Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 478/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2018-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 144 par. 3, i 5, art. 138c, art. 145 par. 2, art. 228 par. 1;
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
article: 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2018r. sprawy ze skargi Agencji "U" Sp. z o.o. z siedzibą w B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 11 maja 2018r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach na rzecz Agencji "U" Sp. z o.o. z siedzibą w B kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 11 maja 2018r. znak: [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu odwołania Agencji Consultingowej U. Sp. z o.o. od decyzji Naczelnika Świętokrzyskiego Urzędu Celno-Skarbowego z dnia 29 maja 2017r., znak: [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w łącznej wysokości 36.000,00 zł za urządzanie gier hazardowych na automatach do gier o nazwie: KAJOT nr FT020008, Hot Spot nr FT0100780, Hot Spot nr FT 0100370 usytuowanych w lokalu o nazwie Jack Hot w m. S., stwierdził niedopuszczalność odwołania.

W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny

i prawny sprawy.

W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych w lokalu Jack Hot w m. S. funkcjonariusze Urzędu Celnego ujawnili w dniu 7 grudnia 2015r. trzy urządzenia do gier, które stanowiły automaty służące do gier hazardowych w rozumieniu ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych. Postanowieniem z dnia 2 maja 2016r. Naczelnik Urzędu Celnego wszczął postępowanie w sprawie ustalenia stanu faktycznego i ewentualnego wymierzenia kary pieniężnej w związku z urządzaniem gier hazardowych niezgodnie z przepisami ustawy o grach hazardowych.

W dniu 25 maja 2016r. wpłynął wniosek strony o umorzenie ww. postępowania, który podpisał radca prawny W.Z. Do pisma nie dołączono stosownego pełnomocnictwa. W dniu 6 czerwca 2016r. organ wezwał radcę prawnego do przedstawienia dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentowania strony. W odpowiedzi w dniu 20 czerwca 2016r. wpłynęło pismo podpisane przez D.S., do którego dołączono pełnomocnictwo szczególne wydane w dniu 26 stycznia 2016r. przez Agencję Consultingową (uwierzytelnione w dniu 16 czerwca 2016r.) dla radcy prawnego W.Z. w sprawie znak: [...] we wszystkich instancjach. W piśmie wskazano, iż pełnomocnik nie posiada skrzynki pocztowej, za pośrednictwem, której organy administracji publicznej mogłyby przesyłać jakąkolwiek korespondencję. Wniesiono ponadto o przesyłanie korespondencji tradycyjną drogą pocztową.

W trakcie prowadzonego postępowania pełnomocnik strony złożył przed organem I instancji wnioski: o umorzenie postępowania w ww. sprawie, o wydanie kserokopii protokołów przesłuchania świadków. Organ I instancji wezwał pełnomocnika do przedłożenia pełnomocnictwa szczególnego zgodnie z przepisami Rozdziału 3a działu IV ustawy Ordynacja podatkowa poprzez wskazanie adresu elektronicznego. W odpowiedzi na wezwanie do urzędu wpłynęły pisma, podpisane przez D.S. i E.P., za pośrednictwem których przesłano pełnomocnictwo szczególne wydane dla radcy prawnego. W pismach wskazano, iż pełnomocnik nie posiada skrzynki pocztowej, za pośrednictwem której organy administracji publicznej mogłyby przesyłać jakąkolwiek korespondencję. W związku z tym wniesiono o przesyłanie korespondencji tradycyjną drogą pocztową.

W sprawach ww. wniosków organ I instancji wydał stosowne postanowienia, na które strona złożyła zażalenia do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej.

Postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2017r. organ I instancji wyznaczył stronie 7-dniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego. Postanowienie zostało doręczone stronie z pominięciem pełnomocnika.

Naczelnik Świętokrzyskiego Urzędu Celno - Skarbowego wydał decyzję z dnia 29 maja 2017r., znak: [...] (poprzedni znak:341000-UAGR.8720.238.2016.ZBP) w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w łącznej wysokości 36.000,00 zł za urządzanie gier hazardowych na automatach do gier o nazwie: KAJOT nr FT 020008, Hot Spot nr FT 0100780, Hot Spot nr FT 0100 370 usytuowanych w lokalu o nazwie: JACK HOT. Decyzja została doręczona stronie w dniu 6 czerwca 2017r., z pominięciem pełnomocnika.

Od przedmiotowej decyzji strona, za pośrednictwem pełnomocnika, wniosła odwołanie.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej przystępując do rozpatrzenia odwołania w dniu 13 września 2017r. wezwał pełnomocnika strony do złożenia pełnomocnictwa szczególnego zgodnie przepisami Rozdziału 3a działu IV ustawy Ordynacja podatkowa poprzez wskazanie adresu elektronicznego. W dniu 28 września 2017r. wpłynęło pismo pełnomocnika, do którego dołączono pełnomocnictwo szczególne wydane dla radcy prawnego W.Z. do reprezentowania strony. W piśmie wskazano, iż pełnomocnik nie posiada skrzynki mailowej, za pośrednictwem której organy administracji publicznej mogłyby przesyłać jakąkolwiek korespondencję. W związku z tym wniesiono o przesyłanie korespondencji tradycyjną drogą pocztową.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że pismem z dnia 18 października 2017r., działając na podstawie art. 17 oraz art. 170 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, przekazał przedmiotowe odwołanie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach celem dalszego postępowania.

W dniu 7 marca 2018r. do organu odwoławczego w Kielcach wpłynęły z powrotem akta postępowania. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach wskazał, iż w przedmiotowym postępowaniu nie znajduje uzasadnienia art. 170 § 1 Ordynacji podatkowej, a zatem właściwym do rozpatrzenia zażalenia jest Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Kielcach.

Postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2018r. organ odwoławczy wyznaczył 7-dniowy termin do wypowiedzenia się w przedmiotowej sprawie. W wyznaczonym terminie strona przesłała pismo, w którym podtrzymała swoje stanowisko w sprawie oraz wniosła o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej sporu kompetencyjnego między Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie, a Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu. Postanowieniem z dnia 10 maja 2018r. organ odwoławczy odmówił zawieszenia postępowania.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Kielcach wskazał na przepisy odnoszące się do doręczeń i pełnomocnictwa przywołując, obowiązującą od dnia 1 stycznia 2016r., treść art. 138c § 1 oraz art. 144 O.p. Organ odwoławczy podniósł, że pełnomocnikom profesjonalnym (doradcom podatkowym, radcom prawnym, adwokatom) oraz organom administracji publicznej pisma są doręczane za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego, czyli odmiennie niż pozostałym osobom fizycznym, osobom prawym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej. Przepis art. 144 § 5 O.p. wprowadza wyjątek od zasady przewidzianej w art. 144 § 1 O.p. oraz w art. 144a O.p. Doręczanie pism w postaci tradycyjnej - papierowej, podmiotom wymienionym w art. 144 § 5 O.p., co do zasady, jest możliwe tylko w jednym przypadku, a mianowicie gdy pełnomocnik lub organ administracji publicznej (osoba reprezentująca taki podmiot) znajdują się w siedzibie organu podatkowego. Ponadto doręczenie pełnomocnikowi profesjonalnemu może również nastąpić w sposób tradycyjny, czyli na zasadach określonych w art. 144 § 1 pkt 1 O.p. w przypadku wystąpienia problemów technicznych uniemożliwiających organowi podatkowemu doręczenie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej (art. 144 § 3 O.p.).

Jednocześnie, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, organ II instancji wskazał, że pod pojęciem adresu elektronicznego profesjonalnego pełnomocnika, o którym mowa w art. 138c § 1 w zw. z art, 144 § 5 i art. 152a O.p., należy rozumieć jakikolwiek wskazany przez niego adres elektroniczny (np. adres e-mail). Nie musi to być adres konta na platformie ePUAP, gdyż profesjonalny pełnomocnik nie został przez ustawodawcę zobowiązany do posiadania takiego adresu. Wskazanie takiego konta nie jest więc warunkiem doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Warunkiem koniecznym jest natomiast wskazanie adresu elektronicznego, ale nie musi to być adres konta na platformie ePUAP lub też w innym systemie teleinformatycznym. Organ podatkowy nie ma jednak możliwości zobowiązania adresata do tworzenia takiego konta, ani też nie ma możliwości do uzależnienia doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej od posiadania takiego konta. Organ zwrócił ponadto uwagę, że – jak podniesiono w wyroku NSA z dnia 22 marca 2017 r., sygn. akt I GSK 166/17 - "brak wskazania w pełnomocnictwie szczególnym adresu elektronicznego przez pełnomocnika profesjonalnego nie sposób zaliczyć do braków, które uniemożliwiają nadanie podaniu właściwego biegu". Ponadto, "nieposiadanie adresu elektronicznego przez pełnomocnika profesjonalnego nie stanowi naruszenia przepisu prawa powszechnie obowiązującego. Dlatego jeżeli pełnomocnik profesjonalny nie posiada takiego adresu, mamy do czynienia wyłącznie z sytuacją problemu technicznego w rozumieniu art. 144 § 3 O.p.". Z powyższego wynika zatem, iż doręczenie profesjonalnemu pełnomocnikowi pism w dostępowaniu podatkowym co do zasady następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej, zaś doręczenie drogą tradycyjną - dopiero w przypadku wystąpienia problemów technicznych, uniemożliwiających organowi doręczenie za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

Następnie organ wskazał, że zgodnie z art. 138a § 1 ustawy O.p. strona może działać przez pełnomocnika, chyba, że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. W takim przypadku, jeżeli ustanowiono pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie (art. 145 § 2 O.p.).

W rozpoznawanej sprawie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznał, że nie jest spornym, iż skarżąca w dniu 26 stycznia 2016r. udzieliła pełnomocnictwa radcy prawnemu do reprezentowania jej w ramach prowadzonego postępowania w przedmiocie kary pieniężnej, w obu instancjach. Przyznał, iż mimo to decyzja Naczelnika Świętokrzyskiego Urzędu Celno - Skarbowego w Kielcach z dnia 29 maja 2017r., została doręczona w dniu 6 czerwca 2017r. stronie, z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika.

Organ odwoławczy zauważył, iż organ I instancji w trakcie prowadzonego postępowania, po dacie ustanowienia pełnomocnika, kierował i doręczał korespondencję na jego adres. Kolejna korespondencja w postaci postanowień z dnia 6 kwietnia 2017r. o włączeniu do akt sprawy materiału dowodowego, przedłużeniu terminu rozpatrzenia sprawy, wyznaczeniu terminu do wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego oraz przedmiotowej decyzji została skierowana do strony z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika. Organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 145 § 2 O.p. i zakresem udzielonego pełnomocnictwa, postanowienia z dnia 6 kwietnia 2017r. oraz decyzja z dnia 29 maja 2017r. winny zostać doręczone pełnomocnikowi podatnika. Nie zmienia tego ustalenia kwestia, że pełnomocnik w toku postępowania przed organem I instancji nie przedłożył pełnomocnictwa spełniającego wymogi z art. 138c § 1 i art. 138e § 3 Ordynacji podatkowej.

Organ wskazał także, w ślad za Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Kielcach (wyrok z dnia 8 lutego 2018r. sygn. akt I SA/Ke 383/17), iż zgodnie z treścią art. 212 O.p. organ podatkowy, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia. Decyzja wiąże organ niezależnie od tego, czy doręczając ją organ ten naruszył przepisy postępowania regulujące tryb doręczeń. Podniósł, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że wchodzi do obrotu prawnego i wywołuje skutki prawne również decyzja doręczona wadliwie, np. z naruszeniem przepisów o doręczeniach, z pominięciem niektórych stron bądź ich pełnomocników (wyroki z 19 lutego 2017 r. II FSK 1015/15, z 9 listopada 2016 r. I FSK 501/15, z 20 kwietnia 2017, r. I FSK 1825/15). W orzeczeniach tych wyrażono pogląd, że koncepcja "wejścia decyzji do obrotu prawnego" nie jest związana z prawidłowym, tj. zgodnym z przepisami prawa, doręczeniem decyzji, lecz z dokonaniem czynności doręczenia polegającej na uzewnętrznieniu woli organu wobec podmiotu usytuowanego poza organem administracji i to niekoniecznie nawet wobec jej adresata.

Zdaniem organu odwoławczego, jeżeli decyzja organu administracji zostanie doręczona, nawet nieprawidłowo z naruszeniem art. 145 § 2 O.p., to nie można twierdzić, że nie weszła ona do obrotu prawnego, o ile nie wywołuje negatywnych dla strony skutków. Decyzja taka weszła do obrotu prawnego i może być zaskarżona. Decyzja rozpoczyna zatem swój byt prawny z chwilą doręczenia jej stronie postępowania i z tym momentem wiąże organ, który ją wydał.

Organ wyjaśnił, że jeżeli zatem wadliwe doręczenie decyzji bezpośrednio stronie, a nie pełnomocnikowi, nie wywołało finalnie braku takiego rodzaju reakcji procesowych, które mogłaby normalnie realizować, gdyby doręczenie nastąpiło do rąk pełnomocnika, to naruszenie to może nie mieć istotnego wpływu na wynik sprawy plasowany wyłącznie w sferze procesowej. Określony w art. 145 § 2 O.p. obowiązek doręczenia decyzji pełnomocnikowi i liczenie terminu do wniesienia odwołania od daty doręczenia pełnomocnikowi został ustalony w interesie stron postępowania.

W niniejszej sprawie decyzję doręczono stronie (pomimo, że strona udzieliła pełnomocnictwa w postępowaniu podatkowym), ale odwołanie złożył pełnomocnik. Jednak rozpoznając niniejszą sprawę organ wziął pod uwagę fakt, iż odwołanie od wskazanej na wstępie decyzji zostało wniesione z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania.

Cytując treść przepisów z art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 O.p. oraz z art. 145 § 1 i 2 O.p. organ odwoławczy, biorąc pod uwagę fakt, iż doręczenie przedmiotowej decyzji nastąpiło w dniu 6 czerwca 2017r., uznał, że termin do wniesienia odwołania od ww. decyzji upłynął w dniu 20 czerwca 2017r. Natomiast odwołanie zostało wniesione w dniu 21 czerwca 2016 r. (data nadania na stemplu pocztowym), a zatem po upływie ustawowo określonego terminu.

Przenosząc rozważania dokonane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia na grunt niniejszej sprawy organ II instancji stwierdził, że wadliwe doręczenie decyzji stronie zamiast bezpośrednio pełnomocnikowi wywołało konsekwencje w postaci wniesienia odwołania po upływie terminu. Zatem powyższa sytuacja spowodowała, że prawo strony do kontroli legalności decyzji ostatecznej zostało naruszone.

Jak wyjaśnił organ, w jego ocenie nieprawidłowe doręczenie decyzji stronie doprowadziło do ograniczenia praw strony i skutkowało wniesieniem odwołania od decyzji organu I instancji po terminie. Zatem organ I instancji pomijając pełnomocnika strony przy doręczeniu przedmiotowej decyzji naruszył art. 145 § 2 O.p. ograniczając prawa strony, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W przedmiotowej sprawie, zdaniem organu, nie można uznać, iż doręczenie miało charakter wadliwy, lecz skuteczny, ponieważ rodziłoby to negatywne dla strony skutki w postaci braku możliwości kontroli instancyjnej rozstrzygnięcia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego spółka U. zaskarżyła w całości postanowienie organu odwoławczego zarzucając:

1. rażące naruszenie przepisu art. 120 oraz art. 121 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 127 Ordynacji podatkowej, poprzez pozostawienie w obrocie prawnym decyzji obarczonej takimi wadami, które rażąco naruszyły prawo strony do rozpoznania jej sprawy przez II instancję;

2. rażące naruszenie przepisu art. 228 Ordynacji podatkowej, poprzez jego błędnie zastosowanie, tj. pozostawienie w obrocie prawnym wadliwego orzeczenia, w sytuacji gdy decyzja organu I instancji powinna zostać uchylona, jako obarczona taki wadami, które skutecznie eliminują ją z obrotu prawnego;

3. rażące naruszenie art. 210 § 4 w zw. z art. 219 Ordynacji podatkowej, poprzez wydanie takiego orzeczenia, które jest wewnętrznie niespójne, tzn. przeprowadzony wywód prowadzi do wniosków innych niż kierunek rozstrzygnięcia postanowienia.

Uzasadniając swe stanowisko skarżąca podniosła, iż organ II instancji w uzasadnieniu rozstrzygnięcia słusznie dostrzegł wady, jakimi obarczona jest decyzja organu I instancji, jak też właściwie podkreślił, że przedmiotowe orzeczenie nie zostało doręczone ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi, co w konsekwencji doprowadziło do wniesienia przez niego odwołania po terminie. Wskazane powyżej naruszenie doprowadziło do negatywnej dla strony sytuacji procesowej - co organ II instancji również podkreślił. Jednocześnie w sprawie, mimo prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, jak i właściwego wywodu prawnego dotyczącego wadliwości doręczenia z pominięciem profesjonalnego pełnomocnika - organ wyciągnął bezzasadne i niezrozumiałe wnioski, stojące w opozycji do przeprowadzonego rozumowania. Dostrzegając zaistniałe wady wydał bowiem takie orzeczenie, które sankcjonuje zaistniałe naruszenie proceduralne uniemożliwiające stronie dalsze dochodzenie jej praw. Tym samym uznanie niedopuszczalności odwołania - zamiast uchylenia przedmiotowej decyzji - prowadzi do sytuacji, gdy strona z przyczyn niezależnych od siebie pozbawiona jest prawa do rozpoznania jej sprawy przez drugą instancję. Co więcej, brak eliminacji takiego rozstrzygnięcia doprowadził do wewnętrznie sprzecznej sytuacji polegającej na usankcjonowaniu przez organ II instancji wadliwych działań organu I instancji. W tym momencie stronie nie przysługuje już bowiem żaden środek ochrony od decyzji, mimo bezpodstawności jej funkcjonowania w obrocie prawnym. Poza powyższym skarżąca zwróciła uwagę na wadliwość konstrukcji jednego z obligatoryjnych elementów, jakim jest uzasadnienie. Podniosła, że wnioski orzeczenia, tj. jego rozstrzygnięcie, nie są spójne z przeprowadzonym wywodem. Treść uzasadnienia jest wewnętrznie nielogiczna. Dowody jakim organ dał wiarę, poglądy prawne, do których się przychylił, prowadzą do odmiennej konkluzji, tj. obowiązku uchylenia decyzji organu I instancji, nie zaś uznania odwołania strony za niedopuszczalne.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

W pierwszej kolejności podnieść należy, że zasadne jest stanowisko organu odwoławczego, z którego wynika, iż brak adresu elektronicznego w pełnomocnictwie udzielonym pełnomocnikowi profesjonalnemu nie stanowi przeszkody w prowadzeniu postępowania, w szczególności w żadnej mierze nie niweczy skuteczności udzielonego pełnomocnictwa. Wymóg wskazania w pełnomocnictwie adresu elektronicznego nie dotyczy bowiem istoty stosunku prawnego pełnomocnictwa (por. wyrok tut. Sądu z dnia 1 czerwca 2017r., sygn. II SA/Ke 151/17). Niewskazanie takiego adresu przez pełnomocnika profesjonalnego w żadnej mierze nie stanowi przeszkody w doręczaniu takiej osobie pism przez organ. W takim przypadku należy bowiem zastosować art. 144 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r., Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 800), dalej jako "o.p.". Przepis ten posługuje się dosyć szerokim znaczeniowo pojęciem problemów technicznych, które to problemy, co należy podkreślić, uniemożliwiają organowi podatkowemu doręczenie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Problemy techniczne uniemożliwiające organowi podatkowemu doręczenie pisma mogą dotyczyć zarówno organu podatkowego, jak i adresata. Wydaje się również, że w zakresie pojęcia problemów technicznych mieści się także nieprzystosowanie techniczne organu podatkowego lub adresata do doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w tym także nieposiadanie adresu elektronicznego. W konsekwencji mając na uwadze postanowienia art. 138c § 1 o.p. oraz art. 144 § 3 i 5 o.p. brak wskazania w pełnomocnictwie szczególnym adresu elektronicznego przez pełnomocnika profesjonalnego nie sposób zaliczyć do braków, które uniemożliwiają nadanie podaniu właściwego biegu (por. wyroki NSA z dnia 22 marca 2017r., sygn. I GSK 166/17, z dnia 13 września 2017r., sygn. I GSK 552/17, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 maja 2017r., sygn. III SA/Gd 270/17, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 4 lipca 2017r., sygn. I SA/Gl 447/17). Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela stanowisko wyrażone w przytoczonych orzeczeniach sądów administracyjnych.

W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy, także odwołując się do powyższej interpretacji, przyznał, że działanie organu I instancji, polegające na doręczeniu decyzji z dnia 29 maja 2017r. wyłącznie spółce "U", z pominięciem ustanowionego pełnomocnika, było nieprawidłowe i stanowiło naruszenie art. 145 § 2 o.p., zgodnie z którym jeżeli ustanowiono pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie. Takie nieprawidłowe doręczenie spowodowało w konsekwencji, że odwołanie od decyzji zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu. W tej sytuacji, jak podniósł organ, prawo strony do kontroli legalności decyzji ostatecznej zostało naruszone. Nie można zatem uznać, iż doręczenie miało charakter wadliwy, lecz skuteczny, ponieważ rodziłoby to negatywne dla strony skutki w postaci braku możliwości kontroli instancyjnej rozstrzygnięcia.

Zgodzić się należy z zarzutami skargi, z których wynika, że zaprezentowanie takiego stanowiska przez organ odwoławczy czyni samo rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym postanowieniu nieprawidłowym.

Jak należy wnosić z analizy uzasadnienia tego postanowienia,

a także odpowiedzi na skargę, zastosowana przez organ konstrukcja opiera się na przyjęciu, że doręczenie decyzji, choćby w sposób nieprawidłowy, powoduje jej "wejście" do obrotu prawnego. Na tą okoliczność organ odwołał się do orzecznictwa sądów administracyjnych, z którego wynika, że koncepcja "wejścia decyzji do obrotu prawnego" nie jest związana z prawidłowym, tj. zgodnym z przepisami prawa, doręczeniem decyzji, lecz z dokonaniem czynności doręczenia polegającej na uzewnętrznieniu woli organu wobec podmiotu usytuowanego poza organem administracji i to niekoniecznie nawet wobec jej adresata. Jak dalej podniósł organ, jeżeli decyzja zostanie doręczona, nawet nieprawidłowo z naruszeniem art. 145 § 2 o.p., to nie można twierdzić, że nie weszła ona do obrotu prawnego, o ile nie wywołuje negatywnych dla strony skutków. Skoro zaś w niniejszym przypadku takie nieprawidłowe doręczenie spowodowało negatywny skutek w postaci wniesienia odwołania z naruszeniem terminu, to zdaniem organu odwoławczego nie można uznać doręczenia decyzji za skuteczne, w konsekwencji czego nie "zafunkcjonowała" ona w obrocie prawnym, a tym samym należało stwierdzić niedopuszczalność odwołania na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 o.p. Wydanie takiego rozstrzygnięcia, jak podniósł organ w odpowiedzi na skargę, nie zamyka stronie drogi do dalszego procedowania na poziomie I jak i II instancji. Gdyby zaś strona nie zaskarżyła postanowienia o niedopuszczalności odwołania, sprawa wróciłaby do rozpatrywania do organu I instancji.

Stanowiska takiego nie można podzielić. Jak podniósł sam organ udzielając odpowiedzi na skargę (str. 5 tego pisma) "doręczenie decyzji polegające na skierowaniu jej do podmiotów usytuowanych na zewnątrz organu ma charakter jednorazowy. Nie jest więc dopuszczalne ponowne – prawidłowe – doręczenie w miejsce wcześniejszego wadliwego". Stwierdzenie niedopuszczalności odwołania i kierowanie sprawy z powrotem do organu I instancji byłoby zatem działaniem niecelowym, jak też cechującym się nadmiernym formalizmem, zwłaszcza w sytuacji gdy niewątpliwym jest, że w sposób oczywisty naruszone zostały prawa strony i odwołanie powinno podlegać rozpoznaniu. Organ odwoławczy dysponuje już przecież wniesionym odwołaniem, a skoro wprost przyznaje, że jego wniesienie po terminie nastąpiło na skutek nieprawidłowego doręczenia decyzji z pominięciem pełnomocnika, co – jak sam pisze – spowodowało, że prawo strony do kontroli legalności decyzji zostało naruszone – to winien uznać, że odwołanie, z uwagi na niedoręczenie decyzji pełnomocnikowi (który to odwołanie wniósł) zostało wniesione z zachowaniem terminu i rozpoznać je. Należy zwrócić uwagę, że w sytuacji braku skutecznego doręczenia nie rozpoczyna się bieg terminu do wniesienia odwołania i w związku z tym nie może on zostać przekroczony (por. m.in. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 28 lutego 2018r., sygn. I SA/Gd 62/18). Trudno przy tym za racjonalne uznać, jak czyni to organ, różnicowanie oceny skuteczności doręczenia decyzji od tego czy następnie odwołanie zostało wniesione w terminie czy po jego upływie. Przepisy dotyczące doręczeń mają chronić obywatela przed nadużyciami ze strony administracji publicznej. Oznacza to, że przepisy nie mogą być interpretowane na szkodę strony. Każda sytuacja naruszenia przez organ obowiązków doręczenia pisemnego rozstrzygnięcia stronie powinna być oceniana indywidualnie, ze szczególnym uwzględnieniem okoliczności sprawy oraz skutków procesowych dla podmiotu będącego adresatem rozstrzygnięć spowodowanych wadliwym ich doręczeniem. Należy przy tym unikać wszelkiego rodzaju automatycznej oceny (wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 grudnia 2012r., sygn. IV SA/Wa 1392/12).

Mając powyższe na uwadze zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu,

o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. Organ odwoławczy winien uwzględnić przedstawione wyżej wywody i rozpoznać wniesione odwołanie.

O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., przy czym na zasądzone koszty złożyło się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w kwocie 480 zł obliczone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. poz. 1804 z późn. zm.), opłata od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł oraz kwota uiszczonego wpisu w wysokości 100 zł.