Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 54/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-08-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Popowska Sędziowie sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak asesor sąd. Izabela Kucznerowicz (spr.) Protokolant: sekretarz sąd. Marcin Kubiak po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowa przyznania uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...], 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej J. J. kwotę 100 /sto/ złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ I.Kucznerowicz /-/ B.Popowska /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r nr [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art.151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 a kpa, art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 24.01.1991r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( zwanej dalej ustawą ) po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek J. J.:

1) uchylił decyzję własną z dnia [...]r, nr [...] i decyzję ją poprzedzającą z dnia [...]r o umorzeniu postępowania administracyjnego

2) odmówił stronie przyznania uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. c ustawy represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania: w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy " o spełnieniu warunków, o których mowa w art. 21, orzeka Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych lub osoby przez niego upoważnione, na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji (...). Po analizie przedłożonych przez stronę dokumentów należy uznać, że nie zachodzą w jej sprawie przesłanki z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy. W szczególności nie uznano za wiarygodne zeznania świadków, gdyż wysiedleni oni zostali z innych niż strona miejscowości. Nadto okoliczność wysiedlenia i osadzenia strony w obozie przesiedleńczym w Łodzi nie została potwierdzona przez IPN ani przez Archiwum Państwowe w Ł.. Również brat strony nie przedstawił dowodów, które dałyby Kierownikowi Urzędu podstawę do przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie hitlerowskim w Łodzi przy ul. Żeligowskiego 41/43.

J. J. odwołała się od tej decyzji wnosząc o jej uchylenie. W odwołaniu J. J. stwierdziła, że J. D. i M. M. przebywali razem z nią w obozie w Łodzi. To że zostali przesiedleni z innej miejscowości, nie ma znaczenia bo znajduje się ona kilka kilometrów od B..

Decyzją z dnia [...]r nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 4 ust. 1 pkt. 1 lit. c, art. 22 ust.1 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że oświadczenia świadków nie są wystarczającym dowodem na potwierdzenie pobytu strony w obozie przejściowym w Łodzi. Świadkowie ci pochodzili z innych miejscowości niż wnioskodawczyni, w [...]r mieli niespełna 9 i 10 lat, zaś strona jeden miesiąc. Zdaniem Kierownika Urzędu mało prawdopodobne jest aby ci świadkowie, z uwagi na młody wiek oraz dużą liczbę każdorazowo przebywających w obozie osób pamiętali pobyt wnioskodawczyni w obozie. Organ nie kwestionuje pobytu strony i jej rodziny w powiecie k. w miejscowości W. S., jednakże okoliczność ta nie stanowi tytułu do przyznania uprawnień kombatanckich w myśl obecnie obowiązującej ustawy.

W skardze na powyższą decyzję J. J., wniosła o jej uchylenie z uwagi na naruszenie przepisów art. 7, 8 i 80 kpa oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji. W uzasadnieniu Skarżąca podała, że na podstawie zeznań świadków, którzy występowali w Jej sprawie inne osoby otrzymały uprawnienia kombatanckie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości swoją dotychczasową argumentację. Nadto stwierdzono, że stosownie do art. 80 kpa organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Postępowanie dowodowe prowadzone jest odrębnie dla każdego wszczętego postępowania i ustalenia dowodowe poczynione w innych postępowaniach nie mogą być automatycznie przenoszone do innej sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga okazała się zasadna.

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.07.2002r Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W ramach tej kontroli Sąd ocenia, czy organ administracyjny prawidłowo ustalił stan faktyczny, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy i czy prawidłowo zastosował właściwe normy prawne. W niniejszej sprawie organy administracji publicznej wbrew zasadzie dochodzenia prawdy obiektywnej ( art. 7 kpa ) i obowiązkowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ( art. 77 § 1 kpa ), nie ustaliły z należytą starannością stanu faktycznego, istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy.

W myśl art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy uprawnienia kombatanckie przysługują osobom, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego przebywając z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w hitlerowskich więzieniach , obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady ( lit. a ), w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa ( lit. b) bądź też w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa ( lit. c ).

Z kolei art. 8 ust 1 pkt 2 tej ustawy upoważnia Prezesa Rady Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia - miejsc odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, a także więzień i obozów NKWD lub będących pod nadzorem NKWD, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości oraz obozów , o których mowa w art. 3 pkt 2 i w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b i c oraz w pkt. 3. Na podstawie wyżej cytowanego przepisu Prezes Rady Ministrów wydał w dniu 20.09.2001r rozporządzenie w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości.

Obóz w Łodzi przy ul. Żeligowskiego 41 figuruje w tym rozporządzeniu. Skarżąca twierdzi, że w [...]r została wysiedlona wraz z całą rodziną z miejscowości B. do obozu przesiedleńczego w Łodzi przy ul. Żeligowskiego. Następnie z obozu zostali przewiezieni do powiatu k..

Z informacji Archiwum Państwowego w Ł. z dnia [...]r wynika, że we fragmentarycznie zachowanych aktach Centrali Przesiedleńczej w P., Oddział w Ł. z lat 1939- 1945, w wykazach osób i rodzin wysiedlonych w 1940r z pow. G. nie odnaleziono rodziny o nazwisku B.. Jak wynika z treści tej odpowiedzi przedmiotowe akta są niepełne a zatem fakt nie potwierdzenia tej okoliczności, nie wyklucza tego, że miało to miejsce. W kolejnym piśmie z dnia [...]r Archiwum Państwowe w Ł. informuje, że w wyniku poszukiwań nie odnaleziono nazwy miejscowości B. oraz nazwiska J. J.. Skarżąca została wysiedlona z miejscowości B. i wówczas nosiła nazwisko B.. Również Instytut Pamięci Narodowej poinformował, że nie odnaleziono dokumentów potwierdzających wysiedlenie w czasie II wojny światowej miejscowości B. ( pow. G.). Nadto podano, że Biuro nie dysponuje materiałami dotyczącymi obozu przesiedleńczego w Łodzi.

