Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 29/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-07-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Koszty postępowania
Administracyjne postępowanie
Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 105 § 1; art. 262 § 1 pkt 2; art. 263; art. 264 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 29 ust. 1; art. 30 ust. 1; art. 31 ust. 1; art. 33 ust. 3; art. 39
journal: Dz.U. 2019 poz 725
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) Protokolant Starszy asystent sędziego Małgorzata Olejowska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 16 lipca 2019 r. sprawy ze skargi E. Z.-G., M. G., W. G. i E. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: "Kolegium", "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu zażaleń M. W. G. i E. Z. - G. oraz E. K. i W. G. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] (dalej jako: "Prezydent", "organ I instancji") z dnia [...] lipca 2018 r. w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy.

Wnioskiem z dnia [...] listopada 2017 r. K. D. wystąpiła do Prezydenta o przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego należącej do niej nieruchomości położnej przy ul. [...] (oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...]) z nieruchomością przyległą położną przy ul. [...] (oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...]), z uwagi na istnienie sporu granicznego. Organ I Instancji ustalił, że stronami postępowania są właściciele działki nr [...] (K. i J. D.) oraz współwłaściciele działki nr [...], tj. E. Z. - G. i M. W. G. (wspólność małżeńska) w udziale wynoszącym 1/2 części, M. W. G. w udziale wynoszącym 1/4 części oraz W. G. i E. K. w udziałach wynoszących po 1/8 części. Ustaleń co do współwłaścicieli działki nr [...], z uwagi na rozbieżności występujące w rejestrach, organ dokonał w oparciu o analizę działu II księgi wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości, ewidencję gruntów i budynków Gminy L. wraz ze znajdującą się w operacie ewidencyjnym kopią postanowienia Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie II Wydział Cywilny o sygn. akt II Ns 224/11 z dnia [...] czerwca 2013 r. o częściowym zniesieniu współwłasności, w wyniku którego małżonkowie E. Z. - G. i M. W. G. nabyli od L. P. (ujawnionej w księdze wieczystej) udział wynoszący 1/4 części tej nieruchomości oraz dokumentów zachowanych w aktach postępowania o sygn. akt II Ns 224/11. Z dokumentów tych, w tym postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku z dnia [...] maja 2005 r. , sygn. akt I NS 221/05 oraz z dnia [...] lipca 2009 r., sygn. akt XIV Ns 332/09, wynikało, że spadek po zmarłym J. E. G. (ujawnionym w księdze wieczystej z udziałem 1/4 części) na podstawie ustawy nabyli: jego żona S. G., córka E. G. oraz syn W. G. w udziałach wynoszących po 1/3 części, a spadek po zmarłej w dniu [...] stycznia 2009 r. S. G. nabyli na podstawie ustawy córka E. K. i syn W. G. w udziałach po 1/2 części każde w z nich. Tym samym organ ustalił, że w miejsce udziału J. E. G., wynoszącego 1/4 części powinni zostać ujawnieni E. K. oraz W. G. w udziałach po 1/8 części każde z nich. Strony tych ustaleń nie kwestionowały.

Następnie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r. Prezydent wszczął postępowanie rozgraniczeniowe oraz przeprowadził procedurę wyboru wykonawcy rozgraniczenia. W wyniku tego postępowania jako wykonawcę wyłoniono geodetę C. K. prowadzącego działalność pod firmą C. K. Biuro Geodezyjno-Projektowe "P. " z siedzibą w L., W dniu [...] marca 2018 r. organ I instancji zawarł z wykonawcą rozgraniczenia umowę i w dniu [...] marca 2018 r. udzielił geodecie upoważnienia do przeprowadzenia czynności ustalenia przebiegu granicy spornych nieruchomości.

