Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 226/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2012-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne: Dodatki mieszkaniowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, art. 3,  art. 5, art. 6, art. 7.
journal: Dz.U. 2001 nr 71 poz 734
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk (spr.) Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Działając z upoważnienia Burmistrza Nysy, Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, decyzją z dnia 1 sierpnia 2011 r., nr [...], odmówił przyznania W. K. dodatku mieszkaniowego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ powołał art. 2 ust. 1, art. 5, art. 6, art. 7 i art. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm. - zwanej ustawą) oraz uchwałę Rady Miasta w Nysie z dnia 26 marca 2004 r., nr XXI/370/04 w sprawie obniżenia wysokości wskaźników procentowych określających maksymalną wysokość dodatków mieszkaniowych. W uzasadnieniu decyzji organ odniósł się do ustalonych okoliczności faktycznych. Wskazał, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a powierzchnia użytkowa lokalu wynosi 22,21 m², co oznacza, że jest mniejsza od powierzchni normatywnej, która zgodnie z art. 5 ust . 1 ustawy dla jednej osoby wynosi 35 m². Udokumentowane wydatki za ostatni miesiąc wynoszą natomiast 46, 96 zł i na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2006 r. uwzględniane są w 100 % do obliczania dodatku. Wskazując, że zgodnie z deklaracją strona za ostatnie 3 miesiące uzyskała łączny dochód w kwocie 4158 zł, organ wyliczył, że średni miesięczny dochód na osobę w gospodarstwie domowym wynosi 1386 zł, podczas gdy dla gospodarstwa jednoosobowego norma dochodu wynosi 175 % najniższej emerytury tj. 1274,32 zł. Stosownie do tego organ stwierdził, że strona przekroczyła normę dochodu na osobę o kwotę 111,69 zł. Dalej podał, że lokal nie jest wyposażony w centralne ogrzewanie, w ciepłą wodę, a także brak w nim instalacji gazu przewodowego. Odpowiednio do tego organ wskazał, że:

- wydatki CO oblicza się jako równowartość 5 kWh energii tj. 5 x cena 1kWh x powierzchnia lokalu, co przy cenie 1 kWh energii równej 0,5375 zł, wynosi 59,69 zł;

- wydatki CW oblicza się jako równowartość 20 kWh energii tj. 20 x cena 1 kWh energii w wysokości 0,5375 zł x liczba osób, co wynosi 10,75 zł

- wydatki za brak gazu oblicza się jako równowartość 10 kWh energii dla jednej osoby, co wynosi 5,38 zł.

Następnie na tej podstawie wyliczył, że suma wydatków mieszkaniowych (na które składają się udokumentowane wydatki za ostatni miesiąc, wyliczone wydatki na centralne ogrzewanie, ciepłą wodę oraz brak gazu), przyjmowanych do obliczania dodatku mieszkaniowego, wynosi 122,78 zł. Wyjaśniając, że w przypadku średniego miesięcznego dochodu na osobę równego lub większego niż 150 % najniżej emerytury, która wynosi 1092,27 zł, dla jednoosobowego gospodarstwa wydatki stanowią 20 % dochodu tego gospodarstwa, organ przyjął, że przy dochodzie strony w kwocie 1386 zł, wynoszą one 277,20 zł. Skoro natomiast suma miesięcznych wydatków przypadających na normatywna powierzchnie mieszkania, wyliczonych na kwotę 122,78 zł, nie przekracza 20 % miesięcznych dochodów gospodarstwa (w kocie 227, 20 zł), stosowanie do art. 6 ust. 2 ustawy dodatek nie przysługuje.

Wnosząc odwołanie od powyższej decyzji W. K. zakwestionował dokonane przez organ wyliczenie dochodu podnosząc, że organ wziął pod uwagę dochód brutto, a ponadto nie uwzględnił tego, że komornik dokonuje comiesięcznego zajęcia z wypłaty strony w wysokości 619,40zł (na co zostały dostarczone dokumenty) i faktycznie stronie niewiele pozostaje na opłaty, życie, leczenie, środki higieny, czy czystości. Wskazał, że obecnie jest osobą bezrobotną, nie posiada żadnego majątku ani innych dochodów. Żyje bardzo skromnie, choruje na wiele schorzeń i musi leczyć się do końca życia, a kwota jaka zostaje po egzekucji komorniczej, ok. 400 zł, nie jest wystarczająca na życie, a także leki i inne konieczne wydatki.

Decyzją z dnia 30 grudnia 2011 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy opierając się na zgromadzonym materiale dowodowym przyjął ustalenia dotyczące stanu faktycznego przedstawione w decyzji organu pierwszej instancji. Ponadto wskazał, że przeprowadzony w dniu 25 lipca 2011 r. wywiad środowiskowy nie ujawnił dysproporcji pomiędzy wykazanym dochodem, a stanem faktycznym, natomiast wynika z niego, że W. K. korzystał z dodatku mieszkaniowego. Odnotował, że odwołujący wykazał, iż ponosi opłaty na leki w kwocie 50 zł, nie posiada żadnych nieruchomości, ruchomości oraz innych zasobów majątkowych, a jego wynagrodzenie obciążone jest zajęciem komorniczym w wysokości 619,40 zł. Powołując kolejno treść przepisów art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 3 ust. 1, art. 6 ust. 8, art. 5 ust. 5, art. 7 ust. 1 i ust. 5 oraz art. 6 ust. 9 ustawy, organ odwoławczy wskazał, że stosownie do tych uregulowań o wysokości dodatku mieszkaniowego decydują dochody gospodarstwa domowego oraz wydatki ponoszone na lokal mieszkalny. Na tej podstawie przyjął, że średni miesięczny dochód gospodarstwa domowego strony stanowił kwotę 1.386,00 zł i tym samym przekroczył 175% kwoty najniższej emerytury, obowiązującej w dniu złożenia wniosku o 111,69 zł. Organ podkreślił, że zgodnie z definicją dochodu sformułowaną w art. 3 ust. 3 ustawy, odliczeniu od dochodu nie podlegają alimenty potrącane z wynagrodzenia. Oznacza to, że podstawą obliczenia dodatku mieszkaniowego jest tzw. dochód brutto. Alimenty zalicza się bowiem do dochodu osób je otrzymujących i nie odlicza od dochodu osób płacących, bez względu na to, czy wynikają one z orzeczenia sądowego, czy płacone są dobrowolnie. Odliczeniu nie podlegają również wydatki ponoszone na leczenie, leki oraz bieżące utrzymanie. Wskazując, że ustawowy czynnik mający wpływ na wysokość dodatku mieszkaniowego stanowią wydatki ponoszone na lokal mieszkalny organ podał, w oparciu o treść art. 6 ust. 4 i ust. 4a ustawy, które z wydatków należy do nich zaliczyć, a które zgodnie z ustawą nie są do nich zaliczane. Następnie zaznaczył, że szczegółowy wykaz i wysokość wydatków za zajmowany lokal mieszkalny, stanowiących podstawę obliczania dodatku mieszkaniowego oraz sposób ustalania wysokości ryczałtu na zakup opału określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817, ze zm.). W myśl § 2 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia, podstawę obliczenia dodatku mieszkaniowego w gospodarstwach domowych najemców i podnajemców oraz innych osób mających tytuł prawny do używania lokalu, z wyjątkiem wymienionych w pkt 2-5 stanowią następujące rodzaje wydatków: czynsz albo inne opłaty za używanie lokalu oraz opłaty za energię cieplną wodę, odbiór nieczystości stałych i płynnych. Uwzględniając przy tym, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 9 maja 2006 r., sygn. akt P 4/05, stwierdził, niezgodność przepisu § 2 ust. 2 rozporządzenia z art. 6 ust. 1 ustawy odnotowujac, że za podstawę obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjąć należy 100% wydatków ponoszonych na lokal mieszkalny, a nie 90% tych wydatków, jak stanowił przepis § 2 ust. 2 rozporządzenia. W przypadku odwołującego, zajmującego lokal mieszkalny należący do zasobów Gminy Nysa należy tym samym przyjąć pełną wysokość wydatków wskazanych w treści wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego w kwocie 46,96 zł. Jednocześnie, skoro w lokalu mieszkalnym brak jest instalacji centralnego ogrzewania, centralnie ciepłej wody i gazu przewodowego, stosownie do art. 6 ust. 7 ustawy, przyznaje się ryczałt na zakup opału stanowiący część dodatku mieszkaniowego. Organ odwoławczy podzielił ustalenia organu pierwszej instancji, że wydatki stanowiące podstawę obliczenia ryczałtu na zakup opału w przypadku braku w lokalu instalacji doprowadzającej energię cieplną do celów ogrzewania, braku instalacji doprowadzającej energię cieplną do celów ogrzewania wody oraz braku instalacji gazu przewodowego odpowiednio wynoszą: 59,69 zł (5 kWh x 22,21 m2 x 0,5375 zł = 59,69zł), 10,75zł (20 kWh x 1 osoba x 0,5375 zł = 10,75zł) i 5,38zł (10 kWh x 1 osoba x 0,5375 zł = 5,38zł). Na podstawie tych ustaleń uznał, że łączne wydatki na lokal mieszkalny strony wynoszą 122,78 zł (46,96zł + 59,69zł + 10,75 zł+ 5,38= 122,78 zł). Stwierdził jednak, że w sprawie nie ma zastosowania przepis art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy, albowiem miesięczny dochód wnioskodawcy przekracza 175% kwoty najniższej emerytury (1274,32 zł). W ocenie organu odwoławczego wysokość dodatku mieszkaniowego należało obliczyć zgodnie z uregulowaniem zawartym w art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy, czyli przyjąć 15% dochodów gospodarstwa domowego wnioskodawcy. Przedstawiając następujący sposób obliczania dodatku: 46,96 zł + 59,69 zł + 10,75 zł + 5,38 zł = 122,78 zł- 15% z kwoty 1386 zł = - 85,12 zł, organ odwoławczy stwierdził, że w przypadku odwołującego, ta część wydatków, którą powinien ponieść, określona jako 15% dochodów jego gospodarstwa domowego, tj. 207,90 zł jest wyższa od wydatków ponoszonych na lokal mieszkalny (łącznie z ryczałtem) w kwocie 122,78 zł. To z kolei powoduje, że stronie dodatek mieszkaniowy nie przysługuje. Odnosząc się do argumentów odwołania organ wskazał, że nie mają one wpływu na sposób rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Zaznaczył, że kwestia przyznania prawa do dodatku mieszkaniowego w poprzednich okresach, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Z analizy przepisu art. 3 ust. 3 ustawy wynika ponadto, że katalog odliczeń od dochodu jest katalogiem zamkniętym i nie podlega wykładni rozszerzającej. W rozumieniu tej ustawy brak jest podstaw prawnych do odliczania od dochodu alimentów. Również argumenty dotyczące trudnej sytuacji finansowej strony nie mają wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy, gdyż przepisy prawa w sposób ścisły określają zasady liczenia dodatku mieszkaniowego i nie dają organom administracji publicznej możliwości wprowadzania jakichkolwiek modyfikacji w tym zakresie oraz działania na zasadzie uznania.

Decyzja odwoławcza została zaskarżona przez W. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Skarżący zakwestionował twierdzenie organu odwoławczego jakoby we wcześniejszych okresach korzystał z dodatku mieszkaniowego i podnosił tą kwestię w odwołaniu. Wskazał, że nie miał przyznanego żadnego dodatku mieszkaniowego i wystąpił o niego dopiero po przyznaniu mu lokalu socjalnego. Skarżący nie zgodził się również z oceną organu odwoławczego, stwierdzającą prawidłowość ustalenia wysokości dochodu na podstawie deklaracji i dokumentów. Zaznaczając, że musiał ponieść koszty, aby zamieszkać w lokalu, albowiem nie nadawał się on od razu do zamieszkania, a w wynajmowanym przez niego lokalu brak jest centralnego ogrzewania, centralnie ciepłej wody i gazu podniósł, że ryczałt na zakup opału nie jest adekwatny do prawdziwych kosztów ponoszonych przez stronę. Wyjaśnił, że kwota jaką ośrodek pomocy społecznej wylicza na ogrzewanie jest absurdalnie niska, biorąc pod uwagę to, że ogrzewanie w mieszkaniu jest tylko na energię elektryczną, która jest bardzo droga, a jednoczenie nie ma możliwości przerobienia ogrzewania, bo lokal jest wynajmowany od miasta. Ponadto, nie ma gazu i prąd zużywany jest do gotowania, co daje dodatkowe koszty.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu podtrzymało w całości argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury. Ocena sądu sprowadza się więc do tego, czy w świetle ustalonego stanu faktycznego oraz obowiązującego stanu prawnego dopuszczalne było wydanie zaskarżonego aktu.

Na mocy art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku natomiast uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 grudnia 2011 r., utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora OPS w Nysie (wydaną z upoważnienia Burmistrza Nysy) odmawiającą przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego. Zarzuty skarżącego sprowadzają się przede wszystkim do nieprawidłowego ustalenia jego dochodów przy dokonywaniu oceny spełnienia kryterium dochodowego, nieuwzględnienia rzeczywistych wydatków na utrzymanie lokalu mieszkalnego oraz ponoszonych przez skarżącego wysokich kosztów utrzymania, a także wskazania przez organ na okoliczność wcześniejszego przyznawania dodatku mieszkaniowego, która to jak podniósł nie miała miejsca. Przeprowadzona w niniejszej sprawie przez Sąd, według powyższych kryteriów, kontrola legalności wykazała jednak, że zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa, a zarzuty skarżącego nie mają wpływu na jej legalność.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że w ocenie Sądu postępowanie wyjaśniające w sprawie o przyznanie skarżącemu dodatku mieszkaniowego przeprowadzone zostało zgodnie z zasadami określonymi w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – zwanej dalej K.p.a. Przede wszystkim wyjaśnione zostały wszystkie istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia okoliczności, a ich ocena dokonana została na podstawie wyczerpująco zebranego materiału dowodowego, przez właściwy organ w granicach jego ustawowego upoważnienia.

Ponadto, dokonując oceny Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odwoławcza odpowiada przepisom prawa materialnego.

Dostrzec trzeba, że materialną podstawę prawną przyznania dodatku mieszkaniowego stanowią przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) zwanej dalej ustawą, która reguluje zasady i tryb przyznawania, ustalania wysokości i wypłacania dodatków mieszkaniowych oraz właściwość organów w tych sprawach. Stosownie do jej regulacji prawidłowo zatem, dokonując oceny okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia i wydając zaskarżoną decyzję, organ odwoławczy uwzględnił: powierzchnię lokalu mieszkalnego wynajmowanego przez skarżącego, mając na uwadze określoną w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy wartość powierzchni normatywnej lokalu, dochody skarżącego z okresu trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku oraz wydatki na lokal mieszkalny, jak również wziął pod uwagę wysokość emerytury obowiązującej w dniu złożenia wniosku oraz stosownie do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001r . w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817 ze zm.) zwanego dalej rozporządzeniem - wartość jednej kilowatogodziny energii elektrycznej stanowiącej podstawę obliczenia ryczałtu na zakup opału oraz procentowo określony udział własny w dochodach gospodarstwa domowego, który powinien ponieść wnioskodawca ubiegający się o dodatek mieszkaniowy. Wbrew zarzutom strony skarżącej słusznie też nie uznał za okoliczność mającą wpływ na rozstrzygnięcie faktu, że zajmowany przez stronę lokal posiada niski standard, a faktyczne koszty jego utrzymania są wysokie. Dla określenia prawa do dodatku mieszkaniowego oraz jego wysokości okoliczności te nie mają bowiem znaczenia. Nie zostały one wskazane w ustawie, jako podlegające ocenie i mające wpływ na rozstrzygnięcie. Jednocześnie ustalając wysokość średniego miesięcznego dochodu skarżącego organ prawidłowo, w oparciu o art. 3 ust. 3 ustawy uznał, że odliczeniu od dochodu nie podlegają alimenty potrącane z wynagrodzenia oraz wydatki na leczenie i bieżące utrzymanie.

Odnosząc się do przesłanek przyznania dodatku mieszkaniowego zauważyć przyjdzie, że w myśl art. 3 ust.1 ustawy, dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy tj. także najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku, z zastrzeżeniem art. 6 ust. 8 ustawy.

Przepis art. 6 ust. 8 ustawy stanowi, że jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego jest wyższy od określonego w art. 3 ust. 1, a kwota nadwyżki nie przekracza wysokości dodatku mieszkaniowego, należny dodatek mieszkaniowy obniża się o tę kwotę. Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 5 ust. 5 ustawy, dodatek mieszkaniowy przysługuje wówczas, gdy powierzchnia użytkowa lokalu nie przekracza normatywnej powierzchni określonej w art. 5 ust. 1 ustawy o więcej niż 30 % lub o więcej niż 50 % jeżeli udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%. Jego wysokość obliczana jest z kolei według zasad wynikających z art. 6 ustawy przy uwzględnieniu regulacji rozporządzenia. W przypadku, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego jest mniejsza lub równa normatywnej powierzchni, zgodnie z art. 6 ust. 9 ustawy, dodatek mieszkaniowy ustala się w wysokości różnicy między wydatkami ponoszonymi za ten lokal a odpowiednią kwotą wymienioną w ust. 1 pkt 1-3 lub w ust. 2 pkt 1-3.

Zaznaczyć przyjdzie, że przywołanie powyższych przepisów było konieczne dla oceny legalności kwestionowanej przez skarżącego decyzji. Przepisy te bowiem w sposób wyraźny określają kryteria uzyskania prawa do dodatku mieszkaniowego, uzależniając jego otrzymanie od łącznego spełnienia przesłanek w postaci: posiadania jednego z wymienionych w art. 2 ust. 1 ustawy tytułów do lokalu, osiągania określonego dochodu oraz zajmowania lokalu mieszkalnego o określonej w ustawie powierzchni użytkowej. Ponadto, uzależniają wysokość dodatku od wysokości wydatków ponoszonych na lokal.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący, prowadzący jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest najemcą lokalu mieszkalnego o powierzchni 22,21 m², a to oznacza, że spełnił on warunki do przyznania dodatku mieszkaniowego określone w art. 2 ust. 1 i art. 5 ust. 5 w zw. z art.. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy (określającym normatywną powierzchnię dla 1 osoby na 35 m²), co zostało stwierdzone w zaskarżonej decyzji. W deklaracji o dochodach skarżący podał jednak, że za okres trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku osiągnął dochód z tytułu zatrudnienia w łącznej kwocie 4158 zł (na potwierdzenie załączył zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu wystawione przez pracodawcę). Stosownie do tego prawidłowo organ ustalił, że średni miesięczny dochód skarżącego wyniósł 1386 zł miesięcznie. W konsekwencji też zasadnie przyjęto, że uzyskany przez skarżącego dochód przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do przyznania dodatku mieszkaniowego określone w art. 3 ust. 1 ustawy. Zgodnie bowiem z komunikatem Prezesa PZU z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie kwoty najniższej emerytury i renty, dodatku pielęgnacyjnego i dodatku dla sierot zupełnych oraz kwot maksymalnych zmniejszeń emerytur i rent (M. P. Nr 15, poz. 162) najniższa emerytura od dnia 1 marca 2011 r. wynosi 728,18 zł miesięcznie, a 175% z tej kwoty to 1274,32 zł. Dochód skarżącego przekroczył więc tę kwotę o 111,69 zł.

W tym miejscu zaakcentować należy, że w świetle przepisów omawianej ustawy, dochód skarżącego nie mógł zostać pomniejszony zarówno o alimenty potrącane z jego wynagrodzenia, jak również wydatki ponoszone na leczenie, czy bieżące utrzymanie. Dostrzec trzeba, że pojęcie dochodu, dla potrzeb postępowania w przedmiocie przyznania dodatku mieszkaniowego, zdefiniowane zostało w art. 3 ust. 3 ustawy, który stanowi podstawę do ustalenia jego wysokości. Zgodnie z tym przepisem, dochodem są wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej dla uczniów, dodatków dla sierot zupełnych, jednorazowych zapomóg z tytułu urodzenia się dziecka, dodatku z tytułu urodzenia dziecka, pomocy w zakresie dożywiania, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej, dodatku mieszkaniowego oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 r. Zdaniem Sądu, wykładnia literalna powyższego przepisu nie daje podstaw do odliczenia od przychodu stanowiącego dochód kosztów leczenia, utrzymania oraz alimentów potrącanych z wynagrodzenia. Ustawodawca w powyższym przepisie jednoznacznie bowiem określił, w formie katalogu zamkniętego, świadczenia podlegające odliczeniu oraz niepodlegające wliczeniu do dochodu, wobec czego nie może on podlegać wykładni rozszerzającej. Skoro nie wymienił wśród nich potrącanych alimentów oraz kosztów leczenia i utrzymania, to brak jest podstaw prawnych do odliczania ich od dochodu. W świetle tego uznać należało, że w niniejszej sprawie oba organy orzekające prawidłowo ustaliły dochód gospodarstwa domowego skarżącego, nie odliczając od niego wskazanych obciążeń alimentacyjnych oraz związanych z kosztami leczenia i utrzymania.

Pomimo ustalenia, że skarżący nie spełnił kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania świadczenia, organ słusznie jednak dostrzegł potrzebę ustalanie wysokości dodatku mieszkaniowego, przy uwzględnieniu wydatków ponoszonych na lokal mieszkalny. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 8 ustawy w przypadku ustalenia, że średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego jest wyższy od określonego w art. 3 ust. 1, a kwota nadwyżki nie przekracza wysokości dodatku mieszkaniowego, należny dodatek mieszkaniowy obniża się o tę kwotę. Jeżeli natomiast powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego jest mniejsza od normatywnej powierzchni, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, w myśl art. 6 ust. 9 ustawy, dodatek mieszkaniowy ustala się w wysokości różnicy między wydatkami ponoszonymi za ten lokal a odpowiednią kwotą wymienioną w ust. 1 pkt 1-3 lub w ust. 2 pkt 1-3.

Zdaniem Sądu organ odwoławczy, dokonał w tym zakresie prawidłowych i zgodnych z obowiązującymi przepisami obliczeń, a następnie na ich podstawie zasadnie stwierdził, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego.

Jak słusznie dostrzegł organ odwoławczy, w przypadku gdy miesięczny dochód wnioskodawcy przekracza 175% kwoty najniższej emerytury zastosowanie znajduje art. 6 ust. 1 ustawy, stosownie do którego, wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę między wydatkami, o których mowa w ust. 3-6, przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego, a kwotą stanowiąca wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości 15% dochodów gospodarstwa domowego. Zgodnie z art. 6 ust. 3 wydatkami poniesionymi przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy są świadczenia okresowe ponoszone przez gospodarstwo domowe w związku z zajmowaniem lokalu mieszkalnego. W art. 6 ust. 4 wymieniono wydatki, o których mowa w ust. 3, takie jak czynsz, opłaty związane z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w częściach przypadających na lokale mieszkalne w spółdzielni mieszkaniowej, zaliczki na koszty zarządu nieruchomością wspólną, odszkodowanie za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego, inne niż wymienione opłaty za używanie lokalu mieszkalnego, opłaty za energię cieplną, wodę, odbiór nieczystości stałych i płynnych oraz wydatek stanowiący podstawę obliczania ryczałtu na zakup opału. Z kolei w art. 6 ust. 4a wskazano, że nie stanowią wydatków, wydatki poniesione z tytułu ubezpieczeń, podatku od nieruchomości, opłat za wieczyste użytkowanie gruntów oraz opłat za gaz przewodowy, energię elektryczną, dostarczane do lokalu mieszkalnego na cele bytowe. Zgodnie natomiast z art. 6 ust. 7 ustawy, jeżeli lokal mieszkalny nie jest wyposażony w instalację doprowadzającą energię cieplną do celów ogrzewania, w instalację ciepłej wody lub gazu przewodowego z zewnętrznego źródła znajdującego się poza lokalem mieszkalnym, osobie uprawnionej do dodatku mieszkaniowego przyznaje się ryczałt na zakup opału stanowiący część dodatku mieszkaniowego.

Zwrócić należy uwagę, że w art. 6 ustawy w sposób kompletny uregulowana została kwestia wydatków, jakie podlegają uwzględnieniu przy obliczaniu dodatku mieszkaniowego. Niemniej jednak, szczegółowy wykaz i wysokość wydatków za zajmowany lokal mieszkalny, stanowiących podstawę obliczania dodatku mieszkaniowego oraz sposób ustalania wysokości ryczałtu na zakup opału, określone zostały we wskazanym już wcześniej rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, podstawę obliczania dodatku mieszkaniowego w gospodarstwach domowych najemców stanowią zatem następujące rodzaje wydatków: czynsz albo inne opłaty za używanie lokalu oraz opłaty za energię cieplną, wodę, odbiór nieczystości stałych i płynnych. W niniejszej sprawie skarżący podał, że jego wydatki mieszkanie wynoszą 46,96 zł. Ustalając wysokość dodatku mieszkaniowego należało jednak uwzględnić również fakt, że lokal zajmowany przez skarżącego nie jest wyposażony w instalacje centralnego ogrzewania, centralnie ciepłej wody oraz gazu przewodowego. Obliczając wysokość dodatku mieszkaniowego, stosownie do art. 6 ust. 7 ustawy należało tym samym do wydatków doliczyć ryczałt z tytuł braku w lokalu mieszkalnym wskazanych instalacji. Sposób jego obliczania podany został w § 3 rozporządzenia. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, jeżeli lokal mieszkalny nie jest wyposażony w instalację doprowadzającą energię cieplną do celów ogrzewania, za wydatek, stanowiący podstawę obliczania ryczałtu na zakup opału, uznaje się równowartość 5 kilowatogodzin energii elektrycznej według rachunku za ostatni okres rozliczeniowy, z wyłączeniem opłaty abonamentowej oraz stałych opłat miesięcznych, na 1 m2 normatywnej powierzchni użytkowej, o której mowa w art. 5, z uwzględnieniem art. 6 ust. 9 ustawy. W myśl natomiast ust. 2 § 3, jeżeli lokal mieszkalny nie jest wyposażony w instalację gazu przewodowego, za wydatek, stanowiący podstawę obliczania ryczałtu na zakup opału, uznaje się równowartość 10 kilowatogodzin energii elektrycznej w gospodarstwie jednoosobowym według rachunku za ostatni okres rozliczeniowy, z wyłączeniem opłaty abonamentowej i stałych opłat miesięcznych, oraz równowartość 2 kilowatogodzin na każdą dodatkową osobę. W § 3 ust. 3 określono z kolei, że jeżeli lokal mieszkalny nie jest wyposażony w instalację ciepłej wody, za wydatek, stanowiący podstawę obliczania ryczałtu na zakup opału, uznaje się równowartość 20 kilowatogodzin energii elektrycznej według rachunku za ostatni okres rozliczeniowy, z wyłączeniem opłaty abonamentowej oraz stałych opłat miesięcznych, na każdego członka gospodarstwa.

Z przedłożonego przez skarżącego do akt administracyjnych rachunku za energię elektryczną wynika, że stawka za 1 kWh dostarczanej mu energii elektrycznej, tak jak to ustalił organ, wynosi 0,5375 zł. Uznać zatem należy, że w oparciu o przepisy § 3 rozporządzenia, organ odwoławczy prawidłowo obliczył, że wydatek o którym mowa w ust. 1, ustalony z powodu braku instalacji doprowadzającej energię cieplną do celów ogrzewania wyniósł 59,69 zł, wydatek określony w ust. 2 ustalony w związku brakiem instalacji ciepłej wody wynosi 10,75 zł, a wydatek związany z brakiem instalacji gazu 5,38 zł. Stosownie do tego prawidłowo też określił, że suma wydatków, jakie należy uwzględnić przy określaniu wysokości dodatku mieszkaniowego, wynosi 122,78 zł. W oparciu o art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy wyliczył następnie kwotę wydatków stanowiących 15 % dochodów gospodarstwa domowego skarżącego i odpowiednio przyjął, że udział własny strony w ponoszeniu wydatków na mieszkanie wynosi 207,90 zł. W konsekwencji tego, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy poprawnie ustalił, że dodatek mieszkaniowy, należny skarżącemu jest wartością ujemną. To z kolei powoduje, jak słusznie uznał organ, że dodatek mieszkaniowy nie przysługuje.

Dostrzec należy, że dodatek mieszkaniowy jest formą pomocy społecznej dla osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, która powoduje, że nie są one w stanie ponosić opłat związanych z utrzymaniem lokalu mieszkalnego zabezpieczającego ich potrzeby bytowe. Bynajmniej nie oznacza to jednak, w przypadku osób posiadających niskie dochody, przerzucenia całości ciężaru związanego z utrzymaniem lokalu mieszkalnego na gminę, która jest dysponentem środków przeznaczonych na dodatki mieszkaniowe. Z określonych w ustawie zasad przyznawania dodatków mieszkaniowych wynika bowiem, że na osobie ubiegającej się o dodatek ciąży obowiązek ponoszenia wydatków na lokal mieszkalny w wysokości wynikającej z art. 6 ust. 1 i ust. 2 ustawy, a dodatek przysługuje jeśli ustalone na podstawie ustawy wydatki przewyższają wysokość wydatków, do uiszczenia których zobowiązany jest podmiot starający się o świadczenie. Jeśli natomiast wydatki na lokal mieszkalny są niższe od kwoty wydatków, które ponosi osoba ubiegająca się o świadczenie, pomoc nie przysługuje. Ustawa nie zobowiązuje bowiem gminy do partycypowania w wydatkach na lokal mieszkalny, osób posiadających niskie dochody. Dodatek mieszkaniowym może być przyznany jedynie w sytuacji, gdy w wyniku rachunkowych obliczeń ustalone zostanie, że kwota dodatku nie jest wartością ujemną, a więc wówczas, gdy wydatki, o których mowa w art. 6 ust. 3 – 6 ustawy są wyższe od kwoty wydatków jaką zobowiązana jest ponosić osoba ubiegająca się o dodatek. W przypadku skarżącego wydatki na lokal mieszkalny są niższe, niż 15 % dochodów jego gospodarstwa domowego, a więc niższe niż kwota jaką winien on przeznaczyć z uzyskiwanego dochodu na ich pokrycie. Z tego też powodu, słusznie zaskarżoną decyzją odmówiono skarżącemu przyznania dodatku mieszkaniowego

Reasumując, w ocenie Sądu prawidłowo w zaskarżonej decyzji stwierdzono brak podstaw prawnych do przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego. Zaznaczyć przy tym należy, że decyzja nie miała charakteru uznaniowego. Podstawą jej wydania były przepisy ustawy oraz rozporządzenia, w których określone zostały zasady i tryb przyznawania oraz ustalania wysokości dodatków mieszkaniowych. Jednocześnie też w postępowaniu wyjaśniającym zebrany został i oceniony kompletny materiał dowodowy niezbędny do dokonania ustaleń istotnych dla rozstrzygnięcia, a organ dał wyraz poczynionym ustaleniom oraz dokonanej ocenie w uzasadnieniu decyzji. Wskazana przez organ odwoławczy jako podnoszona przez skarżącego, a kwestionowana przez niego, okoliczność otrzymywania świadczenia we wcześniejszym okresie, nie mogła mieć natomiast wpływu na legalność zaskarżonej decyzji. Wprawdzie zgodzić należy się ze skarżącym, że nie była ona przez niego podnoszona w odwołaniu, niemniej jednak błędne ustalenia organu w tym zakresie nie miały żadnego wpływu na rozstrzygnięcie. Okoliczność ta nie była bowiem uwzględniona przy dokonywaniu oceny co do zaistnienia przesłanek do przyznania dodatku mieszkaniowego, a jedynie wskazana jako nie mająca znaczenia dla rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.

-----------------------

12