Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 535/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2021-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 1, art. 50 ust. 1-5, art. 106 ust. 3b, art. 106 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.

SENTENCJA

Dnia 21 października 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 października 2021 roku sprawy ze skargi D.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" "[...]" w przedmiocie zmiany decyzji w części dotyczącej ustalenia odpłatności za usługi opiekuńcze I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]"; III. uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]"; IV. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz radcy prawnego Ł. L. kwotę 240 złotych (dwieście czterdzieści) powiększoną o należny podatek VAT tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia "[...]" r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. (dalej jako: "Kolegium" "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania D. S. (dalej jako: "Skarżąca", "Strona"), reprezentowanej przez opiekuna prawnego – W. S., od decyzji Burmistrza S. z dnia r. nr "[...]", z upoważnienia którego działał Kierownik Sekcji Pomocy Środowiskowej i Integracji Społecznej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. (dalej jako: "MOPS", "organ I instancji"), w przedmiocie zmiany od 1 kwietnia 2020 r. decyzji z "[...]" r., nr "[...]", w części ustalenia odpłatności za usługi opiekuńcze - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji będącą przedmiotem odwołania.

Zakwestionowana decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych sprawy.

Na wniosek Strony organ I instancji - decyzją z "[...]" r., nr "[...]" - przyznał D. S. usługi opiekuńcze na okres od 2 marca 2020 r. do 31 sierpnia 2020 r., w wymiarze 4 godzin dziennie 5 razy w tygodniu, za odpłatnością "[...]" zł za godzinę (20% kosztu usługi w wysokości "[...]" zł). Wskazano przy ustalaniu odpłatności za jedną godzinę usługi opiekuńczej, że miesięczny dochód Strony wynosi 1.506,67 zł i przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej.

Następnie decyzją z dnia "[...]" r., nr "[...]" zmieniono ww. decyzję z dnia

"[...]" r., w ten sposób, że od dnia 1 kwietnia 2020 r. ustalono odpłatność za godzinę usług opiekuńczych w kwocie "[...]" zł, tj. w wysokości 35 % całkowitego kosztu godziny usług opiekuńczych, który wynosi "[...]" zł. W uzasadnieniu powołano uchwałę Rady Miejskiej w S. z dnia "[...]" r., "[...]", w sprawie określenia szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze

i specjalistyczne usługi opiekuńcze, trybu ich pobierania oraz warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłat (dalej jako: "uchwała RM w S. z "[...]" marca

2019 r.") oraz wyjaśniono, że od kwietnia 2020 r. odpłatność za godzinę usług opiekuńczych wynosi "[...]" zł. Podano, że od marca 2020 r. dochód Strony zwiększył się i wynosi 1.573,27 zł miesięcznie co odpowiada w tabeli odpłatności wysokości 35 % odpłatności za usługi opiekuńcze.

W wyniku złożonego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z "[...]" r. nr "[...]" uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę organowi

I instancji do ponownego rozpatrzenia wyjaśniając, że decyzja wydana została

z istotnym naruszeniem prawa procesowego. Wprawdzie zmienił się koszt odpłatności za 1 godzinę usługi opiekuńczej - "[...]" zł, jednak dochód Strony zmienił się nieznacznie, poniżej poziomu określonego w art. 106 ust. 3b ustawy.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z "[...]" r. MOPS zmienił decyzję

z "[...]" r., nr "[...]", w ten sposób, że od dnia 1 kwietnia 2020 r. ustalił odpłatność za godzinę usług opiekuńczych w kwocie "[...]" zł, tj. w wysokości 35 % całkowitego kosztu godziny usług opiekuńczych, który wynosi "[...]" zł. Wskazano, że usługi będą świadczone przez pracownika MOPS w dni robocze w miejscu zamieszkania

w następującym zakresie: opieka higieniczna (codziennie zabiegi pielęgnacyjno-higieniczne, zmiana pampersa, przeciwdziałanie powstawaniu odleżyn i odparzeń, zmiana bielizny osobistej, pościelowej, zaspokojenie codziennych potrzeb życiowych (dokonywanie opłat, załatwianie spraw urzędowych, przygotowywanie posiłków, podawanie posiłku śniadanie i obiad, podawanie leków, utrzymanie czystości

w mieszkaniu) pranie bielizny, osobistej, pościelowej), zapewnienie kontaktu

z otoczeniem, umawianie wizyt lekarskich. Powołano uchwałę RM w S. z dnia "[...]" marca 2019 r. wyjaśniając, że od kwietnia 2020 r. odpłatność za godzinę usług opiekuńczych wynosi "[...]" zł, zaś od marca 2020 r. dochód Strony wynosi

1.573,27 zł miesięcznie i mieści się w tabeli odpłatności odpowiadającej 35 % odpłatności za usługi opiekuńcze.

Od decyzji tej wniesiono odwołanie, zaś Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z "[...]" r. nr "[...]" uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że MOPS przy podjęciu decyzji pominął treść art. 106 ust. 3b stosując jedynie art. 106 ust. 5 ustawy

o pomocy społecznej. Zaprezentowano właściwą wykładnię wskazanych przepisów ustawy o pomocy społecznej.

W wyniku rewizji swojego stanowiska Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie decyzją z dnia "[...]" nr "[...]" stwierdziło, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i art. 158 § 1 k.p.a., nieważność własnej decyzji z "[...]" r. nr "[...]", uznając, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 106 ust. 5 ustawy

o pomocy społecznej w związku z art. 106 ust. 3b tej ustawy. Stwierdzono, że podjęta uchwała RM w S. z "[...]" marca 2019 r. oznacza, że nastąpiła zmiana przepisów prawa, która nie tylko upoważnia organ do zmiany decyzji, ale wręcz do tego zobowiązuje organ. Wykładnia przepisów zaprezentowana przez Kolegium

w kwestionowanej decyzji stanowiła wykładnię dokonaną wbrew przepisom prawa.

Na skutek wyeliminowania decyzji z dnia "[...]" r. organ odwoławczy zobligowany był do ponownego rozpoznania odwołania Strony od decyzji organu

I instancji z dnia "[...]" r., mocą której organ ten zmienił decyzję z dnia "[...]" r., nr "[...]".

Zaskarżoną do tut. Sądu decyzją z dnia "[...]" r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia "[...]" r.

W uzasadnieniu wskazano podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia, którą stanowią przepisy ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U.2020.1876 ze zm.). Przywołano art. 8 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, zgodnie z którym prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 701 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", oraz art. 50 ust. 1 ww. ustawy - osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Ośrodek pomocy społecznej albo centrum usług społecznych, o którym mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych, przyznając usługi opiekuńcze, ustala ich zakres, okres i miejsce świadczenia (art. 50 ust. 5 ustawy). Wyjaśniono, że rada gminy określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, oraz szczegółowe warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również tryb ich pobierania (art. 50 ust. 6 ustawy). Zgodnie z treścią § 2 ust. 2 uchwały RM w S. z "[...]" r., koszt 1 godziny usług świadczonych w ramach usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych ustala się jako równowartość 1,81 % najniższej emerytury ogłaszanej w formie komunikatu Prezesa ZUS w Monitorze Polskim w zaokrągleniu do dziesięciu groszy w górę, zaś z § 2 ust. 3 uchwały wynika, że zmiana kosztu o którym mowa w ust. 2 następować będzie od następnego miesiąca po miesiącu przeprowadzenia waloryzacji emerytur i rent ogłoszonej w sposób określony w ust. 2 powyżej. Z kolei załącznik do uchwały określa, że wysokość odpłatności w procentach ustalona od ceny usługi dla osoby samotnie gospodarującej - w przypadku gdy dochód tej osoby oscyluje między 190-220 % kryterium dochodowego, o którym mowa w ustawie o pomocy społecznej - wynosi 20 %; w przypadku gdy dochód tej osoby oscyluje między 220-250 % kryterium dochodowego - wynosi 35 %.

W rozpoznawanej sprawie kwestionowane jest zobowiązanie do ponoszenia wyższej odpłatności za przyznane usługi opiekuńcze, jednak w ocenie Kolegium organ był zobowiązany do dokonania zmiany w ustaleniu odpłatności za usługi opiekuńcze, gdyż na skutek zmiany przepisów nastąpiła zmiana kosztu 1 godziny usług opiekuńczych. Okoliczność uchwalenia nowych zasad ustalenia kosztu usług opiekuńczych obligowała organ do wydania zmieniającej decyzji, która uwzględnia aktualny stan prawny. Uchwały rady gminy (miasta) stanowią cześć obowiązującego porządku prawnego i jako akty prawa miejscowego winny być stosowane. Za niedopuszczalną uznano sytuację, w której organ pomimo istnienia przepisów dotyczących ustalenia odpłatności za usługi opiekuńcze nie stosuje tych przepisów i orzeka w oparciu o przepisy nieobowiązujące. Taka sytuacja jest nie do pogodzenia w demokratycznym państwie prawa i godzi w zasadę praworządności oraz równości wobec prawa.

Fakt, że RM w S. "[...]" r. wydała uchwałę Nr "[...]", którą opublikowano

w Dzienniku Urzędowym Województwa Warmińsko-Mazurskiego "[...]" oznacza, że doszło do zmiany prawa. Na organie ciążył obowiązek zmiany decyzji nawet na niekorzyść strony w oparciu o art. 106 ust. 5 u.p.s.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się opiekun prawny D. S. zaskarżając przedmiotową decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Olsztynie. Skarżąca zarzuca, że organ II instancji skupił się tylko nad tym, czy możliwa jest zmiana decyzji wyłącznie w przypadku zmiany przepisów prawa (art. l06 ust. 5).Tym samym odniosło się tylko do odpowiedzi na pismo Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., który wystąpił z wnioskiem o weryfikację decyzji Kolegium z dnia "[...]" r. nr "[...]" i wskazano, że art. 106 ust.5 ustawy o pomocy społecznej pozwala na zmianę decyzji m.in. w przypadku zmiany przepisów, co wystąpiło w przedmiotowej sprawie.

Nie zgodzono się z oceną Kolegium w kwestii, iż zmiana prawa nie była uzależniona od wystąpienia zmiany sytuacji dochodowej u osoby pobierającej świadczenie. Podkreślono, że decyzja MOPS z "[...]" r. została wydana na podstawie potwierdzenia zmiany dochodu dostarczonego przez Stronę w dniu 21.04.2020r.

Podniesiono, że odpłatność za usługi opiekuńcze z pomocy społecznej została ustalona decyzją w lutym 2020 r. na okres od 2 marca do 31 sierpnia 2020 r. i obejmowała usługi opiekuńcze w wymiarze 4 godzin dziennie przez 5 dni w tygodniu. W dacie wydania decyzji dochód matki był wskazany w określonej wysokości. Zgodnie z pouczeniem w decyzji, w dniu 21 kwietnia 2020 r. dostarczono do MOPS potwierdzenie o zmianie dochodu związanego z waloryzacją rent i emerytur od miesiąca marca 2020 r . Wynika z niego, że dochód matki uległ zmianie z kwoty netto 1.506,67 zł na kwotę netto 1.573,27 zł, czyli wzrósł o 66,60 zł. Oznacza to, że wzrost dochodu nie przekroczył 10% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, które aktualnie wynosi 701zł (10% tej kwoty wynosi 70,10 zł). W związku z tym, iż w wyniku waloryzacji emerytury wzrosła wysokość świadczenia o kwotę nie przekraczającą 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, to nie powinno mieć wpływu na zmianę wysokości odpłatności za usługi opiekuńcze w okresie ponoszenia odpłatności (zgodnie z art.106 ust. 3b u.p.s.). Taka zmiana miałaby miejsce tylko wówczas, gdyby nastąpiła zmiana dochodu przekraczająca 10 % kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, a taka sytuacja nie miała miejsca.

Niezrozumiałym dla Skarżącej jest rozstrzygnięcie decyzji Kolegium z dnia "[...]" r., w której brak jest odniesienia się do błędnego niezastosowania treści art. 106 ust.3b u.p.s., gdyż wszystkie dotychczasowe decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego zawierały ocenę potrzeby zastosowania tego artykułu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie wskazując, iż w dalszym ciągu podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga fakt, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Poza tym stosownie do treści art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W pierwszej kolejności należy jednak wyjaśnić, że ze względu na ogłoszony stan epidemii oraz nowe brzmienie przepisu art. 15zzs⁴ ust.3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.), w związku z brakiem możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość

z jednoczesnym przekazem obrazu i dźwięku oraz uznaniem rozpoznania sprawy za konieczne z uwagi na obowiązek terminowego załatwienia sprawy, przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie, przy czym z uwagi na zapis art. 135 p.p.s.a. poza wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji Kolegium z dnia "[...]" r. oraz utrzymanej nią decyzji organu I instancji z dnia "[...]" r., koniecznym było uchylenie w granicach tej sprawy we wszystkich postępowaniach decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia "[...]" r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności własnej decyzji z "[...]" r., jak też decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia "[...]" r., którą uchylono decyzję

w przedmiocie zmiany wysokości odpłatności za usługi opiekuńcze oraz umorzono postępowanie organu I instancji.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja Kolegium, którą utrzymano w mocy stanowisko organu I instancji w kwestii zaistnienia podstaw uprawniających organ do ustalenie nowej wysokości odpłatności za świadczone usługi opiekuńcze z uwagi na zmianę wysokości kosztu 1 godziny usługi opiekuńczej, jak też zmianę wysokości dochodu Skarżącej będącej wynikiem przeprowadzonej od miesiąca marca 2020 r., waloryzacji świadczenia rentowego.

Organ I instancji stwierdził bowiem, że skoro od miesiąca marca 2020 r. uległa zmianie wysokość najniższej emerytury, która wynosi obecnie 1200 zł brutto, zaś odpowiedni zapis § 2 ust. 3 uchwały Rady Miejskiej w S. z "[...]" r., nr "[...]",

w sprawie określenia szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, trybu ich pobierania oraz warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłat (dalej jako: "uchwała RM w S. z "[...]" marca 2019 r.") ustala koszt jeden godziny usługi opiekuńczej jako równowartość 1,81 % najniższej emerytury, to niezbędna była zmiana wysokości ustalonej odpłatności z uwzględnieniem nowej wysokości kosztu 1 godziny świadczonych usług opiekuńczych od miesiąca kwietnia 2020 r., jak też niezbędne było na nowo ustalenie przedziału ponoszonej odpłatności, skoro na skutek waloryzacji świadczenia rentowego jego wysokość wzrosła z kwoty 1506,67 zł, co dopowiadało wysokości 20% odpłatności kosztu usługi opiekuńczej, do wysokości 1573,27 zł, co odpowiada już wysokości 35% odpłatności kosztu usługi opiekuńczej, które to przedziały wynikają z załącznika do powołanej wyżej uchwały RM w S.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

(tj. Dz. U. z 2020 poz. 1876, ze zm.), dalej jako: "u.p.s." prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 701 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej".

Stosownie zaś do art. 50 ust. 1-5 tej u.p.s. osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych (ust. 1). Usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem (ust. 3). Ośrodek pomocy społecznej, przyznając usługi opiekuńcze, ustala ich zakres, okres i miejsce świadczenia (ust. 5). Zaś rada gminy określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz szczegółowe warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również tryb ich pobierania (ust. 6).

W wykonaniu tej delegacji ustawowej, jak wskazano wyżej, Rada Miejska w S. podjęła w dniu "[...]" r. uchwałę nr "[...]", w której w § 2 ust. 1 zapisano, że ustala się odpłatność za 1 godzinę za świadczenia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania w zależności od dochodu na osobę w rodzinie lub dochodu osoby samotnie gospodarującej wg tabeli stanowiącej załącznik do niniejszej uchwały.

Z ust. 2 tego przepisu wynika zaś, że koszt 1 godziny usług świadczonych w ramach usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych ustala się jako równowartość 1,81% najniższej emerytury ogłaszanej w formie komunikatu Prezesa ZUS w Monitorze Polskim w zaokrągleniu do dziesięciu groszy w górę. Zmiana kosztu o którym mowa w ust. 2 następować będzie od następującego miesiąca po miesiącu przeprowadzenia waloryzacji emerytur i rent ogłoszonej w sposób określony w ust. 2 powyżej ( § 2 ust. 3 uchwały).

Z kolei z art. 106 ust. 3 b u.p.s. wynika, że zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie ponoszenia odpłatności za świadczenie niepieniężne nie wpływa na wysokość tej odpłatności, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10%, odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Natomiast art. 106 ust. 5 u.p.s. stanowi, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.

Nie ulega wątpliwości Sądu, że przepis art. 106 ust. 3b u.p.s. spełnia przede wszystkim funkcję gwarancyjną, wykluczającą możliwość każdorazowej zmiany decyzji w przypadku zmian w dochodzie osoby korzystającej ze świadczeń niepieniężnych. Ustawodawca zastrzegł, że w przypadku gdy taka zmiana w dochodzie osoby korzystającej ze świadczeń niepieniężnych nie przekroczy 10% odpowiedniego kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, to zmiana taka nie wpływa na wysokość takiej odpłatności. Zapis powyższy należy nadto odczytywać w taki właśnie sposób w kontekście zapisu art. 106 ust. 5 u.p.s., z którego wynika, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany m.in. sytuacji dochodowej lub osobistej strony. Wzajemna relacja zapisu art. 106 ust. 5 u.p.s. w odniesieniu do art. 106 ust. 3b u.p.s., sprowadza się zatem do stwierdzenia, że zmiana sytuacji dochodowej strony powoduje zmianę na niekorzyść strony decyzji przyznającej jej, w omawianym przypadku świadczenia niepieniężnego i ponoszenia z tego tytułu odpłatności, tylko w przypadku gdy zmiana sytuacji dochodowej przekroczy 10% odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Bez zapisu art. 106 ust. 3b u.p.s. każda zmiana sytuacji dochodowej osoby ponoszącej odpłatność za świadczenie niepieniężne skutkowałaby, w oparciu o art. 106 ust. 5 u.p.s., konieczność wydania decyzji zmieniającej.

Mając na względzie racjonalność ustawodawcy, który do obowiązującej treści art. 106 u.p.s., wprowadził nowe rozwiązania w postaci ust. 3a i 3b tej ustawy, stwierdzić pozostaje, że istota wprowadzonej zmiany zmierzała do tego aby nie każda najdrobniejsza zmiana sytuacji dochodowej osoby korzystającej ze świadczeń pomocy społecznej rodziła obowiązek dokonania przez organ zmiany takiej decyzji poprzez ustalenie nowej wysokości ponoszonej odpłatności. Inna wykładnia wskazanego art. 106 ust. 5 u,.p.s. w związku z art. 106 ust. 3b u.p.s., czy też pominięcie, jak w rozpoznawanej sprawie treści art. 106 ust. 3b u.p.s., prowadzi do skutku sprzecznego z treścią obowiązujących i zacytowanych regulacji.

W rzeczonej sprawie orzekające organy uznały, że zaistniały stan faktyczny, nie budził żadnych wątpliwości, bowiem sprowadzał się do zaistnienia dwóch okoliczności niespornych. A mianowicie faktu ustalenia, na skutek komunikatu Prezesa ZUS ogłoszonego w Monitorze Polskim, w którym podano nową wysokość najniższej emerytury wynoszącą od miesiąca marca 2020 r. kwotę 1200 zł brutto, od miesiąca kwietnia 2020 r., na podstawie § 2 ust. 2 uchwały RM w S. nowej wysokości kosztu 1 godziny usługi opiekuńczej na poziomie "[...]" zł, oraz faktu uzyskania przez Skarżącą od miesiąca marca 2020 r, świadczenia rentowego w wysokości

1573,27 zł. Okoliczności powyższe skutkowały wydaniem przez organy decyzji zmieniającej ustaloną pierwotnie odpłatność za usługi opiekuńcze od miesiąca kwietnia 2020 r., w ten sposób, że do wyliczenia tej odpłatności przyjęto nowa wysokość kosztu 1 godziny usługi opiekuńczej w wysokości "[...]" zł, co miało oparcie w treści § 2 ust. 3 uchwały RM w S. z dnia "[...]" r., jak z uwagi na nową wysokość dochodu Skarżącej przyjęto inną procentową wysokość udziału w tej odpłatności

z poziomu 20 % do poziomu 35 % uznając, że zmiana taka znajduje uzasadnienie

w oparciu o art. 106 ust. 5 u.p.s. oraz odpowiedni zapis załącznika w postaci tabeli odpłatności do ww. uchwały.

Organy w podejmowanych rozstrzygnięciach całkowicie błędnie pominęły treść art. 106 ust. 3b u.p.s., pomimo że brzmienie tego przepisu należało odczytywać łącznie z art. 106 ust. 5 u.p.s. oraz zapisami powołanej wyżej uchwały.

Błędnie oceniono nadto, że zmiana przepisów prawa nastąpiła w oparciu o zapisy uchwały przyjętej w dniu 28 marca 2019 r., skoro powołania wyżej uchwała obowiązywała już w dacie wydania pierwotnej decyzji przyznającej Skarżącej usługi opiekuńcze. Zmiana przepisów prawa, o której mowa w art. 106 ust. 5 u.p.s., dotyczyła jedynie zmiany wysokości ogłoszonej w komunikacie Prezesa ZUS od miesiąca marca 2020 r. najniższej emerytury, do której odnosił się odpowiedni zapis uchwały (§ 2 ust. 2) w celu przyjęcia nowej wysokości kosztu 1 godziny usługi opiekuńczej. Tylko w tym, zakresie organy orzekające w sprawie winny dokonać zmiany wysokości ustalonej odpłatności dokonując jej wyliczenia w oparciu o nową wysokość kosztu 1 godziny usługi opiekuńczej na poziomie 21.80 zł od miesiąca kwietnia 2020 r.

Okoliczność zmiany wysokości najniższej emerytury miała wpływ na ustalenie wysokości kosztu 1 godziny usługi opiekuńczej, natomiast fakt wzrostu wysokości dochodu skarżącej będący następstwem tej waloryzacji świadczenia rentowego nie miał wpływu na ustalenie nowego przedziału ponoszonej odpłatności z tego bowiem powodu, że taka zmiana dochodu została wyłączona, na podstawie art. 106 ust. 3b u.ps., jako mająca wpływ na zmianę odpłatności.

Jak już wskazano wyżej w ocenie Sądu należy odczytywać zapis ust. 5 art. 106 u.p.s. przez pryzmat ust. 3b tej ustawy, w którym ustawodawca wprost zagwarantował niezmienność wysokości ponoszonej odpłatności za świadczenie niepieniężne, jeżeli zmiana wysokości dochodu nie przekroczyła 10 % odpowiedniego kryterium dochodowego. Powyższe oznacza, że w takim przypadku nie można stosować zapisów odpłatności ustalanej w formie uchwały, skoro stanowi ona akty niższego rzędu niż ustawa, na co wskazuje hierarchiczny układ aktów normatywnych wynikających z Konstytucji RP, a przewidziany w art. 87 ust. 1 zgodnie z którym źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia, źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego. I chociaż podjęta uchwała stanowi akt prawa miejscowego, to w przypadku zmiany wysokości dochodu osoby korzystającej ze świadczenia niepieniężnego, jeśli zmiana ta nie przekracza 10 % kryterium dochodowego, to nie może stanowić podstawy do zmiany ustalania tej odpłatności. Z tego też względu właściwe odczytywanie art. 106 ust. 5 w związku z art. 106 ust. 3b oraz § 2 ust. 2 uchwały winno prowadzić do stwierdzenia, że organ zobowiązany był jedynie do ustalenia nowej wysokości odpłatności za usługi opiekuńcze tylko z uwagi na zmianę stanu prawnego, który wynikał z nowej wysokości kosztu 1 godziny usługi opiekuńczej, natomiast brak było podstaw do ustalania tej odpłatności z uwzględnieniem wyższego przedziału ponoszenia odpłatności za świadczone usługi opiekuńcze z poziomu 20% do 35% tej wysokości, skoro ustawodawca ograniczył możliwość takiej zmiany ustalonej odpłatności z uwagi na zmianę dochodu Skarżącej wynikającego z waloryzacji świadczenia rentowego, która to zmiana nie przekroczyła 10% wysokości kryterium dochodu osoby samotnie gospodarującej.

Ustawodawca w odniesieniu do takich sytuacji zagwarantował korzystającym ze świadczeń o charakterze niepieniężnym brak weryfikacji ustalonej odpłatności i zapis uchwały nie może takiej regulacji zmienić.

Reasumując zatem w niniejszej sprawie w sposób nieuprawniony organy dokonały wykładni art. 106 ust. 5 u.p.s. z pominięciem treści art. 106 ust. 3b u.p.s., które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Jak wskazano wyżej regulacja art.106 ust. 5 u.p.s. w związku z zapisem powołanej wyżej uchwały uprawniała jedynie, z uwagi na zmianę stanu prawnego, do zmiany decyzji przyznającej usługi opiekuńcze w zakresie zmiany kosztu 1 godziny usługi opiekuńczej, która stanowi równowartość 1,81 % najniższej emerytury ogłaszanej w formie komunikatu Prezesa ZUS w Monitorze Polskim. Natomiast okoliczność zmiany dochodu Skarżącej poprzez zwiększenie renty o kwotę 66,60 zł nie stanowiła podstawy do wprowadzenia zmiany w ustaleniu przedziału ponoszonej odpłatności za usługi opiekuńcze.

Mając powyższe na względzie niezbędne było wyeliminowanie z porządku prawnego także rozstrzygnięć Kolegium podejmowanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy. Skoro granicami tej sprawy było rozstrzygnięcie dotyczące zmiany wysokości odpłatności ponoszonej przez Skarżącą od miesiąca kwietnia 2020 r. za świadczone jej usługi opiekuńcze, to należało uchylić zarówno decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r.

w przedmiocie stwierdzenia nieważności własnej decyzji z dnia "[...]" r., jak też decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r., którą uchylono decyzję w przedmiocie zmiany wysokości odpłatności za usługi opiekuńcze oraz umorzono postępowanie organu I instancji. Ostatnia ze wskazanych decyzji błędnie bowiem przyjmuje, że w omawianej sprawie nie wystąpiły podstawy m.in. do zmiany decyzji ustalającej odpłatność z uwagi na zmianę kosztu jednej godziny usług opiekuńczych, natomiast decyzja Kolegium stwierdzająca nieważność decyzji

"[...]" r. winna zostać wyeliminowana z uwagi na brak wskazanego w niej rażącego naruszenia prawa tj. art. 106 ust. 5 u.p.s.

Rozpatrując sprawę ponownie, organ odwoławczy uwzględni powyższą wykładnię przepisów prawa. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a orzekł, jak w sentencji.

O kosztach wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a., § 4 ust. 1 i 2 oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (t. j. 2019, poz. 68).