Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1867/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Orzeczono o wymierzeniu grzywny za niewykonanie wyroku-art. 154 PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 154 par. 1,2 i 6,  art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Bożena Marciniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 lutego 2019 r. sprawy ze skargi E.K. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 526/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz E. K. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

E. K. pismem z 6 września 2018 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku tego Sądu z 1 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 526/15, zobowiązującego Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. Jako "[...]" dz. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta te wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały zaś organowi 2 grudnia 2015 r.

W związku ze zwłoką w wykonaniu wyroku i wniesionymi w tym przedmiocie skargami, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 maja 2016 r. I SA/Wa 468/16 wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wymiarze 500, a wyrokiem z 15 lutego 2018 r. I SA/Wa 1785/17 w wymiarze 2000 złotych. Przy czym w ostatnim z tych wyroków, ocenił, ze bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W związku z dalszym niepodejmowaniem rozstrzygnięcia w sprawie, skarżąca pismem z 18 lipca 2018 r. wezwała Prezydenta [...] do wykonania prawomocnego wyroku z 1 października 2015 r., a następnie wniosła wskazaną na wstępie skargę, żądając w niej wymierzenia organowi grzywny w wysokości co najmniej 20.000 złotych; przyznania na jej rzecz od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy zasądzonej grzywny; stwierdzenia że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; rozpoznanie sprawy w trybie uproszczony oraz zasądzenie od Prezydenta [...] zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W motywach skargi zwracała uwagę na bezskuteczność uprzednio wymierzonych sankcji, choć już w marcu 2016 r. w odpowiedzi na jedną z jej skarg Prezydent podnosił, że jedyną przeszkodą w zakończeniu postępowania jest konieczność zlecenia i wykonania operatu szacunkowego, który będzie stanowić podstawę do określenia wysokości odszkodowania. Mimo to przez dwa i pół roku nie znalazł on czasu na wykonanie tej czynności. Nie może przy tym jej zdaniem usprawiedliwiać zaistniałej opieszałości często wskazywana przez organ okoliczność znacznej ilości korespondencji wpływającej w sprawach odszkodowawczych. Uzasadniając z kolei żądanie przyznania sumy pieniężnej odwoływał się do jej kompensacyjnego znaczenia, akcentowanego w orzeczeniach sądów administracyjnych, wskazywała na poczucie krzywdy i niesprawiedliwości wywołane bezskutecznością wieloletniej walki o swoje słuszne prawa. Uważa przy tym, że jest to celowe działanie organu, ukierunkowane na odwlekanie załatwienia sprawy do czasu uchwalenia korzystniejszych z jego punktu widzenia zasad wypłacania odszkodowań za wywłaszczane nieruchomości. Uznawała tym samym, że po raz kolejny władze miejskie chcą ja potraktować w sposób nieuczciwy – najpierw bezprawnie odbierając przedmiotową nieruchomość, a potem uchylając się od zapłaty odszkodowania lub zapłacenie go w możliwie najniższej wysokości, nieodpowiadającej wartości zagrabionego majątku.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie , wskazując jako przyczynę zwłoki, wynikający z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, a także dużą ilość spraw dotyczących nieruchomości objętych działanie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowani gruntów na obszarze m.st. warszawy (Dz.U nr 50, poz. 279). Waga zaś tych spraw, stopień skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które winny być ustalone w toku tych postępowań, nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie.

W piśmie procesowym z 11 stycznia 2019 r. skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko, zwracając uwagę, że wbrew zapewnieniem organu, Prezydent [...] od co najmniej kilku lat nie gromadzi żadnego materiału dowodowego, ani nie ustala stanu faktycznego sprawy, gdyż nie ma ku temu potrzeby skoro zrobione to zostało już wiele lat temu . W sprawie bowiem [...] lutego 2006 r. była wydana już decyzja w przedmiocie odszkodowania, uchylona następnie w toku instancji z uwagi na odwołanie strony w zakresie dotyczącym wysokości ustalonego wówczas odszkodowania..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga, w zakresie w jakim zarzuca Prezydentowi [...] bezczynność w wykonaniu prawomocnego wyroku tut. Sądu jest zasadna, co skutkować musi wymierzeniem organowi określonej w sentencji grzywny, jak też oceny charakteru zaistniałej zwłoki.

Wniesiona ona została w trybie art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." Przepis ten w § 1 stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 art. 154). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 p.p.s.a., może ponadto przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 1 października 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 526/15 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...] , oznaczoną dawniej jako "[...] - w terminie dwóch miesięcy od zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Te natomiast wpłynęły do organu 2 grudnia 2015 r. Od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a., rozpoczął zatem swój bieg wyznaczony wyrokiem termin w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczyny, winna być rozpoznana. W konsekwencji upłynął on 2 lutego 2016 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia podjęcia niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania przez stronę do wykonania wyroku, jak też wymierzenia Prezydentowi [...] z tytułu zaistniałej zwłoki grzywien (vide wyroki: z 17 maja 2016 r. I SA/Wa 468/16, z 15 lutego 2018 r. I SA/Wa 1785/17), organ ów zawisłej przed nim sprawy administracyjnej nie rozstrzygnął.

Oznacza to, że od trzech lat pozostaje przy wykonywaniu powyższego wyroku w stanie bezczynności, która w tych okolicznościach przybiera postać kwalifikowaną, a więc rażąco narusza prawo, tj. art. 286 § 2 p.p.s.a. jak też art. 153 p.p.s.a. i art. 12 k.p.a. Taką jej ocenę uzasadnia z jednej strony to, że w uprzednio wydanym orzeczeniu zaistniałą zwłokę wykonaniu wyroku tak oceniono. Z drugiej zaś strony brak podejmowania do dnia wniesienia niniejszej skargi, po wyroku z 1 października 2015 r. jakichkolwiek czynności dowodowych ukierunkowanych na merytoryczne załatwienie sprawy odszkodowawczej. Zgodzić się też wypada z ocena sformułowaną przez Sąd Okręgowy w Warszawie wyroku z 10 lipca 2018 r. I C 358/17 (wydanym z powództwa K. K.i P.K. przeciwko [...] i Skarbowi Państwa), że milczący opór Prezydenta [...] wykonywaniu obowiązków ustawowych, skonkretyzowanych orzeczeniami WSA, stanowi przejaw rażącej niesubordynacji organu zobowiązanego do wykonywania tych orzeczeń.

Stąd zasadne jest żądanie wymierzenia Prezydentowi [...] z tytułu zaistniałej zwłoki w wykonaniu prawomocnego wyroku kolejnej grzywny.

Zważywszy na jej uprzedni wymiar (2000 złotych), jak również okres jaki upłynął do wniesienia obecnej skargi od zwrotu organowi akt sprawy wraz prawomocnym wyrokiem wymierzającym uprzednio grzywnę (4 miesiące), skład orzekający ocenił, że adekwatną w tych okolicznościach faktycznych będzie grzywna w wysokości 5000 złotych, a nie jak żądała tego skarżąca w wymiarze 20.000 złotych..

Mimo jednak kwalifikowanego charakteru zaistniałej zwłoki i bezskuteczności uprzednio wymierzonych sankcji, Sąd nie znalazł wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o przyznanie im na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. sumy pieniężnej. Podzielając argumentacje skarżącej (wyrażoną także w uprzednio wydanym wyroku), o kompensacyjnych charakterze sumy pieniężnej, nie sposób podzielić stanowiska skarżącej, że w efekcie owej opieszałości doznała ona realnej krzywdy. Samo "poczucie bezsilności", czy "niesprawiedliwości" jest w ocenie Sądu niewystarczająca okolicznością, która mogłaby uzasadniać uwzględnienie żądania. Powoływanie się zaś na "bezprawne odebranie" skarżącej nieruchomości, za którą dochodzi odszkodowania – jako źródła pierwszej krzywdy (niesprawiedliwości) doznanej ze strony organów państwa, jest o tyle nieuprawnione, że ani skarżąca, ani żaden z członków jej rodziny nigdy nie legitymowali się do niej jakimkolwiek tytułem prawnorzeczowym. Na podstawie umowy z [...]maja 1951 r. rep. Nr [...], nabyli oni bowiem jedynie od dawnych właścicieli roszczenia dekretowe, a nie własność nieruchomości, jak by się mogło wydawać z pobieżnej lektury jej treści. Ta bowiem, z mocy art. 1 dekretu, przeszła z dniem [...] listopada 1945 r. na rzecz gminy [...] , a następnie Skarbu Państwa, a co za tym idzie w dacie zawierania umowy nie przynależała już do zbywców.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 wyroku, a na podstawie art. 151 powołanej ustawy jak w punkcie 3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców pranych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.