Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 943/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3 pkt 3
journal: Dz.U. 2002 nr 241 poz 2074
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw
article: art. 7,11,77 par. 1, 107 par. 3
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit a i c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Danuta Dopierała, Protokolant - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2008 r. sprawy ze skargi M F na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych; uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] znak sprawy:[...]


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 25 lutego 2008 r. wniesionej przez M F jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] ( znak [...] uchylająca decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] 07.2007 r. Nr [...] w zakresie dotyczącym należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących jednocześnie płatnikami składek za okres [...] w kwocie łącznej [...] w tym FUS w kwocie łącznej [...] zł oraz FUZ w kwocie łącznej [...] Jednocześnie Prezes ZUS umorzył postępowanie w tym zakresie jako bezprzedmiotowe oraz utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w zakresie dotyczącym składek w części należnej od płatnika za okres [...] w łącznej kwocie [...] zł

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Pismem z dnia [...] maja 2007 r. M F złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od [...] 2000r za które odpowiadał na mocy decyzji przenoszącej odpowiedzialność za zobowiązania spółki z o.o. ,,I --. Wniosek uzasadnił brakiem majątku, z którego możliwa jest egzekucja. Zaznaczył, iż pobiera zasiłek emerytalny w wysokości [...] zł miesięcznie. Ponadto wskazał, iż ma chorą [...] oraz nie posiada[...]. Cierpi na [...] oraz szereg schorzeń[...]. Podkreślił, iż na lekarstwa i badania laboratoryjne wydaje kwotę około [...] zł miesięcznie. Koszt utrzymania mieszkania wynosi [...] zł miesięcznie, Na wyżywienie, środki higieny i inne drobne wydatki zainteresowany przeznacza pozostałą część zasiłku.

Decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek w łącznej kwocie [...] zł . W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż w sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność określona w art. 28 ust. 3 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. Nr 11, poz. 74 ) dalej jako u.s.u.s. Zaznaczył, iż działalność gospodarcza nie jest aktualnie prowadzona, jednakże dłużnik posiada składnik majątkowy w postaci świadczenia przedemerytalnego, z którego możliwe jest dochodzenie należności. Ponadto podkreślił, iż nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Urzędu Skarbowego ani Komornika sądowego w związku z czym brak jest możliwości uznania należności za całkowicie nieściągalną. Zakład wskazał, iż w niniejszej sprawie nie ma zastosowania zapis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ponieważ na kwotę należności składają się wyłącznie należności z tytułu składek osób ubezpieczonych nie będących jednocześnie płatnikami składek, w tym składki w części finansowanej przez ubezpieczonych, które nie mogą zostać umorzone.

Pismem z dnia [...] lipca 2007 r. zobowiązany złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu pisma wskazał, iż w wyznaczonym przez organ terminie nie był w stanie zapoznać się z aktami sprawy z uwagi na pogorszenie stanu zdrowia. Zaznaczył, iż organ w zaskarżonej decyzji pominął fakt nieudostępnienia mu do wglądu akt sprawy. Podkreślił, iż stan jego zdrowia pogarsza się, co wiąże się ze zwiększeniem się wydatków oraz uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia.

Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] Prezes ZUS działający w imieniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. Nr [...] w zakresie dotyczącym należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących jednocześnie płatnikami składek za okres [...] w kwocie łącznej [...] w tym FUS w kwocie łącznej [...] zł oraz FUZ w kwocie łącznej [...] zł. Jednocześnie Prezes ZUS umorzył postępowanie w tym zakresie jako bezprzedmiotowe oraz utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w zakresie dotyczącym składek w części należnej od płatnika za okres [...] w łącznej kwocie [...] zł. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes ZUS wskazał, iż organ I instancji wbrew obowiązującym przepisom wydał decyzję w zakresie umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących jednocześnie płatnikami składek. Zaznaczył, iż zgodnie z zapisem art. 30 u.s.u.s. w stosunku do tych należności nie stosuje się zapisów art. 28 u.s.u.s. Organ uznał, iż w tym zakresie prowadzone postępowanie winno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe w oparciu o art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.)

Prezes ZUS zaznaczył, iż zobowiązany posiada składnik majątkowy w postaci świadczenia, z którego prowadzone jest przez Naczelnika Urzędu Skarbowego skuteczne postępowanie egzekucyjne. W związku z czym brak jest możliwości uznania należności za całkowicie nieściągalną. Podkreślił, iż w niniejszej sprawie nie ma zastosowania przepis art. 28 ust 3a u.s.u.s., ponieważ na kwotę należności składają się wyłącznie należności z tytułu składek osób nieubezpieczonych nie będących jednocześnie płatnikami składek.

Pismem z dnia [...] lutego 2008 r. M F złożył skargę na decyzję Prezesa ZUS z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w części w jakiej Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję Zakładu z dnia [...] lipca 2007 r. wnosząc o uchylenie tej części decyzji oraz o umorzenie postępowania w sprawie stosownie do jego wniosku z dnia [...] lipca 2007 r. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, iż postępowanie w sprawie nie zostało przeprowadzone w sposób obiektywny, wnikliwy i zgodny z istotnym interesem strony. Ponadto zaznaczył, iż organ pominął konstytucyjną zasadę równości podmiotów oraz zasady współżycia społecznego. Wskazał, iż Prezes ZUS przyjął wyższość interesu społecznego nad istotnym interesem strony. Zobowiązany podniósł, iż nie ustalono jakim majątkiem dysponuje oraz jaki wpływ na jego osobisty interes ma prowadzona wobec niego egzekucja ze świadczenia przedemerytalnego.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W złożonym do akt sądowych piśmie z dnia 7 maja 2008 r. skarżący podtrzymał stanowisko zawarte w skardze przede wszystkim akcentując nie ustalenie przez organ rzeczywistej sytuacji życiowej strony oraz brak uwzględnienia interesu skarżącego przy bezzasadnym daniu pierwszeństwa interesowi społecznemu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem w granicach zakreślonych w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Stosując środki określone w wyżej wskazanych ustawach sądy dokonują oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, organ administracji dopuścił się naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania w sposób mający lub mogący mieć wpływ na wynik sprawy.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w granicach zakreślonych prawem Sąd podnosi, iż w rozpoznawanej sprawie postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 kpa. Przepis ten obliguje organ administracji publicznej do podejmowania wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Piśmiennictwo przedmiotu w sposób jednoznaczny podkreśla, iż wyrażona w art. 7 k.p.a. zasada postępowania administracyjnego odnosi się w równym stopniu do zakresu i wnikliwości postępowania wyjaśniającego i dowodowego jak i do stosowania norm prawa materialnego, to jest do całokształtu przepisów prawnych służących załatwieniu sprawy. Przepis ten ma zastosowanie przede wszystkim w odniesieniu do decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego i prowadzi do wyważeniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Zaznaczenia wymaga, iż art. 7 kpa nie ustala hierarchii wskazanych interesów ani też nie określa zasad rozstrzygania konfliktów między nimi. Z jego brzmienia wynika, iż ustawodawca przyjmuje regułę, zgodnie z którą oba te interesy podlegają równorzędnej ochronie bez dominacji któregokolwiek z nich. W państwie prawa nie ma bowiem miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym.

W sprawie niniejszej organ dopuścił się naruszenia powyższej zasady. Poza wnikliwą analizą organu pozostały podnoszone w toku postępowania przez stronę okoliczności związane z ciągle pogarszającym się stanem jego zdrowia a w konsekwencji rzeczywiste możliwości podejmowania prac zarobkowych przez skarżącego czy też uzyskania przez niego innych możliwości dokonania spłaty zadłużenia. Nie dokonano ustaleń dotyczących faktycznych kosztów ponoszonych na utrzymanie i leczenie poprzestając na wskazywaniu przybliżonych kwot oscylujących około [...] zł. Powyższe narusza art. 77 § 1 kpa.

Ponownie rozpoznając sprawę organ winien działać w granicach zakreślonych wypływająca z art. 80 kpa zasadą swobody w podejmowaniu decyzji i równocześnie kierować się nałożonym w art. 77 § 1 kpa obowiązkiem wnikliwego i szczegółowego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co - zgodnie z art. 7 kpa - powinno doprowadzić do właściwego wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu strony w kontekście unormowań zawartych w art. 28 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych zwłaszcza, co jest niesporne, działalność gospodarcza nie jest przez skarżącego prowadzona.

Wnioski, które doprowadzą do wydania konkretnego rozstrzygnięcia powinny być przedstawione w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa i realizującym zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 kpa.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił decyzję w zaskarżonej części.