Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 929/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od środków transportowych
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 91,  art. 194 par. 1i 3
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 929/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 grudnia 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Maja Chodacka, Sędziowie: WSA Ewa Michna (spr.), WSA Maria Zawadzka, Protokolant: Daniel Marzec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2009r., spraw ze skarg J. Z. i W. Z., na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 11 marca 2009 r. nr [...], nr [...], nr [...], w przedmiocie podatku od środków transportowych za 2004, 2005, 2006 rok, I. uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji, II. określa, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane do czasu uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w na rzecz skarżących koszty postępowania w kwocie 942, 00 zł (dziewięćset czterdzieści dwa złote 00/100).


UZASADNIENIE

Decyzjami z dnia 16 grudnia 2008 roku: nr [...](dot. 2004 roku), nr [...](dot. 2005 roku) oraz nr [...](dot. 2006 roku) Wójt Gminy Z. określił J. Z. oraz W.Z. ( zwanych dalej "skarżącymi") wysokość podatku od środków transportowych odpowiednio za lata 2004-2006 z tytułu własności samochodu ciężarowego marki M. o numerze rejestracyjnym [...] w wysokości 650 zł w każdym z ww. lat.

W uzasadnieniu organ podał, że od 2 lutego 2002 roku skarżący w drodze zakupu stali się, jak wynikało to z dowodu rejestracyjnego, współwłaścicielami samochodu ciężarowego uniwersalnego (o przeznaczeniu pomoc drogowa) marki M. Pomimo ciążącego na nich obowiązku złożenia deklaracji podatkowej i samoobliczenia podatku ze względu na opodatkowanie nabytego samochodu na podstawie art. 9 ust. 6 w zw. z art. 8 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku - o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz.U. z 2006r. Nr 121 poz. 844 ze zm.) w zw. z uchwałą Rady Gminy Zielonki nr XXI/89/2005 z dnia 18 listopada 2005 roku w sprawie ustalenia wysokości stawek podatku od środków transportowych (Dz.U. Województwa Małopolskiego z 2005 roku Nr 659, poz. 4500), skarżący nie dokonali wskazanych czynności. Dlatego wydanie na wstępie opisanych decyzji było w pełni zasadne.

W odwołaniu z dnia 18 grudnia 2008 roku skarżący domagali się uchylenia zaskarżonych rozstrzygnięć, utrzymując, że wspomniany samochód jak też wszystkie inne, które posiadali, był samochodem specjalnym pomocy drogowej i służył w praktyce do potrzeb własnych przewożenia samochodów na warsztat samochodowy. Tego rodzaju zaś pojazdy były zwolnione od podatku od środków transportowych. W związku z czym skarżący nie składali również żadnych deklaracji podatkowych. Nie posiadali także żadnych samochodów ciężarowych. W dowodzie rejestracyjnym omawianego pojazdu istniał bowiem błąd, który musiał powstać w trakcie jego rejestracji.

Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego decyzjami z dnia 11 marca 2009 roku: nr [...](dot. decyzji za rok 2004), nr [...] (dot. decyzji za 2005) oraz nr [...](dot. decyzji za 2006 rok) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzje organu pierwszej instancji, podzielając jego stanowisko. Odnoszą się do zarzutów, SKO zaznaczyło, że z przedłożonych w niniejszych sprawach dowodów rejestracji spornego samochodu jednoznacznie wynikało, że nie został on zarejestrowany jako specjalny, ale jako ciężarowy. Przedmiotowe oznaczenie pojazdu było dla organu podatkowego wiążące, gdyż dowód rejestracyjny – dopuszczający pojazd do ruchu – również w zakresie wskazującym rodzaj samochodu miał charakter decyzji administracyjnej, której treści organ podatkowy nie miał uprawnień kwestionować. Poza tym, co potwierdzało orzecznictwo, wpis w dowodzie rejestracyjnym w zakresie rodzaju samochodu miał charakter konstytutywny i tym samym wywoływał określone skutki prawne nie tylko na płaszczyźnie prawa o ruchu drogowym lecz także na obszarze prawa podatkowego. W świetle zatem powyższych uwag stwierdzić należało, że ustalenia organu pierwszej instancji, oparte na treści dowodu rejestracyjnego omawianego pojazdu podatników, były właściwe.

W skargach z dnia 5 maja 2009 roku skarżący wnieśli o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów według norm przepisanych, podnosząc naruszenie art. 2 pkt 36 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku – Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz.U. z 2005r. Nr 108 poz. 908) poprzez przyjęcie, że stanowiący współwłasność skarżących samochód marki M. nie był samochodem specjalnym w rozumieniu tego przepisu i że w związku z tym nie podlegał zwolnieniu zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Poza tym zarzucili złamanie art. 7 oraz 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego na skutek wydania decyzji bez dokładnego ustalenia stanu faktycznego i w oparciu o niepełny materiał dowodowy. Podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko skarżący stwierdzili również, iż organy bezpodstawnie odmówiły uwzględnienia pozostałych znajdujących się dowodów w aktach i oparły się wyłącznie na błędnej treści dowodu rejestracyjnego.

W odpowiedziach na skargę z dnia 8 czerwca 2009 roku SKO zażądało ich oddalenia, pozostając przy swojej dotychczasowej argumentacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skargi zasługiwały na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty skargi były zasadne.

Zaznaczyć na wstępie należy, że samo wyrzeczenie (konstrukcja) wydanych decyzji była wadliwa. Zgodnie zatem z art. 9 ust. 2 cyt. ustawy o podatkach i opłatach lokalnych jeżeli środek transportowy stanowi współwłasność dwóch lub więcej osób fizycznych lub prawnych, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach. Przepis ten wprowadza więc solidarną odpowiedzialność współwłaścicieli opodatkowanego pojazdu. Dalej, w świetle art. 91 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) do odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dla zobowiązań cywilnoprawnych. Naczelną zaś zasadę odpowiedzialności solidarnej na gruncie cywilnoprawnym wyrażono w art. 366 § 1 Kodeksu cywilnego, na mocy którego kilku dłużników może być zobowiązanych w ten sposób, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych (solidarność dłużników). Oznacza to, że wierzyciel może żądać uregulowania należności nawet od wszystkich dłużników jednocześnie ale w sumie tylko do wysokości przysługującej mu wierzytelności. W przeciwnym razie mogłoby dojść do jego bezpodstawnego wzbogacenia.

Przekładając powyższe spostrzeżenia na kwestię konstrukcji decyzji określającej wobec współwłaścicieli wysokość zobowiązania podatkowego, za które odpowiadają solidarnie, stwierdzić należy, że obowiązkiem organu jest wyrzeczenie wspomnianej "solidarności" w sentencji decyzji, a przynajmniej powołanie jej w uzasadnieniu. Brak takowej wzmianki może na etapie postępowania egzekucyjnego prowadzić bowiem do zaistnienia sytuacji, gdzie organ na podstawie takiej decyzji będzie miał prawo żądać jednoczesnej zapłaty od każdego z zobowiązanych – całej wysokości określonego zobowiązania podatkowego. Ustawowo może natomiast domagać się zapłaty od wszystkich zobowiązanych – łącznie całego określonego zobowiązania podatkowego. Innymi słowy, brak wzmianki o solidarności daje podstawę do egzekucji podwójnej wysokości danego zobowiązania podatkowego.

Dlatego, zdaniem Sądu doszło do naruszenia art. 9 ust. 2 cyt. ustawy o podatkach i opłatach lokalnych mającego wpływ na wynik sprawy, ponieważ nie uwzględniono zasady solidarnej odpowiedzialności współwłaścicieli opodatkowanego samochodu. Z tego też powodu koniecznym było na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej ppsa - uchylenie zaskarżonych decyzji.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi dotyczących skutków błędnego wpisu do dowodu rejestracyjnego należy zauważyć, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy o podatkach i opłatach lokalnych zwalnia się od podatku od środków transportowych środki transportowe stanowiące zapasy mobilizacyjne, pojazdy specjalne oraz pojazdy używane do celów specjalnych w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym.

W świetle natomiast art. 2 pkt 36 cyt. ustawy - Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu sprzed 1 maja 2004 "pojazd specjalny" to pojazd samochodowy lub przyczepa, konstrukcyjnie nieprzeznaczona do przewozu osób lub ładunków. Od dnia 1 maja 2004 roku zmieniono definicję "pojazdu specjalnego", którym został pojazd samochodowy lub przyczepa: przeznaczone do wykonywania specjalnej funkcji, która powoduje konieczność dostosowania nadwozia lub posiadania specjalnego wyposażenia; w pojeździe tym mogą być przewożone osoby i rzeczy związane z wykonywaniem tej funkcji.

W związku z powyższym zauważyć trzeba, że o tym, czy pojazd jest "pojazdem specjalnym" decyduje posiadanie przez dany samochód określonych cech (ustawowo wskazanych) niezależnie od dokumentów potwierdzających ten fakt (np. dowodu rejestracyjnego). W tym znaczeniu tut. Sąd nie podziela stanowiska, w świetle którego wpis do dowodu rejestracyjnego ma charakter konstytutywny (vide np. wyrok NSA z 6 listopada 1998 roku II SA 1215/98). Treść art. 2 ust. 36 omawianej ustawy nie przewiduje bowiem, że o tym czy mamy do czynienia z "pojazdem specjalnym" decyduje dowód rejestracyjny, lecz skutkuje koniecznością sprawdzenia materialnoprawnych przesłanek oscylujących wokół technicznych elementów oraz przeznaczenia danego pojazdu.

Jednocześnie jednak, przyznać należy, że z treści §7, obowiązującego w chwili nabycia przez skarżących spornego samochodu, rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 14 grudnia 2000 roku w sprawie szczegółowych czynności organów związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (Dz.U. Nr 4 poz. 37) wynika, że ustala się klasyfikację pojazdów, zawierającą określenia rodzajów, podrodzajów i przeznaczeń pojazdów, zwaną dalej "klasyfikacją", stanowiącą załącznik nr 3 do rozporządzenia. Klasyfikacja jest dokumentem źródłowym do ustalenia rodzaju i przeznaczenia pojazdu w przypadku, gdy nie jest to możliwe na podstawie przedstawionych do rejestracji pojazdu dokumentów lub zastosowano w nich inną klasyfikację lub inne nazewnictwo. Oprócz tego na podstawie § 14 ust. 2 pkt 4 załącznika nr 1 wspomnianego rozporządzenia, wystawiając dowód rejestracyjny, na podstawie danych i informacji z bazy danych w rubryce :"rodzaj pojazdu i przeznaczenie" wpisuje się rodzaj pojazdu i przeznaczenie zgodne z klasyfikacją. Przeznaczenie pojazdu wpisuje się w przypadku, gdy przewiduje to klasyfikacja.

Powyższe regulacje jednoznacznie dowodzą, iż jednym z elementów dowodu rejestracyjnego jest określenie rodzaju pojazdu, w tym "pojazdu specjalnego" w rozumieniu art. 2 ust. 36 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Poza tym dla ustalenia rodzaju pojazdu istotne są w pierwszej kolejności dokumenty przedłożone przy wniosku o rejestrację oraz posiłkowo tzw. klasyfikacja pojazdów. Przepisy te nie przesądzają jednak, że tylko dowód rejestracyjny decyduje o rodzaju danego pojazdu. Wprawdzie w uchwale z dnia 15 listopada 1999 roku (OPK 24/99) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż rejestracji pojazdu na podstawie art. 73 ust. 1 w/w aktu prawnego od dnia jego wejścia w życie, dokonuje się w formie decyzji administracyjnej, to umknęło uwadze organu, że decyzja o zarejestrowaniu jest czymś innym niż materialno – techniczna czynność, jaką jest czynność wydania i sam dowód rejestracyjny (tak też wyrok NSA z dnia 15 marca 2006 roku I OSK 608/2005). Wobec czego argument organu odwoławczego, jakoby dowód rejestracyjny miał charakter decyzji administracyjnej i z tego powodu wiązał organ podatkowy, zdaniem Sądu nie jest trafny.

