Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 200/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2019-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 44, art. 58 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Asesor WSA Jarosław Piątek (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2019 r. sprawy ze skargi P.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...] Starosta Powiatu [...], działając m.in. na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 uraz ust. 1c ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 978 ze zm.; dalej jako u.k.p.), orzekł o zatrzymaniu P.K. prawa jazdy kategorii B, C, B+E, C+E na okres 3 miesięcy od [...] czerwca 2018 r. do [...] września 2018 r. włącznie. Decyzji nadał rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu decyzji podał, że Komendant Powiatowy Policji, działając na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1260 ze zm.; dalej jako p.r.d.) zatrzymał stronie dokument prawa jazdy z uwagi na kierowanie przez stronę pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Przepis art. 120 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 1c u.k.p. nakłada zaś na starostę obowiązek wydania decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy na okres 3 miesięcy, nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności i w związku z tym organ orzekł jak na wstępie.

Następnie decyzją z dnia [...] września 2018 r., nr [...] Starosta Powiatu, działając m.in. na podstawie art. 102 ust. 1d u.k.p., orzekł o przedłużeniu okresu zatrzymania P.K. prawa jazdy kategorii B, C, B+E, C+E na okres od dnia [...] czerwca 2018 r. do dnia [...] grudnia 2018 r. Decyzji nadał rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że pismem Komendy Powiatowej Policji organ został poinformowany, że strona w dniu [...] czerwca 2018 r. kierowała z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h w obszarze zabudowanym. Decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy nie została wydana. Kolejnym pismem Komendy Policji organ został poinformowany, że strona w dniu [...] sierpnia 2018 r. ponownie kierowała z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h w obszarze zabudowanym. Zgodnie z art. 102 jeżeli osoba kierowała pojazdem silnikowym pomimo wydania decyzji administracyjnej o zatrzymaniu jej prawa jazdy na podstawie ust. 1 pkt 4 lub 5 albo zatrzymania prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a p.r.d., starosta wydaje decyzję administracyjną o przedłużeniu okresu, na który zatrzymano prawo jazdy, do 6 miesięcy. Wobec tego organ orzekł o przedłużeniu okresu zatrzymania prawa jazdy.

Pismem z dnia [...] października 2018 r. P.K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty Powiatu z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...]. Jednocześnie złożył odwołanie od obu wskazanych wyżej decyzji Starosty, wnosząc o ich uchylenie.

W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nie doręczono mu żadnego zawiadomienia o toczącym się postępowaniu. Organ nie spełnił obowiązku informacyjnego i nie zapewnił czynnego udziału strony w tym postępowaniu. Pomimo odebrania w dniu [...] czerwca 2018 r. dokumentu prawa jazdy strona nie otrzymała żadnych informacji w zakresie przysługujących jej praw. W dniu [...] sierpnia 2018 r. P.K. został ponownie zatrzymana kierując pojazdem mimo odebrania mu dokumentu prawa jazdy. W związku z tym wszczęto kolejne postępowanie, o którym powziął wiedzę dopiero 19 września 2018 r., gdy zgłosił się do Starostwa po odbiór dokumentu prawa jazdy. Następnie podniósł, iż decyzje nigdy nie zostały mu doręczone. O decyzji z dnia [...] września 2018 r. dowiedział się 4 października 2018 r. na skutek wykonania przez pełnomocnika fotokopii akt sprawy. Choć już wcześniej zwracał się z prośbą o udostępnienie akt sprawy, takiej zgody nie otrzymał. Podkreślił przy tym, iż aktualnie jest w trakcie rozwodu i możliwe jest, że w sprawie doszło do nieuprawnionego przejęcia awiz przez żonę. Wszczęte jest postępowanie reklamacyjne wskutek niewłaściwego doręczenia przez pocztę przesyłek. Złożył też zawiadomienie o możliwości popełnienia przez żonę przestępstwa tj. o czyn z art. 267 § 1 k.k.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając m.in. na podstawie art. 17 pkt 1, art. 58 § 1 i 2, art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej jako k.p.a.), odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...].

W uzasadnieniu wskazało, że zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Wyjaśniło, że w świetle art. 58 § 1 i 2 k.p.a., uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli spełnione zostaną łącznie cztery przesłanki: 1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, 2) wniosek zostanie wniesiony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, 3) jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin, 4) strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Rozstrzygnięcie w przedmiocie przywrócenia terminu bądź odmowy jego przywrócenia powinno być poprzedzone szczegółową analizą materiału dowodowego pod kątem zaistnienia wskazanych przesłanek. Jeżeli którakolwiek z przesłanek nie zostanie spełniona, przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest możliwe.

Kolegium wyjaśniło, że przy ocenie braku winy organ powinien przyjmować obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Brak winy strony zachodzi tylko wówczas, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, zatem przeszkoda miała charakter przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia. Te same reguły stosuje się do pełnomocnika strony postępowania administracyjnego, jeżeli pełnomocnik taki został ustanowiony. Jednocześnie zauważyło, że nie jest wymagane tu udowodnienie braku winy, wystarczy uprawdopodobnienie tej okoliczności. Aby uprawdopodobnić brak winy, strona winna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie.

Kolegium stwierdziło, iż ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy wynika, że decyzja Starosty z dnia [...] sierpnia 2018 r. wysłana została na adres [...]. Była ona dwukrotnie awizowana pod tym adresem i jako niepodjęta w terminie zwrócona do Starosty. Faktem jest, że powyższy adres jest inny, niż ul. [...] – jednak adresu tego strona nie kwestionowała jako nieprawidłowego.

Następnie wskazało, że jednym z warunków przywrócenia terminu do dokonania danej czynności procesowej jest zachowanie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku, liczonego od dnia, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu. Jak wyjaśnił w piśmie pełnomocnik strony, o fakcie wszczęcia postępowania w przedmiocie przedłużenia zatrzymania prawa jazdy na okres 6 miesięcy, strona dowiedziała się dopiero w dniu 19 września 2018 r. kiedy zgłosiła się do Starostwa po odbiór dokumentu. Natomiast wiedzę o decyzji z dnia [...] sierpnia 2018 r. miała powziąć dopiero 4 października 2018 r., w chwili wykonania fotokopii akt przez pełnomocnika. W ocenie Kolegium powyższe twierdzenie trudno było uznać za wiarygodne - mając na uwadze zasady logicznego rozumowania trudno bowiem uznać, by strona, która powzięła wiedzę o toczącym się postępowaniu w przedmiocie przedłużenia zatrzymania prawa jazdy, nie była w stanie stwierdzić, że oznacza to jednocześnie, że do takiego zdarzenia procesowego mogło dojść tylko w sytuacji, gdy uprzednio wydana została decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy. Ponadto strona nie uprawdopodobniła w żaden sposób prób starania się o dostęp do akt sprawy oraz odmowy udostępnienia akt sprawy. Powyższe w ocenie Kolegium oznacza, że nie można było uznać daty 4 października 2018 r. za dzień, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu. Za taki dzień należało zaś przyjąć dzień 19 września 2018 r., co oznacza, że wniosek o przywrócenie terminu powinien być złożony najpóźniej do dnia 26 września 2018 r.

Pismem z dnia [...] marca 2019 r. P.K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższe postanowienie, zarzucając naruszenie:

1. art. 58 § 1 k.p.a. przez to, że choć organ sam stwierdził, że nie jest wymagane udowodnienie braku winy, lecz wystarczające jest uprawdopodobnienie tej okoliczności, to w istocie odmówił przywrócenia terminu właśnie z powodu braku udowodnienia tej okoliczności,

2. art. 7 k.p.a. przez niewyjaśnienie sprawy w sposób wszechstronny polegające na ustaleniu, iż w świetle załączonych dowodów, jak i przedstawionej argumentacji doszło do uchybienia siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu liczonego od daty ustania przyczyny, podczas gdy do uchybienia tego terminu nie doszło, bowiem zaczął on swój bieg w momencie zaznajomienia się z treścią decyzji, a nie w momencie powzięcia informacji o jej wydaniu,

3. art. 80 k.p.a. przez złamanie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie ich oceny w sposób dowolny, skutkujący niezasadnym uznaniem, iż doszło do uchybienia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, podczas gdy termin ten zaczął swój bieg w późniejszym okresie.

Mając to wszystko na uwadze skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...] oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.).

Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji Sąd uznał, że wniesiona skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W myśl art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

W rozpoznawanej sprawie spór dotyczy kwestii, czy został zachowany warunek przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w postaci wniesienia takiej prośby w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. W orzecznictwie wskazuje się, że przesłanka dochowania siedmiodniowego terminu jest pierwotna w stosunku do pozostałych podstaw uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Jej niedochowanie zawsze skutkuje nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu, gdyż jest to termin, który nie podlega przywróceniu. Z art. 58 § 2 k.p.a. wynika, że datą, od której należy liczyć termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, jest dzień ustania przyczyny uchybienia terminu. Jeśli strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od dnia uzyskania przez nią wiadomości o tym, a rolą strony wnoszącej o przywrócenie terminu jest wówczas wskazanie daty, w jakiej dowiedziała się o okoliczności uchybienia terminu (zob. wyrok NSA z dnia 22 stycznia 2018 r., II OSK 1476/17, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). W literaturze przedmiotu wskazuje się, że ustanie przyczyny uchybienia terminowi oznacza z reguły ustanie przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia przez zainteresowanego, który dołożył należytej staranności (A.Wróbel: w Komentarz aktualizowany do art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego). Ogólnie rzecz ujmując, ustanie przeszkody należy wiązać ze zmianą sytuacji podmiotowej zainteresowanego w ten sposób, że uzyskuje lub odzyskuje on możność podjęcia aktywności procesowej (J.Wegner w: Kodeks Postepowania administracyjnego. Komentarz. pod red. W. Chróścielewskiego i Z.Kmieciaka, WIK 2019).

