Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 194/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 6 pkt 8, art. 59 ust. 1, art. 101 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 20 grudnia 2016 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Zbigniew Ślusarczyk (spr.), Sędzia NSA: Jan Paweł Tarno, Mirosław Wincenciak, Sędzia del. WSA:, po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2016 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Pierzchnica o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Pierzchnica a Prezydentem Miasta Gdańska w przedmiocie rozpoznania wniosku Z.Z. o skierowanie go do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Wójta Gminy Pierzchnica jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy Pierzchnica reprezentowany przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pierzchnicy, wnioskiem z dnia 31 sierpnia 2016 r., wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy organem wnioskującym a Prezydentem Miasta Gdańska reprezentowanym przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Gdańsku poprzez wskazanie Prezydenta Miasta Gdańska jako organu właściwego do rozpoznania wniosku Z.Z. o skierowanie go do domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Z.Z. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Gdańsku z wnioskiem o skierowanie go do Domu Pomocy Społecznej w R. Jego wniosek został przekazany do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pierzchnicy. Wójt wyjaśnił, że wnioskodawca przebywa obecnie w Domu Opieki [...] w Pierzchnicy. Jest to pobyt czasowy, w formie usług opiekuńczych z zakwaterowaniem, świadczonych w oparciu o umowę cywilnoprawną. Organ wskazał, że w przedmiotowym Domu Opieki wnioskodawca zamieszkuje w związku z utratą prawa do lokalu w Gdańsku, które wynajmował i był w nim zameldowany w okresie od 10 maja 1989 r. do 6 października 2014 r. Aktualny pobyt w Domu Opieki, który wnioskodawca samodzielnie finansuje, traktowany był przez niego jako krótkotrwały, na czas poprawy stanu zdrowia. Ponadto wnioskodawca nie był świadom, że został zameldowany na pobyt stały w tej placówce, a jego centrum życiowe nie jest związane z gminą Pierzchnica. Wójt podkreślił, że przedmiotowa placówka zapewnia całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku i prowadzana jest na zasadach działalności gospodarczej. Natomiast, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 150 z późn. zm.) pod pojęciem lokalu mieszkalnego należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki; nie jest zaś w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Zdaniem Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pierzchnicy pobytu w placówce, takiej jak Dom Opieki [...] w Pierzchnicy, nie można utożsamiać z miejscem zamieszkania. Tym bardziej, że wnioskodawca nie wykazał chęci stałego pobytu w placówce, mimo zameldowania w niej na pobyt stały, co traktował raczej jako konieczność w celu pozostania w tej placówce.

W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Gdańska reprezentowany przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Gdańsku stwierdził, że nie jest organem właściwym w sprawie. Podkreślił, że Z.Z. nie zamieszkuje w Gdańsku, ani posiada aktualnego miejsca zameldowania w Gdańsku. Wnioskodawca przebywa obecnie w Dom Opieki [...] w Pierzchnicy, tam jest zameldowany na pobyt stały i z tym miejscem łączy się obecnie jego centrum życiowe. Zgodnie zaś z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163 z późn. zm., dalej u.p.s.) właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, a zgodnie z art. 59 ust. 1 u.p.s. decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Skoro więc, aktualnym miejscem zamieszkania wnioskodawcy jest Pierzchnica, to organem właściwym do rozpoznania jego wniosku, w ocenie Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Gdańsku, jest Wójt Gminy Pierzchnica. Jednocześnie organ wskazał, że przyjmując, iż placówka w której obecnie przebywa wnioskodawca nie stanowi jego miejsca zamieszkania, a zameldowanie tam stanowi jedynie czynność techniczną, oraz uwzględniając, że wnioskodawca nie ma możliwości powrotu do Gdańska, to w konsekwencji uznać należy, że jest on osoba bezdomną. Zgodnie z definicją zawartą w art. 6 pkt. 8 u.p.s. osobą bezdomną jest między innymi osoba nie zamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości mieszkać. W takiej sytuacji właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania wniosku Z.Z. należałoby badać w oparciu o art. 101 ust. 2 u.p.s., zgodnie z którym w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Zaś ostatnim miejscem zameldowania wnioskodawcy był teren Gminy Pierzchnica.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał co następuje:

Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej (art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm., dalej p.p.s.a.)). Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny), względnie dochodzi między tymi organami do sporu negatywnego, kiedy każdy z organów uważa się za niewłaściwy. Z takim właśnie sporem o właściwość w ujęciu negatywnym mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem żaden z organów nie uznaje swojej kompetencji do rozpoznania wniosku Z.Z.

Stosownie do art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 930 z późn. zm., dalej u.p.s.) decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Zgodnie zaś z art. 101 ust. 1 u.p.s. właściwość gminy ustala się według miejsca zamieszkania tej osoby, jeżeli zaś dana osoba jest osobą bezdomną właściwą miejscowo gminą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2 powołanej ustawy).

Stosownie do art. 6 pkt 8 u.p.s. za osobę bezdomną uznaje się osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy oraz niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osobę niezamieszkałą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Zgodnie z tym przepisem istnieją zatem dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdej z tych sytuacji przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować łącznie. Jednocześnie lokalem mieszkalnym jest zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie praw lokatorów lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki. Nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Wszystkie pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te, które w ustawie nie zostały wprost wymienione, nie stanowią lokali mieszkalnych w rozumieniu powołanej ustawy.

Z.Z.od września 2014 r. przebywa w Domu Opieki [...] w Pierzchnicy, przebywał tam także w chwili złożenia wniosku o umieszczenie go w domu opieki społecznej. Przedmiotowy Domu Opieki bez wątpienia nie jest lokalem mieszkalnym i nie może zastąpić miejsca zamieszkania, a stanowi jedynie tymczasowe schronienie. Placówka ta nie może być także traktowana jako lokal mieszkalny stosownie do definicji zawartej w powołanych wyżej przepisach. Ponadto wnioskodawca sam nie traktuje Domu Opieki [...] w Pierzchnicy jako swojego miejsca zamieszkania, bowiem określa siebie jako osobę bezdomną. Zatem należy traktować Z.Z. jako osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s.. W rezultacie w niniejszej sprawie ustalenie gminy właściwej do skierowania wnioskodawcy do domu opieki społecznej odbywać musi się w oparciu o przepisy regulujące sytuację osoby bezdomnej, tj. art. 101 ust. 2 u.p.s.

Pamiętać ponadto należy, że zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, bez znaczenia w przypadku ustalenia, iż wnioskodawca jest osobą bezdomną, pozostaje dla sprawy kwestia jego miejsca zamieszkania. Bowiem okoliczności związane z zamiarem stałego pobytu w konkretnej miejscowości nie należą do przesłanek podlegających w takiej sytuacji badaniu (por. post. NSA z 6 marca 2014r. I OW 184/13 oraz post. NSA z 24 września 2014 r., I OW 112/14). Wystarczającym bowiem dla określenia właściwości gminy jest ustalenie gminy ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały wnioskodawcy lub też gminy jego aktualnego miejsca zameldowania.

Skoro zatem Z.Z. jest osobą bezdomną, a jego aktualnym miejscem zameldowania na pobyt stały jest gmina Pierzchnica, to w konsekwencji uznać należy, że to właśnie Wójt Gminy Przecznica jest organem właściwym do rozpoznania wniosku o umieszczenie Z.Z. w domu opieki społecznej.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy o Postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 59 ust. 1 i art. 101 ust. 2 u.p.s., orzekł jak w sentencji.