Na dowód pobytu w obozie przesiedleńczym w Łodzi Skarżąca przedstawiła oświadczenia dwóch świadków : M. M. i J. D.. Świadek M. M. stwierdziła, że Skarżąca została wysiedlona z B. i osadzona w obozie w Łodzi. W obozie przebywali w [...]r. Również świadek J. D. stwierdził ,że przebywał w obozie w Łodzi, przez kilka dni razem ze Skarżącą. Świadkowie mieli wówczas 9 i 10 lat. Podkreślić należy fakt, że wyżej wymienieni świadkowie otrzymali uprawnienia kombatanckie z tytułu pobytu w obozie hitlerowskim w [...]r.

Z zeznań tych osób wynika, że w [...]r przebywali razem ze Skarżącą w obozie w Łodzi. Organ I instancji stwierdził, że oświadczenia świadków nie zyskują prymatu wiarygodności przez fakt, iż są ogólnikowe i lakoniczne. Istotnie oświadczenia świadków nie są szczegółowe. Trudno jednak odmówić im wiarygodności tylko z tego powodu. To organ jest zobligowany do odebrania takiego oświadczenia i w przypadku uznania go za niewystarczające może dopytać świadka. Organ II instancji nie podważając wiarygodności zeznań świadków stwierdził, że nie są one wystarczającym dowodem na potwierdzenie pobytu Skarżącej w obozie przejściowym w Łodzi. Świadkowie bowiem pochodzili z miejscowości innych niż wnioskodawczyni. Skarżąca wyjaśniła jednak, że miejscowości z których zostali wysiedleni znajdują się w odległości kilku kilometrów od B..

Z informacji Archiwum Państwowego w Ł. wynika, że na listach osób i rodzin wysiedlonych z byłego pow. W. nie odnaleziono nazwy miejscowości B. jak i nazwiska Skarżącej. Faktu wysiedlenia nie potwierdza również Instytut Pamięci Narodowej Oddział w P.. Z faktu, iż zebrane materiały nie potwierdzają pobytu Skarżącej w obozie, nie można wnioskować, że Skarżąca w tym obozie nie przebywała. Dowodem na to są zeznania świadków, którzy uzyskali uprawnienia z tego tytułu.

Wydając decyzję z dnia [...]r organ ustosunkował się do zeznań dwóch świadków: M. M. i J. D.. Skarżąca już na etapie postępowania przed organem I instancji podawała dane innych osób, które miały potwierdzić Jej pobyt w obozie. I tak w piśmie z dnia [...]r oświadczyła, że w obozie w Łodzi przebywała także z rodzinami: W., S. P., H. Sz., S. S.. Nadto stwierdziła, że osoby, które występowały w Jej sprawie, świadczyły w sprawach wyżej powołanych osób, które uprawnienia kombatanckie z tego tytułu otrzymały. W piśmie tym Skarżąca podaje także nazwisko R. Sz.. Organ zarówno I jak i II instancji nie ustosunkowuje się do tych twierdzeń Skarżącej. Do skargi J. J. dołącza oświadczenia świadków: T. O. i R. Sz., ale ponieważ zostały one przedstawione dopiero teraz organ nie mógł się do nich ustosunkować. Do skargi dołączono także zaświadczenia z Gminy P. z dnia [...]r i [...]r, z których wynika, że Skarżąca zamieszkiwała w miejscowości B. od urodzenia do czasu wysiedlenia do K. ul. [...], gdzie przebywała wraz z rodzicami do [...]r. Skarżąca podnosi, że z obozu w Łodzi zostali przewiezieni właśnie do K..

Skarżąca zasadnie zarzuca organom naruszenie przepisów art. 7, 8 i 80 kpa.

Zgodnie z unormowaną w artykule 7 kpa zasadą prawdy obiektywnej i zasadą uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W myśl tej zasady organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego tak aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Zdaniem Sądu organy orzekające nie dokonały wszechstronnej oceny okoliczności tej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego czym naruszyły przepis art. 77 kpa. W myśl art. 80 kpa organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Organ nie zebrał całego materiału dowodowego a zatem nie mógł też zrealizować obowiązku wynikającego z cytowanego wyżej przepisu.

W celu realizacji zasady wyrażonej w art. 8 kpa dotyczącej praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania organów konieczne jest przede wszystkim przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględniania w decyzji zarówno słusznego interesu społecznego, jak i interesu obywateli.

W niniejszej sprawie organy administracji publicznej naruszyły także przepis art. 10 kpa. Zgodnie z § 1 tego przepisu organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Organ nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa Kierownik Urzędu nie podjął wszelkich starań, by owe okoliczności wyjaśnić, dowody te ocenić i w oparciu o tę ocenę dokonać ustaleń okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, które winny znaleźć odzwierciedlenie w pogłębionym uzasadnieniu decyzji. Skarżąca podnosi także naruszenie art. 32 ust.1 Konstytucji Rzeczypospolitej. Ustosunkowując się do tego zarzutu należy stwierdzić, że jeżeli na tej samej podstawie faktycznej i prawnej, która występuje w przypadku skarżącej zostały przyznane uprawnienia kombatanckie innym osobom to nastąpiło to z naruszeniem cytowanego przepisu.

Sąd rozpoznając skargę dopatrzył się w działaniu organu naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na zaskarżoną decyzję.

W związku z powyższym na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy z dnia 30.08.2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ) Sąd orzekł jak w sentencji.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 wyżej cytowanej ustawy.

/-/ I. Kucznerowicz /-/ B. Popowska /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak