Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 342/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Zielińska Sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.) Sędzia NSA Janusz Zajda Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. P.K. Spółki z o.o. w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 30 sierpnia 2012 r. sygn. akt III SA/Kr 1183/11 w sprawie ze skargi M. P. K. Spółki z o.o. w B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 22 lipca 2011 r. nr . w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. P. K. Spółki z o.o. w B.na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 135 (sto trzydzieści pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 30 sierpnia 2012 r. sygn. akt III SA/Kr 1183/11, po rozpoznaniu skargi Miejskiego P K. Sp. z o.o. w B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 22 lipca 2011 r. nr . w przedmiocie kary pieniężnej, oddalono skargę.

Za podstawę rozstrzygnięcia Sąd przyjął następujące ustalenia faktyczne:

W dniu 21 marca 2011 r. w miejscowości M. inspektor Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego skontrolował wykonywanie przez Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacji Spółkę z o.o. w B., zwaną dalej "skarżącą", pojazdem marki A. regularnego przewozu specjalnego osób w krajowym transporcie drogowym, dotyczącego przewozu dzieci do szkoły. W autobusie stwierdzono brak ogumionego koła zapasowego oraz bagażnika, wymaganych przy wykonywaniu tego rodzaju przewozu. Według wyjaśnień kierowcy kontrolowanego pojazdu, polemizującego z tym zarzutem, regularny przewóz dzieci do szkoły był wykonywany autobusem przystosowanym do transportu miejskiego, nie podlegającym wspomnianym wymogom.

Ostateczną decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 22 lipca 2011 r. nr . utrzymano w mocy decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 4 maja 2011 r., którą nałożono na skarżącą karę pieniężną w kwocie 500 zł.

Podstawę materialnoprawną decyzji stanowiły art. 18 b ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 lit.b i art. 92 ust. 1 pkt 5 w związku z lp. 2.5 załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 874 ze zm. dalej, u.t.d.) oraz § 18 ust. 1 pkt 6 i pkt 11 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262 ze zm.).

W myśl art. 18b pkt 1 u.t.d., przewozy regularne w krajowym transporcie drogowym wykonywane są przy użyciu wyłącznie autobusów odpowiadających wymaganym ze względu na rodzaj przewozu warunkom technicznym. Zgodnie z art. 18b ust. 2 pkt 1 lit.b u.t.d., podczas wykonywania przewozów regularnych zabrania się używania do przewozu autobusów nieodpowiadających wymaganym ze względu na rodzaj przewozu warunkom technicznym. Stosownie do art. 92 ust. 1 pkt 5 u.t.d., kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów o ruchu drogowym oraz w zakresie ochrony środowiska, okresowych ograniczeń ruchu pojazdów na drogach lub zakazu ruchu niektórych ich rodzajów podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 zł. W myśl lp. 2.5 załącznika do u.t.d., wykonywanie transportu drogowego osób autobusem, który nie odpowiada warunkom technicznym autobusu przeznaczonego dla danego rodzaju przewozu osób zagrożone jest karą pieniężną w kwocie 500 zł.

Zgodnie z przepisem § 18 ust. 1 pkt 6 powołanego rozporządzenia z dnia 31 grudnia 2002 r., autobus powinien być wyposażony w ogumione koło zapasowe; przepisu nie stosuje się do autobusu miejskiego używanego w komunikacji miejskiej lub miejskiej i podmiejskiej. W świetle przepisu § 18 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia, autobus powinien być wyposażony w bagażnik urządzony w taki sposób, aby umieszczony w nim bagaż był zabezpieczony przed wypadnięciem, uszkodzeniem lub zanieczyszczeniem, przy czym stosownie do ust. 2 przepisu tego nie stosuje się do autobusu miejskiego używanego w komunikacji miejskiej lub miejskiej i podmiejskiej.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że skontrolowany przewóz nie był przewozem wykonywanym w ramach komunikacji miejskiej, a tym samym autobus wykonujący przewóz dzieci szkolnych powinien być wyposażony w ogumione koło zapasowe oraz wymagany bagażnik. Brak tych elementów wyposażenia autobusu skarżącej stanowił podstawę do nałożenia kary pieniężnej w kwocie 500 zł.

Wspomnianym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę wniesioną przez skarżącą, podzielając stanowisko organu w kwestii powinności skarżącej wyposażenia autobusu w zakresie, o którym wyżej mowa.

Skarżąca wywiodła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.

Skarga kasacyjna na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej "p.p.s.a".) zarzuca:

1. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 92 ust. 1 i 4 u.t.d. oraz lp. 2.5 załącznika do u.t.d. w związku z art. 18 b ust. 1 ustawy i § 18 pkt 6 i 11 powołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r., polegające na wadliwym przyjęciu, że skarżąca wykonywała transport drogowy naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy a mianowicie, że skarżąca wykonywała transport drogowy autobusem, który nie odpowiadał warunkom technicznym autobusu przeznaczonego dla danego rodzaju przewozu osób, a w konsekwencji przyjęcie, że przewóz dzieci do szkół musi się odbywać w pojeździe zaopatrzonym w bagażnik i ogumione koło zapasowe i skutkiem tego uznanie, że na tej podstawie prawidłowe było ukaranie skarżącą za stwierdzone w toku kontroli uchybienie;

2. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6 i 7 k.p.a. poprzez niewskazanie w toku postępowania, że wymienione przepisy prawa materialnego upoważniały do nałożenia kary z tytułu wykonywania transportu drogowego osób autobusem, który nie odpowiadał warunkom technicznym autobusu przeznaczonego dla danego rodzaju przewozu.

Według skarżącej użyty przez prawodawcę zwrot "komunikacja miejska i podmiejska" we wspomnianym rozporządzeniu dotyczy jedynie zakresu terytorialnego, a nie rodzaju przewozu i są to wymogi określone dla autobusów jeżdżących na krótkich trasach, gdzie nie wymaga się bagażników i kół zapasowych ze względu na brak ich przydatności w tego typu transporcie. Zatem, skarżąca nie ma obowiązku stosowania w autobusach szkolnych omawianych wymogów, a tym samym brak jest podstaw do nałożenia kary pieniężnej w wysokości 500 zł.

Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna.

Stosownie do art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na zarzucie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszeniu przepisów prawa materialnego, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z wyjątkiem okoliczności wymienionych w § 2 tego przepisu stanowiących podstawę stwierdzenia nieważności postępowania, które Sąd bierze pod uwagę z urzędu. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek mogąca prowadzić do nieważności postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga powołania w skardze kasacyjnej przepisów, którym zdaniem skarżącego, uchybił sąd w kontrolowanym wyroku, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w przypadku naruszenia przepisów postępowania wykazania istotnego wpływu tego uchybienia na wynik sprawy.

W sprawie objętej skargą kasacyjną zarzuty skargi kasacyjnej oparto na obydwu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a.

Przystępując do analizy zarzutów skargi kasacyjnej w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, gdyż jedynie bezsporny i prawidłowo ustalony stan faktyczny w sprawie umożliwi Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu skontrolowanie, czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego. Innymi słowy, zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego może być rozpoznany wówczas, gdy stan faktyczny w sprawie, stanowiący podstawę wydanego wyroku, został ustalony bez naruszenia przepisów postępowania.

W ramach podstawy kasacyjnej opisanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skarżąca zarzuca Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 6 i 7 k.p.a. poprzez brak wykazania podstawy prawnej nałożenia kary pieniężnej z tytułu wykonywania transportu drogowego przez autobus skarżącej z naruszeniem warunków technicznych. Zarzuty te, co wymaga podkreślenia, nie kwestionują zaakceptowanych przez Sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych dokonanych przez organy, odnoszących się do braku wyposażenia kontrolowanego autobusu w ogumione koło zapasowe oraz bagażnik, lecz dotyczą w swej istocie kwalifikacji prawnej tego zdarzenia w kontekście zasadności nałożenia kary pieniężnej. Z powyższych względów niezasadny jest zarzut naruszenia w sprawie przepisów postępowania.

Przechodząc do zarzutów naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny podziela zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji stanowisko organów, że kontrolowany autobus wykonywał regularny specjalny przewóz osób w transporcie krajowym drogowym, polegający na dowożeniu uczniów do gimnazjum w Brzesku i Jadownikach z określonym rozkładem jazdy.

Pojęcie przewozu regularnego definiuje art. 4 pkt 7 u.t.d., jako publiczny przewóz osób i bagażu w określonych odstępach czasu i określonymi trasami na zasadach określonych w ustawie Prawo przewozowe. W ramach pojęcia przewozu regularnego ustawodawca wyodrębnił przewóz regularny specjalny (art. 4 pkt 9), jako niepubliczny przewóz określonej grupy osób, z wyłączeniem innych osób. Cechą tego rodzaju przejazdu jest brak powszechnej dostępności oraz określona grupa pasażerów, dla której ten przejazd jest realizowany. Niewątpliwie w rozpoznawanej sprawie transport dzieci do szkoły wykonywany autobusem należącym do skarżącego był, jak słusznie przyjęły organy obu instancji oraz Sąd pierwszej instancji, przewozem regularnym specjalnym. W tym miejscu podkreślić należy, że ustawodawca w art. 18b ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 lit. b u.t.d. nałożył na przewoźnika wykonującego regularny przewóz w transporcie krajowym obowiązek dostosowania autobusów do wymogów technicznych przewidzianych w przepisach szczególnych. Skoro, jak wyżej wykazano, przewóz regularny specjalny jest wyspecjalizowaną odmianą (formą) przewozu regularnego, zatem wymagania techniczne określone w art. 18b ust. 1 pkt 1 u.t.d. obejmują zarówno przewoźników wykonujących przewóz publiczny, jak i niepubliczny, z wyjątkami wskazanymi w powołanych przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r.

Wbrew stanowisku skarżącej autobusy używane dla potrzeb regularnego specjalnego przewozu osób w transporcie krajowym drogowym, a zwłaszcza autobusy szkolne, z czym zgodzić się należy ze Sądem pierwszej instancji i z organami, nie są zwolnione od wymogów wyposażenia ich w ogumione koło zapasowe oraz bagażnik, co natomiast nie dotyczy autobusów używanych w komunikacji miejskiej lub miejskiej i podmiejskiej. Autobusy wykonujące regularny specjalny przewóz osób w transporcie krajowym drogowym, w zależności od potrzeb, mogą przewozić pasażerów na znacznie większe odległości, niż ma to miejsce w odniesieniu do typowych przewozów w komunikacji miejskiej lub miejskiej i podmiejskiej. Ponadto, w zależności od potrzeb, częstotliwość kursowania autobusów wykonujących regularny specjalny przewóz osób może być też daleko mniejsza (np. dwa razy dziennie), aniżeli przy typowych przewozach w komunikacji miejskiej lub miejskiej i podmiejskiej, gdzie takich kursów może być nawet kilka w ciągu godziny. Wynika stąd, że zdecydowanej większości przypadków osoby podróżujące autobusami w ramach komunikacji miejskiej lub miejskiej i podmiejskiej mają dużo lepsze możliwości zaspokojenia swoich potrzeb w razie zajścia nieprzewidzianych sytuacji, przykładowo wypadnięcia jednego autobusu z rozkładu jazdy. Wówczas, zgodnie z rozkładem jazdy, mogą skorzystać z następnego autobusu. Pasażerowie korzystający z przewozów wykonywanych w ramach regularnego specjalnego przewóz osób są tutaj w mniej korzystnej sytuacji. Dlatego na tyle, na ile jest to możliwe, w przeciwieństwie do autobusu przeznaczonego do przewozu w komunikacji miejskiej lub miejskiej i podmiejskiej, od autobusu używanego do regularnego przewozu specjalnego osób wymagany jest wyższy standard wyposażenia, co też przewidział prawodawca w omawianych przepisach. Stąd też wymagane jest, aby autobus używany do regularnego przewozu specjalnego osób był wyposażony, przykładowo w ogumione koło zapasowe, aby na trasie była możliwa wymiana przedziurawionego koła w celu dalszego kontynuowania przewozu tym pojazdem.

Niezależnie od powyższego, w myśl art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, pojazd uczestniczący w ruchu ma być zbudowany, wyposażony oraz utrzymany aby korzystanie z niego nie zagrażało bezpieczeństwu osób nim jadących lub innych uczestników ruchu oraz nie naruszało porządku ruchu na drodze i nie narażało kogokolwiek na szkodę. W ust. 5 tego artykułu ustawodawca zawarł upoważnienie ustawowe do wydania regulacji prawnej precyzującej warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać pojazdy. W rozumieniu ustawodawcy warunkami technicznymi pojazdu są więc nie tylko wymagania odnoszące się do budowy pojazdu, ale także elementy jego wyposażenia oraz warunki jego utrzymywania mające na celu zapewnienie bezpieczeństwa osób nim jadących oraz innych uczestników ruchu.

Skoro skontrolowany autobus nie posiadał wymaganego wyposażenia, trafnie nałożono na skarżącą wspomnianą karę pieniężną.

Z tych względów skarga kasacyjna, jaki nie zasługująca na uwzględnienie, podlega oddaleniu (art. 184 p.p.s.a.).

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.