Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 412/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2013-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6262 Radni
6392 Skargi  na  uchwały rady powiatu  w przedmiocie ...  (art. 87  i  88  ustawy o  samorządzie powiatowym)
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Rada Powiatu
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1, art. 10, art. 16
journal: Dz.U. 2011 nr 21 poz 112
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy.
article: art. 190, art. 191
journal: Dz.U. 2010 nr 176 poz 1190
law: Ustawa z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw -tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Marek Szumilas Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi Z.S. na uchwałę Rady Powiatu z dnia [...] r., nr XXIX.179.13 w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Radny Powiatu Z.S. uzyskał mandat radnego w wyborach samorządowych, przeprowadzonych w listopadzie 2010 roku, z listy wyborczej SLD, na kadencję 2010 -2014.

Prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...] października 2011 roku w sprawie [...] warunkowo umorzono postępowanie karne na okres jednego roku próby wobec oskarżonego Z.S., którego uznano winnym popełnienia przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. tj., że w okresie [...] luty 2011 roku działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, pełniąc służbę dzielnicowego w Komendzie Powiatowej Policji, nie dopełnił swoich obowiązków określonych w ustawie z dnia 24 sierpnia 2001 roku kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia oraz zarządzenia nr 323 Komendanta Głównego Policji z dnia 26 marca 2008 roku w sprawie metodyki wykonywania przez Policję czynności administracyno- porządkowych w zakresie wykrywania wykroczeń i ścigania ich sprawców przez to, że mając informację o wykroczeniach popełnionych przez M.J. w dniach [...] lutego 2011 roku tj. kradzieży 3 butelek wódki o wartości 119,97 zł w sklepie [...] przy ulicy [...], nie sporządził dokumentacji wymaganej przy przyjęciu zawiadomienia o wykroczeniu, nie udokumentował dalszych czynności jak przesłuchanie składającej zawiadomienie K.R., przyjęcie od sprawcy banknotu o nominale 100 zł i przekazanie go tytułem naprawienia szkody, przyjęcie od K.R. 2 płyt dvd zawierających nagranie monitoringu sklepowego z uwidocznionym przebiegiem i sprawcą wykroczenia, po czym ukrył przedmiotowe płyty w wyniku czego Komenda Powiatowa Policji nie zarejestrowała, ani nie prowadziła postępowania o wykroczenia przeciwko M.J., co stanowiło działanie na szkodę interesu publicznego oraz szkodę [...].

Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 21 października 2011 roku.

O toczącym się postępowaniu karnym oraz wyroku jaki zapadł w tej sprawie Z.S. nie poinformował Przewodniczącego Rady Powiatu.

W marcu 2013 roku Przewodniczący Rady Powiatu anonimowym pismem został poinformowany, że wobec radnego Z.S. toczyło się, zakończone prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...] października 2011 roku w sprawie [...], postępowanie karne o czyn z art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., które zostało warunkowo umorzone na podstawie art. 66 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 67 § 1 k.k. na okres próby na jeden rok. Z.S. w rozmowie z Przewodniczącym Rady powyższy fakt potwierdził.

Na posiedzeniu Rady Powiatu, które odbyło się w dniu [...] marca 2013 roku podjęto uchwałę nr XXIX.179.13 w której na podstawie art. 190 ust. 1 pkt 3 i art. 190 ust. 2 w związku z art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 16 lipca 1998 roku – Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików wojewódzkich ( Dz. U. z 2010 r., nr 176, poz. 1190 z późn. zm. ) oraz w związku z art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Kodeks wyborczy ( Dz. U. nr 21, poz. 113 z późn. zm.), stwierdzono wygaśnięcie mandatu radnego Powiatu Z.S., wybranego z listy nr 1 Komitetu Wyborczego SLD wskutek utraty prawa wybieralności. W uzasadnieniu uchwały stwierdzono, że podstawą jej podjęcia było wygaśnięcie mandatu radnego wskutek utraty przez niego prawa wybieralności. Zgodnie bowiem z treścią art. 7 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 16 lipca 1998 roku – Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików wojewódzkich nie mają prawa wybieralności osoby, wobec których wydano prawomocny wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne w sprawie popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego. Stwierdzono jednocześnie, że w przedmiotowej sprawie, z uwagi na treść art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Kodeks wyborczy, mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 16 lipca 1998 roku – Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików wojewódzkich.

Radny Z.S. był obecny na posiedzeniu rady powiatu na którym podejmowano powyższą uchwałę. Uchwałę tą następnie doręczono mu w dniu 2 kwietnia 2013 roku z pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia skargi.

W dniu 8 kwietnia 2013 roku do biura Rady Powiatu wpłynęła skarga Z.S. na powyższą uchwałę, a która została nadano listem poleconym w urzędzie pocztowym w dniu 5 kwietnia 2013 roku. W złożonej skardze podniósł zarzut naruszenia:

- art. 382 § 1 pkt 2 w związku z art. 11 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku Kodeks wyborczy ( Dz. U. z 2011 r., Nr 21, poz. 112 z późn. zm. ), poprzez błędne przyjęcie iż wydanie wyroku warunkowo umarzającego postępowanie karne powoduje utratę prawa wybieralności i skutkuje utratą mandatu radnego,

- art. 382 § 2a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku Kodeks wyborczy poprzez błędne przyjęcie, iż rada powiatu posiada uprawnienie do podjęcia uchwały o wygaśnięciu mandatu radnego, podczas gdy uprawnienie to przysługuje komisarzowi wyborczemu,

- art. 16 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku Przepisy wprowadzające ustawę Kodeks wyborczy ( Dz. U. Nr 21 poz. 113 z późn. zm. ) poprzez błędne przyjęcie, iż podstawę prawną zaskarżonej uchwały stanowią przepisy ustawy z dnia 16 lipca 1998 roku Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików wojewódzkich, podczas gdy do zaskarżonej uchwały zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku Kodeks wyborczy.

Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wnosił o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości i zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego.

W złożonej odpowiedzi na skargę organ administracji publicznej wnosił o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniesiono, że wbrew twierdzeniom skarżącego zastosowanie w niniejszej sprawie mają przepisy ustawy z dnia 16 lipca 1998 roku Ordynacja wyborcza do rad gminy, rad powiatów i sejmików samorządowych, a nie przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku Kodeks wyborczy. Tym samym rada powiatu była uprawniona do podjęcia uchwały w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego. Zgodnie natomiast z art. 190 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 16 lipca 1998 roku Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików samorządowych, wygaśnięcie mandatu radnego następuje wskutek utraty prawa wybieralności lub braku tego prawa w dniu wyborów, co następuje między innymi zgodnie z treścią art. 7 ust. 2 pkt 2 w stosunku do osób ( radnych ), wobec których wydano prawomocny wyrok warunkowo umarzający postepowanie karne w sprawie popełnienia przestępstwa umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego.

Na rozprawie w dniu 18 czerwca 2013 roku strona skarżąca podniosła nadto zarzut, iż w świetle przepisów prawa karnego nastąpiło zatarcie skazania objętego wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...] października 2011 roku oraz, że zaskarżona uchwała została wydana z przekroczeniem terminu 3 miesięcy o którym mowa w art. 190 ust. 2 ustawy z dnia 16 lipca 1998 roku Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików wojewódzkich.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W przypadku złożenia skargi ocenie sądu podlega zatem zgodność zaskarżonego aktu zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. W myśl art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest to, czy status prawny skarżącego jako radnego wybranego w wyborach samorządowych w 2010 roku na kadencję trwającą od 2010 do 2014 roku jest regulowany ustawą z dnia 16 lipca 1998 roku Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików samorządowych zwaną dalej Ordynacją wyborczą, czy też ustawą z dnia 5 stycznia 2011 roku Kodeks wyborczy, zwaną dalej Kodeks wyborczy.

Rozstrzygając ten spór należy się odnieść na samym początku do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2011 roku wydanego w sprawie K 9/11 którym orzekł, że art. 16 ust. 1 i 2 w zw. z art. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 roku Przepisy wprowadzające ustawę Kodeks wyborczy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP przez to, że uzależnia reżim prawny wyborów od terminu ich zarządzenia. Zakwestionowany przepis art. 16 ust. 1 stanowił, że Kodeks wyborczy stosuje się do wyborów zarządzonych po dniu jego wejścia w życie oraz do kadencji rozpoczętych po przeprowadzeniu tych wyborów. Natomiast przepis art. 16 ust. 2 tejże ustawy stwierdzał, że do wyborów zarządzonych przed dniem wejścia jego w życie należy stosować przepisy dotychczasowe tj. Ordynację wyborczą. Przepisy te utraciły moc z dniem ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego w dzienniku ustaw, co nastąpiło w dniu 21 lipca 2011 roku. W związku z powyższym wyrokiem pojawił się problem, jakie przepisy mają zastosowanie od 1 sierpnia 2011 roku do kadencji organów jednostek samorządu terytorialnego rozpoczętych po wyborach samorządowych w 2010 roku, jakie są skutki prawne wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2011 roku orzekającego, że art. 16 ust. 1 i 2 przepisów wprowadzających Kodeks wyborczy jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP, w odniesieniu do kadencji organów jednostek samorządu terytorialnego rozpoczętych po wyborach samorządowych przeprowadzonych w 2010 roku na podstawie Ordynacji wyborczej. W tym zakresie w orzecznictwie prezentowane były dwa stanowiska. Według pierwszego z nich, od 1 sierpnia 2011 roku do rozpoczętych kadencji organów jednostek samorządu terytorialnego mają zastosowanie przepisy Kodeksu wyborczego, z uwzględnieniem przepisów dotychczasowych jedynie w zakresie określonym w art. 16 ust. 3 i 4 przepisów wprowadzających Kodeks wyborczy tj. do nowych, przedterminowych i uzupełniających wyborów organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego przeprowadzonych w trakcie kadencji, w czasie której Kodeks wyborczy wszedł w życie stosuje się przepisy dotychczasowe, a tym samym do wygaśnięcia mandatu i stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego, wójta, burmistrza i prezydenta miasta stosuje się przepisy Kodeksu wyborczego ( wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 kwietnia 2012 roku, sygn. akt III SA/Wr 87/12 – wyrok dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia. nsa.gov.pl, dalej zwana CBOSA). Według drugiego stanowiska, od 1 sierpnia 2011 roku do rozpoczętych kadencji organów jednostek samorządu terytorialnego mają nadal zastosowanie przepisy dotychczasowe tj. Ordynacji wyborczej, a więc do wygaśnięcia mandatu radnego, wójta, burmistrza i prezydenta miasta stosuje się odpowiednio przepisy tej ustawy, a nie przepisy Kodeksu wyborczego ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2012 r., sygn. akt OSK 1305/12 lex nr 1216722, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lipca 2012 roku sygn. akt II OSK 1501/12 lex nr 1219249, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 6 marca 2012 roku sygn.. akt II SA/Ol 38/12 – wyrok dostępny w CBOSA).

Wracając do wyroku Trybunału Konstytucyjnego należy podkreślić, że wyrok ten, w zakresie dotyczącym art. 16 ust. 1 i 2 ustawy przepisów wprowadzających Kodeks wyborczy, odnosi się do ,, reżimu prawnego wyborów", które mają być zarządzone. Z treści uzasadnienia wyroku wynika, że chodzi w nim o wybory parlamentarne, które mają być przeprowadzone, a nie o wybory, które już przeprowadzono i kadencje rozpoczęte po przeprowadzonych wyborach. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, regulacja intertemporalna, którą ustawodawca ustalił w art. 16 ust. 1 i 2 w zw. z art. 1 ustawy - Przepisy wprowadzające Kodeks wyborczy, spowodowała powstanie niepewności co do reżimu prawnego, według którego odbędą się wybory parlamentarne w 2011 roku. Mechanizm wynikający z powołanych przepisów w praktyce wyłączył bezpieczeństwo prawne, zagwarantowane przez uchwalenie Kodeksu wyborczego we właściwym czasie. Właśnie owa niepewność co do prawa, jaką wprowadził art. 16 ust. 1 i 2 w zw. z art. 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę Kodeks wyborczy, decyduje o niekonstytucyjności zakwestionowanych przepisów. Kodeks wyborczy wprowadzał bowiem wiele zmian w stosunku do regulacji zawartych w Ordynacji wyborczej. Brak pewności, czy zmiany te będą obowiązywać w wyborach parlamentarnych w 2011 roku narusza zaufanie obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. To z kolei przesądza o niezgodności art. 16 ust. 1 i 2 w zw. z art. 1 ustawy - Przepisy wprowadzające Kodeks wyborczy z art. 2 Konstytucji RP. W związku z tym Trybunał Konstytucyjny wskazał, że ,,stwierdzenie niekonstytucyjności opisanej wyżej regulacji intertemporalnej oznacza, że z dniem ogłoszenia wyroku w niniejszej spawie art. 16 ust. 1 i 2 w zw. z art. 1 ustawy - Przepisy wprowadzające Kodeks wyborczy zostaje wyeliminowany z porządku prawnego, a w konsekwencji powstaje – wynikająca z art. 1 i art. 10 pkt 3 ustawy - Przepisy wprowadzające Kodeks wyborczy – pewność, co do reżimu prawnego jesiennych wyborów do Sejmu i Senatu. Zamiast zakwestionowanej regulacji intertemporalnej będzie obowiązywać zasada bezpośredniego działania prawa nowego. Ponieważ Kodeks wyborczy wchodzi w życie z dniem 1 sierpnia 2011 roku, a najbliższe wybory parlamentarne odbędą się po tym terminie, do wyborów tych będą miały zastosowane jego przepisy. Nie ulega zatem wątpliwości, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie odnosi się do wyborów przeprowadzonych przed uchwaleniem Kodeksu wyborczego i kadencji rozpoczętych przed wejściem w życie Kodeksu wyborczego, a w szczególności nie odnosi się do wyborów samorządowych przeprowadzonych w 2010 roku i kadencji rozpoczętych po tych wyborach. Zatem stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z art. 2 Konstytucji RP art. 16 ust. 1 i 2 ustawy - Przepisy wprowadzające Kodeks wyborczy, przez to, że uzależnia reżim prawny wyborów od terminu ich zarządzenia, nie powoduje zmian stanu prawnego co do tego, że do wyborów samorządowych przeprowadzonych w 2010 roku i kadencji organów jednostek samorządu terytorialnego rozpoczętych po tych wyborach, mają nadal zastosowanie przepisy dotychczasowe tj. Ordynacja wyborcza, w tym przepisy dotyczące wygaśnięcia mandatu radnego i stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego, wójta, burmistrza i prezydenta miasta.

Za tym stanowiskiem przemawia więcej argumentów .

Wybory samorządowe w 2010 r. zostały przeprowadzone na podstawie przepisów Ordynacji wyborczej, z uwzględnieniem zmian tych przepisów wprowadzonych ustawami, które weszły w życie w trakcie poprzedniej kadencji, ale miały zastosowanie do kadencji organów jednostek samorządu terytorialnego następującej po kadencji, w trakcie której ustawy wprowadzające zmiany weszły w życie. Zmiana przepisów dotyczących wygaśnięcia mandatu radnego, wójta, burmistrza i prezydenta miasta była objęta ustawą z dnia 5 września 2008 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 180, poz. 1111). W art. 6 tejże ustawy, podobnie jak w innych ustawach zmieniających Ordynację wyborczą, został zamieszczony przepis przejściowy, że zmienione przepisy mają zastosowanie do kadencji następujących po kadencji, w czasie której weszły w życie. Oznacza to, że w przepisach przejściowych, które są poza Ordynacją wyborczą, zawarte jest unormowanie, że przepisy Ordynacji wyborczej, z uwzględnieniem zmian wprowadzonych w drodze kolejnych nowelizacji przed wyborami samorządowymi w 2010 r., stosuje się do wyborów samorządowych w 2010 r. i kadencji organów jednostek samorządu terytorialnego po tych wyborach. Te przepisy przejściowe nie utraciły mocy. Analiza przepisów wprowadzających zmiany w prawie wyborczym wskazuje, że w polskim prawie wyborczym ustawodawca wprowadził zasadę, że zmiany w prawie wyborczym dotyczą przyszłych wyborów i kadencji rozpoczętych po tych wyborach, a nie wyborów i kadencji, w czasie której te zmiany weszły w życie.

Przepis art. 16 ust. 3 i 4 ustawy - Przepisy wprowadzające Kodeks wyborczy stanowią wprost, że do nowych, przedterminowych i uzupełniających wyborów organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego, przeprowadzanych w trakcie kadencji, w czasie której Kodeks wyborczy wszedł w życie, stosuje się przepisy dotychczasowe. Przepisy dotychczasowe, o których mowa w art. 16 ust. 3 i 4, to Ordynacja wyborcza. Stosowanie przepisów dotychczasowych do wyborów obejmuje całość spraw związanych z tymi wyborami, a więc obejmuje także te przepisy, które określają warunki przeprowadzania takich wyborów, w tym przepisy, których zastosowanie powoduje skutek w postaci przeprowadzenia wyborów. Nie jest możliwy do zaakceptowania taki pogląd, że to, czy wybory mogą być przeprowadzone, reguluje Kodeks wyborczy, natomiast samo przeprowadzenie wyborów reguluje Ordynacja wyborcza. Zakładając racjonalność ustawodawcy, nieuprawniona staje się wykładnia prowadząca do przyjmowania, że choć w trakcie kadencji, rozpoczętej pod rządami ,,starych" regulacji, wybory uzupełniające i przedterminowe są przeprowadzane według ,,starych zasad", to do bezpośrednio powiązanej z nimi sprawy utraty mandatu uzyskanego w tych wyborach według tych ,,starych zasad", stosuje się już przepisy nowe. W przypadku wyborów uzupełniających i przedterminowych, przeprowadzanych w trakcie kadencji organów jednostek samorządu terytorialnego zasadnicze znaczenie ma kwestia wygaśnięcia mandatu radnego, albowiem to zdarzenie decyduje o konieczności przeprowadzenia tych wyborów. Stosowanie przepisów dotychczasowych do wyborów uzupełniających w czasie trwania kadencji organów samorządu terytorialnego oznacza, że wygaśnięcie mandatu i stwierdzenie wygaśnięcia mandatu radnego, uzyskanego w trakcie wyborów samorządowych w 2010 roku, regulują przepisy dotychczasowe tj. art. 190 i 191 Ordynacji wyborczej.

Stanowisko, że do wygaśnięcia mandatu radnego stosuje się przepisy Kodeksu wyborczego, które weszły w życie w czasie trwającej kadencji organów jednostek samorządu terytorialnego wybranych w wyborach samorządowych w 2010 r., naruszałoby także wartości konstytucyjne. Konsekwencją przyjęcia takiego stanowiska jest bowiem akceptacja zmiany reguł określających sprawowanie mandatu w trakcie kadencji, ale także akceptacja nierównego traktowania osób, które uzyskały mandat w wyborach samorządowych w 2010 r. (do 31 lipca 2011 r. utrata mandatu według przepisów dotychczasowych, a od 1 sierpnia 2011 r. według przepisów Kodeksu wyborczego). Sytuacja prawna radnych i wójtów wybranych na kadencję rozpoczętą w 2010 r. byłaby zróżnicowana w zależności od tego, kiedy zaszłaby przesłanka wygaśnięcia mandatu.

