Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1504/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 74e § 2 i art. 74d § 6
journal: Dz.U. 2008 nr 189 poz 1158
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2013 r. sprawy ze skargi P. B. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu notarialnego przeprowadzonego w dniach 4-6 września 2012 r. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Komisja Egzaminacyjna II Stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu notarialnego przeprowadzonego w dniach 4-6 września 2012 r. uchwałą z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] utrzymała w mocy uchwałę Nr [...] z dnia [...] października 2012 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] w sprawie ustalenia negatywnego wyniku egzaminu notarialnego uzyskanego przez P. B. zwanego dalej "skarżącym".

Niniejsze rozstrzygnięcia wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Uchwałą Nr [...] z dnia [...] października 2012 r. Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą we Wrocławiu po przeprowadzeniu w dniach 4-6 września 2012 r. egzaminu notarialnego stwierdziła, że skarżący uzyskał negatywny wynik z egzaminu notarialnego. Komisja stwierdziła, że z pierwszej części egzaminu stanowiącej zestaw pytań testowych zdający uzyskał 71 punktów, co stanowi ocenę dostateczną, z części drugiej otrzymał ocenę dostateczną (z ocenami cząstkowymi dobrymi za projekt pierwszego aktu notarialnego oraz ocenami cząstkowymi niedostatecznymi za projekt drugiego aktu notarialnego) i z trzeciej części egzaminu ocenę niedostateczną (z ocenami cząstkowymi niedostatecznymi). Komisja wskazała, że ponieważ zgodnie z treścią art. 74 f § 1 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz.1158 ze zm.) pozytywny wynik z egzaminu notarialnego otrzymuje wyłącznie zdający, który z każdej części osiągnął wynik pozytywny, należało ustalić negatywny wynik egzaminu notarialnego P. B.

Od uchwały, wydanej w I instancji skarżący złożył odwołanie, w którym zakwestionował ocenę dotyczącą trzeciej części egzaminu notarialnego jako zaniżoną i wnosił o ponowną ocenę zadania z trzeciej części egzaminu, a w związku z tym o uchylenie uchwały Nr [...] z dnia [...] października 2012 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...]. Skarżący zarzucił naruszenie:

1) art. 74e § 2 w związku z art. 74e § 4 ustawy - Prawo o notariacie - poprzez błędne przyznanie oceny negatywnej za część trzecią egzaminu notarialnego stanowiącą opracowanie opinii prawnej, polegające na braku bądź niewłaściwej ocenie spełnienia wymogów formalnych, zastosowania właściwych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji, poprawności zaproponowanego sposobu rozstrzygnięcia problemu objętego opinią prawną, powodujące niezasadne zaniżenie oceny punktowej pracy za trzecią część egzaminu notarialnego;

2) § 4 ust. 2 i 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 kwietnia 2009 r. w sprawie zespołu do przygotowania zestawu pytań testowych i zadań na egzamin notarialny oraz wykazu aktów prawnych (Dz. U. Nr 70, poz. 607 z późn. zm.) poprzez niewłaściwą ocenę sporządzonej opinii prawnej w aspekcie "Opisu istotnych zagadnień dla Komisji Kwalifikacyjnej do zadania polegającego na opracowaniu opinii prawnej w drugim dniu egzaminu notarialnego" oraz oparcie kazusu egzaminacyjnego dla potrzeb sporządzenia opinii prawnej na tzw. "luce prawnej" niejednoznacznie rozstrzygniętej w orzecznictwie i w doktrynie;

3) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 i § 3 Kpa poprzez brak dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia zgromadzonego materiału dowodowego w postaci sporządzonej opinii prawnej oraz ocen cząstkowych sporządzonych przez Panią W. M. i Pana W. L., naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów, poprzez przyjęcie wyniku negatywnego z trzeciej części egzaminu pisemnego bez analizy wystawionych ocen w aspekcie sporządzonej opinii prawnej, a także nie uwzględnienie prawidłowo opracowanych elementów opinii prawnej.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę wystawionej oceny na wyższą, a w konsekwencji zmianę całego wyniku egzaminu na pozytywny.

Rozpatrując wniesione odwołanie Komisja na wstępie podkreśliła, że postępowanie odwoławcze przed komisją odwoławczą jest postępowaniem szczególnym, którego zakres strona określa w odwołaniu. Komisja kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę. Nie jest to zatem drugoinstancyjne postępowanie administracyjne w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, tylko szczególne postępowanie odwoławcze, które ma na celu przede wszystkim rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu ani też ponowne sprawdzenie wszystkich prac egzaminacyjnych (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2011 r. wydane w sprawach II GSK II 1421/10 i II GSK 1289/10. Jednakże, mając na względzie zakres zaskarżenia (zaskarżoną część lub części egzaminu), jeżeli komisja odwoławcza rozpatrując odwołanie dostrzeże mankamenty w kwestionowanej pracy, nie podnoszone przez egzaminatorów Komisji I stopnia, to ma obowiązek brania ich pod uwagę. Powołanie się tego organu na takie uchybienie nie narusza zakazu reformationis in peius, gdy nie dochodzi do obniżenia oceny z zaskarżonej części egzaminu. Jasne jest także, że reguła ta działa także w drugą stronę, a zatem organ odwoławczy, związany jedynie zakresem zaskarżenia (zaskarżona część egzaminu), winien wziąć pod uwagę te pozytywne elementy pracy, które zostały pominięte przez egzaminatorów, a co do których skarżący nie sformułował zarzutów w swoim odwołaniu. Organ odwoławczy kontroluje zatem odwołanie zgodnie z tą zasadą, bacząc jednak oczywiście, aby uzasadnienie uchwały zawierało przede wszystkim argumentację odnoszącą się do podniesionych zarzutów odwołania.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia uznała, że brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania skarżącego. Wskazała, że sporządzając opinię prawną należy mieć na uwadze jej formalną strukturę, która wprowadza porządek do rozważań w niej zawartych. Zdaniem Komisji typowe elementy konstrukcyjne opinii, to:

1) ustalenie i przedstawienie stanu faktycznego;

2) zarysowanie problemu prawnego;

3) dokonanie analizy stanu prawnego;

4) przedstawienie końcowych wniosków.

W ramach punktu czwartego - winna być dokonana weryfikacja merytoryczna opracowania, czyli przedstawienie tez opinii prawnej, mających syntetyczną i niebudzącą wątpliwości postać, czyli w omawianym przypadku finalne stwierdzenie, że:

1) spółka Alfa nie utraciła osobowości prawnej albowiem wykreślenie z rejestru handlowego nie jest prawomocne;

2) spółka Alfa nadal jest właścicielem nieruchomości położnej w Radomiu;

3) notariusz winien odmówić sporządzenia umowy sprzedaży nieruchomości przez Huberta Nowaka gdyż nie jest on właścicielem nieruchomości.

Komisja odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu uznała za niezrozumiałe wyjaśnienie skarżącego w zakresie oczywistej omyłki dotyczącej daty doręczenia postanowienia o wykreśleniu z dnia 31 sierpnia 2012 r., że miało to nastąpić już w dniu 4 sierpnia a nie 4 września 2012 r. Zdaniem organu tej oczywistej omyłce w sposób naturalny niejako zaprzecza fakt, że trudno jest doręczyć postanowienie z dnia 31 sierpnia 2012 r. przed datą jego wydania, to jest już w dniu 4 sierpnia 2012 r.

W ocenie Komisji, jakkolwiek praca zachowuje podział na poszczególne elementy, to jednak - jej treść, prowadzony wywód, przy niespójności pracy, braku tez właściwych dla opinii prawnej, mających syntetyczną i niebudzącą wątpliwości postać, niezależnie od ich merytorycznej trafności - sprawia, że uzasadnione są także zarzuty co do braku spełniania kryteriów formalnych.

Zdaniem organu, bezzasadny jest również drugi zarzut dotyczący naruszenia § 4 ust. 2 i 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 kwietnia 2009 r. w sprawie zespołu do przygotowania zestawu pytań testowych i zadań na egzamin notarialny oraz wykazu aktów prawnych (Dz. U. Nr 70, poz. 607 z późn. zm.), to jest oparcia kazusu egzaminacyjnego dla potrzeb sporządzenia opinii prawnej na tzw. "luce prawnej" niejednoznacznie rozstrzygniętej w orzecznictwie i w doktrynie. Dla prawidłowego rozwiązana kazusu wystarczająca była wiedza w zakresie znajomości treści art. 6945 § 2 k.p.c. oraz art. 20 ust. 2 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz rozumienia tych przepisów. Natomiast dodatkowym elementem była ewentualnie interpretacja przepisów w zakresie stanu prawnego majątku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nieobjętego postępowaniem likwidacyjnym, po prawomocnym wykreśleniu spółki z rejestru w sytuacji, gdy pozostały niespłacone zobowiązania. Jakkolwiek można mówić o braku jednoznaczności poglądów w tym zakresie, to jednak nie oznacza to, że co do zasady wykluczona jest możliwość układania na tej podstawie zadania egzaminacyjnego. Natomiast rzeczą odmienną jest ocena opinii prawnej wyrażonej w tym zakresie na podstawie m.in. użytych argumentów, logiki wywodu itp.

Mając na uwadze powyższe Komisja stwierdziła, że tym samym brak jest również podstaw do uwzględnienia zarzutów naruszenia norm art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 i § 3 Kpa.

Poza tym analiza rodzaju i ilości wyżej omówionych uchybień popełnionych przez skarżącego pozwala na stwierdzenie, że nawet przy pięciostopniowej skali ocen, z czego cztery są pozytywne, kierując się kryteriami wskazanymi w art. 74e § 2 i art. 74d § 6 ustawy - Prawo o notariacie, praca egzaminacyjna w tej części nie zasługuje na podwyższenie oceny z niedostatecznej na ocenę dostateczną.

W uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia z dnia [...] marca 2013 r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 74h § 12 ustawy Prawo o notariacie - poprzez błędne utrzymanie w mocy uchwały nr [...] z dnia [...] października 2012 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] (I stopnia) do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...], ustalającej negatywny wynik z egzaminu notarialnego, podczas gdy uchwałę tę w trybie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa w związku z art. 74h § 12 ustawy Prawo o notariacie należało uchylić i orzec co do istoty sprawy poprzez ustalenie, że skarżący uzyskał pozytywny wynik z egzaminu notarialnego na skutek pozytywnej oceny także z trzeciej części egzaminu notarialnego, względnie uchylić tę uchwałę w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia Komisji Egzaminacyjnej I stopnia do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości - a to w wyniku błędnego nieuwzględnienia przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia w postępowaniu odwoławczym, zarzutów odwołania wynikających z tego, iż:

1) oceny niedostateczne obydwu egzaminatorów za opinię prawną stanowiącą trzecią część egzaminu notarialnego zostały oparte na rzekomym braku zachowania przez skarżącego "formalnych" elementów konstrukcji opinii prawnej, podczas gdy elementy te nie są nigdzie uregulowane w powszechnie obowiązujących przepisach, a zatem nie mają charakteru normatywnego, wobec czego uchwała Komisji Egzaminacyjnej II stopnia winna była skorygować oceny egzaminatorów na pozytywne, czego błędnie nie uczyniła - co stanowi naruszenie art. 6 Kpa, tj. zasady praworządności, która nie doznaje żadnego ograniczenia w postępowaniu przed Komisją Egzaminacyjną I i II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości;

2) błędnie nie uwzględniła, nie oceniając wszechstronnie treści przygotowanej przez skarżącego opinii prawnej stanowiącej trzecią część egzaminu notarialnego:

a. oczywistej omyłki polegającej na przyjęciu przez skarżącego wcześniejszej daty doręczenia postanowienia sądu o wykreśleniu spółki z rejestru (04 sierpnia 2012 r.) niż data wydania tego postanowienia (31 sierpnia 2012 r.) - przez co w sposób oczywiście i wyłącznie tylko omyłkowy a nie wynikający z braku wiedzy i umiejętności analizy prawnej – poprzez co skarżący uznał, iż postanowienie sądu o wykreśleniu spółki z rejestru jest prawomocne, podczas gdy korelacja czasowa tych dat nakazywała przyjąć, że doszło do oczywistej omyłki a nie wadliwej oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy, gdyż data doręczenia postanowienia nie mogła być wcześniejsza niż data jego wydania,

b. okoliczności, że całokształt opracowanej opinii prawnej, z uwzględnieniem korekty wynikającej z oczywistej omyłki w dacie doręczenia postanowienia sądu o wykreśleniu spółki z rejestru, nie zasługiwał na ocenę niedostateczną, zwłaszcza że pierwszy z egzaminatorów (jak stwierdza Komisja II stopnia, str. 3) "nie oceniał warunków formalnych opinii jako elementu rzutującego na ocenę negatywnie, a jedynie rozstrzygnięcie i argumentację", zaś charakter zarzutów stawianych opinii prawnej przez egzaminatorów, nie skorygowanych błędnie przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia, obiektywnie rzecz oceniając nie był tej skali gatunkowej, aby całej opinii przyznać dwie oceny niedostateczne - organ odwoławczy nie tak znacznej randze jaką im przypisano, ocenić poprawnie przygotowane wątki opinii prawnej,

- co łącznie stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa w związku z art. 74h § 12 ustawy Prawo o notariacie, tj. brak wszechstronnej oceny treści opinii prawnej opracowanej przez skarżącego w sprawie poddanej zadaniu egzaminacyjnemu, a także naruszenie art. 107 § 1 i § 3 Kpa w związku z art. 74h § 12 ustawy Prawo o notariacie, co do treści uzasadnienia uchwały, lakonicznego i niewyjaśniającego dostatecznie motywy utrzymania w mocy zaskarżonej uchwały Nr [...] z dnia [...] października 2012 r.

Zdaniem skarżącego powyższe naruszenia mają istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem uwzględnienie słusznych zarzutów co do błędnego utrzymania w mocy uchwały pierwszej instancji, skutkuje koniecznością ustalenia pozytywnego wyniku trzeciej części egzaminu, a w konsekwencji pozytywnego wyniku całego egzaminu notarialnego, gdyż z pozostałych części egzaminu skarżący otrzymał oceny pozytywne.

Wobec postawionych zarzutów skarżący ostatecznie wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości i zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II Stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu notarialnego przeprowadzonego w dniach 4-6 września 2012 r. wniosła o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej uchwale.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, p. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami prawnymi, niż zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., p. 270, dalej p.p.s.a.).

Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona uchwała jak i uchwała podjęta w I instancji nie naruszają prawa.

Przedmiotem skargi jest uchwała z dnia [...] marca 2013 r. Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu notarialnego przeprowadzonego w dniach 4-6 września 2012 r. utrzymująca w mocy uchwałę z dnia [...] października 2013 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] ustalająca negatywny wynik egzaminu notarialnego skarżącego, do którego przystąpił w dniach od 4 do 6 września 2012 r.

Na ogólny wynik tego egzaminu rzutowała ocena niedostateczna, jaką uzyskał skarżący z trzeciej części egzaminu, która polegała na opracowaniu opinii prawnej. Skarżący w oparciu o podany stan faktyczny miał rozstrzygnąć i uzasadnić odpowiedzi na postawione pytania:

1) Czy notariusz powinien sporządzić w dniu [...] września 2012 r. opisaną w stanie faktycznym umowę sprzedaży w formie aktu notarialnego?

2) Kto jest właścicielem nieruchomości ?

3) Czy w chwili, gdy dokonana ma być czynność, wykreślona spółka istnieje?

Obaj egzaminatorzy, dokonujący zgodnie z art. 74e § 2 Prawo o notariacie oceny tej części egzaminu wystawili oceny niedostateczne. Pierwszy z egzaminatorów, jak zaznaczył brał pod uwagę stronę merytoryczną opinii. Wskazał też, że praca skarżącego posiada liczne mankamenty. Zdający zawartą w pracy argumentację oparł w zasadzie na orzecznictwie Sądu Najwyższego a nie na przepisach prawa. Nie przytoczył przepisów wskazujących na dopuszczalność podziału majątku między wspólników dopiero po zaspokojeniu wierzycieli. Według jego oceny praca jest wewnętrznie sprzeczna, albowiem raz zdający wyraźnie wskazuje na prawomocność postanowienia o wykreśleniu, innym razem na brak skutku. Skarżący nie udzielił odpowiedzi na pytanie kto jest właścicielem nieruchomości, istnieją też sprzeczności wewnątrz pracy, co do tego czy spółka istnieje, czy też nie. W zasadzie zdający udzielił jedynie poprawnej odpowiedzi na postawione pytanie co do dopuszczalności sporządzenia aktu.

Drugi z egzaminatorów stwierdził, że praca nie spełnia wymogów przewidzianych dla opinii prawnej, albowiem jest zbyt rozbudowana poza tym autor nie zapanował nad licznymi, często nieistotnymi wątkami. Mankamentem tej pracy jest to, że skarżący nie dokonał sam interpretacji przepisów ale posłużył się interpretacją z powołanych wyroków. Zdający stwierdził błędnie, z powodu złego obliczenia terminu, że postanowienie o wykreślenie spółki jest prawomocne i to rzutowało na błędną odpowiedź na pierwsze i niejasną odpowiedź na drugie pytanie. Odpowiedź na trzecie pytanie zawiera natomiast wątki zaciemniające istotę sprawy.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia rozpoznając zarzuty skarżącego zawarte w odwołaniu dotyczące wystawionej mu oceny niedostatecznej z trzeciej części egzaminu co w świetle art. 74f § 1 Prawo o notariacie skutkowało wynikiem negatywnym z całego egzaminu nie znalazła podstaw do ich uwzględnienia i orzekła o utrzymaniu w mocy zaskarżonej uchwały Komisji Egzaminacyjnej I stopnia.

Ustosunkowując się do zarzutów skargi na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości Sąd uznał je za niezasadne z przyczyn następujących. W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały Komisja wskazała powołując się na obowiązujące przepisy prawa jak i na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, w jakim zakresie rozpoznawała odwołanie skarżącego.

Według jej oceny z art. 74h § 12 ustawy Prawo o notariacie, § 4 i § 5 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, wydanego na podstawie art. 74h § 14 pkt 4 ustawy Prawo o notariacie wynika, że postępowanie odwoławcze przed Komisją odwoławczą jest postępowaniem szczególnym, którego zakres strona określa w odwołaniu. Sąd podziela ten pogląd, albowiem oparty został na analizie obowiązujących przepisów prawa oraz na utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (patrz przywołane przez organ wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydane w sprawach II GSK 1421/10 i II GSK 1289/10). Postępowanie przed Komisją Egzaminacyjną II stopnia nie jest postępowaniem odwoławczym w rozumieniu kpa, albowiem organ ten ma za zadanie skontrolować nie przebieg całego egzaminu a jedynie odnieść się do zarzutów odwołania.

W tym to zakresie rozpoznała odwołanie skarżącego Komisja II stopnia i wbrew twierdzeniom skargi nie można jej postawić zarzutu, aby swym działaniem naruszyła art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa.

Z art. 74e § 2 ustawy Prawo o notariacie wynika, że przy ocenie pracy z drugiej i trzeciej części egzaminu należy m. in. uwzględniać zachowanie przez zdającego wymogów formalnych. Należy zgodzić się ze skarżącym, że powołane przez Komisję II stopnia elementy opinii prawnej nie mają charakteru normatywnego, ale zostały ustalone na drodze praktyki. Skarżący uwzględnił te elementy w swojej pracy, jednakże jak słusznie podniosła Komisja, zgadzając się z ocenami egzaminatorów wywód prowadzony przez egzaminowanego, dająca się zauważyć niespójność w jego pracy, jak również brak syntetycznych i jednoznacznych tez, którymi winna cechować się opinia przesądzają o tym, że skarżący nie dochował wymogów formalnych w swojej pracy.

Wbrew twierdzeniom skarżącego Komisja II stopnia ustosunkowała się należycie do jego wyjaśnień, z których wynikało, że popełnił oczywistą omyłkę przyjmując wcześniejszą datę doręczenia postanowienia o wykreśleniu spółki z rejestru co skutkowało uznaniem przez niego, iż postanowienie to jest prawomocne. Wyjaśnienia te z oczywistych względów nie zostały uwzględnione przez Komisję, gdyż w samym zadaniu zostało podkreślone, że postanowienie jest nieprawomocne, a poza tym skarżący niewystarczająco myślał opracowując opinię, skoro przyjął datę doręczenia postanowienia o wykreśleniu z rejestru wcześniejszą niż data wydania tego postanowienia.

Z przywołanego wcześniej art. 74e § 2 Prawa o notariacie wynika, że pozostałymi (poza zachowaniem wymogów formalnych) kryteriami ocen części drugiej i trzeciej egzaminu są: właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji oraz poprawność rozpoznawanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu.

Z uwagi na powyższe, sporządzając opinię skarżący powinien przede wszystkim wykazać się znajomością przepisów prawnych, które mają zastosowanie w stanie faktycznym sprawy oraz powołać się na te przepisy, dokonując umiejętnej ich interpretacji. Egzamin notarialny, do którego przystąpił skarżący jest egzaminem zawodowym i złożenie go z pozytywnym wynikiem daje prawo do wykonywania zawodu notariusza.

Z tego względu kandydat do tego zawodu winien wykazać się znajomością przepisów prawnych i zupełnie niezasadne są twierdzenia skarżącego, iż jeżeli nie wskazane zostały przepisy stanowiące podstawę opinii to aktualna jest zasada "iura novit curia". Pozbawione uzasadnionych racji jest powoływanie się skarżącego na fachowych pełnomocników, którzy nie mają w myśl kpc obowiązku przytaczania podstaw prawnych zajmowanych w procesie, gdyż "prawo zna Sąd".

Wbrew twierdzeniom skarżącego, w pierwszym rzędzie powinien on przede wszystkim w pracy dokonać własnej analizy przepisów prawnych a następnie ewentualnie przytoczyć na poparcie swojego stanowiska orzecznictwo sądowe. Słusznie zatem egzaminatorzy uznali, iż w opinii prawnej skarżący niezasadnie ograniczył się do przywołania orzecznictwa zamiast sam podać i zinterpretować przepisy prawne.

Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut skarżącego, iż casus egzaminacyjny dla potrzeb sporządzenia opinii został oparty na tzw. "luce prawnej" niejednoznacznie rozstrzygniętej w orzecznictwie i doktrynie. Słusznie bowiem Komisja II stopnia uznała, że dla prawidłowego sporządzenia opinii i odpowiedzi na postawione pytania wystarczająca była wiedza w zakresie znajomości treści art. 6945 § 2 k.p.c. oraz art. 20 ust. 2 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym.

Z przepisu art. 6945 § 2 k.p.c., na który powołuje się skarżący w swojej opinii wynika, że postanowienia Sądu rejestrowego co do istoty sprawy są skuteczne z chwilą ich wydania, z wyjątkiem postanowień dotyczących wykreślenia podmiotu z Krajowego Rejestru Sądowego. Te ostatnie postanowienia są skuteczne z chwilą ich uprawomocnienia się (art. 521 § 1 k.p.c.). A zatem w okolicznościach sprawy należało przyjąć, że postanowienie o wykreśleniu spółki z rejestru jako, że nie było prawomocne nie było skuteczne to nie mogło stanowić podstawy do wykreślenia spółki jako właściciela nieruchomości z ksiąg wieczystych. A zatem nie przestała ona istnieć jako osoba prawna.

Wobec braku podstaw wykreślenia spółki z ksiąg wieczystych figurowała ona jako właściciel nieruchomości a zatem notariusz powinien odmówić sporządzenia aktu notarialnego, gdyż zbywca – osoba fizyczna według stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej nie był jej właścicielem.

Znajomość i interpretacja w zakresie stanu prawnego majątku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nieobjętego postępowaniem likwidacyjnym była więc dodatkowym elementem, jak słusznie zauważyła Komisja Egzaminacyjna II stopnia.

Tymczasem skarżący nie odpowiedział właściwie na pytanie, czy w związku z dokonanym wykreśleniem spółki Alfa z Krajowego Rejestru Sądowego spółka ta przestała istnieć jako osoba, na pytanie, kto na dzień [...] września 2012 r. odpowiedział, że właścicielem nie był likwidator, prawidłowo odpowiedział na pytanie, iż w takiej sytuacji notariusz powinien odmówić sporządzenia aktu notarialnego, ale należycie tego nie uzasadnił, albowiem udzielenie odpowiedzi na to pytanie było konsekwencją udzielenia prawidłowych odpowiedzi na wcześniejsze dwa pytania i przeprowadzenia logicznego wywodu prawnego. Stąd też jeden z egzaminatorów słusznie wykazywał na wewnętrzną sprzeczność i brak spójności w opinii.

Wbrew twierdzeniom skarżącego dostrzeżone zostały pozytywne strony jego opinii, ale analiza rodzaju i ilości stwierdzonych uchybień, jak wskazała Komisja II stopnia pozwoliła na stwierdzenie, że nawet przy pięciostopniowej skali ocen, z czego cztery są pozytywne, kierując się kryteriami wskazanymi w art. 74e § 2 i art. 74d § 6 ustawy Prawo o notariacie prace egzaminacyjne w części dotyczącej sporządzenia opinii prawnej nie zasłużyła na podwyższenie oceny niedostatecznej na ocenę dostateczną. To stanowisko Komisji II stopnia w okolicznościach danej sprawy należało uznać za uzasadnione.

Z tych wszystkich względów wobec bezskuteczności zarzutów skargi Sąd orzekł o jej oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.