Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 569/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art.95 pkt 1 i 96
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Leszczyński (spr.) Sędziowie NSA Anna Lech del. NSA Jerzy Solarski Protokolant Dominika Człapińska po rozpoznaniu w dniu 12 października 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 listopada 2009 r. sygn. akt IV SA/Gl 67/09 w sprawie ze skargi F.M. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Katowicach z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie żołnierzy zawodowych 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania 2. zasądza od F.M. na rzecz Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Katowicach kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 4 listopada 2009 r., sygn. akt IV SA/Gl 67/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Katowicach z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w Bielsku – Białej z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...]. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

F. M. pozostawał w służbie w Wojskowej Komendzie Uzupełnień w Bielsku-Białej do dnia [...] września 2003 r., kiedy to upłynął okres skróconego wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez Dowódcę Śląskiego Okręgu Wojskowego decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r., która stała się ostateczną bez zaskarżenia. W związku z tym faktem uzyskał on zagwarantowane ustawą świadczenia wypłacone przez dowódcę jednostki wojskowej oraz organ emerytalno-rentowy. Następnie pobierał należną mu emeryturę.

Powyższa decyzja z dnia [...] kwietnia 2003 r. mocą decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] listopada 2006 r. została uznana za nieważną na zasadzie art. 157 § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.. W jej wyniku żołnierza "przywrócono do zasadniczej służby wojskowej" (uzasadnienie decyzji Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień z dnia [...] lipca 2007 r. i z dnia [...] listopada 2008 r.), "podjął pełnienie dalszej służby wojskowej" z dniem [...] stycznia 2007 r. (odpowiedź na skargę w niniejszej sprawie).

Na skutek wniosku żołnierza "o naliczenie i wypłacenie należności za okres pozostawania poza zawodową służbą wojskową". Dowódca Wojskowej Komendy Uzupełnień w Bielsku-Białej decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. przyznał mu wyrównanie uposażenia za okres od [...] października 2003 r. do [...] grudnia 2006 r. w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu podał, iż stwierdzenie nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego, a następnie przywrócenie do służby i faktyczne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza, że nigdy nie został on zwolniony ze służby, co uzasadnia żądanie. Należy je jednak ograniczyć o świadczenia wypłacone przez organ emerytalno-rentowy. Dlatego w ocenie organu wypłacie podlega jedynie różnica pomiędzy należnym uposażeniem w kwocie [...] zł a pobranymi świadczeniami od organu rentowego w kwocie [...] zł.

Po rozpatrzeniu odwołania F.M. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Katowicach decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r., na podstawie art. 104, art. 72, art. 74 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy w brzmieniu sprzed dnia 1 lipca 2004 r. (Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 693 ze zm.), utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy, akceptując ustalenia stanu faktycznego sprawy dokonane przez organ pierwszej instancji wskazał, iż stwierdzenie nieważności decyzji uchyla jej wszelkie skutki prawne, a sprawa, którą rozstrzygała wraca do stanu sprzed rozstrzygnięcia. Zatem w jego opinii wypowiedzenie stosunku służbowego odwołującemu się nie było skuteczne, toteż za okres pozostawania poza służbą należy mu się uposażenie wraz z dodatkami. Zasadnym jest jednak zaliczenie na poczet tych należności świadczeń wypłaconych przez Wojskowe Biuro Emerytalne, w szczególności uposażenia za okres jednego roku wynikającego z art. 18 ust. 5 ustawy o uposażeniu żołnierzy z 17 grudnia 1974 r. oraz emerytury. Pobieranie tych świadczeń i równolegle uposażenia uznał organ za sprzeczne z prawem, zwłaszcza w świetle brzmienia art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i członków ich rodzin.

Na mocy rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] grudnia 2007 r. F. M. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego, co nastąpiło z dniem upływu skróconego okresu wypowiedzenia - [...] stycznia 2008 r. Decyzją Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Katowicach z dnia [...] lutego 2008 r. ustalono prawa do świadczenia pieniężnego obejmującego m.in. należność za 12 miesięcy wynikającą z art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy w kwocie [...] zł brutto.