Mając na uwadze powyższe rozważania należy stwierdzić, że objęcie dyspozycją art. 16 ust. 3 ustawy - Przepisy wprowadzające Kodeks wyborczy nie tylko uzupełniających i przedterminowych wyborów, o których mowa wprost w tym przepisie, ale także stwierdzenie wygaśnięcia mandatu radnego, stanowi wyraz uprawnionej rozszerzającej wykładni tego przepisu, będący wyjątkiem od zasady bezpośredniego działania Kodeksu wyborczego. Taka systemowa i funkcjonalna wykładnia analizowanego przepisu prowadzi bowiem do zagwarantowania spójności i jednolitości reżimu wyborczego organów jednostek samorządu terytorialnego w świetle zasad i wartości konstytucyjnych, dotyczących stabilności reguł prawa wyborczego w trakcie kadencji ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lipca 2012 roku sygn. akt II OSK 1501/12 Lex nr 1219249).

Dokonując oceny zgodności zaskarżonej uchwały z prawem należy zatem mieć na uwadze unormowania zawarte w ustawie z dnia 16 lipca 1998 roku Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików samorządowych, a w szczególności regulacje prawne zawarte w art. w art. 190 i 191 tejże ustawy.

Przepis art. 190 ust. 1 pkt 3 Ordynacji wyborczej stanowi, że wygaśnięcie mandatu radnego następuje wskutek utraty prawa wybieralności lub braku tego prawa w dniu wyborów. Zgodnie natomiast z art. 7 ust. 2 tejże ustawy nie mają prawa wybieralności między innymi osoby, wobec których wydano prawomocny wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne w sprawie popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego.

Zgodnie z art. 190 ust. 2 Ordynacji wyborczej wygaśnięcie mandatu radnego w przypadkach określonych w ust. 1 tegoż artykułu stwierdza rada w drodze uchwały, najpóźniej w 3 miesiące od wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu. Tym samym nie jest zasadny zarzut skarżącego, że rada powiatu nie posiada kompetencji do podjęcia uchwały o wygaśnięciu mandatu radnego, podczas gdy ( zdaniem skarżącego ) uprawnienie to, w oparciu o art. 383 § 2a Kodeksu wyborczego przysługuje komisarzowi wyborczemu. Powyższe stwierdzenie nie wymaga szerszego uzasadnienia z uwagi na jednoznaczną treść art. 190 ust. 2 Ordynacji wyborczej w części określającej podmiot uprawniony do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu i formy w jakiej winno to zostać wyrażone.

