Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 90/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2010-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235-1,  art. 235-2
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia WSA Anna Klotz Protokolant Dominika Znaniecka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 marca 2010r. sprawy ze skargi W. C. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

II SA/Bd 90/10

Uzasadnienie

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. decyzją nr [...] z dnia [...], po rozpoznaniu odwołania W. C., utrzymał w mocy decyzję nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C. z dnia [...] nr [...], mocą której nie stwierdzono u S. C. choroby zawodowej w postaci przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 50% wartości należnej, wywołane narażeniem na gazy drażniące, jeżeli w ostatnich dziesięciu latach pracy zawodowej były przypadki stwierdzenia na stanowisku pracy przekroczeń odpowiednich normatywów higienicznych, wymienionych w poz. 5 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115).

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że stosownie do art. 2351; 2352 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r., Nr 105, poz.869) do wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową konieczne jest spełnienie następujących warunków:

- choroba powinna być wymieniona w obowiązującym wykazie chorób zawodowych,

- w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy,

- zespół objawów choroby zawodowej powinien odpowiadać skutkom biologicznym działania czynnika szkodliwego,

- konieczne jest rozpoznanie choroby zawodowej przez lekarza zatrudnionego w jednostce orzeczniczej uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych.

W dniu [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w C. wydał decyzję Nr [...] znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia pośmiertnie choroby zawodowej u S. C. Decyzję wydano na podstawie orzeczenia lekarskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w T. z dnia [...] nr [...], orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia [...] nr [...] oraz w wyniku dochodzenia epidemiologicznego przeprowadzonego przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C.

Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w T. wydał orzeczenie lekarskie w dniu [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej-przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego, wymienionej w poz. 5 wykazu chorób zawodowych. Uzasadniono, że zgodnie z obowiązującymi w Polsce przepisami dotyczącymi chorób zawodowych okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznana choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego, w przypadku przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli wynosi jeden rok. Z karty oceny narażenia zawodowego wynika, że S. C. był zatrudniony do stycznia 1991 r. W dostępnej dokumentacji medycznej z wymaganego okresu nie ma informacji potwierdzających fakt zachorowania S. C. na przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli. Pierwszy zapis dotyczący rozpoznania u S. C. przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli datowany jest na rok 1998 - oznacza to, że od końca zatrudnienia do rozpoznania choroby upłynęło ok. 7 lat. Tym samym nie został spełniony wymagany prawem warunek czasu wystąpienia udokumentowanych objawów choroby. W ocenie związku przyczynowo- skutkowego pomiędzy warunkami pracy a stwierdzoną chorobą należy uwzględnić wymieniany w dokumentacji medycznej S. C. nałóg palenia papierosów, który jest u ludzi główną, udokumentowaną przyczyną przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli. Z analizy dostępnej dokumentacji wynika, że powstanie i rozwój choroby oskrzeli u S. C. nastąpiły w znacznym przedziale czasowym od ustania narażenia zawodowego, co wskazuje na pozazawodową etiologię tego schorzenia.

W. C., żona zmarłego S. C. nie zgodziła się z treścią w/w orzeczenia lekarskiego i wystąpiła z wnioskiem o ponowną ocenę dokumentacji medycznej w jednostce orzeczniczej II stopnia.

W dniu [...] Przychodnia Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy im. Prof. J. N. w Ł. wydała orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania pośmiertnie u S. C. choroby zawodowej, w którym podtrzymała stanowisko jednostki orzeczniczej I stopnia. W uzasadnieniu braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej stwierdzono, że w latach 1961-1991 S. C. pracował w różnych zakładach pracy na różnych stanowiskach w narażeniu na działanie pyłu przemysłowego. W okresie od 1961 r. do 1964 r. podczas zatrudnienia na stanowisku pracownika obsługi odlewni, był narażony na działanie pyłu zawierającego wolną krystaliczną krzemionkę w warunkach przekroczeń wartości normatywów higienicznych, a w pozostałych miejscach pracy na pył węgla, nawozów, superfosfatu, wapna, cementu i zbóż.

