Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SAB/Wa 64/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
659
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Zobowiązano ...i stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 8, art. 12 par.1, art. 35 par. 1-par.3, art. 36 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 98 ust. 3
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. S.K.A. z siedzibą w [...] na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku [...] sp. z o.o. S.K.A. z siedzibą w [...] z dnia [...] maja 2014 r. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przejęcie nieruchomości położonych na terenie Dzielnicy [...] pod pas drogi publicznej, oznaczonych jako działki nr: [...] , [...] i [...] – w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w zakresie rozpatrzenia wniosku, o którym mowa w pkt 1. wyroku; 3. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 (tysiąc) złotych; 5. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej [...] sp. z o.o. S.K.A. z siedzibą w [...] kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

[...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, spółka komandytowo-akcyjna (dalej: skarżący, Spółka) w dniu [...] maja 2014 r. skierowała do Prezydenta Miasta [...] (dalej: organ) wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania w trybie administracyjnym, zgodnie z art. 98 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. 518, ze zm. dalej: u.g.n.).

W piśmie z 21 lipca 2014 r. organ zawiadomił Spółkę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie oraz wezwał o dołączenie do akt sprawy odpisu księgi wieczystej potwierdzającego prawo własności nieruchomości na dzień uprawomocnienia się decyzji. Wraz z pismem z [...] lipca 2014 r. Spółka przedłożyła odpis zupełny księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości.

W piśmie z 11 września 2014 r., organ poinformował Spółkę, że nie było możliwe załatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a.) z uwagi na konieczność zgromadzenia całości akt sprawy, zgodnie z art. 1, 77 § 1, art. 80 k.p.a. Organ poinformował Spółkę, że rozstrzygnięcie merytoryczne w sprawie nastąpi nie później niż do dnia 30 czerwca 2015 r. Organ wskazał także, że sprawy są załatwiane według kolejności zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz że w sprawie zachodzi potrzeba sporządzenia operatu szacunkowego dotyczącego nieruchomości, przeprowadzenia rozprawy oraz sporządzenia projektu decyzji o ustaleniu odszkodowania.

W odpowiedzi na ww. zawiadomienie organu, Spółka w piśmie z 25 września 2014 r. zwróciła się do organu o szczegółowe wyjaśnienie wyznaczenia tak odległego terminu załatwienia sprawy i odniesienie się do przedstawionych przez nią okoliczności. W ww. piśmie Spółka podniosła, że organ dysponuje całością akt sprawy umożliwiającą załatwienie sprawy zgodnie z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania. Ponadto, Spółka wskazała, że nowy termin załatwienia sprawy nie jest możliwie najkrótszy i nie uwzględnia postulatu szybkości postępowania, zgodnie z art. 12 k.p.a., a także zwróciła uwagę, że zawiadomienie o nowym terminie załatwienia sprawy powinno być do strony skierowane niezwłocznie po pojawieniu się przeszkody uniemożliwiającej jej załatwienie w terminie.

Spółka wskazała, że organ skierował zawiadomienie do pełnomocnika Spółki po upływie prawie 2 miesięcy od dnia przedłożenia przez stronę odpisu księgi wieczystej to pomimo tego, że już wcześniej wiedział o konieczności sporządzenia operatu szacunkowego, przeprowadzenia rozprawy i przygotowania projektu decyzji.

W piśmie z [...] października 2014 r. organ powołał okoliczności związane z koniecznością sporządzenia nowego operatu szacunkowego dla potrzeb postępowania prowadzonego w trybie administracyjnym oraz podtrzymał swoje stanowisko co do wyznaczonego nowego terminu załatwienia sprawy.

W dniu [...] grudnia 2014 r. organ skierował do pełnomocnika Spółki wezwanie na rozprawę administracyjną wyznaczoną na dzień [...] stycznia 2015 r. oraz poinformował o możliwości zapoznania się z operatem szacunkowym dotyczącym nieruchomości.

W dniu [...] stycznia 2015 r. odbyła się rozprawa administracyjna, na której zobowiązano Spółkę do przedłożenia aktów notarialnych dotyczących służebności ustanowionych na nieruchomościach oraz do zajęcia stanowiska odnośnie do służebności ustanawianych na nieruchomościach po dacie wydania decyzji. Spółka wykonała wskazane zobowiązania w piśmie z [...] stycznia 2015 r.

Organ w dniu [...] marca 2015 r. zwrócił się drogą mailową do pełnomocnika Spółki z pytaniem, czy strona posiada określone dokumenty dotyczące służebności, w związku z toczącym się postępowaniem oraz zleconą wyceną ograniczonych praw rzeczowych ustanowionych po dacie wydania decyzji. W dniu [...] kwietnia 2015 r. pełnomocnik Spółki przesłał organowi drogą mailową wnioskowane dokumenty oraz przedstawił stanowisko dotyczące wyceny służebności.

W dniu [...] kwietnia 2015 r. organ udzielił odpowiedzi na pismo pełnomocnika Spółki z [...] stycznia 2015 r. oraz wskazał, że po dniu, w którym decyzja stała się ostateczna na nieruchomościach były ustanawiane służebności, wskazał te służebności, ich wpływ na wartość nieruchomości oraz poinformował o możliwości zapoznania się z operatem szacunkowym dotyczącym wynagrodzenia za ustanowienie wskazanych służebności.

W piśmie z [...] maja 2015 r. pełnomocnik Spółki wskazał organowi, że strona nie zgadza się na uwzględnienie w wysokości odszkodowania za przejęcie nieruchomości pod drogę publiczną, wynagrodzenia za ustanowienie służebności po dniu, w którym decyzja stała się ostateczna. Niezależnie jednak od tego, wniósł o niezwłoczne wydanie decyzji ustalającej wysokość przedmiotowego odszkodowania.

Organ udzielił odpowiedzi na ww. pismo w dniu [...] czerwca 2015 r., ponownie powołując okoliczności dotyczące służebności ustanawianych na nieruchomościach po dniu, w którym decyzja stała się ostateczna, domagając się unieważnienia aktów notarialnych, na podstawie których te służebności ustanowiono oraz wskazując, że brak ich unieważnienia spowoduje, że wartość służebności zostanie uwzględniona w wysokości odszkodowania.

W piśmie z [...] czerwca 2015 r. pełnomocnik Spółki poinformował organ o tym, że Spółka podtrzymuje dotychczasowe stanowisko w sprawie, nie będzie unieważniała ww. aktów notarialnych i wnosi o niezwłoczne podjęcie dalszych działań w sprawie.

Organ w piśmie z [...] czerwca 2015 r., poinformował Spółkę o nowym terminie załatwienia sprawy wyznaczonym na dzień [...] grudnia 2015 r. W uzasadnieniu pisma organ wskazał na potrzebę wyjaśnienia kwestii aktów notarialnych, na podstawie których na nieruchomościach były ustanawiane ograniczone prawa rzeczowe oraz o przygotowania projektu decyzji o ustaleniu odszkodowania.

W dniu [...] lipca 2015 r. Spółka złożyła zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w sprawie nr [...]

W postanowieniu nr [...] z [...] grudnia 2015 r., znak: [...] , Wojewoda [...] uznał zażalenie za nieuzasadnione.

W piśmie z [...] grudnia 2015 r. organ poinformował Spółkę o nowym terminie załatwienia sprawy, który został wyznaczony na dzień [...] grudnia 2016 r. Wyznaczenie tego terminu organ uzasadnił koniecznością wykreślenia ograniczonych praw rzeczowych ustanowionych przez Spółkę po dacie wydania decyzji podziałowej przez Prezydenta [...] nr [...] z [...] lipca 2008 r. z księgi wieczystej KW [...] .

Skarżący na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta [...] postępowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania przysługującego Spółce za przejęcie nieruchomości położonych w [...] , stanowiących działki o numerach ewidencyjnych [...] , [...] , [...] , pod drogę publiczną.

Skarżący zarzucił w skardze naruszenie art. 12 § 1 i 2 oraz art. 35 k.p.a. Stosownie do dyspozycji art. 149 § 1 p.p.s.a. skarżący wniósł o:

[?]. zobowiązanie Prezydenta [...] do wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania w niniejszej sprawie;

2. stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, a ponadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że uprawnionym do otrzymania odszkodowanie za przejęcie nieruchomości jest spółka celowa funduszu [...] w likwidacji. Uczestnikami funduszu są m. in. osoby fizyczne, często starsze, które czekają na wypłatę środków wypracowanych przez Fundusz. Fundusz został utworzony na 10 lat i w grudniu 2014 r. rozpoczęta została jego likwidacja. Planowany termin zakończenia likwidacji przypada na grudzień 2016 r., w związku z czym przedłużanie terminu wydania decyzji dotyczącej wypłaty odszkodowania może być traktowane jako działanie na szkodę uczestników funduszu, bowiem uniemożliwia zakończenie likwidacji i wypłatę na ich rzecz zgromadzonych środków. Zdaniem skarżącego, w niniejszej sprawie organ, na podstawie art. 98 u.g.n., był zobowiązany do podjęcia działań w celu ustalenia i wypłaty należnego Spółce odszkodowania. Obowiązek organu powstał w dniu [...] sierpnia 2008 r., tj. w dniu, w którym decyzja stała się ostateczna, wówczas bowiem z mocy prawa właścicielem Nieruchomości stało się Miasto [...] .

Skarżący wskazuje, że pomimo spełnienia wszystkich przesłanek dla ustalenia i wypłaty odszkodowania Spółce w trybie administracyjnym, złożenia wniosku w tym zakresie w dniu [...] maja 2014 r., strona do dnia wniesienia niniejszej skargi nie otrzymała odszkodowania. W ocenie skarżącego, brak wypłaty odszkodowania Spółce jest konsekwencją prowadzenia niniejszego postępowania przez organ w sposób przewlekły.

W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że w piśmie z [...] lipca 2015 r. Biuro Gospodarki Nieruchomościami Wydział Nieruchomości Skarbu Państwa Urzędu Miasta [...] wystąpiło do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomości Urzędu [...] w Dzielnicy [...] o podjęcie stosownych kroków w celu uzgodnienia treści księgi wieczystej KW nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym, poprzez wykreślenie ograniczonych praw rzeczowych - w szczególności praw służebności przesyłu - z ww. księgi wieczystej.

Organ wskazał, że obecnie przygotowywany jest wniosek do sądu o ustalenie treści księgi wieczystej KW nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym.

Zdaniem organu, strona na bieżąco była informowana o podejmowanych przez organ czynnościach wyjaśniających (pisma z [...] września 2014 r., [...] czerwca 2015 r. i [...] grudnia 2015 r.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Analiza zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału aktowego wskazuje na zasadność skargi. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. wynika, że kontrola ta obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Środki dyscyplinujące, którymi dysponuje sąd w razie uwzględnienia skargi na przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania, określa w pierwszej kolejności art. 149 § 1 p.p.s.a. W myśl tego przepisu sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art.149 § 1 lit. a p.p.s.a.).

Art. 149 § 2 p.p.s.a. stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

W myśl art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.

Przepis art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a. umożliwia sądowi administracyjnemu rozpoznanie sprawy ze skargi na przewlekłość organu w trybie uproszczonym, tj. na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Przesłanką dopuszczalności wniesienia do sądu skargi na przewlekłość organu jest uprzednie wniesienie przez stronę zażalenia lub wezwania do usunięcia naruszenia prawa w trybie przewidzianym w art. 37 § 1 k.p.a., albowiem jest to środek zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 2 p.p.s.a. (postanowienie NSA z 7 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 1083/14, publ. LEX). Przesłanka ta została spełniona w niniejszej sprawie, albowiem pismem z [...] lipca 2015 r. skarżący skierował do Wojewody [...] zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania.

Wniesioną do Sądu skargę należało uwzględnić, gdyż prowadzone przez Prezydenta [...] postępowanie w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przejęcie nieruchomości położonych w [...] , stanowiących działki o numerach ewidencyjnych [...] , [...] , [...] , pod drogę publiczną dotknięte jest zdaniem Sądu, przewlekłością.

Ocena przebiegu postępowania administracyjnego, prowadzonego przez Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przejęcie nieruchomości położonych w [...] , stanowiących działki o numerach ewidencyjnych [...] , [...] , [...] , pod drogę publiczną w zakresie oznaczonym w skardze, w kontekście przewlekłości organu, prowadzi do następujących wniosków:

Organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.).

Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

Przyjmuje się na ogół, że z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy organ nie załatwi sprawy w wymaganym terminie, a więc w okresie, który można uznać za konieczny dla wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ prowadzi zatem, co prawda, postępowanie ale podejmuje czynności opieszale, w tempie nie znajdującym usprawiedliwienia w ich złożoności lub charakterze. Narusza tym samym wynikającą z art. 12 § 1 k.p.a., zasadę szybkości postępowania administracyjnego (por. np. P. Dobosz, Milczenie i bezczynność w postępowaniu administracyjnym, Kraków 2011 r. s. 73 i n.). Postępowanie prowadzone w sposób przewlekły to postępowanie prowadzone w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok NSA z 13 sierpnia 2013 r. II OSK 549/13, lex nr 1369030).

Pojęcie "przewlekłości postępowania" obejmuje zatem opieszałe, niesprawne, nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Wynika z tego, że przesłanką uznania przez Sąd przewlekłości postępowania jest sposób zachowania się organu w trakcie toczącego się postępowania, prowadzący w rezultacie do niezałatwienia sprawy w wymaganym terminie.

W kontrolowanej sprawie Prezydent [...] prowadzi postepowanie wyjątkowo nieefektywnie, a zatem przewlekle. O nieefektywności działań organu świadczy nie tylko zbyt długi okres trwania postępowania, ale także jego konkretne zachowania procesowe. Otóż organ skierował do Spółki w dniu [...] czerwca 2015 r. pismo, pomimo że Spółka wnosiła o niezwłoczne ustalenie odszkodowania i to pomimo tego, że kwestionowała uwzględnienie w wysokości odszkodowania wynagrodzenia za ustanowienie ograniczonych praw rzeczowych po dniu, w którym decyzja stała się ostateczna. Organ, pismem z [...] czerwca 2015 r., ponownie poinformował skarżącego o nowym terminie załatwienia sprawy wyznaczonym na dzień [...] grudnia 2015 r.

W uzasadnieniu pisma organ wskazał na potrzebę wyjaśnienia kwestii aktów notarialnych, na podstawie których na nieruchomościach były ustanawiane ograniczone prawa rzeczowe oraz przygotowania projektu decyzji o ustaleniu odszkodowania. Nowy termin załatwienia sprawy został wyznaczony, pomimo tego, że ww. kwestia została już przez organ wyjaśniona, a ograniczone prawa rzeczowe zostały wycenione.

Z akt przedmiotowej sprawy wynika ponadto, że organ podejmuje czynności w sprawie w dużych odstępach czasowych. Skarżący złożył wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania w dniu [...] maja 2014 r., natomiast zawiadomienie o wszczęciu postępowania otrzymała dopiero w dniu [...] lipca 2014 r. Kolejne pismo organ, pomimo przedłożenia przez Spółkę odpisu księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości wraz z pismem z [...] lipca 2014 r., skierował do skarżącego po upływie prawie 2 miesięcy tj. w dniu [...] września 2014 r. Należy zwrócić uwagę, że było to pismo, w którym organ wyznaczył bardzo odległy termin załatwienia sprawy do dnia [...] czerwca 2015 r.

Na pismo pełnomocnika Spółki z [...] września 2014 r. z wnioskiem o wyjaśnienie tak odległego terminu, organ udzielił odpowiedzi po upływie prawie jednego miesiąca. Rozprawa administracyjna została wyznaczona dopiero na [...] stycznia 2015 r., pomimo, że operat szacunkowy dotyczący nieruchomości został sporządzony z datą [...] listopada 2014 r. Następnie, pomimo wykonania przez skarżącego zobowiązań nałożonych na rozprawie w piśmie z [...] stycznia 2015 r, organ odpowiedział na nie dopiero w piśmie z [...] kwietnia 2015 r. Zgodnie z odpowiedzią organu z [...] października 2015 r. na zażalenie na przewlekłe prowadzenia postępowania, wniosek do sądu wszczynający postępowanie w sprawie uzgodnienia treści księgi wieczystej nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym nie został do tego czasu sporządzony, pomimo, że już w dniu 22 lipca 2015 r. Biuro Gospodarki Nieruchomościami Wydziału Nieruchomości Skarbu Państwa Urzędu Miasta [...] zwróciło się do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miasta [...] z pismem o podjęcie stosownych kroków prawnych.

Należy zgodzić się ze skarżącym, że prowadzone przez organ czynności w sprawie mają jedynie charakter pozorny i zmierzający jedynie do przedłużenia postępowania, co potwierdza stan faktyczny ustalony w niniejszej sprawie. Organ po wszczęciu postępowania w sprawie przede wszystkim wskazywał na konieczność sporządzenia operatu szacunkowego dotyczącego nieruchomości. Jako jeden z argumentów sporządzenia nowego operatu organ podniósł, że wcześniejszy operat nie uwzględniał ograniczonych praw rzeczowych.

W dniu [...] listopada 2014 r. został sporządzony nowy operat szacunkowy, w treści którego wskazano, które ograniczone prawa rzeczowe zostały uwzględnione w wycenie, a które nie oraz wskazano dlaczego nie podlegają one wycenie (s. 7 operatu szacunkowego znajdującego się w aktach sprawy).

Zwrócić należy uwagę, że pomimo powyższego oraz pomimo braku kwestionowania przez skarżącego wartości nieruchomości określonej w ww. operacie, na rozprawie w dniu [...] stycznia 2015 r. organ wskazał na konieczność przedłożenia aktów notarialnych dotyczących służebności ustanawianych na nieruchomościach oraz zajęcia przez Spółkę stanowiska, co do służebności ustanawianych po dniu, w którym decyzja stała się ostateczna. Należy podkreślić, że Spółka wykonała te zobowiązania już w piśmie z [...] stycznia 2015 r. Skarżący wskazuje, że okoliczność ustanawiania służebności po dacie wydania decyzji zatwierdzającej podział przedmiotowych nieruchomości nie ma żadnego wpływu na obowiązek wypłaty odszkodowania przez organ.

Należy podkreślić, że organ od lipca 2013 r. dysponował aktami notarialnymi ustanawiającymi służebności, które zostały przedłożone przez Spółkę na etapie postępowania prowadzonego w trybie cywilnoprawnym. Organ miał zatem pełną wiedzę dotyczącą służebności ustanowionych na nieruchomościach, a podnoszone zarzuty organu w tym zakresie miały tylko na celu dalsze przedłużanie postępowania. Należy też zwrócić uwagę, że kwestia ww. aktów notarialnych nie była również podnoszona przez organ na etapie rokowań w dniu [...] kwietnia 2014 r., które zakończyły się brakiem porozumienia, ponieważ Spółka nie zaakceptowała wysokości odszkodowania zaproponowanej przez Organ.

Ma rację skarżący, że przedłużanie terminu załatwienia sprawy w trybie art. 36 k.p.a. nie znajduje uzasadnienia w świetle faktu, że uzgodnienie treści księgi wieczystej nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym pozostaje bez związku z ustaleniem i wypłatą odszkodowania. Okoliczności niniejszej sprawy niewątpliwie świadczą o tym, że mamy do czynienia z przewlekłym prowadzeniem postępowania przez organ. Trzeba zauważyć, że pomiędzy kolejnymi czynnościami zachodziły wielomiesięczne, niczym nieuzasadnione przerwy.

Z przedstawionych powodów Sąd stwierdził, że przewlekłość w postępowaniu była nie tylko niewątpliwa, ale miała charakter rażący. Na powyższą ocenę nie ma wpływu poinformowanie skarżącego pismami: z [...] września 2014 r., [...] czerwca 2015 r. i [...] czerwca 2015 r., że jego wniosek zostanie rozpatrzony w terminach tam określonych. Podnieść należy, że w piśmie z [...] grudnia 2015 r., organ poinformował skarżącego, że rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie nastąpi nie później niż do [...] grudnia 2016 r. Organ wyznaczył tym samym roczny termin załatwienia sprawy. Organ w tym piśmie wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie zachodzi potrzeba podjęcia przez Delegaturę Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miasta [...] w Dzielnicy [...] stosownych kroków w celu uzgodnienia treści księgi wieczystej KW nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym, poprzez wykreślenie ograniczonych praw rzeczowych ustanowionych przez Spółkę po dacie wydania decyzji podziałowej Prezydenta [...] nr [...] z [...] lipca 2008 r. w szczególności praw przesyłu z księgi wieczystej KW nr [...] .

Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a., a także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania.

Przy czym z przepisu art. 35 § 1 i § 2 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Nadto w świetle art. 36 § 1 i § 2 k.p.a. wymagane jest, aby o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ podał stronom przyczyny zwłoki i wskazał nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.

Zdaniem Sądu, nic bowiem nie stało na przeszkodzie, aby organ kierując się zasadą wszechstronności wyjaśnienia sprawy oraz szybkości postępowania rozpoznał wniosek skarżącego o ustalenie i wypłatę odszkodowania w terminie ustawowym. Takie działanie organu nie odpowiada wymogom stawianym przez art. 12 k.p.a. i 35 k.p.a., bowiem organ jest obowiązany załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki. Wprawdzie przepis art. 36 k.p.a. nie stwarza ograniczeń, ani też nie ustala zasady, którą powinien kierować się organ przy wyznaczaniu nowego terminu, jednakże nie oznacza to dowolności i swobody, czy też zwolnienia organu z obowiązku wyznaczenia nowego terminu załatwienia sprawy. Musi on bowiem być interpretowany zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego. Jak wskazano wyżej, art. 36 k.p.a. nie może być interpretowany w oderwaniu od generalnych zasad postępowania administracyjnego.

Zasady ogólne wyrażone wart. 6-16 k.p.a. nie są tylko dezyderatami czy postulatami bądź nie wiążącymi zaleceniami, ale stanowią normy prawne obowiązujące, ustalające prawne wytyczne działania organów administracji. Stanowią one integralną część przepisów regulujących procedurę administracyjną i są dla organów administracji wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury, są wytycznymi do stosowania przepisów k.p.a. i dlatego należy je stosować razem z przepisami dotyczącymi poszczególnych instytucji procesowych. Taki charakter zasad ogólnych jest powszechnie akceptowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz w literaturze (por. wyrok NSA z dnia 4 maja 1982 r., sygn. akt I SA 258/82, ONSA 1982, z. 1, poz. 53; Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996; E. Ochendowski, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądem administracyjnym, Toruń 1996).

Zasada m. in. szybkości wynika wprost z art. 12 k.p.a., który nakazuje, aby organy administracji działały możliwie szybko, a sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwiane niezwłocznie. W związku z tym nowy termin załatwienia sprawy, wyznaczony przez organ w trybie art. 36 § 1 k.p.a., należy oceniać przez pryzmat generalnej zasady szybkości postępowania w powiązaniu z podanymi przez organ przyczynami zwłoki. Wbrew zasadzie szybkości postępowania organ II instancji nie poinformował strony postępowania, kiedy nastąpi rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiotowej sprawie. Ponadto w ocenie Sądu, podawane przez organ powody nierozpatrzenia sprawy w terminie nie mogą być usprawiedliwieniem dla zwłoki w jej załatwieniu, gdyż nie mieszczą się w przesłankach określonych wart. 35 § 5 k.p.a.

Nawet kwestia dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy nie mogą usprawiedliwiać zwłoki w załatwieniu sprawy oraz nie mogą rodzić negatywnych skutków dla strony, także w sferze terminów załatwiania sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 1999 r., sygn. akt V SAS 147/99, LEX nr 50019). Za rażące naruszenie powołanych wyżej przepisów należy uznać nieuzasadnione rodzajem sprawy długotrwałe prowadzenie postępowanie, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu. Okoliczności, na które powołuje się organ w odpowiedzi na skargę nie mogą w niniejszej sprawie ekskulpować organu orzekającego od zarzutu dopuszczenia się bezczynności.

