Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 906/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2014-05-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 2; § 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 7 ust. 1a; art. 30 ust. 1, 2, 3; art. 30a ust. 1-8; art. 31 ust. 1-8
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 6 ust. 1; art. 27 ust. 1; art. 26; art. 32; art. 54 ust. 1 i 3; art. 71 ust. 3
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 21 ust. 3; art. 30 ust. 1 i 2; 31 ust. 1-8; art. 31a
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 16 ust. 3, 5
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia WSA Grzegorz Wałejko (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Wiesława Dudek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 maja 2014 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2013 r., nr [...] w przedmiocie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2012 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie decyzją z dnia 2 października 2013 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia 26 lipca 2013 r. w sprawie przyznania J. R. pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatności ONW) na rok 2012.

Organ pierwszej instancji powołując się na przepisy art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) w związku z § 3 ust. 1, 2, 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40 poz. 329 ze zm., dalej powoływanego także jako "rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej") oraz art. 16 ust. 5 akapit pierwszy i art. 22 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE z 2011 r. Nr L 25, s. 8, zwanego dalej "rozporządzeniem Komisji (UE) Nr 65/2011) przyznał J. R., po potrąceniu z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości kwoty 118,14 zł płatność ONW na rok 2012 w łącznej wysokości 438,55 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, że w dniu 19 marca 2012 r. J. R. złożył wniosek o przyznanie płatności ONW na rok 2012. W dniu 24 maja 2013 r. została wydana decyzja w sprawie przyznania płatności ONW.

Decyzją z dnia 25 czerwca 2013r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR na skutek odwołania J. R. uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wyjaśnił, że ponownie rozpatrując sprawę uwzględnił zweryfikowany maksymalny kwalifikowany obszar działek ewidencyjnych na których położone są deklarowane przez rolnika do płatności działki rolne, ustalony przez Biuro Kontroli na Miejscu Wydział ds. GIS. Obszar ten, określany jako powierzchnia ewidencyjno – gospodarcza (PEG), stanowi maksymalną kwalifikowaną powierzchnię na danej działce ewidencyjnej, do której może być przyznana rolnikowi płatność.

Odnośnie stwierdzonych różnic pomiędzy powierzchnią działek rolnych podanych przez wnioskodawcę, a powierzchnią stwierdzoną przez kontrolę na miejscu w dniu 11 września 2012 r., to w ocenie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR pomiary wykonane przez kontrolerów zostały dokonane prawidłowo. Potwierdzają to tak wykonane szkice jak i ślady pomiarów w systemie informatycznym ZSZIK (Zintegrowany System Zarządzania i Kontroli), które pokrywają się z granicami działek rolnych wyrysowanymi przez wnioskodawcę na załącznikach graficznych dołączonych do złożonego wniosku.

W odniesieniu do płatności ONW strefa Nizinna I z akt sprawy wynika, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana przez skarżącego we wniosku o przyznanie tej płatności na rok 2012 wynosiła 3,44 ha.

Jednak powierzchnia działek rolnych stwierdzona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 129012005, (WE) nr 24712006, (WE) nr 37812007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 178212003 (Dz. Urz. UE z 2009 r. Nr L 30, s. 16, ze zm., dalej powoływanego jako "rozporządzenie Rady (WE) Nr 73/2009") oraz w oparciu o wyniki kontroli na miejscu wynosiła 3,11 ha.

Rzeczywista powierzchnia działek rolnych stwierdzona została w oparciu o wyniki przeprowadzonej w dniu 11 września 2012 r. kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni. W czasie kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu 11 września 2012 r. stwierdzono mające wpływ na płatność nieprawidłowości dotyczące zadeklarowanych przez wnioskodawcę działek rolnych.

1/ Co do działki rolnej [...] położonej na działce ewidencyjnej nr [...], w obrębie [...] powierzchnia zadeklarowana przez skarżącego we wniosku wynosiła 1,20 ha, natomiast powierzchnia działki [...] stwierdzona podczas kontroli na miejscu wynosiła 1,46 ha. Stwierdzono przy tym jednak, że część działki rolnej [...] położona jest na działce ewidencyjnej nie zadeklarowanej przez wnioskodawcę do płatności. W tym przypadku była to działka ewidencyjna nr [...], położna w obrębie [...]. Weryfikacja działki rolnej [...] wykazała, że działka ta położona jest na powierzchni 1,4159 ha działki ewidencyjnej nr [...] na (wskazanej we wniosku przez rolnika), zaś w pozostałej części na powierzchni 0,0487 ha działki ewidencyjnej nr [...] (nie wskazanej we wniosku przez rolnika). Ze względu na to, że płatność może być przyznana tylko do działek rolnych zadeklarowanych na działkach ewidencyjnych wskazanych we wniosku (a działka ewidencyjna nr [...] nie była deklarowana we wniosku) to wykluczono z płatności część działki rolnej o powierzchni 0,04 ha i w rezultacie powierzchnia stwierdzona do płatności działki rolnej [...] wyniosła 1,42 ha.

2/ Co do działki rolnej [...] powierzchnia zadeklarowana we wniosku wynosiła 1,10 ha i według wniosku położona była na działkach ewidencyjnych nr [...] (0,87 ha) oraz nr [...] (0,23 ha) w obrębie [...]. Jednak powierzchnia działki rolnej [...] stwierdzona podczas kontroli na miejscu wynosiła 0,66 ha. W związku z tym wykluczono 0,44 ha z powierzchni kwalifikowanej do płatności z działki [...].

3/ Co do działki rolnej [...], położonej na działce ewidencyjnej nr [...] w obrębie [...], powierzchnia zadeklarowana we wniosku wznosiła 0,61 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona podczas kontroli na miejscu 0,50 ha. W związku z tym wykluczono 0,11 ha z powierzchni kwalifikowanej do płatności z działki [...].

W odniesieniu do pozostałych działek rolnych kontrola na miejscu wykazała poprawność deklaracji rolnika zarówno co do powierzchni działek rolnych jak i położenia na działkach ewidencyjnych.

W rezultacie łączna powierzchnia gruntów wykluczonych z powierzchni kwalifikowanej do płatności ONW wynosiła 0,33 ha (uwzględniono nadwyżkę 0,22 ha dla działki rolnej [...]).

Organ wskazał, że według art. 16 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 gdy powierzchnia zadeklarowana kwalifikowana we wniosku, przekracza powierzchnię stwierdzoną, to płatność przyznaje się do powierzchni stwierdzonej, czyli w tym przypadku 3,11 ha.

Płatność ONW naliczona za powierzchnię 3,11 ha została następnie pomniejszona o odpowiadająca dwukrotności wykrytej różnicy między powierzchnią zadeklarowaną do płatności ONW wynoszącą 3,44 ha, a powierzchnią stwierdzoną podczas kontroli na miejscu wynoszącą 3,11 ha.

Pomniejszenia tego organ dokonał na podstawie art 16 ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011, z którego wynika, że jeżeli różnica miedzy powierzchnią deklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 2 ha lub 3%, a nie przekracza 20% powierzchni stwierdzonej, to płatność przyznaje się do powierzchni stwierdzonej pomniejszonej o dwukrotność różnicy między powierzchnią zadeklarowaną, a stwierdzoną.

Organ ustalił, że wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek położonych na obszarze ONW strefa Nizinna I zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli na miejscu wynosi 10,6109%.

W związku z tym początkowa płatność ONW za 3,11 ha, została pomniejszona o odpowiadającą dwukrotności różnicy (2 x 0,33 ha) pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną (3,44 ha), a powierzchnią stwierdzoną (3,11 ha).

Organ wskazał, że stawka płatności do 1 ha na obszarze ONW strefa Nizinna I w 2012 r. została określona w rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej i wynosiła 179,00 zł.

Początkowa kwota płatności ONW Strefa Nizinna I naliczona od powierzchni stwierdzonej 3,11 ha wynosiła 556,69 zł. Kwota ta została pomniejszona o 118,14 zł, czyli kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną.

W sumie kwota przyznanej płatności do obszaru ONW strefa Nizinna I po uwzględnieniu wszystkich zmniejszeń wynosiła 438,55 zł.

