Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1502/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne: Ochrona danych osobowych
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 160 ust. 2, art. 175
journal: Dz.U. 2018 poz 1000
law: Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych
article: art, art. 19, 23 ust. 1, 27 ust. 2 pkt 5
journal: Dz.U. 2016 poz 922
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych - tekst jedn.
article: art. 91 ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi B. L. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r.nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256) dalej k.p.a. oraz art. 22 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2016 r. poz. 922 ze zm.) w związku z art. 160 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych(Dz.U. z 2019 r. poz. 1781) dalej u.o.d.o., po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego z wniosku Pani B. L. (skarżącej) o ponownie rozpatrzenie sprawy, w której wydano decyzję z [...] stycznia 2019 r. o sygn. [...] odmawiającą uwzględnienia wniosku w przedmiocie skargi na udostępnienie jej danych osobowych przez Sąd Okręgowy w O. na rzecz pana J.H. oraz pana D. B., uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie.

Do wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Do Biura Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych (obecnie: Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych) wpłynęła w dniu [...] sierpnia 2014 r. skarga Pani B. L. na udostępnienie jej danych osobowych przez Sąd Okręgowy w O. na rzecz pana J. H..

W odpowiedzi na wniosek Skarżącej, w dniu [...] września 2014 r. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wezwał Skarżącą do uzupełnienia braków formalnych skargi.

W odpowiedzi pismem z [...] września 2014 r. Skarżąca podniosła, iż skargę składa na Sąd Okręgowy w O. w związku z ujawnieniem jej danych osobowych osobie nieuprawnionej.

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowym 8 stycznia 2015 r. wezwał Prezesa Sądu Okręgowego w [...] (dalej: Prezes Sądu) do złożenia wyjaśnień w przedmiotowej sprawie.

W dniu [...] stycznia 2015 r. Prezes Sądu przesłał wyjaśnienia, z których wynika, iż dane osobowe Skarżącej zostały zgromadzone w zbiorze rozumianym jako akta sprawy o sygnaturze I [...], w której Skarżąca występowała jako powódka. Przetwarzanie danych osobowych Skarżącej odbywało się na podstawie Kodeksu postępowania cywilnego w związku z art. 23 ust.1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych. Prezes Sądu podkreślił również, że nie doszło do nieuprawnionego udostępnienia przez Sąd danych osobowych Skarżącej, w szczególności panu J. H.. Wskazał również, iż dane osobowe Skarżącej mogły trafić do większej liczby osób w związku z jawnością rozprawy bądź na skutek przekazania ich przez strony postępowania.

Pismem z [...] lipca 2015 r. Skarżąca zwróciła się do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych o rozszerzenie postępowania o udostępnienie jej danych osobowych przez Sąd Okręgowy w O. na rzecz pana D.B..

W dniu [...] lipca 2017 r. Wiceprezes Sądu Okręgowego w O.,

w związku z wnioskiem Skarżącej o rozszerzenie postępowania, wyjaśnił, iż Sąd Okręgowy w O. nie udostępniał danych osobowych Skarżącej panu D.B., nadmienił również, iż w Sądzie Okręgowym w O. zostało przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w danej sprawie oraz dołączył do ww. pisma odpowiedź pana D.B. jak również pisma skierowane do Skarżącej.

W wyniku przeprowadzonego postępowania Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych [...] stycznia 2019 r. wydał decyzję odmawiającą uwzględnienia wniosku.

W decyzji wskazano, że ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych określa zasady postępowania przy przetwarzaniu danych osobowych oraz prawa osób fizycznych, których dane osobowe są lub mogą być przetwarzane

w zbiorach danych (art. 2 ust. 1 ustawy). Stosownie do brzmienia art. 7 pkt 2 ustawy pod pojęciem przetwarzania danych rozumieć należy jakiekolwiek operacje wykonywane na danych osobowych, takie jak zbieranie, utrwalanie, przechowywanie, opracowywanie, zmienianie udostępnianie i usuwanie, a zwłaszcza te, które wykonuje się w systemach informatycznych. Każda ze wskazanych w art. 7 pkt 2 ustawy form przetwarzania danych osobowych powinna znaleźć oparcie w jednej z przesłanek warunkujących legalność procesu przetwarzania danych osobowych, enumeratywnie wymienionych w art. 23 ust. 1 ustaw o ochronie danych osobowych. Z uwagi na brzmienie art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., zgodnie z którym organy władzy publicznej działają na podstawie

i w granicach prawa, na uwadze należy mieć treść art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy

o ochronie danych osobowych, który stanowi, iż przetwarzanie danych jest dopuszczalne, gdy jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Podstawę prawną do przetwarzania danych osobowych Skarżącej przez Sąd w postępowaniu sądowym, tj. ich imion, nazwisk, adresu zamieszkania, numerów PESEL jest m.in. art. 187 § 1 k.p.c., który stanowi, iż pozew powinien czynić zadość warunkom pisma procesowego. Z kolei

w myśl art. 126 k.p.c. każde pismo procesowe powinno zawierać m.in. oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników. Ponadto zgodnie z art. 126 § 2 k.p.c., gdy pismo procesowe jest pierwszym pismem w sprawie, powinno zawierać m.in. oznaczenie przedmiotu sporu, miejsca zamieszkania lub siedziby stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników, numer PESEL lub numer NIP. W sprawie

o sygnaturze akt I [...] Skarżąca, występuje jako powódka. W związku

z powyższym Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych wskazał, że przetwarzanie przez Sąd Okręgowy w O.danych osobowych Skarżącej

w aktach spraw sądowych, w tym udostępnianie tych informacji innym stronom postępowania i ich pełnomocnikom, znajduje uzasadnienie w przesłankach określonych w art. 23 ust. 1 pkt 2 i art. 27 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych.

Odnosząc się do udostępnienia przez Sąd Okręgowy w O. danych Skarżącej stwierdzono, iż z wyjaśnień Prezesa Sądu jak i Wiceprezesa tego Sądu wynika, iż nie doszło do nieuprawnionego udostępnienia danych osobowych Skarżącej panu J. H. oraz panu D. B.. Dodatkowo, jak wyjaśnił Wiceprezes Sądu Okręgowego w O., w sprawie o sygn. Sd 1/13 dotyczącej udostępnienia na rzecz pana D.B. pisma Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym w O. zostało przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, które nie wykazało, iż dane zostały udostępnione przez ten sąd.

W związku z powyższym, jak zauważono w decyzji nie można z całą pewnością przyjąć, iż doszło do udostępnienia tych danych, że ww. dane osobowe Skarżącej zostały udostępnione na rzecz pana J. H. oraz pana D. B. przez Sąd Okręgowy w O., tym samym Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych uznał, iż nie mógł skorzystać z uprawnień przewidzianych w art. 18 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych.

W dalszej części decyzji Prezes Urzędu zauważył, że dostęp do akt postępowania sądowego regulują właściwe przepisy procesowe kodeksu postępowania cywilnego, w szczególności art. 9 i art. 525 oraz przepisy ustawy

z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych i wydanego na jej podstawie Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 grudnia 2015 r. Regulamin urzędowania sądów powszechnych (dalej jako: "Regulamin") - dział HI, rozdział 9 zatytułowany "Udzielanie informacji, udostępnianie akt sądowych i dokumentów z akt, przesyłanie akt" (§ 103 i nast.).

Natomiast jeśli chodzi o jawność rozprawy wskazano, iż zgodnie z art. 9 § 1 k.p.c. rozpoznawanie spraw odbywa się jawnie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Strony i uczestnicy postępowania mają prawo przeglądać akta sprawy i otrzymywać odpisy, kopie lub wyciągi z tych akt. Podobnie art. 525 k.p.c., który odnosi się do postępowania nieprocesowego, stanowi, iż akta sprawy dostępne są dla uczestników postępowania oraz za zezwoleniem przewodniczącego dla każdego, kto potrzebę przejrzenia dostatecznie usprawiedliwi. Na tych samych zasadach dopuszczalne jest sporządzanie i otrzymywanie odpisów i wyciągów z akt sprawy, a także otrzymywanie zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku z akt sprawy. Ponadto zgodnie z brzmieniem § 103 Regulaminu udostępnianie akt i zawartych

w nich dokumentów w celu przejrzeniu lub samodzielnego utrwalenia ich obrazu,

a także wydanie przedmiotów lub dokumentów złożonych w sprawie albo wydanie dokumentów na podstawie akt stronie lub uczestnikowi postępowania nieprocesowego może nastąpić po okazaniu przez nich tożsamości, a co do innych osób – po wykazaniu ponadto istnienia uprawnienia wynikającego z przepisów prawa (ust. 1). Przeglądanie akt spraw oraz samodzielne utrwalanie ich obrazu odbywa się w obecności pracownika sądowego, a akta, do których złożono testament pod jego kontrolą (ust. 2). W poprzednio obowiązującym Regulaminie z dnia 23 lutego 2007 r. powyższa kwestia była uregulowana w § 92.

Skarżąca domagała się również ukarania osób winnych oraz skierowanie

do odpowiednich organów zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa.

W związku z tym Prezes Urzędu Ochrony Danych zauważył, iż w świetle przepisów art. 18 ust. 1 oraz art. 19 ustawy o ochronie danych osobowych zainteresowany może domagać się od Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych (obecnie: Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych) jedynie wydania decyzji administracyjnej, natomiast skierowanie zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa należy już do zakresu swobodnego uznania administracyjnego organu. Przywołany art. 18 ust. 1 przewiduje bowiem, iż w razie stwierdzenia naruszenia przepisów

o ochronie danych osobowych organ ten z urzędu lub na wniosek osoby zainteresowanej nakazuje administratorowi danych, w drodze decyzji administracyjnej, przywrócenie stanu zgodnego z prawem.

Skarżąca, w przewidzianym w prawie terminie, tj. [...] stycznia 2019 r. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał między innymi, że w przedmiotowej sprawie znajduje zastosowanie art. 160 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U.

z 2019 r. poz. poz. 1781), zgodnie z którym postępowania prowadzi się na podstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 922 ze zm.), zgodnie z zasadami określonymi w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. W związku z powyższym Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych trafnie zastosował w decyzji wydanej [...] stycznia 2019 r. przepisy ustawy w zakresie dotyczącym prowadzenia postępowania. Biorąc zaś pod uwagę kwestię zastosowania właściwych przepisów materialnych, należy zauważyć, że kwestia ta stała się przedmiotem uwagi orzecznictwa sądowoadministracyjnego. Z orzeczeń tych wynika, że bezpośrednie działanie nowego prawa dotyczy tylko takich zdarzeń czy stanów rzeczy, które powstały wprawdzie wcześniej, ale wciąż trwają. W konsekwencji oznacza to, że bezpośrednie stosowanie nowej ustawy nie jest możliwe w odniesieniu do stanów rzeczy, które ustały przed dniem wejścia w życie nowego prawa, o ile oczywiście nie postanawia tak przepis przejściowy.

Na poparcie swoich twierdzeń organ powołał się na trzy wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 661/17, z 7 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 569/19,

z 26 listopada 2019 r. sygn. II SA/Wa 1047/19, nieopublikowany,

Biorąc zatem pod uwagę powyższe, jak również charakter sprawy,

a w szczególności to, że przedmiotem skargi jest naruszenie, które miało polegać

na nieuprawnionym udostępnieniu danych osobowych przez Prezesa Sądu na rzecz osób nieuprawnionych jedynie w dacie poprzedzającej wydanie decyzji administracyjnej, organ stwierdził, że w pierwotnej decyzji zastosowano właściwe przepisy materialne. Skoro bowiem omawiane zdarzenia już nastąpiły, to nie sposób przyjąć, by trwały one w dacie wydania zaskarżonej decyzji.

Prezes zgodził się również, że w przedmiotowej sprawie nie było możliwe zastosowanie przez organ art. 18 ust. 1 ustawy. Należy jednak mieć na uwadze, co zważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 7 maja 2019 r. (sygn. akt II SA/Wa 2117/18), że jednocześnie wskazana ustawa nie upoważniała -

w drodze odrębnych regulacji – danego, wyspecjalizowanego organu administracji, aby w drodze decyzji (rozstrzygnięcia władczego) oceniał zdarzenia wcześniejsze

w kontekście przestrzegania przepisów o ochronie danych osobowych. Nie sposób

w szczególności kompetencji w danym zakresie wywieść wyłącznie z uprawnienia

do rozpoznawania skarg, wobec treści art. 12 pkt 2 ustawy o danych. Sytuacja

w danym zakresie uległa wprawdzie generalnie istotnej zmianie, wobec wejścia

w życie ustawy o ochronie danych osobowych z 2018 r. Przewidziano tam przykładowo, w razie stwierdzenia nieprawidłowości, możliwość nakładania przez organ sankcji pieniężnych. Przy takich uwarunkowaniach prawnych ocena stanów historycznych pozostaje w kompetencjach organu. Wyrażanie stanowiska w danym zakresie w uzasadnieniu orzeczenia może więc znajdywać wówczas merytoryczne uzasadnienie. Odnotowane, nowe regulacje nie znajdują jednak zastosowania

w sprawie rozpatrywanej, gdzie stosuje się ustawę o danych". Stanowisko to można również odnaleźć w innych orzeczeniach sądów administracyjnych (por. wyrok NSA

z 10 listopada 2011 r. o sygn. akt I OSK 1974/10, wyroki WSA w Warszawie

z 13 marca 2014 r. o sygn. akt SA/Wa 1988/13; z 16 listopada 2017 r. o sygn. akt II SA/Wa 328/17).

Powyższe stwierdzenia zdaniem organu należy odnieść do treści skargi oraz ustalonego w ramach niniejszego postępowania administracyjnego stanu faktycznego. Zwrócić raz jeszcze trzeba uwagę, że jej przedmiotem jest zdarzenie przeszłe jakim miało być udostępnienie przez administratora danych Skarżącej na rzecz nieuprawnionych osób. Bezsprzecznie pojawia się zatem konieczność uznania postępowania za bezprzedmiotowe w świetle mających zastosowanie w tym przypadku przepisów o ochronie danych osobowych. Należy bowiem przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 105 § 1 Kpa., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Niewątpliwie na podstawie omawianego stanu prawnego możliwość oceny zdarzeń przeszłych mają natomiast organy stosujące przepisy karne, również z zakresu ochrony danych osobowych. Stąd też w przepisie art. 19 zawarta została kompetencja organu nadzorczego skierowania zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa. Trafnie zostało jednak podkreślone w pierwotnej decyzji, zgodnie

z orzecznictwem sądów administracyjnych, że zainteresowany może domagać się od Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych (obecnie: Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych) jedynie wydania decyzji administracyjnej, natomiast skierowanie zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa należy już do zakresu swobodnego uznania administracyjnego organu. Przedmiotowa sprawa nie daje zaś podstaw do podjęcia takich działań, w szczególności w obliczu tego, że zgodnie

z materiałem dowodowym zebranym w ramach ponownego rozpatrywania sprawy, Skarżąca złożyła już zawiadomienie w zakresie udostępniania jej danych z akt postępowań prowadzonych w Sądzie Okręgowym w O..

Organ przywołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 29 listopada 2019 r. (sygn. akt II SA/Sz 889/19) "umorzenie postępowania przez organ odwoławczy w wypadku uchylenia decyzji organu I instancji - art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. - jest dopuszczalne tylko w związku z art. 105 k.p.a. Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu wskazanych przepisów wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne". Biorąc zatem pod uwagę powyższe należało pierwotną decyzję uchylić, zaś przedmiotowe postępowanie umorzyć.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła skarżąca. Wskazała, że wydana decyzja jest nierzetelna, stronnicza i nielogiczna. Podkreśliła, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ukarał już Prezesa Ochrony Danych Osobowych

w sprawie o sygn. akt II SAB/Wa 94/19. W dalszej części skargi opisano przebieg udostępniania danych osobowych skarżącej. Podkreślono również, że w Sądzie Okręgowym w O. panuje patologia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie czy organ orzekający

w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu

do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrolując sprawę w ramach powyższych kompetencji, Sąd doszedł

do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca niewątpliwie wydane zostały po dniu [...] maja 2018 r., od którego to dnia w polskim porządku prawnym obowiązuje u.o.d.o. z 2018 r., jak również bezpośrednie zastosowanie znajdują unijne przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679

z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku

z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 4 maja 2016 r., str. 1 ze zm.; zwanego dalej: "RODO").

Zasada bezpośredniego stosowania w państwach członkowskich rozporządzeń unijnych wynika z art. 288 zdanie trzecie Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r., Nr 90, poz. 864/2 ze zm.). Ponadto, zgodnie z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP, jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy konstytuującej organizację międzynarodową, prawo przez nią stanowione jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami. Biorąc zatem pod uwagę, iż RODO spełnia wszystkie wymagania wskazane w art. 91 ust. 3 Konstytucji RP, także w świetle prawa polskiego po dniu 24 maja 2018 r. nie jest dopuszczalne stosowanie przepisów poprzednio obowiązującej u.o.d.o. z 1997 r. w takim zakresie, w jakim do danego stanu faktycznego znajdują zastosowanie przepisy RODO.

Nie można jednak zapominać, że u.o.d.o. z 2018 r. wprowadziła w art. 160 ust. 2 przepis przejściowy, w myśl którego, postępowania prowadzone przez GIODO, wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy z 2018 r. prowadzi się na podstawie ustawy uchylanej, zgodnie z zasadami określonymi w k.p.a. Istota postępowania w niniejszej sprawie sprowadza się bowiem do prawidłowej interpretacji wskazanego na wstępie art. 160 ust. 2 u.o.d.o.

Na tle powyższej normy przejściowej godzi się przyjąć – zdaniem Sądu

w składzie orzekającym – że art. 160 ust. 2 u.o.d.o. z 2018 r. odnosi się wyłącznie

do "prowadzenia postępowania", zatem dotyczy tylko regulacji o charakterze procesowym. Zauważyć bowiem należy, że ustawodawca posłużył się tutaj zwrotem "postępowania prowadzi się", nie zaś konstrukcją zakładającą, że w postępowaniach wszczętych i niezakończonych "stosuje się" przepisy ustawy uchylanej.

Za przyjęciem takiego stanowiska dodatkowo przemawia wskazana wyżej zasada bezpośredniego stosowania RODO, jak również przepis końcowy art. 175 u.o.d.o. z 2018 r., w którym wymieniono wprawdzie zachowujące moc przepisy u.o.d.o. z 1997 r., jednakże wyłącznie "w odniesieniu do przetwarzania danych osobowych w celu rozpoznawania, zapobiegania, wykrywania i zwalczania czynów zabronionych, prowadzenia postępowań w sprawach dotyczących tych czynów oraz wykonywania orzeczeń w nich wydanych, kar porządkowych i środków przymusu w zakresie określonym w przepisach stanowiących podstawę działania służb i organów uprawnionych do realizacji zadań w tym zakresie". Odnotować jednocześnie należy, że na podstawie art. 107 ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r. o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości (Dz.U. z 2019 r. poz. 125) z dniem 6 lutego 2019 r. utraciły moc obowiązującą również przepisy wskazane w art. 175 u.o.d.o. z 2018 r.

W konsekwencji, wobec braku przepisu intertemporalnego, który wyraźnie odsyła do regulacji materialnych u.o.d.o. z 1997 r., sięgnąć należy do ogólnych reguł prawa intertemporalnego. Każdy system prawny ma wszak swoje reguły. Aby je stosować podmiot obowiązany do przestrzegania prawa musi je znać. W doktrynie

i orzecznictwie wyraźnie podkreśla się bowiem, że ustawodawca nie może, co do zasady, "zaskakiwać" obywatela uchwalaniem norm prawnych które, z uwagi na ich późniejsze wprowadzenie, niż zdarzenia które miały miejsce przed ich uchwaleniem, nie istniały i twierdzić, że od tego czasu (wprowadzenia tych norm) obowiązują do stanów prawnych powstałych przed datą wejścia w życie nowych uregulowań prawnych.

Kwintesencją takiego stanu rzeczy jest obowiązująca w polskim systemie prawnym podstawowa reguła prawa intertemporalnego, tj. zasada tempus regit actum, co oznacza, że czas rządzi czynnością prawną. Zasada ta każe oceniać skutki zdarzenia prawnego według prawa materialnego obowiązującego w chwili, gdy zdarzenie to miało miejsce. Zasada ta, choć nie wyrażona wprost w Konstytucji RP, znajduje uzewnętrznienie w jej art. 2, stanowiącym generalną zasadę demokratycznego państwa prawa. Można ją również wywieźć z zasady legalności działania czy zasady zaufania obywatela do państwa, wyrażonych na gruncie prawa administracyjnego w art. 6 i art. 8 k.p.a. Oczywiście omawiana zasada nie ma charakteru absolutnego. Są od niej wyjątki, np. gdy wymagają tego względy sprawiedliwości społecznej lub gdy chodzi o modyfikację prawa na korzyść obywatela. W takich sytuacjach, ustawodawca może postanowić, by to nowe prawo miało zastosowanie do historycznych stanów faktycznych, uchwalając stosowane przepisy przejściowe.

Jeżeli chodzi natomiast o bezpośrednie stosowanie nowego prawa, to kwestia ta była wielokrotnie wyjaśniana w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego.

W uzasadnieniu do wyroku z dnia 8 listopada 2006 r. o sygn. akt K 30/06 podniesiono, że milczenie ustawodawcy co do reguły intertemporalnej należy uznać za przejaw jego woli bezpośredniego działania nowego prawa, chyba że przeciw jej zastosowaniu przemawiają ważne racje systemowe lub aksjologiczne. Z kolei

w uzasadnieniu do wyroku z dnia 2 marca 1993 r. o sygn. akt K 9/92, Trybunał Konstytucyjny wskazał, że zasada bezpośredniego działania nowej ustawy polega na tym, że od chwili wejścia w życie nowych norm prawnych należy je stosować do stosunków prawnych (zdarzeń, stanów rzeczy) danego rodzaju niezależnie od tego, czy dopiero powstaną, czy też powstały wcześniej przed wejściem w życie nowego prawa, lecz trwają nadal w czasie dokonywania zmiany prawa. Podkreślić zatem wyraźnie należy, że bezpośrednie działanie nowego prawa dotyczy tylko takich zdarzeń czy stanów rzeczy, które powstały wprawdzie wcześniej, ale wciąż trwają.

W konsekwencji oznacza to, że bezpośrednie stosowanie nowej ustawy nie jest możliwe w odniesieniu do stanów rzeczy, które ustały przed dniem wejścia w życie nowego prawa, o ile oczywiście nie postanawia tak przepis przejściowy.

Odnosząc powyższe do kontrolowanej sprawy podnieść trzeba, że decydujące znaczenie dla zastosowania właściwych norm prawa materialnego miała okoliczność czy naruszenia będące przedmiotem skargi z dnia [...] sierpnia 2014 r. ustały czy też trwają one nadal. Nie ulega bowiem wątpliwości, że postępowanie w niniejszej sprawie nie zostało zakończone do dnia wejścia w życie nowego prawa (25 maja 2018 r.). Zatem – stosownie do przepisu przejściowego art. 160 ust. 2 u.o.d.o.

z 2018 r. – postępowanie w sprawie należało prowadzić od dnia 25 maja 2018 r. na podstawie przepisów procesowych u.o.d.o. z 1997 r. oraz przepisów k.p.a. Natomiast dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, organ winien stosować przepisy adekwatne do istnienia stanu naruszenia.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy chodziło o naruszenie polegające na przekazaniu danych osobowych skarżącej przez Prezesa Sądu Okręgowego

w O..

Jak wynika z akt sprawy, tj. wyjaśnień Prezesa Sądu Okręgowego w [...] jak i Wiceprezesa tego Sądu nie doszło do nieuprawnionego udostępnienia danych osobowych Skarżącej panu J. H. oraz panu D.B.. Dodatkowo, jak wyjaśnił Wiceprezes Sądu Okręgowego w O.,

w sprawie o sygn. [...] dotyczącej udostępnienia na rzecz pana D.B. pisma Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym

w O. zostało przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, które nie wykazało, iż dane zostały udostępnione przez ten sąd. W sprawie o sygnaturze akt

[...] Skarżąca, występuje jako powódka. W związku przetwarzanie przez Sąd Okręgowy w O. danych osobowych Skarżącej w aktach spraw sądowych,

w tym udostępnianie tych informacji innym stronom postępowania i ich pełnomocnikom, znajduje uzasadnienie w przesłankach określonych w art. 23 ust. 1 pkt 2 i art. 27 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych z 1997 r. Zgodnie

z art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych z 1997 r., przetwarzanie danych jest dopuszczalne, gdy jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa, natomiast art. 27 ust. 2 pkt 5 ustawy stanowił, że przetwarzanie danych, o których mowa w ust. 1, jest jednak dopuszczalne, jeżeli przetwarzanie dotyczy danych, które są niezbędne do dochodzenia praw przed sądem. Reasumując organ w decyzji z dnia [....] stycznia 2019 r. uznał, że nie doszło do niezgodnego z prawem przetwarzania danych osobowych i odmówił uwzględnienia wniosku.

Jednak wydając przedmiotową decyzję z dnia [...] stycznia 2019 r. organ zdaniem Sądu błędnie zinterpretował art. 160 ust. 2 u.o.d.o. z 2018 i przyjął, że

w sprawie mają zastosowanie zarówno przepisy proceduralne jak i materialne ustawy o ochronie danych osobowych z 1997 r., gdyż jak wyżej wskazano przepis ten odnosi się jedynie do regulacji procesowych.

Jak wskazuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku

z 7 sierpnia 2019 r. (sygn. akt II SA/Wa 569/19), "godzi się przyjąć, iż wobec braku przepisu intertemporalnego, który wyraźnie odsyła do regulacji materialnych u.o.d.o. z 1997 r., decydujące znaczenie dla stosowania prawa materialnego ma okoliczność czy naruszenie będące przedmiotem sprawy ustało czy też trwa ono nadal".

Jak wynika z akt sprawy naruszenie, które miało polegać na nieuprawnionym udostępnieniu danych osobowych przez Prezesa Sądu na rzecz osób nieuprawnionych miało miejsce i ustało przed wejściem w życie nowej ustawy.

Podkreślić zatem wyraźnie należy, że bezpośrednie działanie nowego prawa dotyczy tylko takich zdarzeń czy stanów rzeczy, które powstały wprawdzie wcześniej, ale wciąż trwają. W konsekwencji oznacza to, że bezpośrednie stosowanie nowej ustawy nie jest możliwe w odniesieniu do stanów rzeczy, które ustały przed dniem wejścia w życie nowego prawa, o ile oczywiście nie postanawia tak przepis przejściowy, co nastąpiło w niniejszej sprawie.

Reasumując należy wskazać, że przedmiotem skargi jest zdarzenie przeszłe jakim miało być udostępnienie przez administratora danych Skarżącej na rzecz nieuprawnionych osób. Bezsprzecznie pojawia się zatem konieczność uznania postępowania za bezprzedmiotowe w świetle mających zastosowanie w tym przypadku przepisów o ochronie danych osobowych. Należy bowiem przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 105 § 1 Kpa., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Niejako na marginesie wskazać wypada, że w orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że na gruncie uprzednio obowiązujących w polskim porządku prawnym regulacji u.o.d.o. z 1997 r., organ administracji był upoważniony wyłącznie nakazać w drodze decyzji przywrócenie stanu zgodnego z prawem, przy czym ustawa wskazywała szczególne przypadki, gdy uprawnienie to może być wykorzystane, nie zawierając tylko ich zamkniętego katalogu (art. 18 ust. 1 u.o.d.o.

z 1997 r.). Jednocześnie wskazana ustawa nie upoważniała organu, aby w drodze decyzji (rozstrzygnięcia władczego) oceniał zdarzenia wcześniejsze (stany historyczne) w kontekście przestrzegania przepisów o ochronie danych osobowych. Nie sposób w szczególności kompetencji w tym zakresie wywieść wyłącznie

z uprawnienia do rozpoznawania skarg, wobec treści art. 12 pkt 2 u.o.d.o. z 1997 r. Powyższe oznacza, że aby mogło dojść do wydania decyzji merytorycznej na podstawie art. 18 ust. 1 u.o.d.o. z 1997 r., dane osobowe osoby zainteresowanej – która złożyła do organu wniosek dotyczący przetwarzania jej danych osobowych – muszą znajdować się w posiadaniu podmiotu, którego wniosek ten dotyczy. Decyzja nakazująca przywrócenie stanu zgodnego z prawem nie może bowiem zostać wydana w sytuacji, gdy organ stwierdzi dokonanie w przeszłości naruszeń ustawy

o ochronie danych osobowych, jeśli dane te zostały następnie usunięte. W sytuacji zaś, gdy na dzień rozpoznawania sprawy nie miała miejsce żadna nieprawidłowość

w kwestiach objętych skargą i jest to okolicznością bezsporną, to organ winien umorzyć postępowania w sprawie danej skargi (por. wyrok NSA z dnia 10 listopada 2011 r. o sygn. akt I OSK 1974/10; wyroki WSA w Warszawie: z dnia 16 listopada 2017 r. o sygn. akt II SA/Wa 328/17; z dnia 7 maja 2019 r. o sygn. akt II SA/Wa 2117/18).

Dodać wypada, mając na względzie również to, że Skarżąca domagała się

w skardze zawiadomienia organów ścigania o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez Prezesa Sądu Okręgowego, że w orzecznictwie nie budzi wątpliwości teza,

iż przewidziana w art. 19 u.o.d.o. z 1997 r. kompetencja w tym zakresie należy

do autonomicznych, samodzielnych kompetencji organu, realizowanych przez niego z urzędu, a nie na wniosek osób zainteresowanych. Wskazuje na to sam przepis,

w którym mówi się "w razie stwierdzenia" i nie ma zapisów, które stanowiłyby

o wystosowaniu takich zawiadomień na wniosek strony postępowania. Odnosząc się do dyspozycji powyższego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził

w uzasadnieniu do wyroku z dnia 19 listopada 2001 r. o sygn. akt II SA 2702/00 (LEX nr 78796), że wynikający z niego obowiązek nie mieści się w sferze decyzyjnych, merytorycznych rozstrzygnięć GIODO, dotyczących nakazania przywrócenia stanu zgodnego z prawem. Osoba dochodząca ochrony swych praw w trybie u.o.d.o.

z 1997 r. nie jest przy tym podmiotem postępowania obliczonego na wydanie decyzji o zawiadomieniu stosownego organu o przestępstwie w zakresie przetwarzania danych osobowych i nie może się tego domagać od organu w administracyjnych formach tego postępowania. Przepis art. 19 u.o.d.o. z 1997 r. nie daje bowiem stronie roszczenia w tym względzie. Wykonanie obowiązku, o którym mowa w tym przepisie, obciąża wyłącznie organ. Przedmiotowe zawiadomienie nie nosi jednak cech dyspozycji administracyjnej, o jakiej mowa w art. 104 i nast. k.p.a.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.