Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 183/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-08-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 193 i art. 194
journal: Dz.U. 2015 poz 332
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt IV SA/Wr 183/16 | | , , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , , Dnia 17 sierpnia 2016 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący, , Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.), , Sędziowie, Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, , , Protokolant, starszy asystent sędziego Krzysztof Caliński, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2016 r., sprawy na posiedzeniu jawnym rozpoznawał sprawę, ze skargi P. W., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J., z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...], w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, , oddala skargę w całości., , ,


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 23) oraz art. 193 i 194 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 332) dalej: ustawa, po rozpatrzeniu odwołania P. W. (dalej: skarżący) od decyzji działającego z upoważnienia Starosty Powiatu Z. Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Z. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w sprawie ustalenia opłaty za pobyt dziecka K. W. w rodzinie zastępczej, spokrewnionej, w kwocie 553,55 zł za okres od 6 sierpnia 2014 r. do 31 sierpnia 2014 r., w kwocie 306 zł za okres od 1 września 2014 r. do 18 września 2014 r., w kwocie 264 zł za okres od 19 września 2014 r. do 30 września 2014 r. w kwocie 660 zł miesięcznie począwszy od 1 października 2014 r. dla rodziców: D. W. i P.W., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu przedstawiono następujący stan prawny i faktyczny sprawy.

Sąd Rejonowy w Z. Wydział [...] Rodzinny i Nieletnich postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r. o sygn. akt [...] zarządził tymczasowe umieszczenie małoletniego K. W. w rodzinie zastępczej u babki – G. W. z uwagi na złożony przez matkę dziecka – D. W. - wniosek o powierzenie jej wykonywania władzy rodzicielskiej. Matka dziecka od roku 2008 miała ograniczoną władzę rodzicielską, którą w pełni sprawował skarżący. Z uwagi na toczące się w Prokuraturze Rejonowej w Z. postępowanie w sprawie [...] w przedmiocie znęcania się ojca nad synem oraz kategoryczną postawę dziecka odmawiającą powrotu do rodziny ojca Sąd postanowił na czas trwania postępowania o powierzenie władzy rodzicielskiej pozostawić K. W. pod opieką babki. W związku z tym Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Z. decyzją z dnia [...] września 2014r. nr [...], zmienioną dwukrotnie na mocy decyzji z dnia [...] września 2014 r. i z dnia [...] października 2014 r., przyznał rodzinie zastępczej świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka K. W. w rodzinie zastępczej od dnia 6 sierpnia 2014 r. do dnia 31 sierpnia 2014 r. w kwocie 553,55 zł, od dnia 1 września 2014 r. do dnia 18 września 2014 r. w kwocie 306 zł, od dnia 19 września 2014 r. do dnia 30 września 2014 r. w kwocie 264 zł i od 1 października 2014 r. do dnia zakończenia postępowania sądowego po 660 zł miesięcznie.

Następnie organ I instancji decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] ustalił skarżącemu odpłatność za pobyt syna w rodzinie zastępczej, utrzymanej następnie w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 16 lipca 2015 r. sygn. akt IV SA/Wr 331/15 uchylił decyzje obu instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd uznał, iż przepisy ustawy o pieczy zastępczej w art. 193 i ust. 1 i art. 194 regulują dwa odrębne postępowania, tj. w pierwszym przypadku o ustalenie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, a w drugim przypadku o odstąpienie czy też udzielenie ulgi w spłacie tej należności (umorzenie, rozłożenie na raty, odroczenie terminu płatności). Zdaniem Sądu ustawodawca odmiennie uregulował podstawy ustalenia opłaty za pobyt w pieczy zastępczej oraz przesłanki do odstąpienia od jej ustalenia. W pierwszym przypadku (art. 193 ust. 1 ustawy) określa dokładnie okoliczności mające wpływ na ustalenie wysokości opłaty, czyli wysokość przyznanych świadczeń i dodatków o których mowa w art. 80 i 81 ustawy, oraz ustala osoby odpowiedzialne za ponoszenie tej odpłatności. Natomiast powody, dla których możliwe jest odstąpienie od opłaty precyzuje właściwa rada powiatu, a w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na tej podstawie prawnej organ ma za zadanie ustalić czy rodzice dziecka spełniają określone w uchwale warunki. Postępowanie pierwsze, czyli to w sprawie ustalenia opłaty wszczynane jest z urzędu, natomiast to drugie w sprawie odstąpienia od płatności może być wszczęte bądź na wniosek bądź z urzędu. Decyzja zapadająca w pierwszym z opisanych postępowań jest rozstrzygnięciem ustalającym, natomiast ta druga zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego. W związku z tym Sąd uchylił decyzje obu instancji, ponieważ nie zostały spełnione wymagania opisane powyżej, a ponadto zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy prowadziły odrębne postępowania wobec obu rodziców, co stało w sprzeczności z zasadami solidarnej ich odpowiedzialności w tej materii przewidzianej w art. 193 ustawy.

Wobec powyższego organ I instancji pismem z dnia 27 listopada 2015 r. zawiadomił matkę dziecka i skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia opłaty za pobyt małoletniego w rodzinie zastępczej spokrewnionej u jogo babki i o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. W dniu [...] grudnia 2015 r. organ I instancji wydał decyzję nr [...] skierowaną do matki dziecka i skarżącego, mocą której ustalił opłatę za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej w kwocie 553,55 zł za okres od 6 sierpnia 2014 r. do 31 sierpnia 2014 r., w kwocie 306 zł za okres od 1 września 2014 r. do 18 września 2014 r., w kwocie 264 zł za okres od 19 września 2014 r. do 30 września 2014 r. i w kwocie 660 zł miesięcznie począwszy od 1 października 2014 r. W dniu 18 grudnia 2015 r. wpłynął do organu I instancji wniosek dowodowy skarżącego o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania matki dziecka celem ustalenia jej sytuacji materialnej jak również pozyskania informacji o jej dochodach w instytucjach pomocowych, pozyskanie informacji od policji o interwencji w miejscu zamieszkania matki dziecka i samego małoletniego, zwrócenie się do skarżącego o udokumentowanie jego aktualnej sytuacji majątkowej. Natomiast w dniu 13 stycznia 2016 r. wpłynęło odwołanie od decyzji, w której strona skarżąca zarzuciła, iż organ I instancji dokonał tylko jednej czynności w postępowaniu, tj. wezwania do udziału matki małoletniego. Ponadto zakwestionowano brak ustalenia sytuacji majątkowej skarżącego oraz błędne założenie, iż małoletni przebywa ze swoją babką, ponieważ według strony dziecko przebywa z matką, a środki pieniężne przeznaczane na skarżącego zostają spożytkowane na potrzeby całej rodziny, a nie tylko uprawnionego.

Organ pierwszej instancji, nie znajdując podstaw do uchylenia bądź zmiany swej decyzji, odwołanie wraz z aktami przesłał Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w J. jako organowi odwoławczemu wraz z pismem z dnia 19 stycznia 2016 r., doręczonym w dniu 20 stycznia 2016r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekając w sprawie, podkreśliło, że w myśl art. 193 ustawy za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości:

1. przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 - w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka;

2. średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym - w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym;

Za ponoszenie opłaty, o której mowa wyżej, rodzice odpowiadają solidarnie i ponoszą ją od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej. Opłatę ponoszą także rodzice pozbawieni władzy rodzicielskiej lub którym władza rodzicielska została zawieszona albo ograniczona. W przypadku powstania zaległości z tytułu nieponoszenia opłaty, za okres dłuższy niż 12 miesięcy starosta przekazuje do biura informacji gospodarczej informację gospodarczą o powstaniu tej zaległości.

Z kolei zgodnie z art. 194 ust. 1 ustawy opłatę, o której mowa w art. 193, ustala, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Jeżeli zmianie uległy okoliczności mające wpływ na wydanie decyzji administracyjnej dotyczącej opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1, w szczególności zmianie uległa wysokość przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81, albo średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo- terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym, starosta może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną dotyczącą tej opłaty. Rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1. Starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1.

Organ II instancji stwierdził, że zgodnie ze wskazówkami zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 lipca 2015 r. sygn. akt IV SA/Wr 331/15, wydana została decyzja w oparciu o przepis art. 193 ustawy ustalająca wysokość opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej oraz ustalająca osoby solidarnie odpowiedzialne za jej ponoszenie, czyli rodziców małoletniego. Decyzja ta nie była rozstrzygana w oparciu o tzw. uznanie administracyjne, ponieważ przepisy ustawy o pieczy zastępczej nakładają na organ administracji publicznej wydanie takiej decyzji z urzędu o ile spełnione zostaną przesłanki określone w przytoczonym wyżej art. 193 ustawy, czyli rodzinie zastępczej są przyznane świadczenia na pokrycie wydatków na pobyt u tej rodziny dziecka, którego rodzice bądź jeden z rodziców żyją. W tym przypadku organ I instancji nie posiada luzu administracyjnego i nie może dowolnie odstąpić od ustalania solidarnej odpowiedzialności rodziców za ponoszenie opłat za pobyt ich dziecka w rodzinie zastępczej. Dopiero w postępowaniu o udzieleniu ulgi w tej odpłatności (wszczętym z urzędu bądź inicjatywy strony) organ administracji ustala sytuację materialną rodziców i w ramach tzw. uznania administracyjnego orzeka czy rodzicom tym należy się ulga i jeśli tak to w jakim rozmiarze.

Dlatego wszystkie zarzuty strony skarżącej dotyczące braku ustalenia sytuacji majątkowej skarżącego, jak i odnoszące się do sytuacji materialnej matki dziecka, organ odwoławczy uważa za przedwcześnie złożone, ponieważ w niniejszym postępowaniu z przyczyn opisanych wyżej nie zasługują na uwzględnienie. Jednak jak wynika z akt sprawy organ I instancji prowadzi już postępowanie w sprawie ustalenia sytuacji majątkowej rodziców małoletniego, na co wskazuje choćby pismo z dnia 13 stycznia 2016 r. skierowane do pełnomocnika skarżącego wskazujące jakie dokumenty należy przedłożyć przy ubieganiu się o ulgę w opłacie za pobyt syna w rodzinie zastępczej czy wniosek matki dziecka o ulgę w spłacie złożony w dniu 18 grudnia 2015 r. Dlatego też Kolegium zobowiązuje organ I instancji w odrębnym postępowaniu do ustosunkowania się do zarzutów strony skarżącej podniesionych w niniejszym postępowaniu dotyczących ustalania sytuacji majątkowej skarżącego i matki dziecka i wyjaśnienie skarżącemu w decyzji czy zarzuty te są zasadne, a jeśli nie to dlaczego. Odnosząc się do pozostałej argumentacji pełnomocnika skarżącego Kolegium zauważyło, iż zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy nie są podmiotami uprawnionymi do oceniania czy małoletni został w sposób prawidłowy skierowany właśnie do tej rodziny zastępczej, którą stanowi jego babka. W tej sprawie w obiegu prawnym funkcjonuje tymczasowe zarządzenie Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] sierpnia 2014 r., które dotychczas nie zostało zmienione. Niezrozumiały jest zarzut, iż w postępowaniu organ I instancji dokonał tylko jednej czynności z matką dziecka, ponieważ zarówno zawiadomienie o wszczęciu postępowania jak i o możliwości zapoznania się z dowodami zgromadzonymi w sprawie kierowane były do obojga rodziców. Odnośnie zarzutu pełnomocnika, iż środki pieniężne przeznaczane na skarżącego zostają spożytkowane na potrzeby całej rodziny zastępczej Kolegium zauważa, iż do dnia orzekania przez organ odwoławczy nie istniała ostateczna decyzja, która nakładałaby na rodziców obowiązek ponoszenia opłaty za pobyt ich syna w rodzinie zastępczej, obowiązek alimentacyjny spoczywa dotychczas na matce dziecka, a ze wszystkich pism składanych w niniejszym postępowaniu przez skarżącego nie wynika aby zapłacił jakąkolwiek kwotę na rzecz syna tytułem jego pobytu u babci ani iż ma taki zamiar to czynić. W tej sytuacji argumentacja, iż ewentualny "strumień pieniędzy" nie zostanie przekazany we właściwe miejsce jest w ocenie Kolegium nie na miejscu.

W świetle powyższego Kolegium nie znalazło podstaw do zmiany decyzji organu I instancji i orzekło jak w sentencji.

Skargę na decyzję ostateczną złożył skarżący zarzucając decyzji naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy tj.

- art. 7 i 77 kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich niezbędnych okoliczności stanowiących o prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, a mianowicie brak ustalenia czy dziecko pozostaje nadal w pieczy rodziny zastępczej jak również brak ustalenia aktualnego stanu faktycznego związanego ze stanem prawnym dotyczącym umieszczenia w pieczy zastępczej,

- art. 97 § 1 pkt 4 kpa poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niezastosowanie, w sytuacji gdy Samorządowe Kolegium Odwoławcze zobowiązało organ I instancji do przeprowadzenia postępowania dotyczącego odstąpienia od ustalania opłaty, zatem przedwczesne staje się wydanie decyzji ustalającej wysokość zobowiązania przed zbadaniem sytuacji materialnej odwołującego się, co skutkowało brakiem zawieszenia niniejszego postępowania i wydaniem merytorycznej decyzji,

- art. 138 § 1 ust. 1 poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy jej wydanie wobec złożonego przez skarżącego wniosku o ulgę w spłacie powyższa decyzja organu I instancji była przedwczesna, Naruszenie prawa materialnego tj.

- art. 193 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej poprzez jego niezastosowanie i brak uwzględnienia w wydanej przez organ I instancji decyzji zasad ponoszenia opłat za pobyt dziecka w pieczy zastępczej poprzez brak wskazania o solidarnej odpowiedzialności rodziców dziecka.

W związku z powyższymi zarzutami wniósł o uchylenie powyższej decyzji jak również na podstawie art. 135 ppsa o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia 18 grudnia 2015 r.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że powyższa decyzja jest błędna ponieważ organy w postępowaniu administracyjnym nie ustaliły podstawowych elementów stanu faktycznego związanych z instytucją ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej, a mianowicie nie ustalono aktualnego stanu postępowania w przedmiocie postępowania o umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej, gdyż zarządzenie Sądu Rejonowego w Z. na podstawie, którego umieszczono K. W. w rodzinie zastępczej spokrewnionej było jedynie zabezpieczeniem tymczasowym na czas trwania postępowania. Ponadto organ nie przeprowadził, pomimo żądania skarżącego, żadnych czynności, jak również nie uzyskał żadnych dowodów na okoliczność faktycznego przebywania syna w rodzinie zastępczej, co ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie, gdyż pozorność przebywania w pieczy zastępczej dziecka w sytuacji jego faktycznego przebywania u matki przemawiałyby za zasadnością ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej.

Zdaniem skarżącego organy naruszyły art. 97 § 1 pkt. 4 kpa poprzez zaniechanie zawieszenia postępowania w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej pomimo posiadania wiedzy (czemu organ II instancji dał wyraz w uzasadnieniu decyzji), że toczą się odrębne postępowania z wniosku rodziców dziecka o odstąpienie od opłaty. W tym wypadku, po zasięgnięciu powyższych informacji, przez organ należało zawiesić niniejsze postępowanie w sprawie opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej do czasu wydania ostatecznej decyzji w przedmiocie odstąpienia od opłaty. Ponadto wydanie orzeczeń w tych dwóch odmiennych od siebie kwestiach ma ten skutek, że podlegają one odrębnemu zaskarżeniu. Ponoszenie opłaty przez rodzica zapada przy tym w postaci decyzji ustalającej (art. 194 ust, 1 ustawy o wspieraniu rodziny), zaś decyzja odstępująca od ustalenia opłaty jest decyzją uznaniową (art. 194 ust. 3 ustawy o wspieraniu rodziny). Zatem musi nastąpić ostateczne zakończenie postępowania w sprawie odstąpienia od ustalenia opłaty, a dopiero wówczas, w zależności od wyników tego postępowania, podjęcie orzeczenia w kwestii ustalenia tej opłaty.

Powyższe uchybienia organu I instancji, nie zostały usunięte przez organ II instancji w toczącym się postępowaniu odwoławczym, co zdaniem skarżącego, doprowadziło do naruszenia przez organ odwoławczy art. 138 § 1 ust. 1 kpa poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, w pełnym zakresie podtrzymując stanowisko i argumentację prezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718), dalej: ppsa, sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stanowiły przepisy przywołanej już ustawy, regulującej w szczególności kwestie pobytu dziecka w pieczy zastępczej i ponoszenie z tego tytułu odpłatności przez jego rodziców.

Zgodnie z art. 193 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 – w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka. Za ponoszenie opłat rodzice odpowiadają solidarnie (art. 193 ust. 2 ustawy). Ustawodawca określił zatem krąg osób zobowiązanych do ponoszenia opłat za pobyt dziecka w pieczy zastępczej oraz w jakich przypadkach są one zobowiązane do ponoszenia opłat. Określił tym samym przesłanki podmiotowe i przedmiotowe warunkujące wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej (podmiotową jest wskazanie adresatów decyzji – obojga rodziców ponoszących opłatę solidarnie: przedmiotową – wcześniejsze przyznanie rodzinie zastępczej (lub prowadzącemu rodzinny dom dziecka) w drodze decyzji, stosownie do art. 80 ust. 1 w zw. z art. 88 ustawy, świadczeń na pokrycie kosztów utrzymania dziecka, a nadto wysokość ustalonej opłaty w wysokości przyznanych w rodzinie zastępczej świadczeń.

Konstrukcja unormowania art. 193 ust. 1 pkt 1 ustawy powoduje, że w przypadku zaistnienia okoliczności w nim określonych, organowi nie pozostawiono możliwości wyboru rozstrzygnięcia. Organ zobowiązany jest bowiem wydać decyzję w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, a decyzja taka jest decyzją związaną (por. WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 10 marca 2015 r. IV SA/G1 590/14, oraz WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 26 lutego 2015 r. II SA/Sz 1182/14).

Konsekwencją tego uregulowania jest też to, że stroną postępowania dotyczącego ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej są rodzice dziecka, a decyzja administracyjna winna regulować prawa i obowiązki obojga rodziców. Stanowisko takie akceptowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok z dnia 27 marca 2014 r. II SA/Kr 1464/13, z dnia 7 marca 2014 r. I SA/ Wa 2830/13, z dnia 19 marca 2015 r. II SA/Rz 1262/14, z dnia 26 lutego 2015 r. II SA/Sz 1182/14, z dnia 3 września 2014 r. II SA/Łd 687/14 i inne dostępne w CBOSA, nsa.gov.pl). Podzielając powyższy pogląd należy zauważyć, że współudział rodziców w takim postępowaniu oparty jest na tzw. współuczestnictwie materialnym. Wszczęcie postępowania i jego prowadzenie winno nastąpić w odniesieniu do obojga rodziców - do nich winno być również skierowane rozstrzygnięcie. Konstrukcja solidarnej odpowiedzialności przyjęta w art. 193 ustawy wymaga bowiem, aby postępowanie dotyczące ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej było prowadzone z udziałem wszystkich osób, których ono dotyczy, a zatem obojga rodziców. W konsekwencji należy zatem przyjąć, że ustalenie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej na gruncie przepisów ustawy o wspieraniu rodziny stanowi jedną sprawę administracyjną w rozumieniu kpa kończącą się wydaniem jednej decyzji, a jej stronami są oboje rodzice.

Sąd dokonał kontroli zaskarżonej decyzji na zasadach wyżej wskazanych i stwierdził, że skarga jest niezasadna.

Sąd przyjmuje stanowisko prezentowane w orzecznictwie, wskazujące na konstytutywny charakter omawianej decyzji i związane z tym konsekwencje. Wskazać bowiem należy, że obowiązek wnoszenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej konkretyzowany jest w decyzji administracyjnej. Nawet jeżeli przyjąć prezentowany w niektórych orzeczeniach pogląd, że obowiązek ponoszenia tej opłaty wynika z ustawy (art. 193 ust. 1; np. wyrok z dnia 17 marca 2015 r. II SA/Łd 1105/04) to - zdaniem Sądu - nie można pomijać, że obowiązek ten wymaga skonkretyzowania w formie prawem przewidzianej, zarówno co do wysokości jak i co do osoby nim obciążonej. Zatem warunkiem zgodnego z prawem zastosowania mechanizmu wnoszenia omawianej opłaty jest jej ustalenie przez właściwy organ w drodze decyzji - o czym wprost stanowi art. 194 ust. 1 ustawy. Tym samym określenie wysokości opłaty jak i osób zobowiązanych do jej ponoszenia następuje w akcie kształtującym (decyzji administracyjnej) stan prawny od chwili jego wydania i doręczenia tj. ex nunc. W konsekwencji należy zgodzić się ze stanowiskiem, że obwiązek ponoszenia omawianej opłaty kreuje decyzja administracyjna.

Bezsporna w sprawie jest okoliczność, iż przepisy ustawy o pieczy zastępczej w art. 193 i ust. 1 i art. 194 regulują dwa odrębne postępowania, tj. w pierwszym przypadku o ustalenie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, a w drugim przypadku o odstąpienie czy też udzielenie ulgi w spłacie tej należności (umorzenie, rozłożenie na raty, odroczenie terminu płatności).

Zdaniem Sądu ustawodawca odmiennie uregulował podstawy ustalenia opłaty za pobyt w pieczy zastępczej oraz przesłanki do odstąpienia od jej ustalenia. W pierwszym przypadku (art. 193 ust. 1 ustawy) określa dokładnie okoliczności mające wpływ na ustalenie wysokości opłaty, czyli wysokość przyznanych świadczeń i dodatków o których mowa w art. 80 i 81 ustawy, oraz ustala osoby odpowiedzialne za ponoszenie tej odpłatności. Natomiast powody, dla których możliwe jest odstąpienie od opłaty precyzuje właściwa rada powiatu, a w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na tej podstawie prawnej organ ma za zadanie ustalić czy rodzice dziecka spełniają określone w uchwale warunki. Postępowanie pierwsze, czyli to w sprawie ustalenia opłaty wszczynane jest z urzędu, natomiast to drugie w sprawie odstąpienia od płatności może być wszczęte bądź na wniosek bądź z urzędu. Decyzja zapadająca w pierwszym z opisanych postępowań jest rozstrzygnięciem ustalającym, natomiast ta druga zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego.

W świetle powyższego Sąd uznał, że zarzuty skarżącego, wcześniej omówione w części wstępnej, nie zasługują na uwzględnienie. Wbrew zarzutom skarżącego nie jest uzasadnione orzekanie w sprawie ewentualnej ulgi w odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, jeżeli nie zostanie wydana decyzja nakładająca na rodziców obowiązek jej ponoszenia. W niniejszej sprawie taka decyzja została wydana i wbrew twierdzeniom skarżącego skierowana została do obojga rodziców. Solidarna odpowiedzialność rodziców wynika wprost z przepisów prawa, tj. art. 193 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w trakcie postępowania wyjaśniającego prowadzi do wniosku, że organy nie naruszyły przepisów postępowania w tym art. 7 i art. 77 kpa odnoszących się do zasad prowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz że prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego określone ustawą.

Należy podkreślić, że organy wydające decyzję w sprawie nie są podmiotami uprawnionymi do oceniania czy małoletni został w sposób prawidłowy skierowany właśnie do tej rodziny zastępczej, którą stanowi jego babka. W tej sprawie bowiem moc prawną zachowało tymczasowe zarządzenie Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] sierpnia 2014 r., które dotychczas nie zostało zmienione.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ppsa, oddalił skargę całości.