Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 698/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Komisja Lekarska
Treść wyniku: *Stwierdzono nieważność zaskarżonego postanowienia w całości
Powołane przepisy: article: art. 146 par. 1 i art. 15
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędziowie sędzia WSA Władysław Kulon, sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Dorota Hurman, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi S. S. na postanowienie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji Powiatowej Komisji Lekarskiej w B. z dnia [...] [...] i odmowy uchylenia orzeczenia z dnia [...] [...] w sprawie zdolności do czynnej służby wojskowej I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia; II. zasądza od Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej we W. na rzecz skarżącego S. S. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...] Powiatowa Komisja Lekarska w B., dalej: PKL, na podstawie art. 146 k.p.a. po wznowieniu postępowania objętego postanowieniem z dnia [...], nr [...], odmówiła S. S., dalej: skarżący, uchylenia orzeczenia z dnia [...], nr [...] w sprawie zdolności do czynnej służby wojskowej.

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] wskazano, że uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 k.p.a. nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.

W przedmiotowej sprawie wnioskodawca odebrał decyzję w dniu 9 marca

2005 r. co powoduje spełnienie przesłanki określonej w w/w przepisie i skutkuje niemożnością uchylenia decyzji. Ostateczny termin możliwości uchylenia decyzji upłynął w dniu 9 marca 2010 r.

Treść art. 146 § 1 k.p.a wskazuje w sposób jednoznaczny, iż upływ określonych w nim terminów, jako negatywnej przesłanki do uchylenia w trybie wznowieniowym decyzji, jest bezwarunkowy, tj. niezależny od okoliczności, które to spowodowały.

Termin pięcioletni, chociaż zamieszczony w przepisie proceduralnym, ma charakter materialny, co oznacza, że jego upływ powoduje taki skutek, że decyzja ostateczna nie może być uchylona, choćby wydana została z naruszeniem prawa. Termin ten nie może być przywrócony, gdyż nie jest on terminem, do zachowania którego obowiązana jest strona, lecz jego adresatem jest organ, i jednocześnie bieg terminu z art. 146 § 1 k.p.a. nie może ulec przerwaniu, gdyż możliwości takiej ustawodawca nie przewidział.

Prowadzenie postępowania po upływie okresu przedawnienia określonego w art. 146 § 1 k.p.a. narusza zasadę trwałości decyzji administracyjnej, której podstawową funkcją jest stabilizacja stosunków prawnych.

Upływ okresu przedawnienia oznaczonego w art. 146 § 1 k.p.a oznacza bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania w sprawie.

W związku z powyższym organ odmówił dopuszczenia dowodów wnioskowanych przez pełnomocnika wnioskodawcy w zakresie bezpośredniego badania skarżącego przez PKL, opinii biegłego specjalisty z zakresu chorób płuc i alergologii.

Co do wniosku pełnomocnika w zakresie badań istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy stwierdzono, że dowody te nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, a ponadto wskazany wniosek dowodowy jest zbyt ogólnikowy aby można go było merytorycznie rozpatrzyć.

Pismem z dnia 10 marca 2014 r. skarżący złożył odwołanie od decyzji z dnia [...].

Wydanej decyzji zarzucił naruszenie art. 151 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i pominięcie faktu, że w przypadku, gdy organ administracji nie może uchylić decyzji z przyczyn, o których mowa w art. 146 k.p.a., powinien stwierdzić wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazać okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.

Mając powyższe na uwadze wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, bądź uchylenie zaskarżonej decyzji i wyznaczenie organu właściwego w sprawach wymienionych w art. 149 § 2 k.p.a.

W uzasadnieniu odwołania skarżący podniósł, że zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a. postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sposób jednoznaczny wskazuje, zdaniem odwołującego się, że organ administracji nie zrealizował powyższej normy. PKL nie dokonała merytorycznego zbadania przedmiotowej sprawy, nie zbadała również, czy w sprawie wystąpiła przyczyna wznowienia postępowania. Choć PKL postanowieniem z dnia [...] dopuściła dowody w sprawie, to w rzeczywistości postępowanie dowodowe nie zostało przeprowadzone. Organ pierwszej instancji ograniczył się do stwierdzenia, że przedmiotowej decyzji nie można uchylić z uwagi na upływ terminu przewidzianego w art. 146 k.p.a. Jednocześnie pominięto unormowanie zawarte w art. 151 § 2 k.p.a. obligujące ją do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie doszło do uchylenia decyzji.

Istotnie przyznano, że skarżący, reprezentowany przez swojego pełnomocnika nie domagał się uchylenia decyzji podlegającej wznowieniu (gdyż zadawał sobie sprawę, że takie rozstrzygnięcie jest niedopuszczalne), a właśnie stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa.

Choć w przedmiotowej sprawie upływ 5 - letniego terminu uniemożliwia rozstrzygnięcie w postaci uchylenia decyzji we wznowionej sprawie, to PKL pomimo to, powinna przeprowadzić stosowne postępowanie, gdyż ustawodawca przewidział inne rozstrzygnięcie sprawy - stwierdzenie wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa. W wypadku, gdy nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146 k.p.a., organ nie odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, lecz stosownie do art. 151 § 2 k.p.a. stwierdza wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazuje okoliczności, z powodu których nie uchylił decyzji.

Skoro w art. 151 § 2 k.p.a. przewidziano możliwość, po wznowieniu postępowania, wydania decyzji w której stwierdzone zostanie wydanie decyzji z naruszeniem prawa, to nie ulega wątpliwości, że takie ustalenie musi być poprzedzone przeprowadzeniem wyczerpującego postępowania wyjaśniającego. Niemożność orzekania co do istoty nie skutkuje jeszcze uznaniem bezprzedmiotowości dalszego postępowania. Jakkolwiek bowiem ustawodawca opowiedział się za zasadą trwałości decyzji administracyjnych ustanawiając okres przedawnienia, po upływie którego nie ma już możliwości wzruszenia decyzji, to jednak stwierdzenie wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa umożliwia stronie żądanie odszkodowania od organu, który wydał tę decyzję. Ponadto w przedmiotowej sprawie stosownie do art. 28 ust 4d ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP wobec osób, dla których ustalono kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E, przewodniczący powiatowej komisji lekarskiej wszczyna z urzędu postępowanie w sprawie zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, jeżeli ostateczne orzeczenie o stopniu zdolności tych osób do czynnej służby wojskowej zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa.

Celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości oraz ustalenie, czy i w jakim zakresie ta wadliwość wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa została wydana z określonym naruszeniem prawa. Na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. organ wydaje decyzję wówczas, gdy wprawdzie stwierdzi wystąpienie wskazanej w art. 145 lub 145a przyczyny wznowienia, ale jednocześnie stwierdzi zaistnienie wskazanego w art. 146 k.p.a. powodu wyłączenia dopuszczalności uchylenia decyzji. W tych sytuacjach organ ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.