W dniu [...] maja 2018 r. uprawniony geodeta przeprowadził na gruncie czynności ustalenia przebiegu granicy nieruchomości, sporządzając w dniu [...] czerwca 2018 r. operat techniczny. Geodeta dokonując oceny zebranych dowodów stwierdził, że sporna granica powinna być ustalona na podstawie wznowionych znaków granicznych według danych z dokumentacji technicznej nr [...] z założenia ewidencji gruntów, które pozwalają ustalić przebieg granicy w sposób jednoznaczny. Zauważył, że w operacie nr [...] zawierającym pomiar sytuacji, rozgraniczenie nieruchomości oraz ustalenia stanu władania do celów założenia ewidencji gruntów wykorzystano materiały z operatu nr [...] oraz wykonano nowe pomiary. Dane geodezyjne powstałe podczas tego opracowania były podstawą do założenia ewidencji gruntów a następnie zostały wykorzystane do urządzenia ksiąg wieczystych dla przedmiotowych nieruchomości. Geodeta stwierdził, że zarówno wymiary jak i powierzchnie działek ujawnione w tej dokumentacji są zgodne z aktualną ewidencją gruntów, a dane geodezyjne powstałe w toku tego opracowania mogą być podstawą do wznowienia znaków granicznych. Strony złożyły oświadczenia dotyczące przebiegu granicy, a geodeta w pkt 15 protokołu granicznego odnotował, że położenie punktów granicznych nr [...] i nr [...] jest bezsporne, jednakże przebieg granicy między tymi punktami jest różny w ocenie stron.

Dla ustalonych bezspornie punktów granicznych geodeta wykonał w obecności stron stabilizację. W dniu [...] czerwca 2018 r., stosownie do art. 33 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, Prezydent dokonał oceny prawidłowości wykonania przez geodetę czynności ustalenia przebiegu granicy oraz zgodności sporządzonych dokumentów z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa i dokumentacja rozgraniczeniowa oraz dokumentacja techniczna zostały przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w Miejskim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w L..

W tych okolicznościach decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. Prezydent zatwierdził ustalony na podstawie zebranych dowodów przebieg granicy nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków Gminy L. jako działka nr [...] z nieruchomością przyległą oznaczoną jako działka nr [...] określony linią od punktu granicznego nr [...] do punktu nr [...], zgodnie z dokumentacją rozgraniczenia.

Następnie postanowieniem z tej samej daty, działając na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej jako: "k.p.a.") organ I instancji ustalił wysokość kosztów postępowania na łączną kwotę [...]zł i obciążył nimi właścicieli działek sąsiadujących po połowie, tj.:

- K. i J. małżonków D. właścicieli nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] kwotą [...]zł i kwotą w takiej samej wysokości właścicieli działki nr [...] stosownie do wielkości ich udziałów we współwłasności, tj. :

- M. W. G. współwłaściciela w udziale wynoszącym 1/4 części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], kwotą [...]zł (stanowiącą 1/8 kwoty [...]zł);

- małżonków E. Z. - G. i M. W. G. współwłaścicieli w udziale wynoszącym 1/2 części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] kwotą [...]zł (stanowiąc 1/4 kwoty [...]zł) oraz

- W. G. i E. K. współwłaścicieli w udziałach wynoszących po 1/8 części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] kwotami po [...] zł każdego z nich (stanowiącymi po 1/16 kwoty [...]zł).

Organ I instancji podkreślił, że dokonując rozliczenia kosztów postępowania należało uwzględnić przepisy art. 152 i art. 153 Kodeksu cywilnego oraz stanowisko wyrażone w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I OPS 5/06 (dostępnej na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). W ocenie organu I instancji w realiach rozpoznawanej sprawy, z uwagi na istniejący spór graniczny ustalenie przebiegu granicy było w interesie wszystkich uczestników postępowania.

Odpowiednio dnia [...] i [...] sierpnia 2018 r. do organu I instancji wpłynęło zażalenie M. G. i E. Z. G. oraz zażalenie E. K. i W. G. reprezentowanych przez radcę prawnego M. G. na postanowienie Prezydenta w sprawie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Żalący stwierdzili, że spór graniczny nie istniał i obciążenie ich częściowymi kosztami rozgraniczenia, którego przeprowadzenie bezpodstawnie zainicjowali sąsiedzi jest niezasadne. W ich ocenie linie graniczne na gruncie są i były bardzo dobrze widoczne od ponad 30 lat Zdaniem żalących się granica powinna prawidłowo przebiegać w obrysie ogrodzenia i budynku gospodarczego, zgodnie ze stanem istniejącym na gruncie, a nie w linii prostej jak wyznaczył geodeta. Podkreślili, że z powodu istnienia rozbieżności między przebiegiem granicy, niezadowoleni z ustaleń zawartych w decyzji organu I instancji z dnia [...] lipca 2018 r. zażądali przekazania sprawy do rozpatrzenia przez sąd powszechny. Żalący podnosili również, że do czasu zakupu nieruchomości nr [...] przez małżonków D. nie było żadnych sporów granicznych. To nowi inwestorzy dokonują niszczenia podmurówki ogrodzenia i garażu, co stanowi naruszenie stanu posiadania od co najmniej 30 lat i pozbawienie go dotychczas uznawanych granic.

