Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SAB/Łd 214/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
659
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Stwierdzono, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 58 § 1 pkt 4, art. 149 § 1a, art. 149 § 2, art. 154 § 6, art. 161 § 1 pkt 3, art. 200, art. 205 § 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 12, art. 36, art. 37
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 16 września 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.) Sędzia WSA Joanna Sekunda - Lenczewska Protokolant Specjalista Aleksandra Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2016 roku sprawy ze skarg S. M. i U. Z. na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. w sprawie prawidłowości wybudowania i użytkowania sieci wodociągowo – kanalizacyjnej 1) stwierdza, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2) odrzuca skargę S. M. na bezczynność organu w zakresie zobowiązania do wydania aktu; 3) umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu z pozostałych skarg; 4) wymierza Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w B. grzywnę w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 5) przyznaje od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. sumy pieniężne na rzecz skarżących: a) S. M. w kwocie 1000 (jeden tysiąc) złotych, b) U. Z. w kwocie 1000 (jeden tysiąc) złotych; 6) zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego na rzecz: a) S. M. kwotę 296,95 (dwieście dziewięćdziesiąt sześć 95/100) złotych, b) U. Z.kwotę 200 (dwieście) złotych. LS


UZASADNIENIE

W dniu 23 marca 2016 roku S. M., za pośrednictwem organu, skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę – zarejestrowaną po sygnaturą II SAB/Łd 214/16 – na przewlekłe prowadzenie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. postępowania w przedmiocie prawidłowości wybudowania i użytkowania sieci wodociągowo – kanalizacyjnej. Autor skargi wniósł o:

1. stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania;

2. zobowiązanie organu do załatwienia sprawy;

3. stwierdzenie, że przewlekłość postępowania ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

4. przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej przewidzianej w art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 roku, poz. 718 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a.");

5. wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 149 § 2 w zw. z art. 156 § 6 P.p.s.a., mając na względzie, że przewlekłość postępowania miała miejsce bez żadnego uzasadnienia i z rażącym naruszeniem prawa, oraz

6. zasądzenie w trybie art. 200 P.p.s.a. od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego.

W motywach skargi S.M. wyjaśnił, iż postępowanie w sprawie wszczęte zostało wnioskiem z dnia 26 lutego 2014 roku w przedmiocie prawidłowości wybudowania i użytkowania sieci wodociągowo – kanalizacyjnej zlokalizowanej na działkach nr ewid. 340/40 i 340/43 wraz z przyłączami do budynku handlowego położonego w B. przy ul. A nr 4h. Dopiero w dniu 5 maja 2014 roku organ zawiadomił strony o wszczęciu postępowania i wyznaczył na dzień 28 maja 2014 roku termin oględzin. Po upływie czterech kolejnych miesięcy bezczynności organu, pismem z dnia 25 września 2014 roku organ powiadomił, w trybie art. 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 roku, poz. 267 ze zm., dalej jako: "K.p.a."), o nowym terminie zakończenia postępowania wyznaczając go na dzień 27 października 2014 roku. Jednocześnie, jak wynika z odpowiedzi na skargę z dnia 2 marca 2015 roku organ powiatowy wskazał, że zbiera niezbędny do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia materiał dowodowy, w szczególności wezwał gestora sieci do złożenia stosowanych wyjaśnień w zakresie realizacji, użytkowania i eksploatacji przedmiotu postępowania. Jak wskazał jednak skarżący, organ nigdy jednak nie doprowadził do wyegzekwowania tego wezwania.

W dniu 6 lutego 2016 roku skarżący zaskarżył w trybie art. 37 K.p.a. przewlekłość prowadzonego postępowania. Organ wojewódzki do dnia złożenia skargi nie wypowiedział się w przedmiocie złożonego zażalenia.

Z przedstawionego toku postępowania – jak wskazał S.M. – wynika, że organ postępowanie prowadzi pozornie od lutego 2014 roku. Podejmowane w toku postępowania czynności były sporadyczne, pozorne. Okresy, w których w sprawie organ nie dokonywał żadnych czynności są wielomiesięczne, a ostatnio to okres prawie półtoraroczny. W świetle powyższych faktów, nie ulega wątpliwości, że organ uchyla się od merytorycznego rozpoznania sprawy i wydania decyzji administracyjnej. Przewlekłość postępowania polegająca na uchylaniu się organu od wydania zgodnej z prawem decyzji administracyjnej, podejmowaniu pozornych czynności w długich odstępach czasu, oprócz tego, że powoduje niezałatwienie sprawy ze wszelkimi tego negatywnymi konsekwencjami dla strony, to pozbawia również skarżącego możliwości złożenia środków odwoławczych, a w dalszej konsekwencji wniesienia skargi do sądu, co godzi już w konstytucyjne wolności i prawa człowieka i obywatela. Postępowanie w sprawie trwa dłużej niż jest to konieczne do wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ nie podejmuje czynności procesowych zgodnie z zasadą szybkości postępowania, a te które podjął mają charakter pozorny. Czynności pozorowane, utrzymujące postępowanie w toku i zastępujące merytoryczne rozstrzygnięcie, które organ od lat podejmuje, mają na celu uchylanie się od rozstrzygnięcia sprawy.

Uzasadniając wniosek o przyznanie w trybie art. 149 § 2 P.p.s.a. sumy pieniężnej skarżący wniósł o uwzględnienie okoliczności całkowitego lekceważenia przez organ obowiązków przewidzianych prawem. Takie zachowanie organu powoduje dla skarżącego potworny uszczerbek moralny, w postaci całkowitej utraty zaufania, że organ nadzoru budowlanego nie jest powołany dla załatwiania jego sprawy i jest całkowicie pozbawiony prawa do załatwienia jakiejkolwiek sprawy w tym organie od wielu lat. Skarżący czuje się wykluczony ze społeczeństwa, poprzez traktowanie jego spraw z całkowitą ignorancją. Poza uprawnieniem do wnoszenia skarg, nie pozostało skarżącemu żadne uprawnienie do tego, że jego sprawa zostanie kiedykolwiek załatwiona. Zachowanie organu jest świadome i celowe, a to z kolei usprawiedliwia wniosek skargi o ukaranie organu grzywną.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podkreślając, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte wnioskiem S.M. z dnia 26 lutego 2014 roku w przedmiocie prawidłowości wybudowania i przystąpienia do użytkowania sieci wodociągowo – kanalizacyjnej zlokalizowanej na działce nr ewid. 340/40 i 340/43 obręb [...]. wraz z przyłączem do budynku handlowego położonego w B. przy ul. A nr 4h. Pismem z dnia 5 maja 2014 roku organ zawiadomił strony o wszczęciu postępowania, a następnie, w trybie art. 36 K.p.a. poinformował, iż postępowanie nie mogło się zakończyć w ustawowym terminie i wyznaczył na dzień 27 października 2014 roku nowy termin zakończenia postępowania. Dodatkowo w toku postępowania organ zobowiązał gestora sieci do złożenia stosownych wyjaśnień w zakresie realizacji, użytkowania i eksploatacji przedmiotu postępowania.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., po rozpatrzeniu zażalenia S. M. złożonego na podstawie art. 37 § 2 i art. 123 K.p.a., postanowieniem z dnia [...], wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 24 listopada 2014 roku.

Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 6 maja 2015 roku, sygn. akt II SAB/Łd 39/15, po rozpatrzeniu skargi S.M. na bezczynność, zobowiązał organ do załatwienia wniosku skarżącego w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku. Na chwilę obecną organ zbiera niezbędny materiał dowodowy w sprawie celem wydania prawidłowego rozstrzygnięcia.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu kolejnego zażalenia S.M. z dnia 6 lutego 2016 roku na przewlekłe prowadzenie postępowania, postanowieniem z dnia [...], wyznaczył organowi dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 22 kwietnia 2016 roku.

W toku prowadzonego postępowania w dniu 23 marca 2016 roku S.M. złożył skargę na przewlekłość postępowania.

Odnosząc się to tej skargi organ wyjaśnił, iż przewlekłość postępowania czy też niezachowanie ustawowych terminów załatwienia sprawy są niezależne od organu. Brak odpowiedniej kadry pracowniczej, liczne rozbudowane postępowania oraz częste wezwania pracowników inspektoratu jako świadków w postępowaniach prowadzonych przez organy ścigania utrudniają prawidłowe funkcjonowanie organu. Jednocześnie, szeroki zakres ustawowych kompetencji organu nadzoru budowlanego przy niewielkiej liczbie pracowników powoduje, iż organ staje przed wyborem mniejszego zła wybierając kontrole gdzie występuje bezpośrednie zagrożenie zdrowia i życia ludzi narażając się tym samym na bezczynność czy przewlekłość w innych ważnych sprawach. Organ posiada kadrę techniczną w postaci Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i dwóch inspektorów, którzy muszą obsłużyć i zapewnić bezpieczeństwo mieszkańcom ponad 113 tysięcznego powiatu o obszarze 971 km2.

W dniu 18 stycznia 2016 roku U.Z., za pośrednictwem organu, skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę – zarejestrowaną po sygnaturą II SAB/Łd 215/16 – na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. w przedmiocie prawidłowości wybudowania i użytkowania sieci wodociągowo – kanalizacyjnej. Skarżąca wniosła o:

1. zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie aktu administracyjnego;

2. stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

3. wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 149 § 2 w zw. z art. 156 § 6 P.p.s.a., mając na względzie, że bezczynność miała miejsce bez żadnego uzasadnienia i z rażącym naruszeniem prawa;

4. przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej przewidzianej w art. 149 § 2 P.p.s.a. w wysokości pozostawionej do uznania Sądu;

5. zasądzenie w trybie art. 200 P.p.s.a. od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego.

W motywach skargi U.Z. wskazała, iż wobec kilkudziestomiesięcznej bezczynności organu, skierowała w dniu 26 sierpnia 2015 roku, w trybie art. 37 K.p.a., zażalenie na bezczynność. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. postanowieniem z dnia [...], uznał za zasadne ww. zażalenie i wyznaczył organowi dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 15 stycznia 2016 roku jednocześnie stwierdzając, że niezałatwienie sprawy miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a także zarządził wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych takiej sytuacji.

Do dnia wniesienia skargi organ pozostawał w nieuzasadnionej bezczynności, tj. od przeprowadzenia oględzin w dniu 28 maja 2014 roku, poza dwoma deklaracjami organu na podstawie art. 36 K.p.a., że załatwi sprawę wydaniem decyzji początkowo do dnia 25 września 2014 roku, a następnie do dnia 27 października 2014 roku, nie została w sprawie podjęta żadna czynność administracyjna.

Skarżąca wskazała następnie, że na skutek skargi S.M., Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 maja 2015 roku, sygn. akt II SAB/Łd 39/15 orzekł o rażącej bezczynności organu zobowiązując go do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od uprawomocnienia się wyroku oraz wymierzając organowi grzywnę w wysokości 200 zł. Organ jednak nie zastosował się do treści ww. wyroku, dlatego S.M. złożył skargę o wymierzenie grzywny za niewykonanie tego wyroku (sygn. akt II SA/Łd 970/15).

W konkluzji autorka skargi podniosła, że organ i tak niczego nie podejmuje w sprawie, w której od złożenia wniosku o wszczęcie postępowania do dnia wniesienia skargi, upłynęły 22 miesiące.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc argumenty tożsame ze wskazanymi w odpowiedzi na skargę S.M. na przewlekłe prowadzenie postępowania.

W dniu 10 lutego 2016 roku U.Z., za pośrednictwem organu, skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę – zarejestrowaną po sygnaturą II SAB/Łd 216/16 – na przewlekłe prowadzenie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. postępowania w przedmiocie prawidłowości wybudowania i użytkowania sieci wodociągowo – kanalizacyjnej. Autorka skargi wniosła o:

1. stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania;

2. zobowiązanie organu do załatwienia sprawy;

3. stwierdzenie, że przewlekłość postępowania ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

4. przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej przewidzianej w art. 149 § 2 P.p.s.a.;

5. wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 149 § 2 w zw. z art. 156 § 6 P.p.s.a., mając na względzie, że przewlekłość postępowania miała miejsce bez żadnego uzasadnienia i z rażącym naruszeniem prawa;

6. zasądzenie w trybie art. 200 P.p.s.a. od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi strona przytoczyła argumenty tożsame ze wskazanymi przez S.M. w skardze oznaczonej sygnaturą akt: II SAB/Łd 214/16.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc argumenty tożsame ze wskazanymi w odpowiedzi na skargę S.M. na przewlekłe prowadzenie postępowania.

W dniu 25 kwietnia 2016 roku S.M., za pośrednictwem organu, skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę – zarejestrowaną po sygnaturą II SAB/Łd 217/16 – na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. w przedmiocie prawidłowości wybudowania i użytkowania sieci wodociągowo – kanalizacyjnej. Autor skargi wniósł o:

1. zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie aktu administracyjnego;

2. stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

3. wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 149 § 2 w zw. z art. 156 § 6 P.p.s.a., mając na względzie, że bezczynność miała miejsce bez żadnego uzasadnienia i z rażącym naruszeniem prawa;

4. przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w trybie art. 149 § 2 P.p.s.a.;

5. zasądzenie w trybie art. 200 P.p.s.a. od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego.

W motywach skargi S.M. powtórzył podniesione wcześniej argumenty uzupełniając je wskazaniem, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 15 stycznia 2016 roku, sygn. akt: II SA/Łd 970/15 rozpoznał skargę S.M. na niewykonanie wyroku, ale mimo to organ nadal nie podejmuje żadnych czynności mimo że od momentu wszczęcia postępowania upłynęły już 22 miesiące. Skarżący w dniu 12 marca 2016 roku skierował do organu zażalenie na bezczynność w trybie art. 37 K.p.a. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. postanowieniem z dnia [...], uznając ww. zażalenie za zasadne stwierdził, że organ pozostaje bezczynny, że bezczynność ma charakter rażący, wyznaczył organowi dodatkowy termin na załatwienie sprawy do dnia 22 kwietnia 2016 roku oraz zarządził wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie. Dopiero pismami z dnia 5 kwietnia 2016 roku organ wystąpił do gestora sieci, Urzędu Miasta B. oraz do Archiwum Państwowego z zapytaniem o dokumentację budowlaną urządzenia. Do chwili wniesienia skargi organ sprawy nie załatwił.

W pozostałym zakresie skarżący podtrzymał argumenty zawarte w skardze na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie oznaczonej sygnaturą akt: II SAB/Łd 214/16.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc argumenty tożsame ze wskazanymi w odpowiedzi na skargę S.M. na przewlekłe prowadzenie postępowania.

Na rozprawie w dniu 16 września 2016 roku Sąd, na podstawie art. 111 § 2 P.p.s.a., zarządził połączenie sprawy o sygn. akt II SAB/Łd 214/16 ze sprawami o sygn. akt II SAB/Łd 215/16, II SAB/Łd 216/16 i II SAB/Łd 217/16, celem łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia, wskazując iż sprawa będzie prowadzona pod sygn. akt II SAB/Łd 214/16.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 roku, poz. 1647 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Obejmuje ona między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a (art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skarg U.Z. i S.M. jest bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. i przewlekłe prowadzenie postępowania przez ten organ w sprawie zainicjowanej wnioskiem S.M. z dnia 26 lutego 2014 roku dotyczącym prawidłowości wybudowania i przystąpienia do użytkowania sieci wodociągowo – kanalizacyjnej na działkach nr ewid. 340/40 i 340/43 wraz z przyłączami do budynku handlowego położonego w B. przy ul. A nr 4h.

Warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ jest uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 P.p.s.a.). W przypadku takiej skargi niezbędne jest złożenie zażalenia do organu wyższego stopnia, jak stanowi art. 37 § 1 K.p.a. Organ ten może wyznaczyć dodatkowy termin na załatwienie sprawy (art. 37 § 2 K.p.a.). Dopiero po wyczerpaniu tego trybu strona może wnieść skutecznie skargę. Dla uznania wyczerpania toku zażaleniowego przez stronę wystarczające jest wykazanie, że złożyła ona stosowne zażalenie do organu wyższego stopnia. Przy ocenie dopuszczalności skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie ma znaczenia sposób rozpoznania takiego zażalenia przez właściwy organ wyższego stopnia.

W przedmiotowych sprawach okoliczność dotycząca wyczerpania trybu zażaleniowego przez S.M. i U. Z., pozwalająca na skuteczne wniesienie skarg, nie budzi wątpliwości, co wynika z przedstawionego stanu faktycznego.

Przechodząc do meritum sprawy wyjaśnić trzeba, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a P.p.s.a.

Przypomnieć w tym miejscu trzeba, że w toku postępowania administracyjnego jedną z podstawowych zasad jest szybkość postępowania administracyjnego wyrażona w art. 12 § 1 i 2 K.p.a. Jej istota sprowadza się do tego, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Natomiast sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie.

W myśl art. 35 § 1 - § 3 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.

Jednocześnie o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 K.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.).

Jeśli zaś chodzi o "przewlekłość postępowania", to przepisy prawa nie definiują wprost, na czym polega "przewlekłe prowadzenie postępowania", o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a i art. 37 § 1 K.p.a. Należy jednak przyjąć, że przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 K.p.a., ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Organ prowadzi tym samym postępowanie w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje zatem wówczas, gdy będzie mu można skutecznie postawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie podejmowania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy znaczenia (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 26 października 2012 roku, II OSK 1956/12, 13 sierpnia 2013 roku, II OSK 549/13, 14 stycznia 2014 roku, II OSK 2361/13 oraz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w: Warszawie z dnia 11 września 2014 roku, VIII SAB/Wa 55/14 i z dnia 18 marca 2014 roku, IV SAB/Wa 204/13, Poznaniu z dnia 29 stycznia 2014 roku, IV SA/Po 1003/13, Gorzowie Wielkopolskim z dnia 28 sierpnia 2014 roku, II SAB/Go 56/14, Gliwicach z dnia 3 czerwca 2014 roku, II SAB/Gl 23/14; wszystkie powołane orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 marca 2013 roku, II OSK 34/13 stwierdził, że pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.

Stosownie do treści art. 149 § 1 P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 P.p.s.a.).

Odnosząc się do zarzutu bezczynności w postaci niewydania decyzji rozstrzygającej sprawę skarżących oraz przewlekłego prowadzenia postępowania stwierdzić trzeba, że w dacie złożenia skarg Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. niewątpliwie pozostawał w bezczynności w przedmiocie załatwienia sprawy dotyczącej prawidłowości wybudowania i użytkowania sieci wodno – kanalizacyjnej przy ul. A nr 4h. Bezczynność organu ustała po wniesieniu skarg do Sądu. Z akt sprawy wynika bowiem, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...], nr [...], znak [...], na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., umorzył postępowanie administracyjne w przedmiocie prawidłowości wybudowania i użytkowania sieci wodno – kanalizacyjnej zlokalizowanej m.in. przy ul. A nr 4h w B..

Dodać w tym miejscu trzeba, że zagadnienie bezczynności organu w sprawie podlegało już raz kontroli tutejszego Sądu, który rozpoznając skargę S.M. wyrokiem z dnia 6 maja 2015 roku zobowiązał Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. do załatwienia sprawy wywołanej wnioskiem z dnia 26 lutego 2014 roku w przedmiocie prawidłowości wybudowania i użytkowania sieci wodno – kanalizacyjnej przy ul. A nr 4h, w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku; stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wymierzył organowi grzywnę w wysokości 200 zł oraz zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.

Co więcej, wyrokiem z dnia 15 stycznia 2016 roku wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Łd 970/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uwzględnił skargę S.M. na niewykonanie wspomnianego wyżej wyroku wymierzając Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w B. grzywnę w wysokości 2.000 zł; stwierdzając, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; przyznając od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 1.000 zł oraz zasądzając zwrot kosztów postępowania sądowego.

W tej sytuacji zasadność skargi w przedmiocie bezczynności organu należało rozważać od daty przekazania prawomocnego wyroku w sprawie II SAB/Łd 39/15 wraz z aktami administracyjnymi do organu administracji. Wspomniany wyrok, co Sądowi wiadomo z urzędu uprawomocnił się z dniem 3 lipca 2015 roku. Na podstawie załączonej do sprawy dokumentacji można ustalić, że prawomocny wyrok wpłynął do organu w dniu 15 lipca 2015 roku. Po tej dacie – jak wynika z akt administracyjnych – organ nie podejmował żadnych czynności. Jedyna aktywność organu ograniczyła się do udzielenia odpowiedzi na skargę S.M. i przekazania skargi wraz z aktami do Sądu. Dopiero w dniu 5 kwietnia 2016 roku organ podjął pierwsze czynności w sprawie gromadząc materiał dowodowy (wystąpił do kilku podmiotów z wnioskiem o udostępnienie wskazanych dokumentów). Stan bezczynności organu w sprawie ustał w dniu 8 września 2016 roku, kiedy to wydał decyzję nr [...].

Według Sądu ustalony stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości i uzasadnia konkluzję, że organ od momentu wszczęcia postępowania podejmuje działania w sposób nieefektywny, opieszały, w dużych odstępach czasu, prowadząc je przewlekle. Nie bez znaczenia w tej kwestii pozostaje fakt, że w tym przedmiocie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, który uwzględnił skargę S.M. i wyrokiem z dnia 6 maja 2015 roku, sygn. akt II SAB/Łd 39/15 zobowiązał organ do załatwienia wniosku skarżącego w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku oraz stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa wymierzając z tego tytułu grzywnę kwocie 200 zł.

W ocenie Sądu, nie może budzić wątpliwości, że zarówno bezczynność, jak i przewlekłość prowadzonego postępowania ma charakter rażący. Ustalony stan faktyczny sprawy świadczy o ewidentnym i oczywistym naruszeniu zasady szybkości postępowania, a także o drastycznym przekroczeniu rozsądnego terminu jej rozpatrzenia. Wobec tego Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a.

W punkcie drugim wyroku Sąd odrzucił skargę S.M. na bezczynność organu w zakresie zobowiązania do wydania aktu, bowiem – co Sądowi wiadomo z urzędu – wyrokiem z dnia 6 maja 2015 roku, sygn. akt: II SAB/Łd 39/15, w punkcie pierwszym, zobowiązał Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 26 lutego 2014 roku w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku. Przywołane orzeczenie ma zatem znaczenie w kontekście przepisu art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a., który stanowi, iż Sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Niewątpliwie taka zależność istnieje między sprawą o sygn. akt II SAB/Łd 39/16 a obecnie rozpoznawaną sprawą ze skargi S.M. w przedmiocie bezczynności Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Przywołane sprawy zainicjowane zostały pomiędzy tymi samymi stronami i w tym samym przedmiocie. A skoro tak, to bezsprzecznie zobowiązanie organu do załatwienia wniosku S.M. z dnia 26 lutego 2014 roku, co uczynił Sąd wyrokiem z dnia 6 maja 2015 roku, wyczerpuje możliwość ponownego merytorycznego orzekania przez Sąd w tej samej kwestii. Ustalenie to obligowało Sąd do odrzucenia skargi S.M. na bezczynność organu w zakresie zobowiązania do wydania aktu, co Sąd uczynił w pkt drugim wyroku w oparciu o przepis art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a.

A ponieważ, organ w dniu [...] wydał decyzję kończącą postępowanie w sprawie, zatem swoim działaniem zniwelował stan bezczynności, wydanie rozstrzygnięcia w tym przedmiocie było zbędne, dlatego Sąd orzekł o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy. Sąd orzekł jak w punkcie trzecim wyroku na mocy art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.

W punkcie czwartym wyroku Sąd w trybie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a., wymierzył organowi grzywnę w kwocie 2.000 zł. Orzeczona grzywna, co podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, pełni funkcję prewencyjną i ma przeciwdziałać bezczynności organu prowadzącego postępowanie. Realne zagrożenie sankcją ma na celu przede wszystkim zdyscyplinowanie organu i doprowadzenie do sprawnego, a zarazem terminowego prowadzenia postępowania. Na wysokość zasądzonej w tej sprawie grzywny rzutował w głównej mierze okres bezczynności i przewlekłości oraz fakt, że w tych sprawach Sąd orzekał już wyrokami o sygn. akt II SAB/Łd 39/15 i II SA/Łd 970/15. Rzeczona grzywna powinna więc przywrócić zaufanie skarżącym do organów władzy publicznej i skłonić organ do sprawnego i efektywnego prowadzenia każdego postępowania administracyjnego.

W punkcie piątym wyroku Sąd mając na względzie brzmienie art. 149 § 2 P.p.s.a. przyznał od organu na rzecz skarżących sumy pieniężne we wskazanych kwotach.

O kosztach postępowania należnych skarżącym od organu orzeczono w punkcie szóstym wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. Na zasądzoną na rzecz U.Z. kwotę 200 zł składa się uiszczony w dwóch sprawach wpis sądowy od skarg. Natomiast na zasądzoną na rzecz S.M. kwotę 296,95 zł składa się uiszczony w dwóch sprawach wpis sądowy od skarg (200 zł) oraz kwota 96,95 zł tytułem poniesionych przezeń kosztów dojazdu na rozprawę zgodnie z przedłożonym do akt zestawieniem.

ał