Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2565/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant st. ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi A.C. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2012 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącego A. C. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

A. C. (dalej też jako skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej też jako Prezes NFZ) z dnia [...] września 2012 roku nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2012 roku nr [...] w przedmiocie ustalenia objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym oraz posiadania prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm., dalej też jako ustawa o świadczeniach) oraz art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.).

Do powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Skarżący złożył do organu pierwszej instancji w dniu [...] maja 2012 roku wniosek o wydanie decyzji stwierdzającej nieprzerwane podleganie przez niego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego po dniu [...] stycznia 2011 r. i posiadanie prawa do świadczeń. W uzasadnieniu wskazał na bezpodstawne usunięcie go z Centralnego Wykazu Ubezpieczonych, bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego, jak również bez podstawy prawnej. Wnioskodawca wyjaśnił, że do ubezpieczenia zdrowotnego został zgłoszony przez pracodawcę matki tj. przez Sąd Okręgowy w [...], a następnie przez pracodawcę ojca tj. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie. Poinformował, że w okresie zgłoszenia do ubezpieczenia przez w/w podmioty był osobą niepełnoletnią, uczącą się. Od dnia 1 października 2008 r. skarżący jest studentem kierunku prawo na Wydziale [...]. Skarżący wskazał, że podstawą usunięcia go z Centralnego Wykazu Ubezpieczonych był fakt ukończenia przez niego 26 lat w dniu [...] stycznia 2o11 r. Podniósł, że dokonanie czynności usunięcia z CWU odbyło się bez podstawy prawnej, bowiem zarówno jako członek rodziny osoby ubezpieczonej oraz jako student, podlegał i podlega nieprzerwanie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Wskazał, że został pozbawiony możliwości pozyskania nieodpłatnych świadczeń opieki zdrowotnej, a podmioty, u których korzystał ze świadczeń opieki zdrowotnej nie uzyskały refundacji kosztów tych świadczeń od Narodowego Funduszu Zdrowia oraz, że organ pierwszej instancji odmówił wydania na jego nazwisko Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego.

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia zwrócił się do skarżącego o udzielenie odpowiedzi na następujące zapytania:

czy w okresie od [...] stycznia 2011 r. posiadał/posiada inny niż status studenta tytuł rodzący obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego,

czy od dnia [...] stycznia 2011 r. składał oświadczenie na Uniwersytecie, którego jest studentem o niepodleganiu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z jakiegokolwiek innego tytułu.

Jednocześnie organ wystąpił do Uniwersytetu [...] o przekazanie informacji czy skarżący został zgłoszony przez Uniwersytet do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba posiadająca status studenta od dnia immatrykulacji, a w przypadku braku zgłoszenia o wskazanie przyczyn niedokonania przez Uczelnię w/w czynności.

Prorektor ds. Studenckich Uniwersytetu [...] poinformował, że skarżący w dniu [...] maja 2012 r. został zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego przez Uniwersytet, na jego pisemny wniosek. W przedmiotowej odpowiedzi została zawarta informacja, że studenci i doktoranci Uniwersytetu [...], którzy ukończyli 26 lat, zgodnie z § 1 pkt 3 Regulaminu zgłaszania do ubezpieczenia zdrowotnego studentów i doktorantów Uniwersytetu [...] (dostępnego na stronie internetowej Uniwersytetu) - są zgłaszani do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego przez Uczelnię wyłącznie na pisemny wniosek studenta. Prorektor podkreślił, że Uniwersytet [...] nie zgłasza automatycznie do ubezpieczenia zdrowotnego studentów i doktorantów, którzy ukończyli 26 lat, ponieważ Uczelnia nie jest w posiadaniu aktualnych informacji dotyczących innych tytułów do ubezpieczenia studentów i doktorantów.

Z kolei skarżący poinformował organ, że w okresie od [...] stycznia 2011 r. nie miał statusu innego niż student, który mógłby kształtować obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego.

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] lipca 2012 roku nr [...] ustalił, że skarżący:

- od [...] stycznia 2011 r. do [...] maja 2012 r. nie był objęty ubezpieczeniem zdrowotnym,

- od [...] stycznia 2011 r. do [...] lutego 2011 r. posiadał prawo do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych,

- od [...] lutego 2011 r. do [...] maja 2012 r. nie posiadał prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych,

- od [...] maja 2012 r. objęty jest ubezpieczeniem zdrowotnym i posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanyc i ze środków publicznych.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach, do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają prawo osoby objęte powszechnym - obowiązkowym i dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym (zwani ubezpieczonymi). Zgodnie z treścią art. 3 ust. 2 pkt 5 ubezpieczonymi są członkowie rodzin osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 3, zamieszkujący na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), jeżeli nie są osobami podlegającymi obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, o których mowa w art. 66 ust. 1, z zastrzeżeniem art. 66 ust. 2 i 3, ani nie są osobami uprawnionymi do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów o koordynacji. Natomiast, za członka rodziny uznaje się dziecko własne, dziecko małżonka, dziecko przysposobione, wnuka albo dziecko obce, dla którego ustanowiono opiekę, albo dziecko obce w ramach rodziny zastępczej, do ukończenia przez nie 18 lat, a jeżeli kształci się dalej - do ukończenia 26 lat, natomiast jeżeli posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności lub inne traktowane na równi - bez ograniczenia wieku (art. 5 pkt 3 ppkt a) ustawy o świadczeniach). Art. 67 ust. 2 i 3 ustawy o świadczeniach wskazuje, że osoba podlegająca obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego ma obowiązek zgłosić do Funduszu członków rodziny, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 5 i 6, którzy uzyskują po zgłoszeniu prawo do świadczeń opieki zdrowotnej oraz, że prawo do świadczeń opieki zdrowotnej osób, o których mowa w ust. 2 i 3, ustaje po upływie 30 dni od dnia wygaśnięcia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Wobec przywołanych powyżej przepisów prawa, organ stwierdził, że skarżący był objęty ubezpieczeniem zdrowotnym jako członek rodziny do dnia [...] stycznia 2011 r. włącznie, a od dnia [...] stycznia 2011 r., na skutek ukończenia 26 lat nie mógł być nadal objęty ubezpieczeniem zdrowotnym jako członek rodziny. Przywołany powyżej art. 5 pkt 3 ppkt a) ustawy o świadczeniach, jednoznacznie wskazuje na kryterium wieku, jako datę graniczną posiadania statusu członka rodziny, tj. do ukończenia 26 lat. Odnosząc się do zarzutu skarżącego o bezpodstawnym usunięciu z Centralnego Wykazu Ubezpieczonych, organ stwierdził, że dane skarżącego nie zostały usunięte z Centralnego Wykazu Ubezpieczonych, a jedynie zmianie uległ jego status z "ubezpieczonego" na "nieubezpieczony". Powyższe wynikało z faktu ukończenia przez skarżącego 26 lat, a tym samym utraty możliwości bycia osobą ubezpieczoną jako członek rodziny osoby podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, co wynika wprost cytowanych powyżej przepisów prawa. Zatem, zmiana jego statusu w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych z osoby "ubezpieczonej" na "nieubezpieczoną" była uzasadniona i nastąpiła na podstawie przepisów prawa. Skarżący zachował przy tym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych jeszcze 30 dni od dnia wygaśnięcia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego tj. od [...] stycznia 2011 r. do [...] lutego 2011 r. Rozpatrując wniosek skarżącego organ przywołał również art. 66 ust. 1 pkt 20 ustawy o świadczeniach, który wskazuje, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają studenci i uczestnicy studiów doktoranckich niepodlegający obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu, z wyłączeniem osób, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 1. Zgodnie z zapisami art. 73 pkt 4 ustawy o świadczeniach, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 20 i 22, powstaje z dniem immatrykulacji lub przyjęcia na studia doktoranckie i złożenia oświadczenia o niepodleganiu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu, a wygasa z dniem ukończenia szkoły wyższej lub studiów doktoranckich albo skreślenia z listy studentów lub skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich.

Wobec powyższego, organ stwierdził, że koniecznym warunkiem do zgłoszenia studenta do ubezpieczenia zdrowotnego jest złożenie przez niego na uczelni oświadczenia o tym, że nie podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z jakiegokolwiek innego tytułu. Uczelnia zgłasza bowiem do ubezpieczenia jedynie tych studentów, którzy nie podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z omawianego tytułu (np. jako pracownicy, osoby prowadzące pozarolniczą działalność, zleceniobiorcy, osoby pobierające rentę rodzinną lub stypendium sportowe itp.) i ponadto nie mogą zostać zgłoszeni jako członkowie rodziny z tego powodu, że żaden z ich rodziców (ewentualnie inny opiekun) nie jest osobą ubezpieczoną lub nie mogą zostać zgłoszeni jako członkowie rodziny, gdyż na ją ukończone 26 lat.

Uniwersytet [...], tj. Uczelnia, na której skarżący studiuje od dnia 1 października 2008 r., dokonał zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego od [...] maja 2012 r. na pisemny wniosek studenta oraz na skutek złożenia oświadczenia z dnia [...] maja 2012 r. o niepodleganiu ubezpieczeniu zdrowotnemu z innego tytułu wskazanego w art. 66 ustawy o świadczeniach. Jak wynika z informacji przekazanych przez Uniwersytet [...], Uczelnia nie zgłasza automatycznie do ubezpieczenia zdrowotnego studentów i doktorantów, którzy ukończyli 26 lat, ponieważ nie jest w posiadaniu aktualnych informacji dotyczących innych tytułów do ubezpieczeń w/w osób. Organ podkreślił, że stosowne zapisy dotyczące zgłaszania przez Uniwersytet [...] do ubezpieczenia zdrowotnego zawarte są w Regulaminie zgłaszania do ubezpieczenia zdrowotnego studentów i doktorantów Uniwersytetu [...], dostępnym również na stronie internetowej Uniwersytetu. W konsekwencji organ uznał, iż skarżący do dnia [...] stycznia 2011 r. włącznie objęty był ubezpieczeniem zdrowotnym jako członek rodziny, a od dnia [...] stycznia 2011 r. do [...] maja 2012 r. nie był objęty ubezpieczeniem zdrowotnym jako członek rodziny, jako student oraz z jakiegokolwiek innego tytułu wskazanego w art. 66 ustawy o świadczeniach. Tym samym od dnia [...] stycznia 2011 r. do dnia [...] lutego 2011 r. posiadał prawo do świadczeń finansowanych ze środków publicznych, a od dnia [...] lutego 2011 r. do [...] maja 2012 r. nie posiadał prawa do tych świadczeń. Tak więc świadczenia udzielone mu nie mogły być sfinansowane ze środków publicznych.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, który decyzją z dnia [...] września 2012 roku nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2012 roku nr [...].

Organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutem odwołującego, iż to regulamin uczelni "modyfikuje" ustawę o świadczeniach, gdyż to właśnie ustawa o świadczeniach nakłada na studenta obowiązek złożenia oświadczenia o niepodleganiu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu i dopiero po spełnieniu tego warunku, uczelnia może zgłosić studenta do ubezpieczenia zdrowotnego. Uczelnia nie podejmuje weryfikacji statusu ubezpieczenia studenta z urzędu celem zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego. W świetle niezłożenia stosownego oświadczenia przez skarżącego, ubezpieczenie zdrowotne jako członka rodziny osoby ubezpieczonej wygasło z dniem ukończenia przez niego 26 roku życia tj. od [...] stycznia 2011 r. Tym samym skarżący nie był ubezpieczony zdrowotnie, niemniej jednak prawo do świadczeń opieki zdrowotnej zachował jeszcze przez 30 dni tj. do [...] lutego 2011 r. Organ odwoławczy wskazał także na informację skarżącego, że o okresie od dnia [...] stycznia 2011 r. nie miał statusu innego niż student, który mógłby kształtować obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego oraz od dnia [...] stycznia 2011 r. nie składał oświadczenia o niepodleganiu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. W świetle powyższego organ stwierdził, że skarżący nie był objęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od [...] stycznia 2011 r. do dnia [...] maja 2012 r. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa uczelnia nie zgłasza automatycznie studenta do ubezpieczenia zdrowotnego bez złożenia przez niego stosownego oświadczenia o niepodleganiu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa. Przede wszystkim zauważył, że nieprzerwanie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, zaś zaskarżona decyzja okoliczności tej nie uwzględniła. Skarżący podniósł, iż został objęty ubezpieczeniem jako członek rodziny, a w dniu ukończenia 26 roku życia był studentem. Jak wynika z przepisu art. 86 ust. 1 punkt 20 ustawy świadczeniach, jako student studiów dziennych podlegał i podlega nadal obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnem. W myśl tego przepisu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają studenci i uczestnicy studiów doktoranckich niepodlegający obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu, z wyłączeniem osób, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 1. Organ odwoławczy nie odniósł się do lej kwestii, jak też nie odniósł się do stwierdzenia, że we wskazanej sytuacji brak jest podstaw do różnicowania statusu skarżącego, gdyż zarówno w dniu [...] stycznia 2011, jak i w dniu następnym - [...] stycznia 2011 r. z mocy ustawy podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Zupełnie inną rzeczą jest to, czy i jak powinien być w jego sytuacji zrealizowany obowiązek zgłoszenia przez uczelnię do ubezpieczenia zdrowotnego. Jest oczywiste, że uczelnia obowiązku takiego do dnia [...] maja 2012 nie zrealizowała, mimo iż obowiązek zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego wynika z treści art. 75 ust. 4 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Przywołany przepis nie zawiera w swojej treści uzależnienia realizacji owego obowiązku od złożenia wniosku, ani upoważnienia do regulowania kwestii zgłaszania do ubezpieczenia zdrowotnego w regulaminie. W ocenie skarżącego w dniu immatrykulacji taki obowiązek nie istniał, co jednak uległo zmianie z chwilą ukończenia przez niego 26 roku życia. Ta zmiana nie miała jednak żadnego wpływu na jego status osoby ubezpieczonej gdyż do [...] stycznia 2011 jak i później podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Organ odwoławczy pominął milczeniem istotną okoliczność, iż mając status studenta od momentu immatrykulacji oraz będąc ubezpieczonym na skutek zgłoszenia do ubezpieczenia przez rodziców - jak wszyscy w Polsce - zgodnie z przepisem art. 73 pkt 4 ustawy o świadczeniach obowiązek ubezpieczenia mógł jedynie wygasnąć z dniem ukończenia szkoły wyższej albo skreślenia z listy studentów. Te okoliczności faktyczne nigdy nie zaistniały. Skoro więc skarżący ukończył 26 rok życia w trakcie trwania studiów, a jednocześnie zarówno przed jak i po tej dacie nie utracił statusu studenta, to podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu i w jego ocenie nie było to uzależnione od złożenia przez uczelnię wniosku do NFZ. Jest to argument logiczny i wynikający z literalnej wykładni przepisów prawa, bowiem gdyby przyjąć odmienną interpretację to należałoby tolerować stan patologii polegający na składaniu wniosku o objęcie ubezpieczeniem przed ukończeniem 26 roku życia a więc w sytuacji w której ubezpieczeniu skarżący podlegał i nie mógł złożyć oświadczenia o niepodleganiu obowiązkowemu ubezpieczeniu z innego tytułu. Dodatkowo zauważył, że w sytuacji w której nie zmienił się jego status jako osoby uprawnionej do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, a jedynie podmiot zgłaszający, zarówno czynność wykreślenia z listy uprawnionych jak i czynność ponownego na listę wpisania byłyby w istocie czynnościami fikcyjnymi.

Odnosząc się do kwestii obowiązywania na Uniwersytecie [...] regulaminu zgłaszania do ubezpieczenia zdrowotnego studentów i doktorantów Uniwersytetu [...] skarżący zaznaczył, iż ustawodawca nie zawarł upoważnienia do regulowania kwestii zgłaszania do ubezpieczenia zdrowotnego prze szkoły wyższe w wydawanych przez nie regulaminach.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej cyt. jako p.p.s.a.).

W ocenie Sądu, skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji naruszają prawo. W rozpatrywanej sprawie doszło bowiem do naruszenia prawa materialnego.

Osoby objęte obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym zostały wskazane enumeratywnie w art. 66 ust. 1 ustawy o świadczeniach. Oznacza to, że obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu podlegają jedynie osoby wskazane w tym przepisie. W konsekwencji osobami objętymi obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym są np. pracownicy, zleceniobiorcy, emeryci, renciści, osoby prowadzące pozarolniczą działalność, bezrobotni. Z kolei z dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego mogą skorzystać osoby niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, które spełniają warunki wynikające z art. 68 ustawy o świadczeniach. Należy jednak podkreślić, że określona osoba podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu lub może ubezpieczyć się dobrowolnie jedynie w sytuacji, gdy spełnia przesłanki z art. 3 u.ś.o.z. Podobnie status członka rodziny może uzyskać jedynie osoba, która odpowiada wymogom określonym w tym przepisie.

Poza sporem jest, że Skarżącemu przysługiwało prawo do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zgłoszenia go do ubezpieczenia zdrowotnego przez członka rodziny, które wygasło z dniem ukończenia 26 roku życia. Jednakże, wobec pozostawania w tej dacie studentem – rozpoznanie jego wniosku wymagało uwzględnienia przepisów dotyczących obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego m.in. studentów i uczestników studiów doktoranckich nie podlegających ubezpieczeniu zdrowotnemu z innego tytułu. Wszak skarżący dochodził ustalenia przez organ prawa do świadczeń opieki zdrowotnej przysługujących z tytułu pozostawania studentem po ukończeniu 26 roku życia.

Jak stanowi art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają prawo osoby objęte powszechnym – obowiązkowym i dobrowolnym – ubezpieczeniem zdrowotnym.

W ocenie Sądu, rozpoznając sprawę należy mieć na uwadze regulacje mające zasadnicze znaczenie w odniesieniu do Skarżącego, który zgodnie z art. 66 ust. 20, art. 73 pkt 4, a także art. 75 ust. 4 ustawy o świadczeniach jako student podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu.

Zgodnie bowiem z art. 66 ust. 1 pkt 20 cyt. ustawy obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają studenci i uczestnicy studiów doktoranckich niepodlegający obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu, z wyłączeniem osób, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 1 (studenci i uczestnicy studiów doktoranckich, którzy studiują w Rzeczypospolitej Polskiej (...) nieposiadający obywatelstwa państwa członkowskiego Unii i niebędący osobami, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy ).

Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego studentów i uczestników studiów doktoranckich powstaje z dniem immatrykulacji lub przyjęcia na studia doktoranckie i złożenia oświadczenia o niepodleganiu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu, a wygasa z dniem ukończenia szkoły wyższej lub studiów doktoranckich albo skreślenia z listy studentów ( art. 73 pkt 4 ustawy o świadczeniach ). Wreszcie, co istotne, a wynika z art. 75 ust. 4 cyt. ustawy, studentów zgłaszają do ubezpieczenia zdrowotnego szkoły wyższe.

W ocenie Sądu, powyższe uregulowania nakładają na uczelnię obowiązek uzyskania oświadczenia od studenta o podleganiu, bądź nie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu - ze względu na uzyskanie statusu studenta, a więc osoby, która podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Uczelnia nie może zatem – ze skutkiem negatywnym dla studenta w zakresie jego ustawowych uprawnień - skutecznie przełożyć tego obowiązku na studenta.

Skoro art. 73 pkt 4 ustawy wskazuje, że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 20 i 22, powstaje z dniem immatrykulacji lub przyjęcia na studia doktoranckie i złożenia oświadczenia o niepodleganiu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu, a wygasa z dniem ukończenia szkoły wyższej lub studiów doktoranckich albo skreślenia z listy studentów lub skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich, a art. 75 ust. 4 nakłada obowiązek zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 17, 18 i 20 na : "odpowiednio szkoły, zakłady kształcenia nauczycieli, szkoły wyższe, jednostki prowadzące studia doktoranckie, placówki pełniące funkcje resocjalizacyjne, wychowawcze lub opiekuńcze i domy pomocy społecznej" – w stanie faktycznym niniejszej sprawy oznacza to, że status studenta w dacie wygaśnięcia prawa do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zgłoszenia go do ubezpieczenia zdrowotnego przez członka rodziny - jest okolicznością mającą pierwszorzędne znaczenia dla ustalenia czasookresu objęcia go ubezpieczeniem zdrowotnym, a co za tym idzie – posiadania prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Uwzględnienie art. 73 pkt 4 ustawy o świadczeniach w okolicznościach stanu faktycznego niniejszej sprawy ma o tyle znaczenie, że przewidziany w tej normie obowiązek złożenia oświadczenia o niepodleganiu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego dotyczy innego, niż rozpoczęcie studiów, tytułu.

Na poparcie powyższego poglądu, uwzględniającego zarzuty skarżącego, należy wskazać na wykładnię powyższych norm dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 lipca 2012 r. sygn. akt II GSK 1102/11 (publikowanym w internetowym zbiorze orzecznictwa sądów administracyjnych jak i w Rzeczposp. PCD 2012/154/5), gdzie NSA wywiódł tezę, że "Student jest objęty ubezpieczeniem zdrowotnym od momentu immatrykulacji, czyli wpisania na listę żaków. To, czy złożył oświadczenie na uczelni, że nie podlega ubezpieczeniu z innego tytułu, ma znaczenie drugorzędne".

Sąd w niniejszym składzie aprobuje powyższą wykładnię wskazanych wyżej norm prawa materialnego.

W tym stanie rzeczy organ naruszył prawo materialne przez jego niezastosowanie, nie dostrzegając konieczności wywiedzenia uprawnień skarżącego jako studenta z obu podstaw prawnych: art. 66 pkt 20 oraz art. 73 pkt 4 ustawy o świadczeniach.

Naruszenie wskazanych przepisów prawa materialnego poprzez ich niezastosowanie uzasadnia zatem uwzględnienie skargi na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonych decyzji ma podstawie art. 152 oraz rozstrzygnięcie o kosztach postępowania po myśli art. 200 p.p.s.a.