Tym samym zwłoka w wydaniu decyzji została zawiniona wyłącznie przez organ, który nie działał w sprawie szybko i nie dołożył należytych starań, aby w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i niezwłocznie załatwić sprawę.

Zgodnie zaś z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z [...] czerwca 1996 r., (sygn. akt I SAS 28/96, ONSA 1997, nr 2, poz. 97), którego pogląd w pełni podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, nowy termin załatwienia sprawy może być uznany za skutecznie wyznaczony w trybie art. 36 § 1 k.p.a., jeżeli zostanie wskazany przez organ właściwy do załatwienia sprawy, zgodnie z zachowaniem ogólnej zasady szybkości postępowania określonej w art. 12 k.p.a. Podobne stanowisko wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie o sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX nr 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "Zasada sformułowana w art. 6 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych wart. 35 i 36 k.p.a. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 k.p.a.) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 k.p.a., zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli, a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa" (por. wyrok z 6 października 2000 r., sygn. akt. IV SA 105/00 LEX nr 53462). W powyższym tonie wypowiedział się również Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt I SAB 155/99 (LEX nr 47244) uznając, że: "Brak akt, konieczność zebrania materiału dowodowego, czy powstanie zaległości nie może być okolicznością usprawiedliwiającą bezczynność organu w rozumieniu art. 17 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnymi (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), ale są obrazem niedowładu organizacyjnego organu". Stanowisko to zachowuje aktualność również na tle obowiązujących przepisów prawa.

Niezależnie od tego, że sama czynność zawiadomienia strony postępowania o nowym terminie załatwienia sprawy nie usprawiedliwia przewlekłości postępowania, podkreślenia wymaga, że określenie w ten sposób terminu załatwienia sprawy jest wadliwe. Jeżeli zatem w art. 36 k.p.a. mówi się o nowym terminie załatwienia sprawy, to musi to być termin konkretny, określony zgodnie z zasadami przyjętymi w k.p.a., a więc określony w dniach, tygodniach i miesiącach (art. 57 k.p.a.), a nie powinien to być termin jednego roku tak jak w niniejszej sprawie. Z całą pewnością sprawa dotycząca ustalenia i wypłaty odszkodowania na podstawie art. 98 ust. 3 u.g.n. za przejęcie nieruchomości położonych na terenie Dzielnicy [...] pod pas drogi publicznej, oznaczonych w ewidencji gruntów jako dz. ew. [...] , [...] i [...] , dla których Sąd Rejonowy dla [...] w [...] [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o nr [...] , nie jest sprawą na tyle skomplikowaną pod względem prawnym czy faktycznym, aby istniało jakiekolwiek usprawiedliwienie dla tak rażącej opieszałości organu. Prezydent [...] działał w sprawie w sposób przewlekły, naruszając przepis art. 35 § 3 k.p.a. Czynności procesowych nie podejmował w ogóle lub podejmował je nieefektywnie. Zdaniem Sądu organ rażąco naruszył art. 35 § 3 k.p.a. o czym świadczy podejmowanie czynności i procesowych z przekroczeniem terminu jaki organ ma na wydanie decyzji administracyjnej.

Reasumując w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ postąpił wbrew wszelkim zasadom postępowania administracyjnego, nie dokładając należytych starań, by sprawę szybko załatwić przy jednoczesnym obowiązku wnikliwego działania, posługując się przy tym możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia.

Wyznaczony w sentencji wyroku termin jednego miesiąca, licząc od dnia zwrotu akt organowi, jest terminem wystarczającym do zakończenia sprawy, mając na uwadze, że dzisiejsze środki techniczne są w pełni wystarczające, by sprawnie i skutecznie uzyskać żądane informacje. Bierne oczekiwanie na dokumenty nie jest niczym uzasadnione. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył organowi grzywnę i orzekł na podstawie art. 149 § 1 i 2 p.p.s.a. Wymierzona grzywna powinna zdyscyplinować organ do załatwienia sprawy. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.