Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1651/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.) Sędzia WSA Danuta Kania Sędzia WSA Andrzej Góraj Protokolant specjalista Aleksandra Weiher po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2021 r. sprawy ze skargi T. Z. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] lutego 2021 r.

nr [...], na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r.

o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723), zwanej dalej również ustawą

o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), odmówił wyłączenia stosowania wobec T. Z. art. 15c, art. 22a i art. 24a powołanej ustawy.

Organ podał, że wnioskodawca uzasadniając wniosek podniósł, że do Służby Bezpieczeństwa (SB) trafił przez przypadek, co miało związek z brakiem miejsc w pionie kryminalnym - komórką, w której chciał pełnić służbę. Wnioskodawca zaznaczył, że zaproponowano mu pracę w SB tylko na okres 6 miesięcy, do czasu zwolnienia się etatu w ww. pionie. T. Z. wskazał, iż po pozytywnej weryfikacji, służbę w Policji pełnił zarówno w pionie dochodzeniowo-śledczym jak i kryminalnym. Jednocześnie ww. nadmienił, iż ukończył kurs aspirancki oraz Wyższą Szkołę Oficerską w [...]. Podniósł, że przez ostatnie 10 lat służby szkolił i przyuczał do zawodu młodych stażem funkcjonariuszy, by nauczyć ich trudnej pracy dochodzeniowej. Stwierdził, że w 2015 r. wygrał konkurs na [...] Wydziału Dochodzeniowo-Śledczego Komendy Miejskiej Policji w K. Kończąc, strona oznajmia, iż była wielokrotnie nagradzana i wyróżniana, swoje obowiązki wykonywała rzetelnie, sumiennie i z należytą starannością oraz największym poświęceniem, jednocześnie wskazując, iż nigdy nie była karana.

Minister podał, że decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2019 r. odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy wymienioną wyżej decyzję.

Wyrokiem z dnia 20 lutego 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt II SA/WA 2006/19) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2019 r.

Ponownie rozpatrując sprawę Minister wskazał, że wnioskodawca został zwolniony ze służby w Policji w dniu [...] lutego 2016 r. i ma ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i art. 22a ustawy, przy czym wypłacana jest emerytura jako świadczenie korzystniejsze.

Z pisma z dnia [...] kwietnia 2017 r. Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, tj. informacji o przebiegu służby nr [...] wynika, że wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie służby od dnia [...] marca 1987 r. do dnia [...] stycznia 1990 r., tj. 2 lata i 11 miesięcy. W sprawie ustalono również, że całkowity okres służby ww. wynosi 28 lat, 11 miesięcy i 12 dni. Do wysługi emerytalnej zaliczono okres zasadniczej służby wojskowej, tj. 2 lata, 4 miesiące i 25 dni.

Minister podał, że z kopii kompletnych akt osobowych o sygn. IPN [...], przekazanych pismem z dnia [...] września 2020 r. przez Instytut Pamięci Narodowej – Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie wynika, aby T. Z. nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r.

Komendant Główny Policji w piśmie z dnia [...] lutego 2018 r. przekazał informację dotyczącą przebiegu służby T. Z. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że ww. po dniu 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki służbowe. Wnioskującemu wielokrotnie przyznano zwiększony dodatek służbowy/funkcyjny do uposażenia oraz nagrody finansowe. Ww. został również odznaczony Brązowym Medalem za Zasługi dla Pożarnictwa. W aktach sprawy nie stwierdzono informacji o wymierzonych wymienionemu karach dyscyplinarnych, jednocześnie poinformowano, iż w zgromadzonym materiale brak jest dokumentów potwierdzających wprost udział T. Z. w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia, jednak charakter zadań wykonywanych w jednostkach organizacyjnych Policji może wskazywać z dużym prawdopodobieństwem na możliwość zaistnienia takich sytuacji.

Organ przytoczył art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Podał, że wskazane przesłanki muszą być spełnione łącznie.

Odnosząc się do pierwszej z przesłanek organ wskazał, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, wszelako z zastrzeżeniem, że winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Podał, że krótkotrwałość jest wprawdzie pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak powołując się na wykładnię językową stwierdził, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością.

Analizując drugą z przesłanek organ wskazał, że pojęcie rzetelności w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych definiować należy jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków.

Rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie. Postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje

się wzorowością w działaniu służbowym, nie tylko w zakresie podejmowania

i nienagannej realizacji zadań obligatoryjnych, ale także wykazywania inicjatywy

i realizowania obowiązków dodatkowych.

Organ stwierdził, że zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" traktować należy jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza. Zauważył jednak, że warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.

Minister wskazał, że jego zadaniem jest stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego ww. przesłanki można uznać za spełnione, oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek.

Odnosząc się do konieczności ustalenia w sprawie, że stanowi ona szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający wyłączenie względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, to jest art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) organ przytoczył fragment wyroku NSA z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn.. akt I OSK 1895/19 i wyroku WSA w Warszawie z dnia 8 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 147/19. Wskazał następnie, że przy podejmowaniu ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawach prowadzonych na podstawie ww. przepisu: "(...) unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem ≫służby na rzecz totalitarnego państwa≪ jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa - z tego właśnie względu - zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego." (por. cyt. wyżej wyrok NSA). Organ wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 20 lutego 2020 r. (sygn. akt II SA/Wa 2006/19) zobligował organ do ponownego rozpatrzenia sprawy T. Z., przy uwzględnieniu wyrażonej w uzasadnieniu ww. wyroku oceny prawnej. Organ winien dokonać zatem analizy czy w sprawie wymienionego zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w powyższym przepisie.

Minister podał, że w świetle ww. orzeczenia, całkowicie zbyteczne było podejmowanie przez organ powtórnej analizy w obszarze krótkotrwałości pełnienia przez T. Z. służby na rzecz totalitarnego państwa oraz rzetelnego wykonywania przez niego zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., bowiem ocena prawna wyrażona przez Sąd jest dla organu wiążąca, zaś sformułowanie konstatacji sprzecznej z ową oceną, stanowiłoby naruszenie prawa, jak również byłoby działaniem nieuwzględniającym szeroko rozumianej ekonomiki procesowej. Stąd też przed wydaniem niniejszej decyzji, organ w szczególności rozpatrzył wszystkie te aspekty, które miały lub ewentualnie mogły mieć wpływ na ukształtowanie się ostatecznego poglądu organu co do wystąpienia w przedmiotowej sprawie warunku "szczególnie uzasadnionego przypadku", umożliwiającego zastosowanie wobec zainteresowanego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Minister wskazał, że z zebranej dokumentacji wynika, iż T. Z. w toku pełnionej służby w Policji posiadał pozytywne opinie służbowe, a także wielokrotnie podwyższano mu dodatki służbowe/funkcyjne do uposażenia. Podkreślił, że rzetelność wykonywania zadań i obowiązków, w kontekście roty złożonego ślubowania, należy do standardowych powinności każdego funkcjonariusza służb mundurowych. Stąd też nie można jeszcze uznać za wyjątkową sytuację przypadek, w którym zainteresowany otrzymywał w czasie pełnienia służby nagrody albo inne gratyfikacje z tego tytułu. Powyższe nie pozostawało zatem bez znaczenia w zakresie dokonywania przez organ oceny czy sprawę zainteresowanego można zaliczyć do szczególnie uzasadnionego przypadku, umożliwiającego zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Organ podał, że jednakowoż, na kanwie przytoczonego powyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19, niebagatelne znaczenie - a w istocie kluczowe - w kontekście badania przez organ zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku", powinno stanowić również ustalenie czy były funkcjonariusz angażował się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji.

