Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 764/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 30
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 października 2021 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta B. z dnia [...]r. nr [...]


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...]r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. K. od decyzji Burmistrza Miasta B. z dnia [...]r. nr [...] orzekającej:

1/ Ustalić kwotę nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego w łącznej wysokości 11.403.00 zł, na którą składa się: świadczenie pielęgnacyjne pobrane w okresie od 1 października 2020 r. do 31 marca 2021 r. na podstawie decyzji [...] z dnia [...]r. zmienionej decyzją nr [...] z dnia [...] r.;

2/ Zobowiązać A. K. do zwrotu w/w nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami ustawowym za opóźnienie naliczanymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń ;

3/ Umorzyć postępowanie administracyjne wszczęte w dniu [...] r w sprawie nienależnie pobranego w części dotyczącej okresu od 1 kwietnia 2021 r. do 30 kwietnia 2021 r. orzekło:

I . uchylić zaskarżoną decyzję w części pkt 1 i pkt 2 sentencji zaskarżonej decyzji i w to miejsce orzec:

1/ Ustalić kwotę nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego w łącznej wysokości 11 891.00 zł na którą składa się: świadczenie pielęgnacyjne pobrane w okresie od 23 września 2020 r. do 31 marca 2021 r. na podstawie decyzji [...] z dnia [...] r. zmienionej decyzją nr [...] z dnia [...] r.;

2/ Zobowiązać A. K. do zwrotu w/w nienależnie pobranych świadczeń w łącznej kwocie 11 891 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczanymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty.

II. utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części.

Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] r. decyzją nr [...] Burmistrz Miasta B. przyznał A. K. (skarżąca) świadczenie pielęgnacyjna w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem K. K. (ur. [...] r.) na okres od 1 kwietnia 2013 r. do 31 maja 2016 r. Decyzja ta została zmieniona decyzją organu I instancji z dnia [...]r. w części dotyczącej wysokości przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 maja 2014 r. do 31 maja 2016 r.

Z orzeczenia o niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. w dniu [...] r. wynika, że K. K. został zaliczony do osób niepełnosprawnych od urodzenia, a orzeczenie wydano do dnia 31 lipca 2020 r. Dziecko wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy inne osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji , edukacji.

Decyzją z dnia [...] r. [...] Burmistrz Miasta B. przyznał skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem na okres od 1 czerwca 2016 r. do 31 lipca 2020 r. Wskazana decyzja była zamieniana kolejnymi decyzjami dotyczącymi wysokości przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego, a to decyzjami z dnia: [...] r., [...] r. [...] r. i [...] r. W dniu 4 sierpnia 2020 r. skarżąca, działając zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzjach, poinformowała organ o zmianie adresu zamieszkania.

W dniu [...] r. decyzją nr [...] Burmistrz Miasta B. działając na podstawie art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 z późn. zm.- dalej "ustawa COVID-19"), zmienił decyzję z dnia [...] r. w części dotyczącej okresu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem w ten sposób, że świadczenie przysługuje do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Kolejną decyzją z dnia [...] r. Burmistrz Miasta B. zmienił decyzję z dnia [...]r. w części dotyczącej wysokości przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego od 1 stycznia 2021 r.

W dniu 15 kwietnia 2021 r. organ I instancji uzyskał drogą elektroniczną informację ze zbioru "A" , że w dniu [...] r. zostało wydane orzeczenie o niepełnosprawności K. K. z datą ważności orzeczenia do dnia 30 września 2023 r.

Pismem z dnia 15 kwietnia 2021 r. organ I instancji zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia i zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz syna za okres od 1 października 2020 r. do 30 kwietnia 2021 r.

W dniu [...] r. Burmistrz Miasta B. decyzją nr [...] ustalił kwotę świadczenia pielęgnacyjnego pobranego przez skarżącą w okresie od 1 października 2020 r. do 31 marca 2021 r. za nienależnie pobrane, zobowiązał skarżącą do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami i umorzył postępowanie administracyjne w części dotyczącej okresu od 1 kwietnia 2021 r. do 30 kwietnia 2021 r.

W uzasadnieniu decyzji wskazano na stan faktyczny sprawy. Organ I instancji zauważył, że w decyzji z dnia [...] r. skarżąca została pouczona o obowiązku niezwłocznego poinformowania Ośrodka o uzyskaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Pomimo to nie poinformowała organu I instancji o otrzymaniu orzeczenia nr [...] na mocy którego zaliczono K. K. do osób niepełnosprawnych. Wobec powyższego decyzja z dnia [...]r. wygasła. Ponadto organ i instancji zauważył, że skarżąca nie dostarczyła organowi nowego orzeczenia p niepełnosprawności oraz nie złożyła nowego wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w terminie 3 miesięcy od daty wydania nowego orzeczenia. Organ I instancji przywołał treść art. 30 ust. 2 u.s.r. wyjaśniając dodatkowo, że nienależnie kwoty nienależnie pobranych świadczeń pielęgnacyjnych podlegają potrąceniu z bieżąco wypłacanych świadczeń rodzinnych oraz zasiłków.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżąca podkreśliła, że nie miała złej woli, nie miała świadomości skutków jej zaniechania. Stwierdziła, że nie zdawała sobie sprawy z konsekwencji, jakie mogą wynikać z niepoinformowania Ośrodka o nowym orzeczeniu. Nie zdawała sobie również sprawy z faktu, że w wyniku uzyskania nowego orzeczenia o niepełnosprawności syna decyzje przedłużające termin, na który przyznano jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, jak również zasiłku pielęgnacyjnego wygasają . Wskazała na pogorszenie się stanu zdrowia syna na przełomie sierpnia i września 2020 r., co spowodowało konieczność dodatkowego skorzystania z usług lekarzy specjalistów. Opisała szeroko pogorszenie się sytuacji finansowej rodziny spowodowanej pandemią i brakiem możliwości podejmowania dodatkowych zajęć zarobkowych przez jej męża. Wyjaśniła dalej, że nowe orzeczenie o niepełnosprawności syna został wydane w dniu [...] r. na skutek wniosku złożonego w dniu 27 lipca 2020 r., a wszystkie sprawy związane z uzyskaniem orzeczenia toczyły się zdalnie. Orzeczenie syna kwalifikuje go w okresie od dnia 1 października 2020 r. do dnia 31 marca 2023 r. do osób niepełnosprawnych. Podkreśliła, że nadal spełniała przesłanki do wypłaty jej świadczenia pielęgnacyjnego, a jedynie nie przedłożyła nowego orzeczenia o niepełnosprawności. Natomiast wszystkie otrzymane środki w postaci świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku pielęgnacyjnego zostały spożytkowane na rzecz syna.

Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (SKO) uchyliło decyzję organu I instancji w części pkt 1 i pkt 2 decyzji i w to miejsce orzekło merytoryczne oraz utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy w pozostałej części. SKO przedstawiło stan faktyczny sprawy według chronologii zdarzeń oraz treść art. 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 111 – dalej "u.s.r"). Wskazało, że z uwagi na treść art. 15h ust. 1 ustawy o COVID-19 orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia dniu [...]r. utraciło ważność w dniu [...] roku, tj. w dniu kiedy ostateczne stało się nowe orzeczenie o niepełnosprawności. Tym samym wygasła decyzja z dnia [...] r. Z uwagi na to świadczenie pielęgnacyjne pobrane przez skarżącą w okresie od 23 września 2020 r. do dnia 31 marca 2021 r. stanowi świadczenie nienależnie pobrane. Zaakcentowało, że skarżąca winna była niezwłocznie powiadomić organ I instancji o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, Organ I instancji, w wyniku uczynionych z urzędu ustaleń, powziął w dniu 15 kwietnia 2021 r. informacje o wydanym w dniu [...] r. orzeczeniu o niepełnosprawności syna skarżącej.

SKO wskazało, że został spełniony warunek konieczny art. 30 ust. 2 pkt 1 u.s.r. albowiem pouczono skarżącą o braku prawa do pobierania świadczenia w decyzji z dnia [...] r. (doręczonej w dniu 16 lipca 2020 r.). Ponadto w decyzji wskazano również na treść art. 15h ust. 1 ustawy o COVID-19 wraz z zobowiązaniem do niezwłocznego poinformowania organu o wydaniu nowego orzeczenia. Zdaniem SKO skarżąca była świadoma ciążących na niej obowiązków. Dalej przedstawiło sposób obliczenia nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego. Poinformowało o możliwości umorzenia, odroczenia lub rozłożenia na raty kwoty nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 30 ust. 9 u.s.r.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję SKO skarżąca zarzuciła naruszenie art.7 K.p.a., art. 8 K.p.a. w związku z art 77 § 1 K.p.a. w związku z art. 80 K.p.a. poprzez nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia przez organ, że skarżąca w momencie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego miała świadomość, że świadczenie to jej nie przysługuje, podczas gdy z akt sprawy jednoznacznie wynika, że wiedzę taką skarżąca powzięła dopiero w dniu otrzymania zawiadomienia o wszczęciu postepowania w sprawie nienależnie pobranych świadczeń; art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji; art. 30 ust. 2 pkt 1 u.s.r. poprzez zakwalifikowanie pobranych przez skarżącą świadczeń jako nienależnie pobranych podczas gdy skarżąca w dacie pobierania świadczeń nie miała świadomości, że jej uprawnienie do pobierania tychże świadczeń ustało, a więc nie zostały spełnione przesłanki uznania świadczenia za nienależne w rozumieniu powołanego przepisu. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości.

W uzasadnieniu wskazywała na brak swojej winy w zaniechaniu przedłożenia nowego orzeczenia o niepełnosprawności. Wyjaśniła, że nadal spełnia przesłanki do przyznania jej na dalszy okres świadczenia pielęgnacyjnego określając podejście organów jako formalistyczne. W swojej argumentacji skarżąca odniosła się do stanowiska judykatury zgodnie z którym warunkiem uznania wypłaconych świadczeń za świadczenia nienależnie pobrane jest możliwość przypisania świadczeniobiorcy złej wiary w chwili jego pobierania. Podkreśliła, że do uznania świadczenia za nienależnie pobrane konieczne jest zaistnienie elementu obiektywnego i subiektywnego, a skarżąca nie działała w złej wierze.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało dotychczas prezentowane stanowisko i argumentację prawną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 – dalej "p.p.s.a.") kontrola sąd administracyjnego sprowadza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta ogranicza się więc do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, czy zgodnie z art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. dokonano ustalenia stanu faktycznego a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 K.p.a.

Podstawę materialną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.- dalej "u.s.r."), której art. 30 ust. 1 przewiduje, że osoba, która pobrała nienależne świadczenie, jest zobowiązana do ich zwrotu. Przy czym w myśl art. 30 ust. 2 pkt 1 tej ustawy, za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Jak wynika dalej z ust. 8 art. 30 u.ś.r. kwoty świadczeń rodzinnych, o których mowa w ust. 2, podlegają zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty .

Natomiast podstawę faktyczną stanowiło ustalenie, że prawo skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., zmienionego decyzją z dnia [...] r. wygasło na skutek uzyskania w dniu [...] r. orzeczenia o niepełnosprawności syna, o czym skarżąca nie poinformowała organu I instancji, ani też nie złożyła nowego wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w terminie 3 miesięcy od daty jego wydania.

Jak wynika z art. 17 ust. 1 pkt 1 u.s.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub z innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. A zatem istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie wsparcia w czasie sprawowania osobistej opieki nad bliską osobą niepełnosprawną. Prowadzi to do wniosku, że możliwość korzystania z tej formy pomocy istnieje tak długo, jak długo osoba niepełnosprawna wymaga sprawowania nad nią opieki. Osoba sprawująca opiekę traci prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w momencie zaistnienia zdarzeń mających wpływ na przesłanki do jego ustalenia.

Z akt sprawy wynika, że A. K. złożyła 25 lipca 2016 r. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z orzeczeniem o niepełnosprawności syna z dnia [...] r. Orzeczenie obowiązywało do dnia 31 lipca 2020 r.

Decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) skarżącej zostało przyznane świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 1300.00 zł zł miesięcznie, na okres od 1 czerwca 2016 r. do 31 lipca 2020 r. Kolejnymi decyzjami organ I instancji zmieniał ustalone kwoty świadczenia pielęgnacyjnego. Pozostałe ustalenia decyzji pozostały bez zmian.

W dniu [...] r. organ I instancji decyzją nr [...] zmienił decyzję z dnia [...]r. w części dotyczącej okresu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem. Decyzja z dnia [...] r. została nadto zmieniona decyzją organu I instancji z dnia [...] r. w części dotyczącej wysokości przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 stycznia 2021 r.

W wyniku mailowego zapytania w dniu 15 kwietnia 2020 r. pracownika, organ I instancji ustalił, że w dniu [...] r. syn skarżącej otrzymał orzeczenie o niepełnosprawności z datą ważności do dnia 30 września 2023 r.

W efekcie tych ustaleń, oba orzekające w sprawie organy uznały, że decyzja z dnia [...] r. w wyniku niepoinformowania organu I instancji o otrzymaniu orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności wygasła, a świadczenie pielęgnacyjne pobrane przez skarżącą od 23 września 2020 r. do dnia 31 marca 2021 r. jest nienależnie pobranym świadczeniem (art. 30 ust. 2 pkt 1 u.s.r.).

W orzecznictwie na tle przepisu art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 u.s.r. zwraca się uwagę na rozróżnienie między pojęciem "nienależne świadczenie" a "świadczenie nienależnie pobrane". Pierwsze z nich jest pojęciem obiektywnym i występuje między innymi wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Natomiast "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania) (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 826/09 publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Art. 30 ust. 2 pkt 1 in fine u.ś.r. jako warunek uznania świadczeń za nienależnie pobrane wymienia pouczenie osoby pobierającej o braku prawa do ich pobierania. W związku z tym wywiązanie się z obowiązku wynikającego z pouczenia wpływa bezpośrednio na ocenę, czy wypłacone świadczenie można uznać za nienależnie pobrane i w konsekwencji orzekać o jego zwrocie.

Tymczasem organ I instancji w wydanej decyzji o uznaniu świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane za okres od dnia 1 października 2020 r. do 31 kwietnia 2021 r. jedynie przywołał treść art. 30 ust. 2 pkt 1 u.s.r. natomiast w ogóle nie rozważał kwestii, czy w istocie skarżąca świadczenie to nienależnie pobrała. Natomiast przesłankę do uznania nienależnie pobranego świadczenia stanowi nie tylko sam fakt pouczenia o obowiązku poinformowania o zmianach mających wpływ na prawo do tych świadczeń ale także zachowanie strony niezgodne z tym pouczeniem. O nienależnie pobranym świadczeniu można bowiem mówić wówczas, gdy pomimo prawidłowego pouczenia strona świadomie pobiera świadczenie nie informując organu o zmianach, które mają wpływ na prawo do ich pobierania. Można zauważyć, że także w treści wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (część III wniosku oraz zawarte w nim pouczeniu) wskazuje się, że niepoinformowanie organu o zmianach, o których mowa powyżej, może skutkować powstaniem nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, a w konsekwencji – koniecznością ich zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

Oznacza to, że organ I instancji w ogóle nie rozważył aspektu zawinienia strony związanego z obowiązkiem powiadomienia o zmianach mających wpływ na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w kontekście skuteczności jej pouczenia. Jest to o tyle istotne, że również w decyzji z dnia [...] r. wydanej przez organ I instancji decyzją nr [...] zmieniającej decyzję z dnia [...] r. w części dotyczącej okresu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wydanej na podstawie art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 z późn. zm.- dalej "ustawa COVID-19) znajduje się pouczenie m.in. o konsekwencjach wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności. Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] r. zmienił decyzję z dnia [...] r. (pomimo konsekwencji z art.15h ust. 1 pkt 2 ustawy o COVID-19) w części dotyczącej wysokości przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego od 1 stycznia 2021 r. Jest to istotne, bowiem skarżąca podkreślała, iż o tym, że wypłacone świadczenie pielęgnacyjne jej nie przysługiwały dowiedziała się z zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia i zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z dnia 15 kwietnia 2021 r. Tym samym organ ten naruszył art. 107 § 3 K.p.a. nie dokonując oceny prawnej ustalonego w sprawie stanu faktycznego sprawy w aspekcie przesłanek z art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. SKO podzieliło ustalenia i wnioski organu I instancji nie odnosząc się również do tej kwestii. Kolegium, tak jak i organ I instancji, poczynionych ustaleń nie ocenił w kontekście przesłanek z art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., który stanowił podstawę wydania zaskarżonej decyzji, ograniczając się wyłącznie do jego zacytowania wraz z innymi podstawami określonymi w art. 30 ust. 2 pkt 2-4. Tymczasem analiza przepisu art. 30 ust. 2 pkt 1 u.s.r. w aspekcie uznanej w orzecznictwie sądowym definicji "nienależnie pobranego świadczenia" prowadzi do wniosku, że za nienależnie pobrane świadczenie uważa się świadczenia wypłacone przez organ, który na skutek świadomego działania strony polegającego na niepoinformowaniu organu o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń, nadal świadczenia te wypłacał. Nie do przyjęcia jest sytuacja, gdy organ I instancji zmienia decyzję przyznająca świadczenie pielęgnacyjne w części dotyczącej jego wysokości, a następnie domaga się jego zwrotu jako nienależnie pobrane i to wraz z ustawowymi odsetkami (art. 30 ust. 1 u.s.r.).

Za powyższym przemawia także regulacja określona w art. 28 u.s.r., wprowadzona celem wykonywania funkcji kontrolnych przez organ dla ustalenia legalności pobierania świadczeń w związku z danymi uzyskanymi z urzędu, a nie na skutek wywiązywania się strony z obowiązków informacyjnych wynikających z art. 25 u.s.r. Wówczas organ wypłacający świadczenia może przeprowadzić wywiad oraz zażądać wyjaśnień a odmowa ich złożenia bądź nie złożenie ich w terminie skutkuje wstrzymaniem ich wypłaty (art. 28 ust. 2 i 3 u.śsr.). Natomiast, w przypadku, gdy strona udzieli wyjaśnień co do okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń, wypłaca się świadczenia rodzinne od miesiąca, w którym wpłynęły wyjaśnienia, do końca okresu świadczeniowego, jeżeli osoba spełnia warunki określone w ustawie (art. 28 ust. 4 u.s.r.). Z przepisu tego a contrario wynika, że jeżeli po złożeniu wyjaśnień strona nie spełnia warunków określonych w ustawie świadczeń tych się nie wypłaca.

Zdaniem Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest wyraźnego i czytelnego dla skarżącej powiązania wskazanych przepisów ze skutkiem polegającym na przyjęciu, że niespełnienie obowiązku niezwłocznego poinformowania o wydaniu nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności będzie oznaczało, że dalsze pobieranie świadczenia będzie uznane za świadczenie nienależnie pobrane. Przepis art. 15h ustawy COVID-19 w jego literalnym brzmieniu nie mógł także uświadamiać skarżącej, że w przypadku niedostarczenia nowego orzeczenia o niepełnosprawności będzie ona świadomie pobierała nienależne świadczenie.

Podkreślenia wymaga, że skarżąca w niniejszej sprawie działała samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika, nie posiada także wiedzy prawniczej. Kierowane do niej pouczenia zdecydowanie nie powinny ograniczać się w swej treści do przytoczenia przepisów, a stanowić ich praktyczne objaśnienie ze wskazaniem konkretnych skutków niezastosowania się do zobowiązania zwłaszcza w zakresie nieprzedłożenia nowego orzeczenie o niepełnosprawności niezwłocznie po jego uzyskaniu.

Wobec powyższego należało stwierdzić, że sprawa skarżącej nie została należycie wyjaśniona i oceniona czym naruszono art. 7 K.p.a., art. 77 K.p.a., art. 80 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a., oraz art. 30 ust. 2 pkt 1 u.s.r.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ w postępowaniu administracyjnym uwzględni ocenę prawną i wskazania powyżej wyrażone, zgodnie z dyspozycją art. 153 p.p.s.a.

Wobec powyższych okoliczności, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji