Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 3537/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54 par. 1  art. 67 par. 1 art. 97 par. 2  art. 47 par. 2 art. 68 par. 1 art. 7 par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Sylwester Golec (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Włodzimierz Gurba, sędzia WSA Artur Kuś, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 października 2017 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę


UZASADNIENIE

Jak wynika z akt sprawy, Dyrektor Izby Celnej w K. będący jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym prowadził postępowanie egzekucyjne z majątku A. sp. z o. o. z siedzibą w B.(zwanej dalej: "Skarżącą") celem wyegzekwowania należności z tytułu nieuregulowanej kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł, objętej tytułem wykonawczym o nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego poborca skarbowy realizując ww. tytuł wykonawczy dokonał w dniu [...] sierpnia 2015 r. w lokalu znajdującym się w R. przy ul. [...] czynności egzekucyjnej zajęcia pieniędzy w postaci gotówki w kwocie 1 050 zł. Zajęcie zostało dokonane przez otwarcie automatów do gier i wyjęcie z nich pieniędzy. Podczas zajęcia obecny był pełnomocnik Skarżącej, który otworzył automaty, wydał znajdujące się w nich pieniądze i przedstawił poborcy skarbowemu umowę dzierżawy automatów do gier, z których wyjęto pieniądze. Pełnomocnik poinformował, że automaty nie są własnością Skarżącej oraz, że są przez nią dzierżawione. Pełnomocnik oświadczył, że ustawa o grach hazardowych na podstawie której nałożono na Skarżącą karę pieniężna, jest niezgodna z prawem unijnym i poborca powinien odstąpić od czynności.

Pismem z dnia 10 sierpnia 2015 r. Skarżąca wniosła na podstawie art. 54 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016r., poz. 599 ze zm.) - zwanej dalej: "u.p.e.a.", skargę na czynności egzekucyjne dokonane [...] sierpnia 2015 r. w lokalu znajdującym się w R. przy ul. [...] polegające na otwarciu urządzeń i pobraniu znajdujących się w nich środków pieniężnych. W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, iż egzekucja prowadzona przez ww. organ egzekucyjny jest niedopuszczalna, albowiem zmierza do przymusowego wykonania przepisu art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2016r., poz. 471 ze zm.), który w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości jest w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE przepisem prawa krajowego o charakterze technicznym, co wobec braku dopełnienia obowiązku notyfikacyjnego Komisji Europejskiej powoduje, iż nie może on być stosowany przez organy administracji oraz sądy, a Państwo Członkowskie nie może w świetle przepisów prawa Unii Europejskiej nakładać na jednostki sankcji za jego nieprzestrzeganie. Zdaniem Skarżącej, niedopuszczalnym jest stosowanie sankcji administracyjnych oraz karnych na podstawie nienotyfikowanych regulacji technicznych ustawy o grach hazardowych. Skarżąca wskazała też, że zaskarżona czynność egzekucyjna polegała na opróżnieniu z pieniędzy automatów do gier, pomimo uznania, iż urządzenia te działają nielegalnie. Ponadto, zdaniem Skarżącej, organ egzekucyjny zastosował środek zbyt uciążliwy, ponieważ opróżnione automaty (bez pieniędzy) nie działają, co przyczynia się do niemożności zarobkowania Skarżącej i uniemożliwia prowadzenie działalności gospodarczej. Ponadto automaty do gier nie stanowią jedynego majątku, z którego można prowadzić egzekucję, a pomimo tego organ zastosował środek najbardziej uciążliwy i przeprowadził z nich egzekucję, nie wybierając innego, mniej uciążliwego środka egzekucji. Skarżąca podniosła również, że organy celne, z jednej strony - uznają urządzanie gier za przestępstwo, z drugiej zaś - dokonują zajęcia pieniędzy będących w ich przekonaniu pochodzącymi z nielegalnej działalności gospodarczej. Mając na uwadze powyższe zarzuty Skarżąca obok skargi na czynności egzekucyjne wniosła również o wstrzymanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. (zwany dalej: "organem nadzoru") postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. oddalił powyższą skargę jako nieuzasadnioną wskazując w uzasadnieniu, że zaskarżone czynności związane z pobraniem należności od zobowiązanego zostały dokonane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Organ nadzoru zauważył, że w sprawie zastosowano środek egzekucyjny przewidziany przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w egzekucji należności pieniężnych, o którym mowa w art. 1a pkt 12 a) tiret 1, tj. egzekucję z pieniędzy. Czynność ta została przeprowadzona zgodnie z regulacją wyrażoną w przepisie art. 68 § 1 u.p.e.a., bowiem jak wynika z akt sprawy w dniu 4 sierpnia 2015 r. w lokalu znajdującym się w R .przy ul. [...] , na wezwanie poborcy pełnomocnik Skarżącej otworzył urządzenia do gier, w których znajdowała się gotówka w kwocie 1 050 zł. Poborca skarbowy dokonał pobrania powyższej kwoty od zobowiązanego, w związku z czym wystawił pokwitowanie nr [...] . Przebieg zaskarżonej czynności egzekucyjnej został także utrwalony w protokole z czynności egzekucyjnych. Organ nadzoru wskazał również, że nie ma możliwości badania kwestii podstawy prawnej wystawienia tytułów wykonawczych, w kontekście obowiązywania przepisów prawnych, jak również oceny legalności prowadzonej przez Skarżącą działalności gospodarczej. Końcowo organ nadzoru wskazał, że w związku z uznaniem zarzutów skargi za nieuzasadnione nie znalazł podstaw do wydania postanowienia o wstrzymaniu postępowania egzekucyjnego w trybie art. 54 § 6 u.p.e.a.

