Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 666/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2007-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia NSA Anna Orłowska Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2007 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia 19 września 2006 r. nr [...] w przedmiocie zameldowania na pobyt czasowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 2 sierpnia 2006r. nr [...], 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. zasądza na rzecz skarżącej M. S. kwotę 100 ( sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia 2 sierpnia 2006 r. nr [...] w oparciu o art. 47 ust. 2 w związku z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) oraz art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) orzekł o zameldowaniu L. H. na pobyt czasowy w S. przy ul. [...] m [...].

W uzasadnieniu organ wskazał, że we wniosku o zameldowanie w w/w lokalu L. H. podał, iż do 1 maja 2004 r. tam zamieszkuje. Poinformował również organ, że zwracał się do M. S. – współwłaścicielki mieszkania, o zameldowanie, co stało się przyczyną wypowiedzenia mu umowy najmu lokalu. Do wniosku załączył umowę najmu lokalu zawartą z M. S., z której wynika, że ma prawo przebywać w mieszkaniu do dnia 31 maja 2007 r. oraz wypowiedzenie umowy najmu nakazujące, aby wraz z córką opuścił zajmowany lokal do dnia 30 kwietnia 2006 r.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynikało, że L. H. przebywa w wynajętym mieszkaniu i posiada w nim swój dobytek, dlatego organ I instancji w dniu 1 kwietnia 2006 r. wydał decyzję o jego zameldowaniu na pobyt czasowy. Decyzja ta została uchylona przez organ odwoławczy i sprawa została ponownie przekazana do rozpoznania organowi I instancji, z zaleceniem przesłuchania stron do protokołu.

Po raz drugi rozpatrując sprawę organ w dniu 30 czerwca 2006 r. przeprowadził rozprawę administracyjna z udziałem stron. Wnioskodawca konsekwentnie twierdził, że w przedmiotowym lokalu wciąż zamieszkuje i nie ma trudności z wejściem do niego. Do kwietnia 2006 r. płacił regularnie czynsz, a następnie w związku z odmową pobierania czynszu przez M. S., zwrócił się do sądu z wnioskiem o umożliwienie mu deponowania pieniędzy za czynsz. Nadto potwierdził, że od 26 miesięcy mieszka w spornym lokalu i posiada w nim swoje rzeczy. M. S. oświadczyła zaś, że wynajmują z mężem przedmiotowy lokal, jednak nie meldują w nim swoich lokatorów.

Na kolejnej rozprawie administracyjnej w dniu 31 lipca 2006 r. wnioskodawca oświadczył, że opuści lokal po wygaśnięciu pierwotnej umowy, czyli w dniu 31 maja 2007 r. Świadkowie A. S. i S. M. oświadczyli, że L. H. mieszka w przedmiotowym lokalu. Pozostali świadkowie zeznali, że nie mogą stwierdzić, czy wnioskodawca zamieszkuje w lokalu, ponieważ nie bywają w tym mieszkaniu.

Organ podniósł, że zameldowanie jest instytucją wyłącznie ewidencyjną i powinno potwierdzać istniejącą faktycznie sytuację, zaś przeprowadzone postępowanie wyjaśniające miało na celu usunięcie niezgodności między stanem faktycznym a prawnym.

Zdaniem organu z materiałów dowodowych niezbicie wynika, ze wnioskodawca zamieszkuje w S. przy ul. [...] m [...].

Wnosząc odwołanie od powyższej decyzji M. S. zarzuciła, że pracownik Urzędu Miejskiego w S. dokonał oceny prawnej umowy zawartej między nią a L. H., mimo że nie miał do tego kompetencji. Organ pominął fakt, że zostały sporządzone dwie umowy i oparł się jedynie na pierwotnej przyjmując, iż druga jest nieistotna.

W swojej decyzji Prezydent Miasta [...] twierdził, iż złożone do akt pisma procesowe nie dotyczyły sprawy meldunkowej, gdy faktycznie zawierały one dowody, że L. H. nie przestrzega porządku lokatorskiego i wykorzystuje mieszkanie na hurtownię materiałów, którymi handluje oraz grozi lokatorom innych mieszkań za to, że zeznawali na korzyść odwołującej się. Zachowanie się L. H. wyczerpuje znamiona określone w art. 5 k.c.

Wojewoda [...] decyzją z dnia 19 września 2006 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 47 ust. 2 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych utrzymał w mocy decyzję organu niższej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, przedmiotem decyzji o zameldowaniu może być jedynie osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby. Mając na uwadze tę regulację, przedmiotem ustaleń organu administracyjnego w sprawie było wyłącznie ustalenie czy wnioskodawca zamieszkuje pod wskazanym adresem.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji i stwierdził, że bezspornie L. H. zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Potwierdza tę okoliczność zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a zwłaszcza zeznania stron i świadków.

Wojewoda [...] wskazał, iż instytucja zameldowania ma charakter wyłącznie ewidencyjny. Zatem brak zgody właściciela lub najemcy lokalu na dokonanie zameldowania w przedmiotowym lokalu jest prawnie nieskuteczne i nie może mieć wpływu na sposób prowadzenia i rozstrzygnięcia sprawy, jeżeli dana osoba w lokalu zamieszkuje. Zdaniem organu odwoławczego ani złożone powództwo o eksmisję L. H. ani fakt nie przestrzegania przez niego porządku lokatorskiego nie mają wpływu na wydanie decyzji w sprawie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M. S. domagała się unieważnienia zameldowania L. H. Skarżąca obok argumentów, które podniosła już w odwołaniu wskazała, że L. H. oraz jego córka – B. H. wprowadzili ją w błąd. Skarżąca wypowiedziała umowę najmu przedmiotowego lokalu zawartą z L. H. Mimo, że umowa wygasła z dniem 2 maja 2006 r. wymieniony nie chce opuści lokalu.

Skarżąca podniosła, że L. H. przez okres 20 miesięcy zamieszkiwał lokal nie wnosząc żadnych uwag i nie żądając zameldowania, obecnie zaś sprawę meldunku traktuje jak przydział mieszkania do użytkowania. Dopiero po 5 miesiącach, gdy nie wnosił żadnych uwag dotyczących wypowiedzenia umowy, zaczął podnosić, iż nie uznaje wypowiedzenia.

Skarżąca podała, że w Sądzie Rejonowym w S. rozpatrywana jest sprawa o sygnaturze akt [...] w przedmiocie eksmisji L. H. i jego córki B. (pozew złożono w dniu 4 lipca 2006 r.)

W ocenie skarżącej L. H. pozbawił ją możliwości rozporządzania jej własnością, co stanowi jednocześnie naruszenie zasad współżycia społecznego. Z tego względu nie powinien on korzystać z ochrony prawa. Decyzja Wojewody [...] narusza postanowienia art. 5 k.c. oraz jest sprzeczna z dyrektywami Unii Europejskiej w zakresie prawa obywatela do dysponowania jego własnością.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest zaś na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W myśl art. 134 § 1 w/w aktu normatywnego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn niż wskazane przez skarżącą.

Stosownie do przepisu art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji ( zwana dalej ustawą) osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia. W myśl art. 7 ust. 1 ustawy pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem.

Zgodnie z art. 9 ust. 2a ustawy przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące należy przedstawić potwierdzenie pobytu w lokalu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu, oraz, do wglądu, dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego podmiotu. Dokumentem potwierdzającym tytuł prawny do lokalu może być umowa cywilno-prawna, wypis z księgi wieczystej, decyzja administracyjna, orzeczenie sądu lub inny dokument poświadczający tytuł prawny do lokalu. Zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu (ust.2b).

W tym miejscu należy zauważyć, że w dacie wszczęcia postępowania przed organem pierwszej instancji cytowany wyżej przepis mówił o instytucji zameldowania na pobyt czasowy trwający ponad dwa miesiące, jednak na mocy art. 84 pkt 8 ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin (Dz.U. Nr 144, poz. 1043) został on zmieniony i w nowym, cytowanym wyżej brzmieniu, miał w sprawie zastosowanie.

Odnosząc się do powyższych zapisów ustawy koniecznym jest wskazanie na wprowadzoną przez ustawodawcę zmianę z dniem 1 maja 2004r. niektórych przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych ustawą z dnia 16 kwietnia 2004r.(Dz.U. Nr 93, poz. 887), która nadała zameldowaniu wyłącznie charakter ewidencyjny.

Wynikające z przepisu art. 9 ust. 2a zobowiązanie dla osoby wnioskującej o zameldowanie - przedstawienia potwierdzenia jej pobytu stałego lub czasowego w lokalu trwającego ponad 3 miesiące, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu, służy jedynie celom dowodowym a zatem potwierdzeniu, że osoba ta w określonym lokalu faktycznie przebywa. Innymi słowy stanowi potwierdzenie faktu jej pobytu i jest możliwe w sytuacji, gdy między osobą posiadającą tytuł prawny do lokalu a osobą, która przebywając faktycznie w lokalu chce się w nim zameldować, nie ma konfliktu. W innej sytuacji osoba ubiegająca się o zameldowanie będzie musiała fakt pobytu w danym lokalu wykazać w postępowaniu administracyjnym. Jednocześnie, co istotne, przepis ten nie mówi o konieczności wyrażenia zgody na zameldowanie przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu.

Powyższe rozważania wskazują, że z woli ustawodawcy zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i organy administracji prowadzące postępowanie w tym przedmiocie nie mogą badać uprawnień do lokalu osób ubiegających się o zameldowanie w nim. Tak uregulowany stan prawny w tym zakresie nie stanowi o bezprawiu albowiem istnieje możliwość skorzystania z instrumentów jakie przewidują przepisy prawa cywilnego aby pozbyć się z lokalu osoby nie posiadającej do niego żadnego tytułu prawnego, bądź gdy tytuł ten jest sporny.

W niniejszym stanie faktycznym fakt zamieszkiwania przez L. H. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w S. nie budzi wątpliwości. Potwierdzają go wszyscy uczestnicy postępowania, w tym również skarżąca i jej mąż T. S.

W sytuacji, gdy cytowany wcześniej art. 10 ust. 1 ustawy nakłada na osobę, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby obowiązek zameldowania się, L. H. winien był zgłosić swój pobyt w przedmiotowym lokalu i dokonać zameldowania pod wskazanym adresem. Nadto należy wskazać, że zamieszkuje on w przedmiotowym lokalu na mocy zawartej pomiędzy nim a M. S. umowy najmu lokalu mieszkalnego, zatem zamieszkiwanie to nie było następstwem działań sprzecznych z prawem. Nie miał przy tym znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy toczący się między stronami umowy najmu spór co do ustania stosunku najmu lokalu mieszkalnego czy wystąpienie przez M. S. z powództwem o eksmisję L. H. z tego lokalu. Należy przy tym zauważyć, że organy administracji nie mogły w powyższej kwestii wyrażać żadnego stanowiska, spór taki może bowiem zostać rozstrzygnięty jedynie na drodze procesu cywilnego.

Tym samym zarzuty skargi w tym zakresie uznać należy za chybione.

Jak wskazano wyżej, Sąd uwzględnił skargę z innych przyczyn niż w niej wskazane, do czego jest uprawniony na mocy art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zameldowanie na pobyt czasowy, jak wynika już samej nazwy tej instytucji, polega na wskazaniu okresu czasu na jaki takie zameldowanie ma nastąpić, jedynie bowiem w przypadku zameldowania na pobyt stały nie jest ono - z przyczyn oczywistych – ograniczone czasem.

Zameldowania na pobyt czasowy dokonuje się w sposób określony w art. 11 ustawy w miejscu tego pobytu (tj. tak samo jak w przypadku zameldowania na pobyt stały ), z jednoczesnym zgłoszeniem zamierzonego czasu jego trwania, co ma istotne znaczenie z punktu widzenia przyjętych w ustawie rozwiązań. Wskazać tutaj należy, że

określenie okresu trwania zameldowania na pobyt czasowy należy do danych gromadzonych w zbiorach meldunkowych ( art. 44a ustawy). Nadto osoba, która przedłuża pobyt czasowy w tej samej miejscowości ponad zgłoszony czas jego trwania, zmienia adres albo zmienia pobyt czasowy na stały, jest obowiązana dokonać odpowiedniego zameldowania w ciągu następnej doby. Z kolei osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca ( art. 15 ust. 1 ustawy). Z obowiązku tego osoba zameldowana na pobyt czasowy trwający ponad trzy miesiące jest zwolniona wówczas, jeżeli okres takiego pobytu czasowego odpowiada okresowi zgłoszonemu przy zameldowaniu ( art. 15 ust. 4 ustawy).

Z powyższego wynika, że w przypadku zameldowania na pobyt czasowy podstawowe znaczenie ma fakt wskazaniu okresu czasu na jaki zameldowanie ma nastąpić. W przypadku, gdy o dokonaniu zameldowania rozstrzyga organ administracji w trybie art. 47 ust. 2 ustawy, jednym z niezbędnych elementów decyzji orzekającej o zameldowaniu na pobyt czasowy będzie podanie okresu czasu na jaki zameldowanie ma nastąpić poprzez wskazanie konkretnej daty ( " zameldowanie do dnia ...") i powinno to nastąpić w rozstrzygnięciu.

Rozstrzygnięcie jest istotnym elementem decyzji administracyjnej, wyraża bowiem rezultat stosowania normy prawa materialnego w przypadku konkretnej sprawy. Musi być ono przy tym sformułowane w taki sposób, ażeby możliwe było następnie wykonanie decyzji, jak również by nie budziło ono wątpliwości, nawet po latach, co do jego treści. W sytuacji, gdy rozstrzygnięcie nie odpowiada wskazanym wyżej wymogom, narusza ono art. 107 § 1 k. p. a.

Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że wprawdzie L. H. wskazał w zgłoszeniu zameldowania na pobyt czasowy, że ma ono nastąpić do dnia 31 maja 2007r., to w żadnej z decyzji wydanych w przedmiotowej sprawie termin ten nie został wskazany. Tym samym na podstawie wydanych w sprawie decyzji nie można wskazać okresu na jaki L. H. został zameldowana na pobyt czasowy w przedmiotowym lokalu. Odnosząc to do wskazanych wyżej przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie można było dokonać prawidłowego wpisu zameldowania w zbiorach meldunkowych czy, w przyszłości, weryfikować wykonanie obowiązku wymeldowania się z pobytu czasowego.

Ponadto należy zwrócić uwagę na to, że w postępowaniu przed organem pierwszej instancji uczestniczył, będąc współwłaścicielem lokalu nr [...] przy ul. [...] w S., T. S. W tym stanie rzeczy pominięcie go przy rozpoznaniu sprawy przez organ drugiej instancji stanowi zdaniem Sądu naruszenie przepisów postępowania administracyjnego dotyczących udziału strony w postępowaniu w tym zwłaszcza art. 10 i 28 k.p.a., co stanowi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania.

W świetle omówionych wyżej przepisów Sąd uznał skargę za uzasadnioną. Z powodu naruszenia prawa procesowego i materialnego należało zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podstawę rozstrzygnięcia w kwestii wykonalności decyzji stanowił art. 152 powołanej ustawy. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 tej ustawy.