Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 476/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta ( spr ) Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus WSA Izabela Bąk-Marciniak Protokolant Sekr. sąd. Joanna Andrzejak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2010 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy w K. decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. odmówił M. T. świadczenia pielęgnacyjnego oraz składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad córką W. K.-T. uznając, iż wnioskodawczyni jako osoba nie spokrewniona z dzieckiem nie spełnia przesłanek zawartych w ustawie o świadczeniach rodzinnych, ponieważ zgodnie z art. 17 ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli dziecko zostało umieszczone w rodzinie zastępczej z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpatrzeniu odwołania M. T., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji wskazując, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W. K.-T. została umieszczona w rodzinie zastępczej, na której nie ciąży ustawowy obowiązek alimentacyjny, dlatego rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest prawidłowe.

M. T. wniosła skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której powołała się na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 lipca 2008r. sygn. akt P 41/07. W wyroku tym Trybunał stwierdził, że przepis art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy w zakresie, w jakim uniemożliwia przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 tej ustawy, nad innym niż jej dziecko, niepełnosprawnym, niepełnoletnim członkiem rodziny, dla którego stanowi rodzinę zastępczą spokrewnioną i wobec którego osobę tę obciąża obowiązek alimentacyjny, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 20 i art. 23 Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz. 11). Skarżąca w skardze podniosła, iż Trybunał dokonując oceny zawartej w tym wyroku nie rozważał zgodności z Konstytucją wyłączenia z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego osoby, które rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem umieszczonym w niespokrewnionej rodzinie zastępczej. Mając powyższe na uwadze skarżąca uznała, że przepisy art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy w tym zakresie są niezgodne z art. 18, art. 32 ust. 1, art. 72 ust. 2 Konstytucji RP. Naruszają bowiem zasadę równości w realizacji prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez to, że rodziny naturalne, rodziny adopcyjne i rodziny zastępcze spokrewnione, na których ciąży obowiązek alimentacyjny traktuje się w sposób odmienny niż rodziny zastępcze niespokrewnione, tylko z tego powodu, że nie wiąże ich z wychowywanym dzieckiem stosunek pokrewieństwa na tyle bliski, by łączył się z obowiązkiem alimentacyjnym. Taka regulacja stanowi dyskryminację tej formy rodziny zarówno w stosunku do rodziny naturalnej, adopcyjnej, jak i rodziny zastępczej spokrewnionej, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem przyjętego dziecka. Skarżąca powołała się przy tym na ugruntowany w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego pogląd, zgodnie z którym wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w przekonujących argumentach. Różnicowanie sytuacji prawnej podmiotów podobnych może więc być uznane za zgodne z Konstytucją, jeżeli pozostaje w zgodzie z zasadami sprawiedliwości społecznej i służy urzeczywistnianiu tych zasad (wyrok TK z 16.12.1997r., K 8/97, OTK ZU nr 5-6/1997; wyrok z 13.04.1999, K 36/98, OTK ZU nr 3/1999, poz. 40).

W uzasadnieniu skargi M. T. powołała się również na wyrok Trybunału Konstytucyjny z 22 lipca 2008r. sygn. akt P 41/07, z którego wynika, że zarówno rodzina naturalna jak i rodzina zastępcza są podmiotami zobowiązanymi do pieczy nad dzieckiem. W razie zaś rezygnacji z pracy zarobkowej ze względu na konieczność opiekowania się niepelnoprawnym dzieckiem sytuacja rodziców naturalnych i zastępczych jest taka sama. Różnicowanie ich pozycji w tym zakresie jest przejawem naruszenia zasady równości. Jak zauważyła skarżąca formułując powyższą tezę Trybunał nie zróżnicował rodzin zastępczych na spokrewnione i niespokrewnione, lecz stwierdził, że sytuacja rodzin zastępczych, bez względu na ich rodzaj, w razie rezygnacji z pracy zarobkowej ze względu na konieczność opiekowania się niepelnoprawnym dzieckiem jest taka sama. Mając powyższe na uwadze skarżąca stwierdziła, że różnicowanie sytuacji rodzin zastępczych spokrewnionych i niespokrewnionych w zakresie świadczeń pielęgnacyjnych stanowi przejaw niczym nieuzasadnionej dyskryminacji. W skardze podniesiono również, że skoro warunkiem, jaki muszą spełniać kandydaci na rodzinę zastępczą jest posiadanie stałego źródła utrzymania (art. 73 ust 1 pkt 7 ustawy), a więc pracy, to należy przyjąć, że pomoc udzielana na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej stanowi - zgodnie z zasadą subsydiarności - uzupełnienie w budżecie domowym rodziny zastępczej tych stałych dochodów wypracowanych przez rodziców.

Samorządowe Kolegium Odwoławczego w K. odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy ponadto wskazał na pismo Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w J. oraz orzeczenie Sądu Rejonowego w J. G. z dnia [...].06.2005r. z których wynika, że dla W. K. –T. skarżąca wraz z mężem pełni funkcję rodziny zastępczej i z tego tytułu pobiera pomoc pieniężną w wysokości 1.076,40 zł. miesięcznie na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka.

Wyrokiem z dnia 14 października 2009 r. sygn. akt IV SA/Po 614/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Oddalając skargę na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] maja 2009 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, iż M. T. wraz z mężem, na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w J. G. z dnia [...] czerwca 2005r. sygn. akt [...] została ustanowiona rodziną zastępczą dla W. K.-T., wobec której Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w J. G. w dniu [...] lipca 2007 r. wydał orzeczenie zaliczające ją do osób niepełnosprawnych wymagających stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. M. T. stanowi dla W. K.-T. rodzinę zastępczą niespokrewnioną. Ustawodawca w ustawie o świadczeniach rodzinnych przewidział przesłanki pozytywne, od których wystąpienia uzależnione jest prawo do świadczenia pielęgnacyjnego jak i przesłanki negatywne, których wystąpienie powoduje, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie przysługuje. Przesłanki nieprzyznania świadczenia pielęgnacyjnego zawarte w ustawie mają charakter rozłączny, zaistnienie jednej z nich powoduje wystąpienie prawnej przeszkody do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Przesłanki negatywne zawarte są w art. 17 ust. 5 ustawy, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje m.in., gdy osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem (art. 17 ust. 5 lit. b ustawy). M. T. jako osoba, na której nie ciąży obowiązek alimentacyjny w rozumieniu kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, nie spełnia przesłanki pozytywnej przyznania wnioskowanego świadczenia. Brak pokrewieństwa z dzieckiem, dla którego została wraz z mężem ustanowiona rodziną zastępczą, powoduje również wystąpienie przesłanki negatywnej. Z tego względu organy administracji odmawiając przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie naruszyły obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa.

Ponadto, w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 lipca 2008 r. sygn. akt P 41/07, za niekonstytucyjny uznano art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy w zakresie, w jakim wyłączono możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego przez rodziny zastępcze spokrewnione. Natomiast w wyroku z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/07 Trybunał Konstytucyjny orzekł zaś wyłącznie o niekonstytucyjności art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych tylko w takim zakresie, w jakim przepis ten uniemożliwiał nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko członkiem rodziny. Powołane orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dotyczą więc prawa do pomocy ze strony państwa dla osoby zdolnej do pracy, lecz niezatrudnionej i niewykonującej innej pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym (także dorosłym) w sytuacji, gdy na osobie tej ciąży obowiązek alimentacyjny wobec dziecka. Sąd nie stwierdził zatem podstaw do zakwestionowania konstytucyjności przepisów art. 17 ust. 1, ust. 2c i ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim wyłączają z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego osoby, które rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem umieszczonym w niespokrewnionej rodzinie zastępczej.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 października 2009 r. sygn. akt IV SA/Po 614/09 wniosła M. T., zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 32 ust. 1 Konstytucji RP przez jego niezastosowanie oraz art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt. 2 lit. b) ustawy o świadczeniach rodzinnych przez ich błędną wykładnię. Zarzucono również naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 §4 ppsa poprzez niewyczerpujące ustosunkowanie się do zarzutów skargi oraz nierzetelne wyjaśnienie podstaw rozstrzygnięcia, naruszenie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a ppsa poprzez jego niezastosowanie, oraz naruszenie art. 151 ppsa poprzez jego błędne zastosowanie, które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W skardze kasacyjnej złożono również wniosek o wystąpienie przez Sąd orzekający do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym dotyczącym zgodności z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim odmawiają świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 tej ustawy, nad innym niż jej dziecko, niepełnosprawnym, niepełnoletnim dzieckiem, dla którego stanowi rodzinę zastępczą, wobec którego osobę tę nie obciąża obowiązek alimentacyjny.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że Sąd pierwszej instancji ograniczył się do zastosowania literalnego brzmienia przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych nie biorąc pod uwagę orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, jak również nie dokonując samodzielnie prokonstytucyjnej wykładni przepisów o świadczeniach pielęgnacyjnych, do czego był zobowiązany. Sądy są uprawnione do niestosowania ustaw i przepisów ustaw z nią sprzecznych, Konstytucja wprowadza bowiem zasadę, że jej przepisy stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej. Sąd pierwszej instancji nie wziął pod uwagę, że ustawodawca przewidział możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego również osobie, która rezygnuje z pracy celem opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, wobec którego opiekun faktyczny nie jest zobowiązany do alimentacji. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi wprost, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, które rezygnują z pracy, a na których ciąży według kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek alimentacyjny wobec dziecka, a także opiekunom faktycznym dziecka. Z przepisu tego wynika więc wprost, że ustawodawca ujmując w grupie osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego opiekunów faktycznych dziecka przewidział możliwość przyznania tego świadczenia również osobom, na których nie ciąży obowiązek alimentacyjny wobec dziecka. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu dokonując literalnej wykładni art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit b) ustawy o świadczeniach rodzinnych naruszył wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasadę równości.

W wyroku z dnia 22 lipca 2008r. sygn. akt P 41/07 Trybunał Konstytucyjny był związany pytaniem prawnym postawionym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 21 marca 2007 r., niemniej jednak - w kontekście niniejszej sprawy - w uzasadnieniu orzeczenia Trybunał jednoznacznie wskazał, jaki jest jego zdaniem zakres podmiotowy świadczenia pielęgnacyjnego wskazując, iż rodzina zastępcza jest elementem systemu wsparcia rodziny naturalnej. Trybunał podkreślił, iż z zasady równości, wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, wynika nakaz jednakowego traktowania podmiotów prawa w obrębie określonej klasy (kategorii). Wszystkie podmioty prawa, charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą istotną (relewantną), powinny być traktowane równo, bez zróżnicowań, zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Podmioty różniące się mogą być natomiast traktowane odmiennie. Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku stwierdził, że zarówno rodzina naturalna, jak i rodzina zastępcza są podmiotami zobowiązanymi do pieczy nad dzieckiem. W razie rezygnacji z pracy zarobkowej ze względu na konieczność opiekowania się niepełnosprawnym dzieckiem sytuacja rodziców naturalnych i zastępczych jest taka sama. Różnicowanie ich pozycji w tym zakresie jest przejawem naruszenia zasady równości. Trybunał w powołanych rozważaniach nie różnicował rodzin zastępczych na rodziny spokrewnione zobowiązane wobec dziecka do alimentacji i pozostałe rodziny zastępcze. W opiece nad niepełnosprawnym dzieckiem bez znaczenia bowiem jest, czy na rodzinie zastępczej ciąży względem tego dziecka obowiązek alimentacyjny. Trybunał wskazał, że relewantnymi cechami wspólnymi opiekunów (otrzymujących świadczenie pielęgnacyjne) są: sprawowanie opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, niepodejmowanie z tego powodu pracy i osiąganie przez rodzinę niskich dochodów. Wśród tych cech Trybunał nie wymienił obowiązku alimentacyjnego. Oczywistym więc jest, że art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. b) ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu na dzień 28 maja 2009r. (dzień wydania zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji) w zakresie w jakim wyłącza z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego rodziny zastępcze niespokrewnione jak i rodziny zastępcze spokrewnione, ale na których nie ciąży obowiązek alimentacyjny wobec dziecka, jest sprzeczny z wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasadą równości. Różnicowanie bowiem sytuacji rodzin zastępczych spokrewnionych, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i pozostałych rodzin zastępczych w zakresie świadczeń pielęgnacyjnych stanowi przejaw niczym nieuzasadnionej dyskryminacji tych ostatnich. Skoro zaś warunkiem, jaki muszą spełniać kandydaci na rodzinę zastępczą, jest posiadanie stałego źródła utrzymania, a więc pracy, to należy przyjąć, że pomoc udzielana na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej stanowi - zgodnie z zasadą subsydiarności - uzupełnienie w budżecie domowym rodziny zastępczej stałych dochodów wypracowanych przez rodziców zastępczych. Ustawodawca zakłada zatem, że rodzina zastępcza sprawując swą funkcję wykonuje jednocześnie pracę zarobkową. Tym samym jeżeli dziecko umieszczone w rodzinie zastępczej będzie wymagało stałej opieki ze względu na niepełnosprawność to rodzina zastępcza - niezależnie, czy zobowiązana do alimentacji względem dziecka, czy nie - winna zyskiwać uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. Rezygnacja przez któregokolwiek z rodziców zastępczych z pracy i zajęcie się stałą opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem bez uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego powoduje bowiem utratę stałego źródła utrzymania, które jest jedną z obligatoryjnych przesłanek ustanowienia rodziny zastępczej.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 26 kwietnia 2010 roku sygn.akt I OSK 76/10 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu .

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwioną podstawę naruszenia art. 141 §4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), jako przepisu postępowania, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, dlatego skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżony wyrok bowiem nie zawierał wystarczającego wyjaśnienia podstawy prawnej zawartego w nim rozstrzygnięcia w odniesieniu do zarzutów skargi skierowanej do Sądu pierwszej instancji. Sąd pierwszej instancji – oddalając skargę – wskazał jedynie na zakres orzeczeń zawartych w wyrokach Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 lipca 2008 r. sygn. akt P 41/07 i z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/07, i stwierdził, iż w kontekście tego zakresu, jednoznaczna treść art. 17 ust. 1, ust. 2c i ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie daje podstawy do zakwestionowania konstytucyjności tych przepisów, w zakresie w jakim wyłączają z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego osoby sprawujące opiekę na dzieckiem umieszczonym w niespokrewnionej rodzinie zastępczej. Sąd pierwszej instancji nie wyartykułował zatem jakichkolwiek argumentów, które uzasadniałyby przedstawioną przez niego tezę, szczególnie wobec argumentacji skargi zaczerpniętej z uzasadnienia wyroku Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę ,na to, że nie ulega wątpliwości, iż w wyroku z dnia 22 lipca 2008 r. sygn. akt P 41/07 Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim uniemożliwia przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 tej ustawy, nad innym niż jej dziecko, niepełnosprawnym, niepełnoletnim członkiem rodziny, dla którego stanowi rodzinę zastępczą spokrewnioną i wobec którego osobę tę obciąża obowiązek alimentacyjny. Jednak w uzasadnieniu tego orzeczenia TK wyraźnie zastrzegł, iż cyt.: "W niniejszej sprawie Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność normy zrekonstruowanej z art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim wyłączono możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego przez rodziny zastępcze spokrewnione. Trybunał wypowiedział się zatem o normie jedynie w zakresie przedstawionym w pytaniu prawnym. (...) Poza kognicją Trybunału Konstytucyjnego pozostaje kwestia przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego pozostałym formom rodzin zastępczych. Rozstrzygnięcie w tej sprawie stanowiłoby bowiem wyjście poza zakres rozpatrywanego pytania prawnego."

". Trybunał Konstytucyjny nie mógł zatem oceniać konstytucyjności wskazanego przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych w jakimkolwiek innym zakresie, aniżeli w zakresie wyznaczonym powołanym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 marca 2007 r.

Jednakże w cytowanym wyroku z dnia 22 lipca 2008 r. – na co słusznie zwrócono uwagę w uzasadnieniu skargi kasacyjnej – Trybunał Konstytucyjny nie zróżnicował prawnej pozycji rodzin zastępczych spokrewnionych i rodzin zastępczych niespokrewnionych, wskazując jednocześnie, iż zarówno rodzina naturalna jak i rodzina zastępcza są podmiotami zobowiązanymi do pieczy nad dzieckiem. W razie rezygnacji z pracy zarobkowej ze względu na konieczność opiekowania się niepełnosprawnym dzieckiem sytuacja rodziców naturalnych i zastępczych jest taka sama. Różnicowanie ich pozycji w tym zakresie jest przejawem naruszenia zasady równości.

Wprawdzie wypowiedź Trybunału Konstytucyjnego należy odnosić do zakresu postawionego pytania prawnego, które dotyczyło jedynie rodzin zastępczych spokrewnionych, jednakże Trybunał podkreślił - co również dostrzeżono zarówno w skardze do Sądu pierwszej instancji, jak i w skardze kasacyjnej – iż relewantnymi cechami wspólnymi opiekunów sprawujących opiekę nad dzieckiem (w tym przypadku zarówno rodziców naturalnych, jak i rodziny zastępczej) jest sprawowanie opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, niepodejmowanie z tego powodu pracy oraz osiąganie przez rodzinę niskich dochodów.

W ocenie Trybunału Konstytucyjnego, dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, istotnymi czynnikami są więc przede wszystkim okoliczności wymienione w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skutkiem zaś cytowanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 lipca 2008 r., przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych został znowelizowany z dniem 2 stycznia 2009 r. przepisem art. 1 pkt 8 lit. c tiret pierwszy ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 223. poz. 1456), w wyniku której to noweli wprowadzono m.in. zapis, iż świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem na której (zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy) ciąży obowiązek alimentacyjny.

Jakkolwiek więc, w chwili wydania decyzji organu odwoławczego w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej, obowiązywał stan prawny, według którego umieszczenie dziecka jedynie w rodzinie zastępczej spokrewnionej, na której ciążył obowiązek alimentacyjny, nie wykluczało przyznania takiego świadczenia osobie sprawującej opiekę na dzieckiem w ramach takiej rodziny zastępczej, to w ocenie Trybunału Konstytucyjnego - wyrażonej w wyroku z dnia 22 lipca 2008 r. wydanym przed decyzją organu odwoławczego w niniejszej sprawie i przytoczonej w skardze do Sądu pierwszej instancji i w skardze kasacyjnej – nie budziło wątpliwości, iż sytuacja rodziców naturalnych i rodziców zastępczych w sprawowaniu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem skutkującej rezygnacją z pracy zarobkowej ze względu na konieczność sprawowania tej opieki jest taka sama.

Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu swego wyroku przede wszystkim podkreślił, że wyrażona przez Trybunał Konstytucyjny tożsamość sytuacji prawnej rodziców naturalnych i rodziców zastępczych w rezygnowaniu z pracy zarobkowej na rzecz sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem wymagała od Sądu pierwszej instancji, poza przytoczeniem literalnej treści art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych – jak słusznie wskazano w skardze kasacyjnej – wykazania, że regulacja ta nie narusza konstytucyjnej zasady równości zawartej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że Sąd pierwszej instancji w żaden sposób nie wykazał - z naruszeniem art. 141 §4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy - aby zarzuty skargi dotyczące normy rangi ustawowej uwzględniające ocenę Trybunału Konstytucyjnego wyrażoną w wyroku z dnia 22 lipca 2008 r. sygn. akt P 41/07, nie były uzasadnione. W szczególności Sąd pierwszej instancji nie wskazał jakichkolwiek wartości konstytucyjnie określonych pozwalających na uznanie, iż zróżnicowanie w ustawie o świadczeniach rodzinnych prawnej pozycji rodzin zastępczych spokrewnionych i rodzin zastępczych niespokrewnionych z dzieckiem umieszczonym w takich rodzinach, nie narusza sformułowanych w skardze do tego Sądu wartości konstytucyjnych wynikających z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 72 ust. 2 Konstytucji RP.

Naczelny Sąd Administracyjny uchylając wyrok Sadu pierwszej instancji do ponownego rozpoznania nakazał przy ponownym rozpoznawaniu sprawy dokonania oceny zarzutów skargi w sposób wyżej wskazany, i w zależności od jej wyniku rozważenia potrzeby skorzystania z uprawnienia określonego w art. 193 Konstytucji RP.

Po ponownym rozpoznawaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył co następuje:

Skarga złożona przez M. T. na decyzję Samorządowego kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] maja 2009 roku zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny, stosownie do przysługujących mu kompetencji określonych w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontroluje zaskarżoną decyzję wyłącznie w aspekcie jej zgodności z prawem i może decyzję taką uchylić, gdy narusza ona prawo materialne lub procesowe w stopniu, mającym wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej p.p.s.a.).

Na podstawie art. 134 § 1 ww. ustawy, sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z tym przepisem, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd może uwzględnić skargę także ze względu na inne uchybienia niż te, które podnosi strona w skardze. W niniejszym postępowaniu natomiast Sąd administracyjny rozpoznający poraz drugi skargę jako Sąd pierwszej instancji związany jest dodatkowo wykładnią prawa Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartą w wyroku z dnia 26 kwietnia 2010 roku( art.190 ustawy p.ps.a.).

Przenosząc to na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że zarzuty skargi nie dotyczyły ustaleń faktycznych, ale zastosowania zarówno przez organ administracyjny w zaskarżonej decyzji, jak i przez Sąd pierwszej instancji literalnej treści art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych a jednocześnie nie wykazania przez tenże Sąd w uzasadnieniu ,że regulacja ta nie narusza konstytucyjnej zasady równości zawartej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznając aktualnie sprawę uznał ,że przepis art.17 ust.5 pkt 2 lit. b o świadczeniach rodzinnych wyłączający z grona osób mogących otrzymać na jego podstawie świadczenie pielęgnacyjne rodzinę zastępczą niespokrewnioną a dający takowe uprawnienie wyłącznie rodzinie zastępczej spokrewnionej narusza konstytucyjną zasadę równości zawartą w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Już z samego uzasadnienia Trybunału Konstytucyjnego do wyroku z dnia 22 lipca 2008r. sygn. akt P 41/07 jednoznacznie wynika, jaki jest jego zdaniem zakres podmiotowy świadczenia pielęgnacyjnego wskazując, iż rodzina zastępcza jest elementem systemu wsparcia rodziny naturalnej. Tym samym w tym uzasadnieniu Trybunał nie zróżnicował rodzin zastępczych na spokrewnione i niespokrewnione. Trybunał podkreślił, iż z zasady równości, wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, wynika nakaz jednakowego traktowania podmiotów prawa w obrębie określonej klasy (kategorii). Wszystkie podmioty prawa, charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą istotną (relewantną), powinny być traktowane równo, bez zróżnicowań, zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Podmioty różniące się mogą być natomiast traktowane odmiennie. Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku stwierdził, że zarówno rodzina naturalna, jak i rodzina zastępcza są podmiotami zobowiązanymi do pieczy nad dzieckiem. W razie rezygnacji z pracy zarobkowej ze względu na konieczność opiekowania się niepełnosprawnym dzieckiem sytuacja rodziców naturalnych i zastępczych jest taka sama. Różnicowanie ich pozycji w tym zakresie jest przejawem naruszenia zasady równości. Trybunał w powołanych rozważaniach nie różnicował rodzin zastępczych na rodziny spokrewnione zobowiązane wobec dziecka do alimentacji i pozostałe rodziny zastępcze.

Sąd Administracyjny aktualnie rozpoznający sprawę rozważając powyżej przedstawione stanowisko Trybunału Konstytucyjnego sięgnął do źródłowych przepisów ,które regulują funkcjonowanie rodzin zastępczych. Zgodnie z przepisem art. 72 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (tekst. jednolity. Dz. U. z 2009 roku nr 175 poz.1362 z późniejszymi zmianami )w punktach od 1 do 4 dziecku pozbawionemu całkowicie lub częściowo opieki rodzicielskiej zapewnia się opiekę i wychowanie w rodzinie zastępczej. Rodzina zastępcza może być ustanowiona również dla dziecka niedostosowanego społecznie a w wypełnianiu swoich funkcji kieruje się dobrem przyjętego dziecka i poszanowaniem jego praw.

Rodzina zastępcza sprawuje zaś opiekę nad powierzonym dzieckiem osobiście, z wyjątkiem przypadków, gdy osoba pełniąca funkcję rodziny zastępczej okresowo nie może z powodów zdrowotnych lub losowych sprawować opieki osobiście albo gdy dziecko okresowo przebywa w szczególności w sanatorium, szpitalu, domu pomocy społecznej, specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, młodzieżowym ośrodku wychowawczym, młodzieżowym ośrodku socjoterapii lub w innej placówce zapewniającej opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania. Rodzina zastępcza zapewnia dziecku warunki rozwoju i wychowania odpowiednie do jego stanu zdrowia i poziomu rozwoju. Ustawodawca w przepisach tejże ustawy w Art. 74. rodziny zastępcze podzielił na

1) spokrewnione z dzieckiem;

2) niespokrewnione z dzieckiem;

3) zawodowe niespokrewnione z dzieckiem:

a) wielodzietne,

b) specjalistyczne,

c) o charakterze pogotowia rodzinnego.

Przy czym od rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem i niespokrewnionej z dzieckiem różni się zdecydowanie tylko rodzina zawodowa niespokrewniona z dzieckiem ponieważ tylko ona na podstawie art. 75. ust 2 tejże ustawy

zawiera ze starostą umowę, do której mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.) dotyczące umowy zlecenia.

Poza tym ustawodawca na podstawie art. 78. ust 1 ustawy dał każdej rodzinie zastępczej uprawnienie do otrzymania pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania każdego umieszczonego w niej dziecka.

Natomiast zgodnie z art.78 ust.5. ustawy niespokrewniona z dzieckiem rodzina zastępcza otrzymuje dodatkowo na każde umieszczone w niej dziecko kwotę odpowiadającą 10 % podstawy z tytułu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem i jego wychowania. Przy czym należy zwrócić uwagę na to, że pomoc ta nie pełni funkcji wynagrodzenia tak jak to ma miejsce w przypadku zawodowej rodziny zastępczej niespokrewnionej. Bowiem w tej samej ustawie w przepisie art. 78cust.1 powiedziane jest, że zawodowa niespokrewniona z dzieckiem wielodzietna lub specjalistyczna rodzina zastępcza otrzymuje miesięczne wynagrodzenie w wysokości do 160 % podstawy, nie mniej jednak niż 95 % podstawy.

Z powyższego wywnioskować więc można ,że rodzina zastępcza spokrewniona jak i niespokrewniona w świetle tej ustawy charakteryzują się równą pozycją prawną, mianowicie taką, że funkcję w niej naznaczoną pełnią w oparciu o uprawnienie do uzyskania pomocy pieniężnej a nie jak to w przypadku zawodowej rodziny zastępczej niespokrewnionej z możliwością uzyskania wynagrodzenia .

Stanowisko takie jest również potwierdzone w doktrynie ,gdzie wypowiedziano się, iż przyznanie wszystkim rodzinom zastępczym, także spokrewnionym z dzieckiem, niemalże jednakowych uprawnień w zakresie otrzymania pomocy należy uznać za sprawiedliwe. Podmioty te zastępują instytucje publiczne w sprawowaniu funkcji opiekuńczo-wychowawczych nad osieroconymi i zaniedbanymi przez rodziców dziećmi i powinny być wspierane przez państwo lub samorząd terytorialny. Rodziny spokrewnione z dzieckiem także powinny mieć prawo do pomocy, jeżeli wsparcie to nie mieści się w kanonie ich wartości i wewnętrznych przekonań, zawsze mogą z niego zrezygnować (prawo to przysługuje wszystkim rodzinom zastępczym - ust. 8). Rezygnacja powinna przyjąć formę pisemnego oświadczenia i może być złożona w każdej chwili w trakcie pobierania świadczenia. Zasadne wydaje się również niewielkie zwiększenie pomocy dla rodzin niespokrewnionych z dzieckiem o kwotę 10% podstawy na każdego podopiecznego. Mało przekonujące jest uzasadnienie ustawodawcy, jakoby powyższa pomoc podyktowana była sprawowaniem osobistej opieki nad dzieckiem i jego wychowaniem. Tym zajmują się również rodziny spokrewnione. Chodzi tu więc raczej o dodatkowe wsparcie rodzin niezwiązanych biologicznie i emocjonalnie z dzieckiem. Należy podkreślić, że przedmiotowa pomoc nie przysługuje rodzinom zawodowym, być może dlatego, że otrzymują one wynagrodzenie za pełnienie funkcji rodziny zastępczej(vide- komentarz do art. 78 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U.09.175.1362), I. Sierpowska, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, ABC, 2009, wyd. II.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny stoi więc na stanowisku ,że tym samym pozycja rodziny zastępczej spokrewnionej jak i niespokrewnionej w zakresie przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art.17 ustawy o świadczeniach rodzinnych powinna być taka sama. W przeciwnym razie dojdzie do naruszenia przepisu art.32 ust.1 Konstytucji RP ,w którym zapisane jest ,wszyscy są wobec prawa równi. Sąd podziela jednocześnie argumenty podkreślone w skardze M. T. ,że różnicowanie sytuacji rodzin zastępczych spokrewnionych, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i pozostałych rodzin zastępczych w zakresie świadczeń pielęgnacyjnych stanowi przejaw niczym nieuzasadnionej dyskryminacji tych ostatnich. Skoro zaś warunkiem, jaki muszą spełniać kandydaci na rodzinę zastępczą, jest posiadanie stałego źródła utrzymania, a więc pracy, to należy przyjąć, że pomoc udzielana na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej stanowi - zgodnie z zasadą subsydiarności - uzupełnienie w budżecie domowym rodziny zastępczej stałych dochodów wypracowanych przez rodziców zastępczych. Ustawodawca zakłada zatem, że rodzina zastępcza sprawując swą funkcję wykonuje jednocześnie pracę zarobkową. Tym samym jeżeli dziecko umieszczone w rodzinie zastępczej będzie wymagało stałej opieki ze względu na niepełnosprawność to rodzina zastępcza - niezależnie, czy zobowiązana do alimentacji względem dziecka, czy nie - winna zyskiwać uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. Rezygnacja przez któregokolwiek z rodziców zastępczych z pracy i zajęcie się stałą opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem bez uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego powoduje bowiem utratę stałego źródła utrzymania, które jest jedną z obligatoryjnych przesłanek ustanowienia rodziny zastępczej.

Wykładnia sądowa, którą zastosował Sąd orzekający w tej sprawie, ma charakter wykładni operatywnej, i zmierza do rezultatu wynikającego z takiego rozumienia prawa, które zapewnia jego spójność oraz konstytucyjność. Sąd jest zobowiązany wybrać taką interpretację normy ustawowej, która umożliwia najpełniejsze urzeczywistnienie norm, zasad i wartości konstytucyjnych (wyrok NSA z dnia 26 lutego 2009r. sygn. akt I OSK 533/08, niepublikowany).

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznający sprawę doszedł do samodzielnych wniosków w zakresie wykładni przepisów art.17 Ustawy o świadczeniach rodzinnych sięgając między innymi do definicji i funkcji instytucji rodziny zastępczej spokrewnionej i niespokrewnionej zamieszczonej w przepisach ustawy o pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że dokonując prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 1 ,5 pkt 2 lit. b przy uwzględnieniu przywołanych przepisów Ustawy o pomocy społecznej, poglądów reprezentowanych w orzecznictwie i doktrynie a zwłaszcza w uzasadnieniu wyroku TK z 22 lipca 2008 roku sygn.akt P 41/07(OTK-A 2008/6/109,Dz.U.Nr 138,poz.875) może prawidłowo dekodować normę prawa materialnego, pozwalającą na rozstrzygnięcie sprawy i nie zachodzi potrzeba przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego na podstawie art. 193 Konstytucji.

