Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 470/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2006-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 132 poz 1115
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Sędzia NSA - Józef Kremis Sędzia WSA - Jerzy Strzebińczyk Protokolant - Adam Sak po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi Opery D. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] Nr [...]; II. określa, że decyzje wymienione w pkt I nie mogą być wykonane.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], Nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. – działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r., Nr 90, poz. 575 ze zm.) oraz § 8 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), jak również art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i po rozpatrzeniu odwołania Opery Dolnośląskiej we Wrocławiu – utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...], Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u H. R., w postaci niedowładu mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością głośni i trwałą dysfonią, wymienionej w poz. 15.3 załącznika do przywołanego rozporządzenia Rady Ministrów.

Przedstawiając przebieg pracy zawodowej organ odwoławczy podał, że H. R. pracowała kolejno:

- od l.09.1974 r. do 25.08.1978 r. na stanowisku korepetytora w Państwowym Teatrze Muzycznym w Ł.,

- od 01.10.1978 r. do 31.08.1997 r. na stanowisku korepetytora solistów w Operze D. we W., przy czym organ odwoławczy zaznaczył, że z charakterystyki stanowiska pracy dołączonej do pisma z [...] nr [...] wynika, że praca korepetytora solistów polega na prowadzeniu lekcji z przydzielonymi solistami śpiewakami celem przygotowania ich do występów na scenie, a także na akompaniowaniu w czasie prób i graniu na przedstawieniach. Według oceny tego pracodawcy, tj. Opery D. czynności pełnione na stanowisku korepetytora solistów nie powodowały nadmiernego obciążenia głosu,

- od 01.09. 1997 r. do 30.11.2003 r. na stanowisku korepetytora w Teatrze Muzycznym Operetki W. we W.; z karty oceny narażenia zawodowego z dn. 12.01.2004 r. wynika, iż powołano się na zdolność osobniczą, wobec tego warunki pracy mogły stwarzać możliwość powstania choroby zawodowej.

Jak dalej przytoczono w uzasadnieniu rozstrzygnięcia zainteresowana była badana w D. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W., który dnia [...] wydał orzeczenie nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej narządu głosu pod postacią niedowładu mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością głośni i trwałą dysfonią /poz. 15. 3/. Wymieniona placówka pierwszego szczebla diagnostycznego uzasadniła podjęte stanowisko tym, iż " z wywiadu zawodowego wynika, że p. H. R. przepracowała w zawodzie muzyka - pianisty na stanowisku korepetytora solistów w Państwowym Teatrze Muzycznym w Ł., w Państwowej Operze we W., a ostatnio w Państwowym Teatrze Muzycznym - Operetka we W. ponad 29 lat wykonując pracę wymagającą nadmiernego wysiłku głosowego. Biorąc pod uwagę trzykrotne badania laryngologiczno-foniatryczne, uzupełnione o badanie videostroboskopowe, dane z dostarczonej dokumentacji medycznej z leczenia w Poradni Laryngologicznej oraz karty oceny narażenia zawodowego można uznać, że zmiany w krtani są z dużym prawdopodobieństwem następstwem wieloletniego, zawodowego, nadmiernego wysiłku głosowego. "

Na podstawie powołanego orzeczenia i po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we W. dn. [...] wydał decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej narządu głosu pod postacią niedowładu mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością głośni i trwałą dysfonią /poz. 15.3/ u zainteresowanej H. R. Od powyższej decyzji odwołała się Opera D.

we W. nie zgadzając się z jej rozstrzygnięciem. Zakład pracy twierdził, że rozpoznane schorzenie nie pozostaje w związku z warunkami pracy zawodowej w Operze D., co wyklucza powstanie choroby zawodowej. W tej sytuacji Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. zwracał się do H. R. o rozważenie możliwości wyjazdu na badania konsultacyjne do Instytutu Medycyny Pracy. W odpowiedzi jednak nie wyraziła zgody na wyjazd do Instytutu Medycyny Pracy.

Rozważając zasadność odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. wskazał, że do stwierdzenia choroby zawodowej przez Państwową Inspekcję Sanitarną muszą być spełnione jednocześnie, jak to wynika z definicji choroby zawodowej zawartej w § 2 ust. l i § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, dwa warunki:

l. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych,

2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy.

W przypadku H. R. zdaniem organu odwoławczego oba powyższe warunki zostały spełnione. Zainteresowana była badana w placówce służby zdrowia upoważnionej do rozpoznawania chorób zawodowych, tj. w D. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W.

