Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1815/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Włoskiewicz Sędziowie Elżbieta Stebnicka NSA Jolanta Sikorska (spr.) Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 czerwca 2005r. sygn. akt II SA/Wa 144/05 w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie przyznania renty specjalnej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. przyznaje adwokat I. K.-Ś. kwotę 219,60,- zł (dwieście dziewiętnaście złotych i sześćdziesiąt groszy), łącznie z należną stawką podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ponoszonych przez Skarb Państwa.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 czerwca 2005r. w sprawie sygn. II SA/Wa 144/05 oddalił skargę J. W. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania renty specjalnej.

W uzasadnieniu podał, że decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004r. Nr 39, poz. 3537), Prezes Rady Ministrów odmówił J. W. przyznania prawa do renty specjalnej wskazując, że zgodnie z art. 82 owej ustawy Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Decyzja wydana w powyższym przedmiocie ma charakter uznaniowy. Przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa do renty specjalnej sytuacja bytowa strony nie stanowi jedynego kryterium przyznania świadczenia. Świadczenie specjalne może być przyznane osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej o ile w sprawie zajdą też inne okoliczności wskazujące na jej szczególny charakter. Mogą to być m. in. wybitne osiągnięcia w jakiejś dziedzinie kultury lub sportu lub szczególne zdarzenia losowe. Odmawiając przyznania świadczenia organ wskazał, że okoliczności wynikające z uzasadnienia wniosku i nadesłane dokumenty nie dają podstaw do przyznania renty specjalnej.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy wskutek wniosku skarżącego, Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]. W uzasadnieniu podał, że każdy składany wniosek o przyznanie renty specjalnej jest wnikliwie rozpatrywany i oceniany pod kątem występowania okoliczności mogących uzasadnić potraktowanie sprawy w sposób szczególny. Skarżący wniósł o przyznanie renty specjalnej w wysokości 950 -1350 zł z powodu wady wzroku (-7 i -4 dioptrii), która uniemożliwia mu podjęcie pracy w wyuczonym zawodzie, tj. przy komputerze. Podał, że skrzywienie kręgosłupa uniemożliwia mu podjęcie pracy fizycznej, czy stojącej. Powołał się również na zły stan zdrowia żony, która od lat choruje na stwardnienie rozsiane i wymaga opieki. Ze wszystkich zakładów pracy, w których był zatrudniony zwolnił się sam, z wyjątkiem spółki T., w której pracował w latach 1989-1994 r. Od ośmiu lat stara się o przywrócenie do pracy, a w czerwcu 2003r. wystąpił ze skargą przeciwko Polsce do Strasburga. Nadesłał świadectwa pracy z lat 1978 -1989r., 1994-1995r. i 2000-2002r. W ostatnich zakładach pracy nie pracował w wyuczonym zawodzie. Z ostatniego zakładu pracy zwolnił się sam w styczniu 2002 r., ponieważ - jak podał - miał obiecaną pracę w banku ale pracy tej nie otrzymał. Od tego czasu nie ma udokumentowanego żadnego okresu zatrudnienia. Z oświadczenia skarżącego wynika, że w tym czasie utrzymywał się z emerytury matki, a po jej śmierci - z pozostawionych przez nią oszczędności. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a ponieważ nie osiąga żadnego dochodu, został mu przyznany zasiłek okresowy. W maju 2004r. zarejestrował się jako osoba bezrobotna. W trakcie wywiadu z pracownikiem Powiatowego Urzędu Pracy nie zgłaszał problemów zdrowotnych, które uzasadniałyby wystąpienie z wnioskiem o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Nie ma orzeczenia lekarza orzecznika ZUS o niezdolności do pracy. Jest więc osobą zdolną do pracy. Żona wnioskodawcy mieszka w G. ze swoimi rodzicami, ma własną rentę inwalidzką w kwocie 641zł.

J. W. złożył skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się jej uchylenia. Zarzucił, że decyzja jest sprzeczna z ogólnymi zasadami prawa, w tym Konstytucji RP, zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami współżycia społecznego. Podkreślił swoją trudną sytuację materialną i życiową.

