Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 213/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 250
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 28
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 9 czerwca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), , Protokolant Referent-stażysta Blanka Kuźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2016 roku sprawy ze skargi J. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy 1. oddala skargę 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi Ł. K. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Łodzi przy ul. [...] kwotę 295,20 ( dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) w związku z art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 3a oraz art. 32 i art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz. U. z 2015 r. poz. 121 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku J. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 24 stycznia 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych uchylił własną decyzję z dnia [...] nr [...] w całości oraz umorzył należności z tytułu składek na : ubezpieczenia społeczne - za miesiąc 05.2011 r. w kwocie 84,49 zł, w tym z tytułu: składek - 84,49 zł, ubezpieczenie zdrowotne - za okres 01.2011 r. -05.2011 r. w łącznej kwocie 1.315,55 zł, w tym z tytułu: składek- 1.216,95 zł, odsetek- 81,00 zł, kosztów upomnienia- 17,60zł, Fundusz Pracy - za okres 01.2011-05.2011 r. w łącznej kwocie 252,60 zł, w tym z tytułu: składek-235,00 zł, kosztów upomnienia - 17,60 zł.

Jak wynika ze stanu faktycznego ustalonego w sprawie, wnioskiem z dnia 3 października 2011 r. J. S. wniósł o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres 6.2010 r. - 05.2011 r. wraz z odsetkami; z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 07.2010 r. - 05.2011 r. wraz odsetkami oraz z tytułu składek na Fundusz Pracy za okres 06.2010 r. – 05. 2011 r. wraz z odsetkami.

Decyzją z dnia [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił J. S. umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w kwocie 5962,26 i odsetek za zwłokę w kwocie 571 zł, ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 2616,87 i odsetek za zwłokę w kwocie 249 zł oraz Fundusz Pracy w kwocie 570,65 i odsetek w kwocie 7 zł. Decyzja została przesłana na adres wnioskodawcy i doręczona mu dnia 2 stycznia 2012 r. , w trybie art. 44 § 1 pkt 1 kpa. W dniu 10 stycznia 2012 r. wnioskodawca osobiście w aktach sprawy pokwitował odbiór decyzji

W dniu 24 stycznia 2012 r. pełnomocnik strony A. Ł. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W dniu 20 marca 2012 r. strona wniosła o przesyłanie korespondencji bezpośrednio na jej adres z uwagi na wyjazd pełnomocnika – A. Ł.

Decyzją z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzja stała się ostateczna.

W dniu 25 maja 2012 r. J. S. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uzasadniając wniosek pełnomocnik wskazał, że uchybienie terminu nastąpiło z powodu złego stanu zdrowia wnioskodawcy, który w lipcu 2008 r. przeszedł udar mózgu. W jego następstwie wnioskodawca przestał mówić, czytać oraz liczyć.

Decyzją z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powołując przepis art. 58 § 1 kpa. organ stwierdził, iż strona nie uprawdopodobniła braku winy w niedopełnieniu czynności w zakreślonym terminie.

W wyniku rozpoznania skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 lutego 2013 r. sygn. akt III SA/Łd 955/12 uchylił decyzję z dnia [...] oraz decyzję z dnia [...]. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że decyzja z [...] została doręczona skarżącemu z pominięciem jego pełnomocnika mimo, iż pełnomocnictwo dla A. Ł. zostało załączone do wniosku wszczynającego postępowanie, dlatego uznać należało, że doręczenie tej decyzji samemu skarżącemu nie wywołało żadnych skutków prawnych. Nie rozpoczął się wobec tego bieg terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a więc skarżący nie mógł uchybić temu terminowi, o czym organ rozstrzygnął w decyzji z dnia [...].

Ponownie rozpoznając sprawę organ zwrócił się do skarżącego o wskazanie czy ma ustanowionego pełnomocnika w celu doręczenia decyzji. W piśmie z dnia 2 października 2013 r. skarżący wniósł o kierowanie korespondencji na jego adres. W związku z powyższym w dniu 9 października 2013 r. wraz z pismem przewodnim wysłano decyzję z dnia [...].

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący zarzucił naruszenie art. 28 ust. 1, ust. 2, 3 pkt 3 oraz 3 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez ich nie zastosowanie oraz § 3 ust. 1 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne przez ich nie zastosowanie.

Następnie, w dniu [...] wydana został decyzja Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Nr [...] z dnia [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek. Na powyższą decyzję J. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

Wyrokiem z dnia 5 czerwca 2014 r. sygn. akt III SA/Łd 221/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] Nr [...]. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że organ nie wziął pod uwagę szczególnej sytuacji, w której znalazł się skarżący po udarze mózgu, który nastąpił w dniu 28 lipca 2008 r. Zdarzenie to wpłynęło negatywnie na możliwość dalszego prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej oraz co za tym idzie regulowania należności składkowych. Jak wynika z przedłożonej dokumentacji lekarskiej skarżący po udarze mózgu musiał się od początku nauczyć mówienia, czytania, pisania. W sprawie mamy zatem do czynienia z niewątpliwie ciężką sytuacją materialną skarżącego oraz jego przewlekłą chorobą, uniemożliwiającą podjęcie jakiejkolwiek pracy, a w związku z tym uzyskanie dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Okoliczność tę skarżący podnosił w toku prowadzonego postępowania. Tymczasem organ skupił się jedynie na tym, że skarżący otrzymuje rentę, nie ma innych zaległości, nie korzysta z opieki społecznej, zatem w takiej sytuacji, ZUS uznał, że skarżący, otrzymując świadczenie rentowe, jest w stanie uregulować powstałe zadłużenie. Organ nie przeanalizował jakie środki pozostają skarżącemu do dyspozycji po zapłaceniu stałych opłat, jak również zakupie niezbędnych leków. W takiej sytuacji organ administracji, podejmując decyzję w oparciu o uznanie administracyjne, miał obowiązek zgodnie z art. 7 k.p.a, wyważyć słuszny interes strony i interes publiczny. Aby jednak takie wyważenie było możliwe i aby organ mógł stwierdzić, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, konieczna była ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy z uwzględnieniem dochodu i wydatków i ustalenie, że opłacenie składek nie pozbawiłoby strony możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Sąd wskazał, że skarżący podał jakie osiąga dochody. Sam zresztą organ przyznał, że sytuacja zdrowotna jak i finansowa zobowiązanego jest bardzo trudna. Posiadając zatem takie informacje, organ powinien w uzasadnieniu decyzji wykazać, dlaczego przy określonym dochodzie i określonych wydatkach w jego ocenie sytuacja materialna skarżącego jest na tyle dobra, że opłacenie należności nie pozbawi go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Takich ustaleń czy też kalkulacji organ nie poczynił. Za niewystarczające dla odmowy umorzenia należności z tytułu składek Sąd uznał stanowisko organu, iż postępowanie egzekucyjne nie zostało jeszcze zakończone.

Sąd wskazał, iż mając na uwadze powyższe okoliczności organ ponownie rozpoznając sprawę powinien realnie ocenić, czy odmowa umorzenia zaległości nie pozostaje w kolizji z interesem publicznym, na straży którego stoi ZUS podkreślając publicznoprawny charakter należności. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni rozważania zawarte w uzasadnieniu i dokona analizy sytuacji skarżącego, ustali jakie są faktyczne wydatki skarżącego, który cierpi na ciężką chorobę, rozważy, czy posiadane środki wystarczają na zakup leków czy też niezbędną rehabilitację. Ustalenia te dopiero pozwolą organowi na podjęcie właściwego rozstrzygnięcia w sprawie.

W dniu 27 października 2014 r. ponownie do organu wpłynęło oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej skarżącego.

Po ponownym przeanalizowaniu materiału dowodowego w decyzji z dnia [...] organ stwierdził, że w sytuacji skarżącego nie ma podstaw do umorzenia należności z tytułu składek w oparciu o art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Organ uznał, że skarżący posiada majątek, bowiem jest współwłaścicielem domu o powierzchni 200 m2 położonego w [...] przy ul. A.. Zgodnie z art. 26 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dla zabezpieczenia należności z tytułu składek Zakładowi przysługuje hipoteka przymusowa na wszystkich nieruchomościach dłużnika i możliwość dochodzenia tych należności z przedmiotu hipoteki. Przedmiotem hipoteki przymusowej może być m.in. nieruchomość stanowiąca przedmiot współwłasności łącznej dłużnika i jego małżonka. W związku powyższym zdaniem organu zadłużenie z tytułu składek może być zabezpieczone poprzez dokonanie wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości, której skarżący jest współwłaścicielem.

Organ wskazał ponadto, że wysokość świadczenia rentowego, które organ pobiera wynosi 899,29 zł brutto. Z ww. świadczenia są dokonywane potrącenia w kwocie 224,82 zł na rzecz ZUS i Urzędu Miasta [...]. Nadmienił, że z ww. świadczenia można potrącić tylko pewną część kwoty, gdyż ustawodawca ustanowił kwotę wolną od potrąceń, która musi pozostać osobie zobowiązanej (nawet jeżeli są dokonywane potrącenia na rzecz kilku wierzycieli), a więc pomimo dokonywania potrąceń skarżący nie pozostaje bez środków do utrzymania.

Ponadto wskazano że Zakład może umorzyć należności, jeżeli osoba zobowiązana wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych albo z powodu przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. W ocenie organu uzyskiwany dochód (tj. świadczenie rentowe) może przeznaczać na własne potrzeby. Fakt, że dochód ten nie jest wysoki nie jest wystarczającą okolicznością dającą podstawę do umorzenia zaległości wobec ZUS. Należy podkreślić, że mimo tego, iż obecnie skarżący nie uzyskuje wysokich dochodów, to nie ma zadłużeń z tytułu ponoszonych kosztów utrzymania. W związku z powyższym w przedmiotowej sprawie nie można mówić, że dotyczy go ubóstwo. Oznacza ono bowiem stały brak dostatecznych środków materialnych dla zaspokojenia potrzeb jednostki, w szczególności w zakresie jedzenia, schronienia, ubrania. W ocenie organu, gdyby skarżący znajdował się w bardzo trudnej sytuacji materialnej to zapewne miałby przyznaną pomoc np. z opieki społecznej (w szczególności, gdyby nie miał środków na niezbędne leczenie). Ponoszenie miesięcznych opłat np. za energię, wywóz śmieci, czy podatek od nieruchomości także nie daje podstaw do umorzenia zaległości. Nie można uznać, że są to nadzwyczajne wydatki. Należy zauważyć, że poza zadłużeniem wobec Urzędu Miasta [...] w kwocie 246,40 zł innych zaległości nie posiada.

W ocenie organu z dokumentacji sprawy nie wynika, aby skarżący był całkowicie niezdolny do pracy. Do akt sprawy dołączone zostało orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 15 czerwca 2011 r. potwierdzające, że jest on jedynie częściowo niezdolny do pracy. W ocenie organu stan zdrowia skarżącego ulega poprawie, a więc jest szansa, że w przyszłości będzie mógł podjąć zatrudnienie. Okresowy brak możliwości zarobkowania nie może stanowić podstawy do umorzenia zaległości. Z uwagi na problemy zdrowotne obecnie ma przyznane świadczenie rentowe, a więc nie można uznać, że pozostaje bez środków do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

Organ wskazał, że ponoszenie kosztów związanych z leczeniem jest pewnym obciążeniem, ale też nie stanowi podstawy do umorzenia zaległości wobec ZUS. Skarżący nie udowodnił, że brakuje mu środków finansowych na konieczne leczenie (np. nie zostały dostarczone niezrealizowane recepty lekarskie).

W związku z tym, że pobiera świadczenie rentowe w wysokości 547,53 zł netto, a z tytułu miesięcznych opłat i kosztów związanych z leczeniem ponosi 1.000,00 zł, to należy zauważyć, że dużą część wydatków pokrywa z dochodów, których nie udokumentował.

Posiada również zadłużenie wobec Urzędu Miasta [...], które też jest dochodzone w trybie postępowania egzekucyjnego. W związku tym, gdyby nawet ZUS umorzył mu zaległości, to i tak inny wierzyciel dochodziłby swoich należności, a więc jego sytuacja nie uległaby poprawie.

W wyniku rozpoznania skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że porównując treść decyzji uchylonej wyrokiem z dnia [...] z treścią decyzji zaskarżonej obecnie, należy stwierdzić, że organ nie wziął pod uwagę, że – jak słusznie podnosi w skardze skarżący – powyższa sytuacja obiektywnie stanowi dla niego przeszkodę nie do przezwyciężenia. Przewlekła choroba uniemożliwia mu podjęcie jakiejkolwiek pracy. Jak już wskazano, skarżący musiał nauczyć się żyć na nowo, a z prognoz lekarzy wynika, iż nigdy nie wróci do stanu zdrowia sprzed choroby.

Organ wydając zaskarżoną decyzję ponownie skupił się na tym, że skarżący posiada majątek – dom stanowiący współwłasność o powierzchni 200 m2 i możliwe jest ustanowienie na nim hipoteki przymusowej, że skarżący otrzymuje świadczenie rentowe. Organ wziął pod uwagę orzeczenie lekarskie z 15 czerwca 2011 r. stwierdzające, że skarżący jest częściowo niezdolny do pracy, nie wziął jednak pod uwagę, że w dniu 26 sierpnia 2013 r. skarżący, przy swoim złym stanie zdrowia, przeszedł zawał serca i dwie operacje.

Sąd wskazał, że biorąc pod uwagę sytuację skarżącego wskazać należy, że obiektywnie istnieje nikła szansa, że stan jego zdrowia ulegnie poprawie na tyle, aby mógł samodzielnie spłacić ciążące na nim zobowiązania. Skarżący przy swoim stanie zdrowia, który przy zebranym materiale dowodowym nie budzi wątpliwości, nie miał obowiązku przesyłać do organu niezrealizowanych recept celem udowodnienia, że nie stać go na ich wykup. Stan ten bowiem bez wątpienia wymaga intensywnego i długotrwałego leczenia i rehabilitacji.

Sąd podkreślił, że w zaskarżonej decyzji organ skupił się jedynie na źródłach, z których skarżący osiąga dochody, ponownie nie dokonał analizy jego sytuacji życiowej pod kątem codziennego funkcjonowania z ciężką chorobą i nie rozważył, czy posiadane środki starczają skarżącemu na niezbędne leczenie, zakup leków i rehabilitację. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd nakazał organowi dokonanie ponownej analizy sytuacji skarżącego pod kątem codziennego funkcjonowania z ciężką chorobą. Ustalenia te dopiero pozwolą organowi na podjęcie właściwego rozstrzygnięcia w sprawie.

Ponownie rozpoznając sprawę obecnie zaskarżoną decyzją z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych uchylił własną decyzję z dnia [...] i umorzył należności z tytułu składek na : ubezpieczenia społeczne - za miesiąc 05.2011 r. , ubezpieczenie zdrowotne - za okres 01.2011 r. -05.2011 r., Fundusz Pracy - za okres 01.2011-05.2011 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że dokonując ponownej analizy sprawy w oparciu o przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i dostarczone dokumenty, w ocenie Zakładu zaistniały okoliczności uzasadniające umorzenie należności z tytułu składek. Z dokumentów wynika, że skarżący został uznany przez lekarza orzecznika ZUS za osobę niezdolną do pracy. W związku z powyższym przyznano skarżącemu świadczenie z tytułu niezdolności do pracy w kwocie 926,26 zł brutto.

Organ uznał, że powołane we wniosku argumenty stanowią podstawę do umorzenia należności w oparciu o obowiązujące przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W ocenie Zakładu kwota pozostająca na utrzymanie zagraża dalszej egzystencji skarżącego poprzez nie zapewnienie minimum socjalnego, gdyż dochód jest niższy niż ustalona kwota minimum socjalnego dla 1 osobowego gospodarstwa domowego. Organ zaznaczył, że z uwagi na stan zdrowia skarżący pozostaje pod stałą opieką lekarską, co skutkuje dodatkowymi nakładami finansowymi. Ponadto przewlekła choroba i stopień niepełnosprawności uniemożliwiają skarżącemu uzyskanie dodatkowych źródeł dochodu.

ZUS podkreślił, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy przemawia również za uznaniowym rozstrzygnięciem sprawy. Przy analizie sprawy uwzględniono oprócz interesu publicznego także ważny interes strony wnoszącej o umorzenie. Uznano, że po uiszczeniu należności skarżący nie będzie dysponował środkami finansowymi pozwalającymi na zapewnienie podstawowych potrzeb życiowych, co spowoduje konieczność sięgnięcia do środków ze strony państwa np. korzystanie z zasiłków pomocy społecznej.

W skardze J. S. wskazał, że z jego punktu widzenia ZUS w końcu przyjął argumentację dwukrotnie wyrażaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, bo w całości uchylił decyzję z [...]. Niezrozumiałym dla skarżącego jest pkt 2 decyzji, gdzie tylko w bardzo ograniczonym zakresie ZUS umarza należności z tytułu składek, bo co do składki na ubezpieczenie społeczne to tylko za jeden miesiąc - 05.2011 r., co składki za ubezpieczenie zdrowotne to tylko za 5 miesięcy - 01.2011 r. do 05.2011 r. i również za 5 miesięcy umarza składki na Fundusz Pracy- 01.2011 r. do 05.2011 r. Zdaniem skarżącego uzasadnienie decyzji nie zawiera wyjaśnienia, dlaczego ZUS umorzył składki tylko w tak niewielkiej części. Wyjaśnił, że sprawa była tak długo rozpoznawana przez ZUS, że wyegzekwował od niego prawie wszystkie zaległości, a teraz umarza tylko część. W ocenie skarżącego takie działanie jest sprzeczne ze wszystkimi podstawowymi zasadami prawa i w konsekwencji ostatecznie on odpowiada za błędy urzędników.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2016 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata i umorzył postępowania w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych.

Na rozprawie w dniu 9 czerwca 2016 r. pełnomocnik skarżącego popierał skargę, a pełnomocnik organu wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 powołanej ustawy).

Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) - dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] , który po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek wniosku złożonego przez J. S., na podstawie art. 28 ust.3a oraz art. 32 i art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. z 2015r. poz. 121 ze zm.) : 1/ uchylił w całości własną decyzję z dnia [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz na Fundusz Pracy i 2/ umorzył wszystkie istniejące w dniu wydania zaskarżonej decyzji zaległe należności skarżącego w kwocie 1536,44 zł wraz z odsetkami i kosztami upomnień.

W ocenie skarżącego decyzja ZUS z [...] powinna rozstrzygać sprawę w zakresie wszystkich jego zaległości wobec ZUS istniejących w dacie wydania decyzji z dnia [...]. Długotrwałość prowadzonego postępowania w sprawie jego wniosku o umorzenie spowodowała, że ZUS wyegzekwował od niego prawie wszystkie należności, co w jego ocenie jest sprzeczne z podstawowymi zasadami prawa.

W związku z powyższym wskazać należy, że rozpoznając wniosek o umorzenie należności ZUS zawsze ma obowiązek ustalić jakiej kwoty dotyczyć będzie jego rozstrzygnięcie, bo ta okoliczność ma bardzo istotny wpływ na ocenę spełnienia przesłanek do umorzenia. Decyzja umarzająca należności z tytułu składek może dotyczyć tylko zaległości istniejących w dacie jej wydania i tylko takich które podlegają umorzeniu, a więc z zastrzeżeniem art. 30 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Decydujący jest bowiem stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania decyzji przez organ. Przedmiotem postępowania w sprawie z wniosku ubezpieczonego o umorzenie należności z tytułu składek, jest istniejąca należność wobec ZUS. Jeżeli zostanie ona po złożeniu wniosku zapłacona w całości lub części dobrowolnie, albo wyegzekwowana w postępowaniu egzekucyjnym, to w takim zakresie, w dacie wydawania decyzji nie ma już przedmiotu postępowania. W sprawie o umorzenie należności organ może orzekać jedynie w przedmiocie zadłużenia, które istnieje w chwili wydania decyzji. W takiej części w jakiej dług przed wydaniem decyzji wygasł przez zapłatę, organ nie mógł orzekać o umorzeniu należności. Dług wobec ZUS bowiem w tym zakresie już nie istniał.

Z załączonych akt administracyjnych bezspornie wynika, że na dzień wydawania zaskarżonej decyzji zobowiązania skarżącego wobec ZUS istniały już tylko w takiej wysokości, w jakiej zostały umorzone. W związku z tym decyzja uwzględniła wniosek ubezpieczonego w całości. W granicach przedmiotowej sprawy nie leży ocena prowadzonego przez ZUS postępowania egzekucyjnego.

Rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, mimo braku ich całkowitej nieściągalności podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza użyty w powołanym wyżej art. 28 ust. 3a u.s.u.s. zwrot "należności z tytułu składek (...) mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane". Oznacza to zatem, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, przy czym wybór ten może być swobodny, ale nie dowolny (por. wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2007 r., sygn. akt II GSK 141/07, Lex nr 368197, a także wyrok WSA w Łodzi z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Łd 584/09). Wydanie decyzji w tym przedmiocie leży w wyłącznej kompetencji ZUS. W rozpatrywanej sprawie organ wydając po raz trzeci decyzję w II instancji , uwzględnił ocenę i zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dotyczące ustalenia stanu faktycznego sprawy , a następnie uwzględniając oprócz ważnego interesu publicznego także ważny interes strony wydał zaskarżoną decyzję umarzającą istniejące jeszcze należności skarżącego z tytułu składek . W ocenie sądu, nie można postawić organowi zarzutu naruszenia art. 153 i 170 p.p.s.a. Ponieważ wydana decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu. O wynagrodzeniu dla pełnomocnika z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. 2015 r. poz. 1801).

R.T.