Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 503/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2012-08-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 9 i 10, art. 30 i art. 43
journal: Dz.U. 2009 nr 1 poz 7
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.
article: art. 16
journal: Dz.U. 2005 nr 86 poz 732
law: Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.
article: art. 7, art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędziowie Sędzia WSA Marek Szumilas (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant referent - stażysta Malwina Tomiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi W.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] października 2005r. nr [...] przyznał rzecz dzieci M.W. i R.W., jako osób uprawnionych w myśl ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych, zaliczkę alimentacyjną w kwocie po 170 zł miesięcznie na okres od [...] września 2005 r. do [...] sierpnia 2006 r. Decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] przyznano zaliczkę alimentacyjną na M.W. w kwocie 170 zł miesięcznie na okres od [...] października 2006 r. do [...] sierpnia 2007 r. oraz zaliczkę alimentacyjną na R.W. w kwocie 170 zł miesięcznie na okres od [...] października 2006 r. do [...] grudnia 2006 r. Decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] przyznano zaliczkę alimentacyjną na rzecz R.W. w kwocie 170 zł miesięcznie na okres od [...] stycznia 2007 r. do [...] sierpnia 2007 r. Decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...] przyznano zaliczkę alimentacyjną na rzecz R.W. w kwocie 170 zł miesięcznie na okres od [...] września 2007 r. do [...] sierpnia 2008 r. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] zmieniając decyzję z dnia [...] września 2007 r. nr [...] przyznano zaliczkę alimentacyjną na rzecz R.W. w kwocie 170 zł miesięcznie na okres od [...] września 2007 r. do [...] września 2008 r.

Wszystkie wskazane świadczenia zostały wypłacone osobom uprawnionym na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. W.W. jako dłużnik alimentacyjny, w pismach z dnia [...] i z dnia [...] listopada 2011 roku, złożył wniosek w sprawie umorzenia należności alimentacyjnych na rzecz dzieci M.W. i R.W., jako osób uprawnionych w myśl ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych, który stał się przedmiotem postępowania administracyjnego.

Decyzją z dnia [...] marca 2012 roku nr [...] Centrum Pomocy Rodzinie i Polityki Społecznej działając z upoważnienia Prezydenta Miasta jako organ I instancji odmówiło W.W. umorzenia należności powstałych z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych osobom uprawnionym. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w dniu 14 listopada 2011 roku do organu wpłynęło podanie W.W. w sprawie umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczki alimentacyjnej wypłacanej osobom uprawnionym. Zgodnie z art. 43 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów egzekucję należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych prowadzi się w dalszym ciągu aż do ich zaspokojenia na podstawie dotychczasowych przepisów. Organ podał, iż we wniosku dłużnik motywował swoją prośbę złą sytuacją materialną i zdrowotną. Dłużnik zaznaczył, że jest osobą bezrobotną, a obecnie toczy się proces. Oświadczył, że podjął pracę w celu spłaty długu, jednakże nie otrzymał wynagrodzenia, postępowanie komornicze w tym zakresie wypadło również bezskutecznie. W dniu [...] listopada 2011 roku W.W. ponowił podanie z prośbą o umorzenie zadłużenia.

Organ I instancji wskazał, że w myśl art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości:

1) 30 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2) 50 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 3) 100 % jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.

Natomiast zgodnie z art. 30 ust. 2 w/w ustawy, organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

Na podstawie zaświadczenia komornika sądowego z dnia [...] stycznia 2012 roku organ ustalił, że W.W. spłaca alimenty od 1997 roku jednakże nie spełnia kryterium zawartego w art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ponieważ ciągłość skuteczności egzekucji wynosi 32 miesiące liczone od czerwca 2009 roku do stycznia 2012 roku. Organ wskazał, iż zadłużenie Pana W.W. z tytułu wypłaconych przez organ zaliczek alimentacyjnych wynosi łącznie na dzień [...] marca 2012 r. - 590,52 zł.