Na skutek skargi F. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 7 lipca 2008 r. uchylił decyzję z dnia [...] sierpnia 2007 r. i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] lipca 2007 r. W przekonaniu Sądu naruszały one bowiem przepisy prawa materialnego i procesowego w stopniu skutkującym koniecznością ich usunięcia z obrotu prawnego. Jego zdaniem żołnierzowi powracającemu do służby należy się uposażenie, z którego jednak dopiero po ustaleniu wysokości w decyzji winien on zwrócić wypłacone mu przez organ emerytalno-rentowy świadczenia. Obowiązujące przepisy nie dają bowiem organom uprawnień do zbilansowania obu tych należności i przyznania w decyzji kwoty po dokonaniu tej operacji. Oba świadczenia mają inną podstawę i różne tytuły, nadto podlegają kontroli przez różne piony sądownictwa.

W następstwie tego wyroku organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. przyznał skarżącemu wyrównanie uposażenia za okres od [...] października

2003 r. do [...] grudnia 2006 r. w kwocie [...] zł brutto. W jej uzasadnieniu, powołując się na bezsporny stan faktyczny, wskazał, iż za ten okres należy się żołnierzowi uposażenie wraz z dodatkami, bowiem nie został on faktycznie zwolniony, skoro decyzja o wypowiedzeniu stosunku służbowego okazała się nieważna. W jego ocenie uposażenie w wysokości [...] zł należy obniżyć o kwotę [...] zł przyznaną i pobraną w związku ze zwolnieniem ze służby w 2003 r. na podstawie ówczesnego odpowiednika obecnego art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r., gdyż to świadczenie zostało mu przyznane w wyniku zwolnienia w 2008 r. w kwocie wyższej, bo w wysokości [...] zł oraz – czego wyraźnie nie napisał – o kwotę wypłaconą na mocy decyzji z dnia [...] lipca 2007 r., tj. [...] zł. Na koniec stwierdził, iż rozstrzygnięcie uwzględnia wskazania zawarte w przywołanym wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Odwołując się od tej decyzji F.M. zakwestionował poprawność potrącenia mu kwoty [...] zł, dowodząc m.in. naruszenia wiążących wytycznych i stanowiska zawartego w wyroku z dnia 7 lipca 2008 r.

Zaskarżoną decyzją Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Katowicach z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] utrzymano w mocy decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w Bielsku-Białej z dnia [...] listopada 2008 r. Organ odwoławczy wywiódł w jej uzasadnieniu, iż skoro w 2008 r. na podstawie wypowiedzenia stosunku służbowego wypłacono odwołującemu się kwotę [...] zł tytułem należności w wysokości uposażenia za 12 miesięcy opartej o przepis art. 95 pkt 1 cytowanej ustawy z dnia 11 września

2003 r., to wypłacona na tej samej podstawie w wyniku nieważnego zwolnienia ze służby kwota [...] zł stanowi świadczenie nienależnie pobrane, bowiem odpadła ku temu przyczyna, zatem podlega ono zwrotowi. Dowodził, iż stwierdzenie nieważności decyzji niweluje wszelkie jej skutki, w tym uprawnienie do tego świadczenia. Wyraził wreszcie pogląd, że należne jest ono tylko jeden raz, na poparcie którego przytoczył orzecznictwo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, powołując się na jej sprzeczność z zapadłym w tej sprawie wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 7 lipca 2008 r. podważającym zasadność dokonywania potrąceń z należnego mu zaległego uposażenia. Nadto podniósł naruszenie przez organy orzekające przepisu art. 103 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych zakazującego potrąceń, nie mających oparcia w przepisach prawa albo zgodzie żołnierza, nadto podważył trafność orzekania o przedmiocie sprawy w drodze decyzji administracyjnej.