Zdaniem żalących się koszty rozgraniczenia powinni ponieść właściciele obu działek podlegających rozgraniczeniu tylko wtedy, kiedy następuje ustalenie dla porządku prawnego prawidłowego przebiegu granicy.

Rozpatrując zażalenia Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji.

W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo zastosował art. 264 § 1 k.p.a., gdyż wydał postanowienie o wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego po wydaniu decyzji kończącej postępowanie w sprawie przed organem. Wskazówką do ustalenia kosztów postępowania zasadnie był art. 152 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (obecnie Dz.U. z 2019 r., poz. 1145, dalej jako: "k.c."), a żalący nie wykazali, że koszt postępowania powinny być poniesione w innych proporcjach. Odwołując się do orzecznictwa i uzasadnienia uchwały w sprawie sygn. akt I OPS 5/06 organ odwoławczy podkreślił, że w okolicznościach niniejszej sprawy granice gruntów sąsiadujących stały się sporne i przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego leżało w interesie wszystkich właścicieli działek sąsiadujących. Interes prawny jest kategorią obiektywną, a twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym.

W skardze na ostateczne postanowienie organu M. G., E. Z. G. oraz W. G. i E. K. (dalej jako: "skarżący", "strona skarżąca") wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisach.

Zarzucili rażące naruszenia prawa, które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:

- art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz nieuwzględnienie w prowadzonym postępowaniu okoliczności braku podstaw faktycznych jak i prawnych do obciążenia uczestników w połowie kosztami zaskarżonej wadliwej opinii geodety przy jednoczesnym podniesieniu zarzutu zasiedzenia pasa przygranicznego w związku z wszczęciem fazy postępowania administracyjnego przez wnioskodawców, a następnie skierowania sprawy do rozstrzygnięcia przez sąd powszechny;

- art. 6 k.p.a. oraz 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm.) oraz art. 4 Kodeksu dobrej praktyki administracyjnej (Dz.U.UE.C.2011.285.3 z 29 września 2011 r.), nakazujących podejmowanie czynności przez organ administracyjny na podstawie i w granicach prawa;

- art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie istotnych prawnie wszystkich okoliczności, niezebranie wszystkich istotnych faktów i dowodów a w konsekwencji błędne rozpatrzenie całego materiału dowodowego;

- art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez celowe działanie organów administracji publicznej, mających na celu pozbawienie możliwości uzyskania korzystnego rozstrzygnięcia dla strony przeciwnej.

- art. 262 § 1 i 2 i art. 264 § 2 k.p.a. w związku z art. 152 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie, ewentualnie niewłaściwą wykładnię, w skutek czego skarżący jako uczestnicy postępowania zostali obciążeni w połowie kosztami wadliwie sporządzonego operatu (wobec braku precyzyjnego i jednoznacznego opisu przebiegu granicy).

Skarżący wnieśli dodatkowo o dopuszczenie dowodu z dokumentów: akt sprawy o rozgraniczenie, sygn. akt I Ns 829/18.

W uzasadnieniu zarzutów skarżący podtrzymali argumentację prezentowaną na etapie postępowania administracyjnego. Zarzucili, że opinia geodety ma rażące wady prawne i nie spełnia kryterium precyzyjnego i jednoznacznego opisu przebiegu granicy. Nie została przez geodetę sporządzona mapa a jedynie wyjątkowo nieprecyzyjny szkic sytuacyjny do protokołu postępowania. W związku z powyższym, wobec wadliwości sporządzanego operatu, obciążenie kosztami jego sporządzenia, jest według skarżących całkowicie nieuzasadnione. Ich zdaniem dopiero w trakcie postępowania sądowego można będzie ustalić koszty postępowania odpowiednio do okoliczności sprawy.

W ich ocenie spór pomiędzy stronami w istocie jest sporem o próbę zajęcia części nieruchomości przez wnioskodawców, bezprawnego przesunięcia granic w głąb nieruchomości na niekorzyść skarżących, naruszanie spokojnego posiadania ustalonego przez pierwotnych właścicieli sąsiadujących nieruchomości od momentu zakupu nieruchomości po ich parcelacji w 1938 r., aż do chwili obecnej. Zdaniem skarżących okoliczność, że postępowanie rozgraniczeniowe może przebiegać w dwóch stadiach administracyjnym i sądowym nie zmienia faktu, że sama instytucja prawna rozgraniczenia nieruchomości, choć została uregulowana kompleksowo w dwóch aktach prawnych - ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne i Kodeksie cywilnym - stanowi jedną całość. Dlatego też organ administracyjny przeprowadzając postępowanie dowodowe powinien kierować się m.in. zasadą prawdy obiektywnej (materialnej) oraz zasadami zapisanymi w Kodeksie dobrej praktyki administracyjnej.

Według skarżących nie można mechanicznie obciążać uczestników kosztami jednej fazy postępowania, która w żadnym razie nie zakończyła się w fazie postępowania administracyjnego pewnością przebiegu granicy. W ocenie skarżących dopiero sąd powszechny będzie władny ustalić koszty całego postępowania rozgraniczeniowego.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu dodało, że sam fakt przekazania sprawy sądowi powszechnemu nie stoi na przeszkodzie wydaniu w sprawie postanowienia o kosztach postępowania administracyjnego, które zostały przez organ podniesione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zważył co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie należy podkreślić, że sądowej kontroli legalności zostało poddane postanowienie wydane w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...], której właścicielami są K. i J. małż. D. i nieruchomości nr [...] stanowiącej własność skarżących.

Ustalenie stron postępowania jak i wysokość kosztów postępowania nie jest kwestionowane. Sporne jest natomiast ustalenie tych kosztów i obciążenie nimi w części skarżących, w sytuacji, gdy sprawa o rozgraniczenie się nie zakończyła, gdyż została przekazana do rozpoznania przez sąd powszechny. W ocenie skarżących spór graniczny nie istniał.

Z tym stanowiskiem nie sposób się zgodzić.

Rozgraniczenie nieruchomości w postępowaniu administracyjnym normują przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (obecnie Dz.U. z 2019 r., poz. 725, dalej jako: "p.g.k."). Zgodnie z art. 29 ust. 1 tej ustawy, rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Organem przeprowadzającym rozgraniczenie z urzędu lub na wniosek strony jest – stosownie do art. 29 ust. 3 i art. 30 ust. 1 p.g.k. – wójt (burmistrz, prezydent miasta), zaś czynności ustalania przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wymienione organy (art. 31 ust. 1 p.g.k.). Rodzaje dokumentów stanowiących podstawę ustalania przebiegu granic i sporządzania dokumentacji przy rozgraniczaniu nieruchomości określają przepisy rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz. U. Nr 45, poz. 453, dalej: jako: "rozporządzenie").

Przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne nie określają natomiast zasad ponoszenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W związku z tym przy ustalaniu kosztów tego postępowania zastosowanie znajdują przepisy Działu IX k.p.a.

Zasadę rozdziału kosztów postępowania administracyjnego określa art. 262 § 1 k.p.a., zgodnie z którym, stronę obciążają te koszty postępowania, które: 1) wynikły z winy strony, 2) zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organu prowadzącego postępowanie.

Stosownie zaś do art. 263 § 1 k.p.a., do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, koszty spowodowane oględzinami na miejscu, koszty doręczenia stronom pism urzędowych, a także koszty mediacji. Organ administracji publicznej może zaliczyć do kosztów postępowania także inne koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy (§ 2).

Z przytoczonych przepisów wynika, że koszty postępowania administracyjnego to wyłącznie koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy. Ustalając wysokość kosztów postępowania administracyjnego, organ zobowiązany jest więc wykazać i uzasadnić nie tylko ogólną wysokość kosztów danego postępowania, ale też wskazać, jakie składniki i na jakiej podstawie zostały zaliczone do kosztów postępowania oraz uzasadnić obciążenie strony kosztami.

W ocenie Sądu, organ dokonał prawidłowej wykładni art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. i zasadnie przyjął, że w niniejszej sprawie koszty zostały poniesione w interesie wszystkich właścicieli działek objętych rozgraniczeniem oraz prawidłowo, w świetle przytoczonego brzmienia art. 263 k.p.a. do kosztów postępowania rozgraniczeniowego zaliczyły koszty wynagrodzenia geodety, bowiem są one koniecznymi kosztami postępowania administracyjnego w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości.

Zagadnienia dotyczące orzekania o kosztach postępowania rozgraniczeniowego zostało już wyjaśnione w judykaturze. W uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06, NSA wyraził pogląd, że organ administracji publicznej orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., może – uwzględniając normę art. 152 k.c. – obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Zgodnie z art. 152 k.c. właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych, a koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie. W uzasadnieniu swojego stanowiska Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że kryterium "interesu prawnego" musi dotyczyć interesu prawnego jednostki, musi to być interes własny, indywidualny i oparty na konkretnym przepisie prawa powszechnie obowiązującego. Należy więc uznać, że udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że to postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Interes prawny bowiem jest kategorią obiektywną. Twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, że postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. W postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym na wniosek właściciela jednej nieruchomości właściciel sąsiedniej nieruchomości może uznawać, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic. Wobec tego nie powinien on ponosić kosztów rozgraniczenia, które - w jego ocenie - zostało wszczęte zbyt pochopnie. Jednakże ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc twierdzić, iż rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej. Pogląd wyrażony w powołanej uchwale NSA jest jednolicie podzielany w orzecznictwie sądów administracyjnych.

W niniejszej sprawie postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte na wniosek K. D. właścicielki działki nr [...]. Zgodzić się jednak należy z organem, że postępowanie rozgraniczeniowe prowadzone było również w interesie pozostałych właścicieli rozgraniczanych nieruchomości, a w konsekwencji także i oni powinni być obciążeni kosztami rozgraniczenia.

Wbrew bowiem stanowisku skarżących w niniejszej sprawie istnieje spór co do przebiegu granicy, o czym świadczy już samo przekazanie sprawy sądowi, na podstawie art. 33 ust. 3 p.g.k. Istnienie sporu o granicę potwierdziła także sporządzona przez geodetę dokumentacja rozgraniczeniowa, z której wynika, że geodeta dokonując oceny zebranych dowodów stwierdził, że sporna granica powinna być ustalona na podstawie wznowionych znaków granicznych według danych z dokumentacji technicznej nr [...] z założenia ewidencji gruntów, które pozwalają ustalić przebieg granicy w sposób jednoznaczny, jednak, jak odnotowano w pkt 15 protokołu granicznego, o ile położenie punktów granicznych nr [...] jest bezsporne to przebieg granicy miedzy tymi punkami jest różny w ocenie stron. Według oświadczenia współwłaściciela działki nr [...] M. G. budynek drewniany i elementy ogrodzenia posadowione zostały w granicy działek za obopólną zgodą poprzednich właścicieli nieruchomości przed rokiem 1972 r. Jego zdaniem granica powinna biec linią łamaną zgodną ze stanem istniejącym na gruncie. Natomiast właściciel działki nr [...] J. D. jako prawidłowy przebieg granicy wskazał linię prostą od punktu nr [...] do punktu nr [...], ujawnioną w operacie ewidencyjnym (pkt 9.2. protokołu).

Dodać tylko dla zupełności należy, że postępowanie to nie było postępowaniem w przedmiocie wznowienia granic albowiem zgodnie z art. 39 p.g.k., wznowienie granic jest możliwe jedynie w sytuacji braku sporu co do położenia punktów granicznych, a więc gdy sam przebieg granic nieruchomości nie jest sporny, a tylko znaki graniczne zostały przesunięte, uszkodzone lub zniszczone. W okolicznościach analizowanej sprawy taki stan nie zachodził dlatego też samo ustalenie granicy na podstawie wznowionych znaków granicznych nie oznacza że postępowanie rozgraniczeniowe było zbędne, gdyż niewątpliwie spór pomiędzy stronami istniał i istnieje nadal.

Słusznie zauważa strona skarżąca, że zasada o jakiej mowa w ww. uchwale NSA nie oznacza automatyzmu. Istnieją zatem przypadki, kiedy odstąpienie od wskazanej wyżej zasady jest możliwe, ale wynikać to musi ze szczególnych okoliczności konkretnej sprawy, które decydować mogą o innym sposobie rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W ocenie Sądu, niniejsza sprawa okoliczności takich jednak nie posiada. Mając to na uwadze stwierdzić należy, że koszty postępowania rozgraniczeniowego, w okolicznościach analizowanej sprawy zostały ustalone i rozdzielone w sposób prawidłowy i nie sposób podzielić stanowiska skarżących, że skoro dopiero biegły geodeta w trakcie postępowania sądowego określi ostateczny przebieg granicy (ustalony na mapie), a sąd ustali jednoznaczny przebieg tej granicy, to dopiero w trakcie tego postępowania sądowego będzie można ustalić koszty postępowania rozgraniczeniowego odpowiednio do okoliczności sprawy.

Wbrew przekonaniu skarżących w sprawie poddanej sądowej kontroli legalności (kontroli postanowienia wydanego w przedmiocie kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego) nie ma znaczenia okoliczność przekazania sprawy sądowi powszechnemu. Z tej też przyczyny wniosek dowodowy strony o dopuszczenie jako dowodu akt sprawy o rozgraniczenie zawisłej przed sądem powszechnym, nie mógł zasługiwać na uwzględnienie. Otóż podnieść należy, że sąd powszechny nie będzie orzekał o kosztach postępowania administracyjnego, które zostało zakończone, a koszty niewątpliwie poniesione przez organ I instancji, zgodnie z zawartą umową i wystawioną fakturą (k.42-47 i k.89 akt administracyjnych). Z mocy art. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 300) ustawa ta określa zasady i tryb pobierania kosztów sądowych w sprawach cywilnych, zasady ich zwrotu, wysokość opłat sądowych w sprawach cywilnych, zasady zwalniania od kosztów sądowych oraz umarzania, rozkładania na raty i odraczania terminu zapłaty należności sądowych. Tym samym powołana ustawa nie odnosi się do kosztów postępowania administracyjnego, które są ustalane w oparciu o przepisy k.p.a.

Zgodnie z art. 264 § 1 k.p.a. jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokości kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Zasada ta ma zastosowanie także w przypadku, gdy sprawa po zakończeniu postępowania rozgraniczeniowego w trybie administracyjnym w następnej kolejności rozpoznawana jest przez sąd powszechny. Brak jest bowiem przepisu prawa, który nakazywałby inny sposób rozstrzygnięcia o kosztach postępowania administracyjnego. Skuteczne skierowanie sprawy na drogę postępowania sądowego powoduje, że wydana w postępowaniu administracyjnym decyzja nie wywołuje skutków prawnych, a zgromadzona przez organ dokumentacja stanowi materiał dowodowy w sprawie sądowej. Okoliczność, że decyzja wydana w postępowaniu administracyjnym nie wywołuje skutków procesowych, czy materialnoprawnych w kwestii rozgraniczenia nie może oznaczać, że w takiej sytuacji koszty postępowania rozgraniczeniowego mają zostać przerzucone na organ. Z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. wynika bowiem, że stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Ustawodawca nie zawarł natomiast przepisu wskazującego, że w przypadku, gdy rozgraniczenie nieruchomości zostało dokonane przez sąd powszechny w odmienny sposób od rozgraniczenia wykonanego przez organ, to w takiej sytuacji strony nie ponoszą kosztów postępowania.

Dlatego też trafnie argumentuje Kolegium, że koszty postępowania sądowego, a koszty postępowania administracyjnego to odrębne kwestie i nie należy tych spraw łączyć. Przytoczony art. 262 k.p.a. stanowi samodzielną podstawę rozstrzygania o kosztach zakończonego postępowania administracyjnego. Postępowanie rozgraniczeniowe może obejmować dwa etapy – etap postępowania przed organami administracji publicznej oraz ewentualnie etap postępowania przed właściwym sądem powszechnym (art. 33 ust. 3 i art. 34 ust. 2 p.g.k.), jednakże każde z tych postępowań jest odrębne, a więc odrębnie są również ustalane koszty tych postępowań (zob. orzeczenia w sprawach sygn. akt: II SA/Ol 389/18, i II SA/Rz 266/11, II SA/Lu 793/16, CBOSA, wyroki prawomocne, w dwóch ostatnich skargi kasacyjne zostały oddalone).

Z tych też względów za chybione należy uznać zarzuty skargi co do naruszenia art. 262 § 1 k.p.a. w związku z art. 152 k.c. Odnośnie zaś zarzutów co do naruszenia art. 262 § 2 k.p.a. (zażądanie zaliczki na pokrycie kosztów), czy art. 264 § 2 (prawo wniesienia zażalenia na postanowienie w sprawie kosztów), to uznać należy, że są one nieadekwatne w okolicznościach analizowanej sprawy. Skarżący zażalenia złożyli, a z akt sprawy nie wynika, by organ żądał zaliczki na pokrycie kosztów postępowania. Niezrozumiały pozostaje także zarzut skargi, co do naruszenia 105 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji, gdy organ tego przepisu nie stosował, a jak wskazano powyżej samo skierowanie sprawy do rozstrzygnięcia przez sąd powszechny pozostaje bez wpływu na wydane postanowienie w przedmiocie kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego. W ocenie Sądu, skoro w myśl art. 152 k.c. koszty rozgraniczenia ponoszą właściciele sąsiadujących nieruchomości po połowie, to ta reguła ich ponoszenia, co do zasady, ma zastosowanie bez względu na towarzyszące stronom zamiary w zainicjowaniu sporu granicznego i bez względu na sposób jego zakończenia (decyzją rozgraniczeniową rozstrzygającą sprawę co do istoty, aktem ugody czy też decyzją o jego umorzeniu wydaną w trybie art. 34 ust. 2 p.g.k. - por. wyroki NSA w sprawach sygn. akt: I OSK 1833/14, Lex nr 2057981 i I OSK 2888/15, Lex nr 2394476).

W kwestii zaś zarzutów skarżących co do "wadliwej opinii geodety" i nieprawidłowości przeprowadzonego w sprawie rozgraniczenia, to podnieść należy, że zasadność podjętych przez geodetę czynności i ich prawidłowość pod względem merytorycznym nie mogą one być oceniane przez Sąd w rozpoznawanej sprawie dotyczącej wyłącznie kwestii kosztów rozgraniczenia. Dodać przy tym należy, że nietrafny pozostaje zarzut skargi co do "zignorowania" złożonych przez skarżących zastrzeżeń co do sporządzonego przez geodetę operatu technicznego. Słusznie bowiem argumentował organ, że zastrzeżenia te zostały omówione w decyzji merytorycznie kończącej postępowanie.

Natomiast w okolicznościach analizowanej sprawy istotne jest to, że organ I instancji dokonał oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granicy przez geodetę, a dokumentacja rozgraniczeniowa oraz dokumentacja techniczna zostały przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Z protokołu z dnia [...] czerwca 2018 r. (k. 56 akt administracyjnych) wynika, że sprawdzono zgodność czynności wykonanych przez geodetę oraz sporządzonej przez niego dokumentacji z obowiązującymi przepisami. W szczególności sprawdzono prawidłowość doręczania stronom wezwań oraz prawidłowość protokołu granicznego. Zauważyć przy tym należy, że skarżący nie sprecyzowali o jakie uchybienia formalne w dokumentacji rozgraniczeniowej chodzi poza ogólnikowym zarzutem o braku sporządzenia mapy (bez wskazania podstawy prawnej takiego wymogu). W sprawie nie było kwestionowane, że czynności techniczne z udziałem geodety zostały wykonane, a załączone akta administracyjne zawierają kompleksową dokumentację techniczną sporządzoną przez geodetę.