U zainteresowanej, po przeprowadzeniu wnikliwej analizy epidemiologicznej,

z której wynikał wieloletni nadmierny wysiłek głosowy w latach 1978 - 2003 oraz na podstawie dokumentacji medycznej z leczenia w Poradni Laryngologicznej, po dokładnym badaniu foniatrycznym i laryngologicznym, z wykorzystaniem badania videostroboskopowego, D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. rozpoznał chorobę narządu głosu pod postacią niedowładu mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością głośni i trwałą dysfonią. Mając powyższe na uwadze Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. nie znalazł podstaw prawnych ani merytorycznych do zmiany decyzji organu I instancji.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Opera D. we W. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, zarzucając jej niezgodność z prawem, w szczególności naruszenie §2 ust.1 i ust. 3 pkt 4, § 6 ust.1 powołanego na wstępie rozporządzenia RM.

Strona skarżąca podważała w skardze narażenie zainteresowanej H. R. podczas zatrudnienia w Operze D. na nadmierny wysiłek głosowy jako czynnik szkodliwy wskazując, że tym samym nie została spełniona przesłanka co najmniej 15-letniego okresu narażenia zawodowego, niezbędnego do stwierdzenia rzeczonej choroby zawodowej, co wynika z brzmienia pozycji15.3 wykazu chorób zawodowych. Relacjonując szczegółowo przebieg postępowania w sprawie strona skarżąca podkreśliła, że lekarz jednostki orzeczniczej I stopnia miał obowiązek wydania orzeczenia na postawie między innymi dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz narażenia zawodowego, czego w odniesieniu do Opery D. nie uczynił, albowiem nie zwrócono się do niej o dostarczenie jakichkolwiek danych. Niemniej strona skarżąca przeprowadziła na wniosek Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego dochodzenie w sprawie podejrzenia wystąpienia choroby zawodowej u zainteresowanej, przekazała również w dniu 2 lutego 2004 r. dokumenty dotyczące warunków pracy H. R., lecz w tej samej dacie zapadło orzeczenie lekarskie w Dolnośląskim Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W., a zatem wypowiadający się w sprawie lekarz tej jednostki nie mógł zapoznać się z przekazaną dokumentacją, obejmującą przebieg zatrudnienia, charakterystykę stanowiska pracy oraz narażenia zawodowego na tym stanowisku. Organy inspekcji sanitarnej pominęły w uzasadnieniach obu decyzji składane w toku postępowania przez stronę skarżącą wyjaśnienia i uwagi w tym przedmiocie.

Z całą stanowczością jednak, w skardze jak i piśmie procesowym z dnia 30 lipca 2004 r. skarżąca podkreśliła, że sposób wykonywania pracy w charakterze korepetytora solistów śpiewaków w Operze D. nie jest obciążony wysiłkiem fizycznym, a głosu w szczególności, ponieważ korepetytor nie udziela lekcji śpiewu ( nie posiada odpowiednich kwalifikacji w tym zakresie), a jedynie przeprowadza lekcje i próby z solistami w celu przygotowania wokalnego opracowanych partii solowych przy pomocy instrumentów klawiszowych. Korepetytor podczas lekcji i prób z solistami czuwa nad tym, czy śpiewak realizuje podczas wykonywanej partii to, co jest zawarte w tekście i zgłasza uwagi słowne, sporadycznie ilustrowane głosem, w żaden jednak sposób nie obciążając narządu głosu. W Operze zatrudniani są pedagodzy wokalni solistów śpiewaków ( artyści z wykształceniem wokalnym), którzy prowadzą zajęcia wokalne z solistami śpiewakami oraz dokonują korekty misyjnej i wokalnej solisty śpiewaka w jego repertuarze.

Skarżąca zaprzeczyła również by z faktu zatrudnienia zainteresowanej w Operze wynikało, że H. R. wykonywała pracę w wymiarze 8 godzin dziennie, na dowód czego przedłożono w toku postępowania chronometraż pracy.

W konkluzji swych wywodów strona skarżąca zakwestionowała istnienie związku przyczynowego między schorzeniem zdiagnozowanym u zainteresowanej a świadczoną przez nią pracą w Operze. Nadto poddała w wątpliwość wiarygodność orzeczenia lekarskiego z uwagi na okoliczność dwukrotnej odmowy przez zainteresowaną ponownego przebadania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna – D. Wojewódzki Inspektor Sanitarny - wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. W ocenie tego organu uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia jest wyczerpujące, w sprawie przeprowadzono analizę epidemiologiczną zaś organy inspekcji sanitarnej jak i orzekająca placówka medyczna uznały, że wykonywana przez zainteresowana praca stanowiła obciążenie głosu. Wzięto także pod uwagę skłonność osobniczą mającą istotne znaczenie w tym przypadku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej w dalszych wywodach skrótem "p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W art. 145 § 1 pkt 1 p.s.a. przewidziano między innymi możliwość uchylenia decyzji zaskarżonej do sądu administracyjnego, jednakże tylko wtedy, gdy sąd ten stwierdzi, że została ona wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też z innym uchybieniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organów inspekcji sanitarnej obu instancji stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Po myśli § 2 ust. 1 przywołanego aktu prawnego, przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy (narażenie zawodowe). W § 2 ust. 2 rozporządzenia prawodawca przesądził z kolei o tym, że zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie może nastąpić u pracownika lub byłego pracownika, w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych. Zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 4) przy ocenie narażenia zawodowego uwzględnia się w odniesieniu do sposobu wykonywania pracy – określenie stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometraż czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego. Jak wynika z dalszych regulacji zawartych w cytowanym akcie prawnym przesłankę narażenia zawodowego – bez względu na jego rodzaj (określony w punktach od 1) do 4) w § 2 ust. 3) – ustala się na różnych etapach prowadzonego postępowania. Jak bowiem zapisano w § 2 ust. 5 ocenę narażenia zawodowego przeprowadza między innymi w toku ustalania rozpoznania choroby zawodowej – lekarz zatrudniony w jednostce orzeczniczej (pkt 2), w toku zaś podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – państwowy powiatowy inspektor sanitarny (pkt 3).

Powołane regulacje korespondują w pełni z dalszymi, a mianowicie z § 6 rozporządzenia, w świetle którego lekarz , o którym mowa w § 5 ust.1, wydaje orzeczenie lekarskie na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego, przy czym w razie niepełnego zakresu informacji w podanej dokumentacji lekarz występuje, zależnie od przytoczonych w ustępie 2 tegoż § 6 okoliczności – do pracodawcy, bądź lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, lekarza ubezpieczenia społecznego, właściwego inspektora sanitarnego lub pracownika – o udostępnienie i uzupełnienie dokumentacji etc.

Podobnie, według § 8 ust.1 rozp. właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję w sprawie choroby zawodowej na podstawie zebranego materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim wydanym przez lekarza upoważnionej jednostki orzeczniczej, oraz oceny narażenia zawodowego pracownika.

Przyjęte rozwiązania prawne pozostają w zgodzie ze stosownymi regulacjami kodeksowymi w zakresie procedury administracyjnej, to znaczy z unormowaniami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j. t. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), który nakłada na organy administracji publicznej powinność realizacji tzw. prawdy obiektywnej stanowiąc w art. 7, że organ orzekający winien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Ewidentnie bowiem, kluczowe znaczenie dla postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego, zgodnie z przepisami proceduralnymi, gdyż tylko w takim przypadku możliwe jest ustalenie zakresu praw i obowiązków strony postępowania. Wskazać przy tym należy, iż konieczne w sprawie ustalenia dotyczyć muszą faktów prawotwórczych, a więc mających wpływ na załatwienie sprawy, a zatem chodzi o ustalenia dotyczące stanu faktycznego wyrażonego w normie prawnej.

W tym celu, stosownie do wymogów określonych przepisem art.77 § l kpa, organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ocena tak zebranego materiału powinna być dokonana w granicach prawem przewidzianej swobody. Stosownie do treści art. 80 kpa organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, przy czym według art. 75 § 1 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Posiłkowo – na wniosek strony - można przesłuchać stronę odbierając od niej oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania ( art. 75 § 2 ). Rozporządzenie w sprawie wykazu chorób zawodowych (...) precyzuje jakiego rodzaju dowody z dokumentów winny być uwzględnione w postępowaniu wymieniając w szczególności, jak wyżej już przytoczono, zwłaszcza dokumentację: medyczną pracownika, z wyników przeprowadzonych badań lekarskich, przebiegu zatrudnienia oraz dokumentację oceny narażenia zawodowego. Szczególnym rodzajem dowodu jest w świetle regulacji rozporządzenia orzeczenie lekarskie, o którym mowa w § 6 ust.1 mające walor opinii wyspecjalizowanej jednostki.

Dodać również należy, iż w pewnych przypadkach nie wymagają dowodu fakty przyznane, tzn. jeżeli przyznanie nie budzi wątpliwości co do zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy – odnosi się to do oświadczeń stron postępowania.

Ustalanie zatem istotnych w sprawie okoliczności faktycznych dokonuje się za pomocą wymienionych środków dowodowych i zgodnie z obowiązującymi regułami dowodzenia, co powinno znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia (decyzji), jak tego wymaga brzmienie art. 107 § 3 kpa.

W niniejszej sprawie wszakże obowiązujące zasady procesowe – zarówno wyrażone w treści przywołanych wyżej norm kodeksu postępowania administracyjnego , jak i zawarte w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie wykazu chorób zawodowych (...) zostały naruszone w stopniu mającym wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Doszło tym samym do obrazy także norm o charakterze materialnoprawnym.

Przedmiotem postępowania administracyjnego było stwierdzenie istnienia u zainteresowanej H. R. choroby ujętej w poz. 15.3 wykazu chorób zawodowych stanowiących załącznik do przywoływanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z 2002 r. Wskazana pozycja wykazu chorób zawodowych obejmuje "przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat" , wymieniając w pkt 3), cyt. - "niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią".

W niniejszej sprawie kwestią sporną jest przede wszystkim spełnienie właśnie przesłanki narażenia zawodowego i jego okresu, a tym samym oceny przyczynienia się warunków pracy w czasie zatrudnienia zainteresowanej w stopniu, w którym można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że przedmiotowa choroba została spowodowana w związku ze sposobem wykonywania pracy przez zainteresowaną H. R. W tej materii należy zgodzić się z zarzutami skargi, iż zebrany w toku postępowania materiał dowodowy przeczy ustaleniom faktycznym organów dokonanych w tym kierunku. Przede wszystkim nie znajduje odzwierciedlenia w materiale dowodowym już na etapie orzekania przez lekarza jednostki orzeczniczej I stopnia (DWOMP we W.) narażenie zainteresowanej na nadmierny wysiłek głosowy przez okres co najmniej 15 lat zatrudnienia. Zebrany wówczas materiał dowodowy dokumentuje co najwyżej narażenie zainteresowanej w czasie pracy w Teatrze Muzycznym - Operetce W., który to zakład pracy nie przeczył twierdzeniom zainteresowanej zawartym na karcie 21 akt administracyjnych (bez daty) co do forsowania głosu, jednakże H. R. przepracowała w tym miejscu pracy niespełna 7 lat na dzień wydania ostatecznej decyzji w sprawie.

Odnośnie zaś zatrudnienia w Operze D. ( od 1978 r. do 1997 r.) strona skarżąca w karcie oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej podała, że praca na stanowisku korepetytora solistów nie stwarza warunków do powstania choroby zawodowej, którą to okoliczność faktyczną konsekwentnie od początku trwania postępowania utrzymywała. Do wymienionej karty załączyła charakterystykę stanowiska pracy z wyczerpującym opisem wymaganych i wykonywanych czynności oraz chronometraż czynności, z których nie wynika żadną miarą narażenie pracownika na wysiłek głosowy skoro praca wiązała się głównie z wykonywaniem partii fortepianowych lub organowych, akompaniowaniu w czasie prób, lekcji, przedstawień. W rzeczy samej, jak wynika z zamieszczonej na piśmie przewodnim prezentaty, dokumenty te zostały przekazane Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu we W. w tej samej dacie, w której wydano orzeczenie lekarskie stwierdzające omawianą chorobę zawodową. Tym samym nie wiadomym pozostaje jakiego rodzaju cyt. "dokumentacja z przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego", do uwzględnienia której obliguje orzekającego lekarza wprost w sposób nie budzący wątpliwości przepis § 6 ust.1 rozporządzenia – była podstawą wydanego orzeczenia lekarskiego uznającego wieloletnie narażenie zawodowe z tytułu nadmiernego wysiłku głosowego. Już z tej racji orzeczenie to budzić musi nieodpartą wątpliwość co do swej wiarygodności.

Organ I instancji w osobie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego nie odniósł się do twierdzeń strony przeciwnej uznając za miarodajne jedynie oświadczenie H. R., wszakże bez uzasadnienia swego stanowiska, mimo że oświadczeniom zainteresowanej przeczą twierdzenia, oświadczenia i dowody uzyskane od Opery D. Tym samym – skoro okoliczności faktyczne wynikające z oświadczenia H. R. nie zostały przyznane przez drugą stronę postępowania, niedopuszczalne było zaniechanie przeprowadzenia dowodów na poparcie tego oświadczenia tudzież odstąpienie od oceny dowodów przeciwnych. Podobnie postąpił organ odwoławczy dając jedynie wyraz swemu przekonaniu co do dokonania, jak sformułował - "wnikliwej analizy epidemiologicznej", tymczasem nie przeprowadził wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego w sprawie – uzupełnionego z inicjatywy strony skarżącej w postępowaniu odwoławczym dodatkowo dokumentem archiwalnym obejmującym zakres obowiązków H. R., datującym się na dzień 26 września 1978 r. - ograniczając swą wypowiedź w tej materii do zdawkowego przytoczenia stanowisk stron, z pominięciem oceny dowodów przedłożonych przez skarżącą Operę D.

W tych warunkach przyjęcie przez organy, że wykonywana przez zainteresowaną H. R. praca w Operze D. stanowiła obciążenie narządu głosu jest uznaniem zbyt daleko idącym, nie popartym żadnym dowodem, a wręcz pozostającym w sprzeczności z zebranymi dowodami w sprawie i ma znamiona niedopuszczalnego przekroczenia granic w ocenie dowodów.

Powołany wyżej art.80 kpa, wyrażający zasadę swobodnej (co nie oznacza dowolnej) oceny dowodów, obliguje organ administracyjny do przedstawienia poddającej się kontroli oceny dowodów ze wskazaniem faktów, które uznano za udowodnione, dowodów, na których się oparto oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej ( art. 107 § 3 kpa ). Oznacza to, jak podkreśla się zarówno w nauce jak i w praktyce orzeczniczej, że swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj.:

po pierwsze – opierać się należy na materiale dowodowym zebranym przez organ (przy czym chodzi tu o dowody zgromadzone nie tylko z inicjatywy dowodowej organu, lecz również wskazane przez strony postępowania), z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa;

po drugie – ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego, co oznacza, że organ nie może pominąć jakiegokolwiek dowodu w analizie zebranego materiału dowodowego;

po trzecie – organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które mają na podstawie art. 76 § 1 kpa szczególną moc dowodową. Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny;

po czwarte – rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, powinno być zgodne z prawidłami logiki.

Spełnienie tych wymogów stwarza procesową gwarancję prawidłowości rozstrzygnięcia administracyjnego.

W powyższym świetle uznać trzeba, że organy uchybiły normom prawa zawartym w art. 7, 77, 80 i 107 § 3 kpa oraz przepisom § 6 ust.1, § 2 ust.5 pkt 1 i 3, § 8 ust.1 rozporządzenia, nie przeprowadzając właściwej oceny narażenia zawodowego, a w rezultacie decyzje oparły na błędnych ustaleniach stanu faktycznego.

Odnosząc się natomiast do argumentacji zawartej w odpowiedzi na skargę w aspekcie uwzględnienia "skłonności osobniczej" mającej według strony przeciwnej istotne, czy też przesądzające znaczenie, w tym przypadku należy zauważyć, iż w aktualnym stanie prawnym nie może ona wpływać na skrócenie wymaganego prawem (przepisami rozporządzenia) okresu narażenia. Skoro normodawca wprowadził przesłankę co najmniej 15 letniego okresu narażenia zawodowego przy chorobach narządu głosu wymienionych pod pozycją 15 wykazu chorób zawodowych, to przy jednoczesnym braku szczególnego zastrzeżenia w pozostałych przepisach rozporządzenia - nie zachodzą jakiekolwiek podstawy do przyjęcia, by okres obciążenia nadmiernym wysiłkiem głosowym mógł być krótszy – nawet z powodu "osobniczej skłonności". Przekonanie organu w tej materii nie znajduje w ogóle oparcia w przepisach prawa znajdujących zastosowanie w sprawie.

W konsekwencji decyzje I i II instancji zostały wydane także z naruszeniem § 2 ust.1 i ust.2 pkt 4 rozporządzenia w związku z brzmieniem pozycji 15 pkt 3 wykazu chorób zawodowych.

W ponownym postępowaniu organy winny wyeliminować stwierdzone nieprawidłowości.

Z tych powodów kontrolowana decyzja wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji podlegają uchyleniu na mocy art.145 § 1 pkt 1) lit. a) i c) przywołanej na wstępie rozważań ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenie w pkt II wyroku znajduje wsparcie w art. 152 tej ustawy.