Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 306/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2014-08-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję II instancji w całości i I instancji w części
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 216 ust. 1,
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 1, art. 2a, art. 4 pkt 2,
journal: Dz.U. 2013 poz 260
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.), Sędzia WSA Mariola Jaroszewska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Maria Flisikowska, po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi K. L., J. U. N., J. J. S., M. T. R. i W. S. L. na decyzję Wojewody z dnia 28 lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty P. z dnia 3 kwietnia 2013 r., nr [...] w części dotyczącej odmowy zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej obecnie jako działka nr [...], 2. zasądza od Wojewody solidarnie na rzecz skarżących K. L., J. U. N., J. J. S., M. T. R. i W. S. L. 1.005 zł (jeden tysiąc pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 3 kwietnia 2013 r., nr [...], Starosta [...], wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, orzekł o odmowie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej obecnie jako działka nr [...] o pow. 1574 m², położonej w obrębie [...], gmina [...], dla której Sąd Rejonowy w [...], Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...] oraz o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania odszkodowania odpowiadającego wartości rynkowej tej nieruchomości.

W toku postępowania organ I instancji ustalił, iż aktem notarialnym z dnia 19 stycznia 1984 r., Rep. A Nr [...], Skarb Państwa nabył w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64) od M. U. L. i W. E. L. działkę nr [...] o pow. 0,2440 ha, położoną w [...], dla której Państwowe Biuro Notarialne w [...] prowadziło księgę wieczystą nr [...], z przeznaczeniem pod wewnętrzną ulicę lokalną.

Decyzją Burmistrza Miasta [...] z dnia 14 października 1996 r., zatwierdzono projekt podziału działki nr [...] na działki nr: [...],[...],[...] i [...]. Aktem notarialnym Rep. A Nr [...] z dnia 8 września 1997 r. Gmina [...] zbyła na rzecz P. I. działkę nr [...] o powierzchni 150 m² położoną w [...]. Zgodnie z zawiadomieniem Sądu Rejonowego nr [...] z dnia 18 września 1997 r., dla zbytej działki założono nową księgę wieczystą KW Nr [...], w której w dniu 18 września 1997 r. jako jej właściciela ujawniono P. I. Aktem notarialnym Rep. A Nr [...] z dnia 8 września 1997 r. Gmina [...] zbyła na rzecz J. i J. małżonków D. oraz U. D.-W. działkę nr [...] o powierzchni 228 m² położoną w [...]. Zgodnie z zawiadomieniem Sądu Rejonowego nr [...] z dnia 14 listopada 1997 r., dla zbytej działki założono nową księgę wieczystą KW Nr [...], w której w dniu 14 listopada 1997 r. jako jej współwłaścicieli ujawniono J. D. i U. D.-W. Aktem notarialnym Rep. A Nr [...] z dnia 8 września 1997 r. Gmina [...] zbyła na rzecz Z. N. działkę nr [...] o powierzchni 83 m² położoną w [...]. Zgodnie z zawiadomieniem Sądu Rejonowego nr [...] z dnia 14 listopada 1997 r., dla zbytej działki założono nową księgę wieczystą KW Nr [...], w której w dniu 14 listopada 1997 r. jako jej właściciela ujawniono Z. N.

Następnie decyzją Burmistrza Miasta z dnia 2 listopada 1998 r., zatwierdzono projekt podziału działki nr [...] na działki nr: [...] i [...]. Aktem notarialnym Rep. A. Nr [...] z dnia 24 września 1999 r. Z. N. darowała udział 1/2 w działce nr [...] o powierzchni 83 m² synowi M. N.

Z kolei zgodnie z decyzją Wojewody z dnia 6 października 2009 r. o zezwoleniu na realizacje inwestycji drogowej, zatwierdzono podział działki nr [...] na działki nr [...] i [...].

Wnioskiem z dnia 28 lipca 2011 r. K. L. i E. L. wystąpili do Starosty [...], wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, o zwrot części działki nr [...], zwrot działki nr [...] o pow. 0.0150 ha, działki nr [...] o pow. 0.0083 ha, działki nr [...] o pow. 0.0093 ha i działki nr [...] o pow. 0.0135 ha, w zakresie, w jakim zwrot ww. działek nr: [...],[...],[...],[...] byłby niemożliwy o przyznanie stosownego odszkodowania odpowiadającego wartości rynkowej ww. nieruchomości, ewentualne przyznanie działki zamiennej o powierzchni odpowiadającej powierzchni nieruchomości, których zwrotu domagają się wnioskodawcy.

