Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 381/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2007-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Dnia 18 stycznia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), Protokolant Asystent sędziego Dominika Trella, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2007 roku sprawy ze skargi R. K. i Z. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zameldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz R. K. i Z.K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 381/06

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta Ł. działając na podstawie art. 47 ust. 2 w związku z art. 9 ust. 2a i 2b ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 87 poz. 960 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. (Dz.U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) odmówił zameldowania Z. K. na pobyt stały w lokalu nr 29 przy ul. A 98 w Ł.

Z prośbą o zameldowanie pod tym adresem na pobyt stały Z. K., wystąpił w dniu 15 grudnia 2005 r. R. K. (syn), najemca lokalu nr 29 znajdującego się w Ł. przy ulicy A 98. Oświadczył, że jego matka przebywa stale pod tym adresem i nie posiada własnego innego lokalu mieszkalnego, ani też żadnego tytułu do innego lokalu mieszkalnego.

Organ I instancji uzasadniając decyzję odmowną argumentował m.in., że zgodnie z art. 29 ust. 1 cytowanej ustawy potwierdzenie faktu pobytu osoby dokonuje wynajmujący, najemca, osoba, której przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu lub właściciel lokalu. Potwierdzenie pobytu zawiera w sobie element zgody na ten pobyt wyrażonej przez właściciela lub podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu. Nie jest zatem możliwe zameldowanie na stałe w lokalu osób, których pobyt jest sprzeczny z wolą osoby dysponującej tytułem prawnym do lokalu. Wobec faktu, że właścicielka lokalu M. A. nie wyraża zgody na zamieszkiwanie i zameldowanie Z. K., organ odmówił zameldowania.

Pismem z dnia [...] R.K. wniósł odwołanie od powyższej decyzji. W jego ocenie zostały spełnione przesłanki zameldowania jego matki na pobyt stały pod wskazanym adresem, a brak zgody na zameldowanie ze strony właścicielki lokalu pozbawia go możliwości opieki nad 83 letnia matką , co jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] podjętą na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy dnia 10 kwietnia 1974r.o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 87 poz. 960 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu swej decyzji podniósł, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 cytowanej ustawy osoba posiadająca obywatelstwo polskie i przebywająca stale na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana zameldować się w miejscu pobytu stałego, czyli w miejscu zamieszkania w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 powołanej ustawy).

Wykonanie obowiązku meldunkowego polega na zgłoszeniu właściwemu organowi danych wymaganych do zameldowania – art. 11 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy. Na podstawie zgłoszenia obejmującego wymagane dane, organ meldunkowy obowiązany jest dokonać zameldowania – art. 47 ust. 1 powyższej ustawy. Wyjątki od tej zasady określone zostały m.in. w ust. 2 tego artykułu, który upoważnia organ prowadzący ewidencję ludności do rozstrzygania o zameldowaniu w sytuacji, gdy dane zawarte w zgłoszeniu budzą wątpliwości.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące należy przedstawić potwierdzenie pobytu w lokalu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu oraz do wglądu dokument potwierdzający tytuł prawny do tego lokalu. Dokumentem potwierdzającym tytuł prawny do lokalu może być umowa cywilnoprawna, wypis z księgi wieczystej, decyzja administracyjna, orzeczenie sądu lub inny dokument poświadczający tytuł prawny do lokalu. Zgodnie zaś z brzmieniem art. 29 ust. 1 tej ustawy, właściciel lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu jest obowiązany potwierdzić fakt pobytu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące w tym lokalu. Potwierdzenia faktu pobytu osoby w lokalu dokonuje się na formularzu meldunkowym w formie czytelnego podpisu z oznaczeniem daty jego złożenia.

Organ II instancji zauważył, że organ I instancji słusznie wskazał, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, iż potwierdzenie pobytu zawiera w sobie element zgody na ten pobyt wyrażony przez właściciela lub podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu, a tym samym potwierdza, że pobyt ten jest legalny. Zdaniem organu nie jest możliwe zameldowanie w lokalu osoby, której pobyt jest sprzeczny z wolą osoby dysponującej lokalem (sygn. akt: V SA 519/03- LEX nr 146738, sygn. akt III SA/Łd 318/05, sygn. akt: III SA/Łd 357/05).

Organ odwoławczy wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego bezspornie wynika, że Z. K. w lokalu nr 29 przy ulicy A 98 w Ł. zamieszkuje oraz, że wynajmująca przedmiotowy lokal M. A., reprezentująca właścicieli posesji przy ulicy A 98 w Ł. od początku nie godzi się na przebywanie i zameldowanie Z. K. w tym lokalu, dowodząc, że jej pobyt jest sprzeczny z umową najmu zawartą z R. K., która w § 4 wyraźnie określa osoby uprawnione do zameldowania w tym lokalu i w związku z tym wypowiedziała najem przedmiotowego lokalu.

Zdaniem Wojewody [...] , słusznie organ I instancji uznał, że pomimo iż Z. K. przebywa w lokalu nr 29 przy ulicy A 98 w Ł., to jednak z uwagi na fakt, iż pobyt ten jest sprzeczny z wolą wynajmującej, należało odmówić przedmiotowego zameldowania.

Zameldowanie choć jest wyłącznie potwierdzeniem faktu pobytu konkretnej osoby pod określonym adresem, to jednak nie może prowadzić do urzędowego potwierdzenia stanu sprzecznego z prawem.

Organ orzekający zaznaczył również, że argument R. K. odnoszący się do konieczności sprawowania opieki nad matką jest nieprzekonujący, bowiem jak wynika z akt sprawy w przedmiotowym lokalu przebywa sporadycznie (raz w tygodniu) i sam nie traktuje tego lokalu jako jego miejsca pobytu stałego, gdyż nie jest w nim zameldowany.

W ocenie organu odwoławczego bez wpływu na sposób rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest fakt, że R. K. wniósł do Sądu Rejonowego dla Ł.-W. w Ł. pozew o ustalenie bezskuteczności wypowiedzenia umowy najmu przedmiotowego lokalu.

Wojewoda [....] wyjaśnił, że przepisy art. 6 i 7 Kodeksu postępowania administracyjnego wykluczają stosowanie zasad współżycia społecznego w postępowaniu administracyjnym i nie mogą one stanowić podstawy prawnej decyzji administracyjnej, jak również nie mogą stanowić dyrektywy wykładni przepisów prawa materialnego administracyjnego, za wyjątkiem wypadków, gdy przepisy tego prawa wyraźnie na to wskazują. Zasady prawa cywilnego należą bowiem do systemu prawa cywilnego.

Od powyższej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] R. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. Oświadczył jednocześnie, że skargę składa we własnym imieniu i w imieniu matki Z. K., której pełnomocnictwo załączył.

Kwestionując rozstrzygnięcie organu administracji o odmowie zameldowania jego matki wskazał, iż zgodnie z obowiązującą ustawą z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny ( Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) na dzieciach ciąży względem rodziców obowiązek alimentacyjny i obowiązek zapewnienia opieki. Z obowiązku alimentacyjnego wynika także obowiązek podjęcia osobistych starań w zapewnieniu uprawnionemu odpowiednich warunków życia (również dachu nad głową). Z. K. jest osobą starszą (ma 83 lata),schorowaną i nie posiada żadnego lokalu nadającego się do zamieszkania (ani nie wynajmuje). Jej dochód to emerytura w wysokości 1078,63 zł, z której około 150-200 zł miesięcznie wydaje na leki. Po opłaceniu wszystkich wymaganych zobowiązań kredytowych na życie pozostaje jej około 300 zł. Jednocześnie skarżąca wymaga stałej opieki i pomocy najbliższych osób dorosłych. Skarżący podniósł, że nawet jeśli on jako jej jedyny syn nie przebywa stale w lokalu 29 przy ulicy A 98 w Ł., to pomaga matce finansowo oraz zapewnia jej opiekę osób dorosłych ( w czasie jego nieobecności opiekę nad nią sprawują dwie dorosłe córki R. K., które stale przebywają w tym lokalu i są zameldowane), co jest niezbędne ze względu na jej stan zdrowia. Zdaniem skarżącego fakt, iż potwierdził własnoręcznym podpisem umowę najmu z dnia 31 stycznia 2004 r., zastrzegającą uprawnienia do zameldowanie jedynie wyraźnie wskazanych tam osób, nie oznacza, że wystąpienie określonych okoliczności życiowych takich jak np. choroba matki i konieczność zapewnienia jej opieki nie może spowodować zmian w umowie. R. K. stwierdził, iż wobec tego, że jako jedyny syn jest zobowiązany pomagać finansowo matce i zapewnić jej opiekę, Z. K. może korzystać z lokalu przez niego wynajmowanego, bez względu na zgodę wynajmującej. Obowiązek meldunkowy polega na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego. Pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania, co wynika z ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Według skarżącego matka jego Z. K. spełnia te wymagania, więc odpowiedni organ nie powinien jej odmówić zameldowania. Skarżący dodał również, że zgodnie z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., organ meldunkowy gromadzi jedynie informacje w zakresie danych o miejscu pobytu osób, jest to faktycznie rejestrowanie danych, natomiast nie rejestruje on uprawnień do lokalu, ani nie kontroluje legalności zamieszkania.

Wobec powyższego R. K. uznał, iż organ meldunkowy nie ma prawa odmówić zameldowania jego matki w wynajmowanym przez niego lokalu, bez względu na zgodę wynajmującej.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – powołanej dalej jako p.p.s.a. (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U.00.98.1071 ze zm.) lub innych przepisach,

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Zaskarżona decyzja podlega zaś uchyleniu między innymi w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przechodząc do oceny zasadności wniesionej skargi, stwierdzić należy, że w ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż te, które zostały w niej podniesione. W postępowaniu administracyjnym obowiązuje bowiem zasada niezwiązania sądu zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to między innymi, że sąd nie musi w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu.

Dla dokonania merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji konieczne było wykazanie w pierwszej kolejności dopuszczalności wszczęcia w tej sprawie postępowania odwoławczego. Postępowanie odwoławcze nie ma charakteru inkwizycyjnego, może ono zostać wszczęte w myśl art. 127 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, wyłącznie na skutek odwołania wniesionego przez stronę. Aby zatem mogło zostać skutecznie wszczęte postępowanie odwoławcze, w postępowaniu tym musi zostać wykazane, iż osoba która wniosła odwołanie posiada przymiot strony w rozumieniu art. 28 wyżej wymienionej ustawy, tzn. że jej interesu prawnego dotyczy dany akt lub czynność. Interes prawny wyraża się zaś w możliwości zastosowania normy prawa administracyjnego materialnego w konkretnej sytuacji konkretnego podmiotu prawa. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się zatem do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Uzupełniająco należy dodać, że istotną cechą "strony" w rozumieniu art. 28 kpa jest to, że jest ona podmiotem własnych praw (interesów prawnych), które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Organ odwoławczy winien w toku postępowania odwoławczego zbadać i ocenić, czy skarżącemu służą prawa strony według przepisów prawa materialnego, które stanowią podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Ocena ta winna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny będący taką sytuacją, gdy określony podmiot jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej i nawet może to racjonalnie uzasadnić, jednakże brak jest normy prawnej mającej stanowić podstawę skierowania żądania stosownych czynności organu administracyjnego.

W przedmiotowej sprawie niewątpliwie postępowanie o zameldowanie Z. K. zostało wszczęte na wniosek jej syna R. K. złożony w dniu 15 grudnia 2005r. Postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji w trybie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych miało na celu wyjaśnienie wątpliwości, co do danych zgłoszonych organowi przez samą zainteresowaną Z. K. w zgłoszeniu pobytu stałego (brak potwierdzenia pobytu przez uprawniony podmiot). W postępowaniu o zameldowanie osoba zgłaszająca swój pobyt ( w tym wypadku Z. K.) wykonuje swój własny obowiązek meldunkowy wynikający z określonych przepisów ustawy. To właśnie na te przepisy powołał się organ odwoławczy rozpatrując odwołanie wniesione przez R. K., nie uzasadniając jednak w decyzji, czy i dlaczego uznał R. K. za stronę postępowania, czy też może traktował go jak pełnomocnika Z. K., jednak w takiej sytuacji należy podnieść, że akta administracyjne nie zawierają umocowania R. K. do działania w imieniu jego matki Z. K.

Rozstrzygnięcie powyższych kwestii miało bezpośredni wpływ na wynik sprawy. Należy bowiem podnieść, że wniesienie odwołania wszczynającego postępowanie odwoławcze przez podmiot nie będący stroną czyni to postępowanie bezprzedmiotowym i daje podstawę do umorzenia postępowania bez merytorycznego rozstrzygania danej sprawy z uwagi na brak podmiotu postępowania. (wyrok z 24.04.2003 r., sygn. akt: III SA 2225//01 Biuletyn Skarbowy 2003/6/25).

W ponownym postępowaniu organ odwoławczy ustali więc przede wszystkim status prawny R. K. i w zależności od poczynionych ustaleń podejmie odpowiednie rozstrzygnięcie.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art.145 § 1 ust.1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 cytowanej ustawy. Z uwagi na brak przymiotu wykonalności zaskarżonej decyzji, orzekanie w trybie art. 152 w/w ustawy o wstrzymaniu wykonania tej decyzji Sąd uznał za bezprzedmiotowe.