Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 288/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Sędziowie WSA Józef Maleszewski WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi Ł. S. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy W. z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego Ł. S. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2022 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy W. z dnia [...] lutego 2022 roku nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania Ł. S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką H. S..

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że [...] stycznia 2022 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. wpłynął wniosek Ł. S. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką H. S..

W dniu [...] lutego 2022 roku Wójt Gminy W. wydał decyzję w przedmiocie odmowy przyznania Ł. S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu organ wskazał na treść art. 17 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 z późn. zm., dalej jako "u.ś.r."), stwierdzając, iż z akt sprawy wynika, że matka H. S. pozostaje w związku małżeńskim, natomiast jej małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W świetle powyższego organ pierwszej instancji uznał, iż nie zostały spełnione przesłanki określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Odwołanie od ww. decyzji złożył Ł. S. wskazując, iż mama jest osobą niepełnosprawną, natomiast on jest jedyną osobą, która może pełnić niezbędną w życiu codziennym opiekę nad chorą mamą. Odwołujący nadmienił, iż wcześniej SKO w L., po wniesieniu odwołania przyznało mu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

W dniu [...] lutego 2022 r. do SKO w L. wpłynęło pismo H. S., która wyjaśniła, iż jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, pozostaje w związku małżeńskim, jednakże jest to związek "wyłącznie na papierze", ponieważ mąż miał uprzednio założoną niebieską kartę za znęcanie się psychiczne nad nią, jednocześnie w tej sprawie wyznaczony został kurator na okres 2 lat. Wskazała, iż małżonek jest [...]. Obecnie pozostaje on na rencie chorobowej z uwagi na choroby [...]. Nadto małżonek jest osobą drobną, waży zaledwie około [...]. Stąd, w ocenie H. S., nie podoła on obowiązkom podnoszenia, czy przenoszenia osoby chorej.

Rozpoznając sprawę, Kolegium podniosło że zaskarżona decyzja oparta na wykładni literalnej przepisu art. 17 ust.5 pkt 2 lit a u.ś.r , zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nie narusza prawa.

Osoba wymagająca opieki H. S. jest mężatką, jej małżonek K. S. żyje i nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W takiej sytuacji nie ma możliwości przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego. Jakkolwiek zrozumiała jest obiektywnie trudna sytuacja życiowa osoby wymagającej opieki, to trzeba podkreślić, że na gruncie niniejszej sprawy organy administracji odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia kierowały się ściśle określonymi kryteriami ustawowymi i nie działały w ramach uznania administracyjnego.

Kolegium podzieliło linię orzeczniczą prezentowaną w orzecznictwie sądów administracyjnych- gdzie NSA wskazuje, iż pozostawanie osoby niepełnosprawnej wymagającej opieki w związku małżeńskim, gdy małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wyklucza - co do zasady - z kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego krewnych zobowiązanych do świadczenia alimentacyjnego w dalszej kolejności po małżonku. Wskazano, iż w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 29 stycznia 2020r. sygn. akt IV SA/Po 851/19 wyjaśniono, iż "przepis art.17 ust.1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczy tylko innych osób, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w stosunku do osoby niepełnosprawnej ciąży obowiązek alimentacyjny wynikający z pokrewieństwa, a nie małżonka ubiegającego się o świadczenie pielęgnacyjne na współmałżonka będącego osobą niepełnosprawną".

Konkludując - Kolegium stwierdziło, że okoliczności sprawy rozpatrywane w świetle przytoczonych przepisów nie pozwalają na przyznanie Ł. S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy spełnione są wszystkie przesłanki pozytywne, warunkujące przyznanie takiego świadczenia, przy jednoczesnym braku zaktualizowania się którejkolwiek z przesłanek prawnych negatywnych.

Skargę na powyższą decyzję Kolegium wywiódł do Sądu Ł. S. wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji przez przyznanie skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz zasądzenie od SKO w L. zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym wg norm przepisanych. Wniesiono też o przeprowadzenie dowodu z dokumentacji lekarskiej wskazującej na zły stan zdrowia K. S., w tym znaczną utratę przezeń masy ciała, dolegliwości wykluczające możliwość dźwigania większych ciężarów, czy też dolegliwości wynikające z uzależnienia K. S. od [...].

W ocenie skarżącego dokumentacja ta potwierdza, iż małżonek H. S., jest złego stanu zdrowia, sam wymaga opieki, nie jest w stanie z przyczyn natury zdrowotnej, nie tylko nieść pomocy żonie, który to obowiązek wynika z normy zawartej w art 23 KRO, ale tym bardziej sprawować nad nią opieki. Już bowiem sama prozaiczna różnica w masie H. S. (ważącej [...], poruszającej się na wózku i wymagającej pomocy nawet w podniesieniu z wózka, czy wstaniu z łóżka) i K. S. — osoby schorowanej, ważącej [...], sprawiają, iż K. S. nie jest w stanie fizycznie podołać trudom opieki nad żoną.

Przeciwskazaniem dla sprawowania takiej opieki są także relacje obecnych jeszcze małżonków. H. S. doznawała bowiem ze strony męża przemocy, prowadzona była w stosunku do K. S. procedura [...], sam K. S. jest osobą uzależnioną od [...], której to H. S. nie tylko nie darzy zaufaniem, ale wręcz unika ze względu na negatywne doświadczenia wspólnych lat wcześniejszych. Choć przez lata obawiała się wystąpić o rozwód i odsuwała decyzję w tym zakresie w czasie, w marcu br. wystąpiła ona o orzeczenie rozwodu małżeństwa jej i K. S..

Zdaniem skarżącego w obliczu powyższego, trudno oczekiwać — jak czyni to ustawodawca w treści art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a, iż to K. S., będzie sprawował nad żoną opiekę i uzyskiwał z tego tytułu zasiłek pielęgnacyjny.

Zatem literalne trzymanie się brzmienia przywołanego wyżej przepisu nie wydaje się trafne, nie tylko narusza słuszny interes strony skarżącej, który sprawuje prawidłową, faktyczną opiekę nad niepełnosprawną matką i który tym samym winien mieć prawo do uzyskiwania - tak jak dotychczas miał do tego prawo - zasiłku pielęgnacyjnego. Literalne trzymanie się brzmienia przepisu pozostaje zresztą w sprzeczności także z intencją ustawodawcy, który w zamyśle, wprowadzając instytucję zasiłku pielęgnacyjnego — miał na celu zabezpieczenie opieki nad osobami niepełnosprawnymi i zapewnienie utrzymania opiekunom — osobom najbliższym takich osób, zapewniającym im najlepszą, zoptymalizowaną, opartą na wzajemnym szacunku i zaufaniu, opiekę domową.

Nie sposób też zakładać, iż zamysłem ustawodawcy było oczekiwanie, iż małżonek dopuszczający się aktów przemocy wobec niepełnosprawnej małżonki, będzie uprawniony do uzyskania zasiłku opiekuńczego w miejsce innych bliskich osoby niepełnosprawnej, pozostających w pierwszej linii pokrewieństwa, zobowiązanych do alimentacji w kolejności wynikającej z art. 128 KRO, tylko z uwagi na nieuzasadnione premiowanie w pierwszej kolejności pozostającego w formalnym jedynie związku małżonka.

W kontekście powyższej argumentacji, trafnie przyjmowały dotąd Wojewódzkie Sądy Administracyjne, iż za błędną należy uznać wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. oraz art. 17 ust. 1 a u.s.r., która wyklucza wstępnego osoby niepełnosprawne], wymagającej opieki z kręgu osób upoważnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, także w przypadku, gdy mąż nie może wykonywać opieki z powodu wieku łub złego stanu zdrowia, nawet jeśli nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. (vide wyrok WSA w Gliwicach z 24.03.2022 r., II SA/Gł 1580/21, LEX nr 3331360); czy też wyrok WSA w Łodzi z 23.03.2022 r., II SA/Łd 725/21, LEX nr 3331304).

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie zaś do art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Sąd nie podziela stanowiska Kolegium, że w sytuacji gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej małżonek nie ma orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności, świadczenie pielęgnacyjne nie będzie przysługiwało w każdym przypadku.

Wykładnia językowa art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy prowadzi do wniosku, że ustawodawca uznał za konieczne, aby ocena, czy osoba uprawniona w pierwszej kolejności nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego z uwagi na stan zdrowia rozstrzygana była orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności.

W ocenie Sądu, nie można podzielić literalnej wykładni wskazanego wyżej przepisu. Przychylić należy się do prezentowanego w judykaturze stanowiska, zgodnie z którym w procesie wykładni prawa sądowi nie wolno ignorować wykładni systemowej lub funkcjonalnej poprzez ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej pojedynczego przepisu. Może się bowiem okazać, że sens przepisu, który wydaje się językowo jasny, okaże się wątpliwy, gdy skonfrontujemy go z innymi przepisami lub weźmiemy pod uwagę cel regulacji prawnej (zob. wyrok NSA z 10 stycznia 2014 r., II FSK 381/12, dostępny pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Cytowane przepisy należy odczytywać przez pryzmat zasad i wartości wyrażonych w Konstytucji RP, z uwzględnieniem celu tych unormowań, którym jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi i wymagającymi takiego wsparcia (zob. np. wyroki NSA: z 5 listopada 2015 r., I OSK 1062/14; z 13 listopada 2015 r., I OSK 1286/14; z 12 maja 2017 r., I OSK 328/16; z 21 czerwca 2017 r., I OSK 829/17). Formalistyczna wykładnia ww. przepisów w okolicznościach rozpoznawanej sprawy mogłaby doprowadzić do pozbawienia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jedynej osoby mogącej faktycznie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym. Byłoby to sprzeczne z konstytucyjną zasadą sprawiedliwości społecznej oraz wynikającą z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP zasadą szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej.

Wbrew zatem literalnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy, sam fakt, że osoba niepełnosprawna pozostaje w związku małżeńskim, zaś jej małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie może być przesądzający. Istnieją bowiem sytuacje, w których pomimo pozostawania przez osobę niepełnosprawną w związku małżeńskim z osobą, która formalnie nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, możliwe byłoby przyznanie świadczenia innemu członkowi rodziny. Powyższe byłoby dopuszczalne, w sytuacji gdy małżonek osoby niepełnosprawnej faktycznie, z przyczyn od siebie niezależnych i nie wynikających z jego woli, nie jest zdolny do sprawowania nad nią opieki.

A zatem, art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy rozumiany celowościowo umożliwia uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej do alimentacji osoby niepełnosprawnej w związku ze sprawowaniem nad nią opieki, nawet jeśli pozostaje ona w związku małżeńskim z osobą nieposiadającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale tylko wówczas, gdy drugi małżonek - nielegitymujący się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - nie może tej opieki sprawować z przyczyn obiektywnych, niezależnych od niego i od jego woli (zob. np. wyroki NSA: z 15 czerwca 2021 r., I OSK 364/21; z 18 listopada 2015 r., I OSK 1200/14; z 18 lipca 2012 r., I OSK 190/12; z 9 stycznia 2013 r., I OSK 1196/12; z 25 stycznia 2013 r., I OSK 1899/12; wyrok WSA w Białymstoku z 4 kwietnia 2013 r. II SA/Bk 987/12, wyrok WSA we Wrocławiu z 19 lutego 2015 r., IV SA/Wr 924/14).

Podkreślić należy, że chodzi o takie sytuacje, gdy zobowiązany do sprawowania opieki współmałżonek ze względu na stan zdrowia czy wiek sam nie jest zdolny tej opieki wykonywać, a jego sytuacja materialna nie pozwala na zastąpienie świadczeń osobistych pomocą finansową, pozwalającą na pokrycie kosztów opieki przez inną osobę. Należy bowiem mieć na uwadze, że obowiązek sprawowania opieki, stanowiący element obowiązku alimentacyjnego, ze względu na który ustala się krąg podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (w dalszej i bliższej kolejności), nie ogranicza się wyłącznie do osobistych starań, ale może przybrać formę świadczeń pieniężnych.

Uwzględniając powyższe uwagi przy rekonstrukcji normy prawnej będącej materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia należy dojść do przekonania, że sprawowanie opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim przez inną osobę niż małżonek, lecz także obciążoną obowiązkiem alimentacyjnym, w szczególności przez dziecko niepełnosprawnego małżonka, nie wyłącza możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie faktycznie sprawującej opiekę. Przyznanie tego świadczenia możliwe jest także, w sytuacji gdy małżonek obowiązany do sprawowania opieki nad niepełnosprawnym współmałżonkiem sam nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale obiektywnie nie jest zdolny tego obowiązku wypełnić, a opiekę tą - niejako w zastępstwie małżonka - sprawuje osoba zobowiązana w dalszej kolejności do alimentacji na rzecz osoby wymagającej opieki. Tym samym pozostawanie w związku małżeńskim będzie stanowić tylko wtedy przeszkodę w przyznaniu świadczenia, gdy małżonek osoby wymagającej opieki będzie w stanie skutecznie taką pomoc świadczyć.

Przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy winien być zatem rozumiany w ten sposób, że normuje sytuację, w której o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną, pozostającą w związku małżeńskim, ubiega się osoba spełniająca kryteria wskazane w art. 17 ust. 1 lub ust. 1a, niebędąca małżonkiem zobowiązanym w pierwszej kolejności do alimentacji. Nie eliminuje to konieczności wykładania tego przepisu zgodnie z Konstytucją RP również w stosunku do osób spełniających kryteria wskazane w ust. 1 (lub w ust. 1a), niebędących małżonkiem zobowiązanym w pierwszej kolejności do alimentacji (zob. wyroki NSA z: 25 stycznia 2021 r., I OSK 2103/20; 18 lipca 2012 r., I OSK 190/12; 9 stycznia 2013 r. I OSK 1196/12; 25 stycznia 2013 r., I OSK 1899/12).

W kontrolowanej sprawie przesłanką odmowy przyznania przedmiotowego świadczenia było ustalenie, że mąż niepełnosprawnej nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Uznać zaś należy, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, istnieją uzasadnione wątpliwości co do tego, czy faktycznie ojciec Skarżącego jest w stanie sprawować opiekę nad swoją niepełnosprawną żoną.

Jak wynika z akt sprawy małżonek H. S. nie jest w stanie z przyczyn zdrowotnych, sprawować nad nią opieki. K. S. cierpi na chorobę [...], przewlekle choruje na rwę kulszową i dyskopatię, nie może dźwigać ciężarów i jest wątłej budowy ciała - waży [...] kg. Już z tej tylko przyczyny nie może opiekować się żoną, gdyż waży Ona ponad [...] kg i porusza się na wózku inwalidzkim.

W tym miejscu podkreślić należy, że czynności opiekuńcze wobec matki skarżącego są nie tylko czasochłonne, ale wymagają też sprawności ruchowej, wytrzymałości oraz siły. W toku postępowania administracyjnego skarżący podnosił, że jego ojciec nie może sprawować opieki nad niepełnosprawną żoną z uwagi na zły stan zdrowia. Zdaniem Sądu potwierdzeniem prawdziwości twierdzeń skarżącego jest przedłożona również na etapie postępowania sądowoadministracyjnego dokumentacja medyczna.

Przeciwskazaniem dla sprawowania takiej opieki są także relacje obecnych jeszcze małżonków. H. S. doznawała bowiem ze strony K. S. przemocy, prowadzona była w stosunku do K. S. procedura [...], sam K. S. jest osobą uzależnioną od [...]. Ponadto w marcu 2022 r. H. S. wystąpiła o orzeczenie rozwodu małżeństwa Jej i K. S..

Stosownie do art. 128 ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi (art. 129 § 1 k.r.o.). Krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym (art. 129 § 2 k.r.o.).

Przy wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy uwzględnić należy cel regulacji zawartej w tych przepisach, a także treść art. 132 k.r.o., zgodnie z którym obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.

W ocenie Sądu nie powinno wobec tego budzić wątpliwości, że w sytuacji, gdy osoby, na których w pierwszej kolejności ciąży obowiązek alimentacyjny nie są w stanie opiekować się osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, to zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym obowiązek opieki nie tylko na zasadzie słuszności czy uznaniowości, ale prawnie przechodzi na zobowiązanego w dalszej kolejności, w przedmiotowej sprawie - na syna.

Rolą organów jest natomiast dokonanie ustaleń faktycznych obejmujących zarówno stan zdrowia osoby niepełnosprawnej wymagającej opieki, jak również stan zdrowia osoby obowiązanej do alimentacji w pierwszej kolejności, a nie ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, z uwzględnieniem zakresu czynności niezbędnych do prawidłowego sprawowania opieki na niepełnosprawnym członkiem rodziny. Dopiero po dokonaniu tego rodzaju ustaleń i ocen możliwe jest jednoznaczne rozstrzygnięcie, czy osobie ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne prawo to przysługuje. Nie można bowiem zaakceptować takiego rozumowania, według którego, gdy stan zdrowia obydwojga małżonków uniemożliwia im bycie dla siebie wzajemnie oparciem, pozostali członkowie rodziny, którzy chcą - a jednocześnie również mają obowiązek sprawować nad nimi opiekę - nie mogą uzyskać świadczenia, mimo że mogliby być do niego uprawnieni, gdyby choć jedno z małżonków posiadało ustalenie znacznego stopnia niepełnosprawności.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uwzględnił skargę.

Rzeczą organów, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, będzie ocena wniosku skarżącego z uwzględnieniem powyższego stanowiska Sądu, którym organy są związane na podstawie art. 153 p.p.s.a.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.