Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 322/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2014-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 53 par. 1 art. 55 par. 1 par. 2 art. 51 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA (del.) Patrycja Joanna Suwaj,, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 listopada 2014 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "Ch." w P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia wpłaty z dnia 10 października 2013 r. na poczet zobowiązań z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 i art. 62 § 4 Ordynacji podatkowej (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, ze zm.) – dalej: O.p. – oraz na podstawie art. 6q ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2012 r., poz. 391, ze zm.), po rozpoznaniu sprawy na skutek zażalenia S. M. "C." w P. – dalej: "S." - na postanowienie z dnia 16 października 2013 r. nr [...] Burmistrza P. o zaliczeniu wpłaty dokonanej przez S. w dniu 10 października 2013 r. na poczet zobowiązań z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i odsetek za zwłokę, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie podatkowego organu pierwszej instancji.

Z akt podatkowych sprawy wynika, że ww. postanowieniem z dnia 16 października 2013 r. Burmistrza P. zaliczono wpłatę w kwocie [...] zł dokonaną 10 października 2013 r. przez S. na poczet zobowiązań z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i odsetek za zwłokę w następującej wysokości: na należność główną za lipiec –[...] zł (termin płatności do 10.08.2013 r.), na należność główną za sierpień - [ ..] zł (termin płatności do 10.09.2013 r.) oraz na odsetki za zwłokę za lipiec –[...] zł i za sierpień [...] zł. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że pozostałą kwotę [...] zł zaksięgowano na wrzesień (2013 r.).

Na powyższe postanowienie S. złożyła zażalenie, wnosząc o jego uchylenie w części dotyczącej zaliczenia części wpłaty na poczet odsetek za zwłokę. S. podniosła zarzut braku winy w zwłoce z zapłatą oraz dokonanie przez organ błędnej interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej w związku z przepisami ww. ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

W uzasadnieniu zażalenia S. zakwestionowała naliczenie przez organ odsetek "zarówno co do zasady jak i co do wysokości" i stwierdziła, że w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi występuje w roli płatnika i z takich obowiązków wywiązała się należycie. S. nie będąc więc podatnikiem tej opłaty, nie może ponosić odpowiedzialności za jej niezapłacenie w terminie przez zobowiązanych do tego mieszkańców S., których należy uznać za podatników.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że na podstawie art. 6q ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, w tym przepisy dotyczące zaliczania wpłaty na poczet zaległej należności. Zgodnie z art. 62 § 4 O.p. w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowej wydaje się postanowienie, a do wpłat zaliczanych na poczet zaległości podatkowej stosuje się art. 55 § 2 O.p. W myśl tego przepisu, jeśli dokonana wpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, wpłatę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku w jakim w dniu wpłaty pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę.

W ocenie organu odwoławczego, zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie ze wskazanymi przepisami. Nie podzielając stanowiska S., iż jest ona jedynie płatnikiem przedmiotowej opłaty, a nie podatnikiem, organ wyjaśnił, że w art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach podano definicję właściciela nieruchomości, który zobowiązany jest do zapłaty opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W art. 2 ust. 3 stwierdzono natomiast, że obowiązki właściciela nieruchomości, do których należy uiszczanie opłaty, przeniesione są na zarządców nieruchomości zabudowanych budynkami wielolokalowymi.

Przepis art. 2 ust. 1 pkt 4 wskazanej ustawy definiujący właściciela nieruchomości ma zatem zastosowanie do wszystkich nieruchomości zamieszkałych, jednak ustawa ta przewiduje przepis szczególny - art. 2 ust. 3, odnoszący się do nieruchomości zabudowanych budynkami wielolokalowymi. W takiej sytuacji obowiązki właściciela nieruchomości obciążają nie właścicieli nieruchomości, lecz osoby sprawujące zarząd nieruchomością wspólną. Chodzi przy tym o nieruchomość wspólną w rozumieniu przepisów ustawy o własności lokali, a więc o grunt i posadowiony na nim budynek, który stanowi współwłasność (art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali - Dz. U. Nr 80 z 2000 r., poz. 903 ze zm.). Z powołanego wcześniej przepisu wynika także to, że wyłącznie wówczas, gdy zarząd nie został wybrany obowiązki właściciela nieruchomości zabudowanej budynkiem wielolokalowym obciążają właścicieli lokali.

Zdaniem Kolegium, uznać więc należy, że obowiązki wynikające z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach spoczywają na właścicielu nieruchomości gruntowej, która jest zabudowana zamieszkałym budynkiem, przy czym ustawa dzieli takie budynki na wielolokalowe i pozostałe, a więc jednolokalowe. Podział taki ma istotne znaczenie, bowiem w przypadku budynków wielolokalowych ustawa przenosi obowiązki z właścicieli nieruchomości, a właściwie nieruchomości gruntowej, na zarządcę budynku wielolokalowego, a w razie gdy taki nie występuje, na właścicieli lokali. W pozostałych wypadkach, a więc wówczas gdy nieruchomość gruntowa zabudowana jest budynkiem jednolokalowym, ustawowe obowiązki spoczywają na właścicielu nieruchomości gruntowej, przez którego rozumie się także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością.

Organ dodatkowo wyjaśnił, że w oparciu o powyższe przepisy została wydana decyzja organu I instancji z dnia 5 lipca 2013 r., którą SKO w S.ie utrzymało w mocy. Decyzją tą Burmistrz P. określił S. wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Nie zasługuje więc na uwzględnienie zarzut podnoszony przez S., ponieważ ciąży na niej obowiązek w zakresie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w tym obowiązek jej zapłaty. S. nie jest bowiem płatnikiem tej opłaty, lecz osobą zobowiązaną do jej uiszczania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie S. – reprezentowana przez radcę prawnego – zaskarżonemu postanowieniu organu II instancji zarzuciła naruszenie:

1) interesu prawnego Skarżącej przez nałożenie na nią obowiązku uiszczenia odsetek zwłokę w zapłacie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, mimo że skarżąca nie ponosi winy w przekroczeniu terminu zapłaty;

2) art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1222) przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu przez organ, że, Skarżąca jako spółdzielnia sprawuje zarząd nieruchomościami na podstawie przepisów ustawy o własności lokali;

3) art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych w związku z art. 2 ust. 1 pkt 4 i ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz art. 4 pkt 10 i art. 184 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarowaniu nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) przez błędną ich wykładnię i przyjęcie, że Skarżąca jako spółdzielnia mieszkaniowa jest zobowiązana do wykonywania obowiązków nałożonych na właścicieli nieruchomości przez ustawę o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, bez względu na to czy obowiązani właściciele nieruchomości wywiążą się z nałożonych na nich zobowiązań;

4) art. 8 oraz art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej w związku z art. 6h, 6i, 6m oraz 6o ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach przez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, że na Skarżącej ciąży obowiązek uiszczania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi jako podatniku, składania deklaracji o wysokości przedmiotowych opłat oraz tym samym przyznanie Skarżącej w rzeczywistości funkcji płatnika w rozumieniu Ordynacji podatkowej;

5) art. 30 § 5 w związku z art. 55 O.p. przez błędną ich wykładnię i przyjęcie, że Skarżąca ponosi winę za nieuiszczenie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie, mimo że skarżąca nie ponosi winy za przekroczenie terminu zapłaty;

6) art. 6, art. 7 w związku z art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, mające wpływ na treść wydanego postanowienia, przez załatwienie sprawy wbrew interesowi społecznemu i słusznemu interesowi Skarżącej, w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, polegające na nałożeniu na skarżącą obowiązku uiszczenia odsetek za zwłokę w zapłacie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w sytuacji gdy nie ponosi ona winy z tego tytułu.

Podnosząc takie zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu I instancji oraz umorzenie w całości postępowania w sprawie zaliczenia kwoty 262 zł na odsetki za zwłokę w uiszczeniu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca wyjaśniła, że na podstawie decyzji Burmistrza Gminy P. z dnia 5 lipca 2013 r. została zobowiązana do uiszczania na rzecz gminy P. opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości [...] zł miesięcznie, przy czym decyzja ta, jako sprzeczna z powszechnie obowiązującym prawem, jest przedmiotem postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym sygn. akt: I SA/Sz 1291/13.

Zdaniem Skarżącej, wniesienie opłaty na rzecz gminy może nastąpić jedynie po wykonaniu przez mieszkańców S. obowiązku uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rachunek bankowy lub do kasy spółdzielni. Skarżąca pełni więc rolę płatnika w rozumieniu ustawy Ordynacja podatkowa, której przepisy na mocy art. 6q ustawy o utrzymaniu i czystości w gminach stosuje się do opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zadania Skarżącej polegają bowiem na wykonaniu trzech materialno-technicznych operacji: obliczeniu należnej od mieszkańców opłaty, pobraniu tej opłaty oraz wpłaceniu jej w wyznaczonym terminie na rachunek gminy P. Skarżąca była zobowiązana zapłacić pierwszą opłatę za okres od 1 do 31 lipca 2013 r. do 10 sierpnia 2013 r., jednakże przed upływem tego terminu mieszkańcy spółdzielni nie dokonali ciążącego na nich obowiązku zapłaty ww. opłat na rachunek spółdzielni. Zgodnie z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, płatnik niewykonujący ciążących na nim obowiązków odpowiada za podatek niepobrany lub podatek pobrany a niewypłacony. Jednakże zgodnie z art. 30 § 5 O.p. płatnik nie poniesie odpowiedzialności, jeżeli podatek nie został pobrany z winy podatnika, którego w opisanych okolicznościach w świetle przepisów prawa, należy utożsamiać z mieszkańcami S.

Burmistrz Gminy P. przez nałożenie na S. obowiązku uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi decyzją z 5 lipca 2013 r. w sprawie określenia wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, uznając Skarżącą za podatnika nałożył w rzeczywistości na spółdzielnię obowiązek pełnienia funkcji płatnika, naruszając tym samym przepisy art. 8 i 21 § 3 O.p. w zw. z art. 6h, 6i, 6m oraz 6o ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, poprzez błędną ich wykładnię. Nałożenie obowiązku podatkowego jak również pełnienia funkcji płatnika może nastąpić - zgodnie z art. 8 O.p. - wyłącznie na podstawie przepisów prawa podatkowego, do których ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie może być zaliczona.

W ocenie Skarżącej, przez niezgodne z prawem nałożenie obowiązku zapłaty opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, organ podatkowy przerzucił na nią część swoich obowiązków. W zaistniałej sytuacji organ podatkowy obowiązany jest do prowadzenia postępowania tylko wobec jednego podmiotu - Skarżącej, która nie jest zobowiązana na podstawie przepisów powszechnie obowiązującego prawa do uiszczania owej opłaty, natomiast musi ona pobrać opłatę od [...] mieszkańców spółdzielni. W przypadku nierzetelności i nieterminowego uiszczania opłat, Skarżąca zmuszona zostanie do wystąpienia na drogę powszechnego postępowania sądowego, które generuje o wiele większe koszty i trwa dłużej, niż ewentualne administracyjne postępowanie egzekucyjne. Co więcej, przez cały czas dochodzenia przez Skarżącą należności od jej mieszkańców, organ rości sobie prawo do naliczania kolejnych odsetek od opóźnienia w zapłacie, za która Skarżąca nie ponosi winy. Ponadto organ od lipca 2013 r. stosuje cały czas tę samą kwotę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowiącą podstawę do wyliczenia odsetek, mimo że liczba mieszkańców S. - od której zależy wysokość przedmiotowej opłaty - systematycznie się zmienia, o czym organ był już informowany.

Zdaniem Skarżącej, jedyną instytucją prawa podatkowego, która mogłaby znaleźć zastosowanie wobec niej jest instytucja inkasenta przewidziana w przepisie art. 9 O.p., zgodnie z którym, inkasentem jest podmiot obowiązany do pobrania od podatnika (w tym przypadku mieszkańców skarżącej Spółdzielni) podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu. Jednakże w tym celu organ powinien podjąć odpowiednią decyzję, która w opisywanym stanie faktycznym nie została wydana.

Z ostrożności procesowej Skarżąca podkreśliła, że rozpoczęła pobieranie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od mieszkańców S. i wpłacanie jej na odpowiedni rachunek bankowy organu podatkowego, wyłącznie z obawy przed wszczęciem wobec niej administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Skarżąca uważa jednak, że nie jest obowiązana do zapłaty odsetek za nieuiszczenie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie, wobec braku winy. W odrębnym postępowaniu Skarżąca kwestionuje również słuszność nałożonego na nią obowiązku uiszczania przedmiotowej opłaty (sprawa rozpoznawana w WSA w Szczecinie, sygn. akt I/SA/Sz 1291/13).

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że stosownie do art. 6q ww. ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, w tym przepisy dotyczące zaliczania wpłaty na poczet zaległej należności. W myśl art. 62 § 4 O.p., w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowej wydaje się postanowienie. Do wpłat zaliczanych na poczet zaległości podatkowej stosuje się natomiast art. 55 § 2 O.p. Zgodnie z tym przepisem: "Jeżeli dokonana wpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, wpłatę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku w jakim w dniu wpłaty pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę.".

Skarżąca zakwestionowała zasadność naliczenia przedmiotowych odsetek, podnosząc zarzut braku winy w nieterminowej zapłacie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Stwierdzić jednak należy, że zgodnie z art. 53 § 1 O.p.: "Od zaległości podatkowych, z zastrzeżeniem art. 54, naliczane są odsetki za zwłokę.", przy czym – stosownie do art. 51 § 1 O.p.: "Zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności.". Zgodnie natomiast z art. 55 § 1 O.p.: "Odsetki za zwłokę wpłacane są bez wezwania organu podatkowego.". Jednoznaczne brzmienie przepisu art. 53 § 1 O.p. nie pozostawia wątpliwości, że odsetki za zwłokę powstają z mocy prawa, a zatem w sytuacji określonej w art. 62 § 4 O.p. organ podatkowy obowiązany jest do ich naliczenia i zaliczenia na ich poczet części wpłaty dokonanej przez podatnika – wg zasad określonych w art. 55 § 2 O.p.

Zauważyć przy tym należy, że przepisy Ordynacji podatkowej używając określenia "odsetki za zwłokę" nie definiują pojęcia "zwłoki", nie odsyłają jednocześnie w tym zakresie do innych przepisów, w tym do przepisów Kodeksu cywilnego. Nie ma więc tu zastosowania cywilistyczne rozróżnianie pojęć odsetek "za opóźnienie" czy "za zwłokę" w zapłacie. Naliczanie odsetek od zaległości podatkowych nie jest więc uzależnione od winy podatnika (podmiotu obowiązanego do zapłaty). Sytuacje w których nie nalicza się odsetek od zaległości podatkowych wymienione są w art. 54 O.p., nie wskazano w nich jednak braku winy podatnika.

Zasadniczy zarzut skargi (brak winy Skarżącej) nie znajduje więc uzasadnienia w ww. przepisach Ordynacji podatkowej. Stwierdzić zatem należy, że zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie ze wskazanymi przepisami tej ustawy.

Zauważyć przy tym jednak należy, że zasadnicza argumentacja skargi odnosi się do kwestii zasadności obciążenia S. obowiązkiem zapłaty przedmiotowych opłat, nałożonego decyzją Burmistrza P. z dnia 5 lipca 2013 r. Stwierdzić zarazem należy, że decyzja ta stała się ostateczna w dniu 1 października 2013 r., w związku z utrzymaniem jej w mocy decyzją SKO w S. Składowi sędziowskiemu rozpoznającemu przedmiotową sprawę z urzędu wiadomym jest, że wskazywane w skardze postępowanie sądowoadministracyjne o sygn. akt I SA/Sz 1291/13, dotyczące właśnie ww. decyzji SKO w S., zostało zakończone prawomocnym obecnie wyrokiem WSA w S. z dnia 27 marca 2014 r., oddalającym skargę S. Nałożony na S. obowiązek zapłaty opłat za zagospodarowanie odpadów komunalnych stał się więc także prawomocny. Z tych powodów, mając przy tym na względzie przepis art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) – dalej: p.p.s.a. – w myśl którego, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, kwestie zasadności nałożenia na S. obowiązku zapłaty tych opłat nie mogły być badane w przedmiotowym postępowaniu.

Nie znajdując zatem podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie narusza prawo, w tym wskazywane w skardze przepisy prawa materialnego lub procesowego, Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.