Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1795/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Centralna Wojskowa Komisja Lekarska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: par. 27
journal: Dz.U. 2015 poz 761
law: Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz  właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach.
article: par. 19 ust. 1, par. 24 ust. 3
journal: Dz.U. 2010 nr 15 poz 80
law: Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz  właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędziowie WSA Adam Lipiński, Janusz Walawski, Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Wiechowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2017 r. sprawy ze skargi B. Z. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa uchyla zaskarżone orzeczenie.


UZASADNIENIE

Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] (dalej: "RWKL w [...], Komisja I instancji) orzeczeniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2014r., działając m.in. na podstawie art. 5 ust. 1, 6 i 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.), § 16, 21 ust. 1 i 2, § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2010 r. Nr 15, poz. 80 ze zm.), dalej: "rozporządzenie MON z dnia 8 stycznia 2010 r." rozpoznała u B. Z. - żołnierza zawodowego: (1) dyskopatię L5/S1 - § 34 pkt 9; (2) niestabilność przednio - przyśrodkową I stopnia po rekonstrukcji ACL stawu kolanowego prawego - § 77 pkt 5, (3) blizny pooparzeniowe obydwu ramion, przedramion i szyi - § 3 pkt 1, (4) blizny po artroskopii prawego stawu kolanowego - § 3 pkt 1, (5) nadciśnienie tętnicze do diagnostyki - § 39 pkt 1 (w zast.).

W związku z powyższym rozpoznaniem Komisja I instancji orzekła o niezdolności żołnierza do służby poza granicami państwa.

W uzasadnieniu orzeczenia podano, iż RWKL mając do wyboru w pkt 1 rozporządzenia kategorię zdrowia "Z/N" orzekła kategorię zdrowia "N". Specyfika służby poza granicami państwa jak: obciążenie fizyczne, stres może spowodować zaostrzenie choroby.

Od powyższego orzeczenia B. Z. wniósł odwołanie do Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] (dalej: "CWKL w [...]", Komisja II instancji) podnosząc, iż wykluczające go rozpoznanie "dyskopatia L5/S1 - § 34 pkt 9". zostało po raz pierwszy rozpoznane w 2008 r., nie upośledza sprawności ruchowej i nie powoduje żadnych dolegliwości. Ponadto wskazał, iż w 2013 r. RWKL w [...] wydała orzeczenie nr [...] w którym orzekła, że jest on zdolny do dalszego szkolenia lotniczego i zakwalifikowała rozpoznanie według § 34 pkt 4 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010r.

Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] orzeczeniem nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r. utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie RWKL w [...].

W uzasadnieniu Komisja II instancji wskazała, że RWKL na podstawie stwierdzonego schorzenia ujętego w pkt 1 rozporządzenia - dyskopatia L5/S1 - § 34 pkt 9, zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010 r. dokonała wyboru kategorii zdrowia "N", biorąc pod uwagę komentarz do tego paragrafu, że "kandydatów do służby poza granicami kraju należy ocenić w zależności od specyfiki klimatyczno-geograficznej i sanitarno-epidemiologicznej" (a orzekany kierowany był pod kątem kwalifikacji do wszystkich stref klimatycznych).

Komisja II instancji stwierdziła, że orzekany do odwołania nie dołączył żadnej dokumentacji medycznej, która byłaby sprzeczna z ustaleniami poczynionymi przez RWKL w oparciu o badanie obrazowe MRI kręgosłupa lędźwiowego oraz o stosowne konsultacje specjalistyczne wykonane w ramach RWKL i prawidłowo ustaliła rozpoznanie schorzenia ujętego w punkcie 1 orzeczenia oraz prawidłowo uznała zainteresowanego za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa.

W dalszej części uzasadnienia CWKL podała, że wojskowe komisje lekarskie ustalając kategorię zdrowia biorą pod uwagę nie tylko wyniki badań oraz konsultacji lekarskich (czy też poprzednie orzeczenia komisji lekarskich), lecz również warunki służby wojskowej poza granicami państwa, która z reguły związana jest ze zmianą otoczenia i innymi warunkami niż występujące podczas pełnionej w garnizonie w kraju, co w konsekwencji może niekorzystnie wpłynąć na stan zdrowia zainteresowanego. Kandydat do służby poza granicami państwa winien być całkowicie sprawny i zdrowy w chwili orzekania. Służba ta ze względu na swoją specyfikę jest obarczona wieloma czynnikami uciążliwymi dla zdrowia między innymi bardzo dużą urazowością (co przy schorzeniu ustalonym w punkcie 1 i 2 zaskarżonego orzeczenia jest przeciwwskazaniem), bardzo dużym stresem, nieregularnym trybem pracy oraz związanym z tym nieregularnym i nieprawidłowym odżywianiem. Wymaga dużej odporności i wytrzymałości zarówno fizycznej jak i w sferze psychicznej. Związana jest z dużymi obciążeniami wszystkich układów i narządów ludzkiego organizmu a więc dotyczy także prawidłowego funkcjonowania układu kostno-stawowego (układu ruchu). Wszystkie wymienione wyżej uwarunkowania wymagają od kandydatów bardzo dobrego stanu zdrowia i predysponują w znacznym stopniu (a w tym przypadku graniczy to niemal z pewnością) do nasilenia rozpoznanego schorzenia czyniąc go niezdolnym do wykonywania jakichkolwiek zadań służbowych poza granicami państwa.

Schorzenia te z racji konieczności dalszej diagnostyki, wymagają dalszej obserwacji w czasie i ewentualnego leczenia, co wykracza poza obowiązki służbowe wojskowych komisji lekarskich. Procesy diagnostyczne i lecznicze są procedurami kontraktowanymi z NFZ i są wykonywane w ramach umów z NFZ w podstawowej i specjalistycznej opiece lekarskiej i procedury te nie należą do wojskowych komisji lekarskich. Wojskowe komisje lekarskie diagnozują i oceniają aktualny stan zdrowia kandydatów i określają ich aktualną (bieżącą) zdolność do zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa (na dzień wykonywanych badań) i nie zajmują się dokładnym ustalaniem przyczyn schorzenia, gdyż to wykracza poza ich kompetencje.

Na powyższe orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] lutego 2015 r. B. Z. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podnosząc, iż z rozpoznanym schorzeniem był orzekany jako zdolny do służby wojskowej oraz do szkolenia lotniczego. Skarżący zarzucił CWKL, że w zaskarżonym orzeczeniu w ogóle nie odniosła się do tego faktu ani nie wyjaśniła, w jaki sposób służba poza granicami kraju miałaby wiązać się z większymi obciążeniami dla organizmu w zakresie schorzeń kręgosłupa.

Ponadto podniósł, iż w orzeczeniu CWKL powołano się na komentarz do § 34 pkt 9 załącznika nr 1 rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010 r., wskazując, że kandydatów do służby poza granicami kraju należy oceniać w zależności od specyfiki klimatyczno-geograficznej i sanitarno-epidemiologicznej. Tymczasem nie ma takiego zapisu w komentarzu do powołanego paragrafu. Jedynym objaśnieniem szczegółowym jest zapis: "kandydatów do służby w jednostkach reprezentacyjnych Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz kandydatów do służby w jednostkach desantowo-szturmowych należy kwalifikować jako niezdolnych".

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi wskazując, że zaskarżone orzeczenie zostało podjęte zgodnie z obowiązującymi w tej materii uregulowaniami prawnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 grudnia 2015r. sygn. akt II SA/Wa 727/15 uchylił zaskarżone orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] lutego 2015 r. stwierdzając, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że CWKL w [...] utrzymując w mocy zaskarżone orzeczenie podniosła, iż RWKL w [...] na podstawie stwierdzonego schorzenia ujętego w punkcie 1 rozpoznania - dyskopatia L5/S1 zakwalifikowanego według § 34 pkt 9 załącznika nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010 r., dokonała wyboru kategorii zdrowia "N", co oznacza niezdolny do służby, biorąc pod uwagę komentarz do tego paragrafu, że "kandydatów do służby poza granicami kraju należy oceniać w zależności od specyfiki klimatyczno-geograficznej i sanitarno-epidemiologicznej".

Tymczasem wskazany § 34 pkt 9 załącznika nr 1 do ww. rozporządzenia nie zawiera komentarza o podanej w uzasadnieniu treści. Natomiast w objaśnieniach szczegółowych do § 34 pkt 1 i 9 podano, iż kandydatów do służby w jednostkach reprezentacyjnych Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz kandydatów do służby w jednostkach desantowo-szturmowych należy kwalifikować jako niezdolnych. Zasadnie zatem skarżący podnosi, iż przywołany w uzasadnieniu orzeczenia komentarz odnosi się do § 44 pkt 10, 11, 12, 13 i 15 i nie mógł być zastosowany - jak przyjął to organ odwoławczy - w jego przypadku.

Niezależnie od powyższego, Sąd zauważył, że zgodnie z § 19 ust. 1 rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010 r., orzekając o zdolności żołnierza zawodowego do pełnienia zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa, wojskowa komisja lekarska dokonuje oceny jego stanu zdrowia, stosownie do specyfiki klimatyczno-geograficznej oraz sanitarno-epidemiologicznej rejonu, w którym ma pełnić służbę.

W przedmiotowej sprawie, w skierowaniu do RWKL nie wskazano rejonu, w którym skarżący ma pełnić służbę poza granicami kraju podając, że określenie stanu zdrowia do służby poza granicami państwa ma uwzględniać "wszystkie strefy klimatyczne". W ocenie Sądu tak sformułowany zakres skierowania nie odpowiada wymogom § 19 ust. 1 ww. rozporządzenia. Natomiast wydana przy takim skierowaniu ocena zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa z natury rzeczy będzie, jak w niniejszej sprawie, jedynie ogólnikowa, nie oparta na zindywidualizowanych przesłankach uwzględniających charakter i rejon pełnienia służby poza granicami państwa.

Wobec powyższego Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie nie odpowiada wymogom § 24 ust. 3 ww. rozporządzenia, w myśl którego orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa powinno zawierać również ustalenie rejonu, w którym żołnierz zawodowy jest zdolny pełnić taką służbę.

Z tych względów Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w wyroku. Sąd wskazał, iż ponownie rozpoznając odwołanie CWKL w [...] uwzględni powyższe uwagi.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] orzeczeniem nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r., działając na podstawie § 12 pkt 1 i § 30 pkt 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach:

- uchyliła orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. w części dotyczącej kwalifikacji orzeczniczej schorzenia ujętego w ad. 1 zaskarżonego orzeczenia i ustaliła nowe: dyskopatia L5/S1 - § 34 pkt 5;

- utrzymała w mocy skarżone orzeczenie w części dotyczącej ustalenia rozpoznania schorzeń;

- utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie RWKL w [...] w części dotyczącej kategorii N - niezdolny do zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa; załącznik 1, Grupa III (wszystkie strefy klimatyczne).

W uzasadnieniu Komisja II instancji wskazała, iż w toku nowego postępowania orzeczniczego pismem nr [...] z dnia [...] maja 2016 r. zwróciła się do zainteresowanego o zgłoszenie się do CWKL w [...] w dniu [...] maja 2016 r. lub [...] czerwca 2016 r. na badanie w wybranym terminie. B. Z. nie zgłosił się, nie powiadomił także Komisji o przyczynach swojego nie zgłoszenia się.

W dniu [...] czerwca 2016 r. CWKL w [...] pismem nr [...] powtórnie wezwała zainteresowanego do zgłoszenia się na badanie wyznaczając dwa kolejne terminy: w dniu [...] lipca 2016 r. lub w dniu [...] lipca 2016 r. Pismo odebrała w dniu 17 czerwca 2016 r. żona J. Z. i złożyła na karcie potwierdzenia odbioru własnoręczny podpis. B. Z. nie zgłosił się do komisji lekarskiej na badanie i nie powiadomił o przyczynie swojej nieobecności.

W tej sytuacji CWKL w [...] ponownie rozpatrzyła sprawę w oparciu o zebraną dokumentację orzeczniczo-lekarską. Komisja w nowym orzeczeniu dokonała sprostowania kwalifikacji orzeczniczej schorzenia - dyskopatia L5/S1 stanowiącego przyczynę niezdolności do służby poza granicami państwa - kategoria N i zakwalifikowała do § 34 pkt 5 (poprzednio § 34 pkt 9).

Zdaniem Komisji II instancji analiza akt orzeczniczych potwierdza, że Komisja I instancji, w oparciu o badanie obrazowe MRI kręgosłupa lędźwiowego oraz o stosowne konsultacje specjalistyczne wykonane w ramach RWKL, prawidłowo ustaliła rozpoznanie schorzenia ujętego w ad. 1 orzeczenia oraz uznała zainteresowanego za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa - kategoria N.

CWKL wskazała nadto, że wojskowe komisje lekarskie ustalając kategorię zdrowia biorą pod uwagę nie tylko wyniki badań oraz konsultacji lekarskich (czy też poprzednie orzeczenia komisji lekarskich), lecz również warunki służby wojskowej poza granicami państwa (tym bardziej jeżeli jest to skierowanie dotyczące oceny służby we wszystkich strefach klimatycznych), która z reguły związana jest ze zmianą otoczenia i innymi warunkami niż występujące podczas służby pełnionej w garnizonie w kraju, co w konsekwencji może niekorzystnie wpłynąć na stan zdrowia zainteresowanego.

W dalszej części uzasadnienia CWKL powtórzyła pozostałą argumentację zawartą w uchylonym orzeczeniu z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] podkreślając, iż uwarunkowania służby poza granicami państwa wymagają od kandydatów bardzo dobrego stanu zdrowia i predysponują w znacznym stopniu (a w rozpatrywanym przypadku graniczy to niemal z pewnością) do nasilenia rozpoznanego schorzenia czyniąc zainteresowanego niezdolnym do wykonywania jakichkolwiek zadań służbowych poza granicami państwa. Komisja zaznaczyła, że zainteresowany uniemożliwił ocenę aktualnego stanu zdrowia, zatem zespół orzekający rozpatrzył sprawę w oparciu o posiadaną dokumentację orzeczniczo - lekarską.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie CWKL w [...] z dnia [...] lipca 2016 r. B. Z. wskazał, iż niezasadnie zmieniono kwalifikację rozpoznania ujętego w punkcie 1 z § 34 pkt 9 "inne choroby kręgosłupa nieupośledzające lub nieznacznie upośledzające sprawność ustroju" na § 34 pkt 5 "choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa nieznacznie upośledzająca sprawność ustroju".

W motywach skargi skarżący podniósł, że po otrzymaniu pierwszego wezwania na badania poinformował telefonicznie sekretariat oraz dział prawny CWKL, że na badania w wyznaczonych terminach nie stawi się z uwagi na fakt, iż nigdy nie podważał zdiagnozowanych schorzeń rozpoznanych w RWKL w [...] i nie widzi celu powtarzania badań. Ponadto poinformował, że na swój wniosek z dnia [...] maja 2016 r. został skierowany do RWKLL w [...] celem orzeczenia zdolności do służby poza granicami państwa. Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] maja 2016 r. RWKLL w [...] orzekła, że jest zdolny do służby poza granicami państwa.

Skarżący wskazał, iż został poinformowany, że najprostszym sposobem zakończenia toczącego się przed CWKL postępowania będzie zwrócenie się z wnioskiem do Przewodniczącego CWKL o uchylenie orzeczenia RWKL w [...] nr [...]. W dniu [...] sierpnia 2016 r. wystąpił do Przewodniczącego CWKL z podaniem o uchylenie orzeczenia RWKL w [...] nr [...] oraz orzeczenia CWKL w [...] nr [...]. Do dnia wniesienia skargi nie otrzymał jednak odpowiedzi w tej sprawie.

Skarżący podniósł również, że CWKL w [...] ponownie rozpatrując sprawę zasugerowała, że odczuwa on dolegliwości z tytułu rozpoznanego schorzenia co jest nieprawdą, bowiem - jak podkreślał w toku postępowania - żadnych dolegliwości ani ograniczeń fizycznych z tytułu rozpoznanego schorzenia nie odczuwa. Zaznaczył, że wyrokiem z dnia 1 grudnia 2015 r. WSA w Warszawie uchylił zaskarżone orzeczenie CWKL nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r. i polecił zastosowanie się w nowym postępowaniu do uwag zawartych w uzasadnieniu.

Skarżący podniósł, że ocena dokonana przez CWKL w zaskarżonym orzeczeniu jest gołosłowna, nie została podparta dokładną analizą schorzenia, nie przywołuje konkretnych faktów ani dowodów. Uzasadnienie nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a., stanowi próbę przewidywania przyszłości, a nie faktyczną ocenę stanu zdrowia. Mając na uwadze, że dopuszczalne przy tym schorzeniu jest uznanie kandydata/żołnierza za zdolnego bądź niezdolnego do służby, uzasadnienie w sposób szczegółowy powinno odnosić się do indywidualnej sprawy i specyfiki schorzenia. Uzasadnienie orzeczenia w ogóle nie odnosi się do realiów służby poza granicami państwa, jest bardzo ogólnikowe i uniemożliwia faktyczną kontrolę decyzji.

W odpowiedzi na skargę Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] wniosła o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.

Na rozprawie w dniu 23 maja 2017 r. skarżący złożył do akt pismo z dnia [...] października 2016 r. stanowiące odpowiedź CWKL w [...] na wniosek z dnia [...] sierpnia 2016 r. skierowany do Przewodniczącego CWKL o uchylenie orzeczenia RWKL w [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. oraz orzeczenia CWKL w [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), dalej: "p.u.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie niewskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Natomiast w myśl art. 134 § 2 p.p.s.a., Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Dokonując oceny przedmiotowej sprawy w świetle powyższych kryteriów, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r. zostało wydane z naruszeniem prawa.

Zaznaczyć należy, że ww. orzeczenie zapadło w następstwie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 727/15. Sąd badając legalność orzeczenia CWKL w [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r. stwierdził, że zostało ono wydane z naruszeniem prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), tj. przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2010 r. Nr 15, poz. 80 ze zm.).

Należy podkreślić, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą.

Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2101/11, publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W wyniku wydania wyroku o charakterze kasacyjnym sprawa wraca do stadium postępowania przed organem administracyjnym. Oznacza to obowiązek powtórnego rozpoznania tej sprawy przez organ i wydania aktu administracyjnego z uwzględnieniem oceny prawnej zawartej w wyroku. Podkreślenia wymaga, że zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie obowiązane są zastosować się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w uzasadnieniu wyroku (por. wyrok NSA z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, publ. LEX 745376).

Artykuł 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta go wiąże. Jak podkreśla się w orzecznictwie, działania naruszające zasadę związania oceną prawną muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego. Bez ścisłego stosowania powołanego przepisu trudno byłoby zapewnić spójność działania systemu władzy państwowej. Jego nieprzestrzeganie w istocie podważałoby bowiem obowiązującą w polskim prawie zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji (por. wyrok NSA z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97; wyrok NSA z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, publ. LEX 745376).

Zaznaczyć należy, że ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, czyniącej pogląd sądu nieaktualnym, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Powyższe przesłanki nie zaistniały w rozpoznawanej sprawie.

Podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez CWKL w [...] stanowiły przepisy ww. rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010 r. Zgodnie bowiem z § 27 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. poz. 761), sprawy wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia (tj. 6 czerwca 2015 r.), prowadzi się według przepisów dotychczasowych. Postępowanie w niniejszej sprawie wszczęte zostało w dniu [...] listopada 2014 r., w dacie skierowania skarżącego przez Dowódcę Jednostki Wojskowej nr [...] do RWKL w [...] celem określenia stanu zdrowia do pełnienia służby poza granicami państwa, zatem w sprawie znajdują zastosowanie przepisy rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010 r. W sprawie nie miała miejsca zmiana istotnych okoliczności faktycznych, a ponadto wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 727/15 nie został zaskarżony i stał się prawomocny od dnia 8 marca 2016 r.

Oznacza to, że ocena legalności zaskarżonego orzeczenia oraz trafności podniesionych w skardze zarzutów odbywać się będzie poprzez pryzmat oceny prawnej wyrażonej we wskazanym wyroku Sądu oraz pod kątem oceny realizacji wskazań co do dalszego postępowania zawartych w jego uzasadnieniu.

Przypomnieć należy, że motywując rozstrzygnięcie z dnia 1 grudnia 2015 r. Sąd stwierdził, iż CWKL w [...] błędnie powołała komentarz do § 34 pkt 9 załącznika nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010 r. "kandydatów do służby poza granicami kraju należy oceniać w zależności od specyfiki klimatyczno-geograficznej i sanitarno-epidemiologicznej" uzasadniając przyjętą przez RWKL w [...] kategorię N - niezdolny do służby. Wskazany § 34 pkt 9 załącznika nr 1 do ww. rozporządzenia nie zawiera bowiem komentarza o podanej w uzasadnieniu treści.

Niezależnie od powyższego Sąd wskazał, że zgodnie z § 19 ust. 1 ww. rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010 r., orzekając o zdolności żołnierza zawodowego do pełnienia zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa, wojskowa komisja lekarska dokonuje oceny jego stanu zdrowia, stosownie do specyfiki klimatyczno-geograficznej oraz sanitarno-epidemiologicznej rejonu, w którym ma pełnić służbę. W przedmiotowej sprawie, w skierowaniu do RWKL nie wskazano rejonu, w którym skarżący ma pełnić służbę poza granicami kraju podając, że określenie stanu zdrowia do służby poza granicami państwa ma uwzględniać "wszystkie strefy klimatyczne". Sąd stwierdził, iż tak sformułowany zakres skierowania nie odpowiada wymogom § 19 ust. 1 ww. rozporządzenia, zaś wydana przy takim skierowaniu ocena zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa z natury rzeczy będzie ogólnikowa, nie oparta na zindywidualizowanych przesłankach uwzględniających charakter i rejon pełnienia służby poza granicami państwa.

Wobec powyższego Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie nie odpowiada wymogom § 24 ust. 3 ww. rozporządzenia, w myśl którego orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa powinno zawierać również ustalenie rejonu, w którym żołnierz zawodowy jest zdolny pełnić taką służbę.

Sąd nakazał uwzględnienie powyższych uwag przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Oceniając zaskarżone orzeczenie CWKL w [...] z dnia [...] lipca 2916 r. w oparciu o tak zakreślone ramy prawne, stwierdzić należy, że organ nie zastosował się do oceny prawnej i wskazań Sądu co do dalszego postępowania, czym dopuścił się naruszenia art. 153 p.p.s.a.

CWKL w [...] przede wszystkim nie odniosła się w żaden sposób do zakresu skierowania żołnierza do RWKL w [...], pomimo iż Sąd zakwestionował jego prawidłowość - wyraźnie bowiem stwierdził, że zakres skierowania nie odpowiada wymogom z § 19 ust. 1 rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010 r. Orzekając w sprawie Komisja II instancji uznała ponownie skarżącego za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa "we wszystkich strefach klimatycznych". W uzasadnieniu orzeczenia również wskazała, że w rozpatrywanej sprawie skierowanie dotyczy oceny służby we wszystkich strefach klimatycznych. Oznacza to, że CWKL w istocie zignorowała ocenę dokonaną przez Sąd i powieliła błędy poczynione w toku postępowania zakończonego orzeczeniem z dnia [...] lutego 2015 r.

CWKL motywując rozstrzygnięcie posłużyła się tą samą argumentacją, którą przedstawiła w uchylonym orzeczeniu z dnia [...] lutego 2015 r. odnośnie warunków służby wojskowej poza granicami państwa oraz wymagań zdrowotnych kandydatów do pełnienia takiej służby (str. 3), pomimo iż Sąd wskazał na ogólnikowość uzasadnienia orzeczenia i brak oparcia argumentacji na zindywidualizowanych przesłankach.

Ponadto CWKL, pomimo stwierdzenia przez Sąd, że zaskarżone orzeczenie nie odpowiada wymogom z § 24 ust. 3 ww. rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010r., w ogóle nie uwzględniła tej oceny przy wydawaniu nowego rozstrzygnięcia w sprawie.

Sąd zwrócił również uwagę na to, że motywując zasadność orzeczenia Komisji I Instancji, CWKL posłużyła się sformułowaniem, które nie odpowiadało treści komentarza do § 34 pkt 9 załącznika nr 1 do ww. rozporządzenia. Sąd jednak nie wypowiedział się w kwestii dokonanej kwalifikacji rozpoznania w oparciu o wskazany paragraf załącznika nr 1 do rozporządzenia. Sąd nie zobowiązał również Komisji II instancji do ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w szczególności nie zawarł wytycznych, z których wynikałby dla Komisji II instancji obowiązek przeprowadzenia kolejnych badań skarżącego. Podstawą uchylenia zaskarżonego orzeczenia były bowiem powołane wyżej przepisy prawa materialnego.

Warto również marginalnie nadmienić, że CWKL dokonała nowej kwalifikacji rozpoznanego schorzenia skarżącego w oparciu o § 34 pkt 5 załącznika nr 1 ww. rozporządzenia, który przewiduje kategorię (Z/N), analogicznie jak § 34 pkt 9 (Z/N). Abstrahując od oceny zasadności działania organu, podkreślić należy, że w takim przypadku zawsze istnieje konieczność przedstawienia rzetelnej i zindywidualizowanej argumentacji, która wskazywałaby jednoznacznie z jakich względów organ uznał, że w okolicznościach danej sprawy orzekanego należy zakwalifikować jako niezdolnego do służby (N).

W świetle powyższego, uzasadniona jest konkluzja, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane z istotnym naruszeniem art. 153 p.p.s.a. w związku z § 19 ust. 1 i § 24 ust. 3 rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010 r. CWKL w [...] powielając ogólnikowe uzasadnienie rozstrzygnięcia nie uwzględniła oceny prawnej oraz nie zrealizowała wytycznych Sądu co do dalszego postępowania zawartych w wyroku z dnia 1 grudnia 2015 r. Podkreślić należy, że w sytuacji, gdy CWKL w [...] skutecznie nie zaskarżyła ww. wyroku, jest nim związana stosowanie do treści art. 153 oraz art. 170 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy zaskarżone orzeczenie, jako naruszające wskazane wyżej przepisy prawa, nie mogło ostać się w obrocie prawnym.

Niezależnie od powyższego Sąd zauważa, że w sytuacji gdy Komisja II instancji wydała orzeczenie reformatoryjne w odniesieniu do części zaskarżonego orzeczenia Komisji I instancji, winna uchylić zaskarżone orzeczenie w określonej części (np. dotyczącej kwalifikacji rozpoznania) i orzec w tej części co do istoty, w pozostałym zaś zakresie utrzymać w mocy zaskarżone orzeczenie. Sentencja zaskarżonego w niniejszej sprawie orzeczenia nie odpowiada ww. wymogom, jednakże uchybienie to nie było zasadniczym powodem uchylenia zaskarżonego orzeczenia.

Na marginesie Sąd zauważa, że w obrocie prawnym pozostaje - oprócz orzeczenia RWKL w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] stwierdzającego niezdolność skarżącego do zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa - orzeczenie o przeciwstawnej treści (zdolny do pełnienia służby poza granicami państwa) wydane przez RWKLL w [...] w dniu [...] maja 2015r. nr [...]. Kwestia ta, jakkolwiek istotna z punktu widzenia sytuacji zawodowej skarżącego, pozostaje jednak poza zakresem niniejszej sprawy, a w konsekwencji poza przedmiotem sprawy kontrolowanej przez Sąd w niniejszym postępowaniu.

Rozpatrując sprawę ponownie organ weźmie pod uwagę dokonaną ocenę prawną i zastosuje się do wytycznych zawartych w wyroku WSA w Warszawie z dnia 1 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 727/15.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 153 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.