Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1391/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 3, art. 33 ust. 1, art. 87, art. 92 ust. 1 pkt 2 i 8
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant Aneta Stefaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Wielobranżowego [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego - organ II instancji - decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy ze skargi E. Sp. z o.o. - skarżący - utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2009 r.

Organ II instancji ostatecznie wskazał, że zatrzymany w dniu [...] marca 2009 r. przez inspektorów transportu drogowego pojazd marki [...] o nr rej. [...] jest tzw. pojazdem specjalnym. Ustalono, że kontrolowany kierowca pojazdu w dniu kontroli nie okazał karty opłaty drogowej tj. odcinka kontrolnego i winiety samoprzylepnej oraz wypisu z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne. Powyższy fakt znajduje potwierdzenie w treści protokołu kontroli nr [...] z dnia [...] marca 2009 r., dokumentacji fotograficznej sporządzonej w toku kontroli drogowej, jak i w całości materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy. Uznano, że w chwili kontroli doszło do naruszenia przepisów prawa w zakresie prawidłowego wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty podczas wykonywania przewozu na potrzeby własne, w związku czym organ I instancji zdaniem Głównego Inspektora Transportu Drogowego prawidłowo ocenił stan faktyczny oraz dokonał prawidłowego zastosowania przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz przepisów wykonawczych i nałożył karę pieniężną w wysokości 3.500.

Wskazano, że kara pieniężna związana jest z naruszeniem:

= treści lp. 1.7. załącznika do ustawy o transporcie drogowym, która karą pieniężną w wysokości 500 złotych sankcjonuje wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty;

= treści lp. 4.1 załącznika do ww. ustawy, która karą pieniężną w wysokości 3.000 złotych sankcjonuje wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych.

Zdaniem organu zgodnie z art. 87 ustawy o transporcie drogowym podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowych przerw i czas odpoczynku oraz zaświadczenie albo oświadczenie, o których mowa w art. 31 ustawy. W ocenie organów, w przedmiotowym stanie faktycznym zachodzą przesłanki do uznania, iż w chwili kontroli doszło do naruszenia przepisów prawa dotyczących wykonywania transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty oraz uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Zdaniem organu wynika to z protokołu kontroli oraz całości materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego.

Mając powyższe względzie organ II instancji uznał, iż organ I instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy i karę pieniężną w wysokości 500 złotych za naruszenie lp. 1.7. załącznika do ustawy o transporcie drogowym nałożono słusznie i zgodnie z prawem. Wskazano, że godzenie się z argumentami przedstawionymi przez stronę, doprowadziłoby do wyłączenia niektórych przedsiębiorców z obowiązku posiadania karty opłaty drogowej oraz zaświadczenia, bądź licencji, tylko ze względu na rodzaj użytkowanych przez nich pojazdów. Takie stanowisko zdaniem organu jest nieprawidłowe i nie znajduje potwierdzenia w wykładni przepisów ustawy o transporcie drogowym. Sprzeczne jest zdaniem organu z celem uregulowań prawnych w zakresie opłat za przejazd po drogach krajowych, gdyż ustawodawca, w sposób wyraźny i nie budzący wątpliwości wskazał w przepisach art. 3 i art. 42 ww. ustawy, jakie podmioty i w jakich sytuacjach są z takich opłat zwolnieni.

Organ uznał, że zgodnie z treścią przepisu art. 42 ust 1 ustawy o transporcie drogowym podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, której maksymalna wysokość nie może być wyższa niż równowartość 1.800 euro rocznie, z wyłączeniem:

1) przedsiębiorców wykonujących transport drogowy taksówką;

2) pojazdów transportu kombinowanego;

3) pojazdów realizujących komunikację miejską;

4) zakładów pracy chronionej lub zakładów aktywności zawodowej, w przypadku wykonywania przewozów na potrzeby własne;

5) pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej poniżej 12 ton.

Jego zdaniem bezspornym faktem jest, iż kontrolowany kierowca w dniu przedmiotowej kontroli nie okazał karty opłaty drogowej tj. odcinka kontrolnego i winiety samoprzylepnej.

Organ II instancji wskazał, iż w przedmiotowym stanie faktycznym zachodzą przesłanki do uznania, iż w chwili kontroli doszło do naruszenia przepisów prawa dotyczących wykonywania przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Zdaniem organu zatrzymany w dniu [...] marca 2009 r. pojazd marki [...] o nr rej. [...] jest tzw. pojazdem specjalnym. Zdaniem organu pojazdy specjalne nie są wyłączone spod zakresu obowiązywania uregulowań prawnych zawartych w ustawie o transporcie drogowym. Przejazd wykonywany w dniu kontroli drogowej spełniał wszelkie wymogi w zakresie przewozu na potrzeby własne.

Mając powyższe na względzie, uznano, iż organ I instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy oraz słusznie i zgodnie z prawem nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 3.000 złotych za naruszenie lp. 4.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym.

Skargę na powyższą decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2009 r. wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia

[...] kwietnia 2009 r. i umorzenie postępowania. Ponadto wnoszono o wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji.

Zarzucono:

1) naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 8, art. 10, art. 77, art. 107, ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym poprzez pominięcie w ustaleniach faktycznych oraz interpretacji przepisów materialnoprawnych złożonego do akt sprawy dokumentu zawierającego spis wyposażenia pojazdu specjalnego, będącego przedmiotem kontroli oraz przyjęcie, iż pojazd specjalny wykonywał przewóz drogowy po drogach krajowych na potrzeby własne oraz sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji pod aprioryczne założenia,

Ponadto wskazano na:

2) naruszenie prawa materialnego - art. 33 ust. 1, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1 i 2, art. 4 pkt. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie oraz błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że pojazd silnikowy marki [...] nr rej. [...] w dniu kontroli tj. dnia [...] marca 2009 r. służył do wykonywania przewozu drogowego po drogach krajowych oraz iż dokonywany był przewóz drogowy na potrzeby własne,

3) bezpodstawne niezastosowanie art. 2 pkt 36 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym będące skutkiem błędnego ustalenia, że wyposażenie pojazdu specjalistycznego jest równoznaczne z przewozem drogowym rzeczy i w konsekwencji:

4) bezpodstawne zastosowanie art. 93 ust. 1 , art. 82 ust. 1 , art. 92 ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz lp. 4.1. oraz lp. 1.7. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym skutkujące bezpodstawnym nałożeniem na skarżącego kar pieniężnych.

Ponadto ponowiono wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny kolejnictwa na okoliczność czy rzeczy ruchome stanowiące wyposażenie pojazdu marki [...] nr rej. [...] są niezbędne do wykonywania funkcji, dla których ten pojazd jest przeznaczony.

Zdaniem skarżącego uzasadnienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego wskazuje na nieprawidłowe wnioskowanie. Organ bowiem w pierwszej kolejności odnosi się do kwestii nałożenia na skarżącego kary 500 złotych za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty. Następczo rozpatruje zarzuty związane z nałożeniem na skarżącego kary pieniężnej w kwocie 3.000 złotych za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty po drogach krajowych.

Powyższe zaś czyni uzasadnienie organu administracji uzasadnieniem sporządzonym z góry obraną tezą. W pierwszej bowiem kolejności organ powinien rozpatrzyć i ustalić czy w ogóle w niniejszej sprawie wykonywany był przewóz drogowy. Dopiero po tym ustaleniu mógł rozważać zarzuty dotyczące wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty.

W niniejszej sprawie zatem a priori przyjęto założenia, że pojazd skarżącego wykonywał przejazd drogowy na potrzeby własne. Okoliczność ta nie podlegała badaniu przez organ odwoławczy. Powyższe zaś stanowi o rażącym naruszeniu powołanych w petitum skargi przepisów.

Skarżący wskazuje, że nie wykonywał przewozu drogowego. W konsekwencji podaje okoliczności, z których to wynika, tj. iż pojazd specjalny przez niego posiadany, który został poddany kontroli, nie wykonywał przewozu towarów. Wskazano, że skarżącemu wiadomym jest, że pojazdy specjalne nie są wyłączone spod zakresu uregulowań prawnych zawartych w ustawie o transporcie drogowym i znana jest również definicja niezarobkowego transportu drogowego zawarta w ustawie. Jednakże Główny Inspektor Transportu Drogowego wyjaśniał w swoich pismach (pismo z dnia [...] kwietnia 2005 r.), iż każdy przejazd pojazdów bez ładunku lub pasażerów, który nie ma związku z przewozem (tj. nie jest przejazdem po załadunek ani przejazdem po rozładunku), nie podlega ustawie o transporcie drogowym. Przejazd taki nie może zostać uznany za transport drogowy albo przewóz na potrzeby własne, ponieważ te ze swej istoty mają związek z przewozem ładunków lub pasażerów. Uznano, iż brak dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych wynikał z faktu, że kierowca prowadził pojazd specjalny, a taki nie wymaga uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Pojazd specjalny jest zwolniony z opłat za przejazd po drogach krajowych tylko wtedy, gdy jest wykorzystywany zgodnie z jego przeznaczeniem. Pojazd zarejestrowany jako specjalny był wykorzystywany zgodnie ze swoim przeznaczeniem. Wbrew twierdzeniom WITD nie dokonywano przewozu rzeczy. Do akt sprawy WITD złożono spis wyposażenia specjalistycznego pojazdu szynowo-drogowego, pominięte przez WITD przy wydawaniu decyzji.

Wskazano, że art. 42 ustawy o transporcie drogowym jasno określa obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych przedsiębiorców wykonujących transport drogowy i przewóz na potrzeby własne. W niniejszej sprawie okoliczności te nie nastąpiły i w związku z tym kara została nałożona niesłusznie.

Wykonywana przez skarżącego czynność nie była w żadnej mierze przewozem na potrzeby własne w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, nie są bowiem spełnione w okolicznościach sprawy przesłanki określone ustawą do takiego zakwalifikowania czynności skarżącego.

Elementy wyposażenia pojazdu stanowią jego części składowe, nie są zaś przewozem rzeczy. Definicja pojazdu specjalnego zawarta w art. 2 pkt 36 ustawy prawo o ruchu drogowym wyraźnie stanowi, że "pojazd specjalny" jest to pojazd samochodowy lub przyczepa przeznaczony do wykonywania specjalnej funkcji, która powoduje konieczność dostosowania nadwozia lub posiadania specjalnego wyposażenia; w pojeździe tym mogą być przewożone osoby i rzeczy związane z wykonywaniem tej funkcji.

Uznano, iż skoro dokonywana czynność nie była wykonywaniem transportu drogowego ani też przewozu na potrzeby własne, kierowca nie był obowiązany do okazania wypisu zaświadczenia o przewozie drogowym na potrzeby własne.

Wskazano, że przedmiotowe zaświadczenie zostało złożone do WITD w związku z pismem wzywającym skarżącego do jego przedłożenia i skarżący wypełnił obowiązek wobec organu administracji. Skoro WITD żądał przedstawienia przedmiotowego zaświadczenia, skarżący nie widział podstaw, aby odmówić przedłożenia zaświadczenia, które znajduje się w jego posiadaniu.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej także: p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają zarówno prawa materialnego jak i przepisów procedury administracyjnej. Przywołane przez skarżącego błędy rzeczywiście zostały popełnione w decyzji, jednakże nie mają one wpływu na wynik sprawy.

Ustalony stan faktyczny nie został zarówno w odwołaniu jak i skardze do Sądu zakwestionowany.

Zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym, transportem drogowym jest krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy, a określenie to obejmuje również: a) każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4. Kontrolowany pojazd był własnością skarżącego, kierowca był jego pracownikiem. Zgodnie z art. 4 Rozporządzenia przewóz drogowy oznacza każdą podróż odbywaną w całości lub w części po drogach publicznych przez pojazd, z ładunkiem lub bez. Zgodnie z definicją zawartą w lit. b przedmiotowego rozporządzenia "pojazd" oznacza pojazd silnikowy, ciągnik, przyczepę lub naczepę, albo zespół tych pojazdów przy czym pojazdem silnikowym jest pojazd z własnym napędem, poruszający się po drogach, inny niż pojazdy stale poruszające się po szynach i zwykle używany do przewozu osób lub rzeczy. Niewątpliwie pojazd specjalny zatrzymany do kontroli zwykle używany był m.in. do przewozu osób lub rzeczy ruchomych. Stosownie do art. 87 ustawy o transporcie drogowym podczas wykonywania przewozu na potrzeby własne kontrolowany jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli, oprócz odpowiednich dokumentów wymaganych przy takim przewozie także, między innymi kartę uiszczenia opłaty za korzystanie z tych dróg.

Zgodnie z art. 92 ust. 1 pkt. 2 i 8 ustawy o transporcie drogowym, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów ustawy o czasie pracy kierowców lub przepisów wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych - podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15000 złotych.

Przepis art. 33 ust. 1 cytowanej ustawy wskazuje, że przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 87 ust. 2 ww. ustawy podczas przewozu drogowego wykonywanego na potrzeby własne kontrolowany jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli (...) wypis z zaświadczenia o przewozach drogowych na potrzeby własne.

Konsekwencją tego rozwiązania jest treść załącznika lp. 1.7. do ustawy o transporcie drogowym, który karą 500 zł. sankcjonuje wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokument.

Przepis lp. 4.1 załącznika do ww. ustawy karą 3.000 zł. sankcjonuje wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Tak więc nałożenie kary było zasadne. Zasadą jest, iż podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym wprowadza wyjątek od tej reguły, zgodnie z którym opłaty za przejazd drogowy nie muszą uiszczać:

- przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy taksówką;

- pojazdy transportu kombinowanego;

- pojazdy realizujące komunikację miejską;

- zakłady pracy chronionej lub zakłady aktywności zawodowej, w przypadku wykonywania przewozów na potrzeby własne;

- pojazdy samochodowe o dopuszczalnej masie całkowitej poniżej 12 ton.

Zgodzić się należy z organem, że przepis ten ma charakter wyjątku i jako wyjątek nie może być interpretowany rozszerzająco. W przepisie nie ma mowy o przedsiębiorcach, których rodzaj wykonywanej pracy zmusza do korzystania z pojazdów specjalnych. Ustawa o transporcie drogowym nie posługuje się definicją "pojazdu specjalnego". Tym bardziej, nie wprowadza wyłączenia, dla tej kategorii pojazdów samochodowych, od obowiązku uiszczania opłaty za przejazd po drogach krajowych.

Okoliczność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z dziedziny kolejnictwa wskazująca na fakt, iż rzeczy ruchome stanowiące wyposażenie kontrolowanego pojazdu są niezbędne do wykonywania funkcji, do których ten pojazd jest przeznaczony, nie wymagała, zdaniem sądu dowodzenia. Bezspornym jest, iż kontrolowany pojazd był pojazdem specjalnym. Nie budzi również wątpliwości, iż w pojeździe przewożone były rzeczy związane z wykonywaniem specjalnej funkcji. Niemniej jednak z powodów podanych wyżej prowadzący pojazd musi być wyposażony kierowcy w odpowiednie dokumenty oraz dowód uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych.

Zdaniem Sądu należy jednocześnie uznać, iż organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.).

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organy administracji - rozstrzygając sprawę - oparły się na materiale prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny. Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach, organy obu instancji uzasadniły w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) orzekł jak w sentencji.