Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 187/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Ruch drogowy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 pkt 2; art. 13g ust. 1; art. 40c; art. 41 ust. 4 i 5; lp. 6 pkt 7 lit. d; lp. 6 pkt 7 lit. e; lp. 6 pkt 6 lit. b załacznika nr 2 do ww. ustawy
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 64 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska - Przewłoka Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2008 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

VI SA/Wa 187/09

UZASADNIENIE

Decyzją z [...] listopada 2008 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1, art. 40c, art. 41 ust. 4 i 5 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r, nr 9, poz. 115 ze zm.) oraz lp. 6 pkt lit. d), lp. 6 pkt 7 lit. e) lp. 6 pkt 6 lit. b) załącznika nr 2 do ustawy, art. 64 ust. 1 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. nr 108, poz. 908 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] czerwca 2008 r. nr [...] o nałożeniu na P. Sp. z o.o. w P. kary pieniężnej w wysokości 3600.00 złotych.

Rozstrzygnięcie organu zapadło w oparciu w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i wywody prawne:

W dniu [...] kwietnia 2008 r., [...] zatrzymany został do kontroli pojazd [...] wraz z naczepą [...]. Kierowca [...] wykonywał transport drogowy rzeczy przedsiębiorcy P. Sp. z o.o. w P., z Francji do Polski. Odcