Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1002/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 15, art. 24 par. 1 pkt 5, art. 28, art. 77 par. 1, art. 80, art. 127 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 71
journal: Dz.U. 1947 nr 16 poz 62
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2011 r. sprawy ze skargi U. W. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Ministra Gospodarki na rzecz skarżącej U. W. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 1002/11

UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...].04.2011 r. Minister Gospodarki utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...].02.2011 r., umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia [...].11.1951 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Młyn Parowy w M., pow. C..

Minister po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, podobnie jak i uprzednio stanął na stanowisku, iż interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji nacjonalizacyjnej posiada właściciel znacjonalizowanego przedsiębiorstwa lub jego następcy prawni, po udokumentowaniu prawa własności do tego mienia w dacie wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej - 5.02.1946 r. Wyjaśnił, iż protokołem zdawczo-odbiorczym sporządzonym [...].10.1952 r. objęto przedsiębiorstwo młyńskie stanowiące własność B. B.. W sporządzonym [...].08.1960 r. protokole dodatkowym wymieniona została parcela nr [...], o pow. 0,0293 ha, stanowiąca własność T. i B. B.. Natomiast w orzeczeniu nacjonalizacyjnym widniał Młyn parowy B. B.. Minister powołał się nadto na umowę sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego z dnia [...].08.1947 r., przenoszącą własność nieruchomości o pow. 17 arów, na której znajdował się m. in. budynek młyna z B. B. na T. i B. B.. Przedmiotem tej umowy była również część urządzeń i maszyn młyna należącego do B. B.. Podkreślił, że przesądzające dla nacjonalizacji znaczenie ma orzeczenie zatwierdzające protokół zdawczo-odbiorczy, które stawało się nierozłączną częścią orzeczenia właściwego ministra o przejściu lub przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa. Oba te orzeczenia jakkolwiek mają znaczenie deklaratoryjne, to stanowią jednak wyłączny dowód świadczący o tym, że dane przedsiębiorstwo w drodze nacjonalizacji przeszło na własność Państwa z określonymi składnikami. Nadmienił nadto, iż młyn B. B. został zarejestrowany w Izbie Przemysłowo Handlowej w P., a w arkuszu rejestracyjnym z [...].10.1949 r. widnieje wpis "B. B. Młyn Elektryczny". Z przytoczonych okoliczność Minister wyprowadził wniosek, iż nie zachodzi tożsamość tych dwóch przedsiębiorstw. Nie doszło do zbycia przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 40 § 1 Kh z 1934 r. Pojęcie przedsiębiorstwa ma bowiem szerszy zakres i nie sprowadza się tylko do jego składników majątkowych (mienia). Minister podkreślił następnie, iż różny był charakter obu młynów. B. B. był właścicielem młyna parowego, a B. B. młyna elektrycznego. Były to więc dwa różne przedsiębiorstwa. Przedsiębiorstwo B. B. nie było przedmiotem orzeczenia Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia [...].11.1951 r. Kwerenda archiwalna wykazała, iż w odniesieniu do przedmiotowego młyna nie zostało wydane orzeczenie zatwierdzające protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...].10.1952 r. Skarb Państwa został zaś wpisany jako właściciel działki, na której znajdowało się to przedsiębiorstwo młyńskie dopiero na podstawie decyzji Naczelnika Miasta C. z dnia [...].08.1987 r., zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości.

