Postanowienie NSA, sygn. akt III OZ 724/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 września 2022 r., sygn. akt II SA/Bk 621/22 w sprawie ze skargi R. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia 28 czerwca 2022 r. nr SKO.411/6/22 w przedmiocie nakazania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działce postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 16 września 2022 r., sygn. akt II SA/Bk 621/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia 28 czerwca 2022 r. nr SKO.411/6/22 w przedmiocie nakazania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działce.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łomży, po rozpatrzeniu odwołania M. K. od decyzji Wójta Gminy Łomża z dnia 9 maja 2022 r. nr WI.6331.1.2018.KW odmawiającej nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom właścicielom działek: 1) nr [...], obręb [...] – R. O., 2) nr [...], obręb [...] - Gminie Łomża - orzekło o: (1) uchyleniu zaskarżonej decyzji w części rozstrzygniętej w punkcie 1; (2) nakazaniu R. O., właścicielowi działki nr [...] obręb [...] wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom na działce nr [...] poprzez: (-) usunięcie ziemi ze skarpy utworzonej na działce nr [...], obejmującą osuniętą jej część na działkę nr [...], wzdłuż granicy z działką nr [...], (-) wykonanie na działce nr [...] rowu odwadniającego wzdłuż działki nr [...] w kierunku ul. [...] (dz. nr [...]) wraz z wyprofilowaniem skarp oraz nadaniem właściwych spadków i dostosowaniem wykonanego rowu do spływu wód powierzchniowych tym rowem; (3) w pozostałej części utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W skardze na powyższą decyzję R. O., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji argumentując, że jej wykonanie może spowodować dla skarżącego znaczną szkodę i trudne do odwrócenia skutki, albowiem w przypadku gdy okaże się, że zaskarżone rozstrzygnięcia zostały wydane w oparciu o niewłaściwe ustalenia faktyczne oraz niewłaściwą podstawę prawną, to stronie skarżącej grozi znaczna szkoda w związku koniecznością poniesienia znacznych nakładów finansowych, tj. około 97.805,66 zł brutto. Jak wyjaśnił bowiem skarżący w celu wykonania skarżonej decyzji należy usunąć ziemię i ją wywieźć, wykonać rów w miejscu wywiezionego nasypu wraz z wywiezieniem ziemi, dowieźć ziemię do przywrócenia części nasypu do stanu poprzedniego i zasypać rów, rozplantować i ukształtować ziemię wywiezioną i przywiezioną. W celu ustalenia wartości czynności, jakie należy wykonać skarżący uzyskał wycenę sporządzoną przez firmę W. K. Z. Firma ta wyceniła koszt wszystkich robót ziemnych, do jakich wykonania został zobowiązany skarżący, na kwotę 97.805,66 zł. Dodatkowo pełnomocnik skarżącego zwrócił uwagę na fakt, że decyzja organu odwoławczego jest niewykonalna we wskazanym terminie, tj. do dnia 31 sierpnia 2022 r., albowiem na jej realizację inwestor musi uzyskać zgody właściwych organów administracji architektoniczno-budowlanych (pozwolenie na budowę), a także zgromadzić niezbędny sprzęt, zapewnić wykonawcę posiadającego stosowne uprawnienia budowlane, co w sezonie letnim biorąc od uwagę natężenie pracy w sektorze budowlanym, jest niemal niewykonalne.

Sąd I instancji, wstrzymując wykonanie zakwestionowanej w sprawie decyzji wziął pod uwagę charakter nałożonego obowiązku oraz argumentację wniosku, w tym konieczność poniesienia znacznych nakładów finansowych (zgodnie z przedłożoną wyceną - ok. 97.805 zł), których skarżący nie będzie mógł odzyskać i doszedł do wniosku, że wykonanie zaskarżonej decyzji przed rozpoznaniem skargi, bez wątpienia wywoła trudne do odwrócenia skutki, a dodatkowo może także spowodować po stronie skarżącego niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody majątkowej. W ocenie Sądu I instancji wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom, o jakich mowa w zaskarżonej decyzji, przed merytorycznym rozpoznaniem sprawy, może nie tylko narazić stronę skarżącą na straty finansowe, w kwocie wskazanej w dołączonej do wniosku wycenie, ale także sprawić, że w razie ewentualnego uwzględnienia skargi, udzielona adresatowi obowiązku ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna. Ponadto, jak zauważył Sąd, z akt sprawy nie wynika, aby w niniejszej sprawie zachodziła potrzeba natychmiastowego wykonania obowiązków wskazanych w zaskarżonej decyzji, tym bardziej, że decyzja organu II instancji, uchylająca decyzję organu I instancji odmawiającą nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, nie zawiera rygoru natychmiastowej wykonalności, a aktualnie ukształtowane stosunki wodne funkcjonują już od dłuższego czasu. W ocenie Sądu I instancji brak jest zatem dostatecznych podstaw do przyjęcia, że pozostawienie działki nr [...] w obecnym kształcie, do czasu rozpoznania skargi przez Sąd, stworzy w tym względzie dodatkowe, istotne zagrożenia.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła uczestniczka postępowania M. K., zarzucając naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i podnosząc, że postanowienie jest sprzeczne z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, w tym NSA, które jednoznacznie stwierdza, że w takich sytuacjach skarżącemu służy roszczenie odszkodowawcze w stosunku do organu, który wydał i nakazał wykonanie, uchylonej następnie, decyzji. Żaląca się wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i nakazanie skarżącemu wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działce uczestnika postępowania, opisanych w decyzji, względnie o przekazanie sprawy do rozpoznania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu i orzeczenie o obowiązku wykonania przez skarżącego prac naprawczych i zabezpieczających, chroniących działkę uczestnika postępowania przed postępującą degradacją na skutek naruszenia stosunków wodnych, w sposób jak określiło Kolegium w zaskarżonej decyzji, w terminie do dnia 31 grudnia 2022 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie nie jest zasadne.

Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności została w sposób kompleksowy uregulowana w art. 61 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.), zaś katalog pozytywnych przesłanek warunkujących wstrzymanie przez sąd administracyjny wykonania aktu lub czynności określony został w art. 61 § 3 tej ustawy i ma on charakter taksatywny. Przepis ten dopuszcza na wniosek skarżącego wstrzymanie wykonanie w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z powyższej regulacji wynika, że instytucja wstrzymania wykonania aktu ma charakter wyjątkowy, albowiem może mieć miejsce jedynie w przypadku gdy zachodzą przesłanki, o których mowa wyżej. Zastosowanie tej instytucji nie może być poprzedzone oceną zasadności skargi, ponieważ takie działanie sądu, dokonywane w ramach posiedzenia niejawnego, oznaczałoby niedopuszczalną ocenę legalności zaskarżonego aktu, sprowadzającą się do przedsądu. Przesłanka wyrządzenia znacznej szkody dotyczy takiej szkody zarówno majątkowej, jak i niemajątkowej, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego.

W rozpatrywanej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja nakazująca skarżącemu R. O., właścicielowi działki nr [...], wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom na działce nr [...] poprzez usunięcie ziemi ze skarpy utworzonej na działce nr [...], wykonanie na tej działce rowu odwadniającego wraz z wyprofilowaniem skarp oraz nadanie właściwych spadków i dostosowania wykonanego rowu do spływu wód powierzchniowych tym rowem. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykonanie zaskarżonej decyzji z natury rzeczy może nieść ze sobą istotne trudności i znaczne koszty związane z ewentualnym zasypaniem rowu, jeżeli zaskarżona decyzja miałaby być wykonana przed zakończeniem postępowania zainicjowanego skargą skarżącego, a następnie Sąd uchyliłby to orzeczenie. Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie należy uznać za uprawdopodobnione, że wykonanie urządzenia wodnego, zgodnie z zaskarżoną decyzją, może spowodować trudne do odwrócenia skutki, które raz zaistniałe spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości. Co prawda, usunięcie ziemi ze skarpy, wykonanie rowu, następnie jego zasypanie – w związku z ewentualnym uchyleniem zaskarżonej decyzji – jest technicznie możliwe, jednak może wiązać się z dużymi nakładami pracy, środków finansowych, jak również możliwymi, a trudnymi do precyzyjnego ustalenia zmianami w zakresie stosunków wodnych na przedmiotowej działce. Biorąc więc pod uwagę faktyczne i prawne następstwa, jakie wiązałyby się z wykonaniem zaskarżonej decyzji, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie Sądu I instancji jest prawidłowe. Brak wstrzymania wykonania inkryminowanej decyzji groziłby niebezpieczeństwem spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.