Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 982/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 153, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 24
journal: Dz.U. 2015 poz 520
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Piotr Godlewski Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2017 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie zmian w ewidencji gruntów i budynków I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżącego T. B. kwotę 680 zł /słownie: sześćset osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi TB jest decyzja [.] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [.] (dalej: "WINGiK w [.]") z dnia [.] maja 2016 r. nr [.], w przedmiocie zmian w ewidencji gruntów i budynków, którą wydano w następujących okolicznościach;

Podaniem z dnia 18 grudnia 2013 r. TB zwrócił się do Starosty Powiatu [.] o dokonanie korekty granic działki nr 495/1 obr. [...] – [.], poprzez przywrócenie jej przebiegu sprzed modernizacji ewidencji gruntów i budynków z pominięciem operatu nr [.]. W ocenie wnioskodawcy błędnie oceniono miejsce położenia kamienia granicznego pomiędzy działkami nr 496/2 i 495/1, jako odsuniętego od granicy o 0,6 m. Granica pomiędzy działkami powinna przebiegać prosto, a tymczasem tak nie jest. Co najmniej jeden ze słupów telefonicznych powinien znajdować się na działce nr 496/2, podczas gdy wszystkie są na działce nr 495/1 bądź w granicy. Na działce nr 495/1 ustanawiana była też służebność o szerokości 4 m, a zatem co najmniej taka odległość powinna dzielić działki nr 496/2 i 495/2. Błąd ten powinien być skorygowany w ramach aktualizacji danych.

Wydana w sprawie decyzja Starosty z dnia [.] maja 2014 r. nr [.] o odmowie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków została utrzymana w mocy decyzją WINGiK w [.] z dnia [.] sierpnia 2014 r. nr [.]. Na skutek skargi TB wyrokiem z dnia 17 lutego 2015 r. sygn. II SA/RZ 1272/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił ww. decyzje uznając, że wydano je z naruszeniem przepisów postępowania. Sąd przypomniał, że ewidencja gruntów i budynków to systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, przy czym organ ją prowadzący, wprowadza do niej zmiany wynikające z dokumentów powstałych poza tym postępowaniem. Nie może on zasadniczo we własnym zakresie dokonywać ustaleń dotyczących danych zawartych w takich dokumentach, w tym rozstrzygać sporów dotyczących własności. Proces aktualizacji ewidencji może zaś polegać również na usuwaniu (prostowaniu) błędnych wpisów. W razie jednak powstania sporu, co do tego, czyją własnością jest nieruchomość, powinno najpierw dojść do rozstrzygnięcia takiego sporu w drodze odpowiedniego procesu cywilnego, a dopiero później do ujawnienia zapadłego w takim procesie wyroku w operacie ewidencyjnym. Następnie zwrócono uwagę, że działki o pierwotnych numerach 496 i 495 na przestrzeni czasu ulegały wielokrotnym podziałom. Dopiero jednak na rozprawie sądowej doszło do wyjaśnienia istoty wniosku skarżącego, że wskazywany przez niego błąd prawdopodobnie tkwi w opisie współrzędnych wykazanych do podziałów działki nr 496 bądź po jej podziale. Konieczne zatem stało się wyjaśnienie treści tego żądania w zakresie wprowadzenia zmian sprowadzających się według skarżącego do porównania danych technicznych zawartych w dwu operatach geodezyjnych. Sąd zwrócił przy tym uwagę, że zapisy wprowadzone do ewidencji gruntów i budynków nie mogą kreować sporów granicznych.

Decyzją z dnia [.] marca 2016 r. nr [.], Starosta Powiatu [.] odmówił wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów obrębu [...] dotyczącej granicy działki nr 495/1 z pominięciem danych geodezyjnych zawartych w operacie pomiarowym z podziału działki nr 496 włączonym do zasobu w dniu [.] maja 1996 r. pod nr 3 [.] (zasób użytkowy), przyjmując za materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia art. 20 ust. 1 i ust. 2, art. 22 I art. 24 ust. 2b pkt 2c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2015 r. poz. 520) zwana dalej w skrócie P.g.k lub ustawą.

Organ I instancji ustalił, że mapa zasadnicza obrębu [.] w skali 1:2000 w układzie "1965" została opracowana w latach 1974-75. Mapa ewidencji gruntów w takiej skali powstała w 1976 r. metodą reprodukcji fotomechanicznej. Rejestr gruntów obrębu Zarzecze założono w 1975 r. W 1978 r. nastąpiło odnowienie operatu i przejście z systemu parcelowego na działkowy. Wówczas to działka nr 496 wpisana została na rzecz ZP, działka nr 495 na rzecz AS, a działka nr 497 na rzecz HK. W 1995 r. dokonano podziału działki nr 496 na działki nr 496/1, 496/2 i 496/3. W 2000 r. podzielono działkę nr 496/1 na działki nr 496/4, 496/5, 496/6 i 406/7. W 2006 r. podzielono zaś działkę nr 495 na nowe działki nr 495/1 i 495/2. W 2011 r. podzielono działkę nr 497 na działki 497/2 i 497/3. Dokumentację geodezyjną włączono do zasobu. W latach 2011-2012 przeprowadzono modernizację ewidencji gruntów i budynków obrębu [.], a przebieg granic działek wykazano na podstawie danych zgromadzonych w ewidencji. W związku ze zgłoszonymi uwagami przez TB, co do przebiegu granic działki nr 495/1 zlecono sprawdzenie położenia punktów granicznych działki i dokonanie pomiaru kontrolnego. Informacja o tym, że projekt operatu stał się operatem ewidencji gruntów i budynków ogłoszono w Dzienniku Urzędowym Województwa [.] w dniu [.] lipca 2012 r. Niemniej, TB skierował do organu kolejne żądanie weryfikacji granic działki nr 495/1 z działkami nr 497/3, 496/3 i 496/2. Wobec tego dokonano oględzin nieruchomości. W toku postępowania stwierdzono jednak istnienie sporu granicznego pomiędzy właścicielem działki nr 495/1 z działkami nr 496/3 i 497/3. Stosując się do wskazań Sądu zlecono wykonanie dokumentacji geodezyjno-prawnej dla odcinka granicy działek nr 497/3 i 496/3 z działką nr 495/1, w której analizie poddano dotychczas wykonane opracowania dotyczące tych działek. Stwierdzono na tej podstawie, że przed 1995 r. nigdy nie dokonywano bezpośredniego pomiaru działki nr 496, a dopiero podczas jej podziału. W latach 2011-12 podczas modernizacji mapę analogową zastąpiono mapą numeryczną; zmienił się wówczas układ współrzędnych punktów granicznych z "1965" na "2000". Analizowane opracowania i czynności geodezyjne wykonano jednak prawidłowo, a jedyną stwierdzoną nieścisłością było to, że w operacie pomiarowym podziału działki nr 495 z 2006 r. w innej odległości od punktów zarysu pomiarowego ustalono i wyznaczono granicę oznaczoną przez punkty 1242 i 1243 niż to zapisano na szkicu polowym i w części opisowej opracowania. Na podstawie poczynionych ustaleń podtrzymano stanowisko o istnieniu sporu granicznego między działką nr 495/1 a działkami nr 496/3 i 497/3. Jedynym sposobem jego rozstrzygnięcia jest postępowanie rozgraniczeniowe. Nie było zatem możliwe uwzględnienie zgłoszonego przez TB żądania.

W odwołaniu TB zarzucił organowi ujawnienie w ewidencji danych niezgodnych z dokumentacją geodezyjną zgromadzoną w ośrodku i niezastosowanie § 44 pkt 2, § 46 ust. 2 i § 54 ust. 1 i 6 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454), jak też niedostateczne wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, zwłaszcza w kontekście negatywnej oceny operatu (analizy) opracowanego przez geodetę SK, oraz brak rozstrzygnięcia w przedmiocie zgłoszonego przez niego żądania i należytego uzasadnienia zajętego stanowiska poprzez zaniechanie odniesienia się do wszystkich argumentów wnioskodawcy.

