Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1035/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2004-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Ceł
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś (spr.) Sędziowie NSA Tadeusz Geremek WSA Walentyna Długaszewska Protokolant referent stażysta Kamila Perkowska po rozpoznaniu w dniu 22 października 2004r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w Warszawie z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wymiaru cła oddala skargę /-/ W. Długaszewska /-/ B. Koś /-/ T.M. Geremek


UZASADNIENIE

Dyrektor Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] r., wydaną wobec E. B. właściciela firmy A na podstawie art. 207 § 1 O.p. w związku z art. 262 art. 13 § 1, § 3 pkt 1-2, § 5-7, art. 65 § 4 pkt 2 lit. b/, art. 83 § 1 i 3, art. 85 § 1, art. 209 § 1 pkt 1, art. 231 § 1 pkt 1, art. 266 Kodeksu celnego, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.12.1998r. w sprawie ustanowienia taryfy celnej (Dz.U. nr 158, poz. 1036 ze zm.), - uznał zgłoszenia celne nr [...] z dnia [...]r., [...] z dnia [...] r. i [...] z dnia [...] r. za nieprawidłowe w części dotyczącej opisu i klasyfikacji taryfowej towarów, stawek celnych oraz określenia kwot długów celnych i określił na nowo wymienione dane, a ponadto na podstawie art. 222 § 4 Kodeksu celnego w związku z § 1 ust. 3 i § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20.11.1997r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania (Dz. U. Nr 143, poz. 958 ze zm.) zobowiązał stronę do zapłaty odsetek wyrównawczych.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że według powyższych zgłoszeń celnych objęto procedurą dopuszczenia do obrotu towar określony jako aromat cebuli w proszku i aromat cebuli, zadeklarowany do kodu PCN 3302 10 90 0 - obejmującego "Mieszaniny substancji zapachowych i mieszaniny (łącznie z roztworami alkoholowymi) oparte na jednej lub wielu takich substancjach, stosowane jako surowce w przemyśle; inne preparaty oparte na substancjach zapachowych, stosowane do wytwarzania napojów: - w rodzaju stosowanych w przemyśle spożywczym", ze stawką celną obniżoną. Towar należało jednak zaklasyfikować do kodu PCN 2103 90 90 0 - "sosy i przetwory z nich; zmieszane przyprawy i zmieszane przyprawy korzenne; mąka i grysik z gorczycy oraz gotowa musztarda: -- Pozostałe., ze stawką celna autonomiczną 30 %.

W odwołaniu spółka wnosiła o uchylenie powyższej decyzji.

Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia [...]r. wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 O.p., art. 85 § 1, art. 222 § 1, 4 i 5 Kodeksu celnego, § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.12.1998r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U. 158, poz. 1038), § 1 ust. 3 i § 2 ust. 1-3 i 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20.11.1997r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania (Dz. U. Nr 143, poz. 958 ze zm.) - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, stwierdzając w uzasadnieniu, że klasyfikacja taryfowa zastosowana w zaskarżonej decyzji jest zgodna ze stanem faktycznym towaru w dacie dokonania odprawy celnej oraz z zasadami klasyfikacji taryfowej.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono m. in., że sporny preparat o nazwie "Zwiebel Trockenaroma" ( kod 9041012 ) nie był mieszaniną substancji zapachowych w rozumieniu pozycji 3302, lecz towarem objętym pozycją 2103 Taryfy celnej, gdyż stanowi on mieszaninę różnych składników: aromatów naturalnych i identycznych z naturalnymi, substancji wzmacniających smak i zapach ( glutaminian sodu ), nośników i substancji strukturotwórczych ( m. in. sól, maltodekstryna , olej roślinny ). Tym samym jego klasyfikację do pozycji 3302 wyklucza uwaga 2 do działu 33 oraz brzmienie spornej pozycji.

Prezes GUC wskazał, że stan towaru został ustalony w oparciu o specyfikację producenta z dnia 26.09.2000 r., określającą skład towaru, uzupełnienia do specyfikacji z dnia 29.09.2000 r. i z dnia 17.01.2001 r. oraz wyjaśnienia strony. Ustalony skład towaru nie był kwestionowany przez stronę.

W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego E. B., reprezentowany przez pełnomocnika, radcę prawnego, domagał się uchylenia powyższej decyzji i zasądzenia kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa w kwocie 7000 zł.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że za stronę postępowania powinna być uznana firma - B, która jako przedstawiciel skarżącego umocowana była do dokonania wszelkich czynności związanych z wprowadzeniem towaru na polski obszar celny - na mocy upoważnienia z dnia 26 czerwca 1998 r. udzielonego zgodnie z art. 253 § 1 pkt 1 i art. 253 § 2 pkt 1 Kodeksu celnego. Agencja ta dokonała spornych zgłoszeń celnych. W świetle uregulowań zawartych w w/w przepisach oraz art. 254 § 4, art. 256 § 1 i art. 258 § 1 powołanej ustawy przyjąć należy, że jeśli agencja celna została wyznaczona przez podmiot sprowadzający towar z zagranicy na swojego przedstawiciela, to bez względu na rodzaj takiego przedstawicielstwa, jest ona stroną w postępowaniu przed organami celnymi. Pogląd taki znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, tj. w wyrokach z dnia 21.02.2002 r., sygn. akt V S.A. 1832/01 i z dnia 30.11.2000 r., sygn. akt I S.A./Lu 1029/99. Agencję celną należy uznać za stronę postępowania również w rozumieniu art. 133 Ordynacji podatkowej. Naruszono zatem przepisy art. 120, art. 121 § 2, art. 123 § 1 i art. 129 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego.

Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Ponadto wskazał, że skarżący nie podnosił w postępowaniu przed organami celnymi, iż za stronę postępowania powinna być uznana agencja celna, reprezentująca skarżącego w dniu dokonania zgłoszenia celnego. Wyjaśnił, że chociaż agencja celna działała przed organami celnymi na podstawie prawidłowo udzielonego pełnomocnictwa, to nie wystarcza to do uznania jej za stronę postępowania. Działając bowiem jako przedstawiciel bezpośredni strony nie była "zgłaszającym" w rozumieniu art. 3 § 1 pkt 23 Kodeksu celnego w związku z art. 253 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego. Przedstawiciel bezpośredni odpowiada za dług na podstawie art. 209 Kodeksu celnego jedynie w sytuacji, gdy dostarczył danych wymaganych do sporządzenia zgłoszenia i wiedział bądź przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć, że nie były prawdziwe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga jest nieuzasadniona.

W sprawie było bezsporne, że spółka B upoważniona została przez importera towaru - firmę A do dokonywania jako jego przedstawiciel bezpośredni w rozumieniu art. 253 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego odpraw celnych i uiszczania należności celnych. Agencja ta dokonała zgłoszeń celnych objętych niniejszą sprawą, a kwota długu celnego została określona z uwzględnieniem obniżonych stawek celnych. W wyniku kontroli postimportowej zgłoszenia te zostały zakwestionowane co do klasyfikacji taryfowej i po wszczęciu oraz przeprowadzeniu postępowania celnego Dyrektor Urzędu Celnego wydał wymienioną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzję, określając wysokość długu celnego z uwzględnieniem 30 % stawki celnej.

Ponieważ skarżący nie podnosił w skardze żadnych zarzutów dotyczących zakwalifikowania przez organy celne spornego towaru do kodu PCN 2103 90 90 0 , i kwalifikacja ta nie budzi zastrzeżeń sądu, gdyż wynika z prawidłowo ustalonego stanu towaru i zastosowanych w decyzjach przepisów Kodeksu celnego, Taryfy celnej i Wyjaśnień do Taryfy celnej, dalsze rozważania dotyczyć będą kwestii objętych zarzutami skargi.

W związku z tym stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie organy celne prawidłowo przyjęły, że stroną postępowania celnego jest importer, a nie jego przedstawiciel, firma B.

W świetle postanowień art. 253 § 1 pkt 1 i 2 Kodeksu celnego przedstawicielstwo bezpośrednie polega na tym, że przedstawiciel działa w imieniu i na rzecz innej osoby, a w przypadku przedstawiciela pośredniego, przedstawiciel działa we własnym imieniu, lecz na rzecz innej osoby. Zakres odpowiedzialności przedstawiciela pośredniego jest szerszy, gdyż działa on wprawdzie na rzecz mocodawcy ale we własnym imieniu. W konsekwencji przedstawiciel pośredni jest także zgłaszającym towar ( por. art. 3 § 1 pkt 2 3 Kodeksu celnego ). Tym samym racjonalne jest, że w przypadku przedstawicielstwa pośredniego, o którym mowa w art. 253 § 1 pkt 2 Kodeksu celnego, dłużnikiem jest również osoba, na rzecz której składane jest zgłoszenie celne ( art. 209 § 3 Kodeksu celnego ). Natomiast nie ma potrzeby takiej regulacji w odniesieniu do przedstawiciela bezpośredniego, ponieważ działa on zarówno w imieniu, jak i na rzecz osoby reprezentowanej. W przypadku agencji celnych, przepisy ustawy dopuszczają obie formy przedstawicielstwa. Mając na uwadze treść art. 253 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego należy przyjąć, że agencja celna jako przedstawiciel bezpośredni, a z taką mamy do czynienia w niniejszej sprawie, działa w imieniu i na rzecz swojego mocodawcy.

Takie pojęcie przedstawicielstwa jest identyczne z regulacją zawartą w art. 95 Kodeksu cywilnego, co do której nie budziło nigdy wątpliwości to, że przedstawiciel działający w granicach umocowania nie ponosi odpowiedzialności za zaciągnięte w imieniu mocodawcy zobowiązania. Także na gruncie Kodeksu celnego agencja celna występująca jako przedstawiciel bezpośredni zawsze dokonuje czynności w imieniu i na rzecz osoby reprezentowanej i tym samym nie jest zgłaszającym, ani w konsekwencji dłużnikiem. Czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego ( art. 254 § 1 Kodeksu celnego ).

Wskazać należy na podzielany przez skład sądzący w niniejszej sprawie, pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 03.10.2003r. (SN III RN 135/02, Prok. i Pr. 2004/1/46 ) co do tego, iż "gdy zgłoszenia celnego dokonuje podmiot działający w ramach tzw. przedstawicielstwa bezpośredniego, a więc działający 'w imieniu i na rzecz innej osoby' (art. 253 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego), w świetle powyższej regulacji prawnej 'zgłaszającym', jest w danym wypadku 'osoba, w której imieniu dokonano zgłoszenia celnego' (art. 3 § 1 pkt 23 Kodeksu celnego) i ona - a nie występujący w jej imieniu 'przedstawiciel bezpośredni' - jest 'dłużnikiem celnym', czyli na niej ciąży obowiązek zapłacenia kwoty wynikającej z 'długu celnego' (art. 3 § 1 pkt 2 i pkt 3 Kodeksu celnego). W konsekwencji, 'przedstawiciel bezpośredni' nie jest również stroną postępowania celnego w rozumieniu art. 133 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.)".

Również art. 258 § 1 Kodeksu celnego nie ma zastosowania dla kwestii ustalenia osoby zobowiązanej do uiszczenia należności celnych, a tym samym określenia strony w postępowaniu celnym. Zgodnie z tym przepisem, osoba prowadząca agencję celną, ponosi pełną odpowiedzialność majątkową wobec organów celnych za pokrycie długów celnych i innych opłat, jakie powstały na skutek nieprawidłowego lub nieterminowego dokonania albo niewykonania czynności, do których została upoważniona agencja celna. Jednakże przepisy Kodeksu celnego wiążą powstanie długu celnego z przyjęciem zgłoszenia celnego, a nie z niewykonaniem obowiązków przez agencję celną. W myśl art. 209 § 1 pkt 1 i § 2 Kodeksu celnego dług celny w przywozie powstaje w wypadku dopuszczenia do obrotu towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym, zaś chwilą powstania długu celnego jest chwila przyjęcia zgłoszenia celnego. Stosownie zaś do treści przepisu art. 65 § 3 Kodeksu celnego, przyjęcie zgłoszenia celnego powoduje z mocy prawa objęcie towaru procedurą celną oraz określenie kwoty wynikającej z długu celnego. Również przepis art. 3 § 1 pkt 2 Kodeksu celnego definiuje dług celny jako powstałe z mocy prawa zobowiązanie do uiszczenia należności przywozowych ( dług celny w przywozie ) lub należności wywozowych ( dług celny w wywozie ) odnoszące się do towarów. W niniejszej sprawie dług celny powstał zatem z mocy prawa, z chwilą przyjęcia przez Dyrektora Urzędu Celnego zgłoszeń celnych przedstawionych przez spółkę B. Powstanie długu celnego nie nastąpiło więc wskutek nieprawidłowego lub nieterminowego dokonania bądź niewykonania przez tę agencję czynności, do których została upoważniona.

W świetle opisanych powyższych rozważań jako niezasadny należało uznać zarzut naruszenia przez organy celne następujących przepisów postępowania: art. 120 ( zasada praworządności ), art. 121 § 2 (zasada zaufania), art. 123 § 1 ( zasada czynnego udziału strony w postępowaniu ) oraz art. 129 (zasada ograniczonej jawności postępowania ) Ordynacji podatkowej. Zauważyć należy, że w toku postępowania organy celne zapewniły stronie czynny udział w każdym stadium postępowania (art. 123), zawiadamiając stronę o jej uprawnieniach w trybie art. 200 Ordynacji podatkowej.

Powołane w skardze orzeczenie NSA z dnia 30.11.2000 r., I SA/Lu 1029/99 potwierdza przyjęty przez sąd orzekający w niniejszej sprawie status agencji celnej, działającej jako przedstawiciel bezpośredni strony. Natomiast stanowiska zawartego w zacytowanym w odwołaniu orzeczeniu NSA w Warszawie z 21.02.2002 r. nie podziela się z opisanych wyżej przyczyn.

Z tych powodów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1271 ze zm.) orzekł sąd o oddaleniu skargi.

/-/ W. Długaszewska /-/ B. Koś /-/ T. Geremek