We wniosku wskazano, że budowa wewnętrznej lokalnej ulicy położonej w [...] nastąpiła jedynie na terenie działki nr [...] oraz na części działki nr [...], tj. na obszarze 11,5 m², a więc jedynie na części wywłaszczonej nieruchomości. Wskazano również, że z uwagi na niezrealizowanie na całości nieruchomości wskazanego w akcie notarialnym z dnia 19 stycznia 1984 r. celu publicznego przez prawie 28 lat, część nieruchomości, na której drogi nigdy nie wybudowano, należy uznać za zbędną dla realizacji tego celu. Ponadto wnioskodawcy wskazali, że część działki nr [...] wykorzystywana była dla celów komercyjnych, bowiem gmina wydzierżawiła ją do roku 2010 na okres 10 lat osobie fizycznej, który prowadziła tam działalność gospodarczą.

Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego, Wydziału I Cywilnego z dnia 7 grudnia 2011 r., sygn. akt [...], spadek po M. U. L. nabyli: W. E. L. - mąż, K. J. L. - syn, J. U. N. - córka, W. S. L. - córka, M. T. R.- córka, J. J. S. - córka, a spadek po W. E. L. nabyli: K. J. L. - syn, J. U. N. - córka, W. S. L. - córka, M. T. R. - córka, J. J. S. - córka.

Pismem z dnia 14 lutego 2012 r. K. L., W. S. L., J. J. S., J. U. N. i M. T. R., zwrócili o zwrot działek wymienionych w piśmie z dnia 28 lipca 2011 r., natomiast E. L. cofnęła wniosek, gdyż nie należy ona do kręgu osób wymienionych w art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Decyzją z dnia 30 maja 2012 r. Starosta [...] wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej obecnie jako działki: nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] o powierzchni odpowiednio: 150 m², 83 m², 93 m² i 135 m² położone w obrębie [...], gmina [...]. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu 26 czerwca 2012 r.

Pismem z dnia 22 lutego 2013 r. wnioskodawcy wniósł o uwzględnienie przy wydawaniu decyzji o zwrocie nieruchomości uzyskania przez Gminę [...] pożytków ze sprzedaży części wywłaszczonej nieruchomości na poprawę warunków zagospodarowania nieruchomości przyległych, a także wydanie wszelkich korzyści i pożytków jakie Gmina [...] uzyskała od osób trzecich z tytułu władania nieruchomością wywłaszczoną od 1998 r. do 2011 r. włącznie oraz o zobowiązanie Burmistrza Miasta [...] do przedłożenia zawartych w tym okresie umów celem określenia wysokości odszkodowania z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia się. Natomiast w piśmie z dnia 19 marca 2013 r. wniósł on o wydzielenie części nieruchomości podlegającej zwrotowi.

W piśmie z dnia 19 marca 2013 r. Urząd Miejski we [...] wskazał, że działka nr [...] położona jest w granicach pasa drogowego dróg w granicach ul. [...] i ul. [...].

Organ wskazał na przepisy art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami regulujące zasady zwrotu wywłaszczonych nieruchomości w sytuacji gdy stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia. Powołując się na orzecznictwo, a w szczególności na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 maja 2003 r., sygn. akt II SA/Gd 1206/01, organ stwierdził, że niedopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości, która wprawdzie stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu lub umowie o jej zbyciu, lecz w chwili orzekania stanowi część drogi publicznej w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych. Nieruchomości wywłaszczone i następnie zajęte pod drogi publiczne nie podlegają zwrotowi, gdyż z art. 2a ustawy o drogach publicznych wynika zakaz przenoszenia własności dróg publicznych na rzecz podmiotów innych niż w nim wymienione, a tym samym zakaz ich zbywania. Pas drogowy zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych stanowi wydzielony liniami granicznymi grunt, w którym zlokalizowane są droga (ulica) oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczaniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarzadzania drogą. Zaliczenie do kategorii dróg gminnych następuje w drodze uchwały rady gminy po zasięgnięciu opinii właściwego zarządu powiatu o ustaleniu przebiegu istniejących dróg gminnych.

Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ I instancji stwierdził, że nieruchomość oznaczona obecnie jako działka nr [...] o pow. 1.574 m² zajęta jest obecnie pod pas drogowy - ulicę [...] i ulicę [...] (jezdnię, chodnik oraz pas zieleni) oraz zaliczona została do kategorii dróg gminnych uchwałą nr [...] Rady Miejskiej we [...] z dnia 24 listopada 2004 r. w sprawie zaliczenia dróg na terenie Gminy Miasta [...] do kategorii dróg gminnych. Organ wskazał przy tym, że zgodnie z art. 77 § 4 Kpa fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu, zaś fakty znane z urzędu należy zakomunikować stronie. Nadto organ stwierdził, że drogi te oznaczone są nr [...] i [...], a fakt zajęcia pod pas dróg publicznych wskazano w piśmie Burmistrza Miasta [...] z dnia 19 marca 2013 r. Wobec powyższego nie można orzec o zwrocie tej nieruchomości, gdyż niedopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej, która w czasie orzekania o zwrocie jest częścią drogi publicznej w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych.

W kwestii ponownego ustalenia wysokości odszkodowania za część wywłaszczonej w dniu 19 stycznia 1984 r. nieruchomości oznaczonej obecnie jako działka nr [...] organ stwierdził, że kwestia ta została uregulowana aktem notarialnym Rep. A Nr [...] z dnia 19 stycznia 1984 r.

Odnosząc się do treści podniesionych przez wnioskodawców kwestii w zakresie wydania wszelkich uzyskanych przez Gminę [...] pożytków ze sprzedaży części wywłaszczonej nieruchomości, a także wydanie wszelkich korzyści i pożytków jakie Gmina [...] uzyskała od osób trzecich z tytułu władania nieruchomością wywłaszczoną organ wskazał, że przepisy regulujące zasady rozliczania nieruchomości niewykorzystanych na cel wywłaszczenia, nie przewidują uwzględniania przy zwrocie nieruchomości wywłaszczonej pozyskanych pożytków z tytułu władania taką nieruchomością przez podmiot publiczny, który uzyskał wcześniej prawa do takiej nieruchomości w wyniku jej wywłaszczenia. Tym samym w przedmiotowej sprawie brak jest możliwości oraz konieczności pozyskiwania dodatkowej dokumentacji (umów) obrazującej wielkość pożytków uzyskanych przez Gminę [...] z tytułu władania nieruchomością będącą przedmiotem postępowania.

K. L., W. S. L., J. J. S., J. U. N., i M. T. R. złożyli od powyższego rozstrzygnięcia odwołanie, w którym zakwestionowali stanowisko wyrażone przez organ I instancji. Zarzucili organowi I instancji m. in. naruszenie art. 7 i 77 § 1 oraz art. 107 § 3 Kpa poprzez niewskazanie w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji okoliczności dotyczących zagospodarowania spornej działki placem zabaw oraz placem wyłożonym kostką brukową, a także na nieodniesienie się przez organ do zeznań świadków oraz protokołu oględzin w części potwierdzającej te okoliczności. Zarzucili także naruszenie art. 2a w zw. z art. 4 pkt 1 ustawi o drogach publicznych poprzez błędne uznanie, że całość działki została zajęta pod pas drogowy, tj. ulice K[...] i Z[...], skutkujące niemożliwością orzeczenia jej zwrotu.

Decyzją z dnia 28 lutego 2014 r., nr [...], Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję uznając, że wydana została zgodnie z zasadami i trybem przewidzianym w Kpa oraz w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Przeszkodę do orzeczenia zwrotu przedmiotowej nieruchomości stanowi, wynikająca z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przez organ I instancji, okoliczność, że działka nr [...] stanowi drogę publiczną. Potwierdza to uchwała Rady Miejskiej we [...] z dnia 24 listopada 2004 r. oraz pisma Urzędu Miejskiego we [...] z dnia 4 kwietnia 2012 r. i 19 marca 2013 r.

Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych przez strony w odwołaniu, dotyczących niewskazania w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji okoliczności dotyczących zagospodarowania spornej działki placem zabaw oraz placem wyłożonym kostką brukową, a także na nieodniesienia się przez organ do zeznań świadków oraz protokołu oględzin w części potwierdzającej te okoliczności, organ odwoławczy wskazał że Starosta [...], wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, oparł swoje rozstrzygnięcie przede wszystkim na uchwale Rady Miejskiej we [...] z dnia 24 listopada 2004 r., nr [...], stanowiącej akt prawa miejscowego, a zatem źródło prawa, oraz na piśmie Kierownika Referatu Gospodarki Nieruchomościami i Gospodarki Przestrzennej Urzędu Miejskiego we [...], z którego jednoznacznie wynika, że działka nr [...], będąca przedmiotem niniejszego postępowania, jest zajęta pod gminną drogę publiczną. Zdaniem organu odwoławczego, z uwagi na powyższe, kwestia zagospodarowania spornej działki, na którą wskazują przeprowadzone oględziny oraz zeznania świadków, ma w niniejszej sprawie znaczenie drugorzędne, bowiem status i charakter przedmiotowej działki określiła Rada Miejska we [...] w uchwale z dnia 24 listopada 2004 r. Za niezasadny uznał również organ odwoławczy zarzut dotyczący niepodjęcia się przez organ I instancji ustalenia granic drogi publicznej. Z przywołanych w decyzji organu I instancji dowodów w postaci uchwały Rady Miejskiej we [...] oraz pisma Kierownika Referatu Gospodarki Nieruchomościami i Gospodarki Przestrzennej Urzędu Miejskiego we [...] wynika, że cała sporna działka nr [...] posiada status drogi publicznej, zatem nie jest konieczne ustalanie granic drogi publicznej. Z uwagi na wskazane wyżej okoliczności nie ma również podstaw do dokonania wydzielenia części działki faktycznie wykorzystywanej pod pas drogowy, skoro cała nieruchomość jest drogą publiczną. Ponadto organ I instancji podjął wszelkie działania zmierzające do wnikliwego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

K. L., W. S. L., J. J. S., J. U. N. i M. T. R. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na powyższą decyzję, wnosząc o jej uchylenie. Decyzja ta została zaskarżona wyłącznie w części dotyczącej odmowy zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej obecnie jako działka [...].

Rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie art. 216 w zw. z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne uznanie, że sporna nieruchomość w zakresie, w jakim została zagospodarowana placem zabaw, placem wyłożonym kostką brukową oraz fontanną, nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Nadto zarzucili naruszenie art. 8 ust. 1 ustawy drogach publicznych przez błędne uznanie, że sporna działka nie została zagospodarowana na drogę wewnętrzną gminną.

Z ostrożności skarżący zarzucili także naruszenie art. 4 pkt. 2 ustawy o drogach publicznych poprzez błędne uznanie, że zagospodarowanie spornej działki placem zabaw, placem wyłożonym kostką brukową oraz fontanną stanowi zagospodarowanie pod drogę publiczną.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ wskazał, że stan faktyczny sprawy jest bezsporny, co potwierdza zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, ale także powinien wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu.

Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na jej wynik.

Bezsporne jest, że nabycie na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości nastąpiło na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Spadkobiercy wywłaszczonych właścicieli M. U. L. i W. E. L. wnieśli o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości, stanowiącej obecnie własność Gminy [...] wskazując, że cel wywłaszczenia został zrealizowany jedynie na jej niewielkiej części zajętej faktycznie pod drogę publiczną, tj. pas drogowy. Pozostała część powinna zatem zostać zwrócona, jako że zagospodarowano ją pod plac zabaw urządzony i ogrodzony oraz plac wyłożony kostką brukową, co wynika z przeprowadzonych przez organ I instancji oględzin nieruchomości. W toku postępowania skarżący wskazywali również, że część przedmiotowej nieruchomości była do 2010 roku wydzierżawiona przez gminę mieszkańcowi [...], który prowadził tam działalność gospodarczą.

Kwestia zwrotu wywłaszczonych nieruchomości uregulowana została przepisami art. 136 - 142 zawartymi w rozdziale 6 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., nr 102, poz. 651 ze zm.).

Art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 oraz z 1982 r. Nr 11, poz. 79).

Zgodnie z art. 136 ust. 3 powołanej ustawy, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Sytuacje, w których nieruchomość należy uznać za zbędną, precyzują natomiast przepisy art. 137 ust. 1 powołanej ustawy.

Art. 137 ust. 1 ustawy stanowi, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Z powyższego wynika, że warunkiem koniecznym skutecznego żądania przez poprzedniego właściciela lub następcę prawnego zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest ustalenie, że stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu

Pojęcie drogi zostało określone w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013, poz. 260 ze zm.). Z art. 1 tej ustawy wynika, że drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie niniejszej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych. Stosownie zaś do art. 4 pkt 2 użyte w ustawie określenie droga oznacza budowlę wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiącą całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym. Natomiast ulica - drogę na terenie zabudowy lub przeznaczonym do zabudowy zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w której ciągu może być zlokalizowane torowisko tramwajowe (art. 4 pkt 3). Zaliczenie do kategorii dróg gminnych następuje w drodze uchwały rady gminy.

Zakaz obrotu nieruchomościami przeznaczonymi pod drogi publiczne wynika z art. 2 a ustawy o drogach publicznych. Wskazać jednakże należy, że wyłączenie z obrotu cywilnoprawnego przewidziane w art. 2 a ustawy o drogach publicznych odnosi się do dróg publicznych, a więc nieruchomości, które po zrealizowaniu procesu inwestycyjnego są budowlą przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie ruchu drogowego (tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 15 lutego 2010 r., I CSK 293/11, LEX nr 1108498). W związku z tym niedopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej, która w czasie orzekania o zwrocie jest częścią drogi publicznej w rozumieniu ustawy o drogach publicznych (por. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2009 r., I OSK 361/08, dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie organ I instancji uznał, że cała działka [...] została zajęta pod drogę publiczną, stwierdzając przy tym, że są to fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu, a potwierdzone również w piśmie Burmistrza Miasta [...] z dnia 19 marca 2013 r. oraz uchwale Rady Miejskiej we [...] z dnia 24 listopada 2004 r. Organ I instancji w ogóle nie odniósł się do twierdzeń i dowodów, na które wskazywali w toku postępowania wnioskodawcy, w szczególności zaś wyników przeprowadzonych oględzin. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania w tym zakresie zostały zawarte w odwołaniu. Organ odwoławczy stwierdził, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przez organ I instancji wynika, że działka nr [...] stanowi drogę publiczną. Z przywołanych w decyzji organu I instancji dowodów, tj. uchwały Rady Miejskiej we [...] oraz pisma Kierownika Referatu Gospodarki Nieruchomościami i Gospodarki Przestrzennej Urzędu Miejskiego we [...], wynika w ocenie organu odwoławczego, że cała sporna działka nr [...] posiada status drogi publicznej, zatem nie jest konieczne ustalanie granic drogi publicznej.

Organy obu instancji prawidłowo odwołując się zarówno do przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, określających pojęcie drogi publicznej, jak i utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, dotyczącego braku możliwości zwrotu nieruchomości zajętej pod wyłączoną z obrotu drogę publiczną, zaniechały jednakże wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy okoliczności, w kontekście stawianych przez wnioskodawców zarzutów, a mianowicie ustalenia czy rzeczywiście cała działka stanowi drogę rozumieniu przepisów ustawy od drogach publicznych. Samo zaliczenie do określonej kategorii w drodze stosownej uchwały nie jest bowiem wystarczające dla uznania, że nieruchomość stanowi drogę publiczną. W wydanych w sprawie decyzjach brak jest w analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w zakresie oceny przedmiotowej działki jako budowli w rozumieniu art. 4 pkt 2 ustawy o drogach publicznych. Organy obu instancji poprzestały jedynie na stwierdzeniu, że okoliczności te potwierdzają pisma Urzędu Miejskiego we [...].

Organ prowadzący postępowanie administracyjne, zarówno w pierwszej, jak i w drugiej instancji, obowiązany jest przestrzegać zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 Kpa. Oznacza to, że powinien on podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Zgodnie bowiem z art. 7 Kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują z urzędu lub na wniosek stron wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (art. 75 § 1 Kpa). Organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 Kpa).

Ponadto stosownie do art. 80 Kpa organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów (art. 81 Kpa).

Z przedstawionych wyżej przepisów postępowania wynika, że obowiązek dokładnego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla danej sprawy okoliczności faktycznych spoczywa na organie administracji. Prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego będzie możliwe tylko wówczas, gdy zostaną wszechstronnie wyjaśnione wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, a stronie zostanie zapewniony czynny udział w każdej fazie postępowania.

Wydane w sprawie decyzje organów obu instancji nie odpowiadają wymogom wynikającym z powyższych przepisów, co powoduje konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Z tych też względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił decyzje organów obu instancji w zaskarżonej części dotyczącej odmowy zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej obecnie jako działka 148/41.

Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd zasądził na rzecz skarżących zwrot poniesionych kosztów postępowania, na które składa się uiszczony przez skarżących wpis sądowy od skargi oraz koszty zastępstwa procesowego

Z uwagi na uwzględnienie skargi sprawa będzie ponownie rozpoznawana przez organ I instancji, który winien uwzględnić powyższe uwagi przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, albowiem stosownie do treści art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.