Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 373/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 2, art. 3, art. 4, art. 8,
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski,, Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Koenigshaus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2019 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania i zwrotu nienależnie pobranego zasiłku stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Burmistrz Miasta M. przyznał M.G. (dalej: "skarżący") zasiłek stały, na podstawie art. 37 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2015 r. poz. 163, w skrócie: "u.p.s."). W jej treści zawarte zostało pouczenie, że osoba korzystająca ze świadczeń z pomocy społecznej jest zobowiązana do poinformowania Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w M. o każdej zmianie w swojej sytuacji osobistej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń z pomocy społecznej (art. 109 u.p.s.). Doręczenie tej decyzji nastąpiło do rąk skarżącego w dniu 16 lutego 2016 r. (k. 47 akt administracyjnych).

Zawiadomieniem Kierownika Działu Pomocy Środowiskowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. z dnia 29 maja 2018 r. wszczęte zostało postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia aktualnej sytuacji materialno-bytowej skarżącego, bowiem organ w dniu 25.05.2018r. otrzymał zgłoszenie o budowie domu na należącej do skarżącego posesji (k. 93). Została w nim podana treść art. 98, art. 106 pkt 5 i art. 109 u.p.s. oraz art. 10 i art. 41 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., oznaczonej dalej: "k.p.a."). W toku postępowania, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że skarżący w dniu 22 września 2015 r. wniósł aportem do spółki z o.o. A z siedzibą w M. nieruchomość zabudowaną położoną w M. przy ul. [...] o wartości 607 000,- zł., obejmując w zamian 12140 udziałów w tej Spółce (k. 166), następnie za tą samą kwotę w dniu 14 kwietnia 2016 r. zbył je pozostałym udziałowcom (k. 150).

Burmistrz Miasta M. decyzją z dnia [...] r., nr [...], uznał za świadczenie nienależne wypłacony skarżącemu w okresie 01.04.2016 r. do 31.03.2017 r. zasiłek stały (pkt 1) i zobowiązał do jego zwrotu (pkt 2), a także wskazał numer rachunku bankowego, na który należy dokonać wpłaty w terminie 14 dni (pkt 3). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przywołał treść art. 8 ust. 11, art. 98, art. 104 oraz art. 109 u.p.s., a także przedstawił obliczenie dochodu uzyskanego ze sprzedaży udziałów, poczynając od miesiąca kwietnia 2016 r. do marca 2017 r., w konsekwencji ustalił dochód miesięczny skarżącego w wysokości 50 583,33 zł. Tym samym uznał, że w powyższych miesiącach zasiłek stały został przez skarżącego nienależnie pobrany.

Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie kwestionując w całości rozstrzygnięcie. Podał, że w dniu 22 września 2015 r., po wycenie biegłego rzeczoznawcy, wniósł aportem swój dom do spółki z o.o. A . Celem tej operacji było podniesienie kapitału zakładowego, tak aby uzyskać kredyt na realizację planów i projektów związanych ze spółką. W miesiącu lutym 2016 r. siostra skarżącego (M. D.) uzyskała postanowienie sądowe o nadaniu klauzuli wykonalności przeciwko spółce z o.o. A i złożyła wniosek do komornika o egzekucję z nieruchomości wniesionej aportem. Jego zdaniem, siostra chciała przejąć należącą do niego nieruchomość, której aktualnie nie może odebrać od spółki z uwagi na zajęcie komornicze. W tej sytuacji poprosił wieloletnią znajomą D. K. aby wykupiła ten dom i uregulowała kwestie związane z komornikiem. Osoba ta dotrzymała warunków transakcji i w rezultacie skarżący mieszka we własnym domu. Skarżący będąc udziałowcem spółki nie uzyskał żadnych dywidend, wynagrodzenia ani innych korzyści i nic się nie zmieniło od 20 lat, gdyż mieszka we własnym domu i płaci rachunki. Wraz z odwołaniem skarżący przedstawił kopię wyceny domu, umowę o przeniesieniu własności domu na rzecz spółki z o.o. A , postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności przeciwko tej Spółce na wniosek jego siostry, umowę sprzedaży udziałów, postanowienie komornika o umorzeniu postępowania przeciwko spółce, pozwolenie na budowę domu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 4, art. 6 pkt 16, art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 11 pkt 1, art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1, art. 96 ust. 1 pkt 1 oraz art. 98 u.p.s., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r. Powołało się na treść art. 2 ust. 1 u.p.s. i konieczność zaspokojenia potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 1 i ust. 3-4 u.p.s.). Jedną z takich form pomocy są świadczenia pieniężne, w tym pomoc przyznawana w postaci zasiłku stałego. W myśl art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s. zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Pomoc ta finansowana jest ze środków Skarbu Państwa. Stąd przyznawanie świadczeń powinno być dokonywane ze szczególną ostrożnością, po wnikliwym zbadaniu sytuacji materialnej osoby ubiegającej się o taką pomoc. Dlatego też ustawodawca przewidział przepisy mające na celu zapobieżenie nadużywania prawa do pomocy społecznej. Temu celowi służy m.in. instytucja zwrotu świadczenia nienależnie pobranego. Zgodnie z art. 98 u.p.s., świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi od osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, niezależnie od dochodu rodziny, a art. 104 ust. 4 u.p.s. stosuje się odpowiednio. Definicję natomiast świadczenia nienależnie pobranego ustawodawca zawarł w art. 6 pkt 16 u.p.s. W jej świetle za nienależnie pobrane świadczenie uważa się świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej. Treść przywołanych unormowań pozwala stwierdzić, że żądanie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia jest obowiązkiem organu pomocy społecznej. Nadto, w myśl art. 109 u.p.s. osoby i rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej są obowiązane niezwłocznie poinformować organ, który przyznał świadczenie, o każdej zmianie w ich sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń. Skarżący, na mocy decyzji organu I instancji pobierał od dnia 01 stycznia 2016 r. pobierał zasiłek stały, którego wysokość ulegała zmianie w zależności od jego dochodu (każdorazowo organ I instancji wydawał w tej sprawie decyzję administracyjną). Nie są sporne również okoliczności dotyczące działalności gospodarczej skarżącego i związanej z tym jego aktywności (wniesienie aportem do spółki z o.o. A domu stanowiącego jego własność, na którym ciążyła hipoteka przymusowa na rzecz jego siostry). W zamian za wniesienie aportem nieruchomości o wartości 607 000,- zł. skarżący objął 12 140 udziałów o łącznej wartości 607 000,- zł. Sprzedaż wspólnikom tych udziałów za kwotę 607 000 zł. została potwierdzona aktem notarialnym. Z wyjaśnień znajdujących się w aktach sprawy wynika, że jego wieloletnia znajoma skarżącego spłaciła wszystkie długi wobec jego siostry, co doprowadziło do zakończenia postępowania egzekucyjnego wobec spółki z o. o. A , oraz wykupiła dom, na co skarżący przeznaczył środki uzyskane ze sprzedaży udziałów. Dostępna elektronicznie księga wieczysta nieruchomości położonej w M. przy ul. [...] potwierdza, iż stała się też właścicielem tej nieruchomości, która objęta jest m. in. hipoteką umowną na rzecz siostry skarżącego, tytułem zabezpieczenia pożyczki z dnia 01 sierpnia 2018 r. Zdaniem organu odwoławczego, argumenty podniesione w odwołaniu nie mogą być uwzględnione, bowiem zgodnie z art. 8 ust. 11 pkt 1 u.p.s. w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Zauważyć przy tym należy, że w art. 8 ust. 4 zawarto zamknięty katalog dochodów, których nie bierze się pod uwagę ustalając dochód zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. Ustawodawca klarownie sprecyzował sposób obliczenia dochodu uprawniającego do otrzymania świadczeń pomocowych, wskazując w zamkniętym katalogu przychody podlegające odliczeniu od dochodu (obciążenia pomniejszające dochód) oraz świadczenia, których nie wlicza się do dochodu. Niedozwolona jest wobec tego wykładnia rozszerzająca przepisów art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s. i sięganie w tym celu do uregulowań znajdujących się w innych aktach prawnych, chociażby do ustaw z zakresu prawa podatkowego, skoro przepisy u.p.s. do nich nie odsyłają. W katalogu tym (zawartym w art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s.) nie jest ujęty dochód ze sprzedaży udziałów. Stąd prawidłowym jest uwzględnienie kwoty uzyskanej przez skarżącego przy ustalaniu dochodu, zgodnie z regułą wskazaną w ust. 11 art. 8 u.p.s. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje kwestia na co te środki skarżący spożytkował, jak również tło sporu z jego siostrą, wynikające z podziału spadku po zmarłych rodzicach. Istotnym jest fakt, że spełnione zostały warunki definicji legalnej świadczenia nienależnie pobranego, ponieważ skarżący nie poinformował o zmianie swojej sytuacji materialnej (sprzedaży udziałów za kwotę 607 000,- zł.), z tego powodu należało wydać decyzję, o której mowa w art. 98 w związku z art. 106 ust. 5 u.p.s. Z akt sprawy w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że był on świadom obowiązków wynikających z przepisów u.p.s., w szczególności w zakresie informowania o zmianie sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej. Ubocznie wskazano, że nie można podzielić argumentów odwołania co do tego, iż sytuacja wróciła do stanu pierwotnego bowiem, to pierwotnie skarżący był właścicielem nieruchomości objętej hipoteką przymusową, a którą to nieruchomość wniósł aportem do spółki, a aktualnie właścicielką tej nieruchomości jest inna osoba. Z kolei skarżący uzyskał ze sprzedaży udziałów kwotę stanowiącą równowartość tej nieruchomości z daty jej wyceny (2014 r.), a to z uwagi na wartość jednostkową udziału określoną na 50 zł. Z akt sprawy wynika również, że organ I instancji prowadzi postępowanie w przedmiocie odstąpienia od żądania zwrotu lub umorzenia kwoty świadczeń nienależnie pobranych, a skarżący może skorzystać z uprawnień wynikających z art. 104 ust. 4 ustawy.

W osobistej skardze z dnia 15 listopada 2018 r., skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący domagał się uchylenia obu wydanych w jego sprawie decyzji, którym zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, zwłaszcza art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a., co ma istotny wpływ na jej wynik. Podał, że wykonanie zaskarżonej decyzji skutkowałoby pozbawieniem środków do życia, bowiem obecnie utrzymuje się z zasiłku stałego i zasiłku pielęgnacyjnego, w łącznej kwocie 730,- zł. miesięcznie, dlatego wnioskował o wstrzymanie jej wykonania oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi zauważył, że jedynym jego udziałem był w rzeczywistości jego dom, w którym mieszka od 30 lat. Dokonana przez niego przymusowa operacja nie doprowadziła do uzyskania jakiegokolwiek dochodu. Nadal nie ma zabezpieczonych podstawowych potrzeb życiowych, chociaż jest osobą niepełnosprawną. Nie ma też szans na odzyskanie zdolności do pracy, czy przejścia na rentę lub emeryturę, bo jest za młody. Akcentował, że gdyby w miesiącu kwietniu 2016 r. zamiast udziałów odebrał swój dom, to wówczas nie byłoby mowy o żadnych jego dochodach.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że jest ona prawidłowa i nie narusza przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skutkuje oddaleniem skargi.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć administracyjnych podjętych w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 1508, dalej, jak dotychczas: "u.p.s."). Zasady ogólne wyrażone w art. 2 ust. 1 i art. 3 u.p.s. stanowią, że świadczenia z pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się o pomoc nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiania im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zatem zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin wnioskujących o pomoc powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Jak wynika z powyższych przepisów, pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo w sytuacjach, w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. Pomoc ta przyznawana jest w różnej formie i zakresie, a przyznanie jej uzależnione jest od spełnienia określonych przez ustawodawcę warunków.

Katalog świadczeń z pomocy społecznej został określony w art. 37 u.p.s., a wśród nich znajduje się zasiłek stały.

Bezspornie skarżący w dniu złożenia wniosku o przyznanie zasiłku stałego i wydania przez Burmistrza Miasta M. decyzji z dnia [...] r. został prawidłowo pouczony o treści art. 109 u.p.s., że osoba korzystająca ze świadczeń z pomocy społecznej jest zobowiązana do poinformowania o każdej zmianie w swojej sytuacji osobistej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń z pomocy społecznej (k. 46 akt administracyjnych).

W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że skarżący w dniu 22 września 2015 r. wniósł aportem do spółki z o.o. A z siedzibą w M. nieruchomość zabudowaną położoną w M. przy ul. [...] o wartości 607 000,- zł., obejmując w zamian 12140 udziałów w tej Spółce (k. 166), a w dalszej kolejności za tą samą kwotę w dniu 14 kwietnia 2016 r. zbył swoje udziały w Spółce pozostałym udziałowcom (k. 150). Okoliczność ta nie była znana organowi administracji, jak też sam skarżący o niej nie poinformował mimo prawidłowego pouczenia znajdującego się w treści decyzji Burmistrza Miasta M. z dnia [...] r. Zawiadomieniem z dnia 29 maja 2018 r. Kierownik Działu Pomocy Środowiskowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. wszczęte zostało postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia aktualnej sytuacji materialno-bytowej skarżącego, bowiem organ w dniu 25.05.2018 r. otrzymał zgłoszenie o budowie domu na należącej do skarżącego posesji (k. 93). Została w nim podana treść art. 98, art. 106 pkt 5 i art. 109 u.p.s. oraz art. 10 i art. 41 k.p.a.

Burmistrz Miasta M. decyzją z dnia [...] r., nr [...], uznał zasiłek stały wypłacony skarżącemu w okresie 01.04.2016 r. do 31.03.2017 r. za świadczenie nienależne (pkt 1) i zobowiązał do jego zwrotu (pkt 2), a także wskazał numer rachunku bankowego, na który należy dokonać wpłaty w terminie 14 dni (pkt 3), bowiem już w miesiącu kwietniu 2016 r. skarżący uzyskał dochód w wysokości 50 583,33 zł. aż do miesiąca marca 2017 r. Opisana decyzja została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy decyzją z dnia [...] r. i stała się przedmiotem obecnie rozpatrywanej skargi.

Zgodnie z treścią art. 8 ust. 1 u.p.s. prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 701 zł., zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 528 zł., zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", 3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Ustęp 3 i 4 art. 8 u.p.s. stanowi, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób (ust. 3). Do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 5a) świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 690); 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego; 7) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r. poz. 1851 oraz z 2018 r. poz. 107, 138, 650, 1000 i 1076), oraz dodatku wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2018 r. poz. 998 i 1076); 8) świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz.U. z 2018 r. poz. 1272), co wynika z treści art. 8 ust. 4 u.p.s.

Przywołane przepisy zawierają katalog przychodów odliczanych od dochodu, jak również katalog obciążeń pomniejszających dochód, co więcej oba te katalogi mają charakter zamknięty. Zarówno w katalogu przychodów odliczanych od dochodu, jak też w katalogu obciążeń pomniejszających dochód ustawodawca nie wymienił pożyczki lub kredytu, czy też spłaty obciążeń hipotecznych lub sprzedaży udziałów za konkretną kwotę. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto w miarę jednolite stanowisko odnośnie wykładni art. 8 ust. 4 u.p.s. Stanowi ono, że nie ma znaczenia tytuł i źródło uzyskiwania środków utrzymania, albowiem pożyczka, podobnie jak kredyt, czy zbycie udziałów jest przychodem mogącym stanowić źródło utrzymania w okresie dysponowania konkretnymi kwotami. Uznaje się więc w przeważającej mierze, że pomoc społeczna jest instytucją publiczną mającą na celu zapewnienie niezbędnych środków utrzymania osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, które nie dysponują środkami finansowymi na poziomie ustalonego kryterium dochodowego w dacie ubiegania się o pomoc społeczną. Z tej przyczyny nie ma znaczenia tytuł i źródło uzyskiwania tych środków, albowiem pożyczka, podobnie jak kredyt, jest przychodem mogącym stanowić źródło utrzymania w okresie dysponowania kwotą pożyczki (kredytu). Z tego powodu nawet kwoty pożyczek, kredytów, wydatkowanych na podstawowe utrzymanie stanowią z punktu widzenia przepisów u.p.s. przychód podlegający wliczeniu do dochodu (por. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2006 r., sygn. akt I OSK 700/06, publ. Lex nr 320923, wyroki NSA z dnia 23 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1249/08 i z dnia 3 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1117/12, wyrok NSA z 21 kwietnia 2016 r., sygn. akt l OSK 1631/14; publ. www.nsa.gov.pl., dalej: "CBOS").

Sądy administracyjne zwracają przy tym uwagę, że przepisy u.p.s. nie odsyłają do ustawy podatkowej (tak jak to robi np. ustawodawca w art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych), co w efekcie wpływa na różnice w interpretacji określenia "dochód". W przepisach podatkowych udzielenie pożyczki i jej spłata jest neutralna podatkowo (pożyczka nie jest przychodem, a jej spłata nie jest kosztem uzyskania przychodu - art. 14 ust. 3 pkt 1 i art. 23 ust. 1 pkt 8 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Natomiast w u.p.s. przy ustalaniu dochodu, od którego zależy przyznanie świadczeń z pomocy społecznej należy mieć na uwadze ogół uzyskiwanych środków pieniężnych mający charakter przysporzenia majątkowego, zatem w konsekwencji w sposób rzeczywisty zwiększających stan majątkowy i to bez względu na tytuł i źródło ich pozyskania.

Orzekający w niniejszej sprawie Sąd podziela powyższe poglądy i uznaje za własne, jakkolwiek znane są także inne poglądy uznające, iż art. 8 ust. 3 u.p.s. na tyle precyzyjnie określa sposób obliczania dochodu, że nie ma potrzeby sięgania do innych ustaw, w tym do ustawy podatkowej.

Stosownie do art. 8 ust. 11 pkt 1 u.p.s., w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony, czyli już w miesiącu kwietniu 2016 r. Wskazany przepis pozwala na swoiste "rozliczenie" uzyskanego jednorazowego dochodu, przy czym jego zastosowanie jest możliwe z uwagi na fakt, że skarżący nie kwestionuje faktu aportu, zbycia udziałów i uzyskania w dniu 14 kwietnia 2016 r. jednorazowo kwoty, która nie została przeznaczona na realizację własnych celów mieszkaniowych skarżącego, w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Odnosząc się do powyższego wyjaśnić należy, że art. 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2032 z późn. zm.) reguluje opodatkowanie dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c tej ustawy. W myśl art. 30e ust. 1, podatek dochodowy wynosi 19% podstawy obliczenia podatku. Zgodnie z art. 30e ust. 4 tej ustawy, po zakończeniu roku podatkowego podatnik jest obowiązany w zeznaniu podatkowym, o którym mowa w art. 45 ust. 1a pkt 3, wykazać: 1) dochody uzyskane w roku podatkowym z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c i obliczyć należny podatek dochodowy od dochodu, do którego nie ma zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 131 lub 2) dochody, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131. Z art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że wolne od podatku dochodowego są dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 30e, w wysokości, która odpowiada iloczynowi tego dochodu i udziału wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe w przychodzie z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe, natomiast udokumentowane wydatki poniesione na te cele uwzględnia się do wysokości przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych. Zasady opodatkowania dochodów, określone w art. 30e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie są zatem jednolite. Dochód, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131, jest wolny od podatku dochodowego. Dochód, do którego nie ma zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 131, nie jest wolny od podatku dochodowego. Zgodnie z art. 30e ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, po zakończeniu roku podatkowego podatnik obowiązany jest wykazać oba te dochody, z tym, że obowiązek obliczenia należnego podatku dotyczy tylko dochodu, o którym mowa w art. 30e ust. 4 pkt 1.

Z kolei art. 8 ust. 3 pkt 1 u.p.s. posługuje się określeniem przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Oznacza to, że przychodem stanowiącym dochód w rozumieniu tego przepisu, jest dochód, który nie jest wolny od podatku (art. 30e ust. 4 pkt 1 oraz por. wyrok NSA z dnia 11 października 2016 r., sygn. akt I OSK 328/15, CBOS).

Wskazać tylko należy, że zwolnienie z podatku dochodowego od osób fizycznych jest wtedy, gdy w określonym terminie od dnia zbycia przychód ze zbycia nieruchomości został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe. Tymczasem taka sytuacja nie ma miejsca w rozpatrywanej sprawie. Skoro więc, przychodem stanowiącym dochód, w rozumieniu art. 8 ust. 3 pkt 1 u.p.s., jest dochód, który nie jest wolny od podatku, organy obu instancji zasadnie uznały kwotę przekazaną przez nowych nabywców udziałów (wspólników przywołanej wcześniej Spółki), której skarżący nie jest udziałowcem, za jego dochód jednorazowy w rozumieniu art. 8 ust. 11 pkt 1 u.p.s., bowiem przekraczał pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej w przypadku takiej osoby, które stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w związku z § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 1058). Sposób ustalenia kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń pieniężnych z opieki społecznej określony został w art. 8 u.p.s. prawidłowo więc obliczono, że łączny dochód skarżącego przekracza kryterium dochodowe na osobę samotnie gospodarującą.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy zaakcentować, że cel przeznaczenia środków uzyskanych ze sprzedaży udziałów i prywatne ustalenia skarżącego z obecnym właścicielem nieruchomości, którą wniósł aportem oraz jego relacje z siostrą nie mogą być przedmiotem rozważań w obecnie rozpatrywanej sprawie.

Mając powyższe na uwadze, Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.