Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 322/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2013-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1, art. 2, art. 4-6
journal: Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 maja 2013 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Prezesa Sądu [...] w B. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia informacji publicznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] r. skarżący A. W. zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego w B. o udostępnienie informacji publicznej w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198 ze zm.; zwanej w skrócie "u.d.i.p.") tj. wokand dla przeprowadzanych rozpraw i posiedzeń, w sprawach należących do właściwości VIII Wydziału Gospodarczego oraz XV Wydziału Gospodarczego, w okresie od dnia 15 października 2010 r. do dnia 31 marca 2011 r.

Następnie pismem z dnia [...] r. skarżący sprecyzował swój wniosek wskazując na dane, które wokandy powinny co najmniej zawierać tj. sygnatury akt spraw, oznaczenie godzin, na które sprawy wyznaczono, imiona i nazwiska stron.

Pismem z dnia [...] r. Prezes Sądu Rejonowego na podstawie art. 14 ust. 2 u.d.i.p., poinformował wnioskodawcę, iż objęta jego wnioskiem informacja publiczna nie może zostać udostępniona w sposób i formie określonej wnioskiem. Wniosek zaś mógł zostać zrealizowany tylko w formie uwzględniającej anonimizację tych danych, które znajdują się na wokandzie, a są objęte ochroną art. 6 ustawy o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2002 r., nr 106, poz. 926).

Pismem z dnia [...] r. skarżący zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego z żądaniem przekazania wokand w formie niezanionimizowanej, ewentualnie wydanie decyzji odmownej na podstawie art. 16 u.d.i.p.

Decyzją z dnia [...] r. Prezes Sądu Rejonowego w [...] odmówił skarżącemu udostępnienia żądanych informacji.

W motywach uzasadnienia organ wskazał, że udostępnianie w treści wokand sądowych danych osobowych osób biorących udział w postępowaniu sądowym rozpatrywać należało w oparciu o zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 2003 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej. Zgodnie z § 23 ust. 1 tego zarządzenia "przed posiedzeniem z udziałem stron sekretariat sporządza wokandę, która zawiera imiona i nazwiska sędziów i ławników, sygnaturę akt spraw wyznaczonych na posiedzenia, oznaczenie godzin, na które sprawy wyznaczono oraz imiona i nazwiska stron i innych osób wezwanych." W postępowaniu cywilnym, na wokandzie ponadto podaje się przedmiot sprawy. Z § 24 ust. 2 zarządzenia wynika, iż jeden egzemplarz wokandy wywiesza się przed salą, na której odbywa się posiedzenie. Tym samym wokanda jest dostępna dla publiczności tylko w dniu wyznaczonego posiedzenia.

Zdaniem organu to że obowiązujące przepisy prawa nakazują umieszczenie danych osobowych określonych osób na wokandzie sądowej, a tym samym dane te są dostępne dla osób, które chcą się zapoznać z treścią wywieszonej na drzwiach sali sądowej wokandy nie oznacza, iż dane te nie podlegają ochronie danych osobowych.

Administrator danych osobowych zobowiązany jest bowiem do wypełnienia wszystkich spoczywających na nim z mocy przepisów o ochronie danych osobowych obowiązków, w tym do zabezpieczenia danych przed ich udostępnieniem, zabraniem przez osobę nieupoważnioną, przetwarzaniem z naruszeniem ustawy (art. 36 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych).

Organ zwrócił uwagę, że wokandy w wydziałach VIII oraz XV Gospodarczym zawierając zarówno dane stron, które są przedsiębiorcami (osoby prawne i fizyczne prowadzące działalność gospodarczą), jak i tych, które nie mają statusu przedsiębiorcy np. w sprawach osób fizycznych o ogłoszenie upadłości konsumenckiej, sprzeciwy osób fizycznych od list wierzytelności czy sprawy, w których osoby utraciły status przedsiębiorcy.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego Prezes Sądu Okręgowego w[...], decyzją z dnia[...], utrzymał w mocy decyzję Prezesa Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] r.

