Postanowienie NSA, sygn. akt I GNP 1/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odrzucono skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia
Powołane przepisy: article: art. 285a § 1 i § 2, art. 285e § 1 pkt 4 i 5, art. 285h § 1 i § 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Hanna Kamińska (spr.) sędzia NSA Krystyna Anna Stec sędzia del. WSA Piotr Kraczowski po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi E. G. G. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 19 września 2013 r., sygn. akt III SA/Lu 7/13 w sprawie ze skargi E. G. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] października 2012 r., nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego postanawia: 1. odrzucić skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku; 2. zwrócić E. G. G. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. uiszczony wpis od skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku w wysokości 200 (dwieście) złotych.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 19 września 2013 r., sygn. akt I III SA/Lu 7/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. w sprawie ze skargi E. G. G. uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] października 2012 r. w przedmiocie określenia kwoty długu celnego. Orzekł też o kosztach postępowania.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

W dniu [...] września 2007 r. E. G. dokonała zgłoszenia do procedury dopuszczenia do obrotu sprowadzonego ze Szwajcarii samochodu osobowego marki Volkswagen TOUAREG, rok produkcji 2006, do którego załączyła m.in. rachunek wystawiony przez szwajcarską firmę P. GmbH, określający wartość pojazdu na kwotę 4.000,00 CHF.

Zgłoszenie celne zostało przyjęte przez organ celny, co z mocy prawa spowodowało objęcie towaru procedurą celną i określenie kwoty długu celnego na podstawie zadeklarowanych przez skarżących elementów kalkulacyjnych.

W dniu [...] października 2010 r. do Naczelnika Urzędu Celnego w B. P. wpłynęło pismo Prokuratury Apelacyjnej w L. z dnia [...] października 2010 r. wraz z dokumentami uzyskanymi w wyniku zrealizowanej przez Urząd Celny Konfederacji Szwajcarii międzynarodowej pomocy prawnej, dotyczącymi podmiotów dokonujących sprzedaży samochodów na terenie Szwajcarii. W wyniku weryfikacji powyższych dokumentów ustalono, że eksporter o nazwie P. GmbH ze Szwajcarii nigdy nie istniał lub już nie istnieje, a nawiązanie z nim kontaktu nie jest możliwe.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. organ celny wszczął z urzędu postępowanie celne w sprawie ustalenia wartości celnej oraz niezaksięgowanej kwoty długu celnego od sprowadzonego pojazdu.

Organ celny stwierdził, że wartość samochodu marki Volkswagen TOUAREG zadeklarowana w zgłoszeniu celnym rażąco odbiega od wartości podobnych pojazdów na rynku eksportu. Według katalogu szwajcarskiego EurotaxGlass’s nr 1/2008 z 2008 r. cena podobnego samochodu marki Volkswagen TOUAREG z 2006 r. na rynku szwajcarskim wynosiła 44.800,00 CHF. Biorąc pod uwagę powyższe i dokonując odpowiedniej korekty z tytułu uszkodzeń w ewentualnej wysokości 50% organ celny ustalił wartość przedmiotowego pojazdu na 22.400 CHF.

Powołany przez organ biegły J. P., w opinii z dnia [...] czerwca 2012 r., sporządzonej na podstawie zgłoszenia celnego, oceny technicznej pojazdu, protokołu jego oględzin oraz dokumentacji fotograficznej, określił, uwzględniając korektę ze względu stan utrzymania i dbałość o pojazd – 5,0%, korektę z tytułu wcześniejszych napraw – 5,0%, korektę ze względu na liczbę właścicieli (2) – 3,0%, aktualność badań technicznych – 4,0%, korektę we względu na serwisowanie pojazdu – 5,0%, konieczne naprawy pojazdu – 30,0%, import prywatny – 8,0%, wartość rynkową pojazdu na dzień 24 września 2007 r., na kwotę 61.200,00 zł, a jako najbardziej zbliżony do przedmiotowego pojazdu wskazał samochód marki Lexus RX 350 3.5 produkowany m.in. w Japonii.

Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. P. ustalił wartość celną sprowadzonego pojazdu na podstawie art. 31 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny na kwotę 36.495,00 zł oraz określił kwotę długu celnego podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu w wysokości 2.702,00 zł.

Dyrektor Izby Celnej w B. P. decyzją z dnia [...] października 2012 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 67 Wspólnotowego Kodeksu Celnego datą, którą należy uwzględnić przy stosowaniu wszelkich przepisów regulujących procedurę celną, do której zgłoszono towary, jest data przyjęcia zgłoszenia przez organy celne. W niniejszej sprawie jest to dzień 24 września 2007 r. – data przyjęcia zgłoszenia celnego do procedury dopuszczenia do obrotu.

Dyrektor Izby Celnej wywiódł, iż w świetle postanowień Wspólnotowego Kodeksu Celnego i Porozumienia o stosowaniu artykułu VII Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu GATT (porozumieniu w sprawie wartości celnej) z 1994 r., wartość celna jest ustalana co do zasady na bazie wartości transakcyjnej, to znaczy ceny faktycznie zapłaconej lub należnej za towary wtedy, jeżeli zostały one sprzedane w celu wywozu na obszar celny Wspólnoty. Organy celne mogą jednak odstąpić od stosowania metody ceny transakcyjnej, jeżeli mają uzasadnione wątpliwości, że zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w artykule 29 WKC (art. 181a rozporządzenia Komisji (EWG) Nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny.

W niniejszej sprawie takie wątpliwości nasunęły pisma szwajcarskich organów celnych, zawierające wykaz nieistniejących eksporterów, w tym P. GmbH, który nie istniał w dniu wystawienia rachunku sprzedaży. W związku z powyższym, rachunek wystawiony przez P. GmbH nie okazał się dokumentem wiarygodnym. Zgodnie z art. 194 ordynacji podatkowej, dokumenty szwajcarskich organów celnych zostały uznane za dokumenty urzędowe. Ponadto, wątpliwa okazała się zadeklarowana w zgłoszeniu celnym wartość przedmiotowego pojazdu, więc dla jej prawidłowego ustalenia zastosowano tzw. "metodę ostatniej szansy", zgodnie z art. 31 ust. 1 KWC.

Organ wskazał, że dla sporządzenia odpowiedniej kalkulacji używanego pojazdu wyprodukowanego we Wspólnocie za punkt wyjścia należy przyjąć katalogową cenę samochodu "identycznego" lub "podobnego" wyprodukowanego poza Wspólnotą, a ponadto, zgodnie z art. 31 ust. 2 lit c WKC, wartość celna ustalana zgodnie z ust. 1 nie może być określona na podstawie cen towarów na rynku wewnętrznym kraju wywozu. Ponadto, odmowa przeprowadzenia wnioskowanego przez stronę dowodu była uzasadniona, bowiem koszty naprawy importowanego pojazdu oraz jego wartość rynkowa zostały ustalone w opinii z dnia 23 lipca 2012 r., wydanej w oparciu o dowód potwierdzający jego stan techniczny z dnia zgłoszenia celnego.

Uchylając zaskarżoną decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. stwierdził, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Co do zasady, Sąd zgodził się z organem celnym w kwestii zasadności odstąpienia od oparcia oceny wartości celnej spornego towaru na metodzie wartości transakcyjnej. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że podstawą do tego były dwa zasadnicze argumenty: informacje uzyskane od szwajcarskich władz celnych, podważające fakt istnienia sprzedawcy uwidocznionego na rachunku sprzedaży pojazdu oraz istotna rozbieżność pomiędzy zadeklarowaną wartością celną pojazdu, a cenami wskazywanymi w katalogach branżowych. Obydwa te argumenty wzajemnie się uzupełniają i stanowią wystarczającą podstawę dla powstania uzasadnionych wątpliwości co do wiarygodności ceny transakcyjnej w rozumieniu art. 181a rozporządzenia wykonawczego do WKC (rozporządzenie Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiające przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny; Dz. Urz UE, seria L, nr 253, s. 1, ze zm.; dalej jako: RWKC).

Uzasadnione wątpliwości, w rozumieniu art. 181a RWKC, nie oznaczają definitywnego i nieodwołalnego zakwestionowania wartości celnej zadeklarowanej przez zgłaszającego. Stanowią jedynie podstawę do przeprowadzenia dalszych czynności, zmierzających do ustalenia wartości celnej w oparciu o inne metody, a więc pośrednio do weryfikacji zadeklarowanej wartości celnej, która może zostać potwierdzona w oparciu o wspomniane inne metody ustalenia wartości celnej.

W ocenie Sądu nie zasługują na uwzględnienie argumenty skarżącej dotyczące zasadności odstąpienia od ustalenia wartości celnej pojazdu metodą wartości transakcyjnej. Skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów, które podważałyby prawdziwość informacji podanych przez szwajcarskie władze celne, a świadczących o istnieniu sprzedawcy widniejącego na rachunku sprzedaży dołączonym do zgłoszenia celnego.

W badanej sprawie podstawą ustalenia przez organy celne ostatecznej wartości celnej pojazdu była opinia rzeczoznawcy samochodowego, biegłego sądowego J. P. Opinia ta zawiera jednak istotną wadę, a bezkrytyczne oparcie się na niej przez organy oznacza – zdaniem WSA – wadliwe ustalenie kluczowej dla sprawy okoliczności faktycznej, skutkujące koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Zdaniem Sądu, kluczowy jest następujący fragment opinii biegłego: "W korekcie "konieczne naprawy pojazdu" uwzględniono maksymalną wartość korekty (30%) możliwą do wprowadzenia w systemie Info-Expert bez szczegółowej analizy uszkodzeń w systemie Audatex, bowiem zakres uszkodzeń jest nieprecyzyjny i nie zawiera informacji niezbędnych do wykonania szczegółowego kosztorysu napraw" (k. 64 akt adm.). Biegły przyjął zatem górny pułap korekt wartości pojazdu z tytułu koniecznych napraw w wysokości 30% nie w oparciu o własną ocenę zakresu uszkodzeń pojazdu, lecz w sposób sztuczny określił procentowo wartość napraw. Należy zauważyć, że biegły wyraźnie zaznaczył, że przyjęcie 30% korekty wynika nie z rzeczywistej oceny zakresu uszkodzeń, lecz ze specyfiki zastosowanego do oceny programu komputerowego, który wprowadza taką barierę. Zatem wartość ta może nie odpowiadać rzeczywistości.

WSA podkreślił, że dowód z opinii biegłego (art. 197 Ordynacji podatkowej) jest tylko jednym z dowodów w sprawie i podlega ocenie przez organ, tak jak wszystkie pozostałe. Zasada swobodnej oceny dowodów (art. 191 Ordynacji podatkowej) stanowi, że organ ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Organ nie może zatem polegać bezkrytycznie na opinii biegłego, lecz musi dokonać jej wnikliwej oceny. Co prawda organ nie będzie dysponował takim jak biegły poziomem wiedzy technicznej (wiadomości specjalnych), jednak może ocenić opinię pod względem jej zupełności, adekwatności, spójności, logiki i zgodności z zasadami doświadczenia życiowego.

Ocena przez biegłego wartości importowanego pojazdu musi mieć charakter maksymalnie zindywidualizowany – odnosić się do konkretnego pojazdu i uwzględniać jego indywidualne cechy, w tym i stopień ewentualnych uszkodzeń wymagających naprawy bądź zużycia powstałego w wyniku normalnej eksploatacji. Zdaniem Sądu, sztuczne określenie dopuszczalnego progu korekty wartości pojazdu, ze względu na ograniczenia wynikające z zastosowanych metod (programu komputerowego) wymogom tym nie odpowiada. Z tak sporządzonej opinii nie wynika bowiem, czy zakres uszkodzeń nie był większy – jak twierdzi skarżąca – i czy stosowna korekta wartości również nie powinna być większa.

Ponadto Sąd wskazał, że do zgłoszenia celnego dołączono prywatną opinię innego rzeczoznawcy, sporządzoną na zlecenie strony. Biegły powołany z urzędu powinien odnieść się do tego elementu materiału dowodowego sprawy, w szczególności do zawartych tam informacji o uszkodzeniach. Tym bardziej, że na tę opinię w trakcie oględzin przedmiotowego samochodu przez funkcjonariuszy celnych powoływał się przedstawiciel skarżącej.

W związku z powyższym Sąd uznał, że zarzuty skargi kwestionujące wartość pojazdu są uzasadnione. Opierając się na wadliwej opinii biegłego organ nie ustalił w sposób należyty stanu faktycznego sprawy, w zakresie faktów kluczowych dla jej rozstrzygnięcia – wartości pojazdu, stanowiącej podstawę określenia wartości celnej. Stanowi to naruszenie jednej z podstawowych zasad postępowania – zasady prawdy obiektywnej (art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej).

Natomiast pozostałe zarzuty skargi – w ocenie Sądu I instancji – nie zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z art. 31 ust. 2 lit. a i c WKC, wartość celna ustalana w oparciu o metodę ostatniej szansy nie może być określana na podstawie ceny sprzedaży na obszarze Wspólnoty towarów wytworzonych we Wspólnocie oraz ceny towarów na rynku wewnętrznym kraju wywozu. Nie można zatem przy ocenie wartości celnej uszkodzonego pojazdu stosować kryterium kosztów naprawy pojazdu na rynku kraju eksportu (w tym przypadku Szwajcarii), jak tego chce skarżąca. Taki sposób postępowania byłby sprzeczny z treścią art. 31 ust. 2 WKC. Nie ma też podstaw do podważania zasadności oparcia się biegłego w wycenie na egzemplarzu samochodu marki Lexus RX 350, jako modelu wyjściowym. Biegły musiał oprzeć wycenę na samochodzie produkowanym poza obszarem Wspólnoty (art. 31 ust. 2 lit. a WKC). Ogólnikowe stwierdzenia, że jest to samochód o innych cechach użytkowych, konstrukcyjnych i parametrach technicznych nie zasługują na uwzględnienie. Podstawą oceny nie może być pojazd identyczny, lecz podobny, przede wszystkim pod kątem wartości rynkowej.

Sąd I instancji wskazał, że uchylenie zaskarżonej decyzji powoduje konieczność ponownego rozstrzygnięcia sprawy przez Dyrektora Izby Celnej, w szczególności pod kątem weryfikacji opinii biegłego, stanowiącej wyjściową podstawę ustalenia wartości celnej. Organ celny powinien usunąć przedstawione wyżej wątpliwości co do ograniczenia korekty wartości pojazdu z tytułu koniecznych napraw – czy to poprzez zobowiązanie biegłego do uzupełnienia opinii, czy też poprzez skorzystanie z opinii innego biegłego.

Powyższy wyrok nie został zaskarżony skargą kasacyjną ani przez Dyrektora Izby Celnej w T., ani przez G. G., a zatem stał się prawomocny.

Pismem z dnia [...] listopada 2015 r. E. G. złożyła – na podstawei art. 285a § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) – skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku WSA w L. z dnia 19 września 2013 r., zaskarżając go w części dotyczącej nieuchylenia decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. P. z dnia [...] lipca 2012 r., która poprzedzała uchyloną decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P.

Skargę oparto na podstawie naruszenia przepisów postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 141 § 1 p.p.s.a. oraz art. 127 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.; dalej: o.p.) poprzez – pomimo uwzględnienia skargi skarżącej – nieuchylenie przez Sąd wyżej wymienionej decyzji Naczelnika, co w konsekwencji skutkowało w przedmiotowej sprawie naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania celnego, a także naruszeniem przez Sąd art. 135 p.p.s.a.

Skarżąca wskazała art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 141 § 4 i art. 135 p.p.s.a. oraz art. 127 o.p. jako przepisy prawa, z którymi zaskarżony wyrok jest niezgodny.

Uprawdopodobniając wyrządzenie szkody spowodowanej przez wydanie zaskarżonego wyroku, zgłoszono następujące dowody:

1) tytuł wykonawczy z dnia [...] września 2012 r., nr [...] dotyczący należności celnych objętych sprawą nr [...], wystawiony przez Dyrektora Izby Celnej w B. P.;

2) zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego ze świadczeń emerytalnych z dnia [...] października 2012 r. na kwotę 4635,80 zł skierowany do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział G. (nr [...]);

3) zaświadczenie z dnia [...] października 2015 r. wydane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. Inspektorat w G. potwierdzające, że w okresie od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. ZUS potrącił z emerytury skarżącej na rzecz Izby Celnej w W. kwotę 4842,94 zł;

4) wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 19 września 2013 r., sygn. akt III SA/Lu 7/13, wraz z uzasadnieniem.

Skarżąca wskazała ponadto, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze wniesienia skargi kasacyjnej nie nastąpiło z tego powodu, że skarżąca miała podstawy sądzić, że utrzymanie przez Sad w mocy wadliwej decyzji Naczelnika (opartej w całości na tych samych ustaleniach faktycznych i przeprowadzonym postępowaniu dowodowym co uchylona skarżonym wyrokiem decyzja organu II instancji) nie stanowi skutecznego zawiadomienia, o którym mowa w art. 221 ust. 4 WKC w związku z art. 56 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo Celne (Dz. U. z 2013 r. poz. 727 ze zm.), podczas gdy przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy celne oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. konsekwentnie uznają wadliwą decyzję naczelnika jako skuteczne zawiadomienie, a przez nieuchylenie przez Sąd decyzji Naczelnika doszło do naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego i praw obywatela, tj. zasady dwuinstancyjności postępowania celnego oraz pozbawienia skarżącej prawa do przedawnienia zobowiązania celnego. Ponadto wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków) prawnych niż skarga kasacyjna nie było i nie jest możliwe, brak jest bowiem ustawowej podstawy do złożenia skargi o wznowienie postępowania (zarzuty wobec wyroku nie mieszczą się w podstawach skargi o wznowienie postępowania).

Wobec powyższego, skarżąca wniosła o stwierdzenie, że zaskarżony wyrok jest niegodny z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 135 p.p.s.a. oraz art. 127 Ordynacji podatkowej, zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w B. P. wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 285h § 2 p.p.s.a., ewentualnie o jej oddalenie zgodnie z art. 285k § 1 p.p.s.a. i zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga E. G. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 19 września 2013 r., sygn. akt I III SA/Lu 7/13, podlega odrzuceniu, gdyż jest niedopuszczalna z następujących przyczyn.

Zgodnie z art. 285a § 1 p.p.s.a. skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego przysługuje, gdy przez jego wydanie została stronie wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, strona nie wykazała, by wydanie zaskarżonego orzeczenia wyrządziło jej szkodę. Wszystkie argumenty oraz dokumenty przedłożone na ich poparcie dotyczą bowiem czasu sprzed jego wydania. Tytuł wykonawczy został wystawiony w dniu [...] września 2012 r., a zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego ze świadczeń emerytalnych – w dniu [...] października 2012 r. Wyrok zaś będący przedmiotem niniejszego postępowania wydano w dniu 19 września 2013 r. Wobec tego nie sposób przyjąć, by mógł mieć miejsce jakikolwiek związek przyczynowy pomiędzy wskazanymi w skardze okolicznościami a zaskarżonym orzeczeniem.

Ponadto, w rozpoznawanej sprawie skarżąca niewątpliwie miała możliwość weryfikacji przedmiotowego orzeczenia w trybie skargi kasacyjnej, z której jednak nie skorzystała. Wobec tego powołała się na art. 285a § 2 p.p.s.a, który stanowi, że skarga, o której mowa w § 1 tego przepisu, przysługuje również w wyjątkowych przypadkach od prawomocnego orzeczenia WSA, jeżeli strony nie skorzystały z przysługujących im środków prawnych, gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, chyba że jest możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, podniesiona przez skarżącą okoliczność, że miała podstawy sądzić, iż utrzymanie przez Sąd w mocy decyzji organu I instancji nie stanowi skutecznego zawiadomienia, o którym mowa w art. 221 ust. 4 WKC w związku z art. 56 Prawa celnego, nie jest wyjątkowym przypadkiem, o którym mowa w art. 285a § 2 p.p.s.a. O tym, czy w sprawie zachodzi wyjątkowy przypadek decyduje nie tylko waga naruszonych norm prawnych, ale i powody nieskorzystania przez stronę z możliwości wniesienia środków prawnych. Powodami takimi mogą być, przykładowo, ciężka choroba, katastrofa, klęska żywiołowa lub błędna informacja udzielona przez pracownika sądu (R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, s. 1148). Subiektywne przeświadczenie strony o braku podstaw do zaskarżenia wyroku skargą kasacyjną z całą pewnością nie stanowi wyjątkowego przypadku w rozumieniu art. 285a § 2 p.p.s.a. Podkreślić przy tym należy, że zarówno z sentencji, jak i uzasadnienia zaskarżonego wyroku wyraźnie wynika, iż uchylona została jedynie decyzja organu odwoławczego.

W rozpoznawanej sprawie również nie sposób mówić o naruszeniu podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, którego skarżąca upatruje w nieuchyleniu przez WSA decyzji organu I instancji, co skutkowało – jej zdaniem – naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania oraz pozbawieniem skarżącej prawa do przedawnienia zobowiązania celnego. Sąd I instancji uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., stwierdziwszy naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy. Oznacza to obowiązek organu podatkowego II instancji do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, przy jednoczesnym uwzględnieniu wskazań w zakresie uzupełnienia postępowania dowodowego o opinię biegłego. Wobec tego stwierdzić należy, że uchylenie tylko decyzji organu odwoławczego przy jednoczesnym pozostawieniu w mocy decyzji organu I instancji nie stanowi naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego, o którym mowa w art. 127 o.p.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał ponadto, że w sprawie nie doszło do bezprawnego pozbawienia strony prawa do przedawnienia zobowiązania celnego. Skoro bowiem, jak to zostało powyżej wywiedzione, pozostawienie w mocy decyzji organu I instancji nie jest niezgodne z przepisami wskazanymi w rozpoznawanym w niniejszym postępowaniu środku odwoławczym, to wywołane nią skutki prawne w postaci skutecznego powiadomienia dłużnika o retrospektywnie zaksięgowanej kwocie długu celnego zgodnie z art. 221 ust. WKC w zw. z art. 56 Prawa celnego nie stanowią naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, o których mowa w art. 285a § 2 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 285e § 1 pkt 4 i 5 w związku z art. 285h § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu. O zwrocie uiszczonego wpisu orzeczono w oparciu o art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.