Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1957/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 2 ust.1 lit. e
journal: Dz.U. 1944 nr 4 poz 17
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie: WSA Iwona Kosińska WSA Emilia Lewandowska (spr.) Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2015 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej Gminy [...] kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, postanowieniem z [...] marca 2014 r. nr [...], stwierdził niedopuszczalność odwołania Gminy [...] od decyzji Wojewody [...] z [...] października 2012 r. numer [...].

Z ustaleń organu nadzoru wynika, że Wojewoda [...] decyzją z [...] października 2013 r. stwierdził, że działka oznaczona w ewidencji gruntów nr [...],położona w B., wchodząca w skład nieruchomości ziemskiej, stanowiącej przed jej przejęciem na cele reformy rolnej własność R. W., nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r.o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Od decyzji tej odwołanie wniosła Gmina [...].

Organ odwoławczy, powołując art. 127 § 1 k.p.a., stwierdził, że odwołanie służy stronie. W związku z tym należy przyjąć, że odwołanie jest niedopuszczalne, jeżeli zostało wniesione przez osobę, która nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. W takiej sytuacji organ odwoławczy stwierdza niedopuszczalność odwołania, wydając postanowienie w tym zakresie na podstawie art. 134 k.p.a. W ocenie organu odwoławczego taka sytuacja zaistniała w przedstawionej sprawie gdyż odwołująca się Gmina [...] nie jest stroną postępowania zakończonego decyzją Wojewody Podlaskiego z [...] października 2013 r.

Ostateczną decyzją z [...] marca 2010 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] maja 1991 r. w części dotyczącej skomunalizowania działki nr [...] na rzecz gminy [...]. Prawomocnym wyrokiem z dnia 3 grudnia 2010 r., sygn. I SA/Wa 1039/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Gminy [...] na decyzję nieważnościową. Wobec stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej w zakresie nabycia prawa własności przez Gminę [...] w części dotyczącej działki numer [...], Gmina [...], nie będąc aktualnym właścicielem działki, nie posiada w ocenie organu interesu prawnego w postępowaniu zakończonym decyzją Wojewody [...] z [...] października 2013 r.

W skardze na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Gmina [...] zarzuciła:

1. naruszenie art. 134 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, albowiem zgodnie z utrwalonym w judykaturze poglądem stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. następuje w drodze decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., a nie w formie postanowienia;

2. naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez uznanie, iż Gmina [...] nie ma interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2013 r., podczas gdy dotychczas Gmina [...] posiadała status strony, który nie był kwestionowany ani przez organ, ani też przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, czy też Naczelny Sąd Administracyjny, a ponadto poprzez pominięcie faktu wpisu Gminy [...], jako właściciela nieruchomości, m.in. co do działki nr [...] w księdze wieczystej t i faktu skierowania decyzji przez organ pierwszej instancji do Gminy [...] jako strony postępowania.

Wskazując na powyższe podstawy zaskarżenia skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów procesu.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga jest uzasadniona, gdyż zaskarżone postanowienie narusza prawo w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Postępowanie o wydanie decyzji stwierdzającej na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, że część nieruchomości ziemskiej należącej do R. W. nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, zostało wszczęte przez Wojewodę [...] na wnioski M. K. i Z. Z. We wnioskach zostało wskazane szereg działek, w tym i przedmiotowa działka nr [...]. W wyniku rozpatrzenia tych wniosków Wojewoda [...] wydał decyzję z [...] kwietnia 2012 r., którą uwzględnił żądania wniosków. Decyzja ta została uchylona przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] października 2012 r. Na tą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Gmina [...]. Prawomocnym wyrokiem z 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2534/12, Sąd oddalił skargę Gminy [...].

Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że Sąd rozpoznał skargę Gminy [...] merytorycznie, tak więc oddalenie skargi nastąpiło z powodu nieuznania przez Sąd zasadności skargi, a nie z powodu uznania braku legitymacji Gminy [...] do bycia stroną w postępowaniu toczącym się w trybie § 5 rozporządzenia 1 marca 1945 r., obejmującym również działkę [...]. Tym samym Sąd przesądził o posiadaniu legitymacji przez Gminę [...] w tym postępowaniu.

W myśl art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że zarówno Sąd jak i organy orzekające w przedmiocie wniosków, które wszczęły postępowanie na podstawie § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r., są związane powyższym wyrokiem, również co do kręgu stron tego postępowania, określonych powołanym wyrokiem. Postępowanie zakończone decyzją Wojewody [...][...] października 2012 r. jest tym samym postępowaniem, którego dotyczył powołany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 23 kwietnia 2013 r. Wobec tego organy orzekające w tej sprawie związane są w powołanym wyrokiem, którym Sąd uznał Gminę Białystok za stronę, rozpoznając jej skargę merytorycznie.

Zatem Gmina [...], jako strona, jest legitymowana do wniesienia odwołania na decyzję Wojewody [...] z [...]października 2013 r.

Również za uznaniem Gminy [...] za stronę tego postępowania przemawia fakt, że w dacie wydawania zaskarżonego postanowienia była ona wpisana jako właściciel m.in. przedmiotowej działki nr [...] w księdze wieczystej Nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w B. Z takim wpisem związane jest domniemanie prawne określone w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. nr 124 poz. 1361 ze zm.), zgodnie z którym domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Zasada, że prawo jawne wpisane jest do księgi wieczystej zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym uzasadnienia domniemanie że:

1. prawo wpisane istnieje

2. przysługuje podmiotowi oznaczonemu we wpisie

3. treść prawa jest zgodna z wpisem

4. prawo ma pierwszeństwo wynikające z wpisu (tak: teza 9 do art. 3 Komentarz do ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz przepisy związane. Izabela Heropolitańska i inni, Wyd. C. H. Beck, Warszawa 2013, str. 9-10).

Organ administracji nie jest uprawniony do oceny prawidłowości tego wpisu i obowiązany jest uwzględnić jego treść, co wynika z przytoczonego art. 3 ust. 1 ustawy. Obalenie domniemania może nastąpić tylko w wyniku stosownego postępowania cywilnego, do którego przeprowadzenia właściwy jest tylko sąd wieczystoksięgowy. Fakt, że takie postępowanie toczyło się w toku postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżonym postanowieniem absolutnie nie niweczy domniemania z art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Również i ostrzeżenie wpisane w księdze wieczystej nie obala domniemania prawdziwości z art. 3 przysługującego prawa, przeciw któremu ostrzeżenie jest skierowane i nie ogranicza uprawnionego w rozporządzeniu tym prawem (teza 25 do art. 10, Komentarz op. cit., str. 41 - 42). Dla domniemania określonego w art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece bez znaczenia jest również to, że w dniu 16 lipca 2014 r. Sąd Rejonowy w B. wydał wyrok w sprawie o sygn. akt [...], w którym uzgodnił treści księgi wieczystej nakazując wykreślenie działki o numerze ewidencyjnym [...] i założenie dla tej działki nowej księgi wieczystej oraz wpisanie w niej jako wyłącznych współwłaścicieli M. K. i Z.Z. Poświadczona kserokopia tego wyroku została nadesłana w toku niniejszego postępowania przy piśmie uczestniczek postępowania z [...] lutego 2015 r. (karta 58 - 62). Wyrok ten zapadł już po wydaniu zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia. A co najistotniejsze, to jest nieprawomocny, a więc nie jest wiążący i nie wywołuje skutków prawnych w zakresie wpisów w księdze wieczystej. Fakt nieprawomocności wyroku został stwierdzony w oświadczeniu pełnomocnika uczestniczek na rozprawie w dniu 26 lutego 2015 r.

W świetle powyższych ustaleń, mając na uwadze to, że Gmina [...] w dacie wydawania zaskarżonego postanowienia była ujawniona w księdze wieczystej jako właściciel działki oraz, że prawomocnym wyrokiem z 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2534/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał Gminę [...] za stronę postępowania zakończonego następnie decyzją Wojewody [...] z [...] października 2013 r., uznanie przez organ odwoławczy, że Gmina [...] nie jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa i wobec tego odwołanie wniesione przez nią w od tej decyzji jest niedopuszczalne, nastąpiło z naruszeniem art. 28, art. 127 § 1 kpa i art. 134 kpa, co uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia. A z uwagi na to, że powyższe rozważania wskazują na posiadanie przez Gminę [...] przymiotu strony, organ odwoławczy zobowiązany jest do rozpatrzenia wniesionego odwołania.

Z tych względów Sąd, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152 i art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.