Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SAB/Po 49/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Dyrektor Szkoły
Treść wyniku: Umorzono postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 3, art. 13 ust. 1,  art. 21
journal: Dz.U. 2016 poz 1764
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.
article: art. 61 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 149 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi P. T. na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej [...] w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Dyrektora Szkoły Podstawowej [...] w [...] do załatwienia wniosku P. T. z [...] lutego 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu tego wniosku; 3. stwierdza, że ww. bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Dyrektora Szkoły Podstawowej [...] w [...] na rzecz skarżącego P. T. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z [...] lutego 2020 r. P. T. (dalej też jako "Wnioskodawca" lub "Skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej [...] w [...] (zwanego też dalej "Dyrektorem Szkoły" lub "Organem") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Zarzuciwszy Organowi naruszenie:

1) art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim stanowi normatywną podstawę do udostępniania informacji o działalności jednostek organizacyjnych w zakresie w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa,

2) art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1764; dalej w skrócie "u.d.i.p.") w zakresie, w którym organ jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej na wniosek bez zbędnej zwłoki,

Skarżący wniósł o:

i) zobowiązanie Dyrektora Szkoły do rozpatrzenia wniosku z [...] lutego 2020 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej;

ii) zasądzenie od podmiotu zobowiązanego na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania wedle norm przepisanych.

iii) stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu skargi jej autor wyjaśnił, że [...] lutego wysłał drogą elektroniczną na adres e-mail [...], tj. adres podany na stronie internetowej jako adres do kontaktu z Dyrektorem Szkoły Podstawowej [...] w [...] (zwanej też dalej "Szkołą"), wniosek o udzielenie informacji publicznej na podstawie przepisów u.d.i.p. oraz art. 61 Konstytucji RP. Zakres zapytania obejmował udzielenie prostych informacji, niewymagających od podmiotu zobowiązanego istotnego wkładu, tj. przesłanie kopii statutu Szkoły oraz wskazanie, które kuratorium oświaty sprawuje nadzór nad Szkołą. Skarżący zaznaczył, że w nagłówku pisma załączonego do wiadomości e-mail omyłkowo podano datę [...] stycznia, co nie ma wpływu na treść wniosku ani bieg terminów. Natomiast w temacie tej wiadomości w sposób jednoznaczny określono, że jest ona "Wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej". W związku z brakiem odpowiedzi, przed upływem ustawowego terminu, w dniu [...] lutego Skarżący wysłał wiadomość z upomnieniem. Aż do [...] lutego do momentu złożenia skargi w placówce pocztowej Skarżący nie otrzymał żadnej odpowiedzi od Organu. Tymczasem, jego zdaniem, z uwagi na wąski zakres żądanej informacji, jej udostępnienie powinno zająć nawet krócej niż maksymalne ustawowe 14 dni (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.).

W ocenie autora skargi nie ulega najmniejszej wątpliwości, że dyrektor szkoły publicznej jest podmiotem zobowiązanym do realizacji obowiązku udzielania informacji publicznej. Nie budzi także wątpliwości, że zakres wniosku złożonego przez Skarżącego obejmuje jedynie proste, krótkie informacje, których przygotowanie wymaga jedynie spojrzenia w dokumentację szkolną i sięgnięcia do własnej pamięci Organu. Ponadto statut szkoły powinien być dokumentem ogólnie dostępnym, podczas gdy Skarżącemu – jak zaznaczył – nie udało się znaleźć jego treści na stronach internetowych placówki, ani w odpowiednim gminnym Biuletynie Informacji Publicznej.

