Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 644/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6041 Profilaktyka  i   rozwiązywanie  problemów alkoholowych, ustalanie liczby punktów sprzedaży,  zasad  usytuowania miejsc
Hasła tematyczne: Przeciwdziałanie alkoholizmowi
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 11.1 ust. 4, art. 18 ust. 12 pkt 5
journal: Dz.U. 2016 poz 487
law: Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 23 listopada 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.) Sędzia NSA Janusz Nowacki Protokolant pomocnik sekretarza Ewa Cieślik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2016 roku sprawy ze skargi "A" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5 % do 18% alkoholu oddala skargę.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 644/16

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2016r. poz. 23), zwanej k.p.a.; art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn.: Dz.U. z 2015r. poz. 1659 ze zm.); oraz art. 111 ust. 4 , art. 18 ust. 12 pkt 5 ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tekst jedn.: Dz.U. z 2016r. poz. 487), zwanej u.t.i.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...] stwierdzającą wygaśnięcie, od dnia 1 lutego 2015r., udzielonego A Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości powyżej 4,5% do 18% alkoholu.

W uzasadnieniu tej decyzji – przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy – Kolegium podniosło, że Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] znak [...], udzielił A Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. zezwolenia nr [...] na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych o zawartości powyżej 4,5% do 18% alkoholu przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży, tj. w restauracji prowadzonego przez wnioskującą B, zlokalizowanego w Ł. przy ul. A 7/9, na czas określony do dnia 31 lipca 2018r. Wydane stronie zezwolenie zawierało między innymi pouczenie, co do podstaw stwierdzenia jego wygaśnięcia.

W dniu 6 lutego 2016r. Prezydent Miasta Ł. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia udzielonego zezwolenia, z uwagi na niezłożenie przez spółkę w terminie prawem przewidzianym, tj. do dnia 31 stycznia 2015r., pisemnego oświadczenia o wartości sprzedaży napojów alkoholowych w roku 2014. W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie, pismem z dnia 19 lutego 2015r. spółka wyjaśniła, że przedmiotowe oświadczenie nadała listem poleconym w dniu 26 stycznia 2015r., w placówce S.A., na dowód czego przedłożyła kserokopię książki nadawczej. Jednocześnie spółka złożyła pisemne oświadczenie o wartości sprzedaży napojów alkoholowych w roku 2014, sporządzone w dniu 26 stycznia 2016r. Następnie w dniu 12 marca 2015r. spółka złożyła do akt sprawy potwierdzenie złożenia reklamacji w związku z zaginięciem przesyłki pocztowej zawierającej przedmiotowe oświadczenie, która to reklamacja, co wynika z pisma Centrum Obsługi Finansowej B S.A. z dnia 31 marca 2015r., została uznana za zasadną. W toku dalszego postępowania wyjaśniającego pismem z dnia 20 maja 2015r. Biuro Ładu Korporacyjnego i Zgodności Centrali B S.A. Dział Operacyjny w Ł. poinformował Prezydenta Miasta Ł. o uzasadnionym podejrzeniu sfałszowania dowodu nadania przesyłki poleconej zawierającej oświadczenie skarżącej spółki, a w konsekwencji stwierdził, że przesyłka ta w ogóle nie została nadana. Wszczęte na skutek zawiadomienia B S.A. dochodzenie w sprawie popełnienia przestępstwa fałszerstwa dokumentu, zostało umorzone przez Prokuraturę Rejonową Ł.-P., z uwagi na brak danych dostatecznie uzasadniających popełnienie przestępstwa.

Dalej Kolegium wskazało, że decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. stwierdził wygaśnięcie z dniem 1 lutego 2015r. udzielonego skarżącej spółce zezwolenia na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych o zawartości powyżej 4,5 do 18% alkoholu przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży, tj. w restauracji prowadzonego przez wnioskującą B, zlokalizowanego w Ł. przy ul. A 7/9. Uzasadniając to rozstrzygnięcie wskazał, iż niezłożenie przez spółkę oświadczenia o wartości sprzedaży napojów alkoholowych w roku 2014, do czego strona była zobowiązana na podstawie art. 111 ust. 4 u.t.i.p.a., skutkowało wygaśnięciem udzielonego zezwolenia, stosownie do treści art. 18 ust. 12 pkt 5 u.t.i.p.a.

Po rozpoznaniu odwołania spółki od tej decyzji – obejmującego zarzuty naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 77 § 1, art. 80, art.7, art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez wadliwe ustalenie i ocenę materiału dowodowego sprawy, prowadzenie postępowania w sposób nieuwzględniający interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, jak również w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej oraz niewyjaśnienie motywów podjęcia kwestionowanego rozstrzygnięcia - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]. Uzasadniając tą decyzję Kolegium wskazało, iż przewidziany w art. 111 ust. 4 u.t.i.p.a. termin 31 stycznia danego roku, przewidziany na złożenie przez przedsiębiorców prowadzących sprzedaż napojów alkoholowych, oświadczenia o wartości sprzedaży napojów alkoholowych w roku poprzednim jest terminem prekluzyjnym. Powyższe oznacza, że nie podlega przywróceniu, a jego niedotrzymanie skutkuje wygaśnięciem praw lub obowiązków o charakterze materialnym, w przedmiotowej sprawie wygaśnięciem udzielonego spółce zezwolenia na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych o zawartości powyżej 4,55 do 18% alkoholu. Ponadto organ odwoławczy wskazał, iż do terminów prawa materialnego nie znajdują zastosowania przepisy art. 57 § 4 i § 5 k.p.a. regulujące obliczanie terminów dla dokonania czynności procesowych, w tym zachowania tego terminu poprzez złożenie pisma przed jego upływem w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012r. Prawo pocztowe. Z powyższych względów w ocenie organu odwoławczego bez wpływu na wynik rozstrzygnięcia pozostawała argumentacja pełnomocnika skarżącej, co do przyczyn niezłożenia przez spółkę oświadczenia o wartości sprzedaży napojów alkoholowych w roku 2014, w terminie do 31 stycznia 2015r., a wynikające z zaginięcia przesyłki poleconej zawierającej przedmiotowe oświadczenie, nadanej w placówce pocztowej B S.A. przed upływem wyżej wymienionego terminu. Natomiast, co do podniesionych w odwołaniu zarzutów naruszenia przepisów procedury organ odwoławczy wskazał, iż zasada uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli znajduje jedynie zastosowanie w przypadku podejmowania rozstrzygnięć uznaniowych. Rozstrzygnięcie wydane w tej sprawie jest natomiast rozstrzygnięciem związanym, co wprost wynika z art. 18 ust. 12 pkt 5 u.t.i.p.a. Za zasadny natomiast Kolegium uznało podniesiony zarzut naruszenia art. 11 k.p.a., gdyż uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji nie odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Niemniej jednak powyższe uchybienie nie miało wpływ na wynik rozstrzygnięcia i zostało konwalidowane przez organ odwoławczy.

W skardze na tą decyzję spółka zarzuciła naruszenie: art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. poprzez uznanie, że przepis ten nie ma zastosowania w przypadku terminu do złożenia oświadczenia o wartości sprzedaży napojów alkoholowych; art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których oparł wydane rozstrzygnięcie oraz przyczyn nieuwzględnienia innych dowodów; art. 89 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej wobec sprzecznych stanowisk strony oraz organu pierwszej instancji, co do okoliczności związanych z zaginięciem przesyłki poleconej zawierającej przedmiotowe oświadczenie; art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez wadliwe ustalenie i ocenę materiału dowodowego sprawy, prowadzenie postępowania w sposób nieuwzględniający interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, jak również w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i o umorzenie postępowania oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wnosiło o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W toku rozprawy sądowej pełnomocnik spółki poparł skargę i oświadczył, że w sprawie do terminu prawa materialnego, należało zastosować przez analogię reguły stosowane przy uchybieniu terminów procesowych. Zdaniem pełnomocnika w toku postępowania organy administracji nie wyjaśniły przyczyn, z jakich przesyłka zawierająca przedmiotowe oświadczenie nie dotarła do organu. Wskazał nadto, że za wysyłanie korespondencji odpowiedzialni są menadżerowie hotelu. W przypadku zmiany menadżera może dojść do zmiany sposobu składania oświadczeń. Pracownik może jechać do urzędu lub nadać przesyłkę pocztą. W spornym okresie w hotelu miała miejsce zmiana menadżera.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016r. poz. 718), zwanej dalej p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014r. poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Z przepisów tych wynika, że sąd ocenia czy orzeczenie organu jest zgodne z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Analiza w tym zakresie dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji, a sąd rozpatrując skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji nie wykazała, że decyzja ta, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego. W sprawie nie doszło bowiem do naruszenia przepisów ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tekst jedn.: Dz.U. z 2016r. poz. 487), zwanej dalej u.t.i.p.a., w brzmieniu obowiązującym na dzień 1 lutego 2015r.; jak i ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 poz. 267 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. W konsekwencji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest zasadność decyzji o wygaśnięciu z dniem 1 lutego 2015r., udzielonego A Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. zezwolenia na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych o zawartości powyżej 4,5% do 18% alkoholu przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży, tj. w restauracji prowadzonego przez skarżącą B, zlokalizowanego w Ł. przy ul. A 7/9, z uwagi na niezłożenie przez spółkę, w terminie określonym w art. 111 ust. 4 u.t.i.p.a. oświadczenia o wartości sprzedaży napojów alkoholowych w roku 2014. Sporną kwestią jest natomiast to, czy oświadczenie to nadane - jak twierdzi spółka - przesyłką poleconą, złożoną przed upływem tego terminu, w placówce pocztowej B S.A., będącej operatorem wyznaczonym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 listopada 2012r. Prawo pocztowe (tekst jedn.: Dz.U. z 2016r. poz. 1113), nie doręczone jednak adresatowi z uwagi na jej zaginięcie stanowi istotną prawnie okoliczność w sprawie. Ta okoliczność zdaniem skarżącej spółki dowodzi braku zawinienia w uchybieniu przez spółkę terminu do złożenia tego oświadczenia w terminie, co z kolei powinno skutkować przeprowadzeniem postępowania dowodowego i wyjaśniającego na okoliczność braku zawinienia spółki w dochowaniu tego terminu, a następnie przyjęciem zachowania przez spółkę tego terminu stosownie do przepisu art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. poprzez jego zastosowanie w drodze analogi do terminu określonego w art. 111 ust. 4 u.t.i.p.a. Formułując w ten sposób zarzuty skargi spółka zmierza w istocie do podważenia prawidłowości przeprowadzenia przez organy postępowania dowodowego i wyjaśniającego poprzez zaniechanie ustalenia kluczowej zdaniem spółki okoliczności faktycznej dochowania przez nią obowiązku terminowego złożenia oświadczenia o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych, co z kolei skutkowało bezzasadnym uznaniem uchybienia przez nią terminowi do złożenia spornego oświadczenia, chociaż było to przez spółkę niezawinione. Spółka nie kwestionuje natomiast materialnoprawnego charakteru spornego terminu, jak i jego uchybienia w okolicznościach faktycznych sprawy.

Ocena zasadności zarzutów spółki wymaga ustalenia zakresu istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy stwierdzenia wygaśnięcia zezwolenia na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych okoliczności faktycznych i koniecznego do przeprowadzenia na te okoliczności postępowania dowodowego i wyjaśniającego. Te zaś w tej sprawie determinują stanowiące materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji przepisy art. 18 ust. 12 pkt 5 w zw. z art. 111 ust. 4 u.t.i.p.a. Na mocy art. 111 ust. 4 u.t.i.p.a. przedsiębiorcy, prowadzący sprzedaż napojów alkoholowych w roku poprzednim, są obowiązani do złożenia, do dnia 31 stycznia, pisemnego oświadczenia o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży w roku poprzednim. Natomiast zgodnie z art. 18 ust. 12 pkt 5 u.t.i.p.a. w brzmieniu obowiązującym w styczniu 2015r. i mającym zastosowanie w tej sprawie, zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, wygasa w przypadku niezłożenia oświadczenia, o którym mowa w art. 111 ust. 4, lub niedokonania opłaty w wysokości określonej w art. 111 ust. 2 i 5 w terminach, o których mowa w art. 111 ust. 7. Z uwagi na termin wykonania obowiązku złożenia w tej sprawie spornego oświadczenia najpóźniej do dnia 31 stycznia następującego po roku, za który składane jest oświadczenie bez znaczenia ma dodanie w wyniku nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 25 czerwca 2015r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015r. poz. 1045), zwanej ustawą zmieniającą, z mocą obowiązującą od dnia 1 stycznia 2016r. przepisu art. 18 ust. 12a u.t.i.p.a., zgodnie z którym w przypadku niezłożenia w terminie oświadczenia o wartości sprzedaży napojów alkoholowych, zezwolenie wygasa z upływem 30 dni od dnia upływu terminu dopełnienia obowiązku złożenia oświadczenia, o którym mowa w art. 111 ust. 4, jeżeli przedsiębiorca w terminie 30 dni od dnia upływu terminu do dokonania czynności określonej w ust. 12 pkt 5 lit.a nie złoży oświadczenia wraz z jednoczesnym dokonaniem opłaty dodatkowej w wysokości 30% opłaty określonej w art. 111 ust. 2.

Na gruncie tych przepisów orzecznictwo sądowe jednolicie przyjmuje, że przewidziany w art. 111 ust. 4 u.t.i.p.a. termin dla złożenia oświadczenia o wartości sprzedaży napojów alkoholowych jest terminem prawa materialnego do dokonania określonej czynności nie związanej z toczącym się postępowaniem administracyjnym i terminem granicznym (maksymalnym), na dokonanie tej czynności (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 29 września 2016r., III SA/Gd 304/16; wyrok WSA w Łodzi z dnia 24 listopada 2014r., III SA/Łd 854/14, wyrok NSA 31 marca 2009r., II GSK 817/08; wyr ok NSA z dnia 22 grudnia 2010r, II GSK 14/10; wyrok NSA z dnia 4 marca 2011r., II GSK 71/10; wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2011r., II GSK 768/10; wyrok NSA z dnia 3 czerwca 2014r., II GSK 560/13 – www.cbois.nsa.gov.pl, wydane na podstawie art. 18 ust. 12 pkt 5 u.t.i.p.a. zarówno w sprawach dotyczących stwierdzenia wygaśnięcia udzielonego zezwolenia z uwagi na niezłożenie w terminie oświadczeń o wartości sprzedaży napojów alkoholowych za rok poprzedni, jak i z uwagi na wywołujące tożsamy skutek nieuiszczenie w terminach opłat za korzystanie z udzielonego zezwolenia). Ten pogląd co do charakteru określonego w art. 111 ust. 4 u.t.i.p.a. terminu, przyjęty również przez organy obu instancji, w pełni podziela Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie. O charakterze materialnym czy procesowym konkretnego przepisu decyduje bowiem nie tyle zamieszczenie go w akcie prawnym materialnoprawnym, tj. regulującym prawa i obowiązki stron stosunku administracyjnoprawnego, ale przede wszystkim treść przepisu i wynikające z niego funkcje, które przepis ten ma spełniać oraz jego istota (por. m.in. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 1986r., III PZP 8/86, OSNC z 1986r., z. 12, poz. 194). Różnicy pomiędzy wskazanymi rodzajami terminów należy szukać w skutkach uchybienia danego terminu. W tym aspekcie istotne jest to czy uchybienie danemu terminowi wyłącza lub nie, powstanie stosunku prawnego materialnego, czy też ogranicza się jedynie do bezskuteczności czynności procesowej. Upływ terminu materialnego wywołuje bowiem co do zasady skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym, a ten skutek prawny bezpośrednio wynika z treści przepisu. Z kolei uchybienie terminu procesowego wywołuje skutek prawny w płaszczyźnie procesowej przez uzależnienie skuteczności czynności procesowej od zachowania terminu (tak m.in. A. Matan (w:) G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom I, Zakamycze 2005, s. 563-564).

Uwzględniając te wskazówki kwalifikowania przepisów prawnych na materialne i procesowe, stwierdzić należało, że termin złożenia oświadczenia o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych został określony w sposób ścisły i jednoznaczny, poprzez kalendarzowe oznaczenie daty jego upływu. Datą graniczną jest "dzień 31 stycznia" (por. wyrok NSA z dnia 22 grudnia 2010r., II GSK 14/10, czy wyrok NSA z dnia 7 października 2009r., II GSK 81/09). Data ta jest ostatnim dniem terminu, w którym oświadczenie to należało złożyć. Oznacza to, iż do dnia 31 stycznia roku następującego po tym, za który składane jest to oświadczenie, powinno ono zostać złożone w siedzibie właściwego organu, aby można było przyjąć, iż termin ten został dochowany. Z upływem dnia 31 stycznia ustawodawca wiąże skutek w postaci wygaśnięcia zezwolenia (tj. wygaśnięcie dotychczasowego stosunku administracyjnoprawnego obejmującego uprawnienie do sprzedaży napojów alkoholowych). Po stronie organów administracji powstaje zaś bezwzględny obowiązek stwierdzenia wygaśnięcia posiadanego przez przedsiębiorcę zezwolenia, co następuje poprzez wydanie deklaratoryjnej decyzji o wygaśnięciu zezwolenia. W stanie prawnym obowiązującym w dniu 1 lutego 2015r. ustawodawca nie przewidywał jakichkolwiek odstępstw w spornym między stronami zakresie, w tym nie przewidział podnoszonej przez spółkę okoliczności braku zawinienia w złożeniu oświadczenia czy przyczyn uchybienia terminowi jako okoliczności skutkującej zachowaniem terminu (por. wyrok NSA w Łodzi z dnia 27 października 2009r., II GSK 81/09). Wygaśnięcie zezwolenia z uwagi na niedochowanie obowiązkowi złożenia oświadczenia jest przewidzianą wprost przez prawo bezwarunkową i bezwzględną konsekwencją niedochowania terminowi złożenia oświadczenia. Odstępstwo takie ustawodawca wprowadził dopiero z dniem 1 stycznia 2016r. w dodanym przepisie art. 18 ust. 12a u.t.i.p.a. (art. 59 ustawy zmieniającej), a więc po dacie wygaśnięcia z mocy prawa spornego w tej sprawie zezwolenia. Co istotne w uzasadnieniu projektu do art. 3 ustawy nowelizującej wskazano, że "zakłada się (...) modyfikację systemu uiszczania opłat za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych – tak aby umożliwić pod pewnymi warunkami wykonanie obowiązku po upływie ustawowego terminu oraz ograniczyć liczbę procedur prowadzonych przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w sprawie wygaśnięcia zezwolenia, a następnie na nowo procedury wydawania zezwolenia. Proponuje się umożliwienie przedsiębiorcy w przeciągu 30 dni od upływu terminu dokonania nakazanej czynności (złożenie oświadczenia lub uiszczenie opłaty) wraz z dokonaniem dodatkowej opłaty. Jeżeli przedsiębiorca dopełni łącznie obu warunków, tj. dokona w terminie 30-dniowym nakazaną czynność oraz uiści dodatkową opłatę, zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych nie wygaśnie" (druk VII.2656). Z przepisu art. 18 ust. 12a u.t.i.p.a. w powiązaniu z intencją ustawodawcy wyrażoną w uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej wynika jednoznacznie, iż odstępstwa od wygaśnięcia zezwolenia mają zastosowanie dopiero do tych zezwoleń od daty wejścia w życie tego przepisu, gdyż dopiero z tą datą ustawodawca zmienił reguły dochowania przez przedsiębiorców warunków zachowania zezwolenia i ich wygaśnięcia.

Konsekwencją materialnoprawnego charakteru terminu do złożenia oświadczenia o wartości sprzedaży napojów alkoholowych za rok poprzedni i deklaratoryjnego charakteru decyzji właściwego organu o wygaśnięciu zezwolenia jest to, że termin ten nie może wbrew przekonaniu spółki ulec przedłużeniu, jak i nie stosuje się do niego reguł określonych w przepisach rozdziału 10 k.p.a. a dotyczących terminów procesowych, w tym powołanego przez skarżącą art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. Nie znajduje też żadnego uzasadnienia argumentacja spółki, wedle której do określonego w art. 111 ust. 4 u.t.i.p.a. terminu należy w drodze analogii stosować art. art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. i prowadzić postępowanie dowodowe i wyjaśniające na okoliczność niezawinienia spółki w dochowaniu tegoż terminu. Jak bowiem podnosi się w orzecznictwie sądowym w ślad za doktryną teorii prawa "w prawie publicznym stosowanie analogii jest co do zasady wyłączone i nie może być podstawą do korygowania, czy też uzupełniania treści jasnych i jednoznacznych przepisów" (tak wyrok NSA z dnia 27 października 2009r., II GSK 81/09). Argumentację spółki w tym zakresie należy zatem poczytywać jako postulat pod adresem ustawodawcy dopuszczenia takiej możliwości. Natomiast analizowane przepisy prawa – determinując okoliczności relewantne prawnie – wskazują jednocześnie, iż istotne dla rozstrzygnięcia sprawy stwierdzenia wygaśnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w stanie prawnym tej sprawy jest wyłącznie to, czy oświadczenie o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych zostało złożone najpóźniej w dniu 31 stycznia w siedzibie organu. Żadne inne okoliczności faktyczne, tj. np. podnoszone przez spółkę zaginięcie przesyłki na poczcie, różne sposoby przekazywania oświadczeń (osobiście, pocztą) przez kolejnych menadżerów hotelu i wypełnianie przez nich dotychczas obowiązków w tym zakresie czy też okoliczność sfałszowania dowodu nadania oświadczenia na poczcie, nie mają żadnego prawnego znaczenia w tej sprawie, gdyż z uwagi na treść obowiązujących przepisów prawnych są one obojętne dla wyniku rozstrzygnięcia tej sprawy. Z tego względu zarzut skargi nie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego na okoliczność zaginięcia oświadczenia w placówce pocztowej i sprzeczność stanowiska poczty co do złożenia przesyłki zawierającej to oświadczenie, w tym co do numeru jej nadania, nie mógł zostać uznany za skuteczny. Czynienie w tym zakresie organom, w szczególności zaś organowi pierwszej instancji, zarzutu prowadzenia wielomiesięcznego postępowania wyjaśniającego a następnie rozstrzygnięcie sprawy pomimo niewyjaśnienia sprzeczności w stanowisku poczty, uznać należało co najmniej za niezrozumiałe. Czynności te, podejmowane w szerszym zakresie niż wymagała tego norma prawa materialnego, organ pierwszej instancji czynił wyłącznie w interesie skarżącej spółki, choć ta zważywszy na jednoznaczną treść prawa materialnego powinna była mieć świadomość, iż sporne oświadczenie powinno być złożone w siedzibie organu pierwszej instancji najpóźniej w dniu 31 stycznia 2015r., co jednak nie miało miejsca. Podjęcie przez organ spornych czynności nie mogło więc obiektywnie to oceniając prowadzić do naruszenia uprawnień skarżącej spółki. W istocie w świetle prawa materialnego spółka nie posiadała uprawnienia domagania się (żądania) od organu przeprowadzenia wskazywanych czynności procesowych na okoliczność braku zawinienia wpływu oświadczenia do organu. Nie można zatem czynić zarzutu organowi tylko dlatego, że podjął on czynności procesowe w zakresie szerszym niż było to konieczne, niż był do tego obligowany przez normę prawną, tym bardziej, że efekty tych czynności jak wynika z uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej nie stanowiły podstawy oceny okoliczności faktycznych sprawy i zastosowania prawa materialnego.

Za nietrafny Sąd uznał również zarzut naruszenia art. 89 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej wobec sprzecznych stanowisk strony oraz organu pierwszej instancji, związanych z zaginięciem przesyłki poleconej zawierającej przedmiotowe oświadczenie. Zgodnie z treścią art. 89 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej przeprowadzi, z urzędu lub na wniosek strony, w toku postępowania rozprawę, w każdym przypadku gdy zapewni to przyspieszenie lub uproszczenie postępowania lub gdy wymaga tego przepis prawa. Natomiast w myśl art. 89 § 2 k.p.a. organ powinien przeprowadzić rozprawę, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne dla wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin. Przepis ten rozróżnia dwie przesłanki (obligatoryjną lub fakultatywną) przeprowadzenia rozprawy, tj. gdy taki obowiązek expressis verbis przewiduje przepis prawa, bądź też gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne do wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin. Sąd stwierdza, iż w realiach tej sprawy nie wystąpiła żadna z przesłanek przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Żaden z obowiązujących przepisów prawa nie nakłada bowiem na organy procedujące w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, uprzedniego przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, mającej na celu potwierdzenie wystąpienia przesłanek wygaśnięcia zezwolenia. W sprawie nie wystąpiła także potrzeba uzgodnienia interesów stron, czy też potrzeba wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków, biegłych albo w drodze oględzin. Okoliczność braku wpływu do organu do dnia 31 stycznia 2015r. pisemnego oświadczenia spółki o wartości sprzedaży napojów alkoholowych w roku 2014 pozostaje bezsporna, a podnoszone przez stronę okoliczności związane z zaginięciem przesyłki poleconej zawierającej przedmiotowe oświadczenie pozostają bez wpływu na wynik niniejszej sprawy. Co istotne spółka domagała się przeprowadzenia rozprawy w celu wyjaśnienia spornych interesów z organem, co nie zostało wskazane jako ustawowa przesłanka jej przeprowadzenia.

Organy orzekające w sprawie nie naruszyły również przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w sposób skutkujący wyeliminowaniem decyzji z obrotu prawnego. Wydanie kwestionowanych decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanych w rozpatrywanych sprawach rozstrzygnięć (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.). Dokonana przez organy ocena nie nosi nadto cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Wbrew podniesionym zarzutom w zaskarżonej decyzji zawarto również wszystkie wymagane elementy, w tym uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności obszernie i szczegółowo uzasadniono stanowisko organu odwoławczego oraz wyjaśniono podstawę prawną decyzji z przytoczeniem przepisów prawa, wskazując przy tym na materialnoprawny charakter spornego w sprawie terminu i wynikające z tego skutki prawne uchybienia terminowi. Pewien deficyt uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej w zakresie wykładni prawa materialnego został wyeliminowany przez organ odwoławczy. Brak ten, dostrzeżony przez organ odwoławczy, nie pozwala przyjąć, że w sposób wadliwy organ ten zastosował prawo materialne w tej sprawie. Wobec bowiem jednoznacznej treści materialnej podstawy decyzji (nie wymagającej zaprezentowania dokonanej przez organ jego wykładni celem ustalenia jej znaczenia) brak analizy przepisów prawa materialnego nie może przesądzać o istotnej wadliwości tej decyzji, co skutkować powinno jej uchyleniem przez organ odwoławczy.

W sposób prawidłowy organy obu instancji również zastosowały przepisy prawa materialnego art. 18 ust. 12 pkt 5 w zw. z art. 111 ust. 4 u.t.i.p.a. przy bezspornej i niekwestionowanej przez spółkę zarówno wykładni tych przepisów, jak i okoliczności nie złożenia przez spółkę w terminie do dnia 31 stycznia 2015r. do organu udzielającego przedmiotowe zezwolenie (Prezydenta Miasta Ł.) pisemnego oświadczenia o wartości sprzedaży napojów alkoholowych w roku 2014. W konsekwencji tej ostatniej okoliczności zaistniał skutek w postaci wygaśnięcia zezwolenia z mocy prawa, który to skutek jedynie organy potwierdziły deklaratoryjną decyzją. Wobec braku podstawy prawnej do czynienia odstępstw od tego skutku zasadnie też organy nie uwzględniły podnoszonej przez spółkę okoliczności, że oświadczenie to zostało nadane przesyłką poleconą złożoną w dniu 26 stycznia 2015r., a więc przed upływem upływu ustawowego terminu, w placówce pocztowej operatora pocztowego wyznaczonego – B S.A., niedoręczoną adresatowi z przyczyn niezawinionych przez spółkę, tym bardziej, że złożone w tym trybie oświadczenie nigdy nie wpłynęło do organu. Nie wykluczając dopuszczalności złożenia oświadczenia za pośrednictwem poczty przedsiębiorca musi mieć świadomość skutków złożenia w tym trybie oświadczenia, jeśli nie zostanie ono przekazane organowi w ustawowym terminie.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

d.j.