Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 469/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 110u  par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 61a  par 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz (spr.) WSA Waldemar Michaldo Protokolant: sek. sądowy Aleksandra Osipowicz po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi W. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 1 lutego 2019 r., znak [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. (dalej: DIAS, organ II instancji), po rozpatrzeniu zażalenia W. W. (dalej: Zobowiązana, Skarżąca) na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. (dalej: NUS, organ egzekucyjny) z dnia 28 listopada 2018 r., nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 oraz 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: K.p.a.) w związku z art. 17, art. 18 oraz art. 110u § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.; dalej: u.p.e.a.), utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego.

Przedmiotowe rozstrzygniecie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

NUS prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku Zobowiązanej na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] obejmujących zaległości w podatku dochodowym i w podatku od towarów i usług. Kwota należności głównej wynikająca z przedmiotowych tytułów wykonawczych wynosi łącznie [...] zł.

Zawiadomieniem z dnia 21 sierpnia 2014 r. nr [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia należącej do Zobowiązanej nieruchomości gruntowej (składającej sie z działki nr [...]) położonej w miejscowości K., dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy w Z. prowadzi księgę wieczystą o numerze [...] W/w zawiadomieniem wezwano Zobowiązaną do zapłaty zaległych należności pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania nieruchomości. Wobec nieuregulowania zaległości, organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 27 sierpnia 2018 r. nr [...] poinformował Zobowiązaną o tym, że w dniu 26 września 2018 r. o godz. 10:00 rozpocznie opis i oszacowanie nieruchomości miejscu jej położenia, a zakończy tego samego dnia w siedzibie Urzędu Skarbowego w Z. przy ul. [...], pok. 302, poprzez sporządzenie protokołu z opisu i oszacowania. Jednocześnie w piśmie tym pouczono Zobowiązaną o prawie do złożenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania. W/w zawiadomienie doręczono Zobowiązanej w dniu 7 września 2018 r.

W dniu 26 września 2018 r. w siedzibie Urzędu Skarbowego w Z. został sporządzony protokół opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Tego samego dnia o godz. 12.50 w/w czynność zakończono. Zobowiązana nie była obecna w czasie wykonywania w/w czynności. Protokół opisu i oszacowania nieruchomości oraz operat szacunkowy został doręczony Skarżącej w dniu 8 października 2018 r.

Zobowiązana w dniu 22 października 2018 r. (data nadania) złożyła zarzuty do opisu i oszacowania nieruchomości. W piśmie zakwestionowano dokonaną wycenę podnosząc, iż cena nieruchomości została zaniżona, bowiem działka została odrolniona w planie zagospodarowania przestrzennego. Zobowiązana wniosła o ponowne oszacowanie wartości nieruchomości, przesyłając jednocześnie do organu egzekucyjnego operat szacunkowy z dnia 20 maja 2010 r.

NUS postanowieniem z dnia 28 listopada 2019 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów z uwagi na niedochowanie terminu do ich złożenia.

Zobowiązana na postanowienie NUS wniosła zażalenie. W zażaleniu Zobowiązana podtrzymała dotychczasową argumentację dotyczącą zaniżenia wartości wycenionej nieruchomości oraz wskazała, że wbrew aktualnemu operatowi szacunkowemu działka posiada dojazd, co ma potwierdzać przesłana kopia operatu szacunkowego z dnia 20 maja 2010 r.

DIAS opisanym na wstępie niniejszego uzasadnienia postanowieniem z dnia 1 lutego 2019 r. utrzymał w mocy postanowienie NUS z dnia 28 listopada 2018 r.

W uzasadnieniu postanowienia DIAS przywołał przepis art. 110u § 1 u.p.e.a. i wskazał, że zarzuty do opisu i oszacowania mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości.

Dalej DIAS wskazał, że opis i oszacowanie wartości nieruchomości zostało zakończone w dniu 26 września 2018 r. Dowodem jest protokół z dnia 26 września 2018 r. W treści tego protokołu wskazano, że czynność opisu i oszacowania zakończono w dniu 26 września 2018 r. o godz. 12:50, co potwierdzają podpisy osób obecnych przy sporządzeniu protokołu. W związku z powyższym 14-dniowy termin do wniesienia zarzutów zaczął biec od dnia 27 września 2018 r. i upłynął z dniem 10 października 2018 r. Nie był to dzień ustawowo wolny od pracy. Natomiast data doręczenia stronie protokołu w świetle wyraźnego brzmienia w/w przepisu nie ma wpływu na termin do złożenia zarzutów.

DIAS stwierdził, że zarzuty zostały złożone po terminie do ich złożenia, gdyż pismo zawierające zarzuty do opisu i oszacowania nieruchomości zostało nadane w placówce pocztowej w dniu 22 października 2018 r., dlatego organ egzekucyjny w oparciu o przepis art. 61a K.p.a zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie złożonych zarzutów.

Końcowo DIAS stwierdził, że Zobowiązana została prawidłowo powiadomiona o wyznaczonym miejscu i terminie dokonania opisu i oszacowania wartości nieruchomości, jak również pouczona o prawie wniesienia zarzutów w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania. Zdaniem DIAS Zobowiązana poniosła negatywne skutki procesowe związane ze swoją nieobecnością podczas sporządzania (protokołu) opisu i oszacowania wartości nieruchomości.

Z przedmiotowym postanowieniem DIAS nie zgodziła się Skarżąca, zaskarżając je do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

W skardze Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie "przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy", nie wskazując jednocześnie, które przepisy jej zdaniem zostały naruszone.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca opisała stan faktyczny sprawy wskazując, że protokół opisu i oszacowania odebrała osobiście na Poczcie w dniu 8 października 2018 r., zaś zarzuty do opisu i oszacowania wniosła pisemnie w dniu 22 października 2018 r. Skarżąca zakwestionowała w skardze operat szacunkowy z dnia 25 lipca 2018 r. sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego A. N. na zlecenie organu egzekucyjnego i załączyła do skargi kopię operatu z dnia 7 stycznia 2019 r. sporządzonego na jej zlecenie przez rzeczoznawcę majątkowego K. C.. Wskazała na duże rozbieżności pomiędzy tymi operatami szacunkowymi w zakresie końcowej wyceny nieruchomości na niekorzyść Skarżącej.

W odpowiedzi na skargę DIAS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.; dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego, wydanego na podstawie art. 61a § 1 K.p.a., przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł, doprowadziła do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ postanowienia nie naruszają prawa.

Sąd wskazuje, że organy obu instancji prawidłowo przyjęły postanowienie art. 110u § 1 zdanie pierwsze u.p.e.a. za podstawowe rozwiązanie normatywne, którego zastosowanie determinowało kierunek załatwienia sprawy Skarżącej. Przepis ten przesądza mianowicie o tym, że zarzuty do opisu i oszacowania nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego, w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości.

Z niekwestionowanego stanu faktycznego sprawy jednoznacznie wynika, że czynności opisu i oszacowania wartości zajętych nieruchomości przeprowadzone zostały w dniu 26 września 2018 r., przez sporządzenie, odczytanie i podpisanie przez obecnych stosownego protokołu. Z protokołu tego wynika, że czynność opisu i oszacowania zakończono o godz. 12.50 (karty nr [...] akt administracyjnych).

Odpis protokołu opisu i oszacowania wartości nieruchomości został doręczony Skarżącej przy piśmie z dnia 27 września 2018 r. w dniu 8 października 2018 r. (pismo i potwierdzenie doręczenia karty nr [...] akt administracyjnych). Natomiast Skarżąca pismem z dnia 22 października 2018 r., nadanym w placówce pocztowej P. tego samego dnia, wniosła zarzuty do opisu i oszacowania wartości zajętej nieruchomości (karty nr [...] akt administracyjnych).

Czternastodniowy termin do wniesienia zarzutów upłynął z dniem 10 października 2018 r.

Sąd zwraca również uwagę, że organ egzekucyjny w zawiadomieniu "uczestników postępowania egzekucyjnego o terminie opisu i oszacowania nieruchomości" z dnia 27 sierpnia 2018 r., doręczonym Skarżącej w dniu 7 września 2018 r., precyzyjnie pouczył Skarżącą o terminie zgłoszenia zarzutów, wskazując w tym zawiadomieniu, że: "Zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania nieruchomości" (karty nr [...] akt administracyjnych).

Oceniając przedstawiony stan faktyczny wynikający z akt sprawy i z postanowień organów Sąd wskazuje, że przekroczenie terminu zakreślonego w art. 110u § 1 u.p.e.a. zdanie pierwsze ustawy w niniejszej sprawie jest ewidentne. Ta okoliczność wykluczała zaś możliwość merytorycznego rozpatrzenia przez organy zarzutów strony.

NUS reagując na wykazane spóźnienie się Skarżącej z wniesieniem zarzutów, zastosował wynikającą z art. 61a § 1 K.p.a. konstrukcję odmowy wszczęcia postępowania. Podstawy prawne odmowy zostały zaakceptowane przez DIAS.

Sąd zauważa, że w razie wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości zajętych nieruchomości po terminie przewidzianym w art. 110u § 1 u.p.e.a., ustawa ta nie przewiduje jakie rozstrzygnięcie w takiej sytuacji winien podjąć organ egzekucyjny.

Przyznać przy tym należy, że orzecznictwo sądów administracyjnych nie jest jednolite, co do określenia w jakiej formie należy rozstrzygać zarzuty wniesione po terminie. Z jednej strony przyjmuje się, że powinno się wówczas odmówić uwzględnienia zarzutu (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Wr [...]; wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl), bądź pozostawić zarzuty bez rozpoznania (por. wyroki WSA w Ł. z dnia 21 czerwca 2016 r., sygn. akt III SA/Łd [...] i sygn. akt III SA/Łd [...]; wyrok WSA w Opolu z 18 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Op [...]). Wśród możliwych rozstrzygnięć w przedmiocie zarzutów można także wymienić: umorzenie postępowanie w przedmiocie zarzutów (por. wyroki NSA: z dnia 24 października 2000 r., sygn. akt I SA/Ka [...] i z dnia 8 lutego 1994 r., sygn. akt SA/Wr [...]), albo nieuwzględnienie zarzutów z powodu ich wniesienia po upływie terminu (por. wyrok NSA z dnia 1 października 1999 r., sygn. akt I SA/Lu [...]; wyrok WSA w Ł. z dnia 24 kwietnia 2008 r., sygn. akt III SA/Łd [...]). Sądy administracyjne akceptują również tego typu rozstrzygnięcia jak: odmowa wszczęcia postępowania przez organ egzekucyjny I instancji w sprawie zgłoszonych zarzutów w związku z uchybieniem terminu do ich wniesienia (por. wyrok WSA w Gdańsku: z dnia 27 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Gd [...] i z dnia 28 maja 2019 r., sygn. akt I SA/Gd [...]). Wprawdzie niektóre z orzeczeń zapadły w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych, jednakże na zasadzie analogii można je odnieść do niniejszej sprawy, bowiem w zakresie wniesienia zarzutów egzekucyjnych po terminie, ustawa również nie zawiera przepisów wskazujących na sposób i formę rozstrzygnięcia.

We wszystkich tych przypadkach podkreśla się jednak, że uchybienie terminowi do wniesienia zarzutów powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej, co prowadzić może do zamknięcia drogi dalszego postępowania. Możliwość taką dopuścił legislator również w art. 61a § 1 K.p.a., między innymi w sytuacji, gdy postępowanie nie może być wszczęte z każdej uzasadnionej przyczyny. Takiej uzasadnionej przyczyny upatrują organy właśnie w fakcie uchybienia terminowi, zakreślonemu na wniesienie zarzutów do opisu i oszacowania.

Zdaniem Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę z taką oceną można się zgodzić, gdyż jej bezpośrednim skutkiem było wyłączenie dopuszczalności merytorycznego zbadania zasadności zarzutów. Jakkolwiek w ocenie Sądu bardziej właściwą formą byłoby stwierdzenie przez organy uchybienia terminu, konsekwencja byłaby identyczna. W sytuacji, gdy organ stwierdzi, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 K.p.a. Przepis ten stanowi o obowiązku stwierdzenia w takim przypadku, postanowieniem (mającym walor postanowienia ostatecznego) uchybienia przez stronę terminu do wniesienia odwołania.

Norma prawna wynikająca z art. 134 K.p.a. ma charakter imperatywny. Wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania jest obowiązkiem organu odwoławczego w każdym przypadku, gdy takie uchybienie ma miejsce. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej wystąpienia organ nie ma innej możliwości, niż wydanie postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Organ nie może bowiem w takiej sytuacji przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, lecz ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 K.p.a.

Wobec braku jednoznacznej regulacji w powyższym zakresie w u.p.e.a., Sąd uznał, że organy prawidłowo przyjęły jeden z dopuszczalnych sposobów zastosowania przepisów w zaistniałym stanie faktycznym. Ostatecznie wykorzystanie tej, czy innej instytucji kończącej postępowanie z powodów formalnych, nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy, ani na uprawnienia Skarżącej do weryfikowania rozstrzygnięć podjętych w niniejszej sprawie.

Ponadto Sąd wyjaśnia, że zarzuty sformułowane w skardze, nakierowane na zakwestionowanie prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego z dnia 25 lipca 2018 r. sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego A. N. na zlecenie organu egzekucyjnego, nie mogły podlegać ocenie przez Sąd, gdyż stwierdzone uchybienie terminowi do wniesienia zarzutów, eliminuje możliwość rozpatrzenia przez Sąd merytorycznych zarzutów zawartych w skardze.

Reasumując Sąd wskazuje, że poddane kontroli sądowej postanowienia czynią również zadość wymogom postawionym przez ustawodawcę w art. 107 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. W uzasadnieniach postanowień, poza przytoczeniem właściwych przepisów prawa, szczegółowo opisano stan faktyczny i odniesiono go do wskazanych norm prawnych. Odniesiono się też do wszelkich podnoszonych przez Skarżącą zarzutów.

Sąd nie stwierdził zatem podnoszonego w skardze naruszenia "przepisów prawa materialnego", uzasadniających zdaniem Skarżącej uchylenie zaskarżonych postanowień. Sąd nie stwierdził też uchybień przepisom postępowania czy prawa materialnego, które obowiązany byłby wziąć pod uwagę z urzędu z mocy art. 134 § 1 P.p.s.a.

Z powyższych względów, uznając zarzuty skargi za niezasadne i nie stwierdzając naruszenia prawa mającego lub mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.