Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 756/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2007-09-26 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Joanna Zdrzałka Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 26 września 2007 r. sprawy ze skargi S. D. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2006r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji własnej o pozbawieniu uprawnień kombatanckich -skargę oddala-


UZASADNIENIE

II SA/Rz 756/06

Uzasadnienie

Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...].01.2006 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 K.p.a. po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...].05.2001 r. Nr [...] o pozbawieniu S. D. uprawnień kombatanckich, przyznanych decyzją b. Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w K. z dnia [...].04.1977 r. z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej od 13.10 1948 r. do 21.05.1950 r. /z przerwami/.

Jako podstawę prawną decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich powołano art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371/. W uzasadnieniu decyzji organ orzekający podał, że wyrokiem z dnia 1.04.2004 r. /SA/Rz 2383/01/ Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego została uchylona jego decyzja z dnia [...].09.2001 r. Nr [...], utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...].05.2001 r. w/w z powodu przeprowadzenia postępowania weryfikacyjnego z naruszeniem przepisów K.p.a. Nadto obszernie przedstawił podejmowane działania zmierzające do wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy twierdzeniami S. D. i zaświadczeniem WKU w J. z dnia [...].05.1976 r. /znajdującymi się w aktach ZBoWiD/ - wynika z nich, że podczas pełnienia służby wojskowej S. D. brał udział w walkach z oddziałami UPA - a dokumentami uzyskanymi w postępowaniu wyjaśniającym. Na podstawie informacji uzyskanych z Instytutu Pamięci Narodowej w W., a także stosownie do treści art. 80 K.p.a. uznał za niewiarygodny udział S. D. w walkach z oddziałami UPA podczas służby wojskowej w 10 Pułku KBW /na co wskazywały akta ZBoWiD/. Nie ma więc do niego zastosowania art. 1 ust. 2 pkt 6 cyt. ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach. Jednocześnie stwierdził, że S. D. w żaden sposób nie wykazał, aby spełnił przesłanki z art. 25 ust. 2 pkt 2 zd. 2 powyższej ustawy warunkujące zachowanie dotychczasowych uprawnień, a takimi okolicznościami są: uczestnictwo w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936 - 1939, uzyskanie uprawnień z mocy obecnie obowiązującej ustawy oraz pełnienie z poboru służby wojskowej w Wojsku Polskim w okresie od 10.05.1945 r. do 30.06.1947 r. Odnośnie podnoszonej przez niego działalności prowadzonej podczas zatrudnienia w kopalni w R. /potwierdzonej oświadczeniami świadków J. G. i M. H./ Kierownik Urzędu wskazał, że ta okoliczność nie stanowi tytułu do nabycia uprawnień kombatanckich. Podstawy do ich nabycia nie stanowi również donoszenie żywności więźniom obozu w S. /oświadczenia świadków – S. F. i B. H./.

Decyzją z dnia [...].02.2006 r. Nr [...] Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił uchylenia opisanej decyzji z dnia [...].01.2006 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] maja 2001 r. o pozbawieniu S. D. uprawnień kombatanckich, argumentując, iż brak jest podstaw do wzruszenia decyzji w trybie art. 154 § 1 K.p.a. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy S. D. stwierdził, że pozbawienie go uprawnień kombatanckich jest krzywdzące. Angażował się w czyny społeczne w miejscu zamieszkania, 8 lat był sołtysem, od 1978 r. jest przewodniczącym Komisji Rewizyjnej przy Gminnym Zarządzie Ochotniczej Straży Pożarnej, jest członkiem Zarządu Gminnego Związku Kółek Rolniczych. Był też członkiem komitetów elektryfikacji i gazyfikacji wsi. Uprawnienia kombatanckie byłyby rekompensatą nie tylko za działalność za czasów okupacji, ale także za działalność społeczną.

