należy zauważyć, że Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie kwestionują narażenia na pył węgla podczas pracy zawodowej w latach 1973-1994. Powyższe potwierdziły również uprawnione jednostki orzecznicze wskazując jednoznacznie w orzeczeniach lekarskich ww. lata pracy jako okres narażenia zawodowego na pył węgla. Trzeba jednak zauważyć, iż fakt występowania czynników szkodliwych na stanowisku pracy nie jest równoznaczny z wystąpieniem choroby zawodowej u pracownika narażonego na dany czynnik. Do stwierdzenia choroby zawodowej nie jest wystarczające wykazanie ekspozycji zawodowej na czynnik wywołujący chorobę, lecz konieczne jest również rozpoznanie choroby zawodowej, dokonane przez jednostkę właściwą do rozpoznania chorób zawodowych oraz spełnienie wszelkich kryteriów zawartych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. Zatem, do stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest jej rozpoznanie, przez uprawnione jednostki orzecznicze, z jednoczesnym wskazaniem związku przyczynowo-skutkowego z wykonywaną pracą zawodową, czego w przedmiotowym postępowaniu nie potwierdzono. "Nie każde schorzenie, nawet gdy pozostaje w związku ze szkodliwymi warunkami pracy, może być zakwalifikowane jako choroba zawodowa, tak jak nie zawsze szkodliwe warunki pracy prowadzą do tego wyniku. Przedmiotem badania Organu w sprawach z zakresu chorób zawodowych jest więc charakter schorzenia w kontekście jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych, warunki pracy w świetle narażenia na powstanie tej choroby oraz związek przyczynowy między chorobą zawodową, a tymi warunkami" (vide: wyrok WSA w innej sprawie w Gliwicach z dnia 11 października 2011 r. w innej sprawie: sygn. akt IV SA/Gl 896/10).

Wskazać należy, iż przepis szczegółowy tj. rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych, stawia Organowi przy wydawaniu decyzji wymóg kierowania się opiniami medycznymi zawartymi w orzeczeniach lekarskich, o których mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Zaznaczyć trzeba, że orzeczenie jest szczególnym rodzajem dowodu, który w świetle przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego ma charakter opinii biegłego (patrz: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 marca 1994 r., sygn. akt SA/Wr 147/94, publ.: Prokuratura i Prawo 1995/2/53 oraz z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. akt I SA 1200/98, publ.: LEX nr 45833). Skoro omawiane orzeczenie jest opinią w rozumieniu art. 84 k.p.a. podlega ono także weryfikacji, tak jak każdy inny dowód w sprawie. W opinii D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W., który zgodnie z art. 80 k.p.a. dokonał oceny materiału dowodowego z punktu widzenia wszystkich przesłanek dotyczących choroby zawodowej, w tym także orzeczeń lekarskich stwierdził, że wydane opinie medyczne w przedmiotowym postępowaniu spełniają ww. wymagania. Zostały one poprzedzone specjalistycznymi badaniami stanu zdrowia odwołującego się oraz analizą zgromadzonej dokumentacji, są w opinii organu obiektywne, przekonujące oraz wyczerpująco umotywowane.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu W. L. zakwestionował powyższą decyzję, wiążąc swoje dolegliwości zdrowotne z wykonywaną pracą zawodową. Pismem z dnia 24 lutego 2014 r. W. L. podtrzymał swoją skargę dołączając do akt kartę informacyjną leczenia szpitalnego – oddział rehabilitacyjny V z dnia 21 stycznia 2014 r. wystawioną przez D. Centrum Rehabilitacji Sp. z o.o. w K.

W odpowiedzi na skargę D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. wniósł o jej oddalenie, powtarzając swoją wcześniejszą argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego. Sąd w obecnym składzie w całości podzielił dokonane przez organ administracyjny ustalenia faktyczne i rozważania prawne.

Przede wszystkim pokreślenia wymaga, że orzeczenie o stwierdzeniu choroby zawodowej bądź o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej następuje w drodze decyzji wydanej przez uprawniony organ administracji publicznej. Sąd nie może wypowiadać się w kwestii stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej, a jedynie ocenia legalność, czyli zgodność z prawem, rozstrzygnięcia dokonanego przez organy administracji.

Podstawę prawną szczegółowych regulacji dotyczących chorób zawodowych stanowi art. 2351 k.p., który określa, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 Kodeksu pracy, Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Uregulowania tego aktu prawnego mają zastosowanie w niniejszej sprawie i według tych przepisów należy oceniać postępowanie organów sanitarnych. Wskazuje na to § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 maja 2012 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2012 r., poz. 662), który stanowi, że do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia (tj. 1 sierpnia 2012 r. - dod. Sądu), dotyczących zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, stosuje się przepisy dotychczasowe.

Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia, postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej wszczyna z urzędu właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny, po uzyskaniu zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika. Jednocześnie przepisy rozporządzenia wprowadzają obowiązek dokonania zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej na specjalnym formularzu (§ 4 ust. 3). Wymóg ten wynika z potrzeby określenia granic sprawy, tj. ustalenia, czy w zgłoszeniu wskazano schorzenie znajdujące się w wykazie chorób zawodowych.

Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 2352 k.p.).

Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

W świetle wyżej wskazanych przepisów, wydając decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej organy inspekcji sanitarnej mają na względzie, czy spełnionych zostało kilka pozytywnych elementów jednocześnie, tj. rozpoznana choroba musi znaleźć się w wykazie chorób zawodowych i musi być stwierdzona orzeczeniem lekarskim rozpoznającym chorobę zawodową, a wyniki oceny warunków pracy pozwalać na stwierdzenie bezpośrednie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że spowodowana została narażeniem zawodowym. Brak jednego z tych elementów uzasadnia wydanie decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

W związku z tym skarżący został poddany badaniu w stosownych jednostkach medycznych, tj. w D. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W. – Oddział w W., w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. Ośrodki te nie znalazły podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej: pylicy płuc – pylicy górników kopalni węgla (poz. 3.2 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych).

Brak jest przyczyn, z powodu których można by zakwestionować opinie jednostek orzeczniczych pierwszego i drugiego stopnia. Lekarze wydali jednobrzmiące orzeczenia o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Przy czym, każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej ma charakter opinii biegłego, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych.

W orzecznictwie wielokrotne podkreślano, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn.. akt II OSK 1078/06, publ. CBOSA i powołane w nim orzecznictwo).

Sąd administracyjny kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego, może zakwestionować ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ, co może prowadzić do zakwestionowania pod względem formalnym również orzeczenia lekarskiego, np. że zostało wydane w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź uprawnionego lekarza lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych jednostce organizacyjnej, jednak nie może to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego. Zakwestionowanie orzeczeń lekarskich jest także możliwe w przypadku, jeżeli w materiale dowodowym znajdują się orzeczenia lekarzy zatrudnionych w uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostkach organizacyjnych, które zawierają różne ustalenia (rozpoznania chorobowe). Jednak nawet w takiej sytuacji organ ani sąd administracyjny, nie są uprawnieni do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich, co najwyżej organ może żądać wydania kolejnych orzeczeń przez inne

uprawnione jednostki organizacyjne w celu ujednolicenia stanowisk.

Nie będąc zatem uprawnionym do poddawania analizie materiału dowodowego z medycznego punktu widzenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 2429/06, wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 listopada 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 256/08 dostępne w CBOSA), Sąd uznał, że organ, opierając się o stanowiska zajęte przez uprawnionych lekarzy, zgodnie z prawem rozstrzygnął sprawę.

Sąd podzielił argumentację organów orzekających, że orzeczenia lekarskie wydane przez dwie placówki diagnostyczno-orzecznicze są, wbrew zarzutom skarżącego zgodne, uzasadnione i spójne co do meritum. Należy zaznaczyć, że orzeczenia lekarskie zostały uzupełnione dodatkowymi opiniami obydwu orzekających w sprawie jednostek medycznych, które – ustosunkowując się do pewnych rozbieżności w kwestii klasyfikacji zmian radiologicznych według ILO jeszcze raz jednoznacznie potwierdziły swoje wcześniejsze diagnozy, z których wynika brak podstaw do rozpoznania u skarżącego pylicy płuc.

Odnosząc się do kwestii narażenia zawodowego skarżącego wyjaśniono, że Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie kwestionują narażenia na pył węgla podczas pracy zawodowej w latach 1973-1994. Powyższe potwierdziły również uprawnione jednostki orzecznicze wskazując jednoznacznie w orzeczeniach lekarskich ww. lata pracy jako okres narażenia zawodowego na pył węgla. Podkreślono jednak, iż fakt występowania czynników szkodliwych na stanowisku pracy nie jest równoznaczny z wystąpieniem choroby zawodowej u pracownika narażonego na dany czynnik. Do stwierdzenia choroby zawodowej nie jest wystarczające wykazanie ekspozycji zawodowej na czynnik wywołujący chorobę, lecz konieczne jest również rozpoznanie choroby zawodowej, dokonane przez jednostkę właściwą do rozpoznania chorób zawodowych oraz spełnienie wszelkich kryteriów zawartych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. Zatem, do stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest jej rozpoznanie, przez uprawnione jednostki orzecznicze, z jednoczesnym wskazaniem związku przyczynowo-skutkowego z wykonywaną pracą zawodową, czego w przedmiotowym postępowaniu nie potwierdzono. Wskazać należy, że wydane w sprawie orzeczenia lekarskie uzupełnione stosownymi opiniami zostały poprzedzone specjalistycznymi badaniami stanu zdrowia skarżącego się oraz analizą zgromadzonej dokumentacji.

Nie są zatem zasadne zarzuty skarżącej, iż zaskarżona decyzja wydana została bez przeprowadzenia właściwego postępowania wyjaśniającego. Nie można także podzielić stanowiska strony, iż materiał dowodowy zebrany w sprawie jest niepełny. Przy czym, stronie skarżącej należy wyjaśnić, że jednostki orzecznicze są zobowiązane jedynie do stwierdzenia istnienia, bądź braku istnienia

choroby zawodowej, związku między zaistniałym schorzeniem a wykonywaną pracą.

Reasumując powiedzieć należy, że organ pierwszej instancji w sposób wszechstronny oraz wnikliwy przeprowadził postępowanie dowodowe zaś organ odwoławczy, podzielając ustalenia faktyczne i prawne dokonał prawidłowej oceny całokształtu sprawy oraz ustosunkował się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez skarżącą w odwołaniu.

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

A.Sz. 11.04.2014 r.