W ocenie Sądu, sporządzona w sprawie dokumentacja rozgraniczeniowa zawiera wszystkie elementy o jakich mowa w § 19 rozporządzenia, a protokół graniczny spełnia standardy nałożone unormowaniami § 20 tego aktu, w tym m.in. zawiera szkic graniczny i opis utrwalenia punktów granicznych (pkt.8 i 10 § 20 rozporządzenia). Jak wynika z akt dla ustalonych bezspornie punktów granicznych geodeta wykonał w obecności stron stabilizację. W celu jednoznacznej identyfikacji położenia punktu nr [...] geodeta dodatkowo wyznaczył punkty Al i A2, w których wbito stalowe pręty. Określono punkt graniczny nr [...] na podmurówce słupka ogrodzenia, natomiast dodatkowo w linii słupka narożnego, w odległości 1 m od punktu granicznego w kierunku działki nr [...] utrwalono rurą stalową punkt B1 (pobocznik).

Wbrew zarzutom skargi przebieg granicy (który obrazuje sporządzony zgodnie z wymogami rozporządzenia szkic graniczny) został określony w sposób precyzyjny i jednoznaczny natomiast okoliczność, że skarżący z takim przebiegiem się nie zgadzają nie świadczy o wadliwości sporządzonej dokumentacji rozgraniczeniowej. Natomiast kwota wynagrodzenia za czynności rozgraniczeniowe, która nie była w sprawie kwestionowane wynika z zawartej przez organ I instancji w dniu [...] marca 2018 r. z geodetą umowy, gdzie strony ustaliły wynagrodzenie ryczałtowe za całość prac rozgraniczeniowych oraz z wystawionej przez upoważnionego geodetę faktury.

Podsumowując prawidłowe jest stanowisko organu, że w okolicznościach faktycznych i prawnych tej sprawy nie zaistniały żadne podstawy do przyjęcia, że rozgraniczenie zostało dokonane wyłącznie w interesie wnioskodawczyni rozgraniczenia i wbrew zarzutom skargi organy prawidłowo orzekły o obciążeniu kosztami postępowania rozgraniczeniowego, zakończonego przed organem administracji publicznej, właścicieli działek sąsiadujących po połowie, przy tym współwłaścicieli działki nr [...] stosownie do wielkości ich udziału.

Oceniając zaskarżone postanowienie pod kątem zarzutów skargi odnoszących się do naruszenia zasad postępowania (art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), to stwierdzić należy, że Sąd nie dopatrzył się naruszenia powołanych przepisów. Organy obu instancji działały na podstawie przepisów prawa, ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, uwzględniając stan faktyczny sprawy oraz wyjaśniły przesłanki jakimi się kierowały wydając rozstrzygnięcie. Zebrany w toku postępowania materiał dowodowy, w ocenie Sądu, jest kompletny dla podjęcia rozstrzygnięcia i został poddany przez organ wszechstronnej analizie, a wyprowadzone wnioski należało uznać za spójne i logiczne. Organ nie naruszył reguł postępowania dowodowego. Skarżący zresztą poza ogólnymi uwagami, co do rozumienia zasady prawdy obiektywnej i zebrania oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie precyzują bliżej na czym to naruszenie w tej konkretnej sprawie miałoby polegać. Okoliczność, że skarżący nie zgadzają się z taką oceną nie świadczy o tym, że reguły procedowania zostały naruszone. W kontekście powyższego bezpodstawne też pozostają zarzuty, co do naruszenia art. 2 i 7 Konstytucji RP, jak i art. 4 Kodeksu dobrej praktyki administracyjnej, który nie ma przecież charakteru normatywnego, a jedynie charakter zaleceń.

W ocenie Sądu, organy działały na podstawie i w granicach prawa, stosując odpowiednie przepisy prawa materialnego i procesowego. Skarżący nie wykazali natomiast w jaki sposób organy miałyby naruszyć zasadę demokratycznego państwa prawnego. Z całą pewnością o naruszeniu tego przepisu nie może świadczyć podjęte przez organ rozstrzygnięcie, z którym nie zgadza się strona skarżąca jeżeli zostało podjęte zgodnie z prawem. Podkreślić przy tym należy, że skarżący mieli zapewniony udział w postępowaniu i z tego uprawnienia korzystali, a organy, jak już wskazano wyjaśniły stronie podstawy przyjętego stanowiska zarówno od strony faktycznej jak i prawnej.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzeczono jak w sentencji wyroku.