Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 815/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 184, art. 197 par. 2, art. 199, art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 45 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "E." Spółki z o.o. w M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 29 września 2015 r., sygn. akt I SA/Wr 1167/15 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "E." Spółki z o.o. w M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. postanowieniem z dnia 29 września 2015 r., sygn. akt I SA/Wr 1167/15 odmówił "E." Sp. z o.o. w M. (skarżąca) przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Sąd rozpoznając wniosek skarżącej wziął pod uwagę, że ta uchyliła się od przedstawienia informacji żądanych od niej w wezwaniu, o którym mowa w art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), tj. nie przedłożyła bilansu oraz rachunku zysków i strat za marzec, kwiecień, maj 2015 r. (w formie porównawczej).

Wskazał, że z dokumentów jakie przedłożyła strona wynika, że w 2014 r. prowadziła ona działalność gospodarczą relatywnie dużych rozmiarów (przychód netto ponad [...] zł), a w 2015 r. dokonała dostaw towarów i usług o wartości [...] zł miesięcznie. Istotnym przy tym jest zastrzeżenie, że wyczerpująca ocena stanu majątkowego strony skarżącej nie była możliwa z uwagi na to, że strona, pomimo wezwania, nie przedłożyła - bilansu oraz rachunku zysków i strat za marzec, kwiecień i maj 2015 r. Zatem w ocenie Sądu wybiórcze wykonanie zobowiązania kierowanego do strony w trybie art. 255 p.p.s.a. uzasadnia odmowę przyznania stronie wnioskowanego prawa.

Zażalenie na powyższe orzeczenie złożyła skarżąca, wnosząc o jego zmianę poprzez przyznanie skarżącej prawa pomocy poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA we W.

Powyższemu rozstrzygnięciu zarzuciła obrazę przepisów postępowania, tj. art. 246 § 2 pkt. 2 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie, podczas gdy skarżąca spółka nie posiada środków na pokrycie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wskazała, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że przedłożone przez spółkę dokumenty nie dają podstawy do uznania, że spółka nie jest w stanie zgromadzić środków na opłacenie kosztów sądowych. Przedłożone przez spółkę dokumenty jednoznacznie wskazują, że Spółka nie posiada żadnych środków finansowych. Wskazała także, iż Sąd nieprawidłowo uznał, że wszczęte egzekucje wobec skarżącej nie mogą stanowić potwierdzenia jej trudnej sytuacji, gdy tymczasem doprowadziły one do ściągnięcia wszelkich środków, którymi dysponowała skarżąca spółka, a także zajęcia rachunków bankowych i utraty płynności finansowej, a także wielu kontrahentów.

Podniosła także brak odniesienia się Sądu I instancji do okoliczności, iż spółka ma do pokrycia koszty związane nie tylko z tą jednostkową sprawą, a w kilkudziesięciu innych sprawach, co nie może być obojętne dla oceny kondycji finansowej spółki i związanej z tym możliwości ponoszenia kosztów sądowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątek od tej reguły stanowi instytucja prawa pomocy, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.

Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zatem ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na wnioskodawcy. Należy podkreślić, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe.

Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu I instancji zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Sąd ten prawidłowo ocenił, że strona nie wykazała istnienia przesłanki pozwalającej na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W swoich rozważaniach ujął wszystkie informacje przedstawione przez stronę i prawidłowo uznał, że nie zostało wystarczająco wykazane, że spółka nie jest w stanie ponieść obecnie opłat związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym. Ponadto Sąd I instancji trafnie wskazał na fakt, iż spółka miała możliwość przedstawienia dowodów na potwierdzenie swojej aktualnej, trudnej sytuacji majątkowej, jednak mimo wezwania tego nie uczyniła.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, iż nie ma przy tym znaczenia, że Sąd w swoim rozstrzygnięciu nie odniósł się do konieczności uiszczenia kosztów sądowych przez stronę skarżącą w pozostałych wszczętych sprawach, albowiem nie sposób ustalić, jakimi faktycznie środkami ona dysponuje, czy faktycznie obecnie jej sytuacja finansowa jest tak trudna, że uniemożliwia jej opłacenie kosztów w sprawie niniejszej i w pozostałych wszczętych sprawach. Już tylko na marginesie należy zwrócić uwagę, iż z wybiórczo przedstawionej dokumentacji obrazującej sytuację finansową skarżącej wynika, iż z końcem 2014 r. zamknęła ona rok dodatnim wynikiem finansowym, jej przychody wynosiły ponad [...] zł. Ponadto na początku roku 2015 spółka dokonywała na bieżąco dostaw i zakupów towarów, co może świadczyć, iż dysponuje ona środkami, aczkolwiek poza rachunkami bankowymi. Dlatego też argument dotyczący faktu wszczęcia i umorzenia postępowania egzekucyjnego przez organy administracyjne (mające ograniczone możliwości egzekucji środków pieniężnych) z uwagi na brak możliwości wyegzekwowania środków z rachunków bankowych (saldo wynosiło 0 zł) również i z tego powodu nie mógłby mieć znaczenia dla rozpoznawanego wniosku.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał stanowisko Sądu I instancji za całkowicie uzasadnione i na podstawie 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.