Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 546/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2014-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6
journal: Dz.U. 1989 nr 10 poz 53
law: Ustawa z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym.
article: par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 września 2014r. sprawy ze skargi I. M. i J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie nieodpłatnego przyznania prawa własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] , znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpatrzeniu odwołania I. M. i J. M., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 kpa utrzymało w mocy decyzję Starosty Powiatowego w S. z [...] r. orzekającą o nieodpłatnym przyznaniu na rzecz ww. właścicieli

w częściach po 1/2, prawa własności działki siedliskowej położonej w miejscowości M., przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków obręb M., gmina S., powiat skarżyski, jako działka nr [...].

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że wnioskiem z dnia 29 sierpnia 2012 r. I. M. i J. M. wystąpili do Starosty Skarżyskiego

o przeniesienie na ich rzecz własności nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka nr [...] położonej w miejscowości M. o powierzchni 0,3100 ha, na podstawie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy

o podatku rolnym.

W toku prowadzonego postępowania ustalono, że decyzją Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] działka nr [...] została przejęta na rzecz Skarbu Państwa w zamian za emeryturę od J. i J. małż. M. wraz z pozostałą częścią gospodarstwa rolnego. Z przejętego gospodarstwa wyłączono zabudowania, które pozostały przedmiotem własności przekazujących. Zabudowania te zlokalizowane były na działce, która w dacie przekazania oznaczona była numerem [...]. W latach 1979-1980 na terenie wsi M. i Michałów dokonano scalenia gruntów. W wyniku tych prac numeracja działek uległa zmianie. Działka nr [...] po scaleniu odpowiada części działek o numerach 508 i [...], które wchodziły

w skład gospodarstwa stanowiącego własność J. i J. M. na podstawie Aktu Własności Ziemi z dnia [...] r. Projekt scalenia gruntów wsi M. i M. został zatwierdzony decyzją Wojewody K. z dnia 31 grudnia 1980 r. Z dniem 1 stycznia 2001 r. obszary wsi M. i Michałów z gminy [...] w powiecie starachowickim zostały przyłączone do gminy S. w powiecie s. Ustalono, że J. M. zmarł 30 września 1989 r., a J. M. zmarła w dniu 19 listopada 2001 r. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia 20 kwietnia 2005 r. sygn. akt I [...] spadek po J. M. i J. M. nabyły dzieci: J. M. i I. M. po 1/2 części każde z nich.

Działka nr [...] figurowała w ewidencji gruntów i budynków obręb M. jako własność Skarbu Państwa - Państwowego Funduszu Ziemi, dla której Sąd Rejonowy w S. Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą Nr [...]. Powierzchnia zabudowy budynku mieszkalnego, znajdującego się na działce, wykazana w rejestrze budynków obręb M. wynosi 24 m2.

W toku postępowania organ przesądził, że niezasadne jest zwracanie wnioskodawcom całej działki nr ewid. [...], lecz zgodnie z brzmieniem art. 6 ustawy jedynie takiej powierzchni gruntu, która jest niezbędna do korzystania z budynków.

W związku z tym Starosta Skarżyski wydzielił geodezyjnie działkę nr [...]/1 o pow. 574m2 podlegającą zwrotowi z dostępem do drogi publicznej - ul. Ż. zarówno tej działki, jak i pozostałej po wydzieleniu działki nr ewid. [...]. Organ wskazał bowiem, że działka nr ewid. [...] nie ma innego dostępu do drogi publicznej, jak tylko od strony ul. Ż. Działka nr ewid. [...] oznaczona na mapach jako droga nie stanowi drogi publicznej i jest porośnięta drzewami

i krzewami uniemożliwiającymi korzystanie z niej do celów komunikacyjnych.

W odwołaniu wniesionym od decyzji organu I instancji opisanej na wstępie skarżący zarzucili:

1. naruszenie art. 7 kpa poprzez:

a) przyznanie na podstawie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy

o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz

o zmianie ustawy o podatku rolnym, na własność I. M. i J. M. po 1/2 części działki o powierzchni jedynie 0,0574ha oznaczonej jako działka ewidencyjna [...]/1, która to powierzchnia nie pozwala na normalne korzystanie z działki, zwłaszcza, iż część tej powierzchni zajmuje budynek posadowiony na gruncie, co doprowadziło do naruszenia zasady zaufania obywateli do organów administracji publicznej, a w konsekwencji do pokrzywdzenia stron postępowania poprzez przyznanie im na własność działki siedliskowej tak małej, że nie mogą normalne z niej korzystać przy uwzględnieniu faktu, iż własność tej działki została im przyznana na współwłasność po 1/2 części,

b) wadliwe wyłożenie treści art. 6 ustawy, poprzez postawienie znaku równości pomiędzy pojęciem "powierzchnia działki, która jest niezbędna do korzystania

z budynków", którym to pojęciem ustawa z dnia 24 lutego 1989r. nie posługuje się,

a "działką gruntu", której prawo do bezpłatnego użytkowania przyznano małżonkom J. i J. M. decyzją Naczelnika Gminy w [...]u z dnia 11 czerwca 1980 r. i które to pojęcie jest używane przez ustawę z dnia 24 lutego 1989 r. mimo, iż oba pojęcia mają różne desygnaty,

c) niezbadanie, czy do działki oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] możliwy jest inny dojazd, niż poprzez pas wyznaczony poprzez punkty 1466 - 880 - 969 widoczne na mapie geodety uprawnionego I. S. znajdującej się w aktach sprawy, w szczególności poprzez działkę oznaczoną numerem ewidencyjnym [...] również uwidocznioną na w/w mapie, co doprowadziło do pomniejszenia przyznanej wnioskodawcom działki siedliskowej o pas prowadzący do działki oznaczonej numerem ewidencyjnym [...]/2 w sytuacji, gdy działka ta ma prawidłowy dojazd poprzez działkę [...],

2. naruszenie § 12 pkt 5 ppkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez ustanowienie granicy działki o numerze ewidencyjnym [...] oznaczonej na mapie geodety uprawnionego I. S. punktami 1466 - 969 w odległości niniejszej niż 4m od otworu o wymiarach 90cm na 150cm w bocznej ścianie poddasza budynku posadowionego na działce [...], który to otwór służy jako wejście na poddasze.

Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Kolegium stwierdziło, że zasadnie organ I instancji uznał żądanie skarżących zwrotu całej działki nr [...], jak i jej części o pow. nie niniejszej niż 1000m2 za bezpodstawne. SKO odwołało się do orzecznictwa sądów administracyjnych, w których podkreśla się, że przepis art. 6 powoływanej ustawy nigdy nie gwarantował i nie gwarantuje nadal właścicielom budynku nieodpłatnego przekazania na ich rzecz tej samej, co do powierzchni, działki geodezyjnie wyodrębnionej, która była przedmiotem przekazania na rzecz Skarbu Państwa, lecz tylko takiej działki, która jest zabudowana, a więc nieruchomości co do zasady odpowiadającej powierzchni posadowionych na niej budynków. Organ wskazał, że celem zwrotu przekazanej uprzednio na własność Państwa działki gruntu pod budynkami jest zapewnienie bardziej racjonalnego wykorzystania zarówno budynków, jak i gruntu pod tymi budynkami i doprowadzenie do sytuacji, w której będą one stanowiły jeden przedmiot własności danej osoby. W świetle art. 6 ustawy należy uznać, że to uregulowanie nie może być traktowane jako podstawa prawna do zwrotu działki gruntu, na której nie ma budynków, po to tylko aby przysporzyć materialnych korzyści następcy właścicieli przekazanego na rzecz Państwa gospodarstwa rolnego. Celem uprawnienia określonego w tym przepisie jest zwrócenie właścicielowi budynków działki gruntu ściśle związanej z tymi budynkami, a tym samym zniesienie odrębnej od gruntu własności budynków. Oznacza to, iż organ nie miał obowiązku przekazania I. M. i J. M. na własność całej nieruchomości gruntowej określonej jako działka nr [...], która niegdyś wchodziła w skład przekazanego gospodarstwa rolnego, ale jedynie tylko taką jej część, która jest niezbędna do prawidłowego korzystania z należących do uprawnionych nieruchomości budynkowych.

Odnosząc się do zarzutu skarżących przyznania własności działki nr [...]/1

o powierzchni tak małej, że nie mogą z niej normalnie korzystać, Kolegium wskazało, iż organowi przysługuje prawo określenia wielkości działki przekazanej nieodpłatnie właścicielom budynków stanowiących odrębny przedmiot własności. Jednakże organ administracji publicznej przenosi na własność właściciela budynku znajdującego się na działce, tylko taką jej cześć, która jest niezbędna do korzystania z budynku.

W tym znaczeniu istotny jest stan faktyczny działki w dniu wydania decyzji

o przeniesieniu własności. Organ podkreślił, że o wielkości działki podlegającej zwrotowi w trybie art. 6 rozstrzyga organ orzekający w sprawie oceniając całokształt zebranego materiału, interes społeczny i mieszczący się w granicach prawa słuszny interes strony.

SKO wskazało, że po wydzieleniu siedliska z większej działki i oznaczeniu go numerem geodezyjnym powstaje działka siedliskowa i druga działka geodezyjna przeznaczona do rolniczego użytkowania, która nie podlega przekazaniu. Przyjęty przez organ podział nieruchomości i jego przydział wypełniają cel, jakiemu służy ustawa z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym i umożliwia stronie korzystanie z należącej do niej odrębnej własności budynków. Przepis art. 6 służąc uregulowaniu stanu prawnego gruntów

i posadowionych na nich budynków, zgodnie z obowiązującymi przepisami, nie zmierza także do zaspokojenia wszystkich obszarowych potrzeb i oczekiwań właściciela budynku. W takim ujęciu SKO uznało jako wyczerpujące wyjaśnienia organu I instancji w zakresie odmowy przyznania własności całej działki nr [...], jak

i części tej działki o pow. min. 1000m2. Wydzielona działka nr ewid. [...]/1, jak wynika z wyjaśnień organu ma takie parametry, które zapewniają możliwość korzystania

z należących do wnioskodawców zabudowań. Przede wszystkim mają oni zapewnione swobodne dojście do tych budynków, ale również wielkość działki zapewnia w niezbędnym zakresie możliwość korzystania z zabudowań zgodnie z ich przeznaczeniem. Oczekiwania stron, co do wielkości przyznanej nieruchomości nie uwzględniają powyższych uwag, dlatego nie zasługują na uwzględnienie

w kontekście celu, jakiemu służy instytucja wynikająca z art. 6 ustawy o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.

SKO podniosło, że organ I instancji poczynił ustalenia co do możliwości swobodnego korzystania przez wnioskodawców z zabudowań. W tym celu przeprowadził oględziny działki dokonując pomiarów pomiędzy budynkami oraz budynkiem mieszkalnym i drogą publiczną - ul. Ż.. Poczynione obmiary ujawniono w protokole z 19 czerwca 2013 r.

W ocenie Kolegium, nie można uznać za zasadne odwoływanie się skarżących do zamiaru rozbudowy budynku mieszkalnego na działce nr [...]/1 jako podstawy do przyznania na własność całej działki. Przesłanką określającą granice przyznanej działki jest umożliwienie wnioskodawcom swobodnego korzystania

z budynków do nich należących. Posługiwanie się przez odwołujących powołanym kryterium jest wykroczeniem ponad przesłanki ustawowe, nadto dotyczy zamierzenia przyszłego i niepewnego. Przyznanie wnioskodawcy działki gruntu ponad konieczne minimum, nawet dla możliwości urzeczywistnienia jego przyszłych inwestycji, byłoby nieusprawiedliwionym uszczupleniem majątku Państwa i mogło narazić organ administracji publicznej na zarzut marnotrawstwa lub niegospodarności.

Odnosząc się do zarzutu odwołania co do niezbadania przez organ I instancji możliwości zapewnienia dostępu działce nr ewid. [...] do drogi publicznej poprzez działkę nr ewid. [...] należy, zdaniem SKO, uznać, iż jest on bezzasadny. Organ, wbrew twierdzeniom odwołujących badał tę okoliczność stwierdzając, iż jest ona "nierealna". Przede wszystkim działka nr ewid. [...] nie ma statusu drogi publicznej,

a jej stan uniemożliwia wykorzystanie jej do celów komunikacyjnych.

Dodatkowo Kolegium wyjaśniło, że w rozpoznawanej sprawie nie można odwoływać się do przepisów ustalających zasady sytuowania budynków zawartych

w wydanym z upoważnienia ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane - rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zgodnie

z treścią § 2 tego aktu wykonawczego przepisy w nim zawarte stosuje się przy projektowaniu i budowie, w tym także odbudowie, rozbudowie, nadbudowie, przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych, a więc nie mają one zastosowania przy czynnościach właściwego organu podejmowanych w trybie art. 6 ustawy o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym, na podstawie którego stwierdzono nabycie działki gruntu i które to czynności odnoszą się do istniejących budynków.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze I. M. i J. M. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucili:

1. naruszenie art. 7 kpa poprzez nierozważenie i nieuwzględnienie podniesionych

w odwołaniu zarzutów dotyczących:

a) przyznania na podstawie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy

o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz zmianie ustawy o podatku rolnym, na własność skarżących po ½ części działki

o powierzchni jedynie 0,0574 ha oznaczonej jako działka ewidencyjna [...]/1, która to powierzchnia nie pozwala na normalne korzystanie z działki zwłaszcza, iż część tej powierzchni zajmuje budynek posadowiony na gruncie, co doprowadziło do naruszenia zasady zaufania obywateli do organów administracji publicznej, a w konsekwencji do pokrzywdzenia stron postępowania poprzez przyznanie im na własność działki siedliskowej tak małej, że nie mogą normalnie z niej korzystać przy uwzględnieniu faktu, że własność tej działki została im przyznana na współwłasność po ½ części,

b) wadliwego wyłożenia treści art. 6 ww. ustawy z 24 lutego 1989 r. poprzez postawienie znaku równości pomiędzy pojęciem "powierzchnia działki, która jest niezbędna do korzystania z budynków", którym to pojęciem ww. ustawa nie posługuje się, a "działką gruntu", której prawo do bezpłatnego użytkowania przyznano rodzicom skarżących – małż. J. i J. M. decyzją Naczelnika Gminy

w [...]u z 11 czerwca 1980 r. i które to pojęcie jest używane przez ustawę z 24 lutego 1989 r. mimo, że oba pojęcia mają różne desygnaty,

c) niezbadania czy do działki nr ewid. [...]/2 możliwy jest inny dojazdy niż poprzez pas wyznaczony poprzez punkty 1466-880-969 widoczne na mapie geodety uprawnionego Irmy Sienkiewicz znajdującej się w aktach sprawy, w szczególności poprzez działkę nr ewid. [...] również uwidocznioną na ww. mapie, co doprowadziło do pomniejszenia przyznanej skarżącym działki siedliskowej o pas prowadzący do działki nr ewid. [...]/2 w sytuacji, gdy działka ta ma prawidłowy dojazd poprzez działkę nr [...],

d) nieustalenia odległości, która powinna dzielić budynek od krawędzi ustanowionej drogi, w sytuacji, gdy w ścianie budynku od strony drogi znajduje się otwór okienny.

W uzasadnieniu skarżący wskazali, że zaskarżona decyzja pomija argumentację przywołaną w odwołaniu od rozstrzygnięcia organu I instancji. Nie tylko nie zwrócono im całej działki nr [...], ale także wydzielono przez tę działkę pas stanowiący drogę, który uniemożliwia im normalne korzystanie z przyznanej działki

i odnowienie budynku na niej posadowionego. Ich zdaniem, skoro część działki została przeznaczona pod drogę, czyniąc z przyznanej działki wąski pasek gruntu, to Starosta winien przyznać na rzecz skarżących większą cześć działki w jej głębi.

Podnieśli, że przyznana im działka ma powierzchnię 0,0574 ha, wliczając w to część zabudowaną budynkiem, co uniemożliwia korzystanie z niej zgodnie

z przeznaczeniem, a działka siedliskowa winna mieć powierzchnię umożliwiającą korzystanie z niej w sposób, w jaki korzystano z niej w dniu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, a więc dla celów mieszkaniowych. Wskazali, że planują wyremontować budynek, który się na tej działce mieści, co zostało im uniemożliwione.

Zdaniem skarżących, z art. 6 ustawy z 24 lutego 1989 r. wynika, że właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego przez Państwo na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983 r., przysługuje nieodpłatnie na własność działka gruntu, na której budynki te zostały wzniesione, a więc przepis ten odnosi się do działki, na której posadowione są budynki. Z brzmienia przepisu,

w ocenie skarżących, nie wynika, iż odnosi się on jedynie do części działki, która jest niezbędna do korzystania z budynków.

Skarżący podnieśli, że Starosta Skarżyski wydzielając pas gruntu oznaczony punktami 1466-880-969 w celu umożliwienia dostępu do działki nr [...]/2 przy braku ustalenia, czy możliwy jest inny dojazd do tej działki, w sposób mniej dla nich uciążliwy, dopuścił się naruszenia art. 7 kpa, co zostało pominięte przez SKO.

Wskazali, że działka ta jest nieruchomością gminną, użytkowaną jako droga,

a więc zapewnia prawidłowy dostęp do drogi publicznej dla działki nr [...]/2, będącej również własnością Gminy S.. Nie zgodzili się z argumentacją Kolegium, że skoro działka nr [...] położona w miejscowości M. nie ma statusu drogi publicznej, to nie może być wykorzystana do celów komunikacyjnych, skoro faktycznie jest tak wykorzystywana przez mieszkańców od wielu lat. Również pas gruntu oznaczony punktami 1466-880-969 nie ma statusu drogi publicznej, ale faktycznie droga ma być przez niego przeprowadzona. Zdaniem skarżących organ I instancji winien dołożyć wszelkich starań, aby doprowadzić do zapewnienia dostępu do drogi dla działki nr [...]/2 w sposób, który nie pomniejszałby ich działki, ujmując jej funkcjonalności.

Skarżący podkreślili, iż budynek posadowiony na działce nr [...]/1 posiada otwór o wymiarach 90 cm na 150 cm na ścianie bocznej od strony działki nr [...]. Odległość ściany budynku, w której ten otwór jest usytuowany od granicy działki wyznaczonej przez punkty 1466-969 jest mniejsza niż 4 metry, a organy winny wskazać przepisy prawa, które pozwalają na przeprowadzenie drogi tak blisko ściany budynku, w której mieści się okno. Wg. skarżących takie rozwiązanie jest sprzeczne

z przepisami prawa budowlanego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.).

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. z 1989 r., nr 10, poz. 53 ze zm.), zwanej dalej ustawą, zgodnie z którym właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983 r., przysługuje nieodpłatnie na własność działka gruntu, na której te budynki zostały wzniesione. Z własnością wyłączonej nieruchomości jest związana służebność gruntowa w zakresie niezbędnym do korzystania z niej.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że zostały spełnione podmiotowe

i przedmiotowe przesłanki nieodpłatnego przyznania na rzecz skarżących prawa własności działki siedliskowej położonej w miejscowości M., przy ul. [...].

Spór w sprawie sprowadza się do oceny, jaka powierzchnia działki wyczerpuje roszczenie skarżących wynikające z ww. przepisu. Na mocy decyzji organów obu instancji I. M. i J.M. została nieodpłatnie przyznana na współwłasność działka nr ewid. [...] o pow. 0,0574 ha - jako jedna z dwóch działek wydzielonych geodezyjnie z działki nr [...]. Tymczasem skarżący we wniosku z 29 sierpnia 2012 r. wnieśli o przeniesienie prawa własności całej działki nr ewid. [...] o pow. 0,3100 ha (tj. o powierzchni odpowiadającej działce przejętej na rzecz Skarbu Państwa), a na późniejszym etapie postępowania administracyjnego - "jej części o powierzchni nie mniejszej niż 1000m2".

Rozstrzygając powyższe należy na wstępie wskazać, że celem regulacji zawartej w art. 6 ustawy było uporządkowanie stosunków własnościowych przez zrównanie sytuacji prawnej rolników przekazujących gospodarstwo rolne Państwu przed dniem 1 stycznia 1983 r. i po tej dacie, a także odejście od oderwania własności budynków od działki gruntu na której je wzniesiono (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 czerwca 2002 r. sygn. akt III CZP 37/02, LEX 53712). Analiza uregulowań prawnych zawartych w art. 6 ustawy prowadzi do wniosku, iż przepis ten nie gwarantuje właścicielom budynków, które pozostały własnością rolnika po przekazaniu gospodarstwa rolnego (wraz z działką gruntu na której budynki te były posadowione) na rzecz Skarbu Państwa, bezpłatnego przekazania na ich rzecz tej samej co do powierzchni, działki geodezyjnie wyodrębnionej, która była przedmiotem przekazania w zamian za świadczenie emerytalno-rentowe, ale tylko takiej działki która jest zabudowana, a więc nieruchomości co do zasady odpowiadającej powierzchni posadowionych na niej budynków. Art. 6 ustawy nie nakłada na organ administracji państwowej (obecnie starostę) obowiązku przeniesienia na rzecz właścicieli budynków znajdujących się na działce, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu, własności gruntu całego dawnego siedliska, lecz jedynie takiej powierzchni gruntu (działki), która jest niezbędna do korzystania z budynków (por. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 1990 r., sygn. akt II SA 593/90, LEX nr 11566). W uzasadnieniu tego wyroku NSA wskazał, iż przy ustalaniu rozmiarów i kształtu działki, która ma być przedmiotem nieodpłatnego przekazania właścicielom budynków usytuowanych na byłym siedlisku, należy uwzględniać przede wszystkim ich uzasadniony interes przejawiający się

w umożliwieniu im dojazdu do tych budynków i swobodnego z nich korzystania.

Z kolei w wyroku z dnia 20 lutego 1990 r. w sprawie Sa/Lu 941/89 (LEX nr 36968) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż powierzchnia działki gruntu podlegającej zwrotowi w trybie analizowanego art. 6 nie musi być równa powierzchni działki siedliskowej przekazanej Państwu przed 1 stycznia 1983 r. O wielkości działki podlegającej zwrotowi w tym trybie rozstrzyga organ orzekający w takiej sprawie, oceniając całokształt wszechstronnie zebranego w niej materiału dowodowego oraz uwzględniając interes społeczny i słuszne interesy stron, mieszczące się w granicach prawa. Wydzielenie z większej działki jej części zabudowanej jako odrębnej działki

i przeniesienie własności tylko części zabudowanej na rzecz dotychczasowego właściciela budynków, a przeznaczenie pozostałej części - jako odrębnej działki - na inne cele nie narusza prawa i jest zgodne z celem, jakiemu służyło unormowanie zawarte w art. 6 ustawy. Z brzmienia powołanego przepisu wynika iż ustawodawca, posługując się pojęciem "działka" miał na uwadze działkę lub część większej działki, na której znajdują się budynki, wydzielonej geodezyjnie w oddzielną działkę.

W praktyce działki siedliskowe mogły być zabudowane samodzielnie, to znaczy, że cała działka została zabudowana i nie można jej podzielić na dwie lub więcej działek; mogły też być działki kilku, a nawet kilkunastohektarowe, stanowiące gospodarstwo rolne, w których siedlisko stanowi tylko niewielka ich część. Po wydzieleniu siedliska z większej działki i oznaczeniu go numerem geodezyjnym powstaje działka siedliskowa i druga działka geodezyjna przeznaczona do rolniczego użytkowania, która nie podlega przekazaniu (por. wyrok NSA z dnia 30 listopada 1990 r. w sprawie II SA 697/90, LEX nr 11565).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż niezasadne jest stanowisko skarżących, iż art. 6 ustawy co do zasady gwarantuje właścicielowi budynków zwrot całej, wchodzącej w skład przekazywanego gospodarstwa rolnego działki, na której znajdowały się budynki pozostające nadal własnością rolnika.

Zauważyć należy, że ustalenie powierzchni wydzielonej działki nr [...]/1, pozwalającej na swobodne korzystanie przez skarżących ze znajdujących się na niej zabudowań, organ poczynił na podstawie oględzin z 19 czerwca 2013 r. Powierzchnia ta umożliwia prawidłowe korzystanie nie tylko z istniejącego budynku mieszkalnego o powierzchni zabudowy 24 m2, ale również z piwnicy, znajdującej się na tej działce. Bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostaje natomiast planowany przez skarżących remont ww. domu przewidujący jego powiększenie, albowiem przy ustalaniu powierzchni przekazywanej na podstawie art. 6 ustawy, decyduje stan faktyczny zabudowy działki w dniu wydania decyzji o przeniesieniu jej własności,

a nie ewentualne zamierzenia właściela budynków na przyszłość (por. wyrok NSA

z dnia 8 listopada 1990 r., sygn. akt II SA 639/90, ONSA 1991/1/2).

Chybionym jest także zarzut naruszenia art. 7 kpa poprzez nieustalenie, czy możliwy jest inny dojazd do działki nr ewid. [...]/2 niż przez wydzielony pas gruntu oznaczony punktami 1466-880-969. Nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy twierdzenie skarżących, że dojazd do ww. nieruchomości jest możliwy poprzez działkę nr ewid. [...], gdyż jest ona wykorzystywana przez mieszkańców miejscowości do celów komunikacyjnych. Przeczy temu

w szczególności ortofotomapa, na której uwidoczniona jest ww. nieruchomość,

w znacznej części porośnięta drzewami, zwłaszcza od strony działki nr [...] (k. 133 akt administracyjnych). Także z pisma Urzędu Gminy S. z 4 czerwca 2013r. wynika, że droga oznaczona w ewidencji gruntów nr [...] położona

w M. nie leży w ciągu drogi gminnej, a ponadto parametry i stan techniczny tej drogi nie zapewniają dojazdu do działki nr [...] (k. 82 akt administracyjnych).

Bez znaczenia dla wyniku sprawy jest również kwestia odległości budynku wraz z otworem okiennym od granicy działki. W tym zakresie należy w pełni podzielić stanowisko organu, że w sprawie nie można odwoływać się do przepisów ustalających zasady sytuowania budynków zawartych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r., Nr 75, poz. 690 ze zm.). Zgodnie z treścią § 2 tego rozporządzenia, przepisy w nim zawarte stosuje się przy projektowaniu i budowie, w tym także odbudowie, rozbudowie, nadbudowie, przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych, a więc nie mają one zastosowania

w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w trybie art. 6 ustawy, w wyniku którego podjęta została zaskarżona decyzja.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.