Pismem z dnia 4 września 2015 r. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie organu nadzoru, zarzucając naruszenie art. 97 § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 55 Kodeksu cywilnego, przez skierowanie egzekucji do przedmiotów nie będących własnością zobowiązanego. W uzasadnieniu zażalenia Skarżąca wskazała, że automaty do gier, z których pochodziły pieniądze zajęte w drodze egzekucji nie są własnością zobowiązanego, lecz podmiotu zewnętrznego, z którym Skarżącą łączyła umowa dzierżawy automatów do gier. Z tego względu biorąc pod uwagę cywilistyczną konstrukcję pożytków naturalnych, poborca skarbowy nie był uprawniony do zajęcia pieniędzy znajdujących się w automacie. Zdaniem Skarżącej, dopiero w chwili wyjęcia pieniędzy z automatu stawały się one pożytkami, a tym samym własnością zobowiązanego. Pieniądze znajdujące się w urządzeniu w momencie czynności poborcy nie były samodzielną rzeczą ruchomą, ale wchodziły w skład automatu. W dalszej części uzasadnienia zażalenia Skarżąca zakwestionowała stanowisko organu nadzoru w zakresie braku możliwości odniesienia się do kwestii podstawy prawnej do wystawienia tytułów wykonawczych oraz oceny legalności prowadzonej przez nią działalności w trybie skargi na czynności egzekucyjne. Zdaniem Skarżącej na mocy art. 45 § 1 u.p.e.a. egzekutor obowiązany był odstąpić od czynności egzekucyjnych po tym jak zobowiązany okazał dowody stwierdzające m.in. podnoszone od samego początku przez Skarżącą nieistnienie obowiązku. Skarżąca zarzuciła również naruszenie art. 45 Konstytucji RP w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, poprzez dokonanie egzekucji z wartości pieniężnej, która stanowiąc dochód z czynności uznanej za nielegalną, w przypadku istnienia podstawy prawnej, powinna ulec przepadkowi, a także naruszenie zasady niemożności czerpania korzyści przez państwo z popełnionego czynu niedozwolonego, bezprawnego lub nielegalnego, uznanego za taki przez organy państwowe. W ocenie Skarżącej fakt, iż ustawodawca nie przewiduje instytucji przepadku, nie oznacza, że organ może w sposób dowolny czerpać korzyści z czynności wcześniej uznanej za nielegalną.

Skarżąca podnosząc zarzuty dotyczące sposobu dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej wskazała na naruszenie art. 68 § 1 i 3 w zw. z art. 47 § 2 w zw. z art. 7 § 2 u.p.e.a., poprzez zastosowanie przymusu w celu dokonania egzekucji, przy braku podstaw faktycznych i formalnoprawnych do zastosowania takiego przymusu oraz brak spełnienia przesłanki bezpośredniości podczas przeprowadzania czynności egzekucyjnych. W ocenie Skarżącej, w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie wystąpiła bezpośrednia zapłata określonej sumy, bowiem w pierwszej kolejności poborca wezwał do otworzenia urządzenia do gier, a więc wskazał bezpośrednio środek, za pomocą którego oczekuje zaspokojenia należności pieniężnej. Z tego względu działanie poborcy podatkowego, który w sposób imperatywny i władczy nakazał pełnomocnikowi Skarżącej otwarcie urządzenia do gry, trudno interpretować inaczej, niż dokonanie faktycznego przeszukania pomieszczenia i automatu do gry. Bez wezwania i nakazu otwarcia automatów poborca danej sumy by nie uzyskał, a zatem otwarcie urządzeń zostało dokonane pod przymusem zastosowanym przez poborcę. Nie można zatem podnosić, że odebranie pieniędzy w tym stanie faktycznym nosiło znamiona dobrowolnej zapłaty zobowiązania. Zdaniem Skarżącej, skoro czynność poborcy nosiła znamiona odebrania pieniędzy na skutek przeszukania, to takie działanie organu winno być poprzedzone stosownym zarządzeniem na podstawie art. 47 u.p.e.a., którego w niniejszej sprawie nie wydano. W tej sytuacji działanie poborcy było też niezgodne z dyrektywą stosowania środków egzekucyjnych prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku, wyrażoną w art. 7 § 2 u.p.e.a.

Minister Finansów po rozpatrzeniu zażalenia postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu nadzoru. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 7 u.p.e.a. organ egzekucyjny w trakcie postępowania egzekucyjnego stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Natomiast art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 1 u.p.e.a. stanowi, że do środków egzekucyjnych w postępowaniu dotyczącym należności pieniężnych należy m. in. egzekucja z pieniędzy, która jest najprostszym i zarazem najmniej uciążliwym środkiem egzekucyjnym. Minister Finansów uznał, że nie można przypisać czynności egzekucyjnej dokonanej przez organ egzekucyjny znamion braku bezpośredniości oraz działania przymusowego - w znaczeniu jakim próbuje nadać przeprowadzonej czynności Skarżąca, tj. odebrania pieniędzy na skutek przeszukania. Minister Finansów zauważył, że organ egzekucyjny nie zarządził przymusowego otwarcia automatów i nie dokonał ich przeszukania, zaś Skarżąca błędnie utożsamia wezwanie poborcy skarbowego do zapłaty należności i otwarcia automatów z dokonaniem faktycznego przeszukania pomieszczenia i automatu do gry. Minister Finansów wskazał też, że otwarcia automatu do gry dokonał pełnomocnik Skarżącej, wobec czego nie było konieczne wdrożenie trybu, o którym mowa w art. 47 u.p.e.a. Odnosząc się następnie do przymusowego charakteru dokonanej czynności Minister Finansów podniósł, że okoliczność przekazania poborcy skarbowemu przez zobowiązanego części lub całości należności pieniężnej, będącej przedmiotem egzekucji, nie zmienia faktu, iż przekazanie to nastąpiło w ramach czynności egzekucyjnych, polegających na zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z pieniędzy oraz, że przekazanie to nie było dobrowolną zapłatą zobowiązania. Przymusowość tego sposobu zapłaty wynika bowiem z istoty stosowanego środka egzekucyjnego, w ramach którego poborca skarbowy w pierwszej kolejności (po uprzednim doręczeniu tytułu wykonawczego, bądź z chwilą jego doręczenia) wzywa do uiszczenia należności pieniężnej będącej przedmiotem egzekucji i następnie kwituje (w przepisanej formie) odbiór pieniędzy przekazanych przez zobowiązanego, który uczestniczy w tej czynności egzekucyjnej. Minister Finansów uznał też, że zapłata całości dochodzonej należności pieniężnej lub jej części na wezwanie poborcy skarbowego nie jest już "dobrowolną wpłatą", bowiem dobrowolne wpłaty zobowiązany może dokonywać przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Natomiast każda wpłata w toku prowadzonej egzekucji nie jest dobrowolną wpłatą zobowiązanego i jest rozliczana w trybie art. 115 u.p.e.a., jako kwota uzyskana z egzekucji.

Minister Finansów uznał również, że pomimo iż w niniejszej sprawie nie doszło do podjęcia żadnych innych czynności egzekucyjnych poza pobraniem gotówki, samo sporządzenie protokołu z czynności egzekucyjnych nie skutkowało wadliwością przeprowadzonej w trybie art. 68 § 1 u.p.e.a. egzekucji z pieniędzy. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przepisów art. 97 § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 55 Kodeksu cywilnego, poprzez skierowanie egzekucji na przedmioty nie będące własnością zobowiązanego, Minister Finansów wskazał, że zaskarżona czynności dotyczyła zajęcia gotówki, a nie dzierżawionych automatów. W ocenie Ministra Finansów nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 45 § 1 u.p.e.a., bowiem żadna z okoliczności powołanych w tym przepisie nie wystąpiła, a Skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów na ich istnienie. Minister Finansów odniósł się również do zarzutu naruszenia art. 46 Konstytucji RP w związku z art. 89 § 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, poprzez dokonanie egzekucji z wartości pieniężnej, która stanowiąc dochód z czynności uznanej za nielegalną, w przypadku istnienia podstawy prawnej, powinna ulec przepadkowi oraz naruszenia zasady niemożności czerpania korzyści przez państwo z popełnionego czynu niedozwolonego, bezprawnego lub nielegalnego, uznanego za taki przez organy państwowe. Minister Finansów wskazał, że rozpoznając skargę na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 u.p.e.a., nie ma prawnej możliwości odniesienia się do kwestii podstawy prawnej do wydania decyzji w przedmiocie egzekwowanej w niniejszej sprawie kary pieniężnej (kwestii obowiązywania przepisów), jak również do charakteru (w tym legalności) prowadzonej przez Skarżącą działalności gospodarczej.

Skarżąca zaskarżyła następnie powyższe postanowienie Ministra Finansów wnosząc skargę w piśmie z dnia 20 października 2016r., w której zarzuciła naruszenie następujących przepisów:

1) art. 68 § 1 u.p.e.a., poprzez jego bezpodstawne zastosowanie przejawiające się w uznaniu, iż w sprawie doszło do dobrowolnej zapłaty dochodzonej należności, w wyniku czego organ egzekucyjny wydał Skarżącej pokwitowanie odbioru pieniędzy,

2) art. 67 § 1 u.p.e.a., poprzez jego niezastosowanie przejawiające się w niewydaniu zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego i niesporządzenia protokołu z czynności egzekucyjnej według ustalonego w rozporządzeniu ministra właściwego do spraw finansów publicznych wzoru,

3) art. 97 § 2 u.p.e.a., poprzez skierowanie egzekucji na przedmioty nie będące własnością zobowiązanego, co stanowi rzeczywistą przeszkodę dla prowadzenia egzekucji,

4) art. 47 § 2 w związku z art. 7 § 2 u.p.e.a., poprzez zastosowanie przymusu w celu dokonania egzekucji, przy braku podstaw faktycznych do zastosowania takiego przymusu, w szczególności braku wyczerpania innych możliwości realizacji celu egzekucji,