We wniesionej skardze pełnomocnik spadkobierców byłego właściciela znacjonalizowanego przedsiębiorstwa, podobnie jak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucił Ministrowi naruszenie art. 77 oraz 80 Kpa, przez pominięcie, że po zbyciu przedmiotowej nieruchomości młyńskiej w 1947 r. młyn ten był przedsiębiorstwem jednoosobowym, zarejestrowanym na nazwisko B. B. w Izbie Przemysłowo Handlowej. Uprzednio skreślony był z listy przedsiębiorstw podlegających upaństwowieniu i po tym fakcie nabyty przez małżonków B.. Orzeczenie nr [...] Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia [...].11.1951 r. o przejęciu na własność Państwa tego przedsiębiorstwa wydano po bezprawnym wznowieniu postępowania w przedmiocie jego przejęcia. B. B. kontynuował działalność gospodarczą swego poprzednika. Pełnomocnik skarżącej podniósł nadto, iż postępowania o przejęciu przedmiotowego młyna nie wszczęto przed 31.03.1947 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Wojewódzkie sądy administracyjne w oparciu m. in. o art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. uprawnione są do dokonywania kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oceny legalności zaskarżonych aktów Sąd dokonuje poprzez ustalenie, czy podjęto je zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego oraz czy prawidłowo zastosowano i zinterpretowano normy prawa materialnego. Należy nadto zauważyć, iż w myśl art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd, dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Gospodarki naruszyła przepisy postępowania administracyjnego w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja Ministra Gospodarki, umarzająca postępowanie z wniosku skarżącej U. W. o stwierdzenie nieważności orzeczenia nr [...] - Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia [...].11.1951 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Młyn Parowy – B. B. w M., pow. C. naruszyła przepisy obowiązującego prawa w sposób, który może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z dokumentów archiwalnych zgromadzonych w niniejszym postępowaniu administracyjnym jednoznacznie wynika, iż poprzednicy prawni skarżącej na mocy aktu notarialnego z dnia [...]08.1947 r, stali się właścicielami nieruchomości młyńskiej, na której pierwotnie utworzony był i funkcjonował Młyn Parowy – B. B. w M. pow. C., a następnie Młyn Elektryczny B. B. ul. [...] pow. C.. Zatem w dacie wydania kwestionowanego w trybie nadzwyczajnym orzeczenia nr [...] - Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia [...].11.1951 r. w odniesieniu do przedsiębiorstwa pn. Młyn Parowy – B. B. w M., pow. C. - małżonkowie T. i B. B. byli już współwłaścicielami owej nieruchomości młyńskiej na podstawie powołanego aktu notarialnego. Należy przyjąć, iż nieruchomości te nabyli w dobrej wierze, działając w oparciu o postanowienie Wojewódzkiej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw w P. nr A [...] z [...].08.1947 r. (k.190 akt admin.). Postanowieniem tym organ skreślił z 12 wykazu przedsiębiorstw podlegających upaństwowieniu przedsiębiorstwo Młyn parowy M. pow. C. B. B.. Następnie jednak postępowanie tyczące tego młyna pozostającego we własności B. B. zostało wznowione zarządzeniem Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia [...].11.1950 r., z racji wątpliwości co do zdolności przemiałowych przedmiotowego młyna (k.195 akt admin.). Z powołanego aktu notarialnego z dnia [...].08.1947 r. nie wynika aby przedmiotem sprzedaży było przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 40 § 1 Kh z 1934 r. Nie wynika z niego zatem aby nabywcy weszli we wszystkie prawa i obowiązki ich poprzednika, posiadając prawa i obowiązki dotychczasowego przedsiębiorstwa. Treść tego aktu notarialnego nie wskazuje na to, aby intencją stron było przeniesienie istniejącego przedsiębiorstwa na nabywców. Intencją tą było bowiem przeniesienie tylko składników tego przedsiębiorstwa - nieruchomości i ruchomości, w tym części urządzeń dotychczasowego młyna parowego. W tym stanie rzeczy wznowione postępowanie zarządzeniem Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia [...].11.1950 r. tyczyło już uprzednio przejmowanego przedsiębiorstwa pn. Młyn Parowy – B. B. w M., pow. C., z racji powstałych wątpliwości co do zdolności przemiałowych przedmiotowego młyna na dzień nacjonalizacji, czyli [...].02.1946 r. W tym postępowaniu współwłaściciele nowego przedsiębiorstwa młyńskiego młyna elektrycznego mieli więc interes prawny w zakresie nieruchomości, na której to przedsiębiorstwo funkcjonowało - parceli nr [...], o pow. 0,0293 ha, stanowiącej własność T. i B. B. (por. dodatkowy protokół zdawczo-odbiorczy z [...].08.1960 r.- k.286 akt admin.). Jako właściciele nieruchomości przejmowanej wraz z nacjonalizowanym przedsiębiorstwem legitymowali się zatem interesem prawnym w kwestionowaniu orzeczenia nr [...] - Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia [...].11.1951 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Młyn Parowy – B.B. w M., pow. C. odnośnie nieruchomości, na której było zlokalizowane. Zapis § 71 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.01.1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa, znajdujący zastosowanie, z uwagi na datę orzeczenia nacjonalizacyjnego stanowił, iż przedsiębiorstwo przechodzi na własność Państwa z dniem ogłoszenia orzeczenia o przejściu lub przejęciu przedsiębiorstwa. Zapis ten tyczył także nieruchomości, na której było ono zlokalizowane, o ile protokół zdawczo-odbiorczy ją wskazywał. Trafny jest zatem co do zasady wywód Ministra odnośnie znacznie szerszego zakresu pojęcia przedsiębiorstwa, wyprowadzonego z zapisów art. 40 § 1 Kh z 1934 r. w stosunku do składników majątkowych je tworzących oraz argumentacja co do braku tożsamości w znaczeniu prawnym obu przedmiotowych przedsiębiorstw młyńskich - Młyna parowego – B. B. w M., pow. C. oraz Młyna Elektrycznego B. B. ul. [...], pow. C.. W rozpatrywane] sprawie należało jednakże uwzględnić także jej kontekst faktyczny. Treść protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia [...].10.1952 r. tyczącego tego przedsiębiorstwa wskazuje na to, iż organy jakkolwiek wznowiły postępowanie nacjonalizacyjne odnośnie Młyna parowego – B. B. w M., pow. C., to prowadziły je względem wówczas funkcjonującego na tej nieruchomości młyna elektrycznego B. B.. W protokole zdawczo- odbiorczym z dnia [...].10.1952 r. zapisano, że przedsiębiorstwo przejmowane jest elektrycznym młynem mącznym, położonym w [...] przy ul. [...], a zał. nr 1 do protokołu zawierał jego opis, potwierdzony przez B. B.. Zapis ten wskazywał więc na to, iż przeprowadzając wznowione postępowanie nacjonalizacyjne względem przedsiębiorstwa młyńskiego B. B., kontynuowano je względem młyna elektrycznego B. B., jako przedsiębiorstwa młyńskiego istniejącego wówczas na tej nieruchomości. Organy ówczesne wobec braku przedsiębiorstwa B. B., nieistniejącego już w 1951 r. przyjęły tożsamość tych przedsiębiorstw. Wskazuje na to zapis, iż protokół zdawczo-odbiorczy dotyczy przedsiębiorstwa "Młyn Parowy – B. B., położonego w M. przy ul. [...], stanowiącego własność B. i T. małżonków B.". Wymieniono nieruchomości wchodzące w skład tego przedsiębiorstwa nadmieniając, iż ich właścicielem hipotecznym są B. B. oraz jego żona T. B. jako współwłaściciele po połowie. W tym stanie rzeczy nie sposób zgodzić się z Ministrem, iż następczyni prawnej T. i B. B. nie przysługuje przymiotu strony w postępowaniu tyczącym nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia [...].11.1951 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Młyn Parowy – B. B. w M., pow. C., chociażby z tego względu, że w dacie tej nacjonalizacji orzeczeniem nr [...] nieruchomości młyńskie stanowiły współwłasność T. i B. B.. Znamienne jest nadto, iż od przedmiotowego orzeczenia nacjonalizacyjnego odwoływał się właśnie B. B. pismem z dnia [...].05.1951 r. wskazując, iż jest to Młyn Elektryczny B. B., pow. C.. Pod odwołaniem tym podpisał się też B. B. jako były właściciel młyna.

W tym kontekście nie było uprawnione umorzenie przedmiotowego postępowania nieważnościowego z tej przyczyny, iż brak było tożsamości wskazanych przedsiębiorstw oraz iż nacjonalizacja nastąpiła z datą [...].02.1946 r., jak przyjął Minister, abstrahując od rzeczywistych realiów owego przejęcia, uwzględnionych w protokole zdawczo-odbiorczym z dnia [...].10.1952 r. Należy mieć nadto na uwadze, że przytoczony protokół zdawczo-odbiorczy uznawał nieruchomości młyńskie należące do T. i B. B. za wchodzące w skład przejmowanego przedsiębiorstwa i wskazywał, że przejmowane przedsiębiorstwo jest elektrycznym młynem mącznym. Dodatkowy protokół zdawczo-odbiorczy z [...].08.1960 r. zawęził zaś zakres nieruchomości przechodzących na własność Państwa w ramach nacjonalizacji tego młyna do parceli oznaczonej nr. [...] o ogólnej pow. 0,0293 ha.

W postępowaniu tyczącym orzeczenia nacjonalizacyjnego, które winno być prowadzone z wniosku skarżącej, ustalenia wymagało zatem, czy doszło do nacjonalizacji przedmiotowego przedsiębiorstwa młyńskiego we wskazanym trybie zważywszy, iż w aktach administracyjnych sprawy znajduje się projekt orzeczenia Ministra Skupu w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa Młyn Parowy B. B. w M., pow. C..

W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu, nie było podstaw do umorzenia postępowania z wniosku U. W. o stwierdzenie nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia [...].11.1951 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Młyn Parowy B. B. w M., pow. C.. Dogłębnego wyjaśnienia w tym kontekście wymagało zatem, czy przedmiotowy protokół zdawczo-odbiorczy uzupełniony protokołem dodatkowym został zatwierdzony stosownym orzeczeniem, pozwalającym przyjąć, iż nacjonalizacja doprowadziła do przejęcia m. in. nieruchomości należącej do poprzedników prawnych skarżącej, na której znajdował się ów młyn, który następnie został spalony. W razie odnalezienia orzeczenia zatwierdzającego ten protokół uproszczone byłoby dowodzenie, iż przedmiotowe przedsiębiorstwo wraz z nieruchomością, na której było położone zostało znacjonalizowane orzeczeniem nr [...] Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia [...].11.1951 r. Na uwagę zasługuje fakt, iż dowodu świadczącego o zakończeniu procesu nacjonalizacji przejęciem nieruchomości nie stanowiło dokonanie wpisu do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako jej właściciela. Wpis ten bowiem nie miał charakteru konstytutywnego. Na przeszkodzie dokonania wskazanych ustaleń nie stoi nadto fakt, iż Skarb Państwa ujawniono w KW dopiero na podstawie decyzji z [...].08.1987 r.

W tym stanie rzeczy należy uznać, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 15 Kpa, przez sankcjonowanie uchybień art. 77 § 1 Kpa oraz 80 Kpa przez organ I instancji, co w efekcie doprowadziło do naruszenia przepisu prawa materialnego w postaci art. 28 Kpa przez błędną ocenę, iż skarżącej nie przysługuje przymiot strony przedmiotowego postępowania nieważnościowego. W ocenie Sądu, Minister Gospodarki dopuścił się także naruszenia w toku postępowania administracyjnego art. 6 Kpa. Z zasady wyrażonej w tym przepisie wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające tym wymogom i decyzje wydane w wyniku tak ukształtowanego postępowania mogą wzbudzać zaufanie do organów administracji publicznej, nawet wówczas, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają wniesionych żądań. Obowiązkiem organu administracji publicznej jest prowadzenie postępowania administracyjnego w taki sposób, aby w szczególności w uzasadnieniu decyzji przekonać stronę, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygnięcie od oczekiwanego przez nią, to przyczyną tego są istotne powody.

Wskazane uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i z tego względu prowadziły do uchylenia zaskarżonej decyzji. Mając zaś na uwadze, iż w obu instancjach orzekał ten sam organ, a krąg stron tego postępowania został prawidłowo ustalony, Sąd uznał za wystarczające wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Na marginesie należy nadto zauważyć, iż obie decyzje Ministra podpisane zostały przez tę sama osobę, działającą z upoważnienia Ministra.

Okoliczność ta ma znaczenie w rozpatrywanej sprawie zważywszy, iż w dniu 20 maja 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt I OPS 13/09 podjął uchwałę, zgodnie z którą, art. 24 § 1 pkt 5 Kpa nie ma zastosowania do osoby piastującej funkcję ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 Kpa w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 Kpa.

Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny określił niejako wyjątek od wynikającej z art. 24 § 1 pkt 5 Kpa zasady wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji, wydając zaskarżoną decyzję. Wyjątkiem takim, jest zgodnie z treścią przywołanej uchwały sytuacja, gdy decyzję tę wydaje piastun funkcji ministra w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 Kpa, tj. przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, chyba że jest on stroną postępowania, a zatem jego jako osoby fizycznej dotyczy sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego.

Jak wskazano w powołanej uchwale, przepisy prawa przyznają organom administracji publicznej kompetencje do samokontroli własnych decyzji, a to oznacza, że nie można wyłącznie w oparciu o formaI¡stycznie pojmowaną bezstronność pozbawić właściwego ministra kompetencji do rozpatrzenia wniosku na podstawie art. 127 § 3 Kpa, przez zastosowanie w drodze rozszerzającej wykładni art. 24 § 1 pkt 5 Kpa.

Istotą tej uchwały, jest jednak to, iż osobą, której nie dotyczy zakaz ponownego rozpatrzenia przez nią sprawy jest wyłącznie piastun funkcji ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 Kpa w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 Kpa, a nie osoba przez niego upoważniona.

W świetle cytowanej uchwały nie stanowiłoby zatem naruszenia przepisu art. 24 § 1 pkt 5 Kpa wydanie obu decyzji przez Ministra Gospodarki jako piastuna tej funkcji (por. m. in. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2010 r., sygn. akt I OSK 35/10).

Artykuł 268a Kpa stwarza jednakże organowi możliwość upoważnienia pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych (instytucja upoważnienia pracownika do wydawania decyzji w imieniu organu monokratycznego).

Pracownik ministerstwa upoważniony do działania w tej sprawie w imieniu Ministra Gospodarki nie może być jednakże uznany za osobę piastującą funkcję ministra, która nie podlegałaby wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 Kpa przy ponownym rozpatrzeniu sprawy w trybie art. 127 § 3 Kpa. Przy czym przez pracownika należy rozumieć osoby zatrudnione w urzędzie organu na podstawie stosunku pracy, umocowane do wydawania decyzji z upoważnieniem indywidualnym.

Zaprezentowane stanowisko zgodne jest nadto ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 15 grudnia 2008 r. w sprawie sygn. akt P 57/07 stwierdził, że prawo obywatela do wniesienia odwołania oznacza jego prawo do ponownego i sprawiedliwego rozpoznania sprawy. Z kolei "sprawiedliwość" wymusza między innymi takie cechy procesowe, jak obiektywizm w orzekaniu oraz związaną z tym niezależność osób wydających decyzje administracyjne. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, w demokratycznym państwie prawnym nie jest dopuszczalne zróżnicowanie gwarancji ochrony obiektywizmu i bezstronności orzekania przez organy administracji publicznej w zależności od typu rozpoznawania spraw. Zawsze więc tam, gdzie dochodzi do ponownego rozpatrzenia wniosku przez ten sam organ (art. 127 § 3 K.p.a.), trzeba oceniać, czy jest możliwe zastosowanie przesłanki wyłączenia pracownika lub członka organu kolegialnego przewidzianej w art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a.

Przyjęcie takiego rozwiązania, wówczas gdy do rozstrzygnięcia sprawy poprzez wydanie decyzji Minister upoważnia podległych mu pracowników, daje gwarancję, że w postępowaniu, w którym nad organami wydającymi decyzje w pierwszej instancji nie istnieją organy wyższego stopnia, zostanie zrealizowany cel, któremu służy zasada dwuinstancyjności. Nadto stanowisko to zapewni, że ponowne rozpatrzenie sprawy nie będzie iluzoryczne i nie będzie sprowadzało się do bezrefleksyjnego utrzymywania w mocy zaskarżonych decyzji. Wówczas środek ten będzie efektywny, czyli stworzy realną możliwość oceny pierwszego rozstrzygnięcia i dokonania jego uchylenia bądź zmiany w wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Tak pojmowana konstrukcja instytucji procesowej wyłączenia nie będzie prowadziła do pozbawienia organów administracji publicznej zdolności do wykonywania zadań publicznych, a zatem do pozbawienia kompetencji przyznanych przepisami prawa, a równocześnie posłuży realizacji zasady dwuinstancyjności.

Istotą zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego kształtującej w demokratycznym państwie prawnym system środków ochrony praw i wolności jest dążenie do tego, aby w miarę możliwości sprawa była rozpatrywana przez inny skład osobowy. Taka konstrukcja ma zapewnić obiektywizm orzekania, także w odniesieniu do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Mimo, iż nie dochodzi w tym przypadku, ze względów natury organizacyjnej, do powołania odrębnych organów kontrolujących stopnia wyższego, w sytuacji gdy Minister upoważnia podległego mu pracownika do wydania rozstrzygnięcia administracyjnego w jego imieniu, należy zapewnić wnioskodawcy niezbędny, zbliżony do obowiązującego w postępowaniu odwoławczym, standard ochrony jego interesów i uprawnień. W takiej sytuacji ratio legis instytucji wyłączenia będzie polegało na stworzeniu prawnych warunków przyczyniających się do wyeliminowania wszelkich wątpliwości, co do bezstronności pracowników wydających decyzje w imieniu Ministra, na mocy udzielonego im upoważnienia. W tym też kierunku poszedł ustawodawca dokonując nowelizacji art. 24 § 1 pkt 5 Kpa.

Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b oraz c, a także art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w pkt. 1 i 2 sentencji.

O kosztach postępowania - w pkt 3 sentencji - orzeczono na podstawie art. 200 i 205 cyt. ustawy.

Po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy zastosować się do wskazań zawartych w jego uzasadnieniu oraz przedstawionej w nim oceny prawnej.