Z kolei uzasadniając wniosek o stwierdzenie, że bezczynność podmiotu zobowiązanego ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa, Skarżący podniósł, że Organ w całości zignorował jego korespondencję. Skarżący nie otrzymał bowiem żadnej odpowiedzi, nawet odmownej lub wskazującej na ewentualne braki wniosku. Również pismo z upomnieniem zostało zignorowane. Taka postawa dyrektora placówki oświatowej, zdaniem autora skargi, stoi w rażącej sprzeczności z ideą państwa prawa, w której podmioty publiczne, a w szczególności przecież placówki oświatowe, powinny wspierać postawy obywatelskie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Szkoły, A. P., wniosła o oddalenie skargi i nie obciążanie Organu kosztami postępowania sądowego. W uzasadnieniu Organ wyjaśnił, że w dniu [...] lutego 2020 r. P. T. skierował skargę (data wpływu: [...] lutego 2020 r.) na bezczynność Dyrektora Szkoły w przedmiocie nie udostępnienia informacji publicznej – statutu placówki. Skarga ta była pierwszym pismem, jakie wpłynęło do Dyrekcji Szkoły. Wniosek o udostępnienie informacji publicznej od Skarżącego nie został doręczony przez operatora pocztowego w wersji papierowej ani w formie elektronicznej. Po otrzymaniu tej skargi dokonano weryfikacji dziennika korespondencji i skrzynki e-mail Szkoły, począwszy od [...] stycznia 2020 r. W konsekwencji nie stwierdzono faktu skutecznego doręczenia wniosku – jego wpływu, zatem Organ nie podjął określonych czynności przewidzianych przepisami prawa powszechnie obowiązującego. W związku z powyższym, zdaniem Organu, złożona skarga na bezczynność jest niezasadna.

W piśmie procesowym z [...] marca 2020 r. Dyrektor Szkoły poinformował, że w tym dniu Skarżący otrzymał od Szkoły informację, o którą wnioskował.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg wyszczególnionych w tym przepisie, w tym skarg na bezczynność w przypadkach określonych w pkt 8 i 9.

W przypadku skarg na bezczynność, kontroli sądu poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w określonej formie i w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, z jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również to, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną, czy niezawinioną opieszałością.

W sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje nie tylko w przypadku faktycznego "milczenia" (bierności) podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, ale również w sytuacji, gdy podmiot ten stwierdza, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej lub nie podlega udostępnieniu. W takim przypadku sąd zobligowany jest do rozpoznania skargi i rozstrzygnięcia, czy żądana informacja jest informacją publiczną i czy rzeczywiście wnioskodawca mógł skutecznie domagać się jej udostępnienia. Należy jeszcze podkreślić, że aby można było uznać, iż nie zachodzi bezczynność w zakresie udzielenia informacji publicznej (także takiej, której organ nie posiada), podmiot zobowiązany do jej udzielenia w formie uregulowanej ustawą o dostępie do informacji publicznej powinien wypowiedzieć się w tym przedmiocie. Tylko w takim przypadku uwolni się od zarzutu bezczynności w sprawie. Identycznie powinien postąpić w sytuacji, gdy posiada żądane informacje, lecz z uwagi na ograniczenia dostępu nie może ich udostępnić (zob. wyrok NSA z 17.04.2013 r., I OSK 3109/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie "CBOSA").

W myśl art. 21 in principio ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1429, z późn. zm.; w skrócie "u.d.i.p.") do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Jednakże, zgodnie z utrwaloną od lat linią orzeczniczą sądów administracyjnych, dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej (czyli nie jest wymagane "wyczerpanie środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.) ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa (por. wyrok NSA z 24.05.2006 r., I OSK 601/05, CBOSA). Zasady tej nie zmieniło wprowadzenie z dniem 01 czerwca 2017 r. do art. 37 k.p.a. (a w związku z tym także do art. 52 § 2 p.p.s.a.) nowego środka zaskarżenia bezczynności lub przewlekłości postępowania organu administracji, w postaci ponaglenia (w miejsce dotychczas stosowanego w takich przypadkach zażalenia albo wezwania do usunięcia naruszenia prawa).

Do skarg na bezczynność, także w zakresie udostępnienia informacji publicznej, nie mają zastosowania terminy do wniesienia skargi ustalone w przepisach art. 53 p.p.s.a. (zob. postanowienia NSA: z 11.05.2011 r., I OSK 716/11; z 26.05.2011 r., I OSK 857/11 – CBOSA). Oznacza to, że skarga na bezczynność może być skutecznie wniesiona aż do chwili ustania stanu bezczynności, tj. do chwili załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej poprzez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcie czynności (por. wyrok NSA z 29.04.2011 r., I FSK 249/10, CBOSA; por. też wyrok WSA z 27.10.2011 r., II SAB/Po 60/11, CBOSA). Trafność takiej wykładni potwierdza obecnie, dodany z dniem [...] czerwca 2017 r., przepis art. 53 § 2b ab initio p.p.s.a.

Mając wszystko to na uwadze, Sąd uznał skargę wniesioną w niniejszej sprawie za dopuszczalną i przystąpił do jej merytorycznego rozpoznania.

Przedmiotem tej skargi uczyniono bezczynność Dyrektora Szkoły w udostępnieniu Skarżącemu informacji w zakresie przedstawionym w jego wniosku wysłanym mejlem w dniu [...] lutego 2020 r. (a opatrzonym datą [...] stycznia 2020 r.) – tj. bezczynność w udostępnieniu kopii aktualnie obowiązującego statutu Szkoły oraz we wskazaniu właściwego kuratorium oświaty sprawującego nadzór nad Szkołą.

Dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy niezbędne jest udzielenie na wstępie odpowiedzi na dwa pytania: po pierwsze, czy Dyrektor Szkoły jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej, a po drugie, czy taką informację (publiczną) stanowi żądany przez Skarżącego dokument oraz dane. Twierdząca odpowiedź na oba pytania nie była przedmiotem sporu pomiędzy stronami, jednak Sąd był zobligowany te kwestie rozważyć z urzędu.

Katalog podmiotów obowiązanych do udostępniania informacji publicznej określa art. 4 u.d.i.p., w świetle którego są nimi władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności:

1) organy władzy publicznej;

2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych;

3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa;

4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego;

5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

W świetle tego przepisu dyrektorzy szkół są powszechnie uznawani w orzecznictwie sądowym za podmioty obowiązane od udostępnienia informacji publicznej, czy to jako "organy władzy publicznej" w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. (w znaczeniu funkcjonalnym – zwłaszcza z uwagi na posiadane przez dyrektorów szkół kompetencje do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach uczniów), czy też jako "podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym" (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.). Przy tym wynikający z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązek udostępniania informacji publicznej spoczywa zarówno na dyrektorach szkół publicznych (por. wyrok NSA z 25.04.2012 r., I OSK 248/12, CBOSA, a także wyroki WSA: z 08.11.2011 r., II SA/Po 656/11; z 16.02.2016 r., II SA/Kr 1573/15; z 07.11.2017 r., II SAB/Ol 64/17; z 16.08.2018 r., II SAB/Go 39/18 – CBOSA), jak i niepublicznych (por. wyroki NSA: z 01.12.2011 r., I OSK 1630/11; z 28.01.2014 r., I OSK 2076/13 – CBOSA), gdyż wszystkie te szkoły wykonują zadania publiczne w dziedzinie edukacji i zwykle też dysponują majątkiem publicznym (choćby w postaci publicznych dotacji).

Wobec tego Dyrektor Szkoły jest bez wątpienia podmiotem obowiązanym do udzielania informacji publicznych, będących w jego posiadaniu (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.). Kwestia ta, jak to już wskazana, nie jest przedmiotem sporu pomiędzy stronami.

Podobnie poza sporem pozostaje również kwestia kwalifikacji prawnej żądanej informacji. Organ w odpowiedzi na skargę nie kwestionował bowiem, że mamy w tym przypadku do czynienia z informacją publiczną. Co więcej, po otrzymaniu skargi, żądanej informacji udzielił – mejlem wysłanym do Skarżącego w dniu [...] marca 2018 r. Mimo to Sąd był zobligowany z urzędu zweryfikować także kwestię statusu prawnego żądanej informacji.