Organ odwoławczy podniósł, że ograniczenie w dostępie do informacji publicznej ze względu na ochronę interesu strony, jak wynika z art. 5 ust. 3 u.d.i.p., w sprawach rozpoznawanych m.in. w postępowaniu sądowym nie jest dopuszczalne jedynie w sytuacji, gdy postępowanie dotyczy władz publicznych lub innych podmiotów wykonujących zadania publiczne oraz osób pełniących funkcje publiczne – w zakresie tych zadań lub funkcji. Wokandy – czemu nie zaprzeczył skarżący – zawierają dane osobowe również osób fizycznych nie będących przedsiębiorcami. Należy zatem uznać, że w niniejszej sprawie mogło mieć zastosowanie ograniczenie dostępu do informacji publicznej ze względu na prywatność osoby fizycznej i tajemnicę przedsiębiorcy.

Prezes Sądu Okręgowego zwrócił także uwagę, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2011 r. (sygn. akt I OSK 440/01(, że osoba fizyczna będąca przedsiębiorcą podlega w pełni ochronie ustawy o ochronie danych osobowych. Wprawdzie przepisy ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo działalności gospodarczej wprowadzają jawność ewidencji gospodarczej i stanowią, że dane osobowe w niej zawarte nie podlegają ustawie o ochronie danych osobowych, jednak wnioskodawca nie domagał się ujawnienia danych przedsiębiorców zgromadzonych w sposób przewidziany ww. ustawą. Ponadto dane tak gromadzone nie dotyczą ewentualnych postępowań sądowych toczących się z udziałem przedsiębiorcy. Obowiązek udostępniania informacji publicznej nie oznacza zaś, w świetle art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. oraz art. 23 ust. 1 – 4 i art. 27 ust. 1-2 ustawy o ochronie danych osobowych, prawa do nieograniczonego przetwarzania danych osobowych zawartych w dokumentach tworzących informację publiczną.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi A. W. do tutejszego Sądu Administracyjnego.

Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i zasądzenie kosztów postępowania, skarżący podniósł naruszenie:

― przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 11, art. 104, art. 107 § 1 i § 3 i art. 140 k.p.a. poprzez brak rozpoznania sprawy wszczętej odwołaniem skarżącego z dnia 28 grudnia 2012 r. i brak wskazania przesłanek, którymi kierował się organ

― prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p. oraz art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż wokanda jest wyłącznie informacją o zasadach funkcjonowania organów.

― prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 1 pkt 4 podpunkt a) u.d.i.p. oraz poprzez nieudostępnienie danych publicznych tj. zarówno treści jaki postaci dokumentów urzędowych,

― prawa materialnego, tj. art. 54 i art. 61 Konstytucji RP poprzez pozbawienie prawa do dostępu do informacji publicznej

― prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 oraz 3 ust. 1 pkt 1, 5, ust. 1-2 u.d.i.p., poprzez odmowę udostępnienia informacji publicznej, zawierającej nazwę osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej, o której mowa w art. 331 Kodeksu cywilnego.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że wokanda sporządzona zgodnie z przepisami jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 Kodeksu postępowania administracyjnego i jako taka w całości winna być traktowana jako informacja publiczna. Jest ona sporządzona w ramach działalności Sądu Rejonowego w [...], w formie określonej w § 23 zarządzenia i obejmuje imię, nazwisko (nazwę) strony. Wobec powyższego nie sposób odmówić wokandzie, wraz z wymienionymi elementami przymiotu dokumentu urzędowego określonego w art. 76 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W związku z powyższym, w przedmiotowej sprawie zastosowanie winien mieć art. 6 ust. 1 pkt. 4 podpunkt a u.d.i.p., który nakazuje udostępnienie dokumentów urzędowych w takiej samej treści jak i postaci w jakiej zostały sporządzone. Naturalną konstatacją jest, iż udostępnienie wokand bez imion, nazwisk a przede wszystkim nazw stron postępowania nie będących osobami fizycznymi nie jest udostępnieniem dokumentu urzędowego w treści i postaci w jakiej został sporządzony.

W jego ocenie oba organy, anonimizując wokandy w zakresie nazw stron postępowania - podmiotów innych niż osoby fizyczne, naruszyły normę prawa materialnego nakazującą udostępnienie wokand w takiej formie, w jakiej zostały sporządzone tj. art. 6 ust. 1 pkt.4) podpunkt a) u.d.i.p.

Zdaniem skarżącego, wbrew stanowisku organów obu instancji wokanda jest informacją publiczną udostępnianą jawnie i dostępną dla nieokreślonej liczby adresatów. Wokanda w dniu jej wywieszenia w sądzie jest informacją publiczną powszechnie dostępną. W momencie jej zdjęcia zmienia się jedynie tryb dostępu do informacji publicznej - nie jest to osobiste zapoznanie się z jej treścią, a zapoznanie się w ramach postępowania uregulowanego w ustawie. Podkreślił, iż wokanda ma przymiot informacji publicznej, różny jest jedynie tryb dochodzenia udostępnienia tej informacji. Bezzasadne jest ograniczanie dostępu do tej samej informacji, skoro ulega zmianie jedynie tryb w jakim obywatel może się z nią zapoznać.

Skarżący podniósł również, iż ustawa o dostępie do informacji publicznej nie definiuje pojęcia tajemnicy przedsiębiorcy. Tożsame znaczeniowo pojęcie tajemnicy przedsiębiorstwa można odnaleźć w ustawie z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Zgodnie z art. 11 ust. 4 ww. ustawy, przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania innych poufności.

W konkluzji skarżący twierdził, że w dniu wyznaczonym na posiedzenie sądu, każda osoba ma prawo wstępu do budynku sądu i legalnego zapoznania się z treścią wokandy, obejmującą nazwę przedsiębiorcy – uczestnika sporu. Dlatego nie można w tym przypadku mówić o tajemnicy przedsiębiorcy.

W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest nie niezasadna.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat funkcjonowania organów władzy publicznej. Używając, w art. 2 ust. 1 tej ustawy, pojęcia ,,każdemu", ustawodawca precyzuje zastrzeżone w Konstytucji RP obywatelskie uprawnienie, wskazując, że każdy może z niego skorzystać na określonych w tej ustawie zasadach. Przy czym słowo ,,każdy" należy rozumieć jako każdy człowiek (osoba fizyczna) lub podmiot prawa prywatnego. Ustawa reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Oczywiście ustawa znajduje zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy.

Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.ip. W ich świetle, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. Uwzględniając powyższe można przyjąć, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także do innych podmiotów, wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Informacją publiczną jest treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, które na gruncie tej ustawy zostały zobowiązane do udostępnienia informacji, które mają walor informacji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Informację publiczną stanowi więc treść wszelkiego rodzaju dokumentów, odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej, związanych z nimi bądź w jakikolwiek sposób dotyczących ich. Są nią zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych, jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań (także te, które tylko w części ich dotyczą), nawet gdy nie pochodzą wprost od nich, przy czym chodzi o dokumenty urzędowe.

Artykuł 4 ust. 1 u.d.ip. stanowi, że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: organy władzy publicznej, organy samorządów gospodarczych i zawodowych, podmioty reprezentujące – zgodnie z odrębnymi przepisami – Skarb Państwa, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego, mają pozycję dominującą, w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

Natomiast art. 5 u.d.i.p. przewiduje prawo odmowy żądanych informacji z uwagi na dobra nimi chronione. Stosownie do tego przepisu:

1. Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie tajemnic ustawowo chronionych,

2. Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnuje z przysługującego im prawa.

Należy wskazać, iż kwestia udostępniania wokand sądowych była już przedmiotem rozważań sądów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 lutego 2009 r., sygn. akt II SAB/Lu 1/09 stwierdził, że – wokanda zawierająca spis spraw rozpoznawanych w danym dniu przez sąd w określonym składzie jest informacją publiczną, dotyczącą funkcjonowania organu władzy publicznej, jakim jest sąd. Tym samym wniosek skarżącego skierowany do organu należy rozpatrywać w kategoriach wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Nie ulega też wątpliwości w przedmiotowej sprawie, że Prezes Sądu Rejonowego (Okręgowego) jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu art. 4 u.d.i.p.

Zwrócić jedynie należy uwagę, że kontrolowaną obecnie sprawę wszczęło nie odwołanie skarżącego z dnia [...]r. (pismo to spowodowało jedynie kontynuowanie sprawy poprzez przeniesienie jej na etap postępowania odwoławczego), ale wniosek skarżącego z dnia [...] r., sprecyzowany w toku postępowania.

Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadza się natomiast do oceny, czy wszystkie informacje zawarte w treści wokand winny być udostępnione w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej i w jakim zakresie znajduje zastosowanie w tym przedmiocie art. 5 u.d.i.p.

W tym względzie Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela przytoczone niżej stanowisko zaprezentowane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 marca 2013 r. (sygn. akt II SA/Wa 188/13).

Należy przede wszystkim wskazać, że wokanda w swej treści zawiera oprócz stron dane dotyczące osób postronnych, które nie są stronami. Chodzi tu o osoby fizyczne, tj. świadków, biegłych. O ile dane na wokandzie sądowej, dotyczące osób prawnych nie podlegają ochronie i nie mieszczą się w definicji tajemnicy przedsiębiorcy, o tyle dane osób niebędących stroną, które również zawierają wokandy, podlegają wyłączeniu z uwagi na ochronę ich prywatności, o której mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p.

Skarżący domagał się udostępnienia wokand bez anonimizacji lub wydania decyzji odmownej i zgodnie z tak sprecyzowanym żądaniem, w oparciu o treść art. 5 ust. 1 i art. 5 ust. 2 u.d.i.p., organ dokonał rozstrzygnięcia.

Anonimizacja wokand, które mają zostać udostępnione w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, winna być dokonywana według tych samych reguł i zasad co anonimizacja wyroków, udostępnianych publicznie, np. w internetowej bazie orzeczeń.

To, że wokanda sądowa jest dostępna w pełnym zakresie danych osobowych w dniu jej wywieszenia w budynku Sądu w dacie rozprawy nie oznacza automatycznie, że przesłanka legitymizująca przetwarzanie danych osobowych, znajdujących się na wokandzie, obejmuje również osoby trzecie, które żądają wokand w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej i chcą je przetwarzać poza budynkiem Sądu w domenie publicznej, internecie, wiadomościach gospodarczych itd. Przetwarzanie danych osobowych osób fizycznych w dniu rozprawy w budynku Sądu znajduje przesłankę legalizującą określoną w art. 24 § 1 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych. Sąd posiada prawnie usprawiedliwiony cel przetwarzania tych danych osobowych dla potrzeb organizacyjnych – sprawnego, zgodnego z kolejnością, rozpoznawania spraw.

W świetle przepisów ustawy o ochronie danych osobowych, brak jest natomiast podstaw prawnych (przesłanek legalizujących) do przetwarzania danych osobowych osób prywatnych bez ich zgody i wiedzy w domenie publicznej przez osoby trzecie, które te dane pozyskają z wokand w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zauważyć też należy, że wokandy mogą zawierać dane sensytywne (wrażliwe) w przypadku spraw rodzinno-opiekuńczych. Tego typu informacje mogą być zatem stygmatyzujące. Dlatego wokanda, jako dokument publiczny, ale jednocześnie wewnętrzny, którego administratorem danych osobowych jest organ władzy – sąd, winna być udostępniania publicznie (bez anonimizacji), jeżeli nie dotyczy danych osobowych osób prywatnych.

Powyższy pogląd jest zgodny z poglądem komentatorów do ustawy o dostępie do informacji publicznej (por. I Kamińska, M. Rozbicka – Ostrowska, LexisNexis Polska sp. z o.o., 2012, str. 89-90), gdzie stwierdza się, że ,,Inne niż w budynku sądu upublicznienie wokandy wraz ze znajdującymi się w niej danymi osobowymi stron i innych osób wezwanych nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących normach prawnych".

Sąd nie dostrzegł także naruszenia przepisów prawa procesowego tego rodzaju, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja nie odnosi się wprawdzie szczegółowo do treści odwołania skarżącego, tym niemniej zawiera wystarczająco jasno wskazane przesłanki jej wydania tj. wskazanie okoliczności faktycznych, mających zastosowanie przepisów prawa oraz ich wyjaśnienie w kontekście konkretnych okoliczności tj. treści wokand, których udostępnienia żądał wnioskodawca.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), oddalił skargę.