Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 580/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2020-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 48 ust. 1 i 5
journal: Dz.U. 2019 poz 1186
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2020 r. w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. S. i Z. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarga H. S. i Z. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 maja 2020 r., nr [..], wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego pismem z dnia 29 lipca 2015 r. zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie budowy na terenie działki nr [..] w miejscowości J., gmina S., budynku o konstrukcji drewnianej.

Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 2 września 2015 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego ustalił, że około 22 - 23 czerwca 2015 r. na przedmiotowej działce nr [..] (w jej północno - zachodniej części) skarżący rozpoczęli roboty budowlane związane z budową dwukondygnacyjnego budynku letniskowego (rekreacji indywidualnej) o konstrukcji drewnianej. Obiekt ten usytuowany jest w odległości 1,55 - 1,48 m od ogrodzenia wybudowanego na północnej granicy działki i zajmuje powierzchnię 7,49 m x 5,06 m, a jego wysokość od posadzki wynosi 5,20 m do szczytu dachu. Przed rozpoczęciem budowy skarżący nie uzyskali pozwolenia na jego budowę.

Z uwagi na powyższe, postanowieniem z dnia 25 listopada 2015 r., organ I instancji wstrzymał prowadzone roboty budowlane i nałożył na skarżących obowiązek przedłożenia w terminie do dnia 31 marca 2016 r.: a) zaświadczenia Wójta Gminy o zgodności budowy przedmiotowego obiektu z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; b) czterech egzemplarzy projektu budowlanego obejmującego budowę przedmiotowego obiektu wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem o wpisie projektantów na listę właściwej izby samorządu zawodowego; c) oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

W dniu 31 marca 2016 r. skarżący przedłożył do akt: cztery egzemplarze opracowania nazwanego "typowy projekt budowlany J. 1", oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, kopię wniosku "o wydanie zaświadczenia o zgodności posadowionego w lipcu 2015 r. na wskazanej części nieruchomości gruntowej oznaczonej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego wsi J. symbolem UT 86 domku służącego rekreacji indywidualnej, domku wykonanego zgodnie z opracowanym w marcu 2015 r. projektem", kopię postanowienia Wójta Gminy z dnia 14 grudnia 2015 r. o odmowie wydania takiego zaświadczenia i kopię zażalenia na to postanowienie wniesionego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz kopie szeregu dokumentów.

Wskazując na nieprzedstawienie przez skarżących wszystkich dokumentów wymaganych postanowieniem z dnia 25 listopada 2015 r., decyzją z dnia 26 kwietnia 2016 r., nr [..], wydaną na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r., poz. 290), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał skarżącym rozebrać piętrowy budynek konstrukcji drewnianej, usytuowany w północno - zachodniej części działki ewidencyjnej nr [..], w odległości 1,55 m - 1,48 m od ogrodzenia wybudowanego na północnej granicy działki, o powierzchni zabudowy 7,49 m x 5,06 m i wysokości od posadzki 5,20 m do szczytu dachu.

Od powyższej decyzji skarżący wnieśli odwołanie, domagając się jej uchylenia i zarzucając, że wydana została ona z naruszeniem:

- art. 7 k.p.a. oraz art. 6, art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie i niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i błędne ustalenia odbiegające od treści zebranego w sprawie materiału dowodowego;

- art. 107 § 3 oraz art. 8 i art. 11 k.p.a., poprzez brak odniesienia się organu do mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy informacji, twierdzeń i dowodów strony przekazanych w pismach z dnia 26 sierpnia 2015 r. i z dnia 31 marca 2016 r. oraz w zgłaszanych ustnie w bezpośredniej i telefonicznych rozmowach w okresie od 20 sierpnia 2015 r. do 15 kwietnia 2016 r.;

- art. 365 k.p.c., poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że prawomocne orzeczenie - przywołane przez stronę w piśmie z dnia 26 sierpnia 2015 r. i przedłożone w załączeniu do pisma z dnia 31 marca 2016 r. - Sądu Rejonowego sygn. akt. [..] z dnia 26 marca 2010 r., nie wiąże organów administracji publicznej rozpoznających sprawę w zakresie rozpoznanym tym orzeczeniem;

- art. 48 w zw. z art. 4 ustawy - Prawo budowlane oraz art. 6 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że z określonych w art. 4 ustawy – Prawo budowlane oraz w art. 4 ustawy o planowaniu przestrzennym uprawnień korzystać nie mogą (nie są uprawnieni) skarżący, wobec czego posadowiony przez nich parterowy domek rekreacyjny z użytkowym poddaszem na wskazanym w ww. prawomocnym orzeczeniu sądu powszechnego części działki [..] w J., zdaniem organu I instancji posadowiony został nielegalnie, wobec czego na podstawie tego przepisu (art. 48 ust.1 ustawy – Prawo budowlane) powinien zostać rozebrany.

W uzasadnieniu odwołania skarżący wskazali na liczne uchybienia proceduralne oraz zarzucili, że organ I instancji nie wziął pod uwagę prawomocnego orzeczenia Sądu Rejonowego, z którego wynika, iż Z.S. ma prawo do posadowienia przy bramie wjazdowej na działce nr [..] położnej w J. przy ul. R., domku letniskowego.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 17 sierpnia 2016 r., nr [..], wydaną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchylił decyzję organu I instancji z dnia 26 kwietnia 2016 r. i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania, wskazując, że wnikliwa analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazuje na uchybienia proceduralne, które nie pozwalają utrzymać w mocy zaskarżonej decyzji, a materiał dowodowy jest niekompletny i wymaga uzupełnienia. Organ odwoławczy wskazał, że zachodzi konieczność ustalenia lokalizacji przedmiotowego obiektu względem istniejącego ogrodzenia a w ustaleniach organu I instancji pominięto informacje o sposobie powiązania obiektu z gruntem oraz nie ustalono funkcji obiektu. Ponadto, uzasadnienie decyzji organu I instancji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 k.p.a., bowiem jest zbyt lakoniczne i nie wyjaśnia stronie wszystkich aspektów ani motywów, jakimi kierował się organ orzekając nakaz rozbiórki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił powyższą decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 sierpnia 2016 r. wyrokiem z dnia 15 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 543/16.

Sąd stwierdził bowiem, że niezasadne było wydanie przez organ odwoławczy decyzji w trybie art. 138 § 2 k.p.a. W przedmiotowej sprawie stan faktyczny został ustalony przez organ I instancji na podstawie oględzin dokonanych w dniu 2 września 2015 r. i nie budzi wątpliwości co do wyglądu, wymiarów i charakteru objętych postępowaniem obiektów. Ponadto, w aktach sprawy znajduje się szczegółowa dokumentacja fotograficzna a także projekt budowlany. Zarówno z dokumentacji fotograficznej, jak też projektowej wynika sposób powiązania przedmiotowego obiektu z gruntem, nie budzi także wątpliwości jego letniskowy charakter. Także, okoliczność posadowienia przedmiotowego budynku na działce wynika wprost z materiału dowodowego. Na sąsiednich działkach znajdują się bowiem jedynie przyłącza wody i kanalizacji do przedmiotowego budynku, objęte zgłoszeniem z 2005 r. Odległość przedmiotowego obiektu od istniejącego ogrodzenia wynika natomiast z protokołu oględzin z dnia 2 września 2015 r. W ocenie Sądu, organ odwoławczy w postępowaniu odwoławczym mógł także powyższe kwestie samodzielnie zweryfikować zgodnie z art. 136 k.p.a.

Następnie, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 19 maja 2020 r., wydaną na podstawie art. 48 ust.1 w zw. z art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2019 r., poz. 1186), utrzymał decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 kwietnia 2016 r. w mocy.

Uzasadniając wydaną decyzję, organ wskazał na wstępie, że budowa obiektu budowlanego objętego niniejszym postępowaniem wymagała uzyskania pozwolenia na budowę. Przedmiotowy obiekt nie jest bowiem trwale połączony z gruntem, jest dwukondygnacyjny i posiada powierzchnię zabudowy przekraczającą 35 m2 a tym samym nie ma do niego zastosowania wyłączenie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2a ustawy – Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym na dzień budowy przedmiotowego obiektu. Przepis ten stanowił bowiem, że pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej, rozumianych jako budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku, o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać jednego na każde 500 m2 powierzchni działki. Skarżący nie uzyskali pozwolenia na budowę przedmiotowego obiektu. Skarżący podejmował wprawdzie działania mające na celu wydanie decyzji o pozwoleniu na wykonanie fundamentu "pod montaż domku rekreacyjnego, wyprodukowanego przez wybranego producenta na terenie działki nr [..] w miejscowości J.", jednakże działania te były nieskuteczne. Z uwagi na powyższe, zasadnie organ I instancji wszczął procedurę określoną w art. 48 ustawy – Prawo budowlane. Postanowieniem z dnia 25 listopada 2015 r., wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy – Prawo budowlane, organ I instancji wstrzymał roboty budowlane i nałożył na skarżących obowiązek przedstawienia dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 ustawy – Prawo budowlane. Ponieważ skarżący nie wykonali obowiązków nałożonych na nich tym postanowieniem, w tym przede wszystkim nie przedłożyli zaświadczenia Wójta Gminy o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zasadne było nakazanie rozbiórki przedmiotowego obiektu na podstawie art. 48 ust. 4 ustawy – Prawo budowlane. Spełnienie obowiązków określonych postanowieniu wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy – Prawo budowlane stanowi bowiem warunek legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu.