Od decyzji odwołał się W.W. wskazując, iż wydana przez organ I instancji decyzja jest naganna i nie odzwierciedla rzeczywistości. W.W. wskazał, iż jest całkowicie niezdolny do pracy, a decyzja organu I instancji jest dla niego krzywdząca, załączając do odwołania dokumenty potwierdzające trudną sytuację zdrowotną.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze jako organ II instancji decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 roku nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu i instancji.

W uzasadnieniu własnej decyzji organ ustalił, że wszystkie świadczenia zostały wypłacone osobom uprawnionym na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.

Na podstawie analizy akt przedmiotowej sprawy, a w szczególności zaświadczenia o dokonanych wpłatach sporządzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia [...] stycznia 2012 roku Kolegium ustaliło, iż W.W. spłaca alimenty od 1997 roku i w tym czasie ciągłość skuteczności egzekucji wyniosła 32 miesiące liczone od czerwca 2009 roku do stycznia 2012 roku. Organ ustalił, iż w okresie poprzedzającym czerwiec 2009 roku - istniały rozbieżności w wysokości wyegzekwowanych alimentów w poszczególnych miesiącach tzn. albo kwota wyegzekwowanych alimentów była niższa niż alimenty zasądzone, albo w poszczególnym miesiącu w ogóle nie odnotowano wpływu, albo też wpływ w prawidłowej kwocie nastąpił, ale bieg skuteczności został przerwany poprzez brak wpłaty w kolejnym miesiącu lub wpłatę w kwocie niższej niż wymagana.

Organ wskazał, że do dnia 30 września 2008 roku problematyka pomocy osobom uprawnionym do alimentów, regulowana była ustawą z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej, zaś od dnia 1 października 2008 roku kwestie te regulowane są ustawą z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wniosek o "umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego" stanowi nową sprawę administracyjną, rozstrzyganą w drodze decyzji, wydawanej w postępowaniu odrębnym od tego, które dotyczyło nałożenia samego obowiązku zwrotu świadczeń wypłaconych osobie uprawnionej z funduszu alimentacyjnego (art. 27 ust. 1 i 2) z tej racji organ II instancji zastosował w sprawie przepisy ustawy z 2007 roku.

W ocenie Kolegium przepis art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dotyczy wyłącznie należności, powstałych na skutek świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Nie dotyczy on natomiast należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych, wypłaconych uprawnionym na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej. Umarzanie tych ostatnich należności określa art. 30 ust. 1 w związku z art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W myśl powołanej regulacji organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, jeżeli został spełniony, określony w tym przepisie w sposób procentowy, warunek skuteczności egzekucji. Przepis art. 28 ust. 1 pkt 2 odnosi się przy tym właśnie do należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych, wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 roku. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej.

Z tych racji zdaniem organu decyzja w przedmiocie umorzenia należności wypłaconych wierzycielowi mogła być wydawana przez organ odwoławczy jedynie w trybie przepisu art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Mógł ją zatem wydać organ właściwy dłużnika, orzekając w oparciu o przesłanki zawarte w tym przepisie, tj. biorąc pod uwagę w pierwszej kolejności kwestię skuteczności egzekucji. Zgodnie bowiem z treścią art. 30 ust. 1 obowiązującej ustawy, organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w

art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości:

1) 30 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;

2) 50 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;

3) 100 % jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.

W ocenie SKO umorzenie części należności powstałych w związku z wypłatą zaliczki alimentacyjnej na rzecz M.W. oraz na rzecz R.W. nie było możliwe ze względu na niespełnienie przesłanek określonych w art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Z akt sprawy wynika bowiem, że dokonywane przez W.W. wpłaty do komornika sądowego tytułem zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w okresie ostatnich 3, 5 i 7 lat nie pokrywały miesięcznej kwoty ustalonych alimentów - ciągłość skuteczności egzekucji wynosi 32 miesiące liczone od czerwca 2009 roku. do stycznia 2012 roku. Według organu odwoławczego okresie poprzedzającym czerwiec 2009 roku - istniały rozbieżności w wysokości wyegzekowawnych alimentów w poszczególnych miesiącach tzn. albo kwota wyegzekwowanych alimentów była niższa niż alimenty zasądzone, albo w poszczególnym miesiącu w ogóle nie odnotowano wpływu, albo też wpływ w prawidłowej kwocie nastąpił ale bieg skuteczności został przerwany poprzez brak wpłaty w kolejnym miesiącu lub wpłatę w kwocie niższej niż wymagana.

Zdaniem SKO w przedmiotowej sprawie nie jest możliwe zastosowanie przepisu art. 30 ust. 2 o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, gdyż nie dotyczy on należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych, wypłaconych uprawnionym na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że brak jest podstaw prawnych do umorzenia należności powstałych w związku z wypłatą zaliczki alimentacyjnej na rzecz osób uprawnionych tj. M.W. i R.W. z uwagi na niespełnienie warunku z art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Organ odwoławczy uznał za godne podkreślenia, że sformułowanie art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie pozostawia wątpliwości, że wydawana na jego podstawie decyzja administracyjna wydawana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. Świadczy o tym użycie w tym przepisie zwrotu "organ może umorzyć należności". Oznacza to, że nawet spełnienie przez dłużnika alimentacyjnego zawartych w tym przepisie przesłanek, nie oznacza automatycznie, że organ rozpatrujący wniosek musi go uwzględnić i umorzyć powstałe należności. Przepis ten daje zatem organowi możliwość podjęcia określonego rozstrzygnięcia, ale nie nakłada na niego obowiązku.

Kolegium podkreśliło, iż kategoryczne sformułowanie art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, nie pozostawia wątpliwości, iż nawet trudna sytuacja materialna dłużnika alimentacyjnego nie stanowi ani samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych. Kolegium przyznało, że W.W. znalazł się w ciężkiej sytuacji zdrowotnej i finansowej, to jednak ta sytuacja nie ma wpływu na uwzględnienie wniosku, ponieważ jedyną możliwością umorzenia zaliczki alimentacyjnej jest skuteczność egzekucji zobowiązań w wysokości wyższej niż wysokość zasądzonych alimentów, w okresie minimum 3 lat, którego to warunku strona nie spełniła. W przedmiotowej sprawie koniecznym i jedynym warunkiem możliwości umorzenia należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych na postawie art. 30 ust. 1 omawianej ustawy, jest skuteczna egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, prowadzona przez okres minimum 3 lat. W tym stanie rzeczy więc, nie było podstaw do umorzenia wnioskowanych należności na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Od powyższej decyzji skargę złożył W.W. domagając się jej uchylenia. Podniósł, że decyzja organu II instancji jest powieleniem decyzji organu I instancji. Wskazał, że wykaz komornika ujawnia prawidłowość wpłat i ich terminowość.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji domagał się jej oddalenia. W uzasadnieniu przywołał argumentację, która stała się podstawą zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego.

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270, zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.).

Zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Kierując się przywołanymi przesłankami Sąd uwzględnił skargę albowiem stwierdził, iż organ administracji wydając zaskarżoną decyzję dopuścił się naruszenia przepisów prawa w sposób, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy, które to ustalenie obligowało Sąd do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Organy obu instancji w kontrolowanej sprawie rozpatrywały wniosek umorzenia należności skarżącego z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych, uregulowanych w nieobowiązującej już ustawie z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej ( Dz. U. nr 86, poz. 732 ze zm.) jednak podstawą prawną dla rozpatrzenia wniosku skarżącego stały się przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity: Dz.U. z 2009 roku, nr 1, poz. 7 ze zm.).

Kwestię właściwości miejscowej organu I instancji reguluje przepis art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wskazując jako organ właściwy dłużnika wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika alimentacyjnego, natomiast jako organ właściwy wierzyciela art. 2 pkt 10 tej ustawy wskazuje wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej. W kontrolowanej sprawie zarówno dłużnik jak wierzycielka zamieszkują na terenie [...], zatem właściwym dla rozpatrzenia wniosku był prezydent tego miasta.

Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ właściwy dłużnika może umorzyć należności o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości:

1) 30 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;

2) 50 % jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;

3) 100 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.

W art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 powołanej ustawy mowa jest o następujących należnościach:

- należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłacone osobie uprawnionej na podstawie ustawy,

- należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej,

- należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 roku o funduszu alimentacyjnym.

Organy obydwu instancji w swoich decyzjach odmówiły umorzenia zaległych należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej zaliczek alimentacyjnych albowiem ciągłość skutecznej egzekucji wobec skarżącego wynosiła zaledwie 32 miesiące i tym samym nie spełniała żadnego z warunków o jakich mowa w art. 30 ust 1 omawianej ustawy.

Skarżący w odwołaniu, jako podstawę swojego żądania wskazywał trudną sytuację życiową i będąca tego wynikiem trudną sytuację materialną. Przepis art. 16 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej przewidywał możliwość umorzenia przez organ właściwy wierzyciela, należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek, a także wierzyciela z tytułu nienależnie pobranej zaliczki, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną tych osób. Przywołana ustawa jednak, zatem także wymieniony przepis przestały obowiązywać od dnia 1 października 2008 roku, z którym weszła w życie ustawa z dnia 7 września 2007 roku - o pomocy osobom uprawnionym do alimentów a to z mocy z art. 47 nowej ustawy.

Przepis art. 41 ustawy z dnia 7 września 2007 roku - o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.) przewidujący, iż sprawy o zaliczki alimentacyjne, do których prawo powstało do dnia wejścia w życie ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszego sporu o właściwość, gdyż niniejsza sprawa nie jest sprawą o zaliczkę alimentacyjną, lecz sprawą powstałą już w wyniku wypłaty zaliczki alimentacyjnej osobom uprawnionym (wierzycielowi ) i dotyczy umorzenia wypłaconej zaliczki tj. "uwolnienia" dłużnika od obowiązku zwrotu należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej (zobacz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 rudnia 2009 roku w sprawach I OW 173/09 oraz I OW 119/ 09 oraz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Krakowie z dnia 8 czerwca 2011 roku w spr. III SA/Kr 1284/10 i w Gdańsku z dnia 23 marca 2011 roku w spr. II SA/Gd 44/2011).

Przyczyny wskazane przez skarżącego mogą stać się przesłanką umorzenia przewidzianą w art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, który stanowi, iż organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną dłużnika. Z literalnego brzmienia tego przepisu wynika, iż może on stanowić podstawę prawną orzekania wyłącznie w przedmiocie wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na podstawie ustawy z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Nie dotyczy on natomiast należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych, wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (zobacz wyroki : Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2010 roku w spr. I OSK 980/10 oraz Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 kwietnia 2010 roku w spr. IV SA/Wr 39/10).

Przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobom uprawnionym na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej reguluje obecnie jedynie art. 30 ust. 1 w zw. z art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Kategoryczne sformułowanie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie pozostawia przy tym wątpliwości, że nawet bardzo trudna sytuacja materialna dłużnika alimentacyjnego nie stanowi ani samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych.

W rozważanej kwestii Sąd podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 14 kwietnia 2011 roku w spr. I OSK 31/11, odnośnie różnic w regulacji wynikających z art.16 ustawy z 2005 roku i art.30 ust.1 i 2 nowej ustawy dotyczących umożliwienia umorzenia należności pod rządami ustawy z 2005 r. i nowych regulacji dotyczących możliwości umorzenia należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych po dniu 1 października 2008 roku, wskazał na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. W orzecznictwie tym przyjmuje się, że odstępstwo od zasady równego traktowania podmiotów nie musi oznaczać naruszenia art.32 Konstytucji. Jest ono dopuszczalne, jeśli kryterium różnicowania pozostaje w racjonalnym związku z celem i treścią danej regulacji; waga interesu, któremu zróżnicowanie ma służyć, pozostaje w odpowiedniej proporcji do wagi interesów, które zostaną naruszone w wyniku wprowadzonego zróżnicowania; kryterium różnicowania pozostaje w związku z innymi wartościami, zasadami, czy normami konstytucyjnymi, uzasadniającymi odmienne traktowanie podmiotów podobnych. W uzasadnieniu powołanego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny uznał za uzasadnione w odniesieniu do zaległości dłużników alimentacyjnych z tytułu wypłaconych zaliczek, wprowadzenie w art.30 ust.1 ustawy z 2007 roku dodatkowych kryteriów, od spełnienia których uzależnione jest umorzenie należności. Wprowadzając instrument w postaci zróżnicowania wielkości umorzenia ustawodawca stworzył zachętę dla dłużników, aby zmobilizować ich do systematycznego regulowania ciążących na nich zobowiązań. Instytucja ta znajduje także pełne uzasadnienie w zasadzie sprawiedliwości społecznej, wyrażającej się w tym, aby osoby zobowiązane do dostarczania środków utrzymania dla osób najbliższych nie przerzucały tego ustawowego obowiązku na inne podmioty (podobnie wyroki : Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2012 roku w spr. I OSK 1326/11 i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Lublinie z dnia 8 października 2009 roku w spr. II SA/Lu 292/09, w Białymstoku z dnia 26 sierpnia 2010 roku w spr. II SA/Bk 289/10 ).

Kierując się powyższymi rozważaniami Sąd uznał, że w kontrolowanej sprawie organy obydwu instancji w sposób prawidłowy powołały obowiązujące przepisy i dokonały właściwej ich wykładni.

Jak powiedziano na wstępie sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, zaś kontrola taka sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sady administracyjne badają zgodność wydanych decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego oraz czy postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie tych decyzji jest wolne od wad.

Do naczelnych zasad postępowania administracyjnego, należą w szczególności zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a., uzupełnionej postanowieniami art. 77 § 1 k.p.a., jak również zasadami i celami określonymi w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zakres ochrony słusznego interesu indywidualnego dłużnika alimentacyjnego, wymaga zatem aby rozstrzygnięcie sprawy nie było dowolne dlatego organ administracji musi poprzedzić je wnikliwym wyjaśnieniem i rozważeniem wszystkich okoliczności sprawy, a w uzasadnieniu decyzji musi wskazać motywy podjętego rozstrzygnięcia.

Powtórzyć należy, że rolą sądu administracyjnego, kontrolującego zgodność z prawem wydanej decyzji, jest również sprawdzenie prawidłowości wnioskowania organu administracji stwierdzającego, że w danej sytuacji faktycznej nie było możliwe uwzględnienie wniosku o umorzenie zaległych należności albo, że umorzenie takie nie jest możliwe. Wywody w tym zakresie muszą być wewnętrznie spójne, a także zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.

Przenosząc powyższe do realiów kontrolowanej sprawy Sąd stwierdza, że organy obydwu instancji niedopełniły powyższego obowiązku. Podstawą odmowy umorzenia zaległych należności stało się ustalenie, że skuteczność egzekucji wobec dłużnika, zatem skarżącego, wynosi 32 miesiące zatem nie spełnia minimalnego kryterium czasowego 36 miesięcy skutecznej egzekucji. W tym zakresie organy obydwu instancji swoje ustalenia wywiodły z zaświadczenia komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia [...] stycznia 2012 roku. Wykaz obejmuje okres od pierwszej czynności egzekucyjnej wykonanej w dniu [...] lutego 1197 roku do ostatniej podjętej bezpośrednio przed wystawieniem dokumentu w dniu [...] stycznia 2012 roku.

W pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że organ nie wyjaśnił dlaczego, obliczając okres skuteczności egzekucji, pominął dwa miesiące następujące po styczniu 2012 roku, zatem luty i marzec, skoro decyzji nie wydał w styczniu lecz dopiero w dniu [...] marca 2012 roku. Na podstawie wspomnianego zaświadczenia Sąd stwierdził, że czynności egzekucyjne komornik podejmował w pierwszych dniach każdego miesiąca, dlatego w dniu wydania decyzji możliwe było ustalenie omawianych faktów, zatem skuteczności bądź nieskuteczności egzekucji nie tylko w lutym lecz zapewne także w odniesienia do marca 2012 roku.

Jako drugie uchybienie w ustaleniach faktycznych postępowania administracyjnego, Sąd stwierdza brak wskazania przez organ przyczyn rozpoczęcia obliczenia skuteczności egzekucji od miesiąca czerwca 2009 roku. Organy wydające decyzje nie wskazały w żaden sposób dlaczego ten miesiąc uznały jako rozpoczynający obliczenie. Tymczasem jak się okazuje, wprawdzie komornik czynności egzekucyjnej nie dokonał w maju 2009 roku, jednak w miesiącu kwietniu 2009 roku dokonał dwu takich czynności, a to w dniu [...] kwietnia. Podobnie komornik nie dokonał czynności egzekucyjnej w miesiącu styczniu 2009 roku, lecz w miesiącu grudniu 2008 roku wykonał ich aż trzy a to w dniach [...]. Wyjaśnienia wymagało zatem czy egzekucja wykonana w końcu miesiąca dotyczyła miesiąca po nim następującego.

Skoro organ wyliczył skuteczność egzekucji na przestrzeni 32 miesięcy, zatem doliczenie każdego kolejnego miesiąca miało niezwykle istotne znaczenie w kontrolowanej sprawie. Taki stan nakładał na organ obowiązek szczególnej skrupulatności w ustaleniu okresu skutecznej egzekucji wobec dłużnika.

Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwość wydanego postanowienia. Nie może być przeto uznana za zgodną z prawem decyzja wydana bez wyjaśnienia okoliczności faktycznych objętych hipotezą przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w danej sprawie i bez rozważenia tych przepisów w świetle prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Dopiero przy spełnieniu tych wymogów uzasadnienie w dostatecznym stopniu motywuje rozstrzygnięcie i pozwala na poznanie i ocenę rozumowania organu poprzedzającego konkluzję (stanowisko organu) znajdującą swój wyraz w rozstrzygnięciu.

Niewątpliwie zatem, prawidłowe rozstrzygniecie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, zaś poczynione w powyżej określonym zakresie ustalenia, będą mogły stanowić podstawę do wydania merytorycznej decyzji lub do ewentualnego umorzenia postępowania

Należy podkreślić, iż postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, o czym stanowi art. 16 k.p.a. Oznacza to, iż organ administracji publicznej drugiej instancji, rozpoznając sprawę na skutek odwołania strony, nie może ograniczyć się jedynie do kontroli zgodności tej decyzji z prawem, lecz winien ponownie samodzielnie rozpoznać merytorycznie sprawę, z uwzględnieniem wymogów postępowania administracyjnego oraz prawa materialnego. Dlatego przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ drugiej instancji dokona własnych ustaleń albowiem w sprawie nie zaistniała sytuacja o jakiej mowa w art. 138 § 2 k.p.a.

Niewątpliwie słuszny jest pogląd organu odwoławczego, że umorzenie zaległych należności ma charakter fakultatywny. Jednak organ, przy ustaleniu spełnienia przez dłużnika przesłanki skuteczności egzekucji w okresie wskazanym w przepisie art. 30 ust 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów załatwi sprawę decyzją kierując się innymi przesłankami od wskazanej wyżej. W tym też celu przeprowadzi ustalenia stanu faktycznego w zakresie innych zupełnie faktów. Kontroli sadu administracyjnego w konsekwencji poddany będzie inny zakres postępowania administracyjnego od rozpatrywanego w przedmiotowej sprawie.

Mając na uwadze powyższe uchybienia, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa postępowania i z tej racji z powołaniem się na przepis art. 145 § 1 pkt.1 lit. c p.p.s.a. usunął zaskarżoną decyzję z obrotu prawnego.