Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 505/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Koszty sądowe
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 220 § 1 i 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: § 2 ust. 5
journal: Dz.U. 2003 nr 221 poz 2193
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. W., E. W., E. Ch., A. K. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 714/16 w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi M. W., E. W., E. Ch., A. K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] stycznia 2016 r., Nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem z dnia 6 kwietnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 714/16, wezwał M. W., E. W., E. Ch. i A. K. do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] stycznia 2016 r. w przedmiocie ustalenia odszkodowania, w kwocie 2 000 zł, stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi.

Zażalenie na powyższe zarządzenie złożyły skarżące, wnosząc o uchylenie zarządzenia oraz ponowne zarządzenie wpisu stałego w wysokości 200 zł, ponieważ skarga dotyczy nieruchomości, o czym mowa w § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia. Skarżące wskazały także, że jest to skarga, o której mowa w art. § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie jest zasadne.

Kwestią zasadniczą dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy jest ustalenie, czy wpisem należnym od wniesionej skargi był wpis stosunkowy, czy też stały.

W myśl art. 230 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismem tym jest m.in. skarga (§ 2). Zgodnie zaś z art. 231 P.p.s.a., wpis stosunkowy od pism wszczynających postępowanie pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, stanowiące według art. 216 P.p.s.a. wartość przedmiotu zaskarżenia. W pozostałych sprawach pobiera się wpis stały. O rodzaju wpisu decyduje zatem charakter sprawy, w której skargę wniesiono, a dokładnie to, czy przedmiot skargi - zaskarżony akt – wiąże się bezpośrednio z określonym świadczeniem pieniężnym. Warunkiem koniecznym do ustalenia wpisu stosunkowego jest więc istnienie bezpośredniego związku między aktem lub czynnością będącą przedmiotem skargi, a należnością pieniężną, co ma miejsce wtedy, kiedy z zaskarżonego aktu lub czynności da się wprost wyprowadzić obowiązek uiszczenia określonej kwoty pieniężnej.

Wydając zaskarżone zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu sądowego, Przewodniczący przyjął, że skarga na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 12 stycznia 2016 r. w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania podlega wpisowi stosunkowemu w wysokości 2 000 zł obliczonemu na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2003 r. (1% wartości przedmiotu zaskarżenia, tj. kwoty 127 202,00 zł, nie mniej jednak niż 2 000 zł). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarządzenie to jest prawidłowe.

Zgodnie z treścią stanowiącego materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), odszkodowanie za przejęte z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. na własność Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Stosownie zaś do treści art. 129 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 ze zm.), starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu: 1) w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3, art. 106 ust. 1 i art. 124-126; 2) na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny lub właściciela wywłaszczonej nieruchomości; 3) gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.

W niniejszej sprawie zaskarżoną decyzją Wojewoda Mazowiecki utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] sierpnia 2015 r. ustalającą odszkodowanie z tytułu nabycia przez Gminę Warszawa - Włochy - w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną - prawa własności nieruchomości. Postępowanie w tym przedmiocie zostało wszczęte na wniosek właściciela wywłaszczonej nieruchomości złożony w dniu 20 grudnia 2005 r., zaś stwierdzenie nabycia przez Gminę Warszawa - Włochy z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości nastąpiło decyzją Wojewody Mazowieckiego z dnia 30 listopada 2011 r.

Nie ulega zatem wątpliwości, że zaskarżona decyzja zakończyła odrębne od postępowania prowadzanego na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. postępowanie, w sprawie ustalenia odszkodowania, choć niewątpliwie dla jej wydania konieczne były wcześniejsze deklaratoryjne orzeczenia stwierdzające nabycie z mocy prawa przez gminę prawa własności nieruchomości. Decyzja wydana na podstawie art. 73. ust. 4 powołanej ustawy posiada więc odrębny byt i jako taka bezpośrednio wiąże się z określonymi świadczeniami pieniężnymi, kreując jedynie należność pieniężną w postaci odszkodowania.

W konsekwencji przyjąć należy, że w sprawach, w których przedmiotem skargi jest wyłącznie decyzja odrębnie ustalająca odszkodowanie za przejętą nieruchomości konieczne jest - stosownie do treści art. 231 w zw. z art. 216 P.p.s.a. – uiszczenie wpisu stosunkowego.

W niniejszej sprawie nie znajduje natomiast zastosowania uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 14/09. W powołanej uchwale stwierdzono, że w sprawie ze skargi na decyzję administracyjną o wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu wysokości odszkodowania pobiera się wpis stały określony w § 2 ust. 3 pkt. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, także wówczas, gdy skarżący kwestionuje tylko wysokość ustalonego odszkodowania.

Przedmiotowa uchwała odnosiła się bowiem tylko do tych decyzji, mocą których dokonano zarówno wywłaszczenia, jak i ustalono odszkodowanie, bowiem pytanie podmiotu wnioskującego o podjecie uchwały, tj. Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczyło jedynie kwestii określenia charakteru wpisów od skarg na decyzje zawierające orzeczenie zarówno o wywłaszczeniu, jak i odszkodowaniu. W uzasadnieniu swej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie wskazał, że kwestia rodzaju i wysokości wpisu sądowego w razie zaskarżenia odrębnych decyzji o ustaleniu wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość wykraczała poza zakres wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich.

Określając rodzaj wpisu sądowego nie można zatem utożsamiać spraw, w których przedmiotem zaskarżenia, tak jak w niniejszej sprawie, jest decyzja ustalająca odszkodowanie ze sprawami, których skargi dotyczą decyzji zawierających orzeczenie o wywłaszczeniu oraz ustaleniu odszkodowania jako obligatoryjnym elemencie decyzji o wywłaszczeniu.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone zarządzenie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 i art. 198 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.