W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Ministrów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w decyzjach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za niezasadną. Wskazał, że podstawę materialną decyzji stanowi przepis art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). Decyzja wydana przez organ na podstawie tego przepisu prawa ma charakter uznaniowy, co jednak nie wyklucza jej sądowej kontroli ale oznacza, że kontrola ta sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, zarówno przepisów szczególnych, jak i zasad ogólnych określonych w rozdziale drugim Kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności Sąd kontroluje, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia, bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. Badaniu podlega zatem to, czy przy wydaniu decyzji spełniona została zawarta w art. 7 k.p.a. powinność uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu strony oraz czy respektowana była konstytucyjna zasada równości wobec prawa. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza kontrolą sądowoadministracyjną. Sąd I instancji wskazał dalej, że nie jest władny wkraczać w uznanie, gdyż musiałby wtedy dokonać oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia słuszności i celowości, wykraczając poza granice określone w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie nie stwierdził naruszenia prawa w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie. Wyjaśnił, że decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu I instancji w postępowaniu administracyjnym prawidłowo zebrano materiał dowodowy sprawy, zasięgając informacji odnośnie warunków socjalno-bytowych skarżącego. Zgodnie z art. 82 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych będącym podstawą rozstrzygnięcia sprawy, otrzymanie renty specjalnej możliwe jest w sytuacji zajścia szczególnie uzasadnionego przypadku. Zatem muszą istnieć szczególne okoliczności, które zgodnie z art. 161 ust 5 powołanej ustawy wnioskodawca winien stosownie uzasadnić, przy czym przepis nie określa, co to mają być za szczególne okoliczności, które winny być badane i oceniane w sposób indywidualny. Mogą to być zdaniem Sądu I instancji na przykład wybitne, niebudzące wątpliwości osiągnięcia w dziedzinie literatury, sztuki, czy sportu. Mogą to być również nadzwyczajne, szczególne zdarzenia losowe. Brana jest również pod uwagę sytuacja bytowa, jednakże nie może być ona jedyną przesłanką rozstrzygnięcia wniosku. Zastąpiłaby wówczas pomoc w ramach pomocy społecznej. Reasumując, Sąd I instancji uznał, że skarżący nie wykazał i nie udokumentował podobnych faktów.

Od powyższego wyroku J. W. wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając wyrok w całości. Podniósł w niej zarzut naruszenia prawa materialnego, w szczególności art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy w sprawie istnieją szczególne względy przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przyznanie renty w trybie powołanego przepisu. Podniósł także zarzut naruszenia przepisów postępowania, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. przez nieuwzględnienie wniesionej do Sądu skargi pomimo naruszenia przez organ przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy, polegającego na naruszeniu zasady praworządności i prawdy obiektywnej wskutek pominięcia przy rozstrzygnięciu słusznego interesu obywatela oraz niewyjaśnienia, czy skarżący opiekuje się chorą na stwardnienie rozsiane żoną oraz dlaczego małżonkowie mieszkają oddzielnie, co ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Powołując się na powyższe domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu podał, że przepis art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie wskazuje, że odnosi się jedynie do osób mających szczególne zasługi w jakiejś dziedzinie nauki, czy sportu. Zdaniem skarżącego, Prezes Rady Ministrów wydając zaskarżoną decyzję w sposób nieuprawniony wprowadził ograniczenie kręgu osób uprawnionych do otrzymania renty specjalnej. Ograniczenie to jest zbyt daleko idącą interpretacją przepisu, nadmiernie ograniczającą krąg osób uprawnionych do otrzymania tego typu przywilejów. W jego ocenie wykazał, że szczególna sytuacja zdrowotna, w jakiej pozostaje, nie pozwala mu na podjęcie pracy zarobkowej. Wykazał także, że jego żona ciężko choruje, co uniemożliwia małżonkom prawidłowe funkcjonowanie w rodzinie. Ponadto na rozprawie podał, że został przez Instytut Pamięci Narodowej uznany za osobę pokrzywdzoną, jednakże w dacie rozprawy nie dysponował jeszcze dokumentami uprawdopodobniającymi powyższe okoliczności. Obecnie posiada odpowiedni dokument. Spełnił zatem przesłanki określone w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych do przyznania renty specjalnej.