Według organu termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu powinien być liczony od dnia [...] września 2018 r., tj. zgłoszenia się skarżącego do Starostwa Powiatowego po odbiór prawa jazdy, zaś według pełnomocnika strony od dnia [...] października 2018 r., czyli wykonania fotokopii akt przez pełnomocnika strony. Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejsza sprawę stanowisko organu jest prawidłowe. Wskazać trzeba, że w dniu 19 września 2018 r. skarżący podczas pobytu w urzędzie pokwitował osobiście odbiór zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie przedłużenia zatrzymania prawa jazdy na okres do 6 miesięcy. Uprawniony jest zatem wniosek, że skarżący będąc poinformowany o przedłużeniu postępowania w sprawie zatrzymania prawa jazdy miał obiektywną możliwość podjęcia czynności w celu ustalenia (pozyskana) wiedzy o wydaniu przez Starostę decyzji z dnia [...] sierpnia 2018 r. w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Organ zasadnie wskazał, że skarżący nie uprawdopodobnił w jakikolwiek sposób starania się o dostęp do akt sprawy, czy też odmowy udostępnienia akt przedmiotowej sprawy przez pracowników organu.

W ocenie Sądu nie można liczyć siedmiodniowego terminu od dnia wykonania fotokopii akt przez pełnomocnika, bo to w istocie rzeczy oznacza jego odłożenie w nieznaną przyszłość i pozostawienie kwestii spełnienia przesłanki z art. 58 § 2 k.p.a. zupełnej swobodzie strony postępowania, a nie taka jest istota przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Chodzi bowiem o to, by w możliwym do precyzyjnego określania terminie siedmiu dni przywrócić czynności procesowe w toku postępowania. (zob. wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2019 r., I FSK 776/17, CBOSA). Nic nie stało na przeszkodzie aby skarżący od 19 września 2018 r. zapoznał się z decyzją z akt postępowania. Z tego względu należy uznać, że dnia 19 września 2018 r. ustała przyczyna uchybienia terminu, co oznacza, że wniosek o przywrócenie terminu powinien być złożony najpóźniej do dnia 26 września 2018 r.

Należy również zauważyć, że zawodowy pełnomocnik skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, odwołuje się do okoliczności związanych z prawidłowością (skutecznością) doręczenia decyzji z uwagi między innymi na możliwość nieuprawnionego przejęcia awiza przez żonę skarżącego. Wskazać trzeba, że instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie w tych wszystkich sytuacjach, gdy strona nie dokonała w terminie czynności. Wniosek o przywrócenie terminu opiera się na założeniu, że decyzja, od której wniesiono odwołanie została skutecznie doręczona i że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy strony. Uchybienie terminu należy zatem wiązać z okolicznościami innymi niż nieprawidłowości w doręczeniu decyzji, albowiem kwestia ta wykracza poza zakres postępowania w sprawie przywrócenia terminu (zob. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2019 r., II GZ 458/18, wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2019 r., I FSK 776/17, CBOSA). Należy dodać, że organ wskazał, że przesyłka zawierająca decyzję z dnia [...] sierpnia 2018 r. była dwukrotnie awizowana, zaś strona nie zakwestionowała adresu na który została wysłana decyzja. W orzecznictwie wskazuje się, że adresat pisma może obalić domniemanie doręczenia mu w powyższy sposób pisma w trybie art. 44 k.p.a., jeżeli udowodni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo to nie zostało doręczone z przyczyn od niego niezależnych. Nie jest w tym zakresie jednak wystarczające samo tylko zaprzeczenie adresata pisma, że nie powziął wiadomości o złożeniu korespondencji w placówce pocztowej lub urzędzie gminy, lecz konieczne jest poparcie tego twierdzenia przekonywującymi dowodami (zob. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2019 r., II OSK 1158/18, CBOSA). W ocenie Sądu dla obalenia domniemania skuteczności doręczania przesyłki nie wystarcza fakt złożenia reklamacji pocztowej, czy podniesiony na rozprawie fakt prowadzenia postępowania przygotowawczego w sprawie utrudnienia odbioru korespondencji przez byłą żonę skarżącego (por. postanowienie NSA z dnia 4 listopada 2015 r., II FSK 2361/15, CBOSA).

Z tych względów skargę jako niezasadną należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.

-----------------------

#

2