W odwołaniu od tej decyzji skarżący zarzucił, że nieprawidłowo została zmierzona powierzchnia działek rolnych, a częściowo działki nie były zmierzone. Ponadto "wpisano" jedna działkę ewidencyjną, która nie jest i nigdy nie była przedmiotem własności skarżącego. Działka nr [...] należy bowiem do Nadleśnictwa [...]. Skarżący wskazał, że w poprzednich latach otrzymywał płatności do powierzchni 3,37 ha, za wyjątkiem roku 2008, kiedy w wyniku kontroli stwierdzono powierzchnię 3,10 ha.

Organ drugiej instancji, utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję podniósł, że rozstrzygnięcie w sprawie zostało oparte na wynikach przeprowadzonej w dniu 11 września 2012 r. kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni metodą FOTO. Szczegółowa analiza zapisów protokołu z czynności kontrolnych, szkicu pomiarów działek (danych wektorowych, danych powierzchniowych), fotografii wykonanych podczas wywiadu terenowego wskazuje, że kontrola została przeprowadzona w sposób prawidłowy.

Nieprawidłowości, które zostały stwierdzone podczas kontroli na miejscu odnośnie zadeklarowanych działek rolnych miały wpływ na płatności. Odnośnie działki rolnej [...] położonej na działce ewidencyjnej nr [...] podczas kontroli na miejscu stwierdzono powierzchnię 1,46 ha, a więc większą niż powierzchnia 1,20 ha zadeklarowana we wniosku 1,20 ha; powierzchnia stwierdzona podczas kontroli na miejscu wyniosła 1,46 ha. Równocześnie kodem DR50 opisano nieprawidłowość polegającą na tym, że "granice uprawy wykraczają poza granice działki referencyjnej zadeklarowanej we wniosku, co w konsekwencji może skutkować redukcją powierzchni działki rolnej". Stwierdzono bowiem, że działka rolna [...] położona jest nie tylko na działce ewidencyjnej nr [...], ale również na działce ewidencyjnej nr [...] nie zadeklarowanej do płatności przez J. R. Ponieważ płatność może być przyznana tylko do działek rolnych zadeklarowanych na działkach ewidencyjnych we wniosku (a działka ewidencyjna nr [...] nie była deklarowana we wniosku) to wykluczono z płatności z działki rolnej [...] 0,04 ha znajdujące się na działce ewidencyjnej nr [...] i powierzchnia stwierdzona działki rolnej [...] wyniosła 1, 42 ha.

Powierzchnia dla działki rolnej [...] w wyniku kontroli na miejscu wyniosła 0,66 ha, natomiast powierzchnia dla działki rolnej [...] stwierdzona podczas kontroli na miejscu wyniosła 0,50 ha.

Organ drugiej instancji wskazał, że kod DR50 jest stosowany podczas kontroli na miejscu w sytuacji, gdy stwierdza się, że granice uprawy (działki rolnej) wykraczają poza granice działek referencyjnych (ewidencyjnych) zadeklarowanych przez rolnika we wniosku. W związku ze stwierdzeniem nieprawidłowości dotyczących wykraczania granic upraw poza działki referencyjne sprawa została poddana weryfikacji. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy dokonano ponownej weryfikacji powierzchni działek rolnych w granicach działek ewidencyjnych. W wyniku tej weryfikacji ustalono, iż maksymalny kwalifikowany obszar do płatności (PEG) na działkach ewidencyjnych nr nr [...], [...] oraz [...] wynosi odpowiednio 0,74 ha, 0,27 ha oraz 1,96 ha.

Organ drugiej instancji wskazał, że zgodnie z art. 26 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie istotnych wymogów i norm wzajemnej zgodności. Według art. 27 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 możliwe jest przeprowadzenie kontroli bez powiadomienia i obecności producenta rolnego. W związku z tym, że J. R. nie został powiadomiony o kontroli, a także nie był obecny podczas przeprowadzania kontroli na miejscu, kopia raportu z czynności kontrolnych przekazana została rolnikowi przesyłką poleconą w dniu 7 grudnia 2012 r.

Według organu kontrola na miejscu została przeprowadzona przez osoby do tego fachowo przygotowane, to jest posiadające nie tylko odpowiedni sprzęt, ale również niezbędną wiedzę.

Organ drugiej instancji podkreślił, że zgodnie z art. 31 ust. 7 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w przypadku gdy rolnik nie zgadza się ustaleniami zawartymi w raporcie, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia, co do ustaleń w nich zawartych, dyrektorowi oddziału regionalnego Agencji, w terminie 14 dniu od dnia doręczenia raportu, chyba że bezpośrednio po zakończeniu kontroli rolnik, zgłosił umotywowane zastrzeżenia, co do ustaleń zawartych w raporcie, osobie, która go sporządziła. J. R. nie skorzystał jednak z możliwości zgłoszenia zastrzeżeń co do ustaleń zawartych w raporcie z czynności kontrolnych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie J. R. zarzucił, podobnie jak w odwołaniu, że nieprawidłowo została zmierzona powierzchnia działek rolnych, a częściowo działki nie były zmierzone. Ponadto "wpisano" jedną działkę ewidencyjną, która nie jest i nigdy nie była przedmiotem własności skarżącego. Działka nr [...] należy bowiem do Nadleśnictwa [...]. Skarżący wskazał, że w poprzednich latach otrzymywał płatności do powierzchni 3,50 ha, 3,53 ha, a przez kilka lat 3,37 ha, za wyjątkiem roku 2008, kiedy w wyniku kontroli stwierdzono powierzchnię 3,10 ha. Według skarżącego powierzchnia działek rolnych jest cały czas taka sama i nie powinna być zmniejszana. Skarżący wyjaśnił, że nie odwoływał się od wyników raportu z kontroli na miejscu, ponieważ nie wiedział, że od takich raportów trzeba odwoływać się, a z treści raportu wynikało, że nie ma żadnych uwag.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wnosił o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie jest dotknięta wadami prawnymi skutkującymi koniecznością jej uchylenia albo stwierdzenia jej nieważności.

W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji należycie przeprowadziły postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącego o przyznanie płatności ONW.

Warunki i tryb przyznawania płatności ONW na rok 2012 reguluje ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz wydane na jej podstawie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

Zgodnie z § 2 rozporządzenia z dnia 11 marca 2009 r., płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a) rozporządzenia Nr 73/2009, do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha. Zgodnie zaś z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej wysokość płatności ONW w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn stawek płatności na 1 ha gruntu rolnego i powierzchni tego gruntu kwalifikującej się do płatności ONW, nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r.

Zgodnie zaś z art. 16 ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011, jeśli obszar zadeklarowany we wniosku przekracza obszar stwierdzony, który spełnia wszystkie warunki określone w zasadach przyznawania pomocy dla płatności ONW oraz gdy różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynosi powyżej 2 ha lub 3% ale nie więcej niż 20% stwierdzonego obszaru, wówczas kwota, jaka ma być przyznana zostaje pomniejszona w danym roku o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną.

W badanej sprawie kluczowe dla rozstrzygnięcia okazały się wyniki kontroli na miejscu, które pozwoliły na zweryfikowanie prawidłowości danych wskazanych przez skarżącego we wniosku o przyznanie płatności.

W celu ustalenia spełnienia przez rolnika warunków przyznania płatności Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) na podstawie art. 30 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, przeprowadza kontrole na miejscu w zakresie określonym w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE z 2005 r. Nr L 277, s. 1), zwanym dalej "rozporządzeniem Rady WE nr 1698/2005", oraz w przepisach Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia.

Zgodnie z art. 31a ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, w przypadku pomocy, której warunkiem przyznania jest spełnianie w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, o których mowa w rozporządzeniu Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE z 2009 r. Nr L 316, s. 1, ze zm., dalej powoływanego jako "rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1122/2009") oraz przepisach Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia:

1/ kontrole w zakresie spełniania wymogów lub norm przeprowadza Agencja oraz powiatowy lekarz weterynarii w zakresie, w trybie i na zasadach określonych w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z uwzględnieniem przepisów, o których mowa w art. 1 pkt 1;

2/ oceny wagi stwierdzonej niezgodności dokonuje się zgodnie z przepisami o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;

3/ ocena wagi stwierdzonej niezgodności ujęta w raporcie z czynności kontrolnych jest uwzględniana w postępowaniach w sprawach dotyczących płatności obszarowych, płatności cukrowej lub płatności do pomidorów, określonych w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W związku z powyższym w badanej sprawie podstawą prawną do dokonania kontroli na miejscu są przepisy art. 26 i następne rozporządzenia Komisji (WE) nr 1222/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemów wsparcia ustanowionego dla sektora wina, a także przepisy art. 30 ust. 1, 2, 3 art. 30a ust. 1-8 oraz art. 31 ust. 1-8 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 1164), oraz przepisy 31 ust. 1-8 i art. 31a ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.

Przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 stanowią o obowiązku przeprowadzenia kontroli wniosków i określają tryb oraz zasady kontroli. Są to określone w przepisach rozporządzenia kontrole administracyjne oraz kontrole przeprowadzane na miejscu. Zgodnie z art. 26 ust. 1 rozporządzenia kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności.

Kontrola na miejscu ma doprowadzić do jednoznacznego zweryfikowania i ustalenia, czy deklarowane we wniosku o dopłaty powierzchnie działek rolnych i rodzaj tych upraw odpowiadają stanowi faktycznemu w danym okresie. Kontrola na miejscu polega przede wszystkim na sprawdzeniu zgodności danych podanych we wniosku o przyznanie płatności ze stanem faktycznym w gospodarstwie i przestrzegania zasad dobrej kultury rolnej.

Analiza wskazanych wyżej przepisów prowadzi do wniosku, iż wyłączony jest obowiązek organu powiadamiania wnioskodawcy o czasie i miejscu jej przeprowadzenia. Kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli. Zasadą są kontrole niezapowiedziane, a wcześniejsze powiadomienie o nich jest wyjątkiem. Zatem udział strony w czynnościach kontrolnych nie jest obowiązkowy. W art. 31 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego określono sposób przeprowadzenia czynności kontrolnych w ramach kontroli na miejscu. W ustępie 4 wskazano, iż czynności kontrolne mogą być wykonywane podczas nieobecności kontrolowanego także wówczas, gdy rolnik został zawiadomiony o kontroli zgodnie z art. 27 ust. 1 rozporządzenia nr 1222/2009. Ten z kolei przepis stanowi, iż kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli. Z obu tych przepisów wynika, iż organy nie miały obowiązku zawiadamiania o zamiarze kontroli.

Ochrona interesów rolnika zapewniona jest przez obowiązek doręczenia rolnikowi raportu z kontroli i umożliwienie mu złożenia zastrzeżeń do wyników tego raportu.

Z czynności kontrolnych sporządza się bowiem raport (sprawozdanie) zgodnie z art. 32 i art. 54 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 1122/2009, który w przypadku stwierdzenia drobnej niezgodności, o której mowa w art. 24 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia nr 73/2009, zawiera również informację, o której mowa w art. 54 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, oraz termin, o którym mowa w art. 71 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009 (art. 31 ust. 6 ustawy płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego).

W przypadku, gdy rolnik nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia na piśmie, co do ustaleń w nim zawartych, dyrektorowi oddziału regionalnego Agencji, w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu, chyba że bezpośrednio po zakończeniu kontroli rolnik, który był obecny podczas kontroli, zgłosił umotywowane zastrzeżenia, co do ustaleń zawartych w raporcie, osobie, która go sporządziła (art. 31 ust. 7 ustawy).

Jak wskazuje się w piśmiennictwie, kontrola ma niezwykle doniosłe znaczenie dla skutecznego funkcjonowania systemu płatności bezpośrednich w całej Unii Europejskiej. Stanowi ona gwarancję rzetelnego wydatkowania wspólnotowych środków budżetowych przeznaczonych na finansowanie tego instrumentu wsparcia dochodowego producentów rolnych. Dopiero po zakończeniu procedury kontrolnej można wydawać decyzje dotyczące płatności (ich przyznania lub odmowy przyznania). Kontrola na miejscu polega przede wszystkim na sprawdzeniu zgodności danych podanych we wniosku o przyznanie płatności ze stanem faktycznym w gospodarstwie i przestrzegania zasad dobrej kultury rolnej. Kontrole na miejscu mają na celu: ustalenie granic i powierzchni działek rolnych, zweryfikowanie zadeklarowanej grupy upraw/uprawy na danej działce rolnej, sprawdzenie przestrzegania minimalnych wymagań (norm) utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Bieluk Jerzy, Lobos-Kotowska Dorota - Komentarz do ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, Wolters Kluwer Polska - Oficyna, komentarz do art. 30 ustawy).

W świetle powyżej przywołanych reguł przyznawania płatności stwierdzić trzeba, że organ prowadzący postępowanie z wniosku rolnika o przyznanie płatności, w trakcie postępowania wyjaśniającego ma możliwość weryfikacji deklaracji zawartych we wniosku, jak i ustaleń systemowych, poprzez wykorzystanie wszelkich, zgodnych z prawem narzędzi, w tym kontroli na miejscu, która jest w stanie najpełniej oddać rzeczywisty obraz danych zadeklarowanych we wniosku.

W rozpoznawanej sprawie kontrola na miejscu przeprowadzona została z zachowaniem reguł określonych cytowanymi wcześniej przepisami, a skarżący został pouczony o przysługujących mu uprawnieniach, bowiem otrzymał kopię raportu z dnia 11 września 2012 r., co przyznał zarówno w treści skargi jak i przez pełnomocnika na rozprawie. Istotne w sprawie jest, że skarżący nie zgłosił zastrzeżeń do raportu. Okoliczności, którymi skarżący wyjaśniał w skardze do sądu brak zastrzeżeń do raportu obejmującego wynik kontroli na miejscu nie usprawiedliwiają zaniechania we wniesieniu zastrzeżeń i nie dają podstawy do kwestionowania ustaleń poczynionych w oparciu o wynik kontroli na miejscu.

Skarżący wyjaśnił, że nie odwoływał się od wyników raportu z kontroli na miejscu, ponieważ nie wiedział, że od takich raportów trzeba odwoływać się, a z treści raportu wynikało, że nie ma żadnych uwag. Z treści raportu na stronie 4 wynika jednak, że zawiera on wyraźne pouczenie, że po otrzymaniu raportu można zgłosić umotywowane zastrzeżenia na piśnie, co do ustaleń w nim zawartych, do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę złożenia wniosku, w terminie 14 dnia od doręczenia raportu. Natomiast na stronach 3 oraz 3-1 przejrzyście opisane są wyniki ustaleń z podziałem na dane deklarowane i dane z kontroli, w tym powierzchnie działek rolnych deklarowanych oraz powierzchnie zmierzone. Podane są także kody ustaleń dotyczące poszczególnych deklarowanych działek rolnych, a na stronach 5 i 6 raportu opisane są znaczenia poszczególnych kodów pokontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni.

W związku z powyższym wyjaśnienia skarżącego dotyczące przyczyny zaniechania zgłoszenia zastrzeżeń do wyników kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni nie usprawiedliwiają – jak wyżej wskazano- zaniechania we wniesieniu zastrzeżeń i nie dają podstawy do kwestionowania ustaleń poczynionych w oparciu o wynik kontroli na miejscu.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego dotyczących ustaleń w zakresie kwalifikowalności powierzchni należy wskazać, że w istocie skarżący nie wskazuje na żadne pominięte przez organy dowody lub okoliczności, które pozwalałyby na zakwestionowanie prawidłowości ustaleń dokonanych przez te organy lub zakwestionowanie prawidłowości postępowania organów prowadzących do tych ustaleń. Zarzuty skarżącego oparte są jedynie na przekonaniu, że on sam prawidłowo określił powierzchnie kwalifikowane działek rolnych i prawidłowo umieścił je w granicach działek ewidencyjnych. Skarżący wywodzi tezę o nieprawidłowości ustaleń również z tego, że w różnych latach różne są wyniki kontroli powierzchni kwalifikowanych do płatności, przy czym jak okazuje się różnice te mieszą się w liczbie 43 arów dla całego gospodarstwa.

Tak uzasadnione zarzuty nie dają podstawy do zakwestionowania prawidłowości zaskarżonej decyzji, Z przepisu art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich wynika bowiem, że to na stronie, nie zaś na organie administracji publicznej, spoczywa obowiązek przedstawienia dowodów na poparcie jej stanowiska, w sytuacji, gdy strona kwestionuje materiał dowodowy zgromadzony przez organ. Takich dowodów skarżący w toku postępowania przed organami administracji nie oferował i w rezultacie nie podważył skutecznie wniosków, jakie wypływają z materiału dowodowego jakim dysponowała Agencja, w szczególności ustaleń poczynionych w wyniku kontroli na miejscu.

Sprawozdanie z kontroli na miejscu ma szczególną wartość dowodową. O wadze dowodu z protokołu kontroli świadczy fakt, że kontrole przeprowadzane mogą być tylko przez określone podmioty dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowanymi i technicznymi. W świetle powyższego dowodom z protokołu kontroli - właśnie z racji przeprowadzania kontroli przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi) i bezstronne - co do zasady przypisać należy przymiot wiarygodności (por. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2008 r. w sprawie II GSK 492/07, SIP Lex nr 469736).

W tym stanie rzeczy, szczególnie w sytuacji kiedy rolnik nie zgłosił we właściwym trybie zastrzeżeń do ustaleń zawartych w sprawozdaniu z kontroli na miejscu, mimo że był prawidłowo o takiej możliwości pouczony, a także przy braku właściwej inicjatywy dowodowej kontrolowanego producenta, jeżeli sprawozdanie z kontroli nie budzi uzasadnionych wątpliwości, nie można organowi postawić skutecznego zarzutu, że ograniczenie postępowania dowodowego do przeprowadzenia dowodu z protokołu kontroli stanowi o naruszeniu obowiązku podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Przepis art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich inaczej bowiem niż przepisy K.p.a. reguluje kwestię ciężaru aktywności dowodowej, a znaczenie kontroli na miejscu sprawia, że poszukiwanie przez organ z własnej inicjatywy innych dowodów weryfikujących ustalenia kontroli na miejscu jest zbędne.

W rezultacie organy po dokonaniu prawidłowych ustaleń faktycznych prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego, określając wysokość płatności ONW należnej skarżącemu.

Według art. 16 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 gdy powierzchnia zadeklarowana kwalifikowana we wniosku, przekracza powierzchnię stwierdzoną, to płatność przyznaje się do powierzchni stwierdzonej, czyli w tym przypadku 3,11 ha. Płatność ONW naliczona za powierzchnię 3,11 ha została następnie pomniejszona o odpowiadająca dwukrotności wykrytej różnicy między powierzchnią zadeklarowaną do płatności ONW wynoszącą 3,44 ha, a powierzchnią stwierdzoną podczas kontroli na miejscu wynoszącą 3,11 ha.

Pomniejszenia tego dokonano na podstawie art 16 ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011, z którego wynika, że jeżeli różnica między powierzchnią deklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 2 ha lub 3%, a nie przekracza 20% powierzchni stwierdzonej, to płatność przyznaje się do powierzchni stwierdzonej pomniejszonej o dwukrotność różnicy między powierzchnią zadeklarowaną, a stwierdzoną. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek położonych na obszarze ONW strefa Nizinna I zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli na miejscu wynosi 10,6%.

W związku z tym początkowa płatność ONW za 3,11 ha, została pomniejszona o odpowiadającą dwukrotności różnicy (2 x 0,33 ha) pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną (3,44 ha), a powierzchnią stwierdzoną (3,11 ha).

Stawka płatności do 1 ha na obszarze ONW strefa Nizinna I w 2012 r. została określona w rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej i wynosiła 179,00 zł.

Początkowa kwota płatności ONW Strefa Nizinna I naliczona od powierzchni stwierdzonej 3,11 ha wynosiła 556,69 zł. Kwota ta została pomniejszona o 118,14 zł, czyli kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną.

W sumie kwota przyznanej płatności do obszaru ONW strefa Nizinna I po uwzględnieniu zmniejszenia wynosiła 438,55 zł.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.).