Postanowienie Sądu Najwyższego, sygn. akt III PO 12/96
Sąd Najwyższy
Data orzeczenia: 1996-08-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 624  Powszechny obowiązek obrony kraju
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Powołane przepisy: article: art. 8
journal: Dz.U. 1992 nr 8 poz. 31
law: Obwieszczenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 14 grudnia 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.
article: art. 104, art. 190 par. 1, art. 196
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Sprawy o roszczenia wynikające ze stosunku służbowego zawodowych żołnierzy nie są sprawami pracowniczymi ani cywilnymi w rozumieniu Kodeksu postępowania cywilnego, lecz sprawami administracyjnymi.

TEZY

Sprawy o roszczenia wynikające ze stosunku służbowego zawodowych żołnierzy nie są sprawami pracowniczymi ani cywilnymi w rozumieniu Kodeksu postępowania cywilnego, lecz sprawami administracyjnymi.


SENTENCJA

Kolegium Kompetencyjne przy Sądzie Najwyższym po rozpoznaniu sprawy z wniosku (...) o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między Sądem Rejonowym (...) a Szefem Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego (...) o uposażenie i inne należności związane ze zwolnieniem żołnierza z zawodowej służby wojskowej

postanowił: stwierdzić, że właściwy do rozpoznania sprawy jest Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego (...).


UZASADNIENIE

Roman M. wniósł o rozpatrzenie sporu o właściwość, gdyż zarówno organ administracji państwowej - Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w B., jak i Sąd Rejonowy w B., uznały się za niewłaściwe w jego sprawie.

Wnioskodawca podał, że w dniu 27 marca 1995 r. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej. Według jego oceny nie otrzymał wielu należności pieniężnych i wystąpił o nie z powództwem. Sąd Rejonowy w B. postanowieniem z dnia 1 marca 1996 r. (...) uznał się niewłaściwym i przekazał sprawę Szefowi Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w B. Sąd Rejonowy powołał się na przepis art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy /t.j. Dz.U. 1992 nr 5 poz. 18 ze zm./, zgodnie z którym od decyzji wydanych przez organy wojskowe w sprawach dotyczących uposażenia żołnierzy można wnieść odwołanie do organu wojskowego wyższego stopnia, a także skargę do sądu administracyjnego. Sąd Rejonowy uznał w tej sytuacji, że roszczenia wnioskodawcy nie stanowią przedmiotu sprawy ze stosunku pracy i orzekł zgodnie z przepisem art. 464 par. 1 Kpc.

Jednakże pismem z dnia 9 kwietnia 1996 r. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w B., z powołaniem się na ten sam przepis art. 9 ust. 4 ustawy o uposażeniu żołnierzy, uznał się niewłaściwym, gdyż jego zdaniem przepis ten ma zastosowanie tylko do żołnierzy, a nie osób zwolnionych już z zawodowej służby wojskowej.

Kolegium Kompetencyjne zważyło, co następuje:

Wnioskodawca był żołnierzem zawodowym, pełniąc służbę na zasadach ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych /t.j. Dz.U. 1992 nr 8 poz. 31 ze zm./. Zgodnie z art. 84 tej ustawy żołnierzom zawodowym zwolnionym z zawodowej służby wojskowej przysługuje odprawa, uposażenie oraz inne należności związane ze zwolnieniem z tej służby, według zasad określonych w ustawie o uposażeniu żołnierzy. Te należności, jak i samo uposażenie żołnierzy zawodowych, regulowane są przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy. Zgodnie z art. 9 ust. 4 tej ustawy od decyzji wydanych przez organy wojskowe w sprawach roszczeń z tytułu prawa do uposażenia i innych należności pieniężnych żołnierz może wnieść, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia mu decyzji, odwołanie do organu wojskowego wyższego stopnia, a także skargę do sądu administracyjnego. Według art. 18 omawianej ustawy żołnierzom zwolnionym z zawodowej służby wojskowej pełnionej jako służba stała, niezależnie od odprawy, przysługuje między innymi co miesiąc przez okres roku po zwolnieniu ze służby uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym i ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy nie wykorzystany w roku zwolnienia ze służby oraz za urlopy zaległe. Już z tej regulacji wynika jednoznacznie, że przepis art. 9 ust. 4 dotyczy nie tylko należności uposażeniowych aktualnych żołnierzy, ale także należności żołnierzy zwolnionych ze służby /byłych żołnierzy/. Nie jest istotne, czy dochodzący roszczeń jest żołnierzem czy też byłym żołnierzem, lecz ważne jest to, z jakiego stosunku prawnego wywodzi swoje roszczenie. Przykładowo w sprawach z zakresu prawa pracy za pracownika uważa się także byłego pracownika dochodzącego roszczeń ze stosunku pracy lub z nim związanych, a także spadkobierców pracownika /por. art. 476 par. 5 pkt 1a Kpc/.

Należy stwierdzić, że wykładnia językowa przepisu art. 9 ust. 4 ustawy o uposażeniu żołnierzy nie jest najważniejsza. Decydujące jest bowiem to, że stosunek prawny, na podstawie którego wnioskodawca dochodzi roszczeń, nie jest stosunkiem cywilnoprawnym /stosunkiem pracy/, a stosunkiem o charakterze administracyjnoprawnym. Żołnierze zawodowi pełnią bowiem służbę i pracę wykonują na podstawie stosunku służbowego, który nie jest stosunkiem pracy w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy, lecz niepracowniczym, administracyjnym stosunkiem zatrudnienia. W tym zakresie zgodne są poglądy doktryny i orzecznictwa /por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 kwietnia 1992 r. III ARN 17/92 - OSNCP 1993 z. 3 poz. 44, czy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 1991 r. II SA 35/91 - ONSA 1991 Nr 3 poz. 64/. Sprawy o roszczenia wynikające ze stosunku służbowego żołnierzy zawodowych nie są więc sprawami cywilnymi w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania cywilnego /art. 1 Kpc/ i do ich rozpoznawania nie są powołane sądy powszechne /art. 2 par. 1 Kpc/. Są to sprawy administracyjne, rozpoznawane w drodze postępowania administracyjnego z ewentualną skargą do Naczelnego Sądu Administracyjnego /por. art. 107 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie żołnierzy zawodowych/. Przepis art. 9 ust. 4 ustawy o uposażeniu żołnierzy nie stanowi w tej sytuacji normy przekazującej sprawę cywilną na drogę postępowania administracyjnego /art. 2 par. 3 Kpc/. Jest to przepis, który w ramach drogi postępowania administracyjnego dla tego rodzaju spraw określa organ właściwy do jej rozstrzygnięcia, tj. organ wojskowy wyższego stopnia /por. także rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie określenia organów wojskowych i organów wojskowych wyższego stopnia, właściwych w sprawach określonych w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz w ustawie o uposażeniu żołnierzy - Dz.U. nr 23 poz. 101/.

Wobec powyższego należało stwierdzić, że właściwym do rozpoznania roszczeń wnioskodawcy, jako wynikających ze stosunku służbowego żołnierza zawodowego i związanych ze zwolnieniem z tej służby, jest organ wojskowy wyższego stopnia względem dowódcy jednostki, w której służył wnioskodawca, czyli Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w B.