Bezspornie za to, dowód rejestracyjny zaliczyć należy do kategorii dokumentów urzędowych w rozumieniu art. 194§1 Ordynacji podatkowej, które stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. W obliczu §3 wspomnianej normy, postanowienia §1 nie wyłączają możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko tego rodzaju dokumentom. W aktach sprawy znajduje się pismo skarżących z dnia 19 stycznia 2009 roku (k. 83) z wnioskiem o wydanie pisma korygującego adnotację w dowodzie rejestracyjnym, ale jak wynika z odpowiedzi na to pismo z dnia 18 lutego 2009 roku (k. 88) nie zostało on potraktowane jako wniosek chociażby o uruchomienie jednego z nadzwyczajnych trybów wzruszenia decyzji administracyjnej o zarejestrowaniu spornego samochodu (a nie dowodu rejestracyjnego). Organy nie wyjaśniając należycie sprawy, w ocenie Sądu, naruszyły również art. 187§1 Ordynacji podatkowej. Przepis ten stanowi, że organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

W ocenie Sądu nagromadzenie wymienionych powyżej błędów proceduralnych w postępowaniu w sytuacji, gdy z akt wynika, że kolejny właściciel uzyskał wpis do dowodu rejestracyjnego zgodny z twierdzeniami skarżących wskazuje na fakt, że w rozpatrywanej sprawie zaistniały naruszenia prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie przy tym z art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w razie stwierdzenia przez sąd, że naruszenie prawa procesowego mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, sąd uchyla zaskarżoną decyzję. Powołany przepis wskazuje na jedynie możliwość wystąpienia istotnego wpływu stwierdzonego naruszenia prawa na ostateczne rozstrzygnięcie.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny zapewnić stronie czynny udział w postępowaniu, respektować terminy załatwienia sprawy oraz uwzględnić wskazanie i dokonaną przez Sąd ocenę prawną.

Rozpoznając i rozstrzygając łącznie sprawy skarg na zaskarżone decyzje znak: Sąd działał w trybie art.111§2 p.p.s.a. który to przepis stanowi, że sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także ich rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. W przedmiotowym postępowaniu we wszystkich skarżonych decyzjach (wydanych na rzecz tych samych skarżących) skargi opierały się na jednakowych podstawach naruszenia przepisów prawa materialnego i postępowania przy identycznym stanie faktycznym, stąd zdaniem orzekającego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zaistniał pomiędzy w/w sprawami związek o którym mowa w art. 111§2 a względy ekonomii procesowej, szybkość postępowania i ograniczenie jego kosztów dla obu stron procesu dodatkowo przemawiały za połączeniem obu spraw, a strony nie wnosiły sprzeciwu co do ich połączenia.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie korzystając z uprawnienia jakie daje art. 135 p.p.s.a. -uznał, że w świetle podstawowego celu sądowej kontroli wykonywania administracji publicznej sprawowanej przez sądy administracyjne, określonego w art. 1§2 p.p.s.a. -ma obowiązek wydania orzeczenia usuwającego z obrotu prawnego akt niezgodny z prawem a za taki należy uznać również decyzje wydane przez organ I instancji. Art. 135 wskazuje na zasadę niezwiązania wojewódzkich sądów administracyjnych granicami skargi, upoważniając ten Sąd do orzekania także o aktach lub czynnościach niezaskarżonych rozpoznawaną skargą ale wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, sprawy administracyjnej.

O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.