Uzasadniając podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania podniósł, że Wojewódzki Sąd Administracyjny utrzymał w mocy wadliwą decyzję Prezesa Rady Ministrów, który nie zbadał wszechstronnie istotnych w sprawie okoliczności. Nie wyjaśnił, dlaczego małżonkowie W. nie mieszkają razem, dlaczego skarżący nie sprawuje bezpośredniej opieki nad żoną, czy nie wynika to z trudnej sytuacji finansowej, w jakiej się znalazł. Zarzucił, że organ nawet nie przesłuchał na powyższą okoliczność ani jego, ani jego żony, poprzestając na informacji z Ośrodka Pomocy Społecznej, która nie zawiera wyjaśnienia przyczyn powyższej sytuacji. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiódł, że organ administracji ma obowiązek działać na korzyść obywatela, czego w rozpatrywanej sprawie zabrakło. Zdaniem skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę naruszył przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez to, że utrzymał w mocy decyzję naruszającą art. 7 i 77 k.p.a. albowiem wbrew zasadzie prawdy obiektywnej nie zbadał wnikliwie okoliczności sprawy i nie wziął pod uwagę słusznego interesu obywatela.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Rady Ministrów wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że decyzje wydawane na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych mają charakter uznaniowy. Podał, że przy rozpatrywaniu wniosku organ wziął pod uwagę niewątpliwie trudną sytuację bytową skarżącego. Miał na uwadze wyjaśnienia skarżącego na temat jego stanu zdrowia oraz przedłożoną przez niego dokumentację medyczną. Uznał za nieuzasadnione w tej sytuacji prowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego. W ocenie organu przeprowadzone dowody z urzędu, jak i dowody zgłoszone przez stronę nie potwierdziły istnienia okoliczności, które mogłyby zostać zakwalifikowane jako wyjątkowe w zakresie szeroko rozumianej działalności społecznej. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podniósł, że nie może on być zarzutem kasacyjnym, ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję Prezesa Rady Ministrów, a więc norma dotycząca warunków w jakich Sąd uwzględnia skargę na decyzję nie mogła zostać zastosowana bowiem zarzuty stanowiące podstawę kasacyjną, jako skierowane przeciwko wyrokowi sądu I instancji, formułowane muszą być w odniesieniu do przepisów stosowanych przez ten sąd. Zarzucił, że skarga kasacyjna nie zawiera w swej treści opisu uchybień Sądu I instancji w tym zakresie. Powołując się na poglądy utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych podniósł, że nie mogą stanowić podstawy skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzuty naruszenia przepisów postępowania przez organy administracji publicznej prowadzące postępowanie administracyjne w sprawie. Podkreślił, że naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jako podstawa kasacyjna dotyczy postępowania sądowoadministracyjnego, a nie postępowania przed organami administracji publicznej w związku z czym zarzut naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. nie może być zarzutem kasacyjnym. Do postępowania dowodowego prowadzonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 106 § 5 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stosuje się bowiem odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzi w niniejszej sprawie. Zatem sprawa ta mogła być przez Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznana tylko w granicach zakreślonych skargą kasacyjną.

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają między innymi wymienione w art. 176 p.p.s.a. podstawy kasacyjne, które zgodnie z art. 174 tej ustawy mogą stanowić: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W podstawach kasacji wnoszący skargę kasacyjną musi wskazać konkretną normę prawa materialnego, czy procesowego, której naruszenie zarzuca zaskarżonemu orzeczeniu.

W niniejszej sprawie skarżący oparł skargę kasacyjną na obu podstawach kasacyjnych wskazanych w art. 174 p.p.s.a. w związku z tym, w pierwszej kolejności wymaga oceny zawarty w skardze kasacyjnej zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania, gdyż zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego może podlegać ocenie dopiero wówczas, gdy stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego wyroku nie nasuwa zastrzeżeń.

