Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA 2113/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Inspektor Inspekcji Handlowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska (spraw.) Sędziowie WSA Ewa Frąckiewicz Asesor WSA Izabela Głowacka-Klimas Protokolant Kinga Płociak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2004 r. sprawy ze skargi D. B., I. B., T. B. i K. B. wspólników spółki cywilnej C. na decyzję Głównego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia [...] maja 2001 r. nr [...] w przedmiocie sankcji ekonomicznej za wprowadzenie do obrotu towarów nie posiadających certyfikatu na znak bezpieczeństwa 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] marca 2001 r. 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane. 3. zasądza od Głównego Inspektora Inspekcji Handlowej na rzecz C. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością kwotę 2410 zł (dwa tysiące czterysta dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

[...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej decyzją z dnia [...] marca 2001r. stwierdził obowiązek wpłacenia przez D. B., I. B., K. B., T. B., wspólników Spółki Cywilnej "C." w W., ul. [...], do budżetu państwa – Urząd Skarbowy [...], ul. [...] w [...], kwoty 26.258,50 zł. stanowiącej 100% sumy uzyskanej ze sprzedaży w okresie od [...] sierpnia 1995r. do [...] lutego 1996r. 11.668 szt. grzechotek "[...]", nie posiadających certyfikatu na znak bezpieczeństwa tj. sankcji ekonomicznej wynikającej z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993r. o badaniach i certyfikacji.

W uzasadnieniu podano, że Wojewódzki Inspektorat Państwowej Inspekcji Handlowej w [...] w dniach [...] -[...] marca 1998r. przeprowadził kontrolę w Spółce Cywilnej "C." ul. [...] w W., w toku której ujawnił wprowadzenie do obrotu w okresie od [...] sierpnia 1995r. do [...] lutego 1996 r. 11.668 szt. grzechotek "[...]" o łącznej wartości wg cen netto 26.258,50zł, z naruszeniem art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993r. o badaniach i certyfikacji.

Zgodnie z obowiązującym w czasie prowadzenia inspekcji Zarządzeniem Dyrektora PCBC z dnia 20 maja 1994r. w sprawie ustalenia wykazu wyrobów podlegających obowiązkowi zgłoszenia do certyfikacji na znak bezpieczeństwa i oznaczania tym znakiem (MP Nr 39/1994 poz. 335 z późniejszymi zmianami), grzechotki "[...]" jako zabawki dla niemowląt podlegają obowiązkowej certyfikacji.

W myśl art. 26 ust. 1 ustawy o badaniach i certyfikacji przedsiębiorca, który wprowadził do obrotu wyroby podlegające oznaczeniu znakiem bezpieczeństwa a nie oznaczone tym znakiem, jest obowiązany wpłacić do budżetu państwa kwotę stanowiącą 100% sumy uzyskanej ze sprzedaży zakwestionowanych wyrobów. Wysokość tej kwoty została wyliczona zgodnie z wynikami przeprowadzonej kontroli.

Po rozpoznaniu odwołania – Główny Inspektor Inspekcji Handlowej decyzją z dnia [...] maja 2001r. utrzymał w mocy decyzję pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyroku powołał się na ustalenia wynikające z protokołu kontroli przeprowadzonej w dniach [...] -[...] marca 1998r. w spółce "C.". Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu stwierdził, że bezspornym jest, w świetle art. 13 ust. 1 ustawy o badaniach i certyfikacji oraz obowiązującego w toku kontroli wykazu wyrobów podlegających obowiązkowi zgłoszenia do certyfikacji na znak bezpieczeństwa i oznaczania tym znakiem, stanowiącym załącznik do zarządzenia Dyrektora Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji z dnia 20 maja 1994 r. w sprawie ustalenia ww. wykazu (M.P. Nr 39, poz. 335 z późn. zm.), iż przedmiotowe grzechotki podlegają obowiązkowi certyfikacji na znak bezpieczeństwa. Bezspornym jest również, iż Spółka "C." nie uzyskała certyfikatu uprawniającego do oznaczania przedmiotowych grzechotek znakiem bezpieczeństwa, ponieważ w dniu [...] kwietnia 1996 r. skierowała do PCBC podanie o anulowanie wniosku o dokonanie ich certyfikacji, z uwagi na negatywną opinię Instytutu Matki i Dziecka w [...]. W rezultacie PCBC pismem z dnia [...] czerwca 1997 r. poinformowało firmę "C." o zamknięciu procesu certyfikacji na znak bezpieczeństwa grzechotki "[...] " bez wydania certyfikatu. Tym samym przedmiotowe grzechotki zakwestionowane w toku przeprowadzonej kontroli zostały wprowadzone przez Spółkę "C." do obrotu w okresie od [...] sierpnia 1995 r. do [...] lutego 1996 r. bez posiadania wymaganego certyfikatu na znak bezpieczeństwa, tj. z naruszeniem przepisów prawa. Skarżący nie kwestionują w odwołaniu powyższych okoliczności.

Skoro wspólnicy firmy "C." nie uzyskali certyfikatu uprawniającego do oznaczenia przedmiotowych grzechotek znakiem bezpieczeństwa, to ciąży na nich z mocy prawa, tj. art. 26 ust. 1 ustawy o badaniach i certyfikacji, obowiązek wpłacenia do budżetu państwa sankcji ekonomicznej w wysokości 100 % sumy uzyskanej ze sprzedaży zakwestionowanych wyrobów.

Ustawa o badaniach i certyfikacji nie zawiera przepisu określającego przypadki, w których sankcji ekonomicznej nie stosuje się, a w szczególności nie zwalnia przedsiębiorcy od obowiązku poniesienia sankcji ekonomicznej w razie uzyskania potwierdzenia przyjęcia wyrobu do certyfikacji.

W skardze na powyższą decyzję spółka domagała się uchylenia decyzji Głównego Inspektor Inspekcji Handlowej z dnia [...] maja 2001r. nr [...] wraz z poprzedzającą ją decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia [...] marca 2001r. nr [...] z powodu naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu podniesiono, że w dniu [...] sierpnia 1995r. skarżący złożyli w Polskim Centrum Badań i Certyfikacji (PCBC) w [...] wniosek o dokonanie certyfikacji w zakresie oznaczenia znakiem bezpieczeństwa B grzechotki "[...]" nr kat. [...]. Jednocześnie w dniu tym skarżący wprowadzili ww. towar do obrotu handlowego. Działania te podjęli w oparciu o wstępną konsultację Samodzielnej Pracowni Oceny Przedmiotów Użytkowych Instytutu Matki i Dziecka w [...] z dnia [...] czerwca 1995 roku wykonane dla potrzeb Państwowego Zakładu Higieny.

Ww. zabawka uzyskała atest nr [...] z dnia [...] września 1995 r.

Z uwagi na fakt, że przedmiotowa grzechotka nie otrzymała pozytywnej opinii Instytutu Matki i Dziecka w [...] została ona z dniem [...] lutego 1996 r. wycofana ze sprzedaży. Sytuacja ta spowodowała złożenie przez skarżących w dniu [...] kwietnia 1996 r. wniosku do PCBC o anulowanie złożonego w dniu [...] sierpnia 1995 roku wniosku o dokonanie certyfikacji grzechotki.

Biuro do Spraw Certyfikacji PCBC udzieliło odpowiedzi pismem nr [...] z dnia [...] czerwca 1997 r. informując skarżących o zamknięciu procesu certyfikacji bez wydania certyfikatu. Jednocześnie poinformowano skarżących, że na mocy bliżej nie przywołanych przepisów postanowienia nr 10 Rady ds. Badań i Certyfikacji z dnia 31 marca 1995 roku wprowadzenie do obrotu po dniu 30 kwietnia 1995 roku wyrobów podlegających oznaczaniu znakiem bezpieczeństwa bez tego znaku podlega sankcjom ekonomicznych z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 roku o badaniach i certyfikacji (Dz. U. Nr 55, poz. 250). Pismo zostało przesłane do wiadomości Urzędowi Kontroli Skarbowej w [...] i Inspektorowi PIH w [...].

Obowiązek posiadania przez wyroby certyfikatów bezpieczeństwa wprowadziła ustawa z dnia 3 kwietnia 1993r. o badaniach i certyfikacji (Dz.U. Nr 55, poz. 250 ze zm.), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1994r. Zarządzenie Dyrektora Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji z Ania 20 maja 1994r. w sprawie ustalenia wykazu wyrobów podlegających obowiązkowi zgłaszania do certyfikacji na znak bezpieczeństwa i oznaczania tym znakiem (M.P. Nr 39, poz. 335 ze zm.) rozciągnęło z dniem 1 maja 1995 r. obowiązek certyfikacji na zabawki dla niemowląt. Na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r Rada ds. Badań i Certyfikacji (powołana na mocy przepisów ww. ustawy) określiła szczegółowy tryb certyfikacji wyrobów w drodze wydawanych postanowień. Z dniem 31 marca 1995 r. weszło w życie postanowienie nr 10 Rady ds. Badań i Certyfikacji w sprawie szczegółowego trybu certyfikacji wyrobów (niepublikowane). Przepis tego postanowienia - § 12 ust.4 - określił warunki niestosowania sankcji ekonomicznych - miał on następujące brzmienie:

"4. Dla wniosków zarejestrowanych przed dniem 31.12.1995 r. dopuszcza się wydawanie certyfikatów bezpieczeństwa z datą ważności od dnia zarejestrowania wniosku, a dokumentem stanowiącym podstawę do niestosowania sankcji w stosunku do dostawcy jest potwierdzenie przyjęcia do certyfikacji, ważne do czasu zakończenia procesu certyfikacji, wydane przez właściwą jednostkę na druku wniosku lub innym formularzu." Przepis § 12 ust. 4 w brzmieniu powyższym obowiązywał do dnia 20 grudnia 1995 r. kiedy to weszło w życie postanowienie nr 16 Rady ds. Badań i Certyfikacji o zmianie postanowienia nr 10 z dnia 31 marca 1995 r. w sprawie szczegółowego trybu certyfikacji wyrobów (niepublikowane) wprowadzające nowe brzmienie tego przepisu:

"4. W odniesieniu do wniosków zarejestrowanych przed dniem 31 grudnia 1996 r. dopuszcza się wydawanie certyfikatów bezpieczeństwa za skutecznością od dnia zarejestrowania wniosku. Dokumentem stanowiącym podstawę niestosowania sankcji w stosunku do dostawcy jest potwierdzenie przyjęcia wyrobu do certyfikacji, wydane przez właściwą jednostkę certyfikującą, pod warunkiem, że po przeprowadzeniu certyfikacji na znak bezpieczeństwa dostawca uzyska certyfikat na wyrób wymieniony w zarejestrowanym wniosku."

Postanowienie nr 16 nie zawierało przepisów przejściowych dotyczących wniosków złożonych przed dniem wejścia w życie tego postanowienia.

Zdaniem skarżącej spółki PIH dokonał błędnej oceny prawnej istniejącego w sprawie stanu faktycznego. Zastosował przepisy nie obowiązujące w czasie składania wniosku o dokonanie certyfikacji tj. w sierpniu 1995 r. Obowiązywał wówczas § 12 ust. 4 w brzmieniu przed zmianą z 20 grudnia 1995 r. Przepis ten nie uzależniał niestosowania sankcji ekonomicznych od zakończenia postępowania wydaniem certyfikatu na dany wyrób, dopuszczając każdą formę zakończenia postępowania. Oznacza to, że brak jest podstaw do nałożenia na skarżących sankcji ekonomicznych przewidzianych ustawą o badaniach i certyfikacji.

Przyjęcie, tak jak uczyniła to PIH, że na skarżących ciążył obowiązek uzyskania na wprowadzony do sprzedaży wyrób certyfikatu bezpieczeństwa tak, jak stanowi to § 12 ust. 4 w brzmieniu z dnia 20 grudnia 1995r., narusza zasadę, iż prawo nie działa wstecz. Wobec braku w postanowieniu nr 16 Rady ds. Badań i Jakości przepisów przejściowych, należy przyjąć, że ma ono zastosowanie jedynie do wniosków złożonych po dniu 20 grudnia 1995r.

Główny Inspektor Inspekcji Handlowej wniósł o oddalenie skargi uznając zarzuty w niej podniesione za niezasadne a powoływanie się przez stronę na przepisy postanowienia Nr 10 z dnia 31 marca 1995 r. Rady ds. Badań i Certyfikacji w sprawie szczegółowego trybu certyfikacji wyrobów oraz zmieniające go postanowienie Nr 16 z dnia 20 grudnia 1995r. za nie mające znaczenia dla sprawy, bowiem art. 26 ust. 1 ustawy o badaniach i certyfikacji nie uzależnia niestosowania sankcji ekonomicznej od uzyskania dokumentu w postaci potwierdzenia przyjęcia wyrobu do certyfikacji. Nadto przepisy postanowienia nie są źródłem prawa powszechnie obowiązującego, mają jedynie charakter instrumentalny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Przytoczone przez stronę zarzuty jak i ich umotywowanie nie są uzasadnione. Organy prawidłowo ustaliły, iż wprowadzenie do obrotu grzechotki "[...]" bez uzyskania certyfikatu na znak bezpieczeństwa było działaniem sprzecznym z ustawą o badaniach i certyfikacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny mimo bezzasadnych zarzutów skargi, działając na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co oznacza iż sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, uznając iż zaskarżone decyzje zapadały z naruszeniem przepisów prawa uchylił powyższe decyzje z następujących powodów:

Przepis art. 26 ust. 3 ustawy o badaniach i certyfikacji w brzmieniu obowiązujący w dacie orzekania przez organ administracji w tej sprawie zawierał upoważnienie ustawowe do wydania aktu wykonawczego, ale także określał, iż okres za jaki sankcja ekonomiczna może być wymierzona nie może być dłuższy niż 3 lata.

Minister Finansów w § 5 rozporządzenia z dnia 11 lipca 2000r. w sprawie sankcji ekonomicznych na wprowadzenie do obrotu wyrobów podlegających oznaczeniu znakiem bezpieczeństwa a nie oznaczonych tym znakiem lub nie spełniających innych wymagań, a także za wykonanie usługi nie spełniającej odpowiednich wymagań wydanych na podstawie powyższego upoważnienia ustawowego, określa okres za jaki sankcja ekonomiczna może być wymierzana na nie dłuższy niż 3 lata.

Tak sformułowany przepis nasuwa wątpliwości interpretacyjne, co do tego, czy jest to określenie terminu przedawnienia, czy też jedynie ograniczenia stosowania sankcji ekonomicznej przez wskazanie maksymalnego okresu za jaki sankcja może być wymierzona. Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że przepis ten wprowadza swoiste przedawnienie. Inne rozumienie tego przepisu znaczyłoby bowiem, iż sankcja może być wymierzona za dowolnie wybrany okres prowadzenia działalności z naruszeniem art. 26 ust. 1 lub 2 tej ustawy, byleby łączny okres, za który wymierza się sankcję, nie przekraczał 3 lat. Takie rozumienie tego przepisu prowadziłoby do dowolności w stosowaniu sankcji i pozwalałoby na wymierzenie sankcji nawet po wielu latach od zaprzestania działalności.

Za tym, że przepis art. 26 ust. 3 ustawy o badaniach i certyfikacji (§ 5 rozporządzenia MF z dnia 11 lipca 2000r.) określa termin przedawnienia opowiada się Naczelny Sąd Administracyjny między innymi w wyroku z dnia 28 czerwca 2001r. I S.A./PO 716/00 oraz w wyroku z dnia 27 października 2003r. IV S.A. 1255/01.

Przedawnienie określone w art. 26 ust. 3 ustawy jest swoistym przedawnieniem orzekania. Sformułowanie "okres za jaki sankcja może być wymierzona, ale nie dłuższy niż 3 lata" wskazuje iż jest to unormowanie adresowane od organu orzekającego, który wymierza sankcję, a więc zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ orzekający w drugiej instancji ma obowiązek uwzględnić w dacie orzekania przez ten organ czy sankcja ekonomiczna nie jest wymierzana za okres dłuższy niż 3 lata licząc okres przez datą wydania decyzji.

Organy w obu decyzjach nie odniosły się do art. 26 ust. 3 ustawy, mimo, że jak wynika z akt sprawy, okres wprowadzenia do obrotu "[...]" bez certyfikatu lub znaku bezpieczeństwa to okres od [...] stycznia 1995r. do [...] lutego 1996r. i za ten okres organy obu instancji nałożyły sankcję ekonomiczną. Decyzja pierwszej instancji nakłada nakładająca sankcję ekonomiczną wydana została [...] marca 2001r. a więc po upływie 5 lat od zaprzestania wprowadzania tego towaru do obrotu a decyzja organu drugiej instancji [...] maja 2001r.

Reasumując powyższe Sąd uznał iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 26 ust. 3 ustawy o badaniach i certyfikacji mającym wpływ na wynik sprawy i dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.