Rozważając ten aspekt sprawy, wypada wyjść od stwierdzenia, że prawo dostępu do informacji publicznej wynika wprost z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, która w – przywołanym w skardze – art. 61 ust. 1 stanowi, iż obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a ponadto o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (art. 61 ust. 2 Konstytucji RP). Ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (art. 61 ust. 3 Konstytucji RP).

Tryb udzielania informacji, o jakich mowa w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji, określają ustawy (art. 61 ust. 4 ab initio Konstytucji RP). Rudymentarnym aktem prawnym regulującym tę problematykę jest ustawa o dostępie do informacji publicznej, która normuje podstawowe zasady oraz tryby udostępniania tego rodzaju informacji. Jednocześnie ustawa ta wprowadziła swoistą definicję legalną "informacji publicznej", przez którą, zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., należy rozumieć "każdą informację o sprawach publicznych". Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawiera przykładowe wyliczenie rodzajów informacji publicznej podlegających udostępnieniu, w którym znalazły się m.in. informacje o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., w tym o: a) statusie prawnym lub formie prawnej, b) organizacji, c) przedmiocie działalności i kompetencjach, d) organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach, e) strukturze własnościowej podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 3-5, f) majątku, którym dysponują (art. 6 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p.).

W doktrynie zasadnie wskazuje się, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (zob. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa NSA, Toruń 2002, s. 28–29).

W świetle dotychczasowych uwag żądany przez Wnioskodawcę statut i dane, wskazane w jego wniosku z [...] lutego 2020 r., stanowią bez wątpienia informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p., jako że mieszczą się w szczególności w zakresie informacji określonych w art. 6 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p.

W tym miejscu Sąd wyjaśnia, że w postępowaniu wywołanym skargą na bezczynność kognicja sądu administracyjnego ogranicza się do badania, czy organ miał wynikający z przepisów prawa obowiązek wydania aktu lub czynności i czy dokonał tego w zakreślonym przez ustawodawcę terminie. W postępowaniu tym sąd nie bada natomiast sprawy pod kątem merytorycznym i nie ocenia przyczyn niepodjęcia przez organ czynności lub aktu, do którego był zobowiązany na mocy odpowiednich przepisów prawa materialnego – jest to badane przez sąd dopiero w przypadku wytoczenia skargi na określone rozstrzygnięcie organu. Wyrok uwzględniający skargę na bezczynność nie może dotyczyć kwestii mających wpływ na merytoryczną treść przyszłego aktu lub czynności (zob. wyrok NSA z 15.12.2011 r., I OSK 1721/11, CBOSA).

Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej przyjmuje się, że udostępnienie informacji publicznej następuje w formie czynności materialno-technicznej. Natomiast powiadomienie o tym, że żądana informacja nie jest informacją publiczną następuje w formie pisma. Obowiązek wydania decyzji administracyjnej ustawodawca przewidział natomiast w takich przypadkach, gdy żądana informacja jest informacją publiczną, lecz organ odmawia jej udostępnienia bądź zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania (zob. art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) – to jest, gdy istnieją ustawowe podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej (art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.), bądź przeszkody do jej udostępnienia w określony sposób lub w określonej formie (zob. art. 14 ust. 2 u.d.i.p.).

W świetle art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że, jak wynika z akt sprawy, Skarżący wysłał przedmiotowy wniosek o udostępnienie informacji publicznej za pośrednictwem poczty elektronicznej w dniu [...] lutego 2020 r., z adresu e-mali: [...], na wskazany na stronie internetowej Szkoły [...] adres do kontaktu: [...]

W świetle twierdzeń odpowiedzi na skargę przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest to, czy ww. wniosek dotarł do adresata.

W związku z tym należy wyjaśnić, że – jak jednolicie przyjmuje się w utrwalonym orzecznictwie sądowoadministracyjnym (zob. m.in. postanowienie NSA z 03.11.2015 r., I OSK 1940/15, CBOSA), które Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela – postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej jest postępowaniem odformalizowanym, w ustawie o dostępie do informacji publicznej nie ma wskazania jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku (poza utrwaleniem go w formie pisemnej). Ugruntowane orzecznictwo sądowoadministracyjne nakazuje zaś za wniosek pisemny uznawać również przesłanie zapytania pocztą elektroniczną (e-mail) – i to nawet, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny.