Jak wynika z analizy dostarczonej przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w T. dokumentacji medycznej u opiniowanego w 1998 r. rozpoznano przewlekłą obturacyjną chorobę płuc. Wykonane w 1999 r. badanie spirometryczne wykazało zaburzenia wentylacji z przewagą obturacji (w załączonej dokumentacji umieszczono opis badania, brak wyniku tego badania). Wykonane w 2001 r. badanie spirometryczne ujawniło wartość natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej - FEV1-31% wartości należnej.

Stosownie do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. 2009 r., Nr 105, poz. 869), aby uznać przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli za chorobę zawodową musi ono powodować trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 60 % wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej co najmniej w 30% przypadków stwierdzono na stanowisku pracy przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń. Z rozporządzenia wynika ponadto, że okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważniających do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego wynosi w tym przypadku 1 rok. U S. Ci. udokumentowane rozpoznanie choroby pod postacią POCHP datuje się na 1998 r. tj. 7 lat od chwili ustania narażenia zawodowego.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. w związku ze zmianą kryteriów koniecznych do rozpoznania schorzenia umieszczonego w pozycji 5 wykazu chorób zawodowych (wejście w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych Dz. U. z 2009 r., Nr 105, poz. 869) - zwrócił się z prośbą do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. o wydanie opinii, czy obecnie zaistniały przesłanki do rozpoznania pośmiertnie choroby zawodowej u S. C. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. przesłał również dodatkowy materiał dowodowy, uzyskany w trakcie prowadzonego postępowania odwoławczego, celem oceny przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Instytut Medycyny Pracy w Ł. w opinii uzupełniającej z dnia [...] znak: [...] podtrzymał swoje poprzednie stanowisko uzasadniając, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r., Nr 105, poz. 869), w przypadku przewlekłego obtruracyjnego zapalenia oskrzeli, zmieniło kryterium uznania tego schorzenia za chorobę zawodową jedynie w zakresie wartości FEV1 (obecnie poniżej 60% wartości należnej). W przypadku opiniowanego nie miało to jednak znaczenia, gdyż udokumentowane rozpoznanie choroby pod postacią przewlekłego obtruracyjnego zapalenia oskrzeli datuje się na okres 7 lat od ustania narażenia zawodowego. Nie stwierdzono również, aby w ciągu ostatnich 10 lat zatrudnienia S. C., występowały na jego stanowisku pracy jakiekolwiek przypadki stwierdzenia przekroczenia wartości odpowiednich normatywów higienicznych. Zdaniem Instytutu Medycyny Pracy dokumentacja medyczna dotycząca okresu leczenia pacjenta od [...] do chwili zgonu nie wniosła nic nowego do sprawy, bowiem dotyczy okresu, który zgodnie z obowiązującymi przepisami nie wpływa na uznanie choroby zawodowej.

S. Ci. pracował w okresie od [...] do [...] w W. P. P. K. S. w K. Oddział w K., obsługując dystrybutor paliw: benzyny i oleju napędowego. Na stanowisku pracy występowało narażenie na opary produktów naftowych.

W okresie [...] do [...] został zatrudniony na stanowisku formierza w K. Z. O. P. P. w K. Do czynności zawodowych na tym stanowisku należało dostarczanie: materiałów formierskich, piasku, glinki oraz oprzyrządowania do wykonania odlewów z magazynów zewnętrznych na wydział odlewni a także wykonywanie prac związanych ze sprzątaniem odlewni.

Od [...] do [...] S. C. pracował w G. S. "S. C." w P. B. Od [...] był zatrudniony jako pracownik fizyczny a następnie od [...] jako ładowacz ekipy ręcznych robót załadunkowych i wyładunkowych towarów masowych. Na stanowiskach tych wykonywał prace związane z załadunkiem i wyładunkiem z wagonów i pojazdów mechanicznych towarów masowych takich jak: węgiel, nawozy sztuczne (często sypkie), materiały budowlane, wapno, cement, stal. Rozładunek odbywał się ręcznie, za pomocą łopaty. Do obowiązków pracownika należało także gaszenie wapna, co stwarzało narażenie na gazy drażniące. Od [...] S. C. został zatrudniony na stanowisku robotnika magazynowego w magazynach zbożowych, paszowych i nawozowych. Pracował w starych, pozbawionych wentylacji pomieszczeniach, w których brak było zmechanizowanego systemu transportowego. Wykonywał takie czynności jak: przenoszenie worków ok. 70 kilogramowych, układanie towarów w magazynie, wykonywanie prac porządkowych (w tym czyszczenie ścian magazynowych przed białkowaniem i dezynfekcją), rozładunek, przesypywanie, ważenie oraz załadunek zboża z magazynu, wykonywanie drobnych napraw a także konserwacja maszyn i urządzeń znajdujących się w magazynie. Od [...] do [...] S. C. był zatrudniony na stanowisku konwojenta w dziale transportu. Pracował w pełnym wymiarze czasu pracy. Zgodnie z zebranymi informacjami S. C. wyposażony był w odzież ochronną i roboczą. Nie stosował jednak maseczek przeciwpyłowych. W czasie zatrudnienia miał przeprowadzane przez lekarza medycyny pracy badania profilaktyczne. W dostępnej dokumentacji brak jest aktualnych danych na temat pomiarów czynników szkodliwych.

W ocenie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej S. C. zostało przeprowadzone przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C. w sposób właściwy. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w C. wziął pod uwagę wszystkie materiały dowodowe niezbędne do wydania decyzji w przedmiocie choroby zawodowej, tj. dokładnie przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne oraz stosowne opinie lekarskie. Orzeczenia lekarskie, zarówno jednostki orzeczniczej I jak i II stopnia wskazują jednoznacznie na brak podstaw do rozpoznania pośmiertnie choroby zawodowej - przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli. Po przeanalizowaniu zgromadzonej w sprawie dokumentacji medycznej oraz analizie narażenia zawodowego Instytut Medycyny Pracy w Ł. uzasadnił, że S. C. w latach 1961-1991 był narażony na działanie pyłu przemysłowego, przy czym w okresie od 1961 r. do 1964 r. podczas zatrudnienia na stanowisku pracownika obsługi odlewni, był narażony na działanie pyłu zawierającego wolną krystaliczną krzemionkę w warunkach przekroczeń wartości normatywów higienicznych, a w pozostałych miejscach pracy na pył węgla, nawozów, superfosfatu, wapnia, cementu i zbóż. S. C. pracował zawodowo do [...], a dopiero w 1998 r. rozpoznano u pacjenta przewlekłą obturacyjną chorobę płuc. Nie został więc zachowany okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Stosownie do obowiązujących przepisów, tj. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r., Nr 105, poz. 869) okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym wynosi w przypadku S. C. 1 rok. Jednocześnie z dostarczonej dokumentacji medycznej wynika, że do 1993 r. S. C. palił papierosy. Zgodnie z aktualnym stanem wiedzy głównym czynnikiem etiologicznym przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli, odpowiedzialnym za większość przypadków, jest palenie papierosów. Jeszcze przez okres 2 lat po zakończeniu pracy pacjent palił papierosy, co niewątpliwie przyczyniło się do rozwoju choroby oskrzeli. Ponadto brak jest udokumentowanych danych, aby w ciągu ostatnich 10 lat zatrudnienia pacjenta na jego stanowisku pracy, co najmniej w 30% przypadków stwierdzono przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń.

Niezależnie od tego jak ciężką pracę wykonywał S. C., organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie mogły uznać schorzeń pacjenta za chorobę zawodową, gdyż nie zostało spełniono wymagane prawem kryterium czasowe wystąpienia udokumentowanych objawów choroby koniecznych do stwierdzenia choroby zawodowej. W sytuacji braku rozpoznania tej choroby u S. C. przez jednostki orzecznicze I i II stopnia, które uprawnione są do rozpoznawania chorób zawodowych, organ I instancji nie mógł stwierdzić choroby zawodowej i słusznie wydał decyzję o braku podstaw do stwierdzenia pośmiertnie choroby zawodowej. Zatem Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. nie znalazł podstaw prawnych do zmiany decyzji organu I instancji.

Skargę na decyzję państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] złożyła W. C., reprezentowana przez pełnomocnika. Zaskarżono decyzje w całości zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, (Dz. U. z 2009 r., Nr 105, poz. 869), mimo niezgodności z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stwierdzonej przez Trybunał Konstytucyjny poprzedniego rozporządzenia (obecne rozporządzenie w żadnej mierze nie uwzględnia treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego). Przedmiotowe orzeczenie datowane na 19 czerwca 2008 r. spowoduje w najbliższym czasie utratę mocy obowiązujących przepisów, które organ przyjął jako podstawę skarżonej decyzji oraz art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez sprzeczność istotnych ustaleń Inspektora z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, w wyniku przyjęcia, że choroba, która wystąpiła u S. C. nie może być uznana za chorobę zawodową, bowiem była wynikiem nałogu, a nie pracy w szkodliwych warunkach.

Wskazując na obrazę przepisów prawa, która miała istotny wpływ na wynik sprawy, wniósł o uchylenie decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy. Skarżący podniósł, że argumentacja przytoczona przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. jest nieaktualna w świetle wyroku stwierdzającego niezgodność art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94, ze zm.) w zakresie, w jakim nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia oraz samego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych nie stanowi wykonania treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

W uzasadnieniu decyzji Inspektor w ogóle nie ustosunkował się do najważniejszego zarzutu podniesionego w odwołaniu z dnia [...]. Organ pominął, że dnia 19 czerwca 2008 r. (sygn. akt P 23/07) Trybunał Konstytucyjny orzekając w oparciu o analogiczny do rozpoznawanego stan faktyczny stwierdził, że delegacja zawarta w art. 237 § 1 pkt 2 i 3 k.p. jest blankietowa, gdyż ani te przepisy, ani żaden inny przepis k.p. nie zawierają wytycznych co do treści rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Trybunał, wyjaśniając znaczenie zasady wyłączności ustawy w sferze wolności i praw człowieka i obywatela, przypominał, że wszelkie sprawy o istotnym znaczeniu z punktu widzenia realizacji konstytucyjnych wolności i praw człowieka i obywatela muszą być uregulowane bezpośrednio w ustawie i nie mogą być przekazywane do uregulowania w drodze rozporządzeń (wyrok TK z 5 grudnia 2007 r., sygn. K 36/06, OTK ZU nr l l/A/2007, poz. 154). W ocenie Trybunału, lista chorób zawodowych powinna więc należeć do materii ustawowej, jako że dotyczy żywotnych interesów prawnych obywateli, wyznaczając niektóre ich prawa i obowiązki o charakterze administracyjnoprawnym. Tymczasem ustawodawca, decydując się na scedowanie kompetencji do ustalenia powyższego katalogu na organ administracji publicznej, nie określił żadnych wymogów pozwalających na kontrolę procedury opracowania wykazu chorób zawodowych w zakresie uwzględnienia światowych standardów medycyny pracy. Budzi wątpliwości zarówno sam wykaz chorób, jak i zawarte w nim ograniczenia czasowe.

Inspektor niesłusznie powołuje się również na błędną argumentację Instytutu Medycyny Pracy w Ł., który swoją opinię opiera właśnie na niezgodnych z Konstytucją przepisach rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.

Inspektor nie dostrzegł, że spełnione zostały wszystkie warunki konieczne do wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową. Mianowicie jest ona wymieniona w obowiązującym wykazie chorób zawodowych, istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy, a jej objawy odpowiadały skutkom biologicznym działania czynnika szkodliwego. Ponadto choroba została rozpoznana przez lekarza zatrudnionego w jednostce orzeczniczej uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych. Fakt, że rozpoznanie nastąpiło 7 lat od końca zatrudnienia S. C. nie ma znaczenia w świetle przywołanego wcześniej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, podważającego regulacje, dotyczące ram czasowych udokumentowania objawów chorobowych. Zarzut braku spełnienia kryterium czasowego, wobec wykazanej niezgodności przepisów w tym zakresie z Konstytucją RP, budzi sprzeciw.

Wbrew twierdzeniom organu, S. C. nie był obciążony nałogiem palenia papierosów, jak zresztą zeznali powołani w sprawie świadkowie. W tej sytuacji nie sposób dopatrzyć się związku pomiędzy okazyjnym sięganiem po papierosa z powstałą chorobą oskrzeli. Fakt formalnego stwierdzenia choroby dopiero w 1998 r., która w rzeczywistości ujawniła się już znacznie wcześniej, co wykazano w poprzednim odwołaniu, wcale nie wskazuje na pozazawodową etiologię schorzenia.

Z posiadanej dokumentacji jednoznacznie wynika, iż S. C. podczas zatrudnienia na kolejnych stanowiskach pracy narażony był na działanie różnego rodzaju pyłów i gazów drażniących w warunkach przekroczeń wartości normatywów higienicznych, na co organ zwrócił uwagę. Brak danych, aby w ciągu ostatnich 10 lat zatrudnienia S. C., na jego stanowisku pracy występowały przypadki stwierdzenia przekroczenia wartości najwyższych dopuszczalnych stężeń, nie upoważnia Inspektora do przyjęcia, że takie przypadki nie miały miejsca. Powstaje pytanie, w jaki sposób oraz kto dokonywał stosownych pomiarów i gromadził dokumenty w tym zakresie. Stosowne badania w niektórych zakładach nie były w ogóle przeprowadzane, a kontrola BHP pozostawiała wiele do życzenia. Inspektor opisując przebieg pracy zawodowej zmarłego sam zauważa, że warunki jego pracy stwarzały ogromne narażenie na gazy drażniące, bowiem S. C. wykonywał czynności w pomieszczeniach pozbawionych wentylacji, bez odpowiednich maseczek przeciwpyłowych. Posiadane informacje (w tym dokumentacja z K. Z. O.) są wystarczające do stwierdzenia, że czynniki szkodliwe wykraczały poza dozwolone normy. Wbrew opinii Inspektora, fakt wypłacania dodatku za prace uciążliwe, sam w sobie jest okolicznością wskazującą na możliwość powstania choroby zawodowej.

Rodzina S. C. nie może ponosić konsekwencji braku wczesnego wykrycia choroby w wyniku błędu lekarskiego oraz przeprowadzenia pobieżnych badań. Wszystkie sporządzone opinie lekarskie nie wykluczają, że przyczyną zgonu była choroba zawodowa, a powstałe na tle braku wcześniejszej dokumentacji medycznej wątpliwości należy zinterpretować na korzyść rodziny zmarłego.

Skutkiem orzeczenia Trybunału o niezgodności z Konstytucją przepisów, będących podstawą prawną decyzji nieprawidłowo skontrolowanej przez Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, powinno być uchylenie zaskarżonej decyzji jako wydanej w warunkach uzasadniających wznowienie postępowania administracyjnego (art. 145a kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.). Utrzymana w mocy decyzja, nie uwzględnia zmian prawa, okoliczności faktycznych i stanu wiedzy specjalistycznej, czego Wojewódzki Inspektor Sanitarny zdaje się nie zauważać.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 2351 i art. 2352 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869) i rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 sierpnia 2002 r. w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób (Dz. U. Nr 132, poz. 1121).

Przepis art. 2351 Kodeksu pracy stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Z kolei przepis art. 2352 Kodeksu pracy wskazuje, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Definicja choroby zawodowej została wprowadzona do Kodeksu pracy na mocy ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 99, poz. 825). Ustawa weszła w życie 3 lipca 2009 r.

Na mocy upoważnienia ustawowego zawartego w art. 237 § 1 pkt 3 - 6 i § 1- Kodeksu pracy zostało wydane rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). Rozporządzenie określa wykaz chorób zawodowych, okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych. Rozporządzenie weszło w życie 3 lipca 2009 r. Poprzednio obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Rozporządzenie to, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt P 23/07 zostało uznane za sprzeczne z Konstytucją, jednakże przepisy te utraciły moc obowiązującą z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw (wyrok został ogłoszony w Dz. U. z 2008 r., Nr 116, poz. 740). Do czasu wydania nowego rozporządzenia organy administracji stosowały poprzednio obowiązujące rozporządzenie.

W świetle twierdzeń skargi należy przypomnieć, że zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja RP (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) wszystkie organy władzy działają na podstawie i w granicach prawa. Podstawą prawną decyzji są przepisy aktualnie obowiązujące. Organ I instancji wydał decyzję w dniu 10 kwietnia 2009 r., a więc w czasie, gdy obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Przepis ten był obowiązujący w dacie wydania decyzji i powołanie się na niego jest uzasadnione. Poglądu tego nie zmienia utracenie przez ten przepis domniemania zgodności z Konstytucją.

W dacie wydania decyzji przez organ II instancji obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Zgodnie z § 11 ust. 1 tego rozporządzenia z zastrzeżeniem ust. 2 (nie mającego zastosowania w sprawie), do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Organ II instancji prawidłowo zastosował przepisy tego rozporządzenia.

Sąd nie podziela poglądu skarżącego, że istnieją podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej. Zarówno decyzja organu I instancji jak i decyzja organu II instancji obszernie omawiają warunki jakie muszą nastąpić, aby stwierdzić chorobę zawodową i konfrontują je z ustalonymi w sprawie okolicznościami faktycznymi. Dokonana w ten sposób ocena prawa nie narusza.

Samo wymienienie choroby w wykazie chorób zawodowych nie jest wystarczające do jej stwierdzenia. Muszą zaistnieć pozostałe okoliczności wskazane już w decyzji organu II instancji, mianowicie: w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, zespół objawów choroby zawodowej powinien odpowiadać skutkom biologicznym działania czynnika szkodliwego i konieczne jest rozpoznanie choroby zawodowej przez lekarza zatrudnionego w jednostce orzeczniczej uprawnionej do rozpoznania chorób zawodowych.

Orzekające w sprawie organy dokonały oceny warunków pracy, w oparciu o zgromadzone dokumenty. Istotne znaczenie mają opinie lekarskie. Opinie lekarskie obu instancji wykluczyły możliwość powstania choroby zawodowej w postaci przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli.

Wbrew poglądom skarżącego znaczenie ma także to, że z wnioskiem o stwierdzenie choroby zawodowej wystąpiono po upływie 7 lat. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie ma do tego żadnego znaczenia. Wspomniane rozporządzenie wykonawcze z dnia 30 czerwca 2009 r. w załączniku zawiera wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, Dla wskazanej jednostki chorobowej S. C. okres ten wynosi 1 rok. Nawet gdyby, teoretycznie zakładając, zachodziły warunki do stwierdzenia choroby zawodowej, to jej stwierdzenie, wobec upływu wskazanego terminu nie byłoby możliwe.

W tej sytuacji nie ma znaczenia pobieranie dodatku szkodliwego, przez pewien okres czasu, z tytułu wykonywanej przez niego pracy.

S. C. zakończy pracę w 1991 r. Jeszcze 2 lata po zakończeniu pracy palił papierosy, a świetle bezsprzecznych ustaleń naukowych palenie papierosów jest głównym czynnikiem etiologicznym przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli.

Materiał dowodowy zebrany w sprawie został oceniony wszechstronnie i na jego podstawie wyciągnięto prawidłowe wnioski.

Propozycja potraktowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego jako przesłanki wznowieniowej, warunkach rozpatrywanej sprawy, nie jest trafna. Organ II instancji, wydając zaskarżoną decyzję, oparł się na przepisach prawa, których domniemanie konstytucyjności nie zostało obalone. Zasada dwuinstancyjności polega na tym, że organ II instancji rozpatruje sprawę ponownie, uwzględniając aktualny stan faktyczny i prawny. Wskazany wyrok Trybunału Konstytucyjnego mógłby powodować uchylenie zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdyby decyzja II instancji oparta była na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r., a orzekanie przez sąd administracyjny nastąpiłoby w czasie odroczonej utraty domniemania konstytucyjności rozporządzenia. W takiej sytuacji sąd jest obowiązany uwzględnić utratę domniemania konstytucyjności rozporządzenia czy ustawy. Sytuacja taka jednak w sprawie nie występuje.

Uzasadnia to, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalenie skargi.