Odpowiadając na skargę organ postulował jej oddalenie, akcentując dotychczasowe twierdzenia i wywody.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach z uzasadnieniu zaskarżonego wyroku z dnia 4 listopada 2009 r., sygn. akt IV SA/Gl 67/09 wskazał, że skarga musiała odnieść skutek, aczkolwiek zasadniczo z powodów w niej nie podniesionych. W ocenie Sądu I instancji ocena prawna i wskazania co do dalszego toku postępowania zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 lipca 2008 r. obejmują oba elementy świadczenia odjętego od ustalonego uposażenia. Jednakowoż tych wytycznych nie miały na uwadze organy orzekające ponownie, bowiem dokonały obniżenia uposażenia skarżącego o kwotę należności z art. 95 pkt 1 cytowanej powyżej ustawy. Obniżyły też je o wypłaconą już kwotę [...] zł, co jest nowym elementem sprawy, podlegającym akceptacji co do zasady, lecz nie co do sposobu realizacji. Kwotę tę można bowiem traktować jako świadczenie częściowe, bowiem ma ona ten sam tytuł, co świadczenie dochodzone, lecz podobnie jak pozostała część, nie realizuje wiążących wskazań sądu administracyjnego. W cytowanym wyżej wyroku zabroniono dokonywania jakichkolwiek obniżeń należności, a więc również bezspornych, przed ustaleniem w decyzji zasady i kwoty należnej skarżącemu. Dopiero po takim ustaleniu dopuszczalna jest weryfikacja kwoty pozostałej do wypłaty o inne kwoty. Ten aspekt sprawy organy pominęły, co już skutkuje koniecznością uchylenia zapadłych decyzji.

Uchylenie obu tych decyzji jest też uzasadnione brakiem w ich motywach jednoznacznych wskazań kwot i obliczeń matematycznych, co uniemożliwia poprawną kontrolę legalności w sytuacji, gdy sądy administracyjne nie są władne dokonywać wyliczeń, ustaleń, czy prowadzenia domysłów. Wskazane kwoty nie mają przy tym żadnego odzwierciedlenia w dokumentacji, zatem nie poddają się weryfikacji.

Sąd I instancji wskazał też, że w niniejszej sprawie należało zastosować przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. W art. 8 ust. 1 ustawa z dnia 11 września 2003 r. statuuje się generalną zasadę wydawania decyzji administracyjnych w sprawach określonych w ustawie, zatem bez specjalnego ich określenia. Uregulowanie to znalazło wyraz m.in. w treści art. 96 ust. 9 i 10. Wedle pierwszego z nich wypłaty należności ujętych w art. 95 pkt 1 dokonuje się na podstawie decyzji wojskowego organu emerytalnego, natomiast według brzmienia drugiego z nich należności pieniężne związane ze zwolnieniem ze służby zawodowej, inne niż wymienione w art. 95 pkt 1 i 6, wypłaca się na podstawie decyzji dowódcy. Analiza tej regulacji oraz zastrzeżenie formy decyzji także dla dodatków do uposażenia (art. 80 ust. 4 tej ustawy), przy braku wskazania formy ustalenia zaległego uposażenia, a więc braku wyłączenia trybu decyzyjnego, prowadzi do konkluzji o konieczności wydania decyzji w tej sprawie. Jeżeli więc organy przybrały taki kierunek rozpatrzenia żądania, to miał on oparcie co do formy w przytoczonych przepisach. Zatem ten zarzut skargi okazał się chybiony.

Sąd I instancji wskazał dalej, że organy nie wzięły pod uwagę treści przepisu art. 116 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r., który nie tylko odnosi się do wskazanych tam jednostek redakcyjnych art. 111 i 112 ustawy i z którego wynika, że nieważność oddziałuje na decyzję objętą jego stwierdzeniem ex tunc, czyli do początku. Jednakże nie można przyjąć, że podlegają temu skutkowi wszelkie płaszczyzny oddziaływania decyzji uznanej za nieważną. Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 11 września 2008 r., sygn. akt III UZP 1/08, wypowiedział się w ten sposób, że skutki te należy rozumieć zawężająco, a więc wyłącznie w odniesieniu do samej decyzji objętej stwierdzeniem nieważności. Natomiast nie sięgają one skutków pośrednich, a więc praw lub obowiązków objętych nieważną decyzją. Zatem nieważna decyzja nie obowiązuje od dnia jej wydania, a sprawa zwolnienia ze służby wraca do stadium sprzed wydania decyzji. Stwierdzenie nieważności decyzji nie oddziałuje na inne zaszłości (w uchwale chodziło tylko o świadczenia emerytalne), nie dotyczy praw lub obowiązków, o których w decyzji pierwotnej. W ocenie Sądu Najwyższego nieważna decyzja do czasu stwierdzenia nieważności wywoływała skutki prawne, których nieważność nie niweluje, bo obejmuje tylko oddziaływanie bezpośrednie.