Podkreślić w tym miejscu należy, że do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu – aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (zob. postanowienie NSA z 10.09.2015 r., I OSK 1968/15, CBOSA). Tym samym ryzyko nieodebrania przez organ (tu: Dyrektora Szkoły) wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej listu, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej Szkoły, obciążało ten organ, a nie Skarżącego. W ocenie Sądu, Skarżący dostatecznie uprawdopodobnił wysłanie przez siebie listu zawierającego wniosek o informację publiczną na adres poczty elektronicznej: [...] Tym samym twierdzenia podmiotu zobowiązanego, że nie otrzymał tej wiadomości, mogą tylko świadczyć o wadliwej organizacji pracy Organu (ew. obsługującego go sekretariatu) lub nieprawidłowym skonfigurowaniu jego poczty elektronicznej – co obciąża ten organ. Uchybienia w tym zakresie nie mogą być przerzucane na podmiot korzystający z konstytucyjnego prawa dostępu do informacji publicznej. Podanie do powszechnej wiadomości adresu poczty elektronicznej przez organ należy traktować jako jego zobowiązanie, że wiadomości wysłane na ten adres będą odbierane. Jednostka ma prawo działać w zaufaniu do władzy publicznej i oczekiwać, że skoro organ podaje do publicznej wiadomości adres swojej poczty elektronicznej, to będzie odbierał listy skierowane na ten adres (w tym także te trafiające do "skrzynki SPAM" – zakwalifikowanie listu jako spam nie oznacza bowiem automatycznie, że podlega on usunięciu). Odmienne zapatrywanie czyniłoby w praktyce prawo do wnioskowania o informację publiczną za pomocą poczty elektronicznej (e-mail) iluzorycznym, którego skuteczność zależna byłaby od arbitralnej woli organu. Z tego względu nie mogło ono zostać zaakceptowane przez Sąd (por. postanowienie NSA z 03.11.2015 r., I OSK 1940/15, CBOSA; por. też postanowienie NSA z 10.09.2015 r., I OSK 1968/15; postanowienie NSA z 05.11.2015 r., I OZ 1414/15; wyrok NSA z 17.02.2017 r., I OSK 2257/15; wyrok NSA z 19.05.2017 r., I OSK 2289/15 – CBOSA).

Mając na uwadze powyższe, skoro Skarżący wysłał w dniu [...] lutego 2020 r. wniosek o informację publiczną, a w dniu [...] lutego 2020 r. "upomnienie" w tym przedmiocie – na adres poczty elektronicznej Szkoły, oficjalnie podany na jej stronie internetowej ([...] zakładka "Kontakt") – to uznać należy, że wniosek ten wpłynął do podmiotu zobowiązanego do jego załatwienia w dniu [...] lutego 2020 r., gdyż w przypadku prawidłowo działającej poczty elektronicznej zasadniczo dzień wysłania wiadomości jest zarazem dniem, w którym znajduje się ona w poczcie elektronicznej adresata (por. postanowienie NSA z 03.11.2015 r., I OSK 1940/15, CBOSA).

Zatem podstawowy, czternastodniowy termin do udzielenia żądanej informacji (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.) upływał z dniem [...] lutego 2020 r. Tymczasem Dyrektor Szkoły ani do dnia wpływu doń przedmiotowej skargi na bezczynność ([...] lutego 2020 r.), ani nawet w ciągu 14 dni od tego dnia (tj. do [...] marca 2020 r.) nie udzielił odpowiedzi na ww. wniosek. Uczynił to dopiero w dniu [...] marca 2020 r., o czym powiadomił Sąd pismem z tej samej daty.

Oznacza to, że w dniu wniesienia skargi oraz przez 20 dni po jej otrzymaniu Dyrektor Szkoły pozostawał w zarzucanej bezczynności – rozumianej ogólnie jako niezałatwienie sprawy w przepisanym terminie – w załatwieniu wniosku Skarżącego o udostępnienie informacji publicznej, ale przed dniem wydania wyroku przez Sąd ów stan bezczynności ustał.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

W sytuacji, gdy – tak jak w rozpoznawanej sprawie – zarzucany stan bezczynności ustał po dniu wniesienia skargi, ale przed jej rozpoznaniem i rozstrzygnięciem przez Sąd, to postępowanie sądowoadministracyjne w części obejmującej zobowiązanie do dokonania czynności (tu: udzielenia informacji publicznej) – o jakim mowa w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. – podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (por. uchwała NSA z 26.11.2008 r., I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009, nr 4, poz. 63).

Nie zwalnia to jednak sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego typu skargi – przewidzianych obecnie w art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. – tj. orzeczenia w kwestii dopuszczenia się przez organ bezczynności oraz oceny jej charakteru: rażącego albo nierażącego (por. wydane jeszcze na gruncie stanu prawnego obowiązującego przed 15 sierpnia 2015 r., ale nadal aktualne: postanowienie NSA z 26.07.2012 r., II OSK 1360/12; wyrok NSA z 15.01.2013 r., II OSK 2390/12 – CBOSA).

Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Organu do załatwienia wniosku Skarżącego z [...] lutego 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej (pkt 1 sentencji wyroku).

Jednocześnie, stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że organ dopuścił się zarzucanej bezczynności (pkt 2 sentencji wyroku).

Z kolei oceniając charakter zaistniałej bezczynności – jak tego wymaga art. 149 § 1a p.p.s.a. – Sąd, po analizie całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, uznał, że bezczynność nie miała charakteru rażącego (pkt 3 sentencji wyroku).

Sąd wziął bowiem pod uwagę, że "rażącym naruszeniem prawa" w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. pozostaje stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (zob. wyrok NSA z 21.06.2012 r., I OSK 675/12, CBOSA). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia (względnie braku zakończenia), lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. W tradycyjnym ujęciu rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na akceptację w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Z konieczności logicznej kwalifikacja naruszenia jako "rażącego" musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie "zwykłe". Dla uznania naruszenia prawa za rażące nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. To przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być w sposób oczywisty pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA z 27.03.2013 r., II OSK 468/13; a także wyroki WSA: z 10.04.2014 r., II SAB/Wr 14/14; z 11.10.2013 r., II SAB/Po 69/13; z 11.03.2015 r., IV SAB/Po 19/15 – CBOSA).

W niniejszej sprawie taka sytuacja – zdaniem Sądu – nie wystąpiła. Formułując tę ocenę Sąd miał na względzie przede wszystkim fakt, że jeszcze przed rozpoznaniem i rozstrzygnięciem sprawy przez Sąd stan bezczynności ustał, w związku z udzieleniem Skarżącemu przez Dyrektora Szkoły żądanych informacji i dokumentu (statutu Szkoły). Wprawdzie doszło do tego dopiero po upływie 20 dniach od wpływu skargi do organu i po 38 dniach od wysłania wniosku przez Skarżącego – a więc z uchybieniem podstawowego, 14-dniowego terminu do udostępnienia informacji publicznej (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), jednak przed upływem maksymalnego, dwumiesięcznego terminu zakreślonego w art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Zarazem Sąd przyjął za wiarygodne wyjaśnienia Organu w tym zakresie, w jakim wynika z nich, że nie doszło w tym przypadku do celowego zignorowania przez Organ wniosku Skarżącego.

Wszystko to prowadzi do wniosku, że żądanie Skarżącego dotyczące stwierdzenia, iż bezczynność Organu miała charakter rażący, nie znalazło dostatecznego uzasadnienia w okolicznościach kontrolowanej sprawy.

O kosztach postępowania (pkt 4 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez Skarżącego koszt wpisu od skargi, w wysokości [...] zł.