Wnoszący skargę kasacyjną, jako podstawę skargi kasacyjnej wskazał mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. które to naruszenie skarżący upatruje w nieuwzględnieniu wniesionej do Sądu skargi pomimo, jego zdaniem, oczywistego naruszenia przez organ przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy, polegającego na naruszeniu zasady praworządności i prawdy obiektywnej wskutek pominięcia przy rozstrzygnięciu słusznego interesu obywatela oraz niewyjaśnienia, czy skarżący opiekuje się chorą na stwardnienie rozsiane żoną oraz dlaczego małżonkowie mieszkają oddzielnie, co w ocenie skarżącego ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Zarzut ten, wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku zawartemu w odpowiedzi na skargę kasacyjną, został prawidłowo postawiony, aczkolwiek nie jest zasadny. Wskazać bowiem należy, że w wyroku z dnia 23.03.2006r. sygn. akt II FSK 1031/05 (LEX 173883) Naczelny Sąd administracyjny wyraził pogląd, zgodnie z którym: "Nie można "...na podstawie art. 174 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ..." ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zarzucić naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, można natomiast na podstawie art. 174 pkt 2 zarzucić naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z konkretnymi przepisami procedury administracyjnej." Wbrew jednak zarzutowi skargi kasacyjnej, rozpatrując sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w niczym nie naruszył wskazanych przepisów postępowania. Zważyć należy, że ustalenie stanu faktycznego w drodze zebrania i oceny materiału dowodowego jest funkcją postępowania administracyjnego. W postępowaniu administracyjnym organy administracji publicznej zobowiązane są zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Na nich spoczywa obowiązek przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności rozpoznawanej sprawy. Sąd administracyjny kontroluje natomiast to, czy proces ten odbył się zgodnie z prawem. Wnikliwe wyjaśnienie okoliczności sprawy i wszechstronna ocena zebranego materiału dowodowego ma szczególne znaczenie w sytuacji, gdy mająca zapaść w sprawie decyzja ma charakter uznaniowy, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Uznanie administracyjne wymaga bowiem szczególnej staranności w przedstawieniu przesłanek i wniosków, jakie legły u podstaw jego zastosowania.

Dokonanej w niniejszej sprawie przez Sąd I instancji ocenie materiału dowodowego zebranego przez organ administracji publicznej nie można zarzucić naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.w związku z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Wbrew odmiennemu tym względzie stanowisku skarżącego Sąd I instancji prawidłowo uznał, że rozpatrując sprawę organ administracji wyczerpująco zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy zgodnie z wymogami art. 77 § 1 k.p.a., a oceniając zasadność zgłoszonego wniosku, należycie wyważył między interesem społecznym i słusznym interesem obywatela, jak nakazuje art. 7 k.p.a. Obowiązkiem organu wynikającym z powyższych przepisów prawa jest należyte wyjaśnienie i zebranie wszystkich istotnych, a nie jakichkolwiek okoliczności. Istotne w sprawie okoliczności, to okoliczności mające znaczenie prawne. Wynikająca zaś z art. 7 k.p.a. zasada ogólna uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywatela, ściśle powiązana z wyprowadzaną z art. 2 i art. 31 Konstytucji RP zasady proporcjonalności, nakazuje organom administracji publicznej przy wyjaśnianiu i załatwianiu sprawy wyważenie między interesem społecznym i słusznym interesem obywatela. Zważyć należy w związku z podniesionym w skardze kasacyjnej zarzutem nieuwzględnienia w sprawie słusznego interesu obywatela, że wprowadzając w art. 7 k.p.a. zasadę uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywatela ustawodawca chciał zapobiec jednostronnemu akcentowaniu czy to interesu społecznego, czy to interesu jednostki. Oddalając skargę Sąd I instancji w niczym nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu I instancji, że zaskarżona w sprawie decyzja w niczym nie narusza prawa. Decyzja ta została podjęta w ramach uznania administracyjnego. Z utrwalonego w tym względzie orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub przepisów prawa materialnego, które miało wypływ na wynik sprawy. W sprawie niniejszej organy należycie wyjaśniły istotne, to jest mające znaczenie prawne, okoliczności, co Sąd I instancji trafnie ocenił i przyjął. Wyjaśniono bowiem wnikliwie sytuację życiową skarżącego i jego rodziny. Podnoszonych w skardze kasacyjnej okoliczności faktycznych, których zarzut niewyjaśnienia dotyczy, nie można uznać za istotne w świetle przepisu art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) stanowiącego materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy, którego naruszenia przez Sąd I instancji dotyczy drugi z podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Przepis art. 82 ust. 1 w/w ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych uprawnia Prezesa Rady Ministrów "w szczególnie uzasadnionych wypadkach" do przyznania świadczenia emerytalnego lub rentowego na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie.

Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia owego przepisu prawa przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy - w ocenie skarżącego - istnieją szczególne względy przemawiające za uwzględnieniem wniosku skarżącego o przyznanie renty w trybie powyższego przepisu prawa ocenić należy jako niezasadny. W wyroku z dnia 17 października 2006r. sygn. P 38/05 (OTK-A 2006/9/123) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest zgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 67 ust. 1 Konstytucji. W uzasadnieniu owego wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał, że przyznanie świadczenia w trybie powyższego przepisu prawa nie jest uzależnione od spełnienia określonych wymogów formalnych dotyczących wieku lub stanu zdrowia, jak ma to miejsce w wypadku emerytury lub renty przyznawanej na podstawie ustawy, czy świadczenia wyjątkowego, przyznawanego przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w trybie art. 83 tej ustawy. Prezes Rady Ministrów ma prawo w sposób zindywidualizowany określić, czy konkretny przypadek należy uznać za przypadek "szczególnie uzasadniony", upoważniający do zastosowania kompetencji określonej w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W odniesieniu do wykładni wyrażenia "szczególnie uzasadnionego przypadku", odwołując się do orzecznictwa sądu administracyjnego wskazał, że łączy ono znaczenie owego określenia z wybitnymi zasługami na niwie zawodowej, artystycznej, społecznej czy też politycznej, a nadto ze zdarzeniami losowymi, choć brana jest również pod uwagę sytuacja bytowa strony, jednak nie może być ona jedyną przesłanką przyznania stosownego świadczenia. Podkreślił, że w omawianym przepisie prawa chodzi o uhonorowanie i zapewnienie godziwych warunków bytowych osobom, które mają wybitne indywidualne, także w znaczeniu "niepowtarzalne", zasługi i osiągnięcia w określonej dziedzinie aktywności.

W świetle powyższego niezastosowanie przez Sąd I instancji w niniejszej sprawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, będące wynikiem uznania przez ten Sąd braku podstaw do przyjęcia w okolicznościach faktycznych sprawy istnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku", w niczym owego przepisu prawa nie narusza. Skoro wykazana w sprawie sama trudna sytuacja bytowa skarżącego nie może być przesłanką do przyznania świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a istnienia wybitnych indywidualnych zasług i osiągnięć w określonej dziedzinie aktywności skarżący nie wykazał, za nietrafny uznać należy zarówno podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia wskazanego przepisu prawa materialnego, jak i zarzut naruszenia powołanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania. W świetle tego co powiedziano wyżej, bez wpływu na wynik postępowania kasacyjnego pozostaje też przedłożone do tego postępowania, uzyskane przez skarżącego po wyroku Sądu I instancji, zaświadczenie z Instytutu Pamięci Narodowej o posiadaniu statusu osoby pokrzywdzonej w rozumieniu art. 6 ustawy z dnia 18.12.1998r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. Nr 115 poz. 1016 ze zm.).

W tej sytuacji skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w postępowaniu kasacyjnym orzeczono na podstawie § 18 ust. 1 pkt 2a i § 2 ust. 3 w zawiązku z § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).