Analiza przepisów cytowanej ustawy z dnia 11 września 2003 r. przeprowadzona na gruncie niniejszej sprawy prowadzi do konkluzji takiej, że nieważność odnosi się do samej decyzji z dnia [...] kwietnia 2003 r. i nie oznacza automatycznej reaktywacji, czy przywrócenia do służby, bądź podobnych określeń. Stwierdzenie nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego nie prowadzi więc bezpośrednio do jego ponownego "odrodzenia". Skutki nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby należy oceniać zwłaszcza w świetle brzmienia następnych ustępów art. 116. Jak głosi jego ust. 2 w takim wypadku data zwolnienia nie ulega zmianie, przy czym uznaje się, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego. W ust. 3 tego przepisu uregulowano rekompensatę wadliwego ustania stosunku służbowego z przyczyn określonych w ust. 1. Jest nim odszkodowanie w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami. W przekonaniu obecnego składu Sądu regulacja ta całościowo zamyka kwestię skutków stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby i należności z tego tytułu. Nie wyklucza to jednak ponownego nawiązania stosunku służbowego oraz wypłaty odszkodowania za szkodę poniesioną w związku z nieważnym zwolnieniem ze służby, jeżeli wykazane zostaną stosowne przesłanki.

Organy orzekające w niniejszej sprawie nie wyjaśniły też intencji skarżącego, w szczególności czy domagał się on należności uregulowanych w art. 116 ust. 3, jak też nie ustaliły dokładnie przedmiotu żądania w sprawie. Przedmiot ten jest trudny do ustalenia w sytuacji braku w aktach podania wszczynającego postępowanie. W ocenie Sądu jest jednak bezsporne, że skarżący zgłosił się do służby i został przyjęty, w wyniku czego wykonywał od dnia [...] stycznia 2007 r. do dnia [...] stycznia 2008 r. obowiązki służbowe. Zatem żądaniem mógł zostać objęty okres sprzed tej pierwszej daty. Stosunek służbowy po tej dacie został nawiązany ponownie, miał byt niezależny od poprzedniego, który definitywnie się zakończył. Skarżący nie skorzystał z regulacji ust. 3 art. 116, nadto nie odwołał się od wypowiedzenia, wszak zdaje się miał zamiar pozostać w stosunku służbowym, przeto za okres od dnia stwierdzenia nieważności do dnia [...] grudnia 2006 r. mógł domagać się odszkodowania. Jednakowoż odszkodowanie to wymagało poczynienia ustaleń i rozważań, których organy nie dokonały. Ponadto w tej materii sądy administracyjne nie są właściwe, a ewentualne spory rozstrzygają sądy powszechne. Natomiast nawiązany po tej dacie stosunek służbowy jest nowym stosunkiem, który rządzi się regułami dotyczącym każdego stosunku służbowego zawodowego żołnierza. Z chwilą wypowiedzenia należą mu się przepisane świadczenia, w tym oparte o przepis art. 95 pkt 1 ustawy. Przeto błędny jest pogląd organów, że doszło do nienależnego jego wypłacenia po raz wtóry. Skoro skarżący pozostawał w dwóch stosunkach służbowych, należą mu się dwa świadczenia związane z ich ustaniem. Przy czym należność z art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. nie jest odprawą, bo taką przewiduje art. 94 tej ustawy.

Poza tym WSA w Gliwicach wskazał, że organy orzekające wadliwie dokonały zmniejszenia kwoty przyznanej wypłaty, bo nie uwzględniły brzmienia art. 103 ust. 1 ustawy.

Rozważania powyższe nie kolidują z wywodami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zamieszczonymi w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 lipca 2008 r., gdyż po pierwsze Sąd ten skupił się na kwestii dopuszczalności bilansowania świadczeń emerytalnych i należności uposażeniowych, po wtóre nie dysponował uchwałą Sądu Najwyższego cytowaną powyżej, która naświetliła inaczej interpretację faktów istotnych dla oceny prawnej sprawy. Mówiąc o powrocie do służby Sąd ten skupił się na ocenie stanu faktycznego dokonanej przez organy, zanalizował samą zasadę, a każdym razie nie przesądził niedopuszczalności ponownego nawiązania stosunku służbowego skarżącego.

W konsekwencji tych wywodów zapadłe decyzje przyszło uznać za chybione, gdyż w ustalonym stanie faktycznym skarżącemu po pierwszym i po drugim zwolnieniu ze służby należały się świadczenia, które są niezależne od niepodlegających zwrotowi i kompensacie świadczeń emerytalnych. Rzeczą organów było ich ustalenie w treści decyzji i ewentualnie skorygowanie realnej kwoty przeznaczonej do wypłaty o należności powodujące ich zmniejszenie. Organy nie wyjaśniły rzeczywistych intencji skarżącego i podstaw prawnych dla przyznania mu jakichkolwiek kwot, a więc nie ustaliły jednoznacznie przedmiotu sprawy. Skarżący powinien też sprecyzować żądanie poprzez wskazanie, z jakiego tytułu domaga się świadczenia. Ocena jego zasadności zależna będzie od ustalenia czy skarżący może być traktowany jako pełniący służbę nieprzerwanie do dnia [...] grudnia 2006 r. (to założenie opiera się na fikcji pominięcia skutków nieważnego zwolnienia i braku nowego aktu w tym przedmiocie, bowiem niwelacja skutków nieważnej decyzji skoro polega na powrocie sprawy do pierwotnego stadium wymagała podjęcia przez organy konkretnych nowych decyzji czy czynności), czy też po pierwszym zwolnieniu pełnił ją ponownie od dnia [...] stycznia 2007 r.

W skardze kasacyjnej, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Katowicach, zarzucił Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 95 pkt 1 i art. 96 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j.: Dz. U. Nr 141, poz. 892 z

2008 r. z późn. zm.) poprzez przyjęcie, że F. M. posiada prawo do otrzymania dwukrotnie w pełnej wysokości świadczenia określonego w tym przepisie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej Autor podniósł dodatkowo, że Sąd I instancji wadliwie zastosował art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez przyjęcie, że na podstawie tego przepisu stwierdzenie nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego nie prowadzi bezpośrednio do jego "odrodzenia" a w konsekwencji, iż F. M. powinno się wypłacić dwa świadczenia związane z ustaniem dwu stosunków służbowych. Mając na uwadze powyższe zarzuty Autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach.

Uzasadniając powyższe zarzuty podniesiono, że wypłata świadczeń pieniężnych w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej obwarowana jest zastrzeżeniami jednorazowości. Stanowisko to znalazło potwierdzenie w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lipca 2009 r. sygn. akt I OSK 147/08 i z dnia 22 września 2009 r. sygn. akt I OSK 80/09. Orzeczenia te potwierdziły zasadę, że świadczenie należne na podstawie art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przysługuje tylko raz z tytułu skutecznego zwolnienia z tej służby. W tej sytuacji nie można zgodzić się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, że przedstawione wyżej poglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego nie mają wpływ na jego orzeczenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do unormowania art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Podstawy te determinują kierunek kontroli kasacyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec niestwierdzenia nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze kasacyjnej zarzutów kasacyjnych.

Skarga kasacyjna analizowana pod tym kątem zawiera usprawiedliwione podstawy, co sprawia, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Trafne są, podniesione w skardze kasacyjnej, zarzuty naruszenia prawa materialnego w postaci art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i art. 96 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

W ocenie Składu Orzekającego NSA Sąd pierwszej instancji w stanie faktycznym niniejszej sprawy dokonał wadliwej wykładni art. 95 pkt 1 i dopełniającego go art. 96 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Artykuł 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i dopełniający go art. 96 ust. 1 tejże ustawy zakładają jednorazowość prawa do świadczenia pieniężnego należnego przez okres roku po zwolnienie ze służby. Pogląd ten obecnie nie budzi wątpliwości w orzecznictwie NSA (por. np. wyrok NSA z dnia 18 marca

2008 r., sygn. akt I OSK 902/07 - orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK/818/08 - orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok NSA z dnia 27 maja 2009 r., sygn. akt I OSK/932/08 - orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok NSA z dnia 22 września 2009 r., sygn. akt I OSK 80/09 - orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok NSA z dnia 26 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 447/09 – Legalis; tezę 2 wyroku NSA z dnia 11 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 757/09 - Legalis czy wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK/1018/09 - Legalis). Przyjęcie bowiem, że świadczenie pieniężne należne przez okres roku po zwolnieniu ze służby przysługuje w każdym przypadku wypowiedzenia zawodowej służby wojskowej i do tego każdorazowo w pełnej wysokości, bez uwzględnienia uprzednio uzyskanego świadczenia pieniężnego, należnego przez okres roku po zwolnieniu ze służby, w nadmierny i nieuzasadniony sposób uprzywilejowałoby żołnierzy kilkakrotnie zwalnianych z zawodowej służby wojskowej (por. uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie z dnia 16 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 1464/08 - Legalis). To zaś prowadziłoby do naruszenia zasady równości wobec prawa wyrażonej w art. 32 ust. 1 zd. 1 Konstytucji RP. Zgodnie z nią jednakowe prawa, wolności i obowiązki dotyczą wszystkich osób (podmiotów) należących do tej samej "kategorii istotnej" (relewantnej) (P. Winczorek, Komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku, Warszawa 2008, s. 86). Tak więc takie samo prawo do świadczenia pieniężnego należnego przez okres roku po zwolnieniu ze służby przysługuje każdemu podmiotowi zaliczanemu do kategorii żołnierzy zawodowej służby wojskowej, niezależnie od tego, ile razy wypowiadano im stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej.

Jeżeli zaś każdemu żołnierzowi zawodowej służby wojskowej przysługuje tylko jedno świadczenie pieniężne, należne za rok po zwolnieniu ze służby, to w przedmiotowej sprawie uznać należy, że świadczeniem tym jest to, które przyznano skarżącemu decyzją utrzymaną w mocy decyzją, której dotyczyła skarga będąca przedmiotem rozpoznania w postępowaniu sądowoadministracyjnym zakończonym zaskarżonym wyrokiem. Nie można jednak pominąć faktu wcześniejszej wypłaty tegoż świadczenia (por. z uzasadnieniem wyroku NSA z dnia 29 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 1018/09 - Legalis).

Biorąc pod uwagę, że świadczenie to w obu przypadkach wypłacone zostało na tej samej podstawie prawnej, przyjąć należy, że jest to w istocie to samo świadczenie. Skoro zaś jest to samo świadczenie, to przy ustalaniu wysokości obecnie należnego świadczenia należy uwzględnić kwotę otrzymaną uprzednio i wypłacić żołnierzowi kwotę brakującą do pełnej wysokości należnego obecnie świadczenia. Czynność ta nie stanowi potrącenia, lecz wyrównanie wysokości świadczenia (por. tezę 3 wyroku NSA z dnia 11 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 757/09 – Legalis i uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie z dnia 4 września 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 847/08 - orzeczenia.nsa.gov.pl).

Aby jednak móc ustalić prawidłową wysokość kwoty należnego żołnierzowi świadczenia pieniężnego, przysługującego przez rok po zwolnieniu ze służby, ustalić należy wysokość kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym. Poczynienia tego ustalenia wymaga prawidłowa wykładnia art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, który stanowi, że należne przez okres roku po zwolnieniu ze służby świadczenie pieniężne ma mieć wysokość kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym. Konieczność ustalenia tej okoliczności umknęła nie tylko Sądowi pierwszej instancji ale i organom administracji obu instancji, co jednak nie zwalnia Sądu z obowiązku poczynienia w tym zakresie ustaleń. Zwłaszcza, że ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi daje Sądowi, umożliwiające dokonanie tego ustalenia, narzędzie w postaci instytucji unormowanej w art. 106 § 3 tejże ustawy. Ustalenie tej okoliczności może mieć bezpośredni wpływ na ocenę legalności tak zaskarżonej decyzji jak i decyzji utrzymanej nią w mocy. Nie można wszak wykluczyć, że mimo tego, iż w uzasadnieniach obu decyzji organy nie wypowiedziały się co do wysokości tej kwoty, to w istocie wzięły ją one pod uwagę w prawidłowej wysokości, dokonując wyliczeń świadczenia pieniężnego należnego przez okres roku po zwolnieniu ze służby, zwłaszcza, że może się to odbyć w ramach prostych działań z zakresu arytmetyki.

Na zakończenie rozważań dotyczących zasadności zarzutu naruszenia art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i dopełniającego go art. 96 ust. 1 tejże ustawy podnieść należy, że Skład Orzekający w niniejszej sprawie nie podziela wątpliwości Sądu pierwszej instancji, że w sprawie niniejszej nie jest do końca wiadomo czy skarżącemu inicjując postępowanie chodziło o świadczenie pieniężne należne przez okres roku po zwolnienie ze służby czy o odszkodowanie z art. 116 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Zwrócić bowiem należy uwagę, że w toku postępowania administracyjnego, gdzie organy administracji wydając decyzje bezpośrednio odnosiły się do świadczenia, skarżący nie podniósł, że żąda wypłaty odszkodowania a nie tego świadczenia.

Skład Orzekający NSA za zasadny uznał także zarzut naruszenia art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Przy czym wyjaśnić należy, iż mimo, że przyjęta w skardze kasacyjnej konstrukcja zarzutu naruszenia art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie wskazuje, o który z jego ustępów chodzi Autorowi skargi kasacyjnej, to jednak uzasadnienie tego zarzutu nie pozostawia wątpliwości, że Autor skargi kasacyjnej podnosząc zarzut naruszenia art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych miał na uwadze jego ustęp 1 i 2. Jedynie bowiem te jednostki redakcyjne tego przepisu normują, dotyczące stosunku służbowego, skutki prawne stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Z tego powodu rozważając zasadność zarzutu naruszenia art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, rozważaniu podlegać będzie w istocie zarzut naruszenia ustęp 1 i 2 tego przepisu.

Wadliwość zastosowania art. 116 ust. 1 i 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych dokonana przez Sąd I instancji polega na tym, że sąd ten dokonując oceny skutków prawnych podjęcia przez skarżącego służby wojskowej z dniem [...] stycznia 2007 r. zastosowała treść art. 116 ust. 1 i 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, obowiązującą w dniu wydania zaskarżonej decyzji a nie w dni podjęcia służby po stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 2003 r., nr [...].

Co do zasady organy administracji orzekając w toku postępowania administracyjnego stosują do oceny stanu faktycznego przepisy nowe, chyba że przepisy przejściowe stanowią odmiennie (por. wyrok NSA z dnia 18 września 2008 r., sygn. akt II OSK 138/07 – Lex nr 508498). Jednak dotyczyć to będzie zawsze zdarzeń istotnych dla rozstrzygnięcia, których ocena prawna nie została już "skonsumowana" (dokonana) w procesie decyzyjnym. Nie można bowiem dokonywać dwukrotnej oceny prawnej tej samej sytuacji faktycznej w tej samej sprawie, raz pod rządami starego stanu prawnego, a po raz drugi pod rządami nowego stanu prawnego. Prowadziłoby to zawsze do różnej oceny znaczenia prawnego tego samego stanu faktycznego w tej samej sprawie. Takie działanie zmniejszałoby więc stabilność rezultatu procesu decyzyjnego stosowania prawa.

W przedmiotowej sprawie ocena prawna dopuszczenia skarżącego do służby wojskowej została dokonana przez organ administracji w dniu [...] stycznia 2007 r. poprzez dopuszczenie skarżącego do pełnienia służby wojskowej na warunkach obowiązujących przed dniem wydania decyzji z dnia [...] kwietnia 2003 r., nr [...]

a więc w istocie na kontynuowanie służby wojskowej. Takie działanie na dzień [...] stycznia 2007 r. uznać należy za zgodne z prawem jako stanowiące prawne konsekwencje stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 2003 r., nr [...]. Biorąc bowiem pod uwagę brzmienie art. 116 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, obowiązujące w dniu [...] stycznia 2007 r. stwierdzić należy, że przepis ten nie miał zastosowania do sytuacji stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego. Tym samym nie miał zastosowania także ust. 2 tego przepisu. Skoro tak to w dniu [...] stycznia 2007 r. nie doszło do nawiązania nowego stosunku służbowego ze skarżącym.

Sytuacja prawna była jednak diametralnie inna w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Wówczas dyspozycja art. 116 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych miała zastosowanie do przypadków stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego, a tym samym zastosowanie w przypadku stwierdzeni nieważności miał ustęp 2 tego przepisu stanowiący, że w przypadku m.in. stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego, data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie, przy czym uznaje się, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ. Jednak art. 116 ust. 1 i 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w przedstawionym powyżej brzmieniu nie miał zastosowania w przedmiotowej sprawie do oceny prawnego znaczenia dopuszczenia skarżącego do dalszej służby wojskowej w dniu [...] stycznia 2007 r. gdyż jak była o tym mowa powyżej w sprawie niniejszej ocena skutków prawnych tego zdarzenia została już dokonana.

Jednocześnie nadmienić należy, że nawet gdyby przyjąć, iż do oceny skutków prawnych dopuszczenia skarżącego do dalszej służby wojskowej w dniu [...] stycznia 2007 r. zastosowanie ma art. 116 ust. 1 i 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, to i tak nie można byłoby przyjąć, że skarżącemu należy się dwukrotna wypłata świadczenia pieniężnego należnego z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Stosownie bowiem do unormowania art. 96 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, świadczenie to przysługuje żołnierzowi, który pełnił nieprzerwanie zawodową służbę wojskową przez okres co najmniej piętnastu lat. Skoro zaś drugi ze stosunków służbowych trwał od [...] stycznia 2007 r. do dnia [...] stycznia 2008 r., to nie można przyjąć, aby w świetle art. 96 ust. 1 ustawy można było wypłacić skarżącemu drugi raz świadczenie z art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (por. z uzasadnieniem wyroku NSA z dnia 22 września 2009 r., sygn. akt I OSK 80/09 – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Na zakończenie rozważań dotyczących zasadności zarzutów skargi kasacyjnej stwierdzić należy, że rozpoznając skargę na decyzję, której dotyczy zaskarżony wyrok, Sąd pierwszej instancji nie jest związany wyrokiem tego sądu wydanym w sprawie IV SA/Gl 963/07 w całym jego zakresie. Osią rozważań Sądu w tej sprawie była bowiem legalność wykładni art. 41 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin dokonana przez organy administracji, zaś rozważania Sądu w uzasadnieniu powyższego wyroku dotyczyły legalności kompensacji świadczeń przysługujących skarżącemu a wypłacanych z różnych tytułów prawnych. Podkreślenia wymaga, że chodziło w tym wyroku o możliwość kompensacji świadczenia emerytalno – rentowego ze świadczeniem należnym z innego tytułu prawnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach ponownie rozpoznając sprawę, weźmie pod uwagę powyższe rozważania dotyczące wykładni art. 95 pkt 1 oraz dopełniającego go art. 96 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych a także uwagi dotyczące stosowania w niniejszej sprawie art. 116 ust. 1 i 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.