Jednocześnie, organ wyjaśnił, że dokumenty przedłożone przez skarżącego, tj. wyrok Sądu Rejonowego z dnia 26 marca 2010 r. o ustaleniu prawa korzystania z rzeczy wspólnej, pisma kierowane do Wójta Gminy o uchylenie i zmianę postanowień uchwały Rady Gminy nr XXXV/10 w sprawie zmiany planu, akt notarialny z 1994 r. o sprzedaży działek nr [..] i [..] położonych w J., korespondencja prowadzona pomiędzy skarżącym a Starostą– nie są żadnym z dokumentów wymaganych postanowieniem z dnia 25 listopada 2015 r. Powyższe dokumenty stanowią w zasadzie korespondencję wskazującą na polemikę prowadzoną pomiędzy skarżącym a Wójtem Gminy oraz Starostą, dotyczącą wezwań organów do uzupełnienia braków formalnych w sprawie złożonych wniosków o pozwolenie na budowę obejmującego wykonanie fundamentów pod montaż domku na terenie działki nr [..] w J. oraz złożonego wniosku o zmianę ustaleń planu miejscowego. Niezależnie od powyższego z treści powyższych dokumentów wynika, że w pismach tych informowano skarżącego, że planowana inwestycja musi być zgodna z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym uchwałą nr XXXV/348/10 Rady Gminy z dnia 22 stycznia 2010 r. oraz dlaczego wniosek o zmianę ustaleń planu rozpatrzono negatywnie. Pomimo tej wiedzy, skarżący, naruszając przepisy podjął samowolną budowę przedmiotowego obiektu.

Ponadto, organ wskazał, że orzeczenie organu I instancji precyzyjnie określa, o jaki obiekt chodzi. Przedłożony przez skarżących pomiar powykonawczy pokazuje usytuowanie omawianego obiektu wraz z przyłączem wody i kanalizacji sanitarnej w odległości ca 1,5 m od północnej granicy działki nr [..]. Z dokumentacji fotograficznej oraz projektu wynika, że funkcja obiektu określona w przedłożonym projekcie budowlanym jako "budynek letniskowy", jest jednoznaczna i nie budzi zastrzeżeń. Natomiast, ze zdjęć znajdujących się w aktach sprawy wynika, że przedmiotowy obiekt jest nietrwale związany z gruntem. Dokumenty przedłożone przez skarżącego w trakcie postępowania potwierdzają, że inwestor podejmował inicjatywę w celu zmiany miejscowego planu na terenie działki nr [..] oraz wskazują, że skarżący kwestionował odmowę zatwierdzenia projektu budowlanego zarzucając naruszenie przepisów postępowania przez organy administracji architektoniczno - budowlanej, jednakże nie mają żadnego wpływu na prawidłowość oceny podjętego rozstrzygnięcia. Co więcej, z dokumentów tych bezspornie wynika, że skarżący wybudował obiekt posiadając wiedzę, że realizuje ją nielegalnie.

We wniesionej do Sądu skardze na powyższą decyzję skarżący domagali się jej uchylenia i umorzenia postępowania. Skarżący wskazali przy tym, że nie wybudowali dwukondygnacyjnego obiektu pełniącego funkcję letniskową a wybudowany przez nich na przełomie lipca i czerwca 2015 r. obiekt jest parterowy z poddaszem użytkowym. Skarżący wyjaśnili, że są współwłaścicielami w 1/13 działek nr [..] i [..] z domkiem z porządkowym adresem J. ul. R. Każdy ze współwłaścicieli nieruchomości uprawniony jest do jej współposiadania oraz do korzystania z niej w takim zakresie jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z niej przez pozostałych współwłaścicieli. Parterowy domek rekreacyjny z użytkowym poddaszem posadowiony został zgodnie z prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 26 marca 2010 r., sygn. akt [..], w którym Sąd orzekł, że skarżący ma prawo do posadowienia przy bramie wjazdowej na działce nr [..] położonej w J. przy ul. R. domku rekreacyjnego. W dniu 23 czerwca 2015 r. nastąpiło geodezyjne wyznaczenie w terenie stanowiącego własność skarżących parterowego domku letniskowego z użytkowym poddaszem a w dniu 2 lipca 2015 r. wykonano geodezyjną inwentaryzację powykonawczą, która potwierdza wykonanie domku zgodnie z wyrokiem wydanym w sprawie [..].

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 maja 2020 r. jest zgodna z prawem.

Stwierdzony przez orzekające w sprawie organy nadzoru budowlanego stan faktyczny sprawy uzasadniał zastosowanie wobec skarżących procedury określonej w art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2019 r., poz. 1186).

Z akt sprawy wynika bowiem, że w północno – zachodniej części działki nr [..], położonej w miejscowości J., gmina S., skarżący około 22 – 23 czerwca 2015 r. rozpoczęli budowę niepołączonego trwale z gruntem dwukondygnacyjnego domku letniskowego (rekreacji indywidualnej) o konstrukcji drewnianej o powierzchni zabudowy 7,49 m x 5,06 m i wysokości od posadzki 5,20 m do szczytu dachu.

Mówiąc o dwukondygnacyjnym obiekcie letniskowym należy wyjaśnić, że zgodnie z § 3 pkt 16 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2019 r., poz. 1065) przez kondygnację należy rozumieć poziomą część budynku, zawartą pomiędzy powierzchnią posadzki na stropie lub najwyżej położonej warstwy podłogowej na gruncie a powierzchnią posadzki na stropie lub warstwy osłaniającej izolację cieplną stropu, znajdującego się nad tą częścią budynku, przy czym za kondygnację uważa się także poddasze z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi oraz poziomą część budynku stanowiącą przestrzeń na urządzenia techniczne, mającą średnią wysokość w świetle większą niż 2 m; za kondygnację nie uznaje się nadbudówek ponad dachem, takich jak maszynownia dźwigu, centrala wentylacyjna, centrala klimatyzacyjna, obudowa wyjścia z klatki schodowej, kotłownia lub inne pomieszczenia techniczne. Tym samym, parterowy obiekt z użytkowym poddaszem, na który wskazują skarżący, jako przez nich wybudowany, stanowi właśnie dwukondygnacyjny obiekt.

Z niekwestionowanych okoliczności sprawy wynika przy tym, że skarżący nie posiadają pozwolenia na budowę przedmiotowego obiektu.

Przepis art. 48 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane stanowi zaś, że właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.

Znajdujący się w północno – zachodniej części działki nr [..] niepołączony trwale z gruntem dwukondygnacyjny obiekt letniskowy (rekreacji indywidualnej) o konstrukcji drewnianej i powierzchni zabudowy 7,49 m x 5,06 m oraz wysokości od posadzki 5,20 m do szczytu dachu - jest obiektem budowlanym w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego, niestanowiącym budynku.

Artykuł 3 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane wyjaśnia bowiem, że obiektem budowlany jest budynek, budowla bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych. Zgodnie zaś z art. 3 pkt 2 tej ustawy przez budynek należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach a zgodnie z art. 3 pkt 3 przez budowlę należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury.

Przedmiotowy obiekt letniskowy stanowi przy tym tymczasowy obiekt budowlany. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 5 ustawy - Prawo budowlane przez tymczasowy obiekt budowlany należy rozumieć obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przykrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe.

Usytuowany w północno – zachodniej części działki nr [..] obiekt letniskowy nie jest bowiem trwale związany z gruntem, na co w sposób pewny wskazuje zgromadzona w sprawie dokumentacja. Sąd wyjaśnia przy tym, że cecha "trwałego związania z gruntem" sprowadza się do posadowienia obiektu na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie na inne miejsce. O tym, czy obiekt jest trwale związany z gruntem, nie decyduje metoda i sposób związania z gruntem, ale to czy wielkość konkretnego obiektu, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania z gruntem (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2014 r., sygn. akr II OSK 1052/14, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast, wyznacznikami stabilności zapewniającej obiektowi trwałe związanie z gruntem są w istocie jego parametry (zob. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1623/10, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Posadowienie takiego tymczasowego obiektu budowlanego w północno – zachodniej części działki nr [..] wymagało zaś uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę.

Zauważyć przy tym należy, że ocena, czy miała miejsce samowola budowlana dokonywana jest zawsze według przepisów prawa budowlanego obowiązujących w dacie dokonania tejże samowoli a ocena prawna tego stanu musi być każdorazowo determinowana przez przepisy obowiązujące w dacie przeprowadzenia ostatnich robót budowlanych, które składały się na aktualną konstrukcję i parametry takiego samowolnie pobudowanego obiektu (zob. wyrok NSA z dnia 18 maja 2007 r., sygn. akt II OSK 782/06, https://orzezczenia.nsa.gov.pl).

Przepis art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, w brzmieniu obowiązującym w czerwcu 2015 r., stanowił, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 i art. 30. Katalog art. 29 ust. 1 Prawa budowlanego nie obejmował wyjątkiem od powyższej zasady uzyskania pozwolenia na budowę przedmiotowych obiektów.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 12 tej ustawy pozwolenia na budowę nie wymagała budowa tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później niż przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Przedmiotowy obiekt, z uwagi na wybudowanie go na przełomie czerwca – lipca 2015 r. nie może zostać zaliczony do obiektów, o których mowa w tym przepisie.

W sprawie nie mogło znaleźć również zastosowania wyłączenie od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, o który mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2a ustawy - Prawo budowlane. Przepis ten stanowi bowiem, że pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej, rozumianych jako budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku, o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać jednego na każde 500 m2 powierzchni działki. Jak już bowiem wyżej wyjaśniono, będący przedmiotem niniejszej sprawy obiekt budowlany, z uwagi na fakt nietrwałego połączenia go z gruntem, nie stanowi budynku w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane, a którego dotyczy właśnie powołany przepis art. 29 ust. 1 pkt 2a ustawy - Prawo budowlane. Ponadto, jego powierzchnia zabudowy przekracza określoną w tym przepisie powierzchnię 35 m2.

Niesporne w sprawie przy tym jest, że na budowę obiektu budowlanego, będącego przedmiotem niniejszego postępowania, skarżący nie uzyskali pozwolenia na budowę.

Przeprowadzona zaś przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego procedura legalizacyjna nie narusza dyspozycji art. 48 ustawy - Prawo budowlane.

Po dokonaniu wstępnej kontroli przedmiotowej budowy, postanowieniem z dnia 25 listopada 2015 r., organ I instancji wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy będącym przedmiotem niniejszej sprawy obiekcie budowlanym, i nałożył na skarżących obowiązek przedłożenia, w terminie do dnia 31 marca 2016 r.: a) zaświadczenia Wójta Gminy o zgodności budowy przedmiotowego obiektu z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; b) czterech egzemplarzy projektu budowlanego obejmującego budowę przedmiotowego obiektu wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem o wpisie projektantów na listę właściwej izby samorządu zawodowego; c) oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, tj. dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 ustawy - Prawo budowlane.

Przepis art. 48 ust. 3 stanowi bowiem, że w postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2.

W wyznaczonym w postanowieniu terminie, w dniu 31 marca 2016 r., skarżący przedłożył do akt: cztery egzemplarze opracowania nazwanego "typowy projekt budowlany J. 1", oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, kopię wniosku "o wydanie zaświadczenia o zgodności posadowionego w lipcu 2015 r. na wskazanej części nieruchomości gruntowej oznaczonej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego wsi J. symbolem UT 86 domku służącego rekreacji indywidualnej, domku wykonanego zgodnie z opracowanym w marcu 2015 r. projektem", kopię postanowienia Wójta Gminy z dnia 14 grudnia 2015 r. o odmowie wydania takiego zaświadczenia i kopię zażalenia na to postanowienie wniesionego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Skarżący nie przedłożyli więc wymaganego postanowieniem z dnia 25 listopada 2015 r. zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, o którym mowa w art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane.

Zaświadczenie to jest zaś niezbędne do legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego. Podstawową bowiem przesłanką umożliwiającą legalizację samowoli budowlanej jest, jak wskazuje na to treść art. 48 ustawy – Prawo budowlane, zgodność budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Przez to pojęcie ustawodawca rozumie w szczególności zgodność z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego. Dla celów legalizacji, gdy nie ma planu miejscowego, potrzebna jest decyzja o warunkach zabudowy, która w istocie według autorów powinna uwzględniać stan faktyczny i prawny dla inwestycji realizowanej lub już zrealizowanej samowolnie. W sytuacji zaś stwierdzenia niezgodności budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wykluczona jest możliwość legalizacji samowoli budowlanej i zachodzi konieczność wydania decyzji nakazującej rozbiórkę na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. W przypadku braku zgodności samowoli budowlanej z miejscowym planem lub decyzją o warunkach zabudowy legalizacja obiektu nie jest możliwa (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 16 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Ke 39/11, LEX nr 1098914). Gdy ustalenia tych aktów w sposób jednoznaczny wykluczają możliwość legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego, organ nadzoru budowlanego powinien wydać na podstawie ust. 1 komentowanego artykułu nakaz rozbiórki bez wszczynania postępowania legalizacyjnego (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 października 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 457/10, LEX nr 752818). Zauważyć przy tym trzeba, że postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia choć ma charakter uproszczony i w dużej mierze odformalizowany, niemniej jednak nie można pominąć, że chodzi w nim o wystawienie dokumentu, który ma urzędowy charakter i który, w myśl art. 76 § 1 k.p.a., stanowi dowód tego, co w nim zostało stwierdzone.

Przedstawienie więc przez skarżących kopii postanowienia Wójta Gminy z dnia 14 grudnia 2015 r. o odmowie wydania zaświadczenia o zgodności budowy przedmiotowego obiektu z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, obligowało orzekające w sprawie organy do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę na podstawie art. 48 ust. 4 ustawy – Prawo budowlane.

Powyższe świadczy również o niewykonaniu przez skarżących postanowienia wystosowanego do nich na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy – Prawo budowlane. Jeżeli zaś adresat postanowienia wydanego na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy – Prawo budowlane nie spełni wszystkich nałożonych na niego obowiązków w wyznaczonym terminie, zgodnie z art. 48 ust. 4 ustawy – Prawo budowlane, stosuje się przepis art. 48 ust. 1, zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego powinien w drodze decyzji nakazać rozbiórkę obiektu budowlanego (zob. A. Gliniecki (red.), Prawo budowlane. Komentarz, Wydawnictwo Wolters Kluwer, Warszawa 2016 r., str. 674).

Zgodzić się przy tym należy ze stanowiskiem organów orzekających, że proces legalizacji samowoli budowlanej prowadzony jest w interesie inwestora, lecz inwestor nie ma przymusu wykonywania nałożonych na niego obowiązków. W takim jednak przypadku winien liczyć się z konsekwencjami wynikającymi z art. 48 ust. 4 w związku z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. W razie nieprzedłożenia dokumentów, o które wzywał organ nadzoru budowlanego, nie przejdzie on bowiem do kolejnego etapu procedury legalizacyjnej, o jakim mowa w art. 48 ust. 5 ustawy Prawo budowlane, lecz wyda decyzję nakazująca przymusową rozbiórkę. Wykonanie nałożonych obowiązków jest obligatoryjnym elementem procesu legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu. Bez przedstawienia żądanej dokumentacji organ nie może bowiem wydać decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót, bądź decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego, jeżeli budowa została zakończona. Brzmienie art. 48 ust. 4 ustawy jest jednoznaczne i nie może budzić wątpliwości. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie nałożonych przez organ obowiązków, właściwy organ obowiązany jest wydać decyzję, o której mowa w art. 48 ust. 1. Żaden przepis ustawy Prawo budowlane nie przewiduje w takiej sytuacji możliwości odstąpienia od orzeczenia nakazu rozbiórki.

Sąd nie stwierdził jednocześnie, aby w toku przeprowadzonego postępowania doszło do naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ ma wynik sprawy. Rozpoznając sprawę przedmiotowej samowoli budowlanej, organy nadzoru budowlanego obu instancji dokonały prawidłowych i jednoznacznych ustaleń faktycznych, które znajdują potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Ustalenia te były niezbędne i wystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Orzekające organy procedowały w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego oraz prawidłowo powołały i zastosowały przepisy Prawa budowlanego. Ponadto, uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a., a także odpowiada wynikającej z art. 11 k.p.a. zasadzie przekonywania.

Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), wniesioną w niniejszej sprawie skargę, jako bezzasadną, oddalił.

Sąd wydał w niniejszej sprawie wyrok na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie bowiem z treścią art. 133 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Przepis art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) stanowi zaś, że przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Nadto, w dniu 19 października 2020 r. Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wydał zarządzenia nr 49/2020 w sprawie odwołania rozpraw oraz wstrzymania przyjmowania interesantów i ograniczenia obsad kadrowych w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku w związku z istotnym zagrożeniem zakażenia wirusem SARS-CoV-2. Z uwagi na intensyfikację rozwoju epidemii oraz niemożność przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.