Należy podzielić pogląd skarżącego, że Rada Powiatu nie zachowała terminu 3 miesięcy do podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu. Termin ten określony w art. 190 ust. 2 Ordynacji wyborczej zaczyna biec od wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu. W niniejszej sprawie tą przyczyną jest wydanie w stosunku do skarżącego prawomocnego wyroku warunkowo umarzającego postępowanie karne w sprawie popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego. Wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...] października 2011 roku, którym to wyrokiem warunkowo umorzono postępowanie karne wobec skarżącego w sprawie popełnienia przestępstwa z art. 231 § 1 kk w zw. z art. 12 kk, uprawomocnił się z dniem 21 października 2011 roku. Od tego dnia zaczyna biec termin 3 miesięcy, o którym mowa w art. 190 § 2 Ordynacji wyborczej. Upłynął on w dniu 21 grudnia 2011 roku ( ostatni dzień terminu). Wbrew jednak stanowisku skarżącego przekroczenie tego terminu nie pozbawia rady powiatu kompetencji do wydania uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu. Co do charakteru prawnego terminu do podjęcia uchwały przez radę, zdaniem Sądu, nadal jest aktualne stanowisko wyrażone w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 2000 r. ( sygn. akt 13/00, opublikowana w ONSA 2001/12/50 ), a potwierdzone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2008 roku w sprawie II OSK 334/08. Termin o którym mowa w art. 190 ust. 2 Ordynacji wyborczej ma charakter porządkowy ( procesowy) a nie materialnoprawny, co oznacza, że z upływem tego terminu rada nie traci kompetencji do podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu i nadal ciąży na niej obowiązek podjęcia takiej uchwały. Został bowiem zastrzeżony dla rady, która występuje w tym wypadku w roli organu rozstrzygającego indywidualną sprawę, a nie jako strona stosunku prawnego łączącego ją z radnym, realizująca swoje uprawnienie do wyłączenia radnego ze swego składu. Jego naruszenie z reguły nie stwarza dla stron żadnych konsekwencji ani uprawnień. Uchwała, stwierdzająca wygaśnięcie mandatu z mocy prawa, spełnia funkcję porządkującą, autorytatywnie wyjaśnia sytuację prawną radnego i przez to służy ochronie interesów zarówno radnego, jak i rady. Brak takiej uchwały jednak sprawia, że konsekwencje pewnych zdarzeń, przewidziane wprost przez ustawodawcę, pozostają w zawieszeniu. Dopiero uchwała o wygaśnięciu mandatu pozwala zmaterializować się w pełni woli ustawodawcy. Mając na względzie wagę tego rozstrzygnięcia, obwarowano je terminem, o którym mowa w art. 190 ust. 2 ordynacji wyborczej. Sformułowanie "najpóźniej w ciągu trzech miesięcy" należy odczytywać jako werbalne wzmocnienie obowiązku niezwłocznego podjęcia takiej uchwały. Nie byłoby uzasadnione i racjonalne przypisywanie temu terminowi charakteru prekluzyjnego, a więc takiego, którego upływ pozbawiałby radę możliwości podjęcia uchwały potwierdzającej nastąpienie zdarzenia wywołującego określone konsekwencje z mocy prawa. W ten sposób rada mogłaby swoim zaniechaniem doprowadzić do odwrócenia skutków powstających z woli ustawodawcy.

Nie ma wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy również podniesiony zarzut, polegający na zatarciu skazania objętego prawomocnym wyrokiem, którym warunkowo umorzono postepowanie karne wobec skarżącego, a które nastąpiło przed podjęciem uchwały. Fakt zatarcia skazania skarżący wykazał składając aktualną informację z Krajowego Rejestru Karnego z którego wynika, że skarżący nie figuruje w kartotece karnej. Zgodnie z treścią art. 76 k.k. w przypadku warunkowego umorzenia postępowania karnego zatarcie skazania następuje z mocy prawa z upływem 6 miesięcy od zakończenia okresu próby. Fakt, że w chwili podejmowania spornej uchwały zgodnie z unormowaniami zawartymi w kodeksie karnym skarżący był osobą niekaraną z uwagi na zatarcie skazania nie oznacza, że odpadła podstawowa przesłanka stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego tj. utrata prawa wybieralności przez radnego, będąca następstwem wydania wobec niego prawomocnego wyroku warunkowo umarzającego postępowanie karne w sprawie popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego. Podkreślenia wymaga, że stwierdzenie wygaśnięcia mandatu ma charakter deklaratoryjny, bowiem - jak to już wyżej wskazano – wygaśnięcie mandatu radnego następuje z mocy samego prawa z dniem wystąpienia przesłanek wygaśnięcia mandatu. Późniejsze zatarcie skazania w stosunku do skarżącego nie ma w tej sprawie znaczenia prawnego. Powyższe stanowisko znajduje odzwierciedlenie w ugruntowanym w tej kwestii orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyroki NSA: z dnia 13 sierpnia 2009 r., sygn. akt II OSK 713/09, z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 149/11, z 20 lipca 2010 r., sygn. akt II OSK 886/10, z dnia 25 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 80/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). W wyroku z dnia 31 stycznia 2008 r., sygn. akt II OSK 1599/07, NSA stwierdził, że " (...) wygaśnięcie mandatu następuje z mocy samego prawa, bezwarunkowo z dniem wystąpienia przesłanek wygaśnięcia mandatu. Konieczne jest jednak urzędowe potwierdzenie skutku prawnego, jaki nastąpił z mocy prawa przez właściwy organ i w określonej prawnie formie. Takim aktem urzędowym jest uchwała rady gminy, a jeżeli rada nie podejmie takiej uchwały, pomimo wezwania wojewody, takim aktem jest zarządzenie zastępcze wydane przez wojewodę". Wygaśnięcie mandatu następuje zgodnie z treścią art. 190 ust. 1 pkt 3 Ordynacji wyborczej wskutek utraty prawa wybieralności. Natomiast zgodnie z treścią art. 7 ust. 2 pkt 2 w/w ustawy nie mają prawa wybieralności osoby, wobec których wydano prawomocny wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne w sprawie popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego. Z tak sformułowanego przepisu wynika, że utrata prawa wybieralności następuje z chwilą uprawomocnienia się wyroku i mandat radnego wygasa. Mandat, który już wygasł , nie ,,odradza" się wskutek zmian w Krajowym Rejestrze Karnym, polegających na zatarciu skazania, które nastąpiło przed wydaniem uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu. Przy odmiennej interpretacji powyższych przepisów, w przypadku zaniechania podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu, rada mogłaby swoim zaniechaniem podobnie jak w przypadku przekroczenia terminu 3 miesięcznego, doprowadzić do odwrócenia skutków powstających z woli ustawodawcy.

Mając na uwadze fakt, że skarżący uzyskał mandat radnego w wyborach samorządowych przeprowadzonych w 2010 roku na kadencję 2010 -2014 oraz, że wygaśnięcie mandatu regulują przepisy art. 190 Ordynacji wyborczej należy stwierdzić, że zaskarżona uchwała nie narusza prawa w sposób skutkujący jej unieważnieniem. Należy stwierdzić, że dla stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego nie mają żadnego znaczenia ustalenia poprzedzające wydanie prawomocnego wyroku, jak również motywy o charakterze politycznym jakimi kierowała się rada powiatu wydając uchwałę stwierdzającą wygaśnięcie mandatu. Wystarczało ustalenie:

- prawomocności wyroku (w niniejszej sprawie wyrok w sprawie karnej uprawomocnił się w dniu 21 października 2011 roku),

- wnoszący skargę radny Z.S. był oskarżonym w tym postępowaniu karnym,

- treść postawionego mu zarzutu tj. obejmującego znamiona przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. wskazuje na umyślne działanie sprawcy i przestępstwo to jest ścigane z oskarżenia publicznego,

- postępowanie karne w tej sprawie warunkowo umorzono.

Zgodnie z treścią art. 190 ust. 1 pkt 3 Ordynacji wyborczej wydanie prawomocnego wyroku warunkowo umarzającego postępowanie karne w sprawie popełnienia przestępstwa umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego, w której jako oskarżony występował Z.S., skutkuje wygaśnięciem jego mandatu jako radnego powiatu. Tym samym powstał po stronie Rady Powiatu obowiązek wydania uchwały stwierdzającej wygaśnięcie tego mandatu, mimo zatarcia skazania, które nastąpiło przed wydaniem tej uchwały jak i przekroczenia terminu trzech miesięcy do jej wydania, liczonego od wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu.

Zaskarżona uchwała nie narusza obowiązujących w tym przedmiocie przepisów prawa zarówno prawa materialnego jak i procesowego. Tym samym skarga podlega na podstawie art. 151 p.p.s.a oddaleniu jako bezzasadna.