Wyrok Sądu Najwyższego, sygn. akt III ARN 20/92
Sąd Najwyższy
Data orzeczenia: 1992-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 621  Sprawy mieszkaniowe, w tym dodatki mieszkaniowe
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 10, art. 77-79, art. 81, art. 84, art. 89 par. 2
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: art. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 1946 nr 3 poz. 17
law: Ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej.

SENTENCJA

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Państwowego (...) na decyzję Ministra Przemysłu w przedmiocie przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa na skutek rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 1991 r. IV SA 203/91

uchyla zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję (...).


UZASADNIENIE

W postępowaniu, wszczętym na wniosek byłych właścicieli mienia przejętego na własność Państwa, obowiązują wszystkie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące postępowania wyjaśniającego, a wobec tego należało dostosować ramy tego postępowania do treści art. 77 Kpa, umożliwić stronom czynny udział w postępowaniu dowodowym zgodnie z art. 10 i art. 78 oraz art. 79 Kpa, zapewnić możliwość wypowiedzenia się co do dowodów - art. 81 Kpa, skorzystać z fachowej wiedzy biegłych /art. 84 Kpa/ a postępowaniu wyjaśniającemu należało nadać formę rozprawy administracyjnej, wykonując obowiązek ustanowiony w art. 89 par. 2 Kpa.

Niezależnie od tego, jak dzisiaj trzeba oceniać konstrukcję normy nacjonalizacyjnej, w badaniu ważności decyzji nacjonalizacyjnej problemu kryteriów oceny zdolności zatrudnienia pracowników w przedsiębiorstwie w postępowaniu wyjaśniającym nie można pominąć, lecz trzeba je do końca zbadać i wyjaśnić z wykorzystaniem wszystkich środków dowodowych.

Tę samą wagę prawną ma wyjaśnienie wszystkich okoliczności dotyczących wyposażenia przedsiębiorstwa przejmowanego w trybie nacjonalizacyjnym w maszyny i urządzenia poligraficzne, zwłaszcza, że zachowały się nie tylko spisy inwentarzowe, lecz również druki ulotne i inne druki, które wychodziły z maszyn drukarskich tego przedsiębiorstwa, a mogą one służyć określaniu rodzaju maszyn i urządzeń drukarskich. Nie chodzi więc o domniemanie, ale o okoliczności istotne dla sprawy, wymagające udowodnienia w toku postępowania wyjaśniającego zmierzającego do stwierdzenia nieważności decyzji nacjonalizacyjnej lub stwierdzenia wydania tej decyzji z naruszeniem prawa.

Na terenie nacjonalizowanego przedsiębiorstwa obok zabudowań fabrycznych i związanych z produkcją przemysłową znajdował się dom mieszkalny i należało ustalić, czy podpadał on pod pojęcie nieruchomego majątku przedsiębiorstwa, o którym stanowi art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej /Dz.U. nr 3 poz. 17 ze zm./ czy też właściciele przejmowanego przedsiębiorstwa zostali pozbawieni go bez tytułu prawnego, w drodze działań faktycznych podjętych z powodów politycznych.

Jeżeli dom mieszkalny nie dzielił prawnych losów przedsiębiorstwa nacjonalizowanego, to oczywiście i droga prawna zapewniająca jego odzyskanie nie prowadzi przez stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego /stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa/.

Naczelny Sąd Administracyjny nie ustosunkował się do poglądu uzasadnienia zaskarżonej decyzji wyznaczającego dalej idące następstwa stwierdzenia nieważności niż te, które wynikają z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Organ ministerialny uznał, że prawną konsekwencją decyzji administracyjnej stwierdzającej nieważność orzeczenia nacjonalizacyjnego jest nieważność decyzji /zarządzenia/ Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia 11 lipca 1949 r. w sprawie objęcia przedsiębiorstwa w zarząd państwowy.

Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie regulują takiej sytuacji, w której można domniemywać nieważności decyzji, co do której nie wszczęto postępowania o stwierdzenie jej nieważności.