Wyrok NSA, sygn. akt II SA 1093/98
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1998-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 603  Utrzymanie i ochrona dróg publicznych i innych dróg ogólnodostępnych, ruch na tych drogach, koleje, lotnictwo cywilne, p
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Powołane przepisy: article: art. 73 ust. 1, art. 144
journal: Dz.U. 1997 nr 98 poz. 602
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 1993 nr 37 poz. 164
law: Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 14 kwietnia 1993 r. w sprawie rejestracji, ewidencji i oznaczania pojazdów.
article: art. 189
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Teza: Ustalenia w przedmiocie istnienia czy nieistnienia określonego prawa lub stosunku prawnego należą do właściwości sądów powszechnych /art. 189 Kpc/.

Organy administracji dokonują zaś rejestracji na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych. Nie mogą natomiast ani kreować ani korygować tych stosunków.

W tej sytuacji, gdy wnioskodawca nie przedstawi bezspornych dowodów własności pojazdu i jego podstawowych elementów, obowiązane są odmówić zarejestrowania zgłoszonego pojazdu.

TEZY

Ustalenia w przedmiocie istnienia czy nieistnienia określonego prawa lub stosunku prawnego należą do właściwości sądów powszechnych /art. 189 Kpc/.

Organy administracji dokonują zaś rejestracji na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych. Nie mogą natomiast ani kreować ani korygować tych stosunków.

W tej sytuacji, gdy wnioskodawca nie przedstawi bezspornych dowodów własności pojazdu i jego podstawowych elementów, obowiązane są odmówić zarejestrowania zgłoszonego pojazdu.


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją z 29 czerwca 1998 r. utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Gminy W. z dnia 12 maja 1998 r., którą odmówiono Ryszardowi W. zarejestrowania samochodu ciężarowego marki Kamaz.

W uzasadnieniu Wojewoda stwierdził, że Ryszard W. nabył przedmiotowy samochód w dniu 19 marca 1998 r., a 14 kwietnia 1998 r. wystąpił o jego zarejestrowanie. Do swojego wniosku dołączył umowę kupna-sprzedaży, dowód rejestracyjny oraz książkę pojazdu, a także inne dodatkowe dokumenty, z których wynika, że jeden z poprzednich właścicieli w czasie remontu kapitalnego samochodu dokonał w nim wymiany silnika. Organ I instancji odmówił zarejestrowania zgłoszonego samochodu, gdyż jego numery identyfikacyjne podane w dokumencie własności były niezgodne z danymi zawartymi w dowodzie rejestracyjnym. Decyzja ta jest prawidłowa. Ujawnione rozbieżności w dokumentach przedstawionych do rejestracji nie mogą być bowiem usunięte tylko na podstawie zapisu w książce pojazdu. Sam fakt wymiany głównych zespołów nie jest zresztą kwestionowany i nie stanowił podstawy odmowy zarejestrowania przedmiotowego samochodu. Uczyniono to natomiast ze względu na brak dowodów własności powyższych części oraz kopii dowodów rejestracyjnych, jeżeli zespoły te pochodziły z pojazdów już rejestrowanych, a zatem z uwagi na niespełnienie wymogów przewidzianych w par. 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 14 kwietnia 1993 r. w sprawie rejestracji, ewidencji i oznaczania pojazdów, w brzmieniu po zmianie tego przepisu dokonanej w dniu 10 października 1997 r. Dodać również należy, iż dokumenty przedstawione przez wnioskodawcę muszą zawierać dane rzetelne, autentyczne i zgodne ze stanem faktycznym. Dowód rejestracyjny omawianego pojazdu bezspornie wymogu tego nie spełnia. Nie może być zatem uznany za dokument, o którym mowa w art. 12 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym.

Decyzję Wojewody Ryszard W. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze, wnosząc o uchylenie rozstrzygnięć organów obu instancji, zarzucił, że bezpodstawnie powołano się w nich na przepisy rozporządzenia wykonawczego w brzmieniu obowiązującym od października 1997 r. Jego zdaniem przepisy te mogą odnosić się tylko do pojazdów remontowanych po wskazanej dacie. Nie powinny mieć natomiast zastosowania do samochodów, w których wcześniej dokonano wymiany podstawowych części. W przeciwnym razie rejestrowanie takich remontowanych pojazdów byłoby praktycznie niemożliwe. O ile bowiem dowody własności zespołów można uzyskać zawsze w drodze postępowania sądowego, to przedłożenie kopii dowodów rejestracyjnych pojazdów, z których części te pochodzą, obecnie w szeregu przypadkach byłoby niewykonalne.

Skarżący stwierdził ponadto, że zadeklarował chęć złożenia oświadczenia, iż jest właścicielem spornych części. Do tego wniosku organy w ogóle się nie ustosunkowały, co jego zdaniem stanowi istotne naruszenie art. 77 par. 1 i art. 78 par. 1 Kpa.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Podkreślono przy tym, że w sprawie brak jest bezspornego dowodu na to kiedy sporne części zostały zamontowane w przedmiotowym pojeździe oraz jakie jest pochodzenie silnika i nadwozia. Przedłożona przez skarżącego książka pojazdu może sugerować, że wymiany tych części dokonano w "1981 r.". Gdyby fakt ten rzeczywiście miał miejsce, to w czasie późniejszych czerokrotnych badań technicznych ujawniono by rozbieżności w numeracji części. Okoliczności te nasuwają uzasadnione wątpliwości co do pochodzenia pojazdu, a przynajmniej podstawowych jego zespołów. Nikt nie może bowiem przenieść więcej prawa niż sam posiada. Wątpliwości te mogą być wyjaśnione dopiero po przedstawieniu dokumentów, o których mowa w par. 5 ust. 3 cyt. rozporządzenia. Organ administracji nie jest bowiem uprawniony do rozstrzygania o prawie własności. Bezsporne dokumenty powinna przedłożyć strona ubiegająca się o zarejestrowanie samochodu. W przeciwnym razie pojazd nie może być dopuszczony do ruchu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 73 ust. 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. nr 98 poz. 602 ze zm./ rejestracji pojazdów dokonuje na wniosek właściciela, właściwy ze względu na jego miejsce zamieszkania /siedzibę/, kierownik rejonowego urzędu administracji ogólnej /ewentualnie organ samorządu terytorialnego/, wydając dowód rejestracyjny. W dowodzie tym, oprócz numeru rejestracyjnego oraz nazwiska i adresu właściciela, wpisuje się również dane techniczne pojazdu, w tym numer jego silnika i podwozia-nadwozia. Wynika to z załącznika Nr 1 do rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 14 kwietnia 1993 r. w sprawie rejestracji, ewidencji i oznaczania pojazdów /Dz.U. nr 37 poz. 164 ze zm./, w którym określony został wzór dowodu rejestracyjnego. Powyższe informacje dotyczące właściciela pojazdu podlegającego rejestracji oraz wspomnianych podstawowych zespołów pojazdu są zatem niezbędnymi elementami treści każdego dowodu rejestracyjnego.

W myśl art. 72 ust. 1 ustawy oraz par. 3 ust. 1 cyt. rozporządzenia, rejestracji dokonuje się między innymi na podstawie oryginału dowodu własności pojazdu, a jeżeli pojazd był już zarejestrowany także na podstawie ostatniego dowodu rejestracyjnego.

Z przepisów tych wynika, że w przypadku niespełnienia przewidzianych w nich wymogów rejestracja samochodu nie może nastąpić. Jest rzeczą oczywistą, że wymienione dokumenty muszą być nie tylko sporządzone przez powołane do tego organy lub osoby, ale nie mogą budzić jakichkolwiek wątpliwości co do ich zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy. Nie może być uznane za dopełnienie powyższych warunków przedstawienie dowodu rejestracyjnego, którego istotne elementy są niezgodne ze stanem faktycznym. Dowodu własności pojazdu nie może zaś stanowić umowa sprzedaży, w której numery podstawowych zespołów są sprzeczne z danymi zawartymi w dowodzie rejestracyjnym, zwłaszcza gdy osoba ubiegająca się o zarejestrowanie pojazdu nie wykazała, że stała się właścicielem także tych spornych części pojazdu.

W rozpoznawanej sprawie skarżący nie przedstawił dokumentów koniecznych do rejestracji przedmiotowego pojazdu. Bezspornym bowiem jest, że numery silnika i nadwozia wskazane w przedstawionym przez niego dowodzie rejestracyjnym nie pokrywają się z rzeczywistą numeracją tych zespołów. Dołączona do jego wniosku umowa kupna-sprzedaży nie może zaś stanowić wystarczającego dokumentu dla ustalenia własności pojazdu i jego głównych zespołów. Nie wynika bowiem z niej, aby zbywca pojazdu był właścicielem zamontowanego w pojeździe silnika i nadwozia, a w konsekwencji by mógł skutecznie przenieść na Ryszarda W. prawo własności omawianych zespołów. Ma to istotne znaczenie, gdyż niekwestionowaną zasadą jest, że nikt nie może przenieść na inną osobę więcej praw aniżeli jemu przysługuje. Niezbędnego dowodu własności nie mogło przy tym zastąpić samo oświadczenie skarżącego, nawet złożone po uprzedzeniu go o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Oświadczenie wnioskodawcy nie może bowiem dotyczyć własności podstawowych zespołów pojazdu /por. par. 4 ust. 1 i par. 5 ust. 1 i 2 cyt. rozporządzenia/.

Należy ponadto zauważyć, że ustalenia w przedmiocie istnienia czy nieistnienia określonego prawa lub stosunku prawnego należą do właściwości sądów powszechnych /art. 189 Kpc/. Organy administracji dokonują zaś rejestracji na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych. Nie mogą natomiast ani kreować ani korygować tych stosunków. W tej sytuacji, gdy wnioskodawca nie przedstawi bezspornych dowodów własności pojazdu i jego podstawowych elementów, obowiązane są odmówić zarejestrowania zgłoszonego pojazdu.

Z tych też względów skarga nie mogła być uwzględniona. Dlatego na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji wyroku.