Minister zaznaczył, że rozpoczęcie przez T. Z. służby w Służbie Bezpieczeństwa nie było efektem odgórnego przeniesienia służbowego, lecz wynikało z jego inicjatywy oraz chęci podjęcia jej przez samego zaineresowanego (zob. pismo do Szefa Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w K. z dnia [...] grudnia 1986 r. strona akt IPN [...] i Ankieta Osobowa z dnia [...] grudnia 1986 r. strona akt IPN [...], tu cyt. "(‘’’) Postanowiłem przejść do pracy w Służbie Bezpieczeństwa. Da mi to możliwość zaspokojenia swoich zainteresowań (...)" oraz zob. Protokół z posiedzenia komisji kwalifikacyjnej dot. przyjęcia do służby w organach SB-MO z dnia [...] lutego 1987 r. strona akt IPN [...], tu cyt. " (...) Komisja w składzie ... dokonała przeglądu zebranych w trakcie opracowywania kandydata i jego najbliższej rodziny dokumentów oraz przeprowadziła z w/w rozmowę. W trakcie rozmowy zapoznano kandydata z wymogami stawianymi przed nowo przyjętymi do służby w resorcie spraw wewnętrznych. Szczególną uwagę zwrócono na sprawy światopoglądowe oraz przestrzeganie zasad etyczno-moralnych tak w służbie jak i poza służbą. Zapoznano również kandydata z warunkami pracy oraz omówiono warunki płacowe. Kandydat zadeklarował się do przestrzegania obowiązujących norm oraz wyraził zgodę na proponowane warunki pracy (...)" wynikiem tego było rozpoczęcie służby zainteresowanego w strukturach Służby Bezpieczeństwa zob. wyciąg z rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] marca 1987 r. strona akt IPN [...], tu cyt. "(...) z dniem [...] marca 1987 r. przyjmuję do służby w organach Służby Bezpieczeństwa i mianuję funkcjonariuszem w okresie służby przygotowawczej na stanowisko inspektora /[...]/ Grupy [...] (...) "). Jednocześnie bezpośrednio po przyjęciu do służby T. Z. był zobligowany do zapoznania się i zdania egzaminu ze znajomości dokumentów normujących tok pełnienia służby na zajmowanym stanowisku, co uczynił do dnia [...] marca 1987 r. (zob. karta obiegowa nowo przyjętego funkcjonariusza SB i MO z dnia [...] marca 1987 r., tu cyt. "(...) kartę obiegową funkcjonariusz otrzymuje z chwilą przyjęcia do służby. W terminie 30 dni winien kartę zwrócić do Wydziału Kadr WUSW, a w okresie tym powinien zdać sprawdziany ze znajomości wskazanych w karcie aktów normatywnych. Po otrzymaniu karty obiegowej funkcjonariusz winien zgłosić się z nią u przełożonego, który udostępni wskazane akty prawne, udzieli pomocy w procesie poznawania ich treści, a także wyjaśni ewentualne wątpliwości (...)" . Organ wskazał nadto, że T. Z. był uczestnikiem szeregu szkoleń i cykli doskonalenia zawodowego w trakcie wykonywania obowiązków służbowych na stanowisku w Służbie Bezpieczeństwa (zob. strony akt IPN [...],[...],[...]), co może świadczyć, iż przełożeni byli zadowoleni z uzyskiwanych przez ww. wyników w pracy inwestując w jego rozwój zawodowy pokładając nadzieję na dobrego pracownika operacyjnego.

Minister stwierdził, że T. Z. nie podjął żadnych działań mających na celu usunięcie go z etatu SB, lecz kontynuował karierę zawodową w tej strukturze w charakterze funkcjonariusza. Pozostając zatem na tym etacie, wnioskodawca był częścią ww. formacji, z czego czerpał określone, wymierne korzyści (zob. Wniosek Personalny z dnia [...] września 1988 r. str. akt IPN [...] oraz Wniosek Personalny z dnia [...] sierpnia 1989 r. str. akt IPN [...] dotyczący przyznania dodatku specjalnego, tu cyt. " (...)[...] T. Z. jest wyróżniającym się funkcjonariuszem pionu SB RUSW. Jako inspektor Grupy [...] posiada dobre rozpoznanie operacyjne właściwe tej problematyce. Jest funkcjonariuszem aktywnym, pełnym inwencji, w sposób poważny traktujący swe obowiązki służbowe. Zasługuje na przyznanie dodatku specjalnego w kwocie 3.000 zł (...)", "(...)[...] T. Z. obowiązki służbowe wykonuje bez zastrzeżeń. Osiąga bardzo dobre wyniki w pracy operacyjnej. W pełni zasługuje na przyznanie dodatku specjalnego w kwocie 4.000 zł (...)").

Organ wskazał też m.in., że z dokumentacji przekazanej przez Instytut Pamięci Narodowej wynika, że zainteresowany przynależał do Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej oraz Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (zob. strony akt IPN 0009 oraz [...]). Podał m.in., że opierając się na własnej bazie i kadrze, a także współpracując z wyspecjalizowanymi instytucjami i organizacjami, ZSMP realizował zadania ideowo-wychowawcze poprzez działalność kulturalną, turystyczną, sportową i rekreacyjną. W całokształcie działalności ZSMP ważne miejsce zajmowała praca ideologiczna, młodzież zapoznawano z podstawami marksizmu-leninizmu oraz programami PZPR.

Organ przywołał też opis zawarty w Encyklopedii PWN dotyczący PZPR. Wskazał, że w świetle powyższego nie sposób zakwestionować fakt, by bycie członkiem Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej oraz Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej nie było zindywidualizowanym zaangażowaniem się w działalność typowo charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego. Skoro wnioskodawca przystąpił do PZPR, to niewątpliwie identyfikował się z realizowanymi przez ten ustrój zadaniami i funkcjami, zaś jego aktywność zawodowa nie ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego.

Zdaniem Ministra, uwzględniając powyższe, nie sposób zakwestionować fakt, że taka postawa wnioskodawcy była zindywidualizowanym zaangażowaniem się w działalność typowo charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego. Z kolei służby pełnionej na rzecz totalitarnego państwa nie można w tym przypadku zakwalifikować jedynie jako służby, która pełniona była w czasie i miejscu wskazanej w ustawowej definicji, bowiem cechowała ją podejmowana konkretna działalność ukierunkowana na rzecz ww. ustroju.

Konkludując, mając na względzie analizę materiału zgromadzonego w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego organ stwierdził, że biorąc pod uwagę operacyjny charakter wykonywanych przez T. Z. czynności ukierunkowanych na realizowanie typowych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji, przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z wymienionego wyżej art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy.

Decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi T. Z. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i uznanie jego uprawnienia do świadczenia emerytalnego w nieobniżonej wysokości. Zarzucił naruszenie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), które miało wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu przywołał fragment uzasadnienia wyroku w sprawie z jego skargi (z dnia 20 lutego 2020 r. sygn.. akt II SA/Wa 2006/19). Wskazał, że organ winien uwzględnić wytyczne WSA w Warszawie, tymczasem zajął się wyłącznie 2-letnim okresem służby przed 1990 r. Odnosząc się do uzasadnienia zaskarżonej decyzji skarżący podniósł m.in., że organ skoncentrował się na jego przynależności do ZSMP i PZPR. Podniósł, że całkowicie pominięto 26 lat służby po 1990 r. Zarzucił, że przytoczono wyłącznie fakty z przebiegu służby, które podał w swoim wniosku, nie wskazano, że przez lata podnosił swoje kwalifikacje zawodowe, że na tle innych funkcjonariuszy KMP Krosno musiał się wyróżniać chociażby dlatego, że był naczelnikiem w pionie dochodzeniowo-śledczym, że ukończył kursy zwalczania przestępczości narkotykowej, fałszerstw pieniędzy. Organ zauważył natomiast i poświęcił kilka stron uzasadnienia przynależności do ZSMP, udział w kilku szkoleniach i kilka podwyżek i nagród przed 1990 r. Wskazał, że w decyzji stwierdzono, że biorąc pod uwagę operacyjny charakter wykonywanych czynności ukierunkowanych na realizowanie typowych dla ustroju państwa totalitarnego zadań i funkcji, przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku. Skarżący wskazał, że nie napisano jakie to były czynności. Zwrócił uwagę, że Komisja Weryfikacyjna w postępowaniu przed 1990 r. nie dopatrzyła się żadnych przesłanek dyskwalifikujących go do dalszej służby. Podał, że dla organu nie ma znaczenia, że nie przedstawiono mu żadnego zarzutu naruszenia prawa przed 1990 rokiem, nie był nawet przesłuchiwany w charakterze świadka w żadnej ze spraw prowadzonych przez IPN, a przytaczane przez ten organ dodatkowe pozaustawowe okoliczności nie mające żadnego związku z czynnościami służbowymi nie powodowały przecież aby doszło przez to do naruszenia przez niego podstawowych praw człowieka i jego wolności.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga podlegała uwzględnieniu, albowiem w sprawie tej naruszony został art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani Sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (v. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA/Ka 2408/98, orzeczenia.nsa.gov.pl). Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku. Ocena prawna może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego, jak

i procesowego. Zarówno organ administracji, jak i Sąd, rozpoznając sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu wyroku. Związanie to dotyczy również wskazań co do dalszego postępowania, w przypadku uchylenia poprzedniej decyzji ze względu na naruszenie przepisów procesowych w zakresie dotyczącym wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

W sprawie niniejszej Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie zastosował się w pełni do oceny prawnej i wskazań wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2006/19. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W zaskarżonej decyzji z dnia [...] lutego 2021 r. Minister uwzględnił ocenę Sądu

i wskazanie, co do konieczności przyjęcia, że w sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Minister nie kwestionował w zaskarżonej decyzji oceny dokonanej przez Sąd, co do spełnienia w sprawie skarżącego warunku krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.

Minister nie uwzględnił jednakże w pełni oceny i wskazań Sądu w zakresie konieczności ustalenia, czy taki szczególnie uzasadniony przypadek w tej sprawie zachodzi. Sąd w wyroku z dnia 20 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2006/19 wskazał m.in., "mając na względzie wyrażone przez projektodawcę cele wprowadzenia ustawy nowelizującej oraz rolę w tym kontekście regulacji art. 8a ustawy zaopatrzeniowej – że szczególnie uzasadnionym przypadkiem może być przykładowo sytuacja, gdy zastosowanie reguły z art. 15c ust. 3 ustawy zaopatrzeniowej prowadziłoby do utraty uprawnień nabytych w trakcie wieloletniej, rzetelnej służby na rzecz niepodległej Polski, gdy – w świetle dostępnych informacji – danemu funkcjonariuszowi nie można przypisać konkretnych, godzących w wolności obywatelskie, działań w ramach pełnienia służby uznanej za służbę na rzecz totalitarnego państwa, zwłaszcza gdy była ona pełniona stosunkowo niedługo (por. wyroki WSA w Warszawie: z dnia 6 marca 2019 r. o sygn. akt II SA/Wa 1390/18; z dnia 4 października 2019 r. o sygn. akt II SA/Wa 854/19). Na tę ostatnią kwestię w kontekście "szczególnie uzasadnionego przypadku" zwrócił również uwagę Naczelny Sąd Administracyjny podnosząc w uzasadnieniach do wyroków w sprawach o sygn. akt I OSK 1464/19 i I OSK 1690/19, że w przypadku ustalenia przez organ, że działalność określonego funkcjonariusza w okresie państwa totalitarnego była działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, to wydanie decyzji o odmowie wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do tego funkcjonariusza jest w istocie wykluczone, a teoretyczna możliwość wydania – nawet w przypadkach absolutnie wyjątkowych i szczegółowo omówionych w uzasadnieniu – decyzji odmownej, byłaby zanegowaniem konstytucyjnego publicznego prawa podmiotowego funkcjonariusza do zaopatrzenia społecznego w wysokości określonej w oparciu o materialnoprawne zasady określone w ustawie zaopatrzeniowej".

Organ w zaskarżonej decyzji wskazał tymczasem m.in., że rozpoczęcie służby w SB przez wnioskodawcę nie było efektem odgórnego przeniesienia służbowego, lecz wynikało z jego inicjatywy, że wnioskodawca w trakcie służby w SB był zobligowany do zapoznania się i zdania egzaminu ze znajomości dokumentów normujących tok pełnienia służby, że przełożeni byli zadowoleni z uzyskiwanych przez niego wyników w pracy. Organ przywołał też wniosek personalny w sprawie dodatku specjalnego, w którym wskazano, że wnioskodawca posiada dobre rozpoznanie operacyjne, osiąga dobre wyniki w pracy operacyjnej. Organ wskazał na przynależność wnioskodawcy do ZSMP oraz PZPR. Biorąc to pod uwagę stwierdził, że wnioskodawca identyfikował się z realizowanymi przez ustrój zadaniami i z uwagi na operacyjny charakter wykonywanych przez wnioskodawcę czynności ukierunkowanych na realizowanie typowych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji, sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ nie dokonał w przedmiotowej sprawie rzetelnej oceny zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku". Organ nie przywołał żadnych konkretnych działań, czy zadań skarżącego, godzących w wolności obywatelskie. Ograniczając się do wskazania operacyjnego charakteru czynności - nie wykazał, iż postawa skarżącego w służbie charakteryzowała się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Skarżący wskazał przy tym w skardze, że Komisja Weryfikacyjna w postępowaniu przed 1990 r. nie dopatrzyła się żadnych przesłanek dyskwalifikujących go z dalszej służby. Kwestia przynależności do PZPR czy ZSMP nie daje podstawy do wydania odmownej decyzji na gruncie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...)

W decyzji organ nie przypisał skarżącemu żadnych konkretnych działań, nie wskazał na żadne konkretne czynności (o operacyjnym charakterze) podejmowane w służbie, które wskazywałyby na zindywidualizowane zaangażowanie skarżącego w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. W związku z powyższym zaskarżoną decyzję uznać należało za dowolną, a zatem wydaną z naruszeniem art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni wskazania WSA w Warszawie zawarte w wyroku z dnia 20 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2006/19 dotyczące dokonania wyczerpującej oceny tego, czy sprawa skarżącego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek. Zależnie od poczynionych ustaleń, organ podejmie stosowną decyzję, wyczerpująco uzasadniając rozstrzygnięcie.

Odnosząc się do zawartego w skardze żądania uznania uprawnienia skarżącego do świadczenia emerytalnego w nieobniżonej wysokości wskazania wymaga, że zaskarżona decyzja nie rozstrzyga o obniżeniu świadczenia emerytalnego. Sąd administracyjny nie ma nadto uprawnień do rozstrzygania o wysokości świadczeń emerytalnych.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w wyroku.