Opisaną na wstępie decyzją z dnia [.] maja 2016 r. WINGiK w [.] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) zwana dalej w skrócie k.p.a.) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że ewidencja gruntów i budynków ma jedynie charakter techniczno-informacyjny. Jej zadaniem nie jest rozstrzyganie sporów granicznych, a aktualizacja ewidencji prowadzona jest poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Prowadząc ponownie postępowanie wezwano wnioskodawcę do sprecyzowania żądania, zgodnie ze wskazaniem Sądu. Przeprowadzona zaś analiza materiałów geodezyjnych w zakresie wykazania podstawy przebiegu granicy działki nr 495/1 z działkami nr 497/2, 497/3, 496/3 i 496/2 wykazała, że przebieg ten, na podstawie posiadanej dokumentacji, został w operacie ewidencyjnym ujawniony prawidłowo i zarzuty odwołania nie mogły być uwzględnione.

W skardze TB, domagając się uchylenia wydanych w sprawie decyzji i orzeczenia o kosztach postępowania, zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne w zw. z § 36 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków poprzez ujawnianie przebiegu granic między działkami niezgodnie z zawartością dokumentacji geodezyjnej,

2. przepisów § 44 pkt 2, § 46 ust. 2 oraz § 54 ust. 1 i 6 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków poprzez ich niezastosowanie pomimo istnienia w tym względzie obowiązku prawnego,

3. art. 107 § 1 k.p.a. poprzez brak w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcia merytorycznego w zakresie żądania skarżącego,

4. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia prawnego dla niewydania rozstrzygnięcia w zakresie żądania skarżącego, tj. organ nie odniósł się do żadnego z argumentów skarżącego,

5. art. 7 i 77 k.p.a. poprzez brak należytego wyjaśnienia niewydania rozstrzygnięcia w zakresie żądanym przez skarżącego, tj. nie odniesienie się do żadnego z argumentów skarżącego, a oparcie rozstrzygnięcia na opinii rzeczoznawcy zawierającej błędy logiczne i merytoryczne,

6. art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób budzący zastrzeżenia strony, tj. domniemywanie złej woli skarżącego, brak uwzględnienia w rozstrzygnięciu działania skarżącego w zaufaniu do organów Państwa i prawidłowości dokonywanych przez nie działań.

Skarżący uważa, że organy nie w pełni wykonały wskazania Sądu z wyroku z dnia 17 lutego 2015 r. w zakresie analizy przedstawionej przez niego dokumentacji. W szczególności kwestionuje operat sporządzony na zlecenie Starosty przez geodetę SK, który nie był w terenie i nie dokonywał żadnych pomiarów, choć wskazał bardzo dokładne odległości pomiędzy działkami, pomijając jednak ustanowioną służebność pasem o szerokości 4 m. Nie uwzględniono zaś jego wniosku o przeprowadzenie oględzin, a nie jest prawdą, że granica działki nr 495 nie była mierzona przed 1995 r., ponieważ pomiarów dokonano w 1970 r. w związku z projektowaniem budynku na działce nr 495/1. Wówczas to linia rozgraniczeniowa była linią prostą i równoległą do granicy wschodniej. To podczas opracowywania operatu przez geodetę WC opracowującego podział działki nr 496 doszło do naruszania granicy zewnętrznej z działką 495. Geodeta SK w ogóle nie ocenił zaś operatu operowanego przez MK opracowującego podział działki nr 495, podobnie jak punktów granicznych nr 1244, 1241 i 1242. O przebiegu granicy świadczyć może też posadowienie słupów telefonicznych, ponieważ co najmniej jednej powinien znajdować się na działce nr 406/2 (tymczasem wszystkie wytworzone dla tych nieruchomości mapy wskazują, że słupy telefoniczne posadowione są tylko na działce 495/1), jak też operat z 2000 r. dotyczący podziału działki nr 496/1 oraz z 2006 r. dotyczący podziału działki 495. Tak więc zmiana przebiegu granicy wynikała z przyjęcia do zasobu błędnie opracowanej dokumentacji geodezyjnej przez WC, ponieważ dotyczyć ona powinna tylko podziału wewnętrznego działki nr 496. Błąd ten powinien być zatem naprawiony w drodze aktualizacji danych ewidencyjnych.

W odpowiedzi na skargę WINGiK w [.] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066). Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) dalej zwanej "p.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Poddawszy zaskarżoną decyzję kontroli w zakresie wyznaczonym przez wyżej wskazane przepisy Sąd uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W dalszym ciągu stan faktyczny sprawy nie został należycie wyjaśniony.

Niniejsza sprawa była już przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 17 lutego 2015 r. sygn. II SA/Rz 1272/14, uchylił decyzję [.] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [.] z dnia [.] sierpnia 2014 r. nr [.] i utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty Powiatu [.] z dnia [.] maja 2014 r. nr [.] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów. Wyrok ten stał się prawomocny w dniu 8 kwietnia 2015 r. W myśl zatem art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W wyroku tym Sąd zwrócił uwagę, że w toku postępowania organ prowadzący ewidencję nie może we własnym zakresie dokonywać ustaleń dotyczących danych zawartych w dokumentach wymienionych w § 46 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, w tym rozstrzygać sporów dotyczących własności. Aktualizacja operatu następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. W pojęciu "aktualizacji" mieści się także usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów bazy danych ewidencyjnych. Jednak czym innym jest prostowanie błędnych wpisów w ewidencji, mających charakter oczywistych (w świetle złożonych dokumentów) pomyłek, a czym innym merytoryczne ustalanie przez organ prowadzący ewidencję m.in. przebiegu granic pomiędzy sąsiadującymi działkami. Postępowanie mające na celu aktualizację operatu ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Sąd wskazał też, że poprzeczny podział działek graniczących ze sobą nie powinien z natury rzeczy ingerować w istniejącą granicę między tymi działkami, przy założeniu, że nie zaistniały przekształcenia przedmiotowe na podstawie dokumentów będących podstawą ich wprowadzania do ewidencji. Zaznaczono jednocześnie, że dopiero na rozprawie doszło do wyjaśnienia istoty wniosku skarżącego, że błąd, na który powoływał się skarżący, prawdopodobnie tkwił w opisie współrzędnych wykazanych do podziałów działki nr 496 bądź po jej podziale. Dlatego Sąd zalecił organom wezwanie wnioskodawcy do sprecyzowania wniosku i przeprowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego (oceny) operatów geodezyjnych dotyczących ww. działek. Zalecenia te wykonano prawidłowo tylko w części.

Z akt sprawy wynika, że postępowanie w sprawie wszczęto na wniosek TB z dnia [.] grudnia 2013 r. Informacja nr [.] Starosty Powiatu [.] z dnia [.] lipca 2012 r. w sprawie operatu ewidencji gruntów i budynków w obrębie [.] położonym w gm. [.] została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa [.] z dnia [.] lipca 2012 r. pod poz. [.]. Dlatego też w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy dotyczące aktualizacji operatu ewidencji gruntów, stosownie do art. 24a ust. 12 P.g.k. Postępowanie prowadzono zatem we właściwym trybie.

W ponownie (obecnie) prowadzonym postępowaniu w piśmie z dnia [.] stycznia 2016 r., działający imieniem skarżącego pełnomocnik radca prawny SM wyjaśnił, że żądanie TB dotyczy korekty granic działki nr 495/1, to jest ich ustalenia z pominięciem danych geodezyjnych zawartych w operacie pomiarowym z podziału działki nr 496 włączonym do zasobu ewidencji gruntów w dniu 8 maja 1996 r. pod nr 3/9/1/96 sporządzonym przez geodetę WC. Za błędne uznał dokonanie modernizacji na podstawie tego operatu. Skorygowane powinny zostać w jego ocenie współrzędne działki nr 495/1 oraz działek sąsiadujących, tj. 496/3, 497/3, 497/2 i 496/2. Ponadto fragment drogi wzdłuż działki nr 495/2 wydzielonej z działki nr 495 winien mieć na całej długości szerokość 4m, tak aby spełniony został wymóg służebności ujawniony w księdze wieczystej (wg wytyczenia szlaku służebnego przez geodetę MK). Skoro odległość od słupka nr 1243 do granicy z działką 496/3 wynosi 4 m, to również odległość ta ma wynosić 4 m od słupka betonowego nr 1242 do granicy z działką nr 497/3. Na wszystkich mapach sprzed operatu geodety WC granica działki nr 495/1 od początku jej istnienia w stosunku do wszystkich działek przebiegała w linii prostej.

Z treści wyżej opisanego żądania wynika, że intencją skarżącego nie było wprowadzenie zmian na podstawie nowych dokumentów (których zresztą nie przedkładał), lecz korekta błędnie – w jego ocenie, dokonanych wpisów w przeszłości, prawdopodobnie w czasie modernizacji ewidencji gruntów i budynków zakończonej w 2012 r. Obowiązkiem organów prowadzących postępowanie było rozpatrzenie takiego żądania i odniesienie się do niego. W tym też kierunku zmierzały wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Rzeszowie zawarte w wyroku z dnia 17 lutego 2015 r. sygn. II SA/Rz 1272/14. Wyjaśnienie omyłkowych wpisów w stosunku do dokumentacji zawartej w zasobie ewidencji gruntów mieści się bowiem w pojęciu aktualizacji ewidencji i obejmuje też prostowanie wpisów błędnych (por. wyroki NSA z dnia 7 maja 2008 r. sygn. I OSK 719/07, z 30 września 2011 r. sygn. I OSK 1628/10, z 9 lipca 2014 r. sygn. I OSK 3092/12). Takie stanowisko zajął również tut. Sąd w uzasadnieniu orzeczenia z dnia 28 stycznia 2015 r. sygn. II SA/Rz 1127/14, w którym stwierdzono, iż rzeczą organu było wykazanie, że istniejące wpisy w ewidencji, kwestionowane przez skarżących, dokonane zostały prawidłowo, i nakazano organom przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie w dalszym ciągu brak konkretnych ustaleń w kontekście żądania wnioskodawcy.

Powołany w wyroku § 46 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków został wprawdzie uchylony z dniem 11 stycznia 2016 r. przez § 1 pkt 10 lit. a) rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 6 listopada 2015 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2015 r. poz. 2109), ale jego treść znajduje się aktualnie w art. 24 P.g.k. Zgodnie z art. 24 ust. 2a P.g.k., informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji: 1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z: a) przepisów prawa, b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4, c) materiałów zasobu, d) wykrycia błędnych informacji; 2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno-technicznej w przypadkach określonych w art. 24 ust. 2b pkt 1, albo decyzji administracyjnej – w pozostałych przypadkach na podstawie art. art. 24 ust. 2b pkt 2 P.g.k. Stosownie zaś do treści § 45 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu wyeliminowania danych błędnych, lub zastąpienie danych niezgodnych ze stanem faktycznym danymi prawidłowymi.

Posługiwanie się przez prawodawcę w przepisach rozporządzenia pojęciem "aktualizacja" a nie "prostowanie" nie oznacza, że nie jest możliwe usuwanie błędów lub omyłek w ewidencji w ramach pojęcia "aktualizacja". Powinno się to jednak odbywać tylko wtedy, gdy uzasadnia to aktualny stan prawny, a zmiany wpisów mają swoje oparcie w dokumentach zasobu. Organy ewidencyjne mogą prostować błędne wpisy, ale nie mogą dokonywać merytorycznego ustalenia przebiegu granic nieruchomości. Nie mogą we własnym zakresie dokonywać ustaleń dotyczących danych zawartych w dokumentacji stanowiącej podstawę wpisów, choć przyjmując tę dokumentację mają obowiązek badać zgodność wykonywania prac geodezyjnych i kartograficznych z przepisami P.g.k. Ich kompetencje polegają bowiem tylko na rejestracji stosownego dokumentu i naniesienia wynikającego z niego zmian (por. wyrok NSA z 26 października 2016 r. I OSK 2901/14). Ewidencja gruntów i budynków nie ma bowiem charakteru prawotwórczego. Jej zadaniem jest odzwierciedlenie w sposób prawidłowy aktualnego stanu prawnego, a nie tworzenie nowego (por. wyroki WSA z dnia 27 luty 2013 r. sygn. III SA/Kr 960/12 oraz z 15 maja 2012 r. sygn. III SA/Lu 86/12). Nie można na organy ewidencyjne, które jedynie rejestrują zmiany będące wynikiem innej procedury, przerzucać kompetencji innych organów lub sądów (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 10 lipca 2014 r. sygn. II SA/Rz 15/14).

Podstawą wpisu danych ewidencyjnych stanowi najpóźniej wydany (sporządzony) dokument mogący być zgodnie z przepisami taką podstawą; waloru takiego nie ma oczywiście operat z 1995 r., ponieważ po tej dacie dokonywano kolejnych zmian danych ewidencyjnych tak w stosunku do działki nr 496 jak i nr 495, co zostało szczegółowo opisane w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji. Dokumentacja z 1995 r. straciła zatem walor aktualności, a skoro ewidencja gruntów i budynków ma odzwierciedlać stan aktualny, to zmiany w ewidencji mogą być wprowadzane tylko na podstawie dokumentów, o których mowa w § 12 rozporządzenia, wydanych (sporządzonych) po ostatnim wpisie w ewidencji. Oznacza to, że nie można dokonywać zmian na podstawie dokumentów sprzed kilkudziesięciu lat, po których następowały kolejne czynności odzwierciedlone (zarejestrowane) w ewidencji. Obowiązkiem organów było jednak wyjaśnić w niniejszym postępowaniu, na jakiej podstawie rejestrowano w ewidencji nowe dane i czy wynikały one z przyjętej do zasobu dokumentacji i czy ta dokumentacja oraz w jakim zakresie nawiązywała do stanu ewidencji bezpośrednio poprzedzającego rejestrację nowych danych i w jakim zakresie ją zmieniała. Skarżący kwestionuje bowiem wpisy, jakich dokonywano po 1995 r. twierdząc, że wprowadzone (zarejestrowane) dane nie wynikały z dokumentacji geodezyjnej. Przy podziałach działek, jak zaznaczono w poprzednim wyroku, nie powinno dochodzić zaś do naruszenia "konstrukcji" działek sąsiednich, co zresztą stanowi wytyczne i zalecenia opracowane dla geodetów.

W okolicznościach kontrolowanej sprawy fakt następowania kolejnych czynności jest bezsporny, co wynika także ze sporządzonej w 2016 r. na zlecenie Starosty Powiatu [.] dokumentacji geodezyjno-prawnej przez geodetę uprawnionego SK, w której zostało opisanych 5 (od nr 2-5 na str. 4) operatów pomiarowych i operatów technicznych włączonych wcześniej do zasobu. Zatem stan działek został stwierdzony dokumentami powstałymi po 1995 r., a nadto aktualizacja danych w ewidencji gruntów i budynków nie może powodować skutków prawnych z mocą wsteczną. Również w ramach postępowania modernizacyjnego nie można wprowadzać zmiany stanu prawnego nieruchomości niewynikającej z przyjętej do zasobu dokumentacji, ponieważ modernizacja służy tylko uzupełnieniu bazy danych ewidencyjnych i utworzeniu pełnego zakresu zbiorów danych ewidencyjnych zgodnie z wymogami rozporządzenia oraz modyfikacji istniejących danych ewidencyjnych do wymagań określonych w rozporządzeniu (§ 55 rozporządzenia). Nie może ona naruszać zasady aktualności i nie może rodzić sporów granicznych, których wcześniej nie było.

Za niezasadne Sąd uznał sporządzenie w postępowaniu prowadzonym w ramach aktualizacji ewidencji gruntów na podstawie dokumentacji zgromadzonej w zasobie ewidencji kolejnego operatu technicznego, który został wprowadzony do tejże ewidencji gruntów, a dotyczy wprowadzenia danych historycznych, co do aktualności których istnieją poważne, wyżej opisane wątpliwości. Oceny zgłoszonego przez skarżącego żądania winien dokonać właściwy w sprawie organ, czyniąc stosowne ustalenia we własnym zakresie zgodnie z normami K.p.a., mając na względzie wytyczne wynikające z zasady aktualności. Nie powinno się to jednak odbywać poprzez opracowywanie w toku postępowania aktualizacyjnego kolejnej, nowej dokumentacji na zlecenie Starosty, ponieważ nie taka jest rola tego postępowania. Postępowanie to powinno jednak pozwolić ustalić, czy wszelka dokumentacja (wyniki prac geodezyjnych i kartograficznych) przyjęta po 1995 r. była wykonana zgodnie z przepisami prawa obowiązującymi w geodezji i kartografii, czy zgodnie z wymaganiami przeszła pozytywną weryfikację oraz co jest źródłem stanu kwestionowanego przez skarżącego.

Niezależnie od powyższego Sąd zauważa, że z karty tytułowej operatu z 1995 r. wynika, że był on wykonany dla podziału działki nr 496 i prowadzony jako zgłoszenie pracy geodezyjnej nr 8/95. Już w pkt 6 zgłoszenia znajdują się liczne skreślenia i dopiski, przy których brak daty i wskazania osoby, która je uczyniła. Pod tym samym numerem robót został sporządzony protokół graniczny dla ustalenia granic działki nr 496. W protokole tym jako datę sporządzenia podano "listopad 1995 r.", a w części B protokołu dopisano czarnym (a nie niebieskim, jak znaczną część protokołu) kolorem dzień "27 listopada 1995". Pod datą znajduje się też zapis wykonany czarnym długopisem: "Co do granicy z gruntami AS, ustalono [.].04.1996r.", ale nie ma możliwości ustalenia autora tego dopisku. Nie można zatem wykluczyć, że uzupełnienia protokołu granicznego nastąpiło dopiero [.] kwietnia 1996 r. Niemniej należy podkreślić, że szkic oznaczenia granicy pomiędzy podzieloną działką nr 496, a działką nr 495, ukazywał przebieg wspólnej granicy w linii prostej, czyli inaczej niż w ewidencji gruntów zmodernizowanej w 2012 r., a tego właśnie przebiegu dotyczyło żądanie skarżącego.

Prowadzone przez strony postępowanie o rozgraniczeniu przed sądem powszechnym nie ma wpływu na postępowanie dotyczące określenia cech nieruchomości na podstawie aktualnego (najpóźniejszego) dla każdej z tych nieruchomości wprowadzonego wpisu do ewidencji gruntów. Dopiero jego zakończenie orzeczeniem merytorycznym, wraz z uznaną przez Sąd dokumentacją, będzie mogło stanowić podstawę kolejnych aktualnych wpisów w ewidencji. Może to wówczas spowodować bezprzedmiotowość niniejszego postępowania.

Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że w dalszym ciągu nie doszło do ustalenia aktualnego stanu prawnego działki nr 495 położonej w [.] w prowadzonym postępowaniu aktualizacyjnym. Organy nie wyjaśniły w jednoznaczny i przekonujący sposób uwzględnienia treści operatu z 1995 r., w tym protokołu granicznego, w sporządzaniu którego nie uczestniczyła poprzedniczka prawna skarżącego – A. S., zważywszy na przekształcenia podmiotowe i przedmiotowe, jakie nastąpiły po 1995 r.

Niewykonanie zaleceń Sądu co do kierunku weryfikacji jest naruszeniem art. 153 p.p.s.a., które musiało skutkować uwzględnieniem skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Ppsa.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.