Podsumowując wskazano, że PKL stosownie do art 149 § 2 k.p.a. po wydaniu dnia [...] postanowienia o wznowieniu postępowania, zobligowana była przeprowadzić postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, czego nie uczyniła.

Procedowanie organu pierwszej instancji prowadzi do sytuacji, w której pomimo złożenia wniosku przez skarżącego w 2010 r. do chwili obecnej jego sprawa nie została rozpoznana merytorycznie. PKL wskazując na przyczyny formalne, które miałyby prowadzić do niemożności prowadzenia postępowania i jednocześnie stojąc na stanowisku, że przedmiotowa sprawa może być rozpoznawana jedynie w czasie kwalifikacji wojskowej, uniemożliwia skarżącemu rozpoznanie jego sprawy w rozsądnym terminie.

Mając powyższe na uwadze, w sytuacji gdyby WKL uznała, że należy uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, skarżący wniósł o wszczęcie przez WKL postępowania administracyjnego w trybie dewolucji na podstawie art. 235 oraz 150 § 2 k.p.a., gdyż przyczyną wznowienia postępowania jest działalność organu, który wydał w sprawie decyzję ostateczną. Ponadto wniósł o wyznaczenie organu właściwego w sprawach wymienionych w art. 149 § 2 k.p.a., zbliżonego co do swojej właściwości miejscowej i jednocześnie innego niż PKL.

Końcowo wskazał, że w kwestionowanej decyzji zawarte zostało błędne pouczenie, gdyż odwołanie wnosi się w terminie 14 dni.

Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Wojewódzka Komisja Lekarska we W., dalej WKL, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 151 § 1 pkt 1 ,art. 146 § 2 k.p.a., art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 461) uchyliła decyzję z dnia [...] w całości i orzekła o odmowie uchylenia orzeczenia PKL z dnia [...], nr [...] w sprawie zdolności do czynnej służby wojskowej skarżącego w związku z brakiem podstaw do jej uchylenia na mocy art. 145 § 1 k.p.a.

W uzasadnieniu wskazano, że dnia 9 września 2011 r. skarżący zwrócił się do Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w B. z wnioskiem o skierowanie go ponownie na komisję lekarską, w celu zweryfikowania przyznanej mu kategorii zdrowia, określającej zdolność do pełnienia służby wojskowej. Oświadczył, że obecnie posiada kategorię zdrowia "D", a od czasu przyznania tej kategorii, będące przyczyną jej przyznania schorzenie zostało wyleczone, co potwierdza posiadana przez niego dokumentacja medyczna. Wniosek swój umotywował chęcią pełnienia służby wojskowej w ramach Narodowych Sił Rezerwy.

Pismem z dnia 13 września 2011 r. Wojskowy Komendant Uzupełnień w B. poinformował wnioskodawcę, że w świetle obowiązujących przepisów nie może pozytywnie rozpatrzyć jego prośby, gdyż w tym przypadku zastosowanie mają zapisy ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 21 listopada 1967 r. (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 461), z których jednoznacznie wynika, że w czasie pokoju nie kieruje się do wojskowych komisji lekarskich osób, którym wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej "D" albo "E".

Wobec takiej odpowiedzi Wojskowego Komendanta Uzupełnień w B. skarżący wystąpił w dniu 10 października 2011 r. do Wojskowej Komendy Uzupełnień w B. z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...], nr [...] w sprawie jego zdolności do czynnej służby wojskowej. We wniosku tym nieprawidłowo przywołał powyższe orzeczenie, którym został zaliczony do kategorii zdrowia "B12" i uznany za czasowo niezdolnego do odbywania służby wojskowej na okres 12 miesięcy od dnia wystawienia przedmiotowej decyzji, podczas, gdy z treści jego wniosku wynikało, że chodziło mu o wzruszenie orzeczenia nr [...] z dnia [...], którym został zaliczony do kategorii zdrowia "D" i uznany za niezdolnego do służby wojskowej w czasie pokoju. Do wniosku skarżący dołączył dokumentację medyczną datowaną na 4 października 2011 r., z której - zdaniem wnioskodawcy wynika - że ustała zdrowotna przyczyna przyznania mu kategorii zdrowia "D".

Decyzją nr [...] z dnia [...] Wojskowy Komendant Uzupełnień w B. odmówił skierowania skarżącego do Wojskowej Komisji Lekarskiej w celu ponownego ustalenia zdolności do czynnej służby wojskowej.

Od powyższej decyzji skarżący złożył w dniu 8 listopada 2011 r. odwołanie do Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego we W. wnosząc o uchylenie i zmianę przedmiotowego rozstrzygnięcia w ten sposób, że zostanie skierowany na PKL w celu stwierdzenia jego zdolności do czynnej służby wojskowej. W odwołaniu wskazał, że w wyniku leczenia jego stan zdrowia uległ znacznej poprawie. Stwierdził również, że wymienione w dotyczących go orzeczeniach PKL schorzenie - przewlekła nieswoista choroba oskrzelowo-płucna w okresie leczenia specjalistycznego, w obecnym stanie prawnym nie istnieje.

Decyzją nr [...] z dnia [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozstrzygnięcia organowi I instancji. W uzasadnieniu słusznie zauważył, że decyzja Wojskowego Komendanta Uzupełnień w B. nr [...] z dnia [...] została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, organem bowiem właściwym w sprawie wydania postanowienia o wznowieniu postępowania lub o odmowie wznowienia postępowania jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji, a więc w tym przypadku PKL.

Po usunięciu z obrotu prawnego wydanej z pominięciem właściwości decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień w B. nr [...] z dnia [...], możliwym stało się przekazanie zgodnie z właściwością, w trybie art. 65 k.p.a. wniosku skarżącego w sprawie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją dotyczącą jego zdolności do czynnej służby wojskowej.

Przedmiotowy wniosek został rozpatrzony zgodnie z właściwością przez PKL, kiedy wznowiła ona swoją działalność w związku trwaniem Kwalifikacji Wojskowej na terenie Starostwa Powiatowego w B..

W dniu [...] PKL postanowieniem o nr [...], wydanym w trybie art. 61a k.p.a. odmówiła wszczęcia postępowania w sprawie powtórnego określenia zdolności do służby wojskowej skarżącego, stwierdzając, że nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności, które uzasadniałyby wszczęcie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją.

Na wyżej wymienione postanowienie, w dniu 30 marca 2012 r. skarżący wniósł zażalenie do WKL, w którym wystąpił o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] WKL uchyliła zaskarżone postanowienie w całości i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy PKL postanowieniem z dnia [...] odmówiła wznowienia postępowania w sprawie określenia zdolności skarżącego do czynnej służby wojskowej, pomijając jednakże w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia odniesienie się do przesłanek uzasadniających odmowę wznowienia postępowania w trybie art. 149 § 3 k.p.a., a mianowicie do tego, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty był o ustawowe przesłanki wymienione w art. 145 § 1 k.p.a. oraz czy został on wniesiony z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a.

W dniu 6 marca 2013 r. skarżący za pośrednictwem swojego pełnomocnika, złożył zażalenie na postanowienie PKL z dnia [...] o odmowie wznowienia - zakończonego ostateczną decyzją - postępowania w sprawie powtórnego określenia zdolności wyżej wymienionego do czynnej służby wojskowej. W zażaleniu podkreślono brak w rozstrzygnięciu organu I instancji odniesienia do spełnienia przez wniosek skarżącego przesłanek formalnych, zamiast którego w uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia znalazła się merytoryczna ocena podstawy wznowienia.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] WKL uchyliła zaskarżone postanowienie PKL kierując sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że przed wydaniem postanowienia w trybie art. 149 § 2 k.p.a. organ administracji bada wyłącznie czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest o ustawowe przesłanki wymienione w art. 145 §1 k.p.a. oraz czy został on wniesiony z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. Tylko w przypadku ujawnienia, że wniosek o wznowienie postępowania nie wskazuje przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 k.p.a. bądź nie został zachowany termin do jego złożenia przewidziany w art. 148 k.p.a. organ administracji może na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. wydać postanowienie odmawiające wznowienia postępowania.

W dniu 6 czerwca 2013 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o zbadanie dowodów dotyczących przyczyn wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją nr [...] z dnia [...], oraz o uwzględnienie w postępowaniu dowodów na okoliczność, że skarżący zachował termin do złożenia podania o wznowienie postępowania.

Pismem z dnia 7 lutego 2014 r. pełnomocnik strony zwrócił się do PKL o przeprowadzenie dowodów na okoliczność, że w dacie wydania decyzji nr [...] z dnia [...] skarżący nie chorował na astmę oskrzelową i w związku z tym przedmiotowe rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem prawa.

Decyzją nr [...] z dnia [...] odmówiono uchylenia orzeczenia PKL z dnia [...] w sprawie określenia kategorii zdolności do służby wojskowej skarżącego stwierdzając, że zgodnie z art. 146 § 1 k.p.a. uchylenie decyzji w trybie art. 145 § 1 pkt 3-8 nie może nastąpić, jeżeli od dnia je doręczenia lub ogłoszenia upłynęło pięć lat.

W dniu 12 marca 2014 r. pełnomocnik skarżącego wniósł odwołanie do WKL wskazując oparcie przedmiotowego rozstrzygnięcia na niewłaściwej podstawie prawnej oraz braku przeprowadzenia postępowania, co do przyczyn wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...].

Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy zgodził się ze skarżącym, iż celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości oraz ustalenie, czy i w jakim zakresie ta wadliwość wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy, albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa została wydana z określonym naruszeniem prawa.

Zdaniem organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie bezsprzeczne jest to, że skarżący stawił się przed PKL w dniu 27 lutego 2004 r., i przedstawił zaświadczenie z dnia 25 lutego 2004 r., sygnowane przez J. E. M. – B. - Lekarza Chorób Dziecięcych Specjalistę Chorób Płuc, będące - wraz badaniem przeprowadzonym przez sam organ orzekający - podstawą zaliczenia wyżej wymienionego do kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej "B12" i uznania go za czasowo niezdolnego do odbywania służby wojskowej na okres 12 miesięcy od dnia wydania decyzji nr [...] z dnia [...].

Organ odwoławczy zauważył, że pomimo aktualnego zaświadczenia lekarza specjalisty (wydanego 2 dni przed wydaniem przez PKL orzeczenia nr [...] z dnia [...]), w związku z niespecyficznym charakterem choroby oskrzelowo - płucnej, PKL uznała, że zasadnym jest zastosowanie przepisu art. 30a ust. 1 pkt 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej i przyznanie skarżącemu kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej: B - czasowo niezdolny do służby wojskowej, który określa niezdolność polegającą na przemijającym upośledzeniu ogólnego stanu zdrowia albo ostrym lub przewlekłym stanie chorobowym, jeśli w okresie dwudziestu czterech miesięcy od dnia badania rokują one odzyskanie zdolności do służby wojskowej, o której mowa w pkt 1 przedmiotowego artykułu, w czasie pokoju.

W dniu 9 marca 2005 r. skarżący ponownie stawił się przed PKL. Przedstawił dodatkową dokumentację medyczną, z której wynikało, że wymaga objęcia stałą opieką poradni specjalistycznej, w związku ze stwierdzoną astmą (wyniki badania spirometrycznego z dnia 14 stycznia 2005 r. oraz informacja dla lekarza kierującego sygnowana przez lekarza internistę, specjalistę chorób płuc – K. M.). Przedstawił również orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane w dniu [...] przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. Orzeczenie stwierdzające, że naruszenie sprawności organizmu uzasadnia zaliczenie skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności o symbolu 07-S - wydane zostało na podstawie analizy złożonej dokumentacji medycznej, w tym karty informacyjnej leczenia szpitalnego oraz wyników badań diagnostycznych, a także przeprowadzonego badania i oceny specjalisty.

Z przedmiotowego orzeczenia wynikało, że choć niepełnosprawność istnieje od dzieciństwa jej orzeczony stopień ma charakter okresowy, wobec czego orzeczenie wydane zostało na czas do 28 lutego 2007 r.

Dysponując przedstawioną przez stronę, aktualną dokumentacją medyczną, po przeprowadzeniu własnego badania lekarskiego, PKL wydała w dniu [...] orzeczenie nr [...] zaliczające skarżącego do kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej "D" i uznające wyżej wymienionego za niezdolnego do służby wojskowej w czasie pokoju. Przedmiotowe orzeczenie było zgodne z ówczesnym brzmieniem przepisów rozporządzenia Ministra Obrony narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2004 r., Nr 151, poz. 1595).

Organ odwoławczy zauważył, że w dniu 9 września 2011 r. skarżący zwrócił się do Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w B. z wnioskiem o skierowanie go ponownie na komisję lekarską, w celu zweryfikowania przyznanej mu kategorii zdrowia, określającej zdolność do pełnienia służby wojskowej. Nie zarzucał wówczas PKL, że wydała decyzję nr [...] z dnia [...] z naruszeniem prawa. Strona wyraźnie oświadczyła w swoim wniosku, że obecnie posiada kategorię zdrowia "D", a od czasu przyznania tej kategorii, będące przyczyną jej przyznania schorzenie zostało wyleczone. Wniosek swój skarżący umotywował chęcią pełnienia służby wojskowej w ramach Narodowych Sił Rezerwy.

Podobnie w swoim odwołaniu od decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień w B. nr [...] z dnia [...], orzekającej o odmowie skierowania do wojskowej komisji lekarskiej w celu ustalenia ponownej zdolności do czynnej służby wojskowej, skarżący wskazał, że w wyniku leczenia jego stan zdrowia uległ znacznej poprawie.

