Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1513/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Opłaty administracyjne
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy: article: par. 1 ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 18 poz 177
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu.
article: art. 3 par. 1 pkt 4, art. 146 par. 1 i par. 2, art. 200, art. 205 par. 2;
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 17 kwietnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie WSA Barbara Koś (spr.) WSA Marzenna Kosewska Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2014 roku przy udziale sprawy ze skargi A. S. na czynność Starosty z dnia 29 sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za wydanie kart pojazdów I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności, II. uznaje obowiązek Starosty dokonania zwrotu A. S. części opłat pobranych za wydanie 45 kart pojazdów w wysokości po [...],- zł ([...] złotych) za każdą z kart wydanych na pojazdy wg poniższego wykazu: 1. Seat Malaga nr. rej. [...] data rej. 05.03.2002 2. Renault 19 nr. rej. [...] data rej. 05.03.2002 3. Opel Kadett nr. rej. [...] data rej. 12.03.2002 4. Mercedes Benz 190 nr. rej. [...] data rej. 12.03.2002 5. Opel Astra nr. rej. [...] data rej. 12.03.2002 6. Ford Ka nr. rej. [...] data rej. 09.04.2002 7. Vw Polo nr. rej. [...] data rej. 09.04.2002 8. Opel Kadett nr. rej. [...] data rej. 09.04.2002 9. Vw Passat nr. rej. [...] data rej. 29.04.2002 10. BMW 318 nr. rej. [...] data rej. 29.04.2002 11. Renault Clio nr. rej. [...] data rej. 26.04.2002 12. Mercedes-Benz 814 nr. rej. [...] data rej. 29.04.2002 13. Opel Kadett nr. rej. [...] data rej. 29.04.2002 14. Audi 80 nr. rej. [...] data rej. 29.04.2002 15. Vw Passat nr. rej. [...] data rej. 29.04.2002 16. Renault 19 nr. rej. [...] data rej. 29.04.2002 17. Opel Astra nr. rej. [...] data rej. 29.04.2002 18. Mercedess-Benz 809 nr. rej. [...] data rej. 28.06.2002 19. Peugeot nr. rej. [...] data rej. 28.06.2002 20. Mercedes-Benz 208 nr. rej. [...] data rej. 28.06.2002 21. Ford Transit nr. rej. [...] data rej. 18.07.2002 22. Vw Golf nr. rej. [...] data rej. 18.07.2002 23. Vw Golf nr. rej. [...] data rej. 18.07.2002 24. Opel Omega nr. rej. [...] data rej. 27.08.2002 25. Renault Trafie nr. rej. [...] data rej. 27.08.2002 26. Vw Transporter nr. rej. [...] data rej. 27.08.2002 27. Mercedes-Benz 210 nr. rej. [...] data rej. 27.08.2002 28. Vw Golf nr. rej. [...] data rej. 13.09.2002 29. Citroen AX nr. rej. [...] data rej. 13.09.2002 30. Citroen ZX nr. rej. [...] data rej. 13.09.2002 31. Mercedes-Benz 208 nr. rej. [...] data rej. 13.09.2002 32. Ford Escort nr. rej. [...] data rej. 13.09.2002 33. Peugeot 309 nr. rej. [...] data rej. 27.09.2002 34. Mercedes-Benz nr. rej. [...] data rej. 27.09.2002 35. Ford Escort nr. rej. [...] data rej. 08.10.2002 36. Renault 19 nr. rej. [...] data rej. 08.10.2002 37. Seat Ibiza nr. rej. [...] data rej. 08.10.2002 38. Opel Kadett nr. rej. [...] data rej. 10.10.2002 39. Ford Escort nr. rej. [...] data rej. 17.10.2002 40. Opel Vectra nr. rej. [...] data rej. 17.10.2002 41. Renault 19 nr. rej. [...] data rej. 23.10.2002 42. Ford Transit nr. rej. [...] data rej. 23.10.2002 43. Fiat Ducato nr. rej. [...] data rej. 23.10.2002 44.. Ford Transit nr. rej. [...] data rej. 18.11.2002 45. Vw Transporter nr. rej. [...] data rej. 28.03.2003 III. zasądza od Starosty na rzecz skarżącego kwotę [...],- zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W piśmie z dnia 26 marca 2012 r. A. S., reprezentowany przez pełnomocnika – adwokata, złożył wniosek o stwierdzenie nadpłaty opłat uiszczonych za wydanie [...] kart pojazdów zgodnie z załączonym do wniosku wykazem w łącznej kwocie [...] zł. Wnioskodawca powołał się w uzasadnieniu wniosku na niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137 poz. 1310) – na podstawie którego uiścił opłaty za wydanie kart pojazdu w wysokości po 500 zł – z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP.

W odpowiedzi na powyższy wniosek Starosta [...] w piśmie z dnia 29 sierpnia 2013 r. nr [...] odmówił A. S. zwrotu żądanych we wniosku opłat za wydanie [...] kart pojazdów według załączonego wykazu, stwierdzając że wprawdzie przepis rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. ustalający wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu w kwocie 500 zł został uznany za niezgodny z Konstytucją RP, jednak w dacie rejestracji pojazdów istniała podstawa prawna do pobrania opłaty w tej kwocie. Organ administracji nie mógł nie zastosować przepisu prawa powszechnie obowiązującego, nawet gdyby był przekonany o jego niekonstytucyjności, gdyż nie posiada w tej mierze uprawnień takich jak sąd.

Pismem z dnia 12 września 2013 r. A. S., reprezentowany przez pełnomocnika, wezwał Starostę do usunięcia naruszenia prawa. W uzasadnieniu podniósł, że konsekwencją uznania przepisu rozporządzenia za niekonstytucyjny w dacie jego stosowania przez organ jest stwierdzenie, że w świetle obowiązujących przepisów prawa strona miała obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu wyłącznie w wysokości uwzględniającej kryteria wynikające z art. 77 ust. 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym.

Starosta nie odpowiedział na powyższe wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.

A. S., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł skargę na powyższą czynność Starosty z dnia 29 sierpnia 2013 r., zarzucając naruszenie:

1) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i § 4 K.p.a.,

2) prawa materialnego - poprzez zastosowanie w stanie faktycznym sprawy § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 18, poz. 17) w sytuacji, w której powołany przepis rozporządzenia jest niezgodny z przepisem art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04, OTK-A2006/1/3).

W powołaniu na powyższe zarzuty Skarżący wniósł o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonego aktu oraz stwierdzenie obowiązku Starosty do zwrotu A S. części opłat za wydanie [...] kart pojazdów pobranych ponad kwotę wynikającą z art. 77 ust. 3 w zw. z ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., nr 108, poz. 908 ze zm.). Ponadto strona wniosła o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz kosztu opłaty skarbowej od przedłożonego dokumentu pełnomocnictwa.

W uzasadnieniu skargi strona podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie. Podkreśliła, że przysługuje jej uprawnienie do zwrotu uiszczonej przez nią kwoty za wydanie kart pojazdu w wysokości przekraczającej koszty związane z drukiem i dystrybucją kart pojazdów, a na Staroście spoczywa obowiązek zwrotu nadpłaconej kwoty.

Odpowiadając na skargę Starosta wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Ponadto podniósł, że wniosek o stwierdzenie przez sąd obowiązku zwrotu kwoty nienależnie pobranych opłat jest niezgodny z ustawą - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpatrywanej sprawy jest czynność Starosty - odmowa zwrotu części opłat za wydanie kart pojazdów, pobranych na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 18 poz. 177). Na wstępie rozważań należy zauważyć, że powołany przepis ww. rozporządzenia zawierał taką samą regulację jak § 1 ust. 1 późniejszego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137 poz. 1370), a mianowicie przewidywał pobór przez organ rejestrujący opłaty w wysokości 500 zł za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Stąd też poniższe rozważania dotyczące § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu należy w pełni odnieść także do istotnego w sprawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu.

Zaskarżona czynność Starosty została wydana w oparciu o dotychczasową praktykę ukształtowaną w wyniku uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 3/07 (ONSAiWSA z 2008 r. nr 2, poz. 21, Lex nr 341207). W uchwale tej przesądzono, że "skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310 ze zm.), jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)". W uzasadnieniu motywów uchwały zaznaczono, że taka kwalifikacja sprawy jest spowodowana tym, że do zwrotu opłaty za kartę pojazdu nie mogą mieć zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej o zwrocie podatku, a jednocześnie nie ma podstaw by wniosek załatwić w drodze decyzji administracyjnej w oparciu o Kodeks postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił ponadto uwagę na szczególny charakter, jaki ma "opłata za wydanie karty pojazdu". Podkreślił, że jej celem jest jedynie przeniesienie na właściciela pojazdu kosztów związanych z faktycznym wytworzeniem i wydaniem karty przez organ rejestrujący, co w innych przypadkach jest zasadniczo obowiązkiem producenta lub importera pojazdu. Należy także wspomnieć, że niepodatkowy charakter "opłaty za wydanie karty pojazdu" potwierdził również Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 16 maja 2007 r., sygn. akt III CZP 35/07 (OSNC 2008/7-8/72, Lex nr 258519) dopuszczając możliwość dochodzenia jej zwrotu przed sądem powszechnym.

Niewątpliwie powyższą uchwałą o sygn. akt I OPS 3/07 Naczelny Sąd Administracyjny przesądził dopuszczalność kognicji sądów administracyjnych w sprawach zwrotu opłat za wydanie kart pojazdów, a także określił charakter uiszczonych należności oraz wskazał tryb załatwiania żądania ich zwrotu. Należy przy tym zaznaczyć, że w powołanej uchwale nie wskazano jednoznacznie, jak należy kwalifikować odmowę zwrotu części opłaty za kartę pojazdu – jako akt czy czynność z zakresu administracji publicznej. Jednakże uwzględniając pogląd prezentowany w orzecznictwie i doktrynie, a także stanowisko Biura Orzecznictwa NSA (pismo z dnia 22 października 2012 r., nr BO/Wiz-460-65/12) w tym zakresie, Sąd w składzie orzekającym potraktował zaskarżoną odmowę zwrotu części opłat za wydanie kart pojazdu jako czynność organu administracji publicznej

Przystępując do merytorycznej oceny legalności zaskarżonej czynności, należy wskazać, że zgodnie z dominującym nurtem orzecznictwa sądowoadministracyjnego przyjąć należy istnienie podstaw nakazujących dokonanie przez organ zwrotu kwoty żądanej przez stronę skarżącą (zob. m. in. wyrok WSA w Poznaniu z 7 lipca 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 275/10, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przedmiot niniejszej sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy uzasadnione było domaganie się przez skarżącego czynności Starosty polegającej na zwrocie nadpłaconych opłat za wydanie kart pojazdów dla samochodów, które to opłaty zostały pobrane w oparciu o przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. W tym miejscu należy zauważyć, że tożsamy w treści § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu uznany następnie został przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. W wyroku z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04 (Dz. U. Nr 15, poz. 119) Trybunał uznał, że niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym polega na tym, że przez zawyżenie wysokości opłaty wykroczono poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. Rozporządzenie bowiem niezgodnie ze wskazanymi w ustawie wytycznymi w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty ustalało opłatę, uwzględniając dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewiduje. Dlatego też § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia został uznany za niezgodny również z art. 92 ust. 1 Konstytucji, który nakazuje wydanie rozporządzeń w celu wykonania ustaw i wyklucza przejmowanie przez organ wydający rozporządzenie uprawnień ustawodawcy. Rozporządzenie może być bowiem wydane wyłącznie na podstawie wyraźnego, a więc opartego tylko na domniemaniu lub na wykładni celowościowej, szczegółowego upoważnienia ustawy, w granicach tego upoważnienia i w celu wykonania ustawy. Trybunał Konstytucyjny uznał ponadto, że § 1 ust. 1 rozporządzenia jest niezgodny z art. 217 Konstytucji, gdyż ustanowiona w nim opłata stanowi – ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów świadczonej usługi – daninę publiczną o charakterze podatkowym. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny orzekł, że § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu traci moc z dniem 1 maja 2006 r.

W ocenie Sądu w niniejszym składzie, pomimo że Trybunał Konstytucyjny uznał za niezbędne odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu do dnia 1 maja 2006 r. przepis ten był niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od samego początku jego obowiązywania. Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 178 Konstytucji RP sędziowie, w sprawowaniu swego urzędu są niezawiśli i podlegają jedynie Konstytucji i ustawom. Oznacza to, że jeżeli sąd orzekający stwierdzi niekonstytucyjność aktu niższej niż ustawa rangi, może odmówić z tego powodu jego stosowania. Nie ma rozbieżności zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie co do tego, że sąd może w toku rozpoznawania sprawy ocenić, czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy (por. wyrok NSA z 24 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 418/08, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, uchwała NSA z 30 października 2000 r., sygn. akt OPK 13/00, ONSA z 2001 r., Nr 2, poz. 63 oraz wyrok NSA w składzie 7 sędziów z 16 stycznia 2006 r., sygn. akt I OPS 4/05, ONSAiWSA nr 2, poz. 39). To uprawnienie sądów nie pozostaje w kolizji z rolą Trybunału Konstytucyjnego, który na podstawie art. 188 Konstytucji RP jest powołany do orzekania w sprawach zgodności przepisów prawa, wydanych przez centralne organy państwowe, z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami. W przypadku stwierdzenia niezgodności przepisów rozporządzenia z Konstytucją i ustawą różnica polega na tym, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające taką niezgodność wywołuje ten skutek, że zakwestionowane przepisy tracą moc z chwilą wskazaną przez Trybunał, podczas gdy stwierdzenie takiej niezgodności przez Sąd jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy, pomimo że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym.

Ponadto, rozpatrując niniejszą sprawę należy mieć na uwadze sprzeczność powołanego przepisu rozporządzenia z 2003 r. z art. 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dawniej art. 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE)). Postanowienia Traktatu są bezpośrednio stosowane i mają walor nadrzędności nad prawem krajowym państw członkowskich, co znajduje odzwierciedlenie w art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 3 i art. 91 Konstytucji RP oraz Traktatu akcesyjnego dotyczącego przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 2 Aktu o warunkach przystąpienia stanowiącego część Traktatu, od dnia przystąpienia do Unii Europejskiej Polska jest związana postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny. Art. 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej stanowi zaś, że żadne Państwo Członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe (zasada niedyskryminacji w ramach wspólnego rynku). Zgodność krajowych regulacji prawnych odnoszących się do opłat za wydanie karty pojazdu z powołanym przepisem art. 90 TWE stała się przedmiotem postanowienia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2007r. w sprawie C-134/07 (Lex nr 354541) wydanego w związku z pytaniem prejudycjalnym Sądu Rejonowego w Jaworznie. W orzeczeniu tym Trybunał orzekł, że sporna opłata jest objęta zakazem z art. 90 akapit pierwszy TWE. Trybunał stwierdził też, że "art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie, takiej jak przewidziana w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, która to opłata w praktyce jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany".

W świetle powyższych rozważań Sąd w składzie orzekającym, korzystając z kompetencji wynikającej z art. 178 Konstytucji RP, uznał, że istotny w sprawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, będący podstawą poboru od skarżącego opłat za wydanie kart pojazdu w wysokości po 500 zł, podobnie jak tożsamy w treści § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. Sporna opłata wynikająca z tego przepisu jest również objęta zakazem z art. 90 akapit pierwszy TWE.

Uwzględniając powyższe, Sąd w składzie orzekającym doszedł do przekonania, że zaskarżona czynność Starosty polegająca na odmowie zwrotu części opłat (ponad kwotę 75 zł) za wydanie kart pojazdu pobranych w oparciu o wadliwą podstawę prawną (§ 1 ust. 1 ww. rozporządzenia z 2002 r.) narusza prawo, co skutkowało stwierdzeniem jej bezskuteczności na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a.

Jednocześnie Sąd uznał, że skoro żądanie zwrotu opłaty dotyczy obowiązku wynikającego z przepisów prawa, to podmiot, którego obowiązku dotyczy akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. ma prawo żądać, aby sąd orzekł o jego istnieniu lub nieistnieniu (art. 146 § 2 P.p.s.a.). W powołanej uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07 wyrażony został pogląd, że obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu ma charakter publicznoprawny, a więc wynikający z przepisów prawa administracyjnego. Sprawa odmowy zwrotu opłaty będąca przedmiotem zaskarżonej do sądu czynności organu administracji, jako dotycząca obowiązku publicznoprawnego ma swoje źródło w art. 77 ust. 3 ustawy – Prawo o ruchu drogowym ustanawiającym ten obowiązek oraz w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. Nie ma przy tym znaczenia, że ten ostatni przepis został uznany przez Sąd za niekonstytucyjny. Z uwagi na to, że uprawnienie skarżącego do zwrotu opłat ponad kwoty wynikające z przepisów prawa (ustawy) ma charakter bezpośredni, a nie podlegało ono konkretyzacji w formie indywidualnego aktu prawnego, zachodziła potrzeba uznania go w treści niniejszego orzeczenia (art. 146 § 2 P.p.s.a.). Konkretyzacja ta przyjmuje postać uznania obowiązku organu do dokonania zwrotu skarżącemu pobranych bez podstawy prawnej części opłat w kwotach po 425 zł za wymienione w punkcie II sentencji wyroku karty pojazdu (por. uzasadnienia wyroków NSA z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt l OSK 589/09 i l OSK 590/09 oraz wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 22 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Go 843/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Uznając obowiązek organu do zwrotu skarżącemu części opłat za karty pojazdu i ustalając wysokość części podlegającej zwrotowi na poziomie po 425 zł, Sąd kierował się w szczególności treścią powołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 17 stycznia 2006 r. Sąd uznał, że niewątpliwie uiszczona przez skarżącego kwota 500 zł za wydanie karty pojazdu była zawyżona w stosunku do pobranej, gdyż opłata winna uwzględniać wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją, o których mowa w art. 77 ust. 5 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Powyższe uzasadnia obowiązek organu, który pobrał przedmiotową opłatę do zwrotu skarżącemu różnicy pomiędzy opłatą pobraną a należną z uwzględnieniem wytycznych zawartych w ww. przepisie. Pomocnym w zakresie ustalenia wysokości kwoty podlegającej zwrotowi był również przepis § 1 ust. 1 obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 59, poz. 421), zgodnie z którym opłata za kartę pojazdu wynosi 75 zł. Zatem różnica pomiędzy opłatą uiszczoną przez skarżącego (500 zł) a opłatą pobieraną na podstawie rozporządzenia z 2006 r. (75 zł) wynosi 425 zł. Dodatkowym argumentem przemawiającym za taką interpretacją jest też fakt, że zarówno w § 1 ust. 3 rozporządzenia z 2002 r., jak i w § 1 ust. 2 rozporządzenia z 2003 r. przewidziana opłata za wydanie wtórnika karty pojazdu wynosiła także 75 zł. Kwota w tej samej wysokości wyznaczona została też za wydanie wtórnika karty pojazdu w § 1 ust. 2 rozporządzenia z 2006 r. (por. uzasadnienie powołanego wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 22 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Go 843/11 oraz wyroku WSA w Białymstoku z dnia 26 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Bk 699/09, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jednocześnie Sąd nie określił w wyroku czy i w jakim zakresie zaskarżona czynność nie może być wykonana. W ocenie Sądu wykładnia celowościowa art. 152 P.p.s.a. prowadzi do wniosku, że przepis ten odnosi się do aktów lub czynności, które podlegają wykonaniu. Ratio legis niniejszego przepisu wskazuje, że jego stosowanie ma zabezpieczyć stronę, której skarga została uwzględniona przed ewentualnym wykonaniem przez organ, przed uprawomocnieniem się wyroku, czynności, której bezskuteczność została stwierdzona przez Sąd. Z uwagi na to, że zaskarżona czynność ma charakter wyłącznie odmowny i nie wiąże się z nałożeniem na stronę jakiegokolwiek obowiązku, bądź przyznaniem uprawnienia, uznać należy, iż jako taka nie nadaje się ona do wykonania (nie ma przymiotu wykonalności). Stąd też nie znaleziono podstaw do orzekania w przedmiocie jej wykonania, w trybie art. 152 P.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a., uwzględniając: wpis stały od skargi w kwocie [...] zł, stawkę wynagrodzenia adwokata w kwocie [...] zł (§ 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu – Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) oraz kwotę [...] zł uiszczoną przez pełnomocnika tytułem opłaty skarbowej od złożonego w Sądzie dokumentu pełnomocnictwa.