Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 802/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 15 § 1, art. 54 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Jerzy Płusa, Protokolant Justyna Bluszko-Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa [...] "N." sp. z o. o. z siedzibą w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 sierpnia 2012 r. sygn. akt I SA/Gd 520/12 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa [...] "N." sp. z o. o. z siedzibą w G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 22 marca 2012 r. nr akt [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

1.1. Wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, o sygn. akt I SA/Gd 520/12 oddalił skargę P. N. Sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 22 marca 2012 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne.

1.2. Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że SKO w G. postanowieniem z dnia 6 lipca 2011 r. oddaliło skargę Skarżącej na czynności egzekucyjne polegające na wszczęciu egzekucji i zawiadomieniu o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przez Prezydenta Miasta G. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 21 grudnia 2010 r., poprzez zajęcie w dniu 21 grudnia 2010 r. rachunku bankowego zobowiązanej spółki. Podstawą wystawienia tytułów wykonawczych była nieostateczna decyzja Prezydenta Miasta G. z dnia 20 grudnia 2010 r. W uzasadnieniu postanowienia podano, że Spółka w skardze na czynności egzekucyjne wniosła o uchylenie dokonanych czynności, umorzenie postępowania egzekucyjnego i zwrot pobranych kosztów egzekucyjnych. Zarzuciła brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.; dalej zwana : "u.p.e.a."), brak wymagalności egzekwowanego obowiązku, którego wysokość została ustalona na podstawie nieostatecznej decyzji, nieprawidłowe oznaczenie zobowiązanego skutkujące prowadzeniem egzekucji niezgodnie z treścią tytułu wykonawczego oraz treścią zajęcia egzekucyjnego oraz bezpodstawne zawyżenie kosztów egzekucji. SKO w G. wyjaśniło, że skarga, o jakiej mowa w art. 54 u.p.e.a. służy wyłącznie do oceny prawidłowości czynności egzekucyjnych o charakterze faktycznym i to tylko takich, które nie mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany w u.p.e.a. Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowego oznaczenia zobowiązanego zauważono, że w zawiadomieniu o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego powtórzono dane identyfikacyjne zobowiązanego za tytułem wykonawczym, z tym że pominięto formę prawną działalności zobowiązanego tj. "spółka z o. o." Brak tego elementu nie spowodował w ocenie SKO zmiany, która wpłynęła na czytelność informacji, co do właściwej osoby zobowiązanego. W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązana wniosła o uchylenie dokonanych przez administracyjny organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych w postaci wszczęcia egzekucji oraz zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości.

1.3. SKO w Gdańsku postanowieniem z dnia 22 marca 2012 r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W ocenie organu skarga, o której mowa w art. 54 § 1 u.p.e.a. może być wnoszona na faktyczne czynności o charakterze wykonawczym podejmowane w celu zrealizowania środka egzekucyjnego.

2.1. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie Spółka wniosła o jego uchylenie i uchylenie dokonanych przez administracyjny organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych w postaci wszczęcia egzekucji oraz zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego. Skarżonej czynności zobowiązana zarzuciła naruszenie:

- art. 54 § 1 u.p.e.a. przez jego błędną wykładnie polegającą na uznaniu, że zarzuty dotyczące kwestii związanych z doręczeniem upomnienia w trybie art. 15 § 1 u.p.e.a., przystąpienia przez organ egzekucyjny do wszczęcia postępowania na podstawie nieostatecznej decyzji nie podlegają rozpoznaniu w ramach środka zaskarżenia jakim jest skarga na czynności egzekucyjne,

- art. 26 § 1 w zw. z art. 27 § 1 pkt 2 w zw. z art. 80 § 1, pkt 2 oraz pkt 3 u.p.e.a. polegające na uznaniu przez organ administracyjny prawidłowości działań organu egzekucyjnego w zakresie zajęcia rachunku bankowego skarżącego pomimo braku tożsamości podmiotów wskazanych w treści tytułu wykonawczego z podmiotem wskazanym w treści zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego. W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, że w świetle obowiązujących przepisów prawa, dopuszczalnym i prawidłowym jest podnoszenie zarzutów braku uprzedniego upomnienia oraz egzekwowania obowiązku na podstawie nieostatecznej decyzji w ramach skargi w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. Zaniechanie organu egzekucyjnego i brak uprzedniego upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. niewątpliwie należy do kategorii czynności faktycznych, nie można bowiem uznać, że jest to akt administracyjny. W dalszej kolejności skarżąca wywiodła i stwierdziła, że odnośnie decyzji nieostatecznej, która stanowiła podstawę wystawienia tytułów wykonawczych wierzyciel miał obowiązek doręczyć jej upomnienie, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.

2.2. SKO w Gdańsku w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

2.3. W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, że podstawowym środkiem zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym jest zarzut którego podstawy wymienione są w art. 33 pkt 1-10 u.p.e.a. Natomiast skarga wymieniona w art. 54 § 1 u.p.e.a. służy zaskarżaniu czynności wykonawczych postępowania i może być wniesiona zarówno na czynności organu egzekucyjnego jak i czynności egzekutora. Skarga z art. 54 u.p.e.a. nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się inne środki zaskarżenia albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. Sąd I instancji podkreślił,. że ze złożonej przez Skarżącą skargi wynika, że naruszenia art. 54 § 1 u.p.e.a. przez SKO nastąpiło wskutek stwierdzenia przez organ, że w tym trybie nie mogły być rozpatrywane zarzuty braku upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. oraz zarzut braku wymagalności egzekwowanego obowiązku. Zdaniem Sądu nie zasadny był również zarzut naruszenia art. 26 § 1 w zw. z art. 27 § 1 pkt 2 w zw. z art. 80 § 1 pkt 1, pkt 2 oraz pkt 3 u.p.e.a. Sąd I instancji podkreślił, że w tytułach wykonawczych wskazana została pełna nazwa zobowiązanego: P. "N." sp. z o. o., jego nazwa skrócona, adres siedziby zobowiązanego, jego numer NIP i REGON. Te same dane identyfikacyjne zawarte zostały w zawiadomieniu o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego, z tym, że pominięto formę prawną zobowiązanego tj. zapis "spółka z o. o.".

3.1. W skardze kasacyjnej Skarżący wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie skarżonych rozstrzygnięć. Spółka zarzuciła naruszenie :

- art. 54 § 1 u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że zarzuty dotyczące kwestii związanych z doręczeniem upomnienia w trybie art. 15 § 1 u.p.e.a., przystąpienia przez organ egzekucyjny do wszczęcia postępowania egzekucyjnego na podstawie nieostatecznej decyzji nie podlegają rozpoznaniu w ramach środka zaskarżenia, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne.

- art. 26 § 1 w zw. z art. 27 § 1 pkt 2 w zw. z art. 8-0 § 1 pkt 1, pkt 2 oraz pkt 3 u.p.e.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na uznaniu przez organ i w ślad za nim przez WSA prawidłowości działań organu egzekucyjnego w zakresie zajęcia rachunku bankowego Skarżącej mimo braku tożsamości podmiotów wskazanych w treści tytułu wykonawczego z podmiotem wskazanym w treści zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego.

3.2. W piśmie procesowym z dnia 9 kwietnia 2015 r. pełnomocnik P. N. Sp. z o.o. wskazał, że Prezydent Miasta G. decyzją z dnia 31 października 2014 r. umorzył postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2005 r., zakończone wydaniem decyzji z dnia 17 grudnia 2010 r. W związku z tym uznał, że prowadzone postępowanie stało się bezprzedmiotowe.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

4.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

4.2. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Analiza akt sprawy wskazuje, że nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie naruszeń przepisów wskazanych w skardze kasacyjnej. Brak było także podstaw do umorzenia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z kolei zgodnie z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Oznacza to, że przedmiot sprawy sądowoadmisntracyjnej wyznaczony jest przez określony akt wydany przez organ administracji publicznej. Przedmiotem tym nie jest zatem sprawa podatkowa, nawet jeżeli określone akty, w tym postanowienia egzekucyjne i zabezpieczające, wynikają z określonego stosunku materialnoprawnego dotyczącego określonego podatku.

4.3. Za bezzasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 54 § 1 w zw. z art. 15 § 1 u.p.e.a. Jak trafnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku skarga na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 u.p.e.a., nie może stanowić konkurencyjnego do zarzutów z art. 33 u.p.e.a. środka zaskarżenia. Z tych względów nie mogły być przedmiotem rozpoznania zarzuty braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., gdyż te przewidziane zostały w art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne - stanowiącym fragment postępowania egzekucyjnego - ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się ani o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne co do zasady nie ma zatem wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uwzględnienie skargi wywiera skutki jedynie w zakresie czynności, na którą ją wniesiono. Skarga na czynność egzekucyjną nie może więc dotyczyć przypadków, które mogą być przedmiotem zgłoszenia zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegały zatem tylko zastrzeżenia odnoszące się do czynności egzekucyjnych dokonanych przez organ egzekucyjny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2013 r., w sprawie II FSK 2988/11, publ. LEX nr 1413364). Także w literaturze podkreśla się, że skarga przysługuje wprawdzie na wszystkie czynności egzekucyjne, lecz ma ona charakter środka subsydiarnego i nie będzie dopuszczalna, gdy ustawa przewiduje inne środki zaskarżenia, np. zarzut, zażalenie na postanowienie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego, albo w sytuacjach, gdy istnieje możliwość wniesienia pozwu do sądu (por. t. 2.2. w C. Kulesza, Komentarz do art.54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, publ. LEX/el).

4.4. Za bezpodstawny należy uznać także zarzut naruszenia art. 26 § 1 w zw. z art. 27 § 1 pkt 2 w zw. z art. 80 § 1 pkt 1, pkt 2 oraz pkt 3 u.p.e.a. Nie ulega wątpliwości, że w zawiadomieniu o zajęciu prawa majatkowego stanowiącego wierzytelnośc z rachunku bankowego z dnia 21 grudnia 2010 r., organ egzekucyjny dokonując oznaczenia zobowiązanego pominął jego formę organizacyjno-prawną, jako spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Zgodnie z treścią art. 1a pkt 20 u.p.e.a. zobowiązanym jest osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, albo osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym - również osoba lub jednostka, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają. Przepis art. 80 u.p.e.a. nie posiada jednostek redakcyjnych określanych jako § 1 pkt. 1-3, gdyż jest on podzielony wyłącznie na paragrafy. Z art. 80 § 1 u.p.e.a. wynika jedynie, że organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Cech tego zawiadomienia przepis ten nie precyzuje. Jest ono zaś charakteryzowane w sposób ogólny w przepisie art. 67 u.p.e.a. wspólnie dla zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności. W art. 67 § 2 pkt 1 u.p.e.a. wskazano, że zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera m.in. oznaczenie zobowiązanego. Oznaczenie zobowiązanego będącego osobą prawną polega na wskazaniu jej firmy, formy organizacyjno-prawnej, nazwy oraz siedziby, a także ewentualnie innych danych (np. REGON, NIP), które także identyfikują dany podmiot. Co do zasady należy przyjąć w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że dane te winny obejmować także formę spółki kapitałowej poprzez wskazanie, że jest to np. spółka z ograniczona odpowiedzialnością. Przemawiają za tym przepisy art. 80 § 1 w zw. z art. 67 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Konstatacja ta jednak nie powoduje, iż sam brak wpisania w treści zawiadomienia o zajęciu jedynie formy organizacyjno-prawnej podmiotu powoduje automatycznie wadliwość takiego zawiadomienia, a w konsekwencji także zajęcia. Należy bowiem zauważyć, iż identyfikacja określonego podmiotu może się odbywać także poprzez wskazanie określonych cech, które są właściwe wyłącznie dla określonego, unikalnego podmiotu. Są to wspólnie takie elementy jak : adres siedziby, podanie firmy, podanie nr NIP i REGON. Z wszystkich tych elementów wymienionych w wystawionym zawiadomieniu można było jednoznacznie określić i ustalić podmiot zobowiązany. Należy wobec tego rozważyć, czy pominięcie jedynie jednego z elementów oznaczenia strony zobowiązanej powoduje niespełnienie wymogów zawiadomienia o zajęciu, w sytuacji, w której tytuł wykonawczy, na podstawie którego wystawiono zawiadomienie o zajęciu, zawierał wszystkie elementy przewidziane w art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a., w tym oznaczenie zobowiązanego jako przedsiębiorstwa prowadzonego w formie spółki z o.o. W stanie faktycznym niniejszej sprawy należy wyrazić pogląd, iż brak określenia jedynie formy organizacyjno-prawnej zobowiązanego nie spowodował, że zawiadomienie o zajęciu nie spełniło wymogów z art. 80 § 1 u.p.e.a. To powoduje z kolei, iż brak ten nie może zostać uznany za uzasadniony zarzut w rozumieniu art. 54 § 1 u.p.e.a. Wymaga w tym miejscu podkreślenia, iż na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i uchyla je w całości albo w części jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z kolei zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brak jest bowiem w sprawie podniesionego w skardze kasacyjnej braku tożsamości podmiotu wskazanego w treści tytułu wykonawczego z podmiotem wskazanym w treści zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego.

4.5. Uwzględniając powyższe uwagi dotyczące bezzasadności zarzutów skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił na mocy art. 184 p.p.s.a.

-----------------------

7