5) art. 45 § 1 u.p.e.a., poprzez niewzięcie pod uwagę słusznego stanowiska Skarżącej i przedstawianych przez nią dowodów, faktów i okoliczności wpływających na zasadność prowadzenia egzekucji, w wyniku czego organ był zobowiązany do odstąpienia od dalszych czynności egzekucyjnych.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że w niniejszej sprawie czynność otwarcia automatów do gry została wykonana na wyraźne polecenie poborcy skarbowego, wobec czego uiszczenie kwot nie było dobrowolne. Nie miała bowiem miejsca bezpośrednia zapłata określonej sumy, lecz poborca wskazał bezpośrednio środek, za pomocą którego oczekuje zaspokojenia należności. Zdaniem Skarżącej, niezasadne jest zatem uznanie przez poborcę skarbowego, iż działał on na podstawie art. 68 § 1 u.p.e.a. Skarżąca zaznaczyła też, że organ egzekucyjny miał obowiązek zastosowania dyspozycji art. 67 § 1 u.p.e.a., gdyż w niniejszej sprawie zastosował jeden ze środków egzekucyjnych, wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 1 u.p.e.a. (egzekucja z pieniędzy). Zgodnie natomiast z art. 67 § 1 u.p.e.a. podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a, stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności albo protokół zajęcia prawa majątkowego, albo protokół zajęcia i odbioru ruchomości, albo protokół odbioru dokumentu, sporządzone według wzoru określonego w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych.

Skarżąca wskazała następnie na treść, jaką powinien zawierać protokół zajęcia i odbioru ruchomości. Zaznaczyła, że o skuteczności zawiadomienia decyduje jego kompletność oraz prawidłowe skonstruowanie. Brak któregoś z elementów protokołu zajęcia stanowi wadę powodującą nieważność danego dokumentu. Skarżąca podkreśliła też, że w niniejszej sprawie brak jest protokołu spełniającego wymogi z art. 67 § 1 u.p.e.a. W szczególności protokół nie został sporządzony na formularzu, którego wzór określa rozporządzenie Ministra Finansów. Dokonane czynności nie mają zatem waloru skutecznych w obrocie prawnym i noszą cechy nieważności. Ponadto zdaniem Skarżącej, w niniejszej sprawie brak było prób dobrowolnego wyegzekwowania należności, gdyż już przy pierwszej odmowie otwarcia urządzeń organy egzekucyjne sięgnęły do najbardziej dotkliwego środka, jakim jest przymusowe ich otwarcie. W ocenie Skarżącej, działanie poborcy skarbowego w niniejszej sprawie nosi znamiona działania przymusowego, zatem wbrew twierdzeniom organu naruszony został art. 47 § 1 w zw. z § 3 u.p.e.a., poprzez niedoręczenie zarządzenia otwarcia urządzeń. Trudno bowiem inaczej interpretować działanie poborcy skarbowego, który nakazuje otworzyć automat, niż jako dokonanie faktycznego przeszukania pomieszczenia i automatu do gry. Poborca skarbowy bez czynności imperatywnego, władczego nakazania otwarcia urządzenia do gry nie uzyskałby danej sumy, co oznacza że otwarcie urządzeń nastąpiło pod przymusem.

Skarżąca nie zgodziła się też z twierdzeniem organu, że skoro dzierżawca mógł dysponować kwotami znajdującymi się w automatach i posiadał klucz do urządzenia, to uprawniona była egzekucja z pieniędzy znajdujących się w automatach. Wskazała na treść art. 97 § 2 u.p.e.a. i zaznaczyła, że egzekucji mogą podlegać tylko te przedmioty, które są własnością osoby zobowiązanej. Nie można natomiast skierować egzekucji do przedmiotów, które są przedmiotem stosunku obligacyjnego (dzierżawy). Skarżąca podniosła również, że w niniejszej sprawie mógł mieć pełne zastosowanie art. 45 u.p.e.a. Z literalnego brzmienia przepisu wynika bowiem, iż możliwość odstąpienia od czynności egzekucyjnych nie jest obwarowana czasem ani okolicznościami, w jakich wnosi się o odstąpienie od egzekucji. Każdorazowo, gdy organ uzyska informacje stanowiące podstawę do odstąpienia od egzekucji, powinien od przedmiotowej egzekucji odstąpić.

Minister Rozwoju i Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz uznając zarzuty skargi za niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji nie naruszył prawa.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

Uwzględnienie skargi może nastąpić również poprzez stwierdzenie nieważności postanowienia – w wypadku ustalenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 O.p. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozstrzygnięcie sądu nie wymaga w tym wypadku wcześniejszego ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy.

2. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

3. Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do obowiązującego, od dnia 15 sierpnia 2015r., nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

4. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga okazała się nieuzasadniona. Zaskarżone postanowienie jest zgodne z obowiązującym prawem.

Przedmiot sporu dotyczy prawidłowości dokonanej przez poborcę skarbowego czynności egzekucyjnej polegającej na pobraniu od Skarżącej gotówki znajdującej się w automatach do gier dzierżawionych przez Skarżącą.

Zgodnie z art. 54 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie przez czynności egzekucyjne należy rozumieć wszelkie działania podejmowane przez organ egzekucyjny i egzekutora, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.). Te działania, jak podkreśla się w doktrynie, to czynności faktyczne (a nie akty prawne). Ten środek prawny służy wyłącznie zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają zatem tylko zastrzeżenia odnoszące się do czynności egzekucyjnych dokonanych przez organ egzekucyjny, zaś przedmiotem skargi nie mogą być kwestie materialnoprawne. Taką ocenę wyrażały wielokrotnie sądy administracyjne, dla przykładu Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 sierpnia 2015r., sygn. akt II FSK 1688/13, stwierdził, że przedmiotem skargi mogą być tylko zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości prowadzonego przez organ egzekucyjny oraz ewentualnego naruszenia przepisów regulujących sposób i formę dokonania czynności egzekucyjnych.

5. W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a tiret 1 u.p.e.a., tj. egzekucję z pieniędzy. Podstawą prawną zajęcia pieniędzy był art. 68 § 1 u.p.e.a. stanowiący, że jeżeli zobowiązany na wezwanie poborcy skarbowego płaci dochodzoną należność pieniężną, poborca wystawia pokwitowanie odbioru pieniędzy, które wywiera ten sam skutek prawny, co pokwitowanie wierzyciela. Za pokwitowaną należność pieniężną organ egzekucyjny ponosi odpowiedzialność wobec wierzyciela. Zgodnie zaś z art. 68 § 2 u.p.e.a. do czynności egzekucyjnych, o których mowa w § 1, nie stosuje się przepisów art. 53. Natomiast art. 53 u.p.e.a. stanowi, że jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, egzekutor sporządza protokół z czynności egzekucyjnych, który zawiera: 1) oznaczenie miejsca, czasu i rodzaju czynności, 2) imiona i nazwiska osób uczestniczących w czynności, 3) sprawozdanie z przebiegu czynności, 4) zgłoszone przez obecnych wnioski i oświadczenia, 5) podpisy obecnych lub wzmiankę o przyczynie braku podpisów, 6) podpis egzekutora (§ 1). Odpis protokołu, o którym mowa w § 1, doręcza się niezwłocznie zobowiązanemu (§ 2). Z powyższego wynika zatem, że w przypadku, gdy zobowiązany na wezwanie poborcy skarbowego płaci dochodzoną należność pieniężną, poborca wystawia tylko pokwitowanie odbioru pieniędzy. Nie ciąży na nim obowiązek sporządzenia protokołu.

6. W rozpoznawanej sprawie poborca skarbowy dokonał pobrania gotówki w kwocie 740 zł. Pełnomocnik Spółki na wezwanie poborcy skarbowego otworzył automaty do gry, w których znajdowała się wskazana kwota. Następnie poborca skarbowy wystawił pokwitowanie oraz sporządził protokół z czynności egzekucyjnych. Chociaż organ egzekucyjny poza pobraniem gotówki żadnych innych czynności egzekucyjnych nie podjął, to do protokołu pełnomocnik Spółki załączył kopię umowy dzierżawy urządzeń (automatów do gier). W ocenie Sądu, dodatkowe sporządzenie protokołu nie skutkuje wadliwością przeprowadzonej czynności egzekucyjnej. Czynność poborcy skarbowego ma bowiem oparcie w treści art. 68 § 1 u.p.e.a., zaś protokół został sporządzony na podstawie art. 53 § 1 u.p.e.a.

Nie można się zgodzić z argumentacją pełnomocnika Skarżącej, że skoro czynność otwarcia automatów do gry została wykonana na wyraźne polecenie poborcy skarbowego, to uiszczenie kwoty nie było dobrowolne, a w konsekwencji działanie poborcy skarbowego w rozpoznawanej sprawie nosiło znamiona działania przymusowego oraz że takie działanie poborcy skarbowego, który nakazuje otworzyć automat, trudno inaczej interpretować, niż dokonanie faktycznego przeszukania pomieszczenia i automatu do gry. Wbrew bowiem twierdzeniom autora skargi, ani pomieszczenie, ani automaty do gry nie zostały przeszukane, a pełnomocnik Spółki, dysponując kluczami sam otworzył automaty do gry, a więc dobrowolnie wydał rzeczy w postaci znajdujących się w tych urządzeniach pieniędzy. W świetle powyższych rozważań niezasadne okazały się więc zarzuty naruszenia art. 68 § 1 u.p.e.a. oraz art. 47 § 2 w związku z art. 7 § 2 u.p.e.a.

W ocenie Sądu zarzut naruszenia art. 67 § 1 u.p.e.a. należało uznać za bezzasadny, gdyż z treści tego przepisu wynika wprost, że nie ma on zastosowania w sytuacji, o której mowa w o której mowa w art. 68 § 1 u.p.e.a (egzekucja z pieniędzy, jeżeli zobowiązany na wezwanie poborcy skarbowego płaci dochodzoną należność pieniężną). Przepis art. 67 § 1 u.p.e.a. wymienia czynności, z których powinien być sporządzony protokół. Wśród tych czynności nie ma pobrania pieniędzy od zobowiązanego. Oznacza to, że w rozpoznanej sprawie poborca nie miał w ogóle obowiązku sporządzenia protokołu z pobrania pieniędzy od zobowiązanego. Sporządzenie protokołu pomimo braku obowiązku w tym zakresie należało uznać za uchybienie treści art. 67 § 1 u.p.e.a., które nie miało żadnego wpływu na wynik niniejszej sprawy. Zarzuty, że sporządzony protokół nie zawierał wszystkich wymaganych elementów nie mogły być uznane za zasadne z tego powodu, że w sprawie w ogóle nie istniał obowiązek sporządzenia protokołu.

Całkowicie bezzasadne było twierdzenie, że w sprawie doszło do naruszenia art. 67 § 1 u.p.e.a. przez niesporządzenie zawiadomienia, o którym mowa w tym przepisie, gdyż na podstawie tego przepisu zawiadomienie wystawiane jest w przypadku zajęcia wierzytelności u dłużnika zobowiązanego. W rozpoznanej sprawie skarga nie została wniesiona na zajęcie wierzytelności.

Podobnie za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 97 § 2 u.p.e.a., ponieważ wbrew twierdzeniom pełnomocnika, pieniądze znajdujące się w automatach do gry należały do Skarżącej. Celem zaskarżonej czynności egzekucyjnej było zajęcie gotówki, która znajdowała się w automatach, a nie samych automatów, które dla celów zarobkowych Spółka wydzierżawiła. Skarżąca w zażaleniu bezzasadnie twierdziła, że pieniądze znajdujące się w automatach stanowiły pożytki naturalne rzeczy i stosownie do treści art. 190 k.c. uprawniony do pobierania tych pożytków naturalnych mógł nabyć ich własność przez odłączenie ich od rzeczy w momencie dokonania odłączenia. Zdaniem Skarżącej w niniejszej sprawie nie doszło do odłączenia przez Skarżącą pożytków od rzeczy, gdyż czynności tej dokonał poborca. Oznacza to, że pieniądze zajęte przez poborcę w momencie ich zajęcia nie stanowiły własności Skarżącej, gdyż automaty do gry stanowiły własność innego podmiotu, od którego Skarżąca je dzierżawiła. Z powodu tej okoliczności pieniądze pobrane z automatów nie mogły być przedmiotem egzekucji w niniejszej sprawie.

Oceniając powyższe twierdzenia Skarżącej należało wskazać, że pożytkami naturalnymi rzeczy, zgodnie z art. 53 k.c., są jej płody i inne odłączone od niej części składowe, jeżeli według zasad prawidłowej gospodarki stanowią normalny dochód z rzeczy. Zatem dopiero z chwilą ich odłączenia pożytki naturalne stają się samodzielnymi rzeczami i przedmiotem odrębnej własności. Przed tą chwilą, jako części składowe rzeczy, stanowią własność właściciela rzeczy (art. 47 k.c.). Zdaniem Sądu pieniądze znajdujące się w automacie do gry nie są płodem w rozumieniu art. 53 k.c. Pojęcie płodu oznacza nowy przedmiot prawa własności powstały z innego przedmiotu w sposób naturalny np. owoc na drzewie czy zwierzę urodzone przez inne zwierzę. Pieniądze oczywiście nie mają takiego charakteru. Pieniądze w automacie do gry nie wykazują też takiego związku z automatem, który by uzasadniał twierdzenie, że dopóki nie zostaną od niego odłączone stanowią część składową automatu do gry. Stosownie do art. 47 § 2 k.c. częścią składową rzeczy jest wszystko, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego. Oczywistym jest, że pieniądze znajdujące się w urządzeniu, z którego korzystnie jest możliwe po włożeniu do niego pieniędzy jako zapłaty za korzystanie z tego urządzenia mogą być odłączone od automatu bez jakiejkolwiek zmiany jego właściwości. Właśnie charakter automatu jako urządzenia zarobkowego wskazuje na to, że znajdujące się w nim pieniądze mogą być uzyskiwane z niego w sposób nieograniczony. Pieniądze znajdujące się w automacie stanowiły pożytki cywilne z automatu, o których mowa w art. 53 § 2 k.c. Zgodnie z treścią tego przepisu pożytkami cywilnymi rzeczy są dochody, które rzecz przynosi na podstawie stosunku prawnego. Skarżąca dzierżawiła przedmiotowe automaty w celu prowadzenia przy ich pomocy działalności zarobkowej i była podmiotem uprawnionym do pobierania pożytków cywilnych z tych automatów.

W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi nie można przypisać dokonanej czynności egzekucyjnej znamion działania przymusowego - w znaczeniu, jakim próbuje nadać przeprowadzonej czynności Skarżąca, tj. odebrania pieniędzy na skutek przeszukania. Organ egzekucyjny nie zarządził przymusowego otwarcia automatów i nie dokonał ich przeszukania. Skarżąca błędnie utożsamia wezwanie poborcy skarbowego do otwarcia automatów i wydania pieniędzy znajdujących się w automatach z dokonaniem faktycznego przeszukania pomieszczenia i automatu do gry. W rozpoznanej sprawie otwarcia automatu do gry i wydania pieniędzy dokonał pełnomocnik Spółki, nie było zatem konieczne wdrożenie trybu, o którym mowa w art. 47 u.p.e.a.

Nie zasługiwał na uwzględnienie także zarzut naruszenia art. 45 § 1 u.p.e.a. W sprawie nie nastąpiła żadna z okoliczności wskazanych w tym przepisie. Zgodnie bowiem z treścią tego przepisu organ egzekucyjny i egzekutor są obowiązani odstąpić od czynności egzekucyjnych, jeśli zobowiązany okazał dowody stwierdzające wykonanie, umorzenie, wygaśnięcie lub nieistnienie obowiązku, odroczenie terminu wykonania obowiązku, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych, albo gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego. Przepis ten ma zastosowanie, gdy zobowiązany przedstawi niebudzące wątpliwości dowody potwierdzające wskazane w tym przepisie okoliczności świadczące o braku zobowiązania będącego przedmiotem egzekucji. Skarżąca żadnych dowodów wskazujących na zaistnienie okoliczności wymienionych w tym przepisie w momencie przeprowadzania czynności egzekucyjnej nie przedstawiła. Za dowód taki nie mogła być uznana opinia prawna Skarżącej, według której egzekwowany obowiązek został określony na podstawie przepisów prawa krajowego niezgodnych z prawem unijnym.

7. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.