W swoim wniosku z dnia 7 lutego 2014 r. pełnomocnik skarżącego stwierdził jednakże, że ujawnione w przedmiotowej sprawie nowe okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania prze PKL decyzji nr [...] z dnia [...] wskazują, że skarżący nigdy nie chorował na astmę oskrzelową.

Pełnomocnik skarżącego uznał, że chociaż wyniki badania genetycznego skarżącego z dnia 3 marca 2013 r. wraz z opisem lek. med. R. M. oraz wynik badania spirometrycznego z dnia 26 lutego 2013 r. wykonane zostały już po wydaniu przez Powiatową Komisję Lekarską w B. decyzji nr [...] z dnia [...], to jednak ujawniają okoliczność istniejącą już w chwili wydawania wyżej wspomnianego rozstrzygnięcia.

Organ odwoławczy stwierdził, jednakże, że potwierdzony fakt zaistnienia w przedmiotowej sprawie przesłanki wznowienia postępowania określonej w art. 145 k.p.a § 1 pkt 5, nie potwierdził, że orzeczenie PKL nr [...] z dnia [...], zostało wydane z naruszeniem prawa.

Mając powyższe na uwadze stwierdzono że w chwili wydawania przedmiotowej decyzji wyniki badań skarżącego w pełni uzasadniały przedmiotowe orzeczenie, jednakże rozstrzygające w przedmiotowej sprawie było - przedstawienie przez niego - orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, które nie tylko wykluczało ponowne zastosowanie przez PKL przepisu art. 30a ust. 1 pkt 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, ale również stanowiło uzasadnienie dla zastosowania normy określonej w art. 26 ust. 1c ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którą osób podlegających stawieniu się do kwalifikacji wojskowej, zaliczonych do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności albo o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721, ze zm.), można nie poddawać badaniom lekarskim, o których mowa w ust.1a, jeżeli przedstawią komisji orzeczenie albo wypis z treści orzeczenia stwierdzającego tę niezdolność lub niepełnosprawność, na podstawie którego można określić zdolność tych osób do czynnej służby wojskowej. Zauważyć należy, że wraz z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] skarżący dostarczył również wynik badania spirometrycznego z dnia 14 stycznia 2005 r. oraz wynik testów skórnych "PRICK" na alergeny wziewne z dnia 26 lutego 2004 r. oraz informację dla lekarza kierującego, zawierającą zalecenia szczegółowe dla pacjenta w związku z wydanym mu wynikiem badania spirometrycznego, potwierdzającego diagnozę: asthma bronchiale atopicum podpisaną przez lekarza internistę - specjalistę chorób płuc – K. M.

W świetle opisanego wyżej materiału dowodowego WKL nie znalazła uzasadnienia dla wzruszenia orzeczenia nr [...] z dnia [...], w trybie art. 151 § 1 pkt 1, ani też powodów uznania w trybie art. 151 § 2, że przedmiotowe rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem prawa.

Pismem z dnia 30 czerwca 2014 r. skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na decyzję WKL z dnia [...], nr [...]. Wydanej decyzji zarzucił: 1) naruszenie art. 10 i 81 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów i w konsekwencji uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, 2) naruszenie art. 15 k.p.a. poprzez rozpoznanie istoty sprawy, pomimo że organ pierwszej instancji nie rozpoznał sprawy merytorycznie i w konsekwencji pozbawienie strony prawa do rozpoznania sprawy w dwóch instancjach, 3) naruszenie art. 149 § 2 w zw. z art. 7, 77, i 80 k.p.a. poprzez pominięcie dowodów wnioskowanych przez stronę i w konsekwencji nie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy.

Mając powyższe na uwadze wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że rozstrzygnięcie WKL nie jest trafne. Wskazał, że organ rozpoznający sprawę naruszył zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym wyrażoną w art. 10 k.p.a. Zdaniem skarżącego, powyższa zasada obowiązuje w każdym stadium postępowania i obejmuje wszystkie instancje postępowania. Choć na organie administracji ciążył obowiązek umożliwienia skarżącemu skorzystania z jego uprawnień procesowych, to skarżący nie miał możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. WKL po otrzymaniu odwołania nie podjęła żadnych działań zmierzających do zapewnienia jego czynnego udziału w postępowaniu i wydała decyzję rozpoznającą istotę sprawy (oceniła zebrany materiał dowodowy, czego nie uczynił organ pierwszej instancji), której skarżący nie mógł się spodziewać. "Okoliczności faktyczne ustalone w postępowaniu, w którym strona nie miała możliwości wzięcia udziału i wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów przed wydaniem decyzji, nie mogą być uznane za udowodnione zgodnie z art. 81 k.p.a. Skarżący miał prawo dowiedzieć się, jakie okoliczności faktyczne, wynikające z zebranych dowodów organ będzie uwzględniał przy wydaniu rozstrzygnięcia. Gdyby skarżący uzyskał informację, że WKL zamierza wydać decyzję, w której oceni zebrany w sprawie materiał (wraz z informacją, jakie dowody będą brane pod uwagę) skorzystałby z przysługującej mu inicjatywy dowodowej, w celu wykazania zasadności swego żądania. Istotne, że we wniosku z dnia 7 lutego 2014 r. skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów z jego bezpośredniego badania, wyniku badania genetycznego, badania spirometrycznego, ewentualnie dowodu z opinii biegłego i innych badań specjalistycznych. Organ administracji nie rozpoznał powyższych wniosków dowodowych.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło z naruszeniem zasady dwuinstancyjności. Istota zasady dwuinstancyjności polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. W przedmiotowej sprawie jedynie formalnie doszło do rozpoznania sprawy przez organy obu instancji. Istotne, że PKL nie rozpoznała istoty sprawy, a opierając się o przesłankę formalną (upływ 5 lat) odmówiła przeprowadzenia merytorycznego postępowania. W powyższych okolicznościach WKL przyznając skarżącemu rację, że sprawa powinna toczyć się pomimo upływu terminu ustanowionego w art. 146 § 1 k.p.a., nie mogła rozstrzygnąć istoty sprawy i wydać niekorzystnego dla niego rozstrzygnięcia, gdyż takie procedowanie pozbawia skarżącego jednej instancji. Do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzje, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone.

Abstrahując od powyższego, procedowanie WKL, jest zdaniem skarżącego, wadliwe a zaskarżona decyzja nie może się ostać. Choć w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że w sprawie spełniona została przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., to stwierdzając, iż orzeczenie PKL nr [...] z dnia [...] nie zostało wydane z naruszeniem prawa, oparł się jedynie o okoliczności faktyczne i dowody, które znane były organowi w dacie wydania tej decyzji i przeanalizował zgodność działania organu pod kątem proceduralnym. Powyższe godzi w istotę postępowania prowadzonego w wyniku wznowienia postępowania. Postępowanie "wznowieniowe" nie jest trzecią instancją i nie ma na celu ponownego zbadania decyzji pod kątem jej legalności w dacie wydania, lecz powinno być prowadzone w kierunku zbadania przyczyn wznowienia i rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Wojewódzka Komisja Lekarska powinna zbadać, czy przedłożone przez stronę dowody (ujawniające okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji) świadczą o wadliwości decyzji podlegającej wznowieniu. Innymi słowy organ powinien ustalić, czy dysponując materiałem uzyskanym w trakcie postępowania w 2005 r. oraz tym w wyniku wznowienia postępowania organ mógłby wydać decyzję tożsamej treści, która byłaby zgodna z prawem.

W niniejszej sprawie WKL nie oceniła potwierdzonej badaniem genetycznym okoliczności, że skarżący nigdy nie cierpiał na astmę oskrzelową. Okoliczność będąca podstawą wznowienia postępowania została poza zakresem rozpoznania sprawy przez organ administracji.

Nie budzi wątpliwości, ze gdyby PKL w 2005 r. dysponowała wynikiem badania genetycznego (bądź innym dowodem wskazującym, że skarżący nie cierpi na astmę oskrzelową), nie wydałaby orzeczenia zaliczającego skarżącego do kategorii D. Powyższego nie zmienia fakt przedłożenia przez stronę zaświadczenia o stopniu niepełnosprawności, gdyż złożenie takiego zaświadczenia pozwala jedynie na odstąpienie od przeprowadzenia specjalistycznych badań, co nie jest obligatoryjne (art. 26 ust. 1c ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, stanowi, że osób o znacznym stopniu niepełnosprawności albo o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych można nie poddawać badaniom lekarskim.

Nie można również tracić z pola widzenia, że schorzenie stwierdzone u skarżącego w trakcie kwalifikacji wojskowej dnia 9 marca 2005 r. tj. astma oskrzelowa ze sporadycznymi zaostrzeniami o niewielkim nasileniu nie musi obecnie skutkować zaliczeniem do kategorii D. Załącznikiem nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach nie przewiduje już schorzenia w postaci "astmy oskrzelowej ze sporadycznymi zaostrzeniami o niewielkim nasileniu" (dawny paragraf 35 pkt 5). Obecnie paragraf 35 pkt 6 wskazuje na podobne schorzenie tj. "astma oskrzelowa sporadyczna (epizodyczna)", które może skutkować zakwalifikowaniem do kategorii A bądź D. Wszczęcie postępowania na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. skutkuje powrotem do sprawy do odpowiedniego stadium zwykłego postępowania administracyjnego i wobec tego nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy, wydaje się, jak gdyby sprawa nie była w danej instancji rozstrzygana. Wobec tego organ administracji publicznej, wydając nową decyzję, stosuje te przepisy prawa materialnego, które obowiązują w dniu orzekania.

Z uwagi na powyższe WKL powinna poczynić własne ustalenia, zmierzające do określenia, do jakiej kategorii należy zaliczyć skarżącego. Poczynienie tych ustaleń nie może nastąpić bez przeprowadzenia podstawowej czynności właściwej do Komisji Lekarskich tj. bezpośredniego badania strony, o co skarżący wnosił.

W postępowaniu o wznowienie postępowania organ zobowiązany jest podobnie jak w postępowaniu zwykłym stojąc na straży praworządności, podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego (w szczególności zwracając uwagę na nowe okoliczności faktyczne i dowody), czy dana okoliczność została udowodniona. Procedowanie WKL, która nie podjęła odpowiednich czynności z urzędu i jednocześnie pominęła istotne dla rozstrzygnięcia sprawy wnioski złożone przez stronę, nastąpiło z obrazą podstawowych zasad postępowania administracyjnego.

Na marginesie wskazano, że nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczność, że początkowo w swoim wniosku skarżący stwierdził, iż jego schorzenie zostało wyleczone, gdyż o istnieniu przesłanki wznowienia postępowania nie decyduje subiektywne przekonanie strony, a obiektywne dowody i okoliczności. Jak zostało wskazane w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pełnomocnik sprecyzował wniosek strony, wskazując, że przedłożone przez niego dowody ujawniają okoliczność istniejącą już w chwili wydania rozstrzygnięcia z dnia [...], tj. wskazują, że skarżący nigdy nie chorował na astmę oskrzelową.

Podkreślono, że decyzja z dnia [...] nr [...] została wydana z naruszeniem prawa, gdyż w sposób nieuprawniony określa, że skarżący cierpi na astmę oskrzelową i zalicza go do kategorii D, podczas gdy powinna do A. Na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. organ wydaje decyzję wówczas, gdy wprawdzie stwierdzi wystąpienie wskazanej w art. 145 lub 145a przyczyny wznowienia (co miało miejsce w przedmiotowej sprawie), ale jednocześnie stwierdzi zaistnienie wskazanego w art. 146 k.p.a. powodu wyłączenia dopuszczalności uchylenia decyzji.

W odpowiedzi na skargę WKL wniosła o jej oddalenie. W odpowiedzi na zarzuty skargi podniesiono, że nie znajdują potwierdzenia w rzeczywistości, ani materiale dowodowym przestawionym w przedmiotowej sprawie.

Wskazano, że organ odwoławczy, właśnie mając na uwadze zapewnienie stronie prawidłowej formalnie kontroli instancyjnej w postępowaniu wszczętym na wniosek złożony w trybie art. 145 § 1 ust. 5 k.p.a. zweryfikował rozstrzygnięcie organu I instancji nr [...] z dnia [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie powtórnego określenia zdolności do czynnej służby wojskowej skarżącego, w którym merytoryczna ocena przesłanek wznowieniowych nastąpiła z pominięciem wydania postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia zdolności do czynnej służby wojskowej, zakończonego ostateczną decyzją nr [...] z dnia [...].

Mając powyższe na uwadze, WKL doprowadziła do wydania przez organ I instancji w przedmiotowej sprawie postanowienia nr [...] z dnia [...] o wznowieniu postępowania, zakończonego ostateczną decyzją nr [...] z dnia [...] oraz decyzji nr [...] z [...] odmawiającej uchylenia orzeczenia nr [...] z dnia [...] w sprawie zdolności skarżącego do czynnej służby wojskowej.

Biorąc pod uwagę specyfikę przedmiotowej sprawy, w której ocenie podlegały w dużej mierze działania organu I instancji, mając na względzie umocowanie wynikające z art. 149, 150 oraz 151 k.p.a. w zestawieniu z przepisami art. 26 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej w związku z § 7 i § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 listopada 2009 r. w sprawie komisji lekarskich orzekających o stopniu zdolności do czynnej służby wojskowej osób stawiających się wojskowej, organ II instancji wydał rozstrzygnięcie nr [...] z dnia [...] uchylające w całości zaskarżoną decyzję PKL nr [...] z dnia [...] o odmowie uchylenia orzeczenia nr [...] z dnia [...] w sprawie zdolności do czynnej służby wojskowej skarżącego z uwagi na naruszenie przez wnioskodawcę terminu określonego w art. 146 § 1 k.p.a. i orzekające o odmowie uchylenia orzeczenia Powiatowej Komisji Lekarskiej w B. nr [...] z dnia [...] w sprawie zdolności do czynnej służby wojskowej skarżącego w związku z brakiem podstaw do jej uchylenia na mocy art. 145 § 1 ust. 5 k.p.a..

Organ odwoławczy nie zgodził się z oceną skarżącego, że organ I instancji nie dokonał, przed wydaniem decyzji nr [...] z [...] odmawiającej uchylenia orzeczenia nr [...] z dnia [...] w sprawie zdolności skarżącego do czynnej służby wojskowej, oceny przesłanek wznowienia postępowania określonych w art. 145 § 1 ust. 5 k.p.a. gdyż to przecież dopiero ocena zaistnienia tych przesłanek prowadzi do sformułowania wniosków o bezprzedmiotowości wniesionych przez stronę dowodów, czy też ocenianiu zaistnienia w sprawie przesłanek z art. 146 k.p.a., których PKL dokonała.

Organ odwoławczy nie zgadzając się z oceną organu I instancji, dotyczącą faktu, że orzeczenie nr [...] z dnia [...] w sprawie zdolności skarżącego do czynnej służby wojskowej wydane zostało z naruszeniem prawa, wywiódł w swojej decyzji uzasadnienie tego faktu, orzekając inaczej.

Organ II instancji dokładnie zbadał w postępowaniu zakończonym zaskarżonym rozstrzygnięciem cały materiał dowodowy przedstawiony przez stronę w postępowaniu toczącym się przed organem I instancji, również dowody z wyników badania genetycznego skarżącego z dnia 3 marca 2013 r. wraz z opisem lek. med. R. M. oraz wynikiem badania spirometrycznego z dnia 26 lutego 2013 r. Natomiast wniosek o przeprowadzenie ponownego badania skarżącego organ odwoławczy uznał w kontekście posiadanej dokumentacji zmian jego stanu zdrowia za niezasadny.

Organ odwoławczy wydając zaskarżone rozstrzygnięcie oparł się wyłącznie na znanym skarżącemu materiale dowodowym, zgromadzonym w postępowaniu organu I instancji, trudno więc twierdzić, że naruszył zasady określonej w art. 10 k.p.a.

Ocenę stanu rzeczy dokonaną przez organ II instancji potwierdza w pierwszej kolejności dokumentacja medyczna przedstawiana na poszczególnych etapach sprawy dotyczącej oceny kategorii zdrowia skarżącego, z której bezsprzecznie wynika informacja o wdrożonym procesie leczenia dolegliwości skarżącego ze stronu układu oddechowego oraz stopień nasilenia i wahań tych dolegliwości, spełniający kryteria opisane w § 35 pkt 6 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, które to rozporządzenie stanowi podstawę prawną przypisywania poszczególnym jednostkom chorobowym lub też ułomnościom kategorii zdolności fizycznej psychicznej do czynnej służby wojskowej.

Niebagatelnym dla oceny całości materiału dowodowego w sprawie określenia kategorii zdrowia skarżącego był również sposób dostarczania przez niego organom obu instancji dokumentacji medycznej oraz informacje płynące od wyżej wymienionego, a dotyczące procesu jego leczenia i wpływu tego leczenia na zmianę jego stanu zdrowia.

W dniu 9 września 2011 r. skarżący zwrócił się do Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w B. z wnioskiem o skierowanie go ponownie na komisję lekarską, w celu zweryfikowania przyznanej mu kategorii zdrowia, określającej zdolność do pełnienia służby wojskowej. Oświadczył, że obecnie posiada kategorię zdrowia "D", a od czasu przyznania tej kategorii, będące przyczyną jej przyznania schorzenie zostało wyleczone, co potwierdza posiadana przez niego dokumentacja medyczna. Wniosek swój umotywował chęcią pełnienia służby wojskowej w ramach Narodowych Sil Rezerwy.

Pismem z dnia 13 września 2011 r. Wojskowy Komendant Uzupełnień w B. poinformował wnioskodawcę, że w świetle obowiązujących przepisów nie może pozytywnie rozpatrzyć jego prośby, gdyż w tym przypadku zastosowanie mają zapisy ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, z których jednoznacznie wynika, że w czasie pokoju nie kieruje się do wojskowych komisji lekarskich osób, którym wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej "D" albo "E".

Wobec takiej odpowiedzi Wojskowego Komendanta Uzupełnień w B. skarżący wystąpił w dniu 10 października 2011 r. do Wojskowej Komendy Uzupełnień w B. z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...], nr [...] w sprawie jego zdolności do czynnej służby wojskowej.

Decyzją nr [...] z dnia [...] Wojskowy Komendant Uzupełnień w B. odmówił skierowania skarżącego do Wojskowej Komisji Lekarskiej w celu ponownego ustalenia zdolności do czynnej służby wojskowej.

Od powyższej decyzji skarżący w dniu 8 listopada 2011 r. złożył odwołanie wskazując, że od 27 lutego 2004 r. podlegał leczeniu i stałej opiece lekarskiej w [...] w B., co doprowadziło do tego, że jego stan zdrowia uległ znacznej poprawie. Stwierdził również, że wymienione w dotyczących go orzeczeniach Powiatowej Komisji Lekarskiej schorzenie - przewlekła nieswoista choroba oskrzelowo-płucna w okresie leczenia specjalistycznego, w obecnym stanie prawnym nie istnieje.

Organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wzruszenie decyzji ostatecznej możliwe jest, gdy postępowanie wznowieniowe potwierdzi, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Przepis ten może mieć zastosowanie, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki. Po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne i dowody istotne dla sprawy są nowe. Drugą przesłanką jest istnienie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów w dniu wydania decyzji ostatecznej. Trzecią przesłanką jest to, że nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję. Nadto, te okoliczności i dowody musiały istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz dla tego organu są one nowymi tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane.

Podkreślono, że użyty w dyspozycji art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. łącznik "lub" ("nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody") wskazuje jednoznacznie na to, że wystąpienie co najmniej jednego z członów tej alternatywy ("nowych okoliczności faktycznych" bądź "nowych dowodów" - tzw. alternatywa zwykła) stanowi samoistną i wystarczającą podstawę wznowienia postępowania, o ile równocześnie są spełnione pozostałe przesłanki prawne wznowienia postępowania, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. a mianowicie: po pierwsze - są one "istotne dla sprawy", po drugie - istniały w dniu wydania decyzji (nie ma przy tym znaczenia czy wcześniejsze nieujawnienie tych okoliczności lub dowodów wynikało niewłaściwie prowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego, czy też z zamierzonego nieujawnienia ich przez stronę); oraz po trzecie - nie były znane organowi, który wydał decyzję.

Na podstawie dogłębnej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ II instancji wykluczył zaistnienie przesłanek uchylenia orzeczenia nr [...] z dnia [...] wynikających z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Skarżący, powołując się bowiem na owe przesłanki wskazał na badania genetyczne z dnia 3 marca 2013 r., których wynik - w ocenie lek. med. R. M. świadczy, iż skarżący nigdy nie chorował na astmę.

Podkreślono, że na tle zgromadzonego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego opinia lek. med. R. M. jakoby skarżący nigdy nie chorował na astmę, dokonana na podstawie badań genetycznych skarżącego z dnia 3 marca 2013 r., stanowi nowy dowód, a nie okoliczność faktyczną jak ocenił to skarżący. Nie jest to jednak nowy dowód w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., uzasadniający uchylenie ostatecznej decyzji nr [...].

Zdaniem organu odwoławczego, skarżący zdaje się nie dostrzegać celu orzekania kategorii zdrowia oraz faktu, że przedstawione przez niego dowody powstałe w 2013 r. w żaden sposób nie podważają wcześniejszego orzeczenia nr [...] z dnia [...] z powodów wywiedzionych w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Podstawy do uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji ostatecznej nie można upatrywać w opinii lek. R. M., gdyż dowód ten nie istniał w dacie wydania decyzji [...] z dnia [...]. Opinia lekarska wydana po wydaniu decyzji ostatecznej, nie może być nowym dowodem w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., jak bowiem stwierdzono wcześniej, dowody o jakich mowa w wymienionym przepisie, muszą być ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej, ale też muszą istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej. Określa się je jako nowe tylko dlatego, że nie były znane organowi w chwili podejmowania decyzji. Dowód przestawiony przez skarżącego w postaci nowej opinii lekarskiej nie może podważać ustaleń i oceny jaka legła u podstaw podejmowania decyzji nr [...] z dnia [...].

Zgodnie z art. 26 ustawy o powszechnym obowiązku obrony zdolność do czynnej służby wojskowej osób stawiających się do kwalifikacji wojskowej określają powiatowe i wojewódzkie komisje lekarskie. Osoba uznana przez te organy za niezdolną do służby wojskowej nie może jej pełnić. Skoro w chwili wydania decyzji nr [...] z dnia [...] nie istniała opinia lek. med. R. M. akoby skarżący nigdy nie chorował na astmę, dokonana na podstawie badań genetycznych skarżącego z dnia 3 marca 2013 r., to w kontekście zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uznano, że przedmiotowa opinia nie stanowi dowodu, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., sądy te badają czy kwestionowana decyzja nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania. Nadto badają czy organ administracyjny nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji. Przy czym, jak głosi art. 134 § 1 tej ustawy rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanymi zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu. Dokonując zatem oceny zaskarżonego postanowienia zgodnie ze wskazanymi normami prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, iż skardze nie może odmówić słuszności, gdyż przede wszystkim rozstrzygnięcie to wydane zostało z naruszeniem obowiązującej w postępowaniu administracyjnym zasady dwuinstancyjności, co godzi w podstawowe prawa i gwarancje procesowe obywatela i musi być ocenione jako rażące naruszenie prawa.

Kontrolowane przez Sąd postępowanie toczyło się w trybie wznowieniowym

i dotyczyło wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...], nr [...] w sprawie zdolności skarżącego do czynnej służby wojskowej.

Postępowanie administracyjne, uregulowane w rozdziale 12, działu II k.p.a. cechuje szczególny charakter, przejawiający się m.in. w konieczności spełnienia szeregu wymogów formalnych warunkujących wszczęcie i prowadzenie tego postępowania, a także ewentualne uchylenie decyzji będącej przedmiotem oceny dokonywanej w jego trakcie. W tym kontekście podkreślić trzeba, że zasada wzruszalności ostatecznych decyzji administracyjnych w toku postępowania wznowieniowego nie ma charakteru nieograniczonego, albowiem godziłoby to w pewność obrotu prawnego. Jednym z mechanizmów gwarantujących trwałość decyzji administracyjnych jest regulacja art. 146 § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, że uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b k.p.a., jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Tym samym, nawet decyzja wydana w wyniku przeprowadzenia postępowania administracyjnego obarczonego wadami, o których mowa w art. 145 § 1 k.p.a. pozostanie w obrocie prawnym jeśli upłynie termin wskazany w art. 146 § 1 k.p.a.

W rozpoznawanej sprawie, jak trafnie wskazał organ I instancji, decyzja z dnia [...] została doręczona stronie w tym samym dniu. Oznacza to, że po dniu 9 marca 2010. nie było możliwym jej uchylenie ze względu na treść powołanego wyżej art. 146 § 1 k.p.a. Wskazany pięcioletni termin ma bowiem charakter materialny, co oznacza, że jego upływ powoduje skutek w postaci niemożności uchylenia decyzji dotychczasowej, nawet jeżeli została wydana z naruszeniem prawa. W konsekwencji upływ tego terminu oznacza bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania w sprawie (por. wyrok NSA z dnia 18 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 561/09, publ. CBOSA) i przesądza o pozostawieniu w obrocie prawnym takiego rozstrzygnięcia. Jednocześnie wyjaśnić przyjdzie, że biegu tego terminu nie przerywa żadna czynność procesowa, a jego upływ zobligowany był uwzględnić organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt III SA/Wr 258/10). W niniejszej sprawie organ odwoławczy nie dostrzegł tej okoliczności wydając zaskarżone postanowienie.

Najistotniejsze w sprawie jest, że mimo wydania przez organ I instancji decyzji odmawiającej uchylenia orzeczenia z dnia [...] z powodu zaistnienia przesłanki z art. 146 § 1 k.p.a., organ odwoławczy uchylił orzeczenie organu I instancji z dnia [...] i rozstrzygnął sprawę merytorycznie odmawiając uchylenia orzeczenia PKL z dnia [...] z powodu braku podstaw do jej uchylenia na mocy art. 145 § 1 k.p.a. Takie działanie organu narusza, zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego jest zasadą konstytucyjną. Art. 78 Konstytucji RP stanowi, że każda ze stron ma prawo zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w I instancji. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego podkreśla się, że jej celem jest zagwarantowanie jednostce, której statusu prawnego dana sprawa dotyczy prawa do zaskarżenia orzeczeń do organu wyższej instancji w celu sprawdzenia (skontrolowania) prawidłowości orzeczenia. Dla uznania zatem, iż zasada dwuinstancyjności postępowania została zrealizowana, nie wystarczy samo stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Poprzestanie na takim ustaleniu oznaczałoby formalnie rozumienie zasady (zob. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 20 maja 1998 r., sygn. akt IV SA 2058/98 niepubl.). Chodzi o to, by przeprowadzono dwukrotnie postępowanie, dwukrotnie rozstrzygnięto sprawę.

Jak trafnie wskazał WSA w Szczecinie w wyroku z dnia z dnia 27 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 1472/13, publ. CBOSA, cechą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego jest to, że organ drugiej instancji ponownie rozpatruje i rozstrzyga sprawę rozpoznaną i rozstrzygniętą przez organ pierwszej instancji. Nie oznacza to wprawdzie, że organ drugiej instancji powtarza całe postępowanie wyjaśniające, lecz oznacza, że opierając się na materiale dowodowym zasadniczo zebranym w toku postępowania przez organ pierwszej instancji, organ odwoławczy materiał ten jeszcze raz poddaje ocenie, przy czym czyni to między innymi w kontekście zarzutów odwołania, a w uzasadnieniu swojej decyzji wyjaśnia, w zależności od wyniku tej oceny, podstawy faktyczne i prawne swojego rozstrzygnięcia, a tym samym podzielenia stanowiska organu pierwszej instancji lub przyznania racji wnoszącemu odwołanie.

Istotnym elementem zasady dwuinstancyjności postępowania jest zakres rozpoznania i w konsekwencji rozstrzygnięcia sprawy. Wyznaczają go granice sprawy rozstrzygniętej decyzją (postanowieniem) organu I instancji. Sprawa rozpatrywana w postępowaniu odwoławczym (zażaleniowym) powinna być tożsama ze sprawą rozpatrzoną przez organ I instancji. Tożsamość ta dotyczy tak elementów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Zmiana któregokolwiek z nich będzie skutkować pojawieniem się nowej sprawy. Jej rozpoznanie i załatwienie przez organ II instancji stanowiłoby rażące naruszenie prawa (zob. G. Łaszczyca, Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego, publ. w LEX/el.).

Zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu I instancji. Organ odwoławczy nie może zmieniać rodzaju sprawy, a zatem w postępowaniu odwoławczym może być rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym sprawa. Organ odwoławczy nie może orzekać w zakresie innym niż to uczynił przed nim organ pierwszoinstancyjny. Zmiana podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej prowadzi do zmiany przedmiotowej tożsamości sprawy. Oznacza to naruszenie zasady dwuinstancyjności rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy (wyrok NSA z dnia 23 listopada 2006 r., I OSK 451/06, LEX nr 290649).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela w pełni stanowisko wyrażone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego sprowadzające się do tezy, że jeśli organ I instancji odmówi uchylenia decyzji ostatecznej z uwagi na upływ terminu pięcioletniego, określonego w art. 146 § 1 k.p.a. organ odwoławczy jest zobligowany uwzględnić jego upływ zgodnie z zasadą dwuinstancyjności. Oznacza, to organ odwoławczy nie może uchylić tej decyzji i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.), gdyż tak wydana decyzja narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.). W omawianej sprawie organ drugiej instancji uchylając orzeczenie organu I instancji i rozstrzygając w tym zakresie merytorycznie (co do istoty sprawy) zmienił bowiem formalnoprawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej na materialnoprawną, doprowadzając do tego, że uległa zmianie przedmiotowa tożsamość sprawy.

Istota dwuinstancyjności postępowania administracyjnego polega na dwukrotnym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu tej sprawy, co w omawianym przypadku, zdaniem Sądu, nie miało miejsca, gdyż zaskarżone postanowienie z dnia [...] jest orzeczeniem jednoinstancyjnym chociaż wydanym przez organ drugiej instancji (por. uzasadnienie wyroku NSA z 12 listopada 1992 r., V SA 721/92, ONSA 1992, nr 3-4, poz. 95, wyroku NSA z 8 grudnia 2004 r., I SA 2257/03, Legalis, wyroku NSA z 21 lipca 2010 r., I OSK 1335/09, Legalis). Tak więc w takim przypadku organ odwoławczy uchylając orzeczenie organu I instancji i rozstrzygając sprawę co do istoty, w zasadzie musi przeprowadzić od nowa całe postępowanie wyjaśniające, pozbawiając tym samym strony prawa do odwołania, co narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (zob. uzasadnienia wyroków NSA z 14 października 1999 r., IV SA 1313/98, Lex nr 48725, z dnia 9 listopada 2012 r., Lex nr 1291980 oraz z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 904/10, Lex nr 1081076 oraz z dnia 8 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 424/10, publ. CBOSA).

Skutki naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania są doniosłe. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że wydanie decyzji z pogwałceniem zasady dwuinstancyjności, godzi w podstawowe prawa i gwarancje procesowe obywatela i musi być ocenione jako rażące naruszenie prawa (tak NSA w uzasadnieniach wyroków z dnia 10 kwietnia 1989 r., sygn. akt II SA 1198/88, ONSA 1989 nr, poz. 36, z dnia 10 marca 1995 r., sygn. akt SA/Wr 1699/94 niepubl.). Jest to zatem kwalifikowana wada decyzji administracyjnej wymagająca stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (zob. teza 8 komentarza do art. 15 (w:) G. Łaszczyca, C. Matysz, A. Matan - Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom I - Lex 2010).

Przedmiotem "rażącego naruszenia prawa" będą najczęściej przepisy prawa materialnego. Wspomniana postać naruszenia jednak może dotyczyć również przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności tych unormowań, które stanowią gwarancję prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego. Chodzi więc o wady wyjątkowo ciężkie, które należy usunąć przez unicestwienie obarczonej tymi wadami decyzji administracyjnej. W sprawie mającej na celu ustalenie rażącego naruszenia prawa, postępowanie administracyjne winno mieć charakter niejako dwustopniowy i stanowić podstawę do podjęcia ustaleń, czy w ogólnym postępowaniu administracyjnym doszło do naruszeń przepisów prawa i jakich, a w przypadku twierdzącej odpowiedzi na to pytanie, do rozważenia, czy naruszenia te mają charakter kwalifikowany, tj. "rażący" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Dla stwierdzenia nieważności decyzji niezbędna jest ocena naruszenia jako "rażącego" w świetle całokształtu okoliczności sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lipca 2014 r., sygn. akt II GSK 828/13, LEX nr 15192120).

Wobec powyższego Sąd uznał za uzasadniony zarzut skargi dotyczący rażącego naruszenia art. 15 k.p.a. przez organ odwoławczy.

Obowiązkiem organu odwoławczego jest zatem wydanie stosownego orzeczenia po przeprowadzeniu prawidłowego postępowania w sprawie, zgodnie z wymogami określonymi przepisami k.p.a.

W sytuacji, gdy zachodziła konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd nie odniósł się do pozostałych zarzutów skargi albowiem uznał je za wykraczające poza kontrolę dokonywaną w niniejszej sprawie.

W tym stanie rzeczy na skutek ujawnionego i opisanego powyżej rażącego naruszenia prawa, w oparciu o treść art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia zaś orzeczenie o kosztach, zawarte w pkt. II sentencji oparł na zasadzie art. 200 p.p.s.a.