Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2235/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska sędzia WSA Łukasz Trochym asesor WSA Anna Fyda - Kawula (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. N. i S. D. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...]Minister Rozwoju na podstawie art. 157 i art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., zwanej dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku W. N. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. [...] Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] grudnia 1968 r., nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w [...], gm. kat. [...], oznaczonej jako parcele I. kat. [...]o pow. [...] m2, I. kat. [...]o pow. [...] m2, I. kat. [...]o pow. [...] m2 oraz I. kat. [...]o pow. [...] m2, obj. Lwh [...], c.d. KW [...] odmówił stwierdzenia nieważności tego orzeczenia w zakresie części nieruchomości - obecnie działki ewidencyjne (lub ich części) nr: [...] z obrębu [...], jedn. ew. [...], stanowiącej własność M. z K. D. (pkt [...] orzeczenia).

W uzasadnieniu tej decyzji organ stwierdził, że sporną nieruchomość wywłaszczono w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jedn. Dz.U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94). Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji archiwalnej, w tym w szczególności z wniosku wywłaszczeniowego z dnia [...] sierpnia 1968 r. nr [...] oraz kwestionowanej decyzji z dnia [...] grudnia 1968 r. wynika, że celem wywłaszczenia w tej sprawie była przebudowa ul. [...] tzw. [...], co wypełniało przesłankę celu użyteczności publicznej. Niezbędność wywłaszczenia ww. nieruchomości potwierdzona była decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z grudnia 1964 r., która ustalała lokalizację szczegółową trasy południowej odcinek [...] i [...] na terenie położonym w [...] w dzielnicy [...]. Uzyskana w toku postępowania nadzorczego uwierzytelniona kopia KW [...] oraz Iwh [...] potwierdza, że prawo własności nieruchomości nią objętej, zarówno na etapie postępowania ofertowego, jak i w dacie wywłaszczenia, wpisane było na rzecz M. z K. D.. Bezsporne jest, że ujawniona w księdze wieczystej KW [...] właścicielka nieruchomości zmarła w dniu [...] listopada 1958 r. (vide informacja Wydziału Spraw Wewnętrznych Referat Ewidencji i Kontroli Ruchu Ludności Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1967 r.), o czym zarówno wnioskodawca, jak i organ wywłaszczeniowy, dysponując ww. informacją z dnia [...] marca 1967 r., która załączona została do wniosku wywłaszczeniowego z dnia [...] sierpnia 1968 r., wiedzieli. Z kolei nadesłana w toku postępowania nadzorczego dokumentacja, w szczególności postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w [...] Wydział I Cywilny z dnia [...] września 2002 r., sygn. akt I [...]w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po M. Dudek wskazuje, że następstwo prawne po zmarłej ustalone zostało ponad 40 lat po zakończeniu postępowania wywłaszczeniowego. Powyższe oznacza, że ww. nieruchomość w dacie wywłaszczenia miała nieuregulowany stan prawny, bowiem następcy prawni M. D. nie ujawnili swojego prawa własności, zgodnie z dekretem z dnia 11 listopada 1946 r. - Prawo o księgach wieczystych (Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 320), który w art. 29 § 1 zobowiązywał właścicieli nieruchomości do ujawnienia swojego prawa. Wniosek wywłaszczeniowy wskazywał nieruchomości podlegające wywłaszczeniu, cel wywłaszczenia, powierzchnię zarówno całych nieruchomości, jak i podlegających wywłaszczeniu części, informację w zakresie rokowań oraz środków, którymi inwestor dysponuje na zapłacenie odszkodowania. Do wniosku dołączono: decyzję o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z grudnia 1964 r. nr [...], poświadczenia hipoteczne, wezwania właścicieli parcel do wyrażenia zgody na dobrowolne odstąpienie nieruchomości, poświadczenia Referatu Ewidencji i Kontroli Ruchu Ludności [...] m. [...] stwierdzające brak adresów właścicieli wywłaszczanych nieruchomości, załącznik do decyzji o lokalizacji szczegółowej Nr [...], elaborat szacunkowy z września 1967 r. biegłego mgr. M. K., elaborat szacunkowy z lutego 1967 r. biegłego dr inż. J. J., elaborat szacunkowy ze stycznia 1967 r. biegłego mgr. inż. T. S., wykazy wywłaszczeniowe gm. kat. [...],[...],[...] i [...] oraz plany sytuacyjne podziału parcel w gm. kat [...],[...],[...] i [...] z dnia [...] stycznia 1967 r.

Organ nadzoru podkreślił, że pismem z dnia [...] listopada 1698 r., nr [...] Prezydium Rady Narodowej m. [...] Urząd Spraw Wewnętrznych zawiadomiło strony o wszczęciu postępowania, informując jednocześnie o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień [...] listopada 1968 r. Zawiadomienie to zawierało wszystkie elementy wymienione w art. 16 ustawy wywłaszczeniowej, w tym wskazywało nieruchomości, co do których wszczęto postępowanie wraz z określeniem podlegających wywłaszczeniu powierzchni, wskazywało właścicieli nieruchomości oraz zgłaszającego wniosek o wywłaszczenie. Jak wynika z rozdzielnika adresowego pisma, egzemplarz zawiadomienia przekazany został również w celu dokonania obwieszczenia poprzez wywieszenie na tablicy ogłoszeń Prezydium Dzielnicy Rady Narodowej "[...]". Dokumentem wskazującym, że rozprawa wywłaszczeniowo-odszkodowawcza została przeprowadzona jest wskazane powyżej zawiadomienie z dnia [...] listopada 1698 r. o wszczęciu postępowania i rozprawie. Jednocześnie w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów świadczących o tym, że rozprawa, która zgodnie z ww. pismem zaplanowana została na [...] listopada 1968 r. się nie odbyła. Choć brak jest w aktach dokumentów potwierdzających uczestnictwo biegłych w samej rozprawie, zachowana dokumentacja archiwalna potwierdza, iż brali oni udział w postępowaniu wywłaszczeniowo-odszkodowawczym. W aktach znajduje się bowiem elaborat szacunkowy sporządzony w lutym 1967 r. przez biegłego dr inż. arch. J. J., elaborat szacunkowy sporządzony w styczniu 1967 r. przez mgr. inż. T. S. oraz elaborat szacunkowy sporządzony we wrześniu 1967 r. przez mgr. inż. M. K.. Biegła ta wyliczyła, że 25% z ogólnej powierzchni [...] m2 wynosi [...] m2, co oznaczało, że wywłaszczenie pod budowę ulicy powierzchni [...] m2, zgodnie z art. 8 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. powinno nastąpić bez odszkodowania. Brak wliczenia przez biegłą archiwalnej działki nr I. kat. [...] o pow. [...] m2 w tym stanie rzeczy stanowił zwykłą omyłkę pisarską i nie miał żadnego wpływu na prawidłowość dokonanych w elaboracie ustaleń.

Reasumując organ nadzoru stwierdził, że organ wywłaszczeniowy orzekając w zakresie odszkodowania działał zgodnie z obowiązującymi ówcześnie przepisami prawa, w oparciu o opinię biegłych i po przeprowadzeniu rozprawy. W orzecznictwie sądowoadministarcyjnym wskazuje się, że decyzja wywłaszczeniowa to akt o charakterze rzeczowym, tzn. nie dotyczy indywidualnych podmiotów, a ma na celu jedynie uregulowanie statusu prawnego określonej rzeczy. Taki charakter decyzji sprawia, że zasadnicze znaczenie dla jej prawidłowości ma ocena rozstrzygnięcia odnoszonego do nieruchomości, a nie do osoby właściciela. Organ wywłaszczeniowy przy doręczaniu pism stosował tryb obwieszczeń, co organ nadzoru uznał za prawidłowe. Ponadto uchybienia dotyczące sposobu doręczania pism w toku postępowania, czy brak zapewnienia czynnego udziału stronie postępowania może być rozpatrywane jedynie w postępowaniu wznowieniowym określonym w art. 145 k.p.a., a nie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z art. 156 k.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, jako wyjątek od określonej w art. 16 § 1 k.p.a. ogólnej zasady stabilności decyzji administracyjnych, następuje tylko wtedy, gdy bezspornie ustalone zostało istnienie przyczyny nieważności określonej w art. 156 § 1 k.p.a., czego organ nadzoru w tej sprawie nie stwierdził.

W skardze na powyższą decyzję W. N. i S. D. (Skarżący) zarzucili naruszenie:

1) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 6 ust. 1 i ust. 2 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że nieuzasadniony brak zastosowania przepisów o dobrowolnym odstąpieniu nieruchomości nie stanowił rażącego naruszenia prawa w tej sprawie;

2) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 1 i ust. 2 pkt 1-8 ustawy wywłaszczeniowej poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że wniosek wywłaszczeniowy niespełniający wymogów formalnych (przewidzianych przepisami prawa) nie implikował rażącego naruszenia prawa;

3) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art 21 ustawy wywłaszczeniowej poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że brak odbycia lub choćby udokumentowania odbycia rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej nie stanowi rażącego naruszenie prawa;

4) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 21 ustawy wywłaszczeniowej poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że brak powołania biegłych w przewidzianym trybie, a także brak ich uczestnictwa w rozprawie nie stanowi rażącego naruszenia prawa;

5) art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 4, art. 7 ust. 1, art. 15 ust. 2 pkt 6, art.16 ust. 1, art. 22 ust. 1 pkt 1-6, art. 28 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skierowanie decyzji wywłaszczeniowej do osoby zmarłej nie stanowi rażącego naruszenia prawa;

6) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 22 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 28 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej poprzez niewłaściwe zastosowanie i brak ustalenia spadkobierców osoby zmarłej, jako adresatów decyzji wywłaszczeniowej, co stanowiło rażące naruszenie prawa;

7) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia okoliczności tej sprawy i naruszenia zasady prawdy materialnej oraz jej gwarancji, a w szczególności: brak podjęcia przez organ najdalej idącej inicjatywy i wnikliwości w badaniu stanu faktycznego; oparcie rozstrzygnięcia na domysłach i przypuszczeniach;

8) art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodniej oceny dowodów, polegające na rozstrzygnięciu sprawy bez wnikliwej i merytorycznej oceny zgromadzonego w sprawie materiału, a także dowolną analizę okoliczności istotnych dla sprawy;

9) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do organów władzy publicznej, a także wydanie rozstrzygnięcia nieproporcjonalnego (niespełniającego warunku adekwatności celu i orzeczonych środków);

10) art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez chaotyczne oraz niewyczerpujące i niejasne uzasadnienie skarżonej decyzji oraz nieprzekonywujące wyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi organ się kierował.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji rozstrzygając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...).

Kontroli Sądu w tej sprawie została poddana decyzja Ministra Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2020 r., którą organ ten odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. [...] z dnia [...] grudnia 1968 r. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w [...], gm. kat. [...], oznaczonej jako parcele I. kat. [...] o pow. [...] m2, I. kat. [...]o pow. [...] m2, I. kat. [...] o pow. [...] m2 oraz I. kat. [...]o pow. [...] m2, obj. Lwh [...], c.d. KW [...] - obecnie działki ewidencyjne (lub ich części) nr: [...] z obrębu [...], jedn. ew. [...], stanowiącej własność M. z K. D. (pkt [...] orzeczenia), której spadkobiercami są Skarżący.

Kontrolując powołaną wydaną w sprawie w trybie nadzorczym decyzję Sąd stwierdził, że jest ona zgodna z prawem.

Z ugruntowanego stanowiska wyrażonego w orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie wynika, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma na celu ustalenie, czy badana w tym trybie decyzja obarczona jest którąkolwiek z kwalifikowanych wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., uzasadniających jej wyeliminowanie z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc. Wyeliminowanie w tym trybie ostatecznej decyzji stanowi odstępstwo od ustanowionej w art. 16 § 1 k.p.a. generalnej zasady trwałości decyzji administracyjnej, z której wynika domniemanie jej legalności. Zasada ta ma zaś fundamentalne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa obrotu prawnego i stabilności ukształtowanych w przeszłości stosunków administracyjnoprawnych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1570/20 i przywołane w nim orzecznictwo).

Postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest więc postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Oznacza to, że obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpatrywanie sprawy w tym trybie wyłącznie w granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 k.p.a., który to przepis zawiera zamknięty katalog przesłanek. Przedmiotem postępowania nadzorczego jest ustalenie, czy ostateczna decyzja administracyjna poddana nadzorowi w nadzwyczajnym trybie jest dotknięta którąkolwiek z kwalifikowanych wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. oraz czy nie zachodzą przesłanki negatywne do stwierdzenia nieważności, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a.

Sąd podziela stanowisko organu nadzoru wyrażone w uzasadnieniu wydanych w sprawie decyzji, zgodnie z którym orzeczenie Prezydium Rady Narodowej m. [...] z dnia [...] grudnia 1968 r. nie było obarczone żadną z kwalifikowanych wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Organ nadzoru dokonał szczegółowej analizy i oceny zgodności tego orzeczenia z przepisami stanowiącymi jego podstawę, to jest przepisami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jedn. Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94). W jej wyniku organ nadzoru stwierdził, że orzeczenie to nie narusza prawa w sposób określony w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., to jest w sposób rażący.

Sąd podziela ocenę organu nadzoru i zauważa, że zarówno w literaturze przedmiotu, jak i w orzecznictwie przyjmuje się, że "rażące naruszenie prawa", o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zachodzi jedynie wówczas, gdy naruszenie prawa ma charakter oczywistego naruszenia bezpośrednio godzącego w rozstrzygnięcie decyzji, co wyraża się w oczywistej sprzeczności treści tej decyzji z obowiązującym porządkiem prawnym. O rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1134/04).

Jak na wstępie podkreślono, decyzje administracyjne, które są ostateczne i znajdują się w obiegu prawnym, podlegają domniemaniu legalności, chyba że w sposób oczywisty i niewątpliwy domniemanie to zostanie obalone. Oznacza to, że nie każde naruszenie lub uchybienie prawa jest podstawą do zastosowania nadzwyczajnego trybu wzruszenia decyzji administracyjnej, będącego wyjątkiem od określonej w art. 16 § 1 k.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych.

Nie każde bowiem naruszenie prawa dyskwalifikuje decyzję w takim stopniu, że niezbędna jest jej eliminacja tak, jak gdyby od początku nie została wydana (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 września 1998 r., sygn. akt II SA 1249/97). Pojęcie rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156

§ 1 pkt 2 k.p.a. nie może być ponadto interpretowane w sposób rozszerzający. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić jedynie wtedy, gdy niebudzące wątpliwości, stwierdzone przez organ nadzoru, kwalifikowane naruszenie ma znacznie większą wagę aniżeli stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej.

Brak jednoznacznych dowodów w postępowaniu prowadzonym w trybach nadzwyczajnych zezwalających na podważenie ustaleń zawartych w decyzjach ostatecznych stanowi negatywną przesłankę do ich wzruszenia (tak NSA w wyroku z dnia 4 stycznia 1999 r., sygn. akt IV SA 1342/98). Wszelkie wątpliwości co do ustaleń, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, należy rozstrzygać na korzyść legalności zaskarżonej decyzji (tak NSA w wyroku z dnia 24 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1415/09).

W ocenie Sądu, kontrolowana decyzja organu nadzoru świadczy o dokonaniu prawidłowej i pełnej kontroli legalności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. [...] z dnia [...] grudnia 1968 r. w aspekcie jego zgodności z przepisami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, w oparciu o analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Z treści decyzji organu nadzoru wynika prawidłowe założenie, wyprowadzone z zasady trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 k.p.a.), że niezachowanie niektórych dokumentów dotyczących wywłaszczenia w sytuacji, gdy mowa jest o nich w innych zachowanych dokumentach stwarza domniemanie prawidłowości orzeczenia wywłaszczeniowego.

Jak wynika z wniosku wywłaszczeniowego z dnia [...] sierpnia 1968 r. nr [...] oraz orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia [...] grudnia 1968 r., celem wywłaszczenia w tej sprawie była przebudowa ul. [...] tzw. [...], co wypełniało przesłankę celu użyteczności publicznej, stosownie do treści art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Niezbędność wywłaszczenia ww. nieruchomości potwierdzona była dołączoną do wniosku wywłaszczeniowego decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...] grudnia 1964 r. nr [...]. Do wniosku tego dołączono również poświadczenia hipoteczne, wezwania właścicieli parcel do wyrażenia zgody na dobrowolne odstąpienie nieruchomości, poświadczenia Referatu Ewidencji i Kontroli Ruchu Ludności [...] m. [...] stwierdzające brak adresów właścicieli wywłaszczanych nieruchomości, załącznik do decyzji o lokalizacji szczegółowej Nr [...], elaborat szacunkowy z września 1967 r. biegłego mgr. M. K., elaborat szacunkowy z lutego 1967 r. biegłego dr inż. J. J., elaborat szacunkowy ze stycznia 1967 r. biegłego mgr. inż. T. S., wykazy wywłaszczeniowe oraz plany sytuacyjne podziału parcel z dnia [...] stycznia 1967 r.

Zawiadomienie z dnia [...] listopada 1968 r., nr [...] o wszczęciu postępowania i terminie rozprawy wyznaczonej na dzień [...] listopada 1968 r. zawierało elementy wymienione w art. 16 ust. 3 ustawy wywłaszczeniowej, to jest wskazywało nieruchomości, co do których wszczęto postępowanie wraz z określeniem podlegających wywłaszczeniu powierzchni, właścicieli nieruchomości oraz zgłaszającego wniosek o wywłaszczenie. Jak wynika z rozdzielnika adresowego tego pisma, egzemplarz zawiadomienia przekazany został również w celu dokonania obwieszczenia poprzez wywieszenie na tablicy ogłoszeń Prezydium Dzielnicy Rady Narodowej "[...]", stosownie do treści art. 16 ust. 2 ustawy wywłaszczeniowej. Za uprawnione w tej sytuacji Sąd uznał stanowisko organu nadzoru, zgodnie z którym w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów świadczących o tym, że rozprawa, która zgodnie z ww. pismem zaplanowana została na [...] listopada 1968 r. się nie odbyła. Choć brak jest w aktach dokumentów potwierdzających uczestnictwo biegłych w samej rozprawie, zachowana dokumentacja archiwalna w postaci ww. elaboratów szacunkowych potwierdza, że brali oni udział w postępowaniu wywłaszczeniowym. Z wyliczenia wynikającego z tych dokumentów wynika, że wywłaszczenie, zgodnie z art. 8 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. powinno nastąpić bez odszkodowania. W tym zakresie i w odpowiedzi na zarzut skargi należy podkreślić, że w orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym nieobecność biegłych na rozprawie tylko w sytuacji, w której miałaby wpływ na wysokość odszkodowania, mogłaby być traktowana jako rażące naruszenie prawa (por. wyroki NSA: z dnia 20 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 195/09 i z dnia 23 września 2020 r., sygn. akt I OSK 494/20). Dlatego w sprawie tej nie doszło do rażącego naruszenia art. 21 ustawy wywłaszczeniowej.

Odnosząc się do zarzutu skargi skierowania decyzji do M. D., która zmarła [...] listopada 1958 r. należy stwierdzić, że wymienienie jej w treści decyzji, miało charakter opisujący nieruchomość, gdyż w dacie wywłaszczenia zmarła wciąż figurowała jako właściciel nieruchomości w [...]. W orzecznictwie sądowoadministarcyjnym wskazuje się, na co również trafnie wskazał organ nadzoru, że decyzja wywłaszczeniowa to akt o charakterze rzeczowym, nie dotyczy on indywidualnych podmiotów, a ma na celu jedynie uregulowanie statusu prawnego określonej rzeczy. W tej sytuacji nie można uznać, że organ wywłaszczeniowy uczynił zmarłą M. D. podmiotem praw i obowiązków w niej określolnych. Tym bardziej, że wywłaszczenie w tej sprawie nastąpiło bez odszkodowania na podstawie art. 8 ust. 7 ustawy wywłaszczeniowej.

Przepisy ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12 marca 1958 r. dopuszczały wywłaszczenie nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, zaś w świetle art. 15 tej ustawy, dane z ksiąg wieczystych miały podstawowe znaczenie dla organów prowadzących postępowanie wywłaszczeniowe. W takiej sytuacji nie można skutecznie zarzucić organowi wywłaszczeniowemu, że brak ustalenia spadkobierców zmarłej stanowi rażące naruszenie prawa (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 3430/17). W tej sprawie sądowe stwierdzenie nabycia spadku po zmarłej właścicielce nieruchomości nastąpiło dopiero postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] w [...] Wydział I Cywilny z dnia [...] września 2002 r., sygn. akt I [...]. Organ wywłaszczeniowy przy doręczaniu pism stosował tryb obwieszczeń, co umożliwiało czynny w nim udział podmiotom nim zainteresowanym. W księdze wieczystej [...] prowadzonej dla spornej nieruchomości, na wniosek organu wywłaszczeniowego z dnia [...] listopada 1968 r., dokonano wpisu o wszczętym postępowaniu wywłaszczeniowym, co oznaczało, iż spadkobiercy M. D. mogli powziąć informację o toczącym się postępowaniu. Ponadto uchybienia dotyczące sposobu doręczania pism w toku postępowania, czy brak zapewnienia czynnego udziału stronie postępowania może być rozpatrywane jedynie w postępowaniu wznowieniowym określonym w art. 145 k.p.a., a nie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z art. 156 k.p.a.

Wobec tego podnoszenie po wielu latach przez Skarżących wadliwości proceduralnych dotyczących możliwości brania udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym stanowi rodzaj nadużycia prawa do kwestionowania bez jakiegokolwiek merytorycznego argumentu orzeczenia sprzed kilku dekad (por. pogląd wyrażony w wyroku WSA w Warszawie z dnia 4 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 157/20).

W konkluzji należy stwierdzić, że na zachowanie procedur określonych w ustawie z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości wskazują akta archiwalne, do których zawartości odniósł się rzeczowo organ nadzoru w oparciu o stan prawny obowiązujący na moment wydania orzeczenia. Raz jeszcze należy podkreślić, że do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. niezbędne jest stwierdzenie oczywistego charakteru naruszenia normy prawa. Wszelkie wątpliwości co do tego, czy decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, należy rozstrzygać na korzyść legalności tej decyzji, w myśl wyrażonej w art. 16 k.p.a. zasady trwałości decyzji administracyjnych.

Kwestia dokonywania oceny rażącego naruszenia prawa po upływie kilkudziesięciu lat po wydaniu decyzji była też przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego w wyroku z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 (por. też uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. z 2021 r., poz. 1491).

Organ nadzoru prawidłowo więc stwierdził, że orzeczenie z dnia [...] grudnia 1968 r. nie zawiera wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Wobec tego uznać należało, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Ze wskazanych powodów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.).