Zgodnie z art. 193 Konstytucji każdy sąd, w tym Wojewódzki Sąd Administracyjny, może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Inicjatywa w skorzystaniu z ww. instytucji konstytucyjnej należy tylko i wyłącznie do Sądu, stąd też zawarty w skardze kasacyjnej pełnomocnika z dnia [...] grudnia 2009 r. wniosek o skierowanie przez Sąd pytania do Trybunału Konstytucyjnego nie wiąże Sądu (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego /dalej WSA/ w Olsztynie z dnia 18 października 2008 r., II SA/Ol 861/07, LEX nr 303725, w którym wskazano, że "wyłącznie wątpliwości sądu, a nie skarżącego, mogą uzasadnić przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego, od odpowiedzi na które zależy rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej. Dlatego też skarżący nie ma uprawnienia do skutecznego domagania się przedłożenia przez sąd pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu"). Sąd nie może również stawiać pytania prawnego w trybie art. 193 Konstytucji dopóty, dopóki sam nie wyrobi sobie poglądu prawnego w kwestii niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją. "W przeciwnym razie należałoby stanąć na stanowisku, że w danej sprawie sąd uchyla się

od dokonania autonomicznej (samodzielnej) wykładni i zastosowania prawa ad casum. Oznaczałoby to równocześnie także i to, że sąd zwraca się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym nie po to, aby przedstawić umotywowany zarzut niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ale po to, aby uzyskać od Trybunału Konstytucyjnego stanowisko w kwestii prawidłowej wykładni wskazanych norm prawnych, które mają stanowić podstawę prawną rozstrzygnięcia sądowego,

co oczywiście nie należy do kompetencji Trybunału Konstytucyjnego" (wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 listopada 2005 r., III SA/Wa 2426/05, LEX nr 198985).

W wyroku z dnia 9 października 1998 r., II SA 1246/98- Glosa 3/99/29, Naczelny Sąd Administracyjny (dalej NSA) stwierdził, że Konstytucja wprowadza zasadę, że jej przepisy stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej (art. 8 ust. 2 Konstytucji). Oznacza to m.in., że sądy są uprawnione do niestosowania ustaw

i przepisów ustaw z nią sprzecznych. Biorąc pod uwagę także, iż obowiązek podejmowania czynności zmierzających do szybkiego załatwienia sprawy spoczywa

na sądzie (art. 7 ppsa), Sąd nie powinien uciekać się do skorzystania z instytucji pytania prawnego do TK, w sytuacji, gdy na podstawie posiadanej wiedzy, w oparciu

o posiadane kompetencje ma możliwość samodzielnie rozstrzygnąć kwestie będąca przedmiotem kierowanej do niego skargi.

Dla przykładu stosowania samodzielnej prokonstytucyjnej wykładni prawa można przywołać wyrok WSA w Poznaniu z 27 listopada 2008 roku IV SA/Po 210/08( vide- prawomocny wyrok WSA w Poznaniu z 27 listopada 2008 roku IV SA/Po 210/08 niepublikowany) w którym przeprowadzono takową wykładnię przepisów art.17 Ustawy o świadczeniach rodzinnych i stwierdzono, że do katalogu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego zaliczona powinna być również bratanica opiekująca się swoją dorosłą niepełnosprawną ciotką, jeżeli sprawowanie nad nią opieki faktycznej nie jest możliwe przez inną osobę, np. spokrewnioną (zobowiązaną do alimentacji) Przeszkodą w nabyciu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie może być więc w tym przypadku brak obowiązku alimentacyjnego łączącego opiekuna z podopiecznym , a także fakt, że podopieczny nie jest dzieckiem opiekuna.

Tym samym w uznaniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu świadczenie pielęgnacyjne , o które wniosła M. T. pełniąca wraz ze swym mężem funkcję rodziny zastępczej niespokrewnionej dla niepełnosprawnej W. K.-T. powinno być przyznawane na zasadach zrównania jej uprawnień w ustawie o świadczeniach rodzinnych z rodziną zastępczą spokrewnioną.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracyjny powinien uwzględnić ocenę zawartą w niniejszym wyroku oraz wykładnię przepisów zastosowaną przez Sąd.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji