Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1125/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz Sędziowie WSA Izabela Bąk - Marciniak WSA Tomasz Grossmann (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu na rzecz skarżącego, J. M., kwotę 257 złotych (dwieście pięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: "WSA") po rozpoznaniu skargi J. M. (dalej: "Skarżący") na wydaną przez Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu (dalej: "Szef WSzW") decyzję z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania Skarżącemu odsetek od wypłaconego uposażenia oraz zwrotu potrącenia z uposażenia, wyrokiem z dnia 26 marca 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 556/08, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w [...] (dalej: "Komendant WKU w [...].") z dnia [...] września 2008 r. nr [...].

Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Szefa WSzW od powyższego wyroku WSA, wyrokiem z dnia 4 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 768/09: (1.) uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej rozstrzygnięcia o odsetkach od uposażenia i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez WSA, (2.) oddalił skargę kasacyjną w pozostałej części, (3.) zasądził od J. M. na rzecz Szefa WSzW kwotę 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Na skutek ponownego rozpoznania sprawy we wskazanej przez NSA części, WSA wyrokiem z dnia 2 czerwca 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 139/10: (1.) uchylił zaskarżoną decyzję nr [...] w części dotyczącej rozstrzygnięcia o odsetkach od uposażenia, (2.) zasądził od Szefa WSzW na rzecz Skarżącego kwotę 257 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Powyższe wyroki WSA i NSA, jak wynika z treści ich uzasadnień, zapadły na tle następującego stanu faktycznego i prawnego.

W związku z rozformowaniem i likwidacją, z dniem [...] grudnia 2004 r., jednostki wojskowej, w której Skarżący pełnił zawodową służbę wojskową, oraz odmową objęcia przezeń niższego stanowiska służbowego, decyzją Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] wypowiedziano Skarżącemu stosunek służbowy. Następnie decyzją Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] stwierdzono nieważność ww. decyzji nr [...], jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Po przywróceniu do służby w dniu 15 stycznia 2007 r., Rozkazem Dziennym nr [...] Komendanta WKU w [...] przyjęto Skarżącego na ewidencję i zaopatrzenie tej WKU. Stwierdzono, że od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, tj. od [...] września 2005 r., Skarżącemu przysługują należności z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej. Pismem z dnia [...] marca 2007 r. Szef WSzW wezwał Skarżącego do zwrotu kwoty 12.981,92 zł w związku z unieważnieniem decyzji o zwolnieniu ze służby i koniecznością naliczenia od nowa należności pieniężnych. Następnie pismem z dnia 1 czerwca 2007 r. poinformowano Skarżącego o dokonaniu naliczenia i potrącenia uposażenia żołnierza przywróconego do służby, tytułem wyrównania uposażenia. Kwota należna do potrącenia wyliczona została na sumę 33.923,40 zł. Skarżący nie wyraził zgody na potrącenie.

Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komendant WKU w [...] odmówił Skarżącemu przyznania świadczenia pieniężnego w postaci żądanych odsetek od wypłaconego uposażenia oraz zwrotu potrącenia z uposażenia, wskazując m.in., że przy wypłacie należności wynikających z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej za okres od dnia zwolnienia do przywrócenia do służby "potrącono stronie nienależne świadczenia z tytułu odprawy, ekwiwalentu". Rozstrzygnięcie to utrzymał w mocy Szef WSzW decyzją nr [...] z dnia [...] października 2008 r., od której Skarżący wywiódł skargę do WSA.

Opisanym na wstępie wyrokiem o sygn. IV SA/Po 556/08, WSA uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie i uchylił decyzję nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję nr [...]. W uzasadnieniu wskazał, że istota sporu dotyczy interpretacji i zastosowania obowiązujących przepisów w związku z koniecznością ustalenia dwóch kwestii: prawa Skarżącego do odsetek od uposażenia oraz kompetencji organu do potrącenia świadczenia emerytalnego.

Odnośnie pierwszego zagadnienia – odsetek – WSA stwierdził, iż podstawę materialnoprawną rozstrzygania stanowi art. 75 ust. 3 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (dalej w skrócie: "u.s.w."), w myśl którego w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73 u.s.w., żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne. W ocenie WSA brak podstaw, by twierdzić, iż u.s.w. używa pojęcia "zwłoka" w rozumieniu Kodeksu cywilnego (dalej: "k.c."). Zdaniem WSA dla ustalenia, czy nastąpiła zwłoka w spełnieniu świadczenia pieniężnego, zasadnicze znaczenie ma data wymagalności tego świadczenia. Ponieważ w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji nr [...] Skarżącemu od dnia [...] listopada 2004 r. przysługiwały wszelkie należności wynikające z pełnienia zawodowej służby wojskowej, tym samym, zdaniem WSA, uposażenie Skarżącego oraz dodatki do niego były wymagalne już w grudniu 2004 r. (w dniach wynikających z art. 81 u.s.w.). W konsekwencji WSA za wadliwe uznał stanowisko organów administracji, że w sytuacji stwierdzenia nieważności decyzji zwalniającej brak było podstaw do wypłacenia Skarżącemu, obok uposażenia wraz z dodatkami, odsetek od tych należności wobec niepełnienia przezeń w tym czasie służby.

Wypowiadając się z kolei w kwestii kwoty potrąconej Skarżącemu przy wypłacie zaległych należności z tytułu uposażenia, WSA podkreślił, że właściwymi do orzekania w przedmiocie zaopatrzenia emerytalnego są organy Wojskowego Biura Emerytalnego (dalej: "WBE"), co znalazło potwierdzenie w wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...], którym zmieniono zaskarżoną decyzję WBE Oddział w [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. w ten sposób, iż stwierdzono, że "odwołujący J. M. nie ma obowiązku zwrotu świadczenia emerytalnego pobranego za okres (...)". W przypadku, gdyby ww. wyrok był prawomocny, to, w ocenie WSA, trudno byłoby zaakceptować sytuację, w której jeden organ (Sąd Okręgowy) stwierdza, że Skarżący nie jest obowiązany do zwrotu pobranego świadczenia emerytalnego, a drugi organ (Komendant) dokonuje potrącenia należności otrzymanych z WBE (WSA podkreślił, iż wskazał tu na zasadę, pomijając wartości należności). WSA powołał się na orzeczenia Sądu Najwyższego, z których wynika, iż stwierdzenie nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej nie zobowiązuje żołnierza do zwrotu emerytury wypłaconej po zwolnieniu ze służby. Dalej WSA podzielił zarzut skargi naruszenia przez organy art. 103 u.s.w., z którego wynika – w kontekście odnośnych przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.; dalej: "k.p."), do których odsyła ww. przepis u.s.w. – iż wymagane jest posiadanie tytułu wykonawczego w celu potrącenia z wynagrodzenia sum egzekwowanych na pokrycie innych należności niż świadczenia alimentacyjne, o ile pracownik (tu: żołnierz) nie wyrazi pisemnej zgody na potrącenie. Tym samym, zdaniem WSA, skoro Komendant WKU w [...] bezprawnie – bo, jak wynika z akt sprawy, nie dysponując zgodą Skarżącego, ani tytułem wykonawczym – dokonał potrącenia kwoty zaopatrzenia emerytalnego, zasadnie Skarżący żąda wypłaty owej kwoty.

Ponadto WSA stwierdził szereg uchybień organów obu instancji w zebraniu i ocenie dowodów oraz dokonaniu ustaleń stanu faktycznego.

Na skutek skargi kasacyjnej Szefa WSzW wniesionej od całości ww. wyroku WSA, Naczelny Sąd Administracyjny, opisanym na wstępie wyrokiem o sygn. I OSK 768/09, uchylił zaskarżony wyrok WSA w części dotyczącej rozstrzygnięcia o odsetkach od uposażenia (i w tym zakresie przekazał sprawę WSA do ponownego rozpatrzenia), a w pozostałej części skargę kasacyjną oddalił.

W uzasadnieniu NSA zauważył – w związku z zarzutem kasatora naruszenia art. 75 ust. 3 u.s.w. poprzez przyjęcie, że stronie przysługują ustawowe odsetki, bowiem organy zobowiązane do wypłaty świadczeń Skarżącemu pozostawały w zwłoce, a także art. 81 u.s.w., poprzez przyjęcie, że stronie przysługuje uposażenie i inne należności oznaczone w art. 73 u.s.w., od momentu stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby wojskowej wraz z odsetkami ustawowymi – że decyzja stwierdzająca nieważność innej decyzji jest niewątpliwe aktem o charakterze deklaratoryjnym, działającym wstecz, tzn. od dnia wejścia do obrotu prawnego decyzji dotkniętej wadą nieważności. Jednakże okoliczność, że dana decyzja administracyjna działa ex tunc nie przesądza jeszcze o tym, że jest ona pod każdym względem, zarówno w sferze materialno-, jak i formalnoprawnej, wyłącznie aktem o charakterze deklaratoryjnym. Decyzja o stwierdzeniu nieważności nie stanowi wyłącznie deklaracji stanu istniejącego wcześniej, lecz tworzy również doniosłe elementy nowego stanu prawnego i wywiera jeszcze inne skutki w obrocie prawnym. Dopiero od dnia jej doręczenia stronom prawdopodobieństwo nieważności kwestionowanej decyzji ustępuje miejsca urzędowemu, władczemu potwierdzeniu jej ciężkiej wadliwości, a okres obowiązywania decyzji dotkniętej nieważnością i obowiązywania domniemania jej legalności ustaje w dacie ostateczności aktu nadzorczego. Stąd przy ocenie skutków prawnych decyzji nieważnościowej nie można ograniczać się tylko do cech deklaratywności, a pomijać jej elementów konstytutywnych. Moc obowiązująca w czasie decyzji stwierdzającej nieważność innej decyzji, nie zamyka się wyłącznie w jej skutku wstecznym, lecz działa także na przyszłość. Usunięcie z obrotu prawnego nieważnej decyzji nie powoduje absolutnego przywrócenia stanu pierwotnego, lecz ma służyć dopiero usunięciu szeregu następstw jej obowiązywania. W konsekwencji NSA przyjął, że dopiero z chwilą stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] obalona została moc obowiązująca dokonanego wobec Skarżącego wypowiedzenia stosunku służbowego. Decyzja ta została wyeliminowana z obrotu prawnego z mocą wsteczną, tj. od chwili jej wydania, co nie oznacza jednak, że już od tej daty zostały zniesione automatycznie wszystkie skutki dokonanego wypowiedzenia. Chociaż, jak to przyjął organ nadzoru, była ona dotknięta ciężką wadliwością prawną, to do czasu stwierdzenia jej nieważności zachowała moc erga omnes i korzystając z domniemania ważności wywołała określone skutki prawne. W okresie obowiązywania decyzji o wypowiedzeniu stosunku zawodowej służby wojskowej Skarżący przestał być zatem czynnym żołnierzem zawodowym, a uzyskał nowy status – przeniesionego do rezerwy i emeryta wojskowego. W tym czasie zaktualizowały się wobec niego inne uprawnienia finansowe, a mianowicie prawo do świadczeń przysługujących w związku z rozwiązaniem stosunku służbowego oraz świadczeń ubezpieczeniowych, a nie prawo do należności z tytułu pełnienia zawodowej służbie wojskowej. Skoro Skarżący przestał być czynnym żołnierzem zawodowym, to nie przysługiwało mu prawo do uposażenia, a tym samym nie powstawało roszczenie o jego zapłatę. W konsekwencji – z uwagi na fakt, iż w okresie między dokonanym wypowiedzeniem stosunku służbowego a stwierdzeniem nieważności takiej decyzji organ nie miał podstaw prawnych do wypłaty uposażenia, wobec niepozostawania przez Skarżącego w zawodowej służbie wojskowej – nie sposób przyjąć, aby mogło dojść do zwłoki w wypłacie uposażenia, liczonej według terminów, o których mowa w art. 81 ust. 1 u.s.w. Reasumując tę część rozważań NSA stwierdził, że skoro roszczenie o wypłatę uposażenia za okres od rozwiązania stosunku zawodowej służby wojskowej do dnia przywrócenia tego stosunku ze skutkiem ex tunc może co do zasady powstać dopiero po stwierdzeniu nieważności decyzji wypowiadającej ten stosunek służbowy, to nie ma podstaw do przyjęcia, iż zostały spełnione przesłanki nabycia prawa do odsetek, o których mowa w art. 75 ust. 3 u.s.w., za każdy miesiąc okresu, w którym żołnierz miał status przeniesionego do rezerwy. W rezultacie NSA przesądził, że sąd pierwszej instancji błędnie zinterpretował przepis art. 75 ust. 3 w zw. z art. 81 ust. 1 u.s.w. i w konsekwencji normy te niewłaściwe zastosował, co uzasadniało uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w części dotyczącej odsetek od uposażenia.

NSA stwierdził, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy, koniecznym będzie ustalenie dokładnej daty wymagalności roszczenia i następnie rozstrzygnięcie, czy organ dopuścił się zwłoki w wypłacie uposażenia. Zastrzegł, że przede wszystkim należy mieć na uwadze zasadę, iż o opóźnieniu dłużnika może być mowa, jeżeli nie spełnia on świadczenia pieniężnego w terminie, w którym stało się ono wymagalne. W pierwszej kolejności należy zatem ocenić, czy roszczenie o określone należności jest zasadne, a zatem czy w ogóle można mówić o jego wymagalności. Stwierdzenie nieważności wypowiedzenia stosunku służbowego nie powoduje absolutnego przywrócenia stanu pierwotnego, a tym samym nie zawsze łączy się z obowiązkiem wypłacenia świadczeń za cały okres pozostawania poza służbą. Reaktywowanie stosunku służbowego z mocą wsteczną stwarza jedynie fikcję prawną, iż żołnierz pozostawał cały czas w służbie. Uposażenie przysługuje zaś żołnierzowi zawodowemu nie za okres pozostawania w stosunku służbowym, lecz za pełnienie służby. Pozostawanie w stosunku służbowym bez podejmowania służby, ewentualnie bez gotowości i zdolność do jej pełnienia, nie rodzi prawa do uposażenia. Ponadto świadczenie emerytalne jest świadczeniem konkurencyjnym w stosunku do uposażenia. Żołnierzowi przeniesionemu do rezerwy pobierającemu emeryturę nie przysługuje zatem prawo do uposażenia należnego żołnierzowi w czynnej służbie zawodowej (por. wyroki NSA: z dnia 13.09.2001 r., II SA 3288/08; z dnia 24.07.2009 r., I OSK 1496/08 i z dnia 27.06.2006 r., I OSK 1298/05). NSA dodał też, że ewentualne nieuzyskanie prawa do uposażenia za czas pozostawania przez żołnierza poza służbą nie wyłącza jednak możliwości dochodzenia przez niego stosownego odszkodowania.

Jako nieuzasadniony, NSA ocenił natomiast zarzut kasatora naruszenia art. 103 u.s.w. Przepis ten stanowi, że z uposażenia żołnierza zawodowego mogą być dokonywane potrącenia w granicach i na zasadach określonych w przepisach o wynagrodzeniu za pracę. W myśl zaś art. 87 § 1 i art. 91 § 1 k.p. w celu potrącenia z wynagrodzenia sum egzekwowanych na pokrycie innych należności niż świadczenia alimentacyjne wymagany jest tytuł wykonawczy, o ile pracownik nie wyraził pisemnej zgody na potrącenie. W aktach rozpoznawanej sprawy takiego oświadczenia strony nie ma. NSA ocenił więc jako uprawnione twierdzenie WSA, że potrącenie omawianych należności zostało dokonane z naruszeniem prawa, podkreślając, że podstawy materialnoprawnej do dokonywania omawianego potrącenia nie mógł też stanowić art. 104 ust. 1 i 2 u.s.w., gdyż normy te mają wyłącznie charakter kompetencyjny, nie regulują zaś w ogóle dopuszczalności zastosowania omawianej instytucji. Stąd, w uznaniu NSA, w tym zakresie skarga kasacyjna nie mogła zostać uwzględniona.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy w zakresie żądania odsetek, WSA, opisanym na wstępie prawomocnym wyrokiem o sygn. IV SA/Po 139/10, uchylił zaskarżoną decyzję nr [...] w części dotyczącej rozstrzygnięcia o odsetkach od uposażenia.

W uzasadnieniu tego wyroku WSA podkreślił, że zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sąd, któremu, skutkiem uchylenia wyroku, sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawną dokonaną w tej sprawie przez NSA, zatem w tym postępowaniu kontrola WSA mogła być przeprowadzona wyłącznie w części dotyczącej odsetek od uposażenia. Podkreślono, że w sprawie, pomimo poważnych wątpliwości prawnych co do podstaw żądania świadczeń służbowych przez żołnierza za czas pozostawania poza służbą czynną, organ I instancji rozkazem nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. zdecydował się uznać roszczenie Skarżącego w zakresie dotyczącym uposażenia i innych należności pieniężnych (szczegółowo wymienionych w rozkazie) za okres jego zwolnienia ze służby. WSA zaznaczył, że zasadność przyznania konkretnych świadczeń wymienionych w powołanym rozkazie (bez odsetek) nie jest przedmiotem sporu pomiędzy stronami, ani też nie podlega ocenie sądu w tej sprawie. Pomimo faktycznej wypłaty świadczeń wymienionych w rozkazie nr [...], Skarżący wystąpił z dodatkowym roszczeniem o zapłatę odsetek od wypłaconych kwot uznając, że skoro organ zdecydował się je przyznać, to konsekwentnie powinien również wypłacić odsetki, od dat, w których uposażenia i należności pieniężne powinny być wypłacane (zgodnie z art. 81 u.s.w.). Ustalając datę wymagalności świadczeń uznanych przez organ i przyznanych Skarżącemu rozkazem nr [...] WSA stwierdził, że Skarżącemu przysługują odsetki od świadczeń pieniężnych przyznanych mu tym rozkazem za okres od dnia następnego po dniu wydania tego rozkazu do dnia faktycznej wypłaty świadczeń.

Decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...] Komendant WKU w [...], "działając z urzędu", przyznał Skarżącemu świadczenie pieniężne w wysokości 1.048,40 zł z tytułu odsetek od uposażenia za okres od 15.01.2007 r. do 18.05.2007 r.

Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] Komendant WKU w [...] "działając z urzędu", zmienił własną decyzję nr [...] i przyznał Skarżącemu świadczenie pieniężne w wysokości 1.314,60 zł z tytułu odsetek od uposażenia za okres od 15.01.2007 r. do 18.05.2007 r. wskazując, iż w zmienianej decyzji błędnie naliczono odsetki od kwoty uposażenia netto, zamiast brutto.

Na skutek odwołania Skarżącego, Szef WSzW decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., uchylił decyzję nr [...] wskazując w uzasadnieniu, że Komendant WKU w [...]. wprawdzie podjął właściwą decyzję w sprawie wypłaty odsetek, jednakże nie zajął stanowiska w sprawie wypłaty zaległego uposażenia w wysokości 33.923,40 zł, a oba te żądania należy rozpatrywać łącznie i należy to do organu I instancji.

Pismem bez daty (zatytułowanym "Prośba"), które wpłynęło do organu w dniu [...] czerwca 2011 r., Skarżący ponownie zwrócił się o wypłatę zaległego uposażenia po przywróceniu do służby, wskazując, że powinien otrzymać sumę 33.923,43 zł, a otrzymał tylko 6.527,32 zł, i to dopiero po rozstrzygnięciu sporu decyzją nr [...] z dnia[...] kwietnia 2009 r. Ministra Obrony Narodowej.

Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] Wojskowy Komendant Uzupełnień w [...] (dalej "Komendant WKU w [...]"), działając "z urzędu" jako następca prawny zlikwidowanej WKU w [...] – na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.; dalej: "k.p.a."), art. 104 ust. 1 u.s.w., art. 14 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416, z późn. zm.), a także § 8 pkt 1 ppkt 23 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 04 marca 2010 r. w sprawie wojewódzkich sztabów wojskowych i wojskowych komend uzupełnień (Dz. U. Nr 41, poz. 242 z późn. zm.) – odmówił Skarżącemu świadczenia pieniężnego w wysokości 33.923,43 zł.

W uzasadnieniu napisał, że Skarżącemu, po stawieniu się do służby (w dniu[...] stycznia 2007 r.), dla celów ewidencyjno-finansowych od dnia zwolnienia (tj. od dnia[...] września 2005 r.) do dnia przywrócenia do zawodowej służby wojskowej przyznano zwaloryzowane należności wynikające z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej. Według tych naliczeń Skarżącemu przysługiwały następujące należności:

– uposażenie – 33923,12 zł brutto,

– dodatkowe uposażenie roczne z października, listopada i grudnia 2005 r. – 558,69 zł,

– gratyfikacja urlopowa za 2006 r. – 1956,00 zł,

– dodatkowe uposażenie roczne za 2006 r. – 2268 zł,

tj. w sumie 38.705,81 zł. Z tych należności wypłacono Skarżącemu w całości w dniu 18 maja 2007 r. wyrównanie dodatkowego uposażenia rocznego za IV kwartał 2005 r., gratyfikację urlopową za 2006 r. oraz dodatkowe uposażenie roczne za 2006 r. – w łącznej kwocie 4.782,69 zł. Komendant WKU w [...] wskazał, że mając na uwadze wydane w sprawie wyroki oraz ponownie zgłoszone przez Skarżącego żądanie wypłaty 33.923,43 zł, wziął pod uwagę, iż Skarżącemu, w związku ze zwolnieniem w dniu[...] września 2005 r. z zawodowej służby wojskowej wypłacono:

– odprawę w wysokości 9.832,94 zł

– roczne świadczenie pieniężne od 01 października 2005 r. do [...] września 2006 r. w wysokości 26.817,12 zł,

tj. razem 36.650,06 zł. Organ I instancji podkreślił, że w tym samym okresie Skarżący, jako żołnierz nie pełniący służby, otrzymał 36.650,06 zł i jednocześnie żąda za ten sam czas wypłaty 33.923,43 zł tytułem uposażenia jako żołnierz pełniący służbę. Organ wskazał na utrwalone orzecznictwo NSA, zgodnie z którym świadczenia wypłacane żołnierzowi w związku ze zwolnieniem ze służby wojskowej są świadczeniami jednorodnymi z uposażeniem w ścisłym tego słowa znaczeniu. Prawo do świadczeń wypłacanych w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wynika z tego samego, co uposażenie, stosunku służbowego, a jedynie dokonanie wypłaty odbywa się po zakończeniu służby. Świadczy o tym treść art. 103 ust. 2 u.s.w. Nie może więc żołnierz w tym samym okresie otrzymywać i uposażenia, i należności związanych z zakończeniem służby, o których mowa w art. 95 u.s.w. W takiej sytuacji organ I instancji "zaliczył" należności wypłacone skarżącemu – po zakończeniu służby – w wysokości 36.650,06 zł na poczet należności związanych z przywróceniem do służby. Organ I instancji wskazał, że bilansując tę kwotę z żądaniem Skarżącego wypłacenia mu jeszcze 33.923,43 zł należy stwierdzić, iż Skarżący otrzymał nadpłatę w wysokości 2.726,94 zł, której zwrotu organ nie będzie jednak dochodził.

Od opisanej decyzji odwołanie złożył Skarżący, domagając się jej uchylenia i orzeczenia co do istoty sprawy, względnie uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia – a to z powołaniem się na następujące zarzuty:

– rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego, a zwłaszcza: art. 103 ust. 1 u.s.w., poprzez dokonanie bezpodstawnego potrącenia z uposażenia należnego Skarżącemu w związku z przywróceniem do służby, oraz art. 77 u.s.w., poprzez niczym nie uzasadnione uznanie, iż można żądać zwrotu uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73 u.s.w., pobranych przez żołnierza zawodowego, przysługujących mu według zasad obowiązujących w dniu wypłaty;

– naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, zwłaszcza art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

W ocenie Skarżącego skutkiem stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego było wyeliminowanie tej decyzji z obrotu prawnego, ze skutkiem wstecznym. Oznaczało to anulowanie wszystkich wywołanych przez tę decyzję skutków prawnych i traktowania jej jako nigdy nie wydanej. To z kolei oznacza, że Skarżący nigdy nie został skutecznie zwolniony z zawodowej służby wojskowej. W konsekwencji przyjąć należy, że Skarżący nigdy nie przestał być żołnierzem zawodowym i w związku tym przysługuje mu "wyrównanie" świadczeń należnych za okres pozostawania "poza służbą" (wskutek niezgodnego z prawem zwolnienia). Zaskarżona decyzja jest wadliwa, ponieważ sankcjonuje błędną interpretacje prawną. W państwie prawnym administracja publiczna działa poprzez rozstrzygnięcia administracyjne na podstawie przepisów prawa. Niniejsza sprawa ma charakter administracyjny i nie mają w niej zastosowania przepisy prawa cywilnego, a nadto w sprawie mają zastosowanie tylko i wyłącznie przepisy ustawy szczególnej, jaką jest u.s.w., ze szczególnym uwzględnieniem jej art. 77. Nie istnieje prawny obowiązek zwrotu pobranych należności przez Skarżącego. W ocenie Skarżącego wydana decyzja jest sprzeczna z wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu wyroku NSA o sygn. I OSK 768/09.

Decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...] Szef WSzW, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając napisał, że w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej Skarżący otrzymał określone należności pieniężne, jak choćby odprawę i roczne świadczenie pieniężne w wysokości otrzymywanego przed zwolnieniem uposażenia. Organ I instancji wydał prawidłową decyzję. W przypadku przyznania Skarżącemu dochodzonej kwoty 33.923.43 zł Skarżący za ten sam okres otrzymałby pełne zwaloryzowane uposażenie jako żołnierz, który nie był zwolniony ze służby, choć jednocześnie w tym samym czasie otrzymał należności pieniężne jako osoba zwolniona ze służby wojskowej. Tymczasem nie można być jednocześnie i żołnierzem pełniącym służbę, i rezerwistą zwolnionym z tej służby. Nie można też w tym samym czasie otrzymywać uposażenia jako żołnierz pełniący służbę i należności pieniężnych przysługujących osobie z tej służby zwolnionej. Organ odwoławczy ocenił, że oba rodzaje tych świadczeń są świadczeniami jednorodnymi, wynikającymi z tego samego stosunku administracyjnoprawnego, o czym świadczy treść art. 103 ust. 2 u.s.w., w którym wszystkie te świadczenia potraktowano zbiorczo jako "uposażenie żołnierza zawodowego". W ocenie Szefa WSzW jest poza sporem, że prawo do świadczeń wypłacanych w zawiązku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej wynika z tego samego, co uposażenie sensu stricto, stosunku administracyjnego, a dokonanie ich wypłaty może nastąpić po zwolnieniu ze służby. Żołnierz zawodowy w ramach tego samego stosunku służbowego może być zwolniony ze służby tylko jeden raz. Wobec tego wszelkie należności pieniężne, które przysługują żołnierzowi w związku ze zwolnieniem ze służby, mogą być jemu wypłacone tylko jeden raz. Inne rozumienie tych przepisów doprowadziłoby do nadmiernego uprzywilejowania żołnierzy, którzy byli kilkakrotnie zwalniani ze służby, a następnie w drodze stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu ponownie do niej przywracani. Organ I instancji zasadnie więc pomniejszył obliczone prawidłowo uposażenie za czas od daty zwolnienia ze służby do daty zgłoszenia się do służby po unieważnieniu decyzji o zwolnieniu, zaliczając na poczet tego uposażenia należności pieniężne wypłacone Skarżącemu w związku z jego zwolnieniem ze służby w 2005 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Skarżący, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) rażące naruszenie art. 103 ust. 1 u.s.w. – poprzez:

a) bezpodstawne potrącenie kwoty 36.650,06 zł – należnej Skarżącemu z tytułu odprawy oraz rocznego świadczenia pieniężnego za okres od 01.10.2005 r. do 30.09.2006 r. w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej w dniu 30.09.2005 r. – z kwoty 38.705,81 zł przyznanej Skarżącemu tytułem zaległego uposażenia za okres od 30.09.2005 r. do 15.01.2007 r. i dodatkowego uposażenia rocznego w związku z przywróceniem go do służby wojskowej;

b) bezprawne zaliczenie kwoty 36.650,06 zł na poczet kwoty 38.705,81 zł –należnych z tytułów wskazanych powyżej – w sytuacji, gdy żaden przepis obowiązującego prawa nie przewiduje możliwości dokonania takiego zaliczenia, a zatem zostało ono dokonane bez podstawy prawnej;

2) rażące naruszenie art. 103 ust. 1 u.s.w. – poprzez dwukrotne dokonanie bezprawnego potrącenia z kwoty 38.705,81 zł, o której mowa wyżej w pkt 1 lit. a, najpierw kwoty 33.344,44 zł otrzymanej przez Skarżącego tytułem świadczeń emerytalnych, a następnie kwoty 36.650,06 zł należnej Skarżącemu z tytułu określonego wyżej w pkt 1 lit. a;

3) rażące naruszenie art. 77 u.s.w. – poprzez bezpodstawne potrącenie kwoty 36.650,06 zł, należnej Skarżącemu z tytułu określonego wyżej w pkt 1 lit. a, z kwoty 38.705,81 zł, o której mowa wyżej w pkt 1 lit. a, w sytuacji, gdy Skarżący nie był zobowiązany do zwrotu uprzednio wypłaconych mu świadczeń przy zwalnianiu go ze służby wojskowej;

4) rażące naruszenie art. 75 ust. 3 u.s.w. – poprzez nieuzasadnioną odmowę wypłaty odsetek od wypłaconego ze zwłoką uposażenia, w sytuacji, gdy przepis ten przewiduje obowiązek ich wypłaty. Jednocześnie w uzasadnieniu skargi stwierdzono, że w obu zaskarżonych decyzjach organy administracji, mimo ciążącego na nich obowiązku, nie wypowiedziały się w przedmiocie należnych Skarżącemu odsetek i w chwili obecnej w obrocie prawnym nie funkcjonuje żadna decyzja administracyjna odmawiająca bądź przyznająca Skarżącemu odsetki od zaległego uposażenia;

5) rażące naruszenie art. 153 p.p.s.a. – poprzez niezastosowanie się przez organ administracji publicznej, przy wydaniu zaskarżonej decyzji, do oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w wyroku WSA o sygn. IV SA/Po 556/08 oraz w wyroku NSA o sygn. I OSK 768/09;

6) rażące naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. – poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że działania organu administracji zmieniającego podstawy dokonywanych potrąceń i zaliczeń, a także różnice pomiędzy kwotami będącymi ich przedmiotem, wywołują wiele wątpliwości, które wymagają szczegółowego i wyczerpującego wyjaśnienia.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć większość podniesionych w niej zarzutów okazała się niezasadna.

Z uwagi na fakt, iż w przedmiotowej sprawie – w znaczeniu szerszym, materialnoprawnym, rozumianym jako sprawa dotycząca żądania wypłaty "potrąconych" świadczeń i odsetek w związku z unieważnieniem decyzji nr [...] wypowiadającej Skarżącemu stosunek służbowy oraz z przywróceniem Skarżącego do zawodowej służby wojskowej w styczniu 2007 r. – zapadły już uprzednio wyroki sądów administracyjnych (wyrok WSA o sygn. IV SA/Po 556/08, wyrok NSA o sygn. I OSK 768/09 i wyrok WSA o sygn. IV SA/Po 139/10) Sąd w składzie obecnym, przystępując do rozpoznania niniejszej sprawy, musiał mieć na względzie przepis art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W świetle tego przepisu – jak trafnie wywiedziono w wyroku WSA w Łodzi z dnia 17 września 2010 r., I SA/Łd 836/10 (dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: "CBOSA") – skutki prawomocnego wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie to zostało wydane; postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne; przyszłe postępowanie administracyjne, w tym także w sprawie stwierdzenia nieważności aktu i wznowienia postępowania administracyjnego, oraz ewentualne przyszłe postępowanie sądowoadministracyjne, w tym także przed NSA w przypadku ewentualnego rozpoznawania skargi kasacyjnej od ponownego wyroku sądu pierwszej instancji. Skutkiem wyroku sądu administracyjnego w toku każdego z tych postępowań jest zakaz formułowania nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej przez sąd administracyjny poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku. Odstąpienie od tej zasady uzasadniają dwie okoliczności, a mianowicie zmiana stanu prawnego sprawy lub istotna zmiana okoliczności faktycznych (A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2006, s. 325-326).

Dla precyzyjnego ustalenia zakresu związania Sądu ocenami prawnymi i wytycznymi zawartymi w wyrokach wcześniej zapadłych w tej sprawie (w znaczeniu szerszym, materialnoprawnym), niezbędne jest uprzednie określenie przedmiotu niniejszej sprawy w znaczeniu węższym, procesowym, tj. wskazanie, co stanowi przedmiot kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Należy bowiem zauważyć, że na skutek rozstrzygnięcia zawartego w wyroku NSA o sygn. I OSK 768/09 – uchylającego wyrok WSA o sygn. IV SA/Po 556/08 jedynie w części "odsetkowej", a w pozostałej części oddalającego skargę kasacyjną – doszło do swoistego rozszczepienia, rozstrzygniętej pierwotnie łącznie przez organy administracji decyzjami nr [...] i nr [...], sprawy dotyczącej "zwrotu potrącenia z uposażenia oraz odsetek od wypłaconego uposażenia", na:

i) sprawę o zwrot potrącenia, która – w wyniku, utrzymanego w tej części w mocy przez NSA, wyroku WSA o sygn. IV SA/Po 556/08, uchylającego decyzje obu instancji (nr [...] i nr [...]) – "wróciła" do rozpoznania przez organ I instancji;

ii) sprawę o odsetki, która – w wyniku ponownego rozpoznania tej kwestii (na skutek wyroku NSA) przez WSA w wyroku o sygn. IV SA/Po 139/08, uchylającym w tej części (tj. co do odsetek) decyzję tylko drugiej instancji (nr [...]) – "wróciła" do rozpoznania przez organ II instancji (a nie, jak błędnie wskazano w uzasadnieniu decyzji nr [...], do organu I instancji).

W związku z powyższym oraz z uwagi na fakt, iż przedmiotem skargi złożonej w niniejszej sprawie (w węższym, procesowym znaczeniu) są decyzje nr [...] i nr [...], którymi organy administracji, odpowiednio: pierwszej i drugiej instancji, rozstrzygały jedynie o żądaniu Skarżącego zwrotu kwot "potrąconych" (zaliczonych) przy wypłacie uposażenia, to należy przyjąć, iż przedmiotem kognicji Sądu w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest to właśnie zagadnienie, a już nie kwestia odsetek. Nawet jeśli, jak twierdzi się w skardze, żądanie odsetek nie zostało dotychczas rozstrzygnięte przez organy administracji, to może to jedynie oznaczać, iż organ II instancji (Szef WSzW) pozostaje w tym zakresie w bezczynności, co jednak nie podlega kontroli w niniejszym postępowaniu.

Należy ponadto zastrzec, iż przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu sądowadministracyjnym nie jest także kwestia zasadności przyznania Skarżącemu, rozkazem dziennym nr[...] z dnia [...] stycznia 2007 r., uposażenia i innych wymienionych w powołanym rozkazie należności za okres pozostawania przez Skarżącego poza służba czynną, choć występują poważne wątpliwości prawne, zasygnalizowane m.in. w wyroku NSA o sygn. I OSK 768/09, co do obiektywnego przysługiwania takich świadczeń żołnierzowi "przywróconemu" do służby. Zasadność przyznania uposażenia i innych świadczeń wymienionych w powołanym rozkazie nie jest jednak obecnie przedmiotem sporu pomiędzy stronami, sam rozkaz nie został objęty przedmiotową skargą, a jego ocena i kontrola nie mieści się w granicach niniejszej sprawy w rozumieniu art. 135 p.p.s.a.

W konsekwencji powyższych uwag odnośnie zakresu kognicji Sądu w niniejszym postępowaniu, należy stwierdzić, iż Sąd w składzie obecnym wiążą te ustalenia i wytyczne zawarte w wyroku WSA o sygn. IV SA/Po 556/08 i wyroku NSA o sygn. I OSK 768/09, które dotyczą kwestii dokonywania przez organy potrącenia z uposażenia. W tej kwestii WSA w ww. wyroku wyraźnie stwierdził – a NSA twierdzenie to uznał za uprawnione – iż Wojskowy Komendant Uzupełnień bezprawnie, bo nie dysponując zgodą Skarżącego ani tytułem wykonawczym, dokonał potrącenia z wypłacanego uposażenia kwoty zaopatrzenia emerytalnego.

Na mocy art. 153 p.p.s.a. powyższa ocena prawna wiąże Sąd w składzie obecnym. Jednakże, zdaniem Sądu, jej przyjęcie samo przez się nie oznacza jeszcze, iż, jak chce Skarżący, żądanie wypłaty dochodzonej przezeń kwoty 33.923,43 zł jest uzasadnione. Zachodzą bowiem inne okoliczności – niż zastosowane uprzednio przez organy administracji, a zdyskwalifikowane przez WSA i NSA w przywołanych wyrokach "potrącenie" – wykluczające zasadność takiej wypłaty.

W tym miejscu należy wskazać – na co trafnie zwróciły uwagę organy obu instancji – iż w utrwalonym już orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że wypłacone żołnierzowi świadczenia w związku ze zwolnieniem ze stosunku służby są świadczeniami jednorodnymi z uposażeniem w ścisłym tego słowa znaczeniu (zob. np.: wyroki NSA: z dnia 30.11.2010 r., I OSK 828/10 oraz z dnia 02.12.2010 r., I OSK 889/10 i I OSK 890/10; wyrok WSA z dnia 17.03.2011 r., IVSA/Po 107/11 – CBOSA). Wskazuje na to już choćby treść art. 103 ust. 2 w zw. z ust. 1 u.s.w., w którym wszystkie te świadczenia (w tym uposażenie sensu stricto, tj. za "czynne" pełnienie służby) określone zostały zbiorczo jako "uposażenie żołnierza zawodowego" (które można określić mianem uposażenia sensu largo). Jest przy tym poza sporem, że prawo do ww. świadczeń wypłacanych w związku ze zwolnieniem ze służby wynika z tego samego, co uposażenie sensu stricto, stosunku administracyjnego (służbowego), a dokonanie wypłaty odprawy może nastąpić jedynie po zakończeniu służby. Świadczenia te mają jednakowy okres przedawnienia i jednolicie dla nich określono prawo do żądania odsetek w przypadku zwłoki w wypłacie (art. 75 ust. 1 i 3 u.s.w.). Podlegają one też jednakowej ochronie prawnej przewidzianej w art. 103 ust. 1 i 2 u.s.w. Zarazem, zgodnie z wykładnią zaprezentowaną w przywołanych wyrokach NSA, należy przyjąć, że żołnierz zawodowy w ramach tego samego stosunku służbowego może zostać zwolniony ze służby tylko jeden raz. Wobec tego również wszelkie należności pieniężne, które przysługują żołnierzowi w związku ze zwolnieniem ze służby, mogą być jemu wypłacone tylko raz. Innymi słowy, świadczenia, o których mowa w art. 94 i art. 95 u.s.w., są świadczeniami jednorazowymi. Inne rozumienie tych przepisów – jak trafnie podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - doprowadziłoby do nadmiernego uprzywilejowania żołnierzy, którzy byli kilkakrotnie zwalniani ze służby, a następnie w drodze stwierdzenia nieważności decyzji ponownie do niej przywracani.

Mając wszystko to na względzie Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę uznał, iż organ I instancji był uprawniony do pomniejszenia sumy przyznanego Skarżącemu, zwaloryzowanego uposażenia naliczonego za okres, w którym ten nie pełnił faktycznie służby, o kwoty pieniężne uprzednio jemu już wypłacone z tytułu tejże służby wojskowej (a dokładniej: z tytułu jej zakończenia, następnie "unieważnionego"). Takie działanie organu, polegające na zaliczeniu równowartości świadczeń uprzednio wypłaconych Skarżącemu w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej na poczet następnie wypłacanych jemu należności z tytułu dalszego ("przywróconego") pozostawania w tej służbie, nie stanowiło naruszenia bądź obejścia art. 103 ust. 1 u.s.w., który to przepis ogranicza dopuszczalność dokonywania potrąceń z uposażenia bez zgody żołnierza, ani art. 77 u.s.w., w świetle którego pobrane przez żołnierza uposażenie i inne należności, o których mowa w art. 73 u.s.w., przysługujące jemu według zasad obowiązujących w dniu wypłaty, co do zasady nie podlegają zwrotowi. Czym innym jest bowiem – także w sensie rzeczywistej "dolegliwości" dla beneficjenta dokonanych wypłat – żądanie "zwrotu" świadczenia, polegające na domaganiu się oddania wypłaconej kwoty, a czym innym zaliczenie na poczet należnego świadczenia kwoty wypłaconej wcześniej z tego samego tytułu na poczet tego samego świadczenia (tu: uposażenia sensu largo).

W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy, w świetle uzasadnień zaskarżonych decyzji nr [...] i nr [...], nie może już budzić wątpliwości, że do pomniejszenia kwoty wypłaconego Skarżącemu uposażenia doszło nie w drodze zastosowania cywilnoprawnej instytucji "potrącenia", lecz uniwersalnej reguły "zaliczenia". W istocie bowiem organ nie dokonał potrącenia jakiejkolwiek kwoty, która byłaby mu należną (tj. którą Skarżący byłby obowiązany zwrócić), tylko zarachował kwotę wypłaconą już wcześniej Skarżącemu w ramach uposażenia sensu largo (z tytułu odprawy i innych świadczeń wypłaconych przy zwolnieniu ze służby) na poczet przypadającego Skarżącemu świadczenia z tytułu uposażenia przyznanego później za okres pozostawania poza czynną służbą.

Zaliczenia na poczet należnego świadczenia kwoty wypłaconej wcześniej nie można zaś utożsamiać z obowiązkiem "zwrotu" świadczenia, ani z wynikającym zeń "potrąceniem" kwoty podlegającej zwrotowi. Przede wszystkim, jak to już wyżej wskazano, czym innym jest żądanie "zwrotu" wypłaconego świadczenia, a czym innym "zaliczenie" jego wartości na poczet obecnie wypłacanych stronie kwot. Ponadto należy zauważyć, że choć często w języku potocznym, a niekiedy i prawniczym, rożne formy takiego "zaliczenia" bywają określane mianem "potrącenia", to nie jest to praktyka prawidłowa. Instytucja potrącenia, uregulowana w art. 498-505 k.c., dotyczy bowiem jedynie przypadku, gdy dochodzi do umorzenia wzajemnych wierzytelności, które istnieją i, co do zasady, są wymagalne. Natomiast w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy nie mogło dojść do tak rozumianego potrącenia – a tym samym do zastosowania art. 103 ust. 1 u.s.w. – już z tej prostej przyczyny, że brak w tym przypadku wierzytelności wzajemnych, które można by wzajemnie przedstawić do kompensaty. W tym przypadku zastosowanie znalazła odmienna rodzajowo instytucja zaliczenia jednego świadczenia na poczet innego – "zaliczenia" rozumianego jako zarachowanie uzyskanej korzyści (tu: świadczeń wypłaconych żołnierzowi w związku ze zwolnieniem ze służby, stanowiących uposażenie sensu largo) na poczet przyszłego świadczenia (tu: tożsamej rodzajowo, bo mieszczącej się w ramach uposażenie sensu largo, wypłaty uposażenia za okres pozostawania przez żołnierza poza służbą). W takim przypadku wartość korzyści podlega odliczeniu od kwoty należnego świadczenia, zanim jeszcze powstanie (a dokładniej: bez względu na to, czy w ogóle powstanie) roszczenie o zwrot owej korzyści (tj. wierzytelność wzajemna nadająca się do potracenia). Z tego względu takowe "zaliczenie" nie jest tożsame z "potrąceniem" w rozumieniu art. 498 § 1 k.c. i art. 103 ust. 1 u.s.w.

Mając wszystko to na względzie należało uznać, że organy administracji wojskowej co do zasady były uprawnione do odliczenia od sumy przyznanego Skarżącemu uposażenia naliczonego za okres, w którym nie pełnił on faktycznie służby, wypłaconych wcześniej z tytułu służby wojskowej kwot pieniężnych i właściwego ich rozdysponowania. Pogląd powyższy - podzielany bez zastrzeżeń przez Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę – został wcześniej zaaprobowany w szeregu innych orzeczeń sądów administracyjnych (zob. m.in.: wyroki NSA: z dnia 16.06.2010 r., I OSK 5/10; z dnia 21.10.2010 r., I OSK 580/10; z dnia 30.11.2010 r., I OSK 828/10 oraz z dnia 02.12.2010 r., I OSK 889/10 i I OSK 890/10; a także wyroki WSA: z dnia 09.08.2011 r., IV SA/Po 63/11; z dnia 17.03.2011 r., IVSA/Po 107/11 – CBOSA).

Wobec powyższego nietrafne okazały się podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 103 ust. 1 i art. 77 u.s.w. A także art. 153 p.p.s.a., skoro wiążące Sąd w obecnym składzie ocena i wytyczne zawarte w wyroku WSA o sygn. IVSA/Po 556/08 i wyroku NSA o sygn. I OSK 768/09 dotyczyły expressis verbis tylko zakazu "potrącania" z uposażenia kwot nie objętych zgodą Skarżącego. Tym samym, zdaniem Sądu, nie sprzeciwiały się zastosowaniu instytucji "zaliczenia" na poczet należnego uposażenia uprzednio wypłaconych kwot.

Z kolei bezzasadność zarzutu skargi naruszenia art. 75 ust. 3 u.s.w. poprzez nieuzasadnioną odmowę wypłaty odsetek, wynika już z faktu, iż kwestia odsetek nie była przedmiotem zaskarżonych rozstrzygnięć, a konsekwencji, jak to już wyżej wskazano, nie podlegała kognicji Sądu w niniejszym postępowaniu.

Zasadnym okazał się natomiast ostatni zarzut skargi – naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sporawych – przy czym, w ocenie Sądu, należy go odnieść do kwestii braku szczegółowego, precyzyjnego i wolnego od sprzeczności przedstawienia i udokumentowania rozliczenia przyznanych, zaliczonych oraz wypłaconych Skarżącemu kwot świadczeń związanych ze zwolnieniem i późniejszym przywróceniem do służby, które to rozliczenie poddawałoby się intersubiektywnej weryfikacji, w tym sądowej, w oparciu o materiał dowody zebrany w aktach sprawy.

Ani bowiem treść uzasadnienia decyzji organów obu instancji, w tym wyliczenia przedstawione w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej (nr [...]), w świetle materiałów i dokumentów zalegających w przekazanych Sądowi aktach administracyjnych – niepełnych, a niekiedy i zawierających dane wzajemnie niezgodne – nie dają dostatecznych podstaw do efektywnej kontroli dokonanego przez organy "zaliczenia" i końcowego rozliczenia. Organy administracji nie wyjaśniły występujących rozbieżności, zwłaszcza co do kwot powoływanych przez organy oraz Skarżącego – co trafnie podniesiono w skardze. Jedynie tytułem przykładu należy wskazać, iż w uzasadnieniu decyzji nr [...] podano, że na poczet należności przysługujących Skarżącemu za okres od dnia zwolnienia do ponownego stawienia się do służby wypłacono Skarżącemu w pierwszej połowie 2007 r. łącznie kwotę 4.782,69 zł (nie wiadomo przy tym, czy jest to kwota brutto, czy netto). Tymczasem w swej "Prośbie" złożonej dnia 14 czerwca 2011 r. Skarżący wskazuje, iż otrzymał kwotę 6.527,32 zł, ale dopiero "po rozstrzygnięciu sporu decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. Ministra Obrony Narodowej" (której to decyzji, notabene, brak w aktach administracyjnych, a wzmianka o niej nie pojawia się w żadnym z zalegających w nich rozstrzygnięć). Nieznaczne wprawdzie, ale niewyjaśnione przez organ rozbieżności pojawiają się także w określeniu kwoty uposażenia, które Skarżący powinien otrzymać za okres pozostawania poza czynna służbą – czy jest to, jak twierdzi Skarżący, kwota 33.923,43 zł (k. 48 akt adm.), czy też, jak przyjmują organy, 33.923,12 zł (k. 54 akt adm.) tudzież 33.923,40 zł (k. 51v. akt adm.). W aktach administracyjnych brak ponadto dowodów dokonanych na rzecz Skarżącego wypłat (przelewów) określonych kwot, co wobec istniejących pomiędzy stronami rozbieżności w tym zakresie jest brakiem istotnym.

W związku z powyższym należy wskazać, iż prawidłowo dokonane przez organy rozliczenie powinno w szczególności obejmować wyczerpujące i stosownie udokumentowane:

1) wyszczególnienie tytułów i kwot świadczeń przysługujących oraz faktycznie wypłaconych Skarżącemu w związku ze zwolnieniem ze służby we wrześniu 2005 r. (odprawy i in.);

2) wyszczególnienie tytułów i kwot świadczeń przyznanych Skarżącemu w związku z przywróceniem do służby w styczniu 2007 r. po unieważnieniu decyzji nr [...] (uposażenia i in.);

3) określenia, które ze świadczeń (konkretne tytuły i kwoty) wymienionych wyżej w pkt (1) zostały przez organ zaliczone na poczet świadczeń wskazanych w pkt (2);

4) tytułów i kwot faktycznie wypłaconych Skarżącemu w związku z przywróceniem do służby wraz z datami wypłat.

Brak przedstawienia tak ujętego rozliczenia w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji oraz brak wyjaśnienia przez organ wszystkich pojawiających się na tym tle wątpliwości, a także sygnalizowane braki w dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy, stanowią naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Braki te uniemożliwiają bowiem kategoryczne przesądzenie, czy organy prawidłowo rozliczyły i wypłaciły wszystkie należne Skarżącemu z tytułu przywrócenia do służby świadczenia.

Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 1 sentencji wyroku). W uznaniu Sądu charakter i zakres stwierdzonych uchybień nie są jednak tego rodzaju, iżby uzasadniały uchylenie decyzji także organu I instancji, lecz mogą zostać usunięte przez organ odwoławczy, który, w razie potrzeby, może na podstawie art. 136 k.p.a. zlecić przeprowadzenie określonych czynności, w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, organowi I instancji.

O kosztach (pkt 2 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając wynagrodzenie reprezentującego Skarżącego adwokata, ustalone na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), w wysokości 240 zł, oraz koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa dla ww. pełnomocnika (17 zł) – łącznie 257 zł.

Z uwagi na to, iż uchylona decyzja, jako odmawiająca wypłaty świadczeń, ze swej istoty nie podlega wykonaniu, Sąd odstąpił od zamieszczenia w wyroku rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 152 p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę Szef WSzW uwzględni uwagi, oceny i wytyczne zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku. W szczególności dokona końcowego rozliczenia należnych Skarżącemu świadczeń, według wskazanych wyżej zasad, oraz udokumentuje dokonane na jego rzecz wypłaty. Następnie, stosownie do wyników tych czynności, podejmie stosowne rozstrzygnięcie należycie je uzasadniając zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

Na marginesie należy wskazać, że rozstrzygnięcie w przedmiocie ww. należności może zostać objęte jedną decyzją wraz z rozstrzygnięciem w przedmiocie odsetek, o ile ta ostatnia kwestia nie została jeszcze przez Szefa WSzW rozpoznana i rozstrzygnięta w wykonaniu wyroku WSA o sygn. IV SA/Po 139/10.