Rozpatrując ponownie sprawę, Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...].06.2006 r. Nr [...] orzekł o utrzymaniu w mocy własnej decyzji z dnia [...].02.2006 r. Uzasadniając decyzję w szczególności stwierdził, że S. D. nie wskazał nowych okoliczności faktycznych i prawnych, które uzasadniałyby uchylenie w/w decyzji. Zgodnie z art. 16 K.p.a. podstawową cechą aktu administracyjnego jest domniemanie jego trwałości z czego wynika, że decyzja ostateczna może zostać wzruszona jedynie w wyjątkowych przypadkach określonych przepisami. Jednym z takich wyjątków jest przepis art. 154 K.p.a., który dopuszcza uchylenie lub zmianę ostatecznej decyzji tylko, gdy przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Wskazał przy tym, że nie można uznać za słuszny interes strony jej dążenia do odmiennej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego, który był już przedmiotem rozpoznania przez organ. W sytuacji, gdy strona nie przedstawia nowych dowodów ani nie wskazuje na okoliczności przemawiające za wzruszeniem decyzji, uchylenie ostatecznej decyzji nie znajduje żadnych podstaw.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie S. D. stwierdził, że organ orzekający pozbawiając go uprawnień kombatanckich kierował się jedynie tym, iż uprawnienia te zostały mu przyznane przez ZBoWiD. Natomiast nie uwzględnił jego współpracy z komórką AK, ani też oświadczeń dwóch świadków /posiadających uprawnienia kombatanckie/.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosił o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumenty. Podał również, że przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, iż skarżący brał udział w walkach z reakcyjnym podziemiem - z pisma Instytutu Pamięci Narodowej w W. z dnia [...].07.2004 r. wynika, że 10 Pułk KBW, w którym skarżący służył w latach 1948 - 1950 brał udział w walkach z AK, NSZ, Związkiem Młodzieży Wielkopolskiej oraz bandami rabunkowymi. Z przedstawionych dokumentów wynika, że skarżący podczas służby wojskowej wykonywał zadania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych/AK, NSZ/. Do ustalonych okoliczności ma zastosowanie przepis art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z rt. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c cyt. ustawy, zgodnie z którym pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby pełniące służbę lub funkcję i będące zatrudnienie w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa lub poza nimi, jeżeli podczas lub w związku z tą działalnością wykonywały zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Przy czym zwrot "zadania śledcze i operacyjne" należy interpretować oddzielnie. Powołując liczne orzeczenia NSA wyjaśniono, że przyjmowano w nich generalnie, iż na podstawie art. 21 ust. 2 pkt 4 lit.c cyt. ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich nie tylko osoby wykonujące zadania śledcze, ale i zadanie operacyjne bezpośrednio związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP. Udział, w ramach służby w Korpusię Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w walkach z niepodległościowym podziemiem, nawet nie w pełni dobrowolny i mający miejsce w ramach służby wojskowej, powoduje utratę uprawnień uzyskanych z tytułu utrudnienia władzy ludowej i nie ma znaczenia fakt, że oddział, w którym kombatant służył, niezależnie od zwalczania poakowskiego podziemia mógł ewentualnie walczyć także z oddziałami UPA.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje:

Skarga nie ma uzasadnionych podstaw. Przede wszystkim należy podnieść, że w myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, zaś kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola legalności zaskarżonych decyzji obejmuje więc ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./. W rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia prawa i w konsekwencji, zgodnie z art. 151 powyższej ustawy, skarga podlegała oddaleniu,

Z akt administracyjnych nadesłanych wraz z odpowiedzią na skargę wynika, że sprawa dotycząca pozbawienia S. D. uprawnień kombatanckich była już przedmiotem orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie /wyrok z dnia 1.04.2004 r. SA/Rz 2383/01/. W powołanym wyroku Sąd uchylił decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...].09.01 r. /wydaną w myśl art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a./, uznając, że kwestia uczestnictwa skarżącego podczas służby wojskowej w walkach z oddziałami UPA nie została przez organ orzekający w sprawie oceniona z zachowaniem wymagań określonych przepisami K.p.a.

W ponownym postępowaniu administracyjnym /po wyroku z dnia 1.04.2004 r. SA/Rz 2383/01/ zakończonym decyzją z dnia [...].01.2006 r. Nr [...] organ orzekający w sprawie - wypełniając powinność wynikającą z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ stanowiącym, że "ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie (...) organ, którego działania lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia" - uznał, za niewiarygodny udział skarżącego w walkach z oddziałami UPA podczas służby wojskowej w 10 Pułku KBW /o czym wspomina zaświadczenie z dnia [...].05.1976 r. WKU [...] znajdujące się w aktach b. ZBoWiD-u/. Powyższe ustalenia, jak wynika z uzasadnienia wspomnianej wyżej decyzji z dnia [...].01.2006 r., dokonane zostały przede wszystkim na podstawie materiału dowodowego uzyskanego z Instytutu Pamięci Narodowej w W. /k. 58, 68 - 69, 72 - 74, 85 - 86 akt administracyjnych/ i w konsekwencji doprowadziły do konkluzji, iż brak jest podstaw do zachowania przez skarżącego uprawnień kombatanckich. W ustalonym bowiem stanie faktycznym sprawy nie może mieć zastosowania przepis art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach... /Dz.U. Nr 2002 r. Nr 42, poz. 371/stanowiący, że za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wherwolfu. Zatem na gruncie obowiązującego prawa materialnego - art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy - zasadnie pozbawiono S. D. przyznanych mu uprzednio uprawnień kombatanckich. Oceniając natomiast zeznania świadków przez niego powołanych, tj. J. G. i M. H. /k. 22 i 20 akt administracyjnych/ dotyczących jego działalności w okresie zatrudnienia w kopalni nafty i gazu w R. /pomoc w akcji zorganizowanej przez komórkę AK/ oraz M. F. i B. H. /k. 19 i 17 akt administracyjnych/ potwierdzających, że S. D. brał udział w donoszeniu żywności więźniom pracującym w obozie w S. organ orzekający uznał, iż ta działalność, w świetle powyższej ustawy, nie stanowi podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich.

S. D., jak wynika z lektury akt administracyjnych, domagał się wzruszenia omówionej decyzji z dnia [...].01.2006 r. Nr [...] w trybie art. 154 § 1 K.p.a. i przepis ten stanowił podstawę działania organu, który zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy własną z dnia [...].02.2006 r. Nr [...] odmawiającą uchylenia wspomnianej wyżej decyzji z dnia [...].01.2006 r. i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...].05.2001 r. Nr [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.

Powyższy przepis ustanawia dwie przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby można było wzruszyć decyzję ostateczną. Musi to być po pierwsze decyzja, która dla żadnej ze stron postępowania nie tworzy praw nabytych, a po drugie - za wzruszeniem tej decyzji muszą przemawiać względy interesu społecznego lub słuszny interes trony. Dodać też należy, że użycie w tym przepisie słowa "może" oznacza, iż organ administracji przepis ten stosuje na zasadzie uznania administracyjnego, co wymaga od niego respektowania postanowień art. 7 k.p.a. W wyniku rozpoznania sprawy organ administracji decyzję ostateczną zmienia, albo uchyla ją eliminując z obrotu prawnego, co może powodować konieczność przeprowadzenia odrębnego postępowania celem rozstrzygnięcia o prawach lub obowiązkach stron.

Badanie akt administracyjnych prowadzi do wniosku, że skarżący nie zdołał skutecznie zakwestionować ustaleń organu orzekającego, iż uprawnienia kombatanckie uzyskał wyłącznie z tytułu "walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej", ani też nie wykazał swojego udziału w okresie odbywania służby wojskowej w walkach z oddziałami UPA.

Ze sporządzonego przez Centralne Archiwum Wojskowe wykazu jednostek KBW walczących ze zbrojnym podziemiem w latach powojennych /k. 25 akt administracyjnych/ wynika, że 10 Pułk KBW w okresie pełnienia w nim służby przez skarżącego /19.06.1948 r. - 2.10.1950 r./ nie uczestniczył walkach z oddziałami UPA oraz grupami Wherwolfu, co uzasadniałoby /udział w takich walkach/ zachowanie uprawnień kombatanckich. Natomiast w latach 1948 - 1950 brał udział w walkach zbrojnych z następującymi organizacjami: Armię Krajową Narodowymi Siłami Zbrojnymi, Związkami Młodzieży Wielkopolskiej, oraz bandami rabunkowymi; potwierdza to również Instytut Pamięci Narodowej Biuro Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów w W. w piśmie z dnia [...].07.2004 r. [...]/k.58 akt administracyjnych/. W tych okolicznościach nie może być więc mowy o wykluczeniu zastosowania przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach (...).

Sąd podziela dokonaną przez organ orzekający w sprawie ocenę zeznań świadków powołanych przez skarżącego /J. B., M. H., S. F., B. H./. Okoliczność udzielenia pomocy organizacji AK, jak też pomocy w postaci donoszenia żywności więźniom pracującym w obozie w S. nie może zostać potraktowana za działalność kombatancką czy też działalność równorzędną z działalnością kombatancką/art. 1 ust. 2 i art. 2 cyt. ustawy/.

Mając to wszystko na uwadze Sąd doszedł do przekonania, że decyzja o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich w myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy nie naruszyła prawa i na akceptację zasługuje też stanowisko organu orzekającego, iż nie wystąpiły wszystkie przesłanki do wzruszenia decyzji w trybie art. 154 § 1 K.p.a. Słusznie bowiem przyjął, że skarżący nie wskazał jakichkolwiek okoliczności /ani tym bardziej dowodów/ by za wzruszeniem tej decyzji przemawiał interes społeczny lub słuszny interes skarżącego. Oego bowiem dążenie do uzyskania odmiennej oceny tego samego stanu faktycznego, który był już przedmiotem rozpoznania /i rozstrzygnięcia/ przez organ orzekający, nie może być kwalifikowane jako słuszny interes skarżącego.

Reasumując Sąd stwierdza, że nie ma podstaw do uznania, iż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...].02.2006 r. Nr [...] naruszyły prawo. W rezultacie brak jest powodów do usunięcia tych decyzji z obrotu prawnego.

Co się zaś tyczy zarzutu skarżącego, jakoby decyzja o pozbawieniu uprawnień kombatanckich - a także i kwestionowana w skardze - była "krzywdząca", to zarzut ten, z przyczyn wyjaśnionych na wstępie, nie mógł być przez Sąd rozważany, gdyż zarzut taki odnosi się do merytorycznej słuszności decyzji, a nie do jej zgodności z prawem.

Z wyżej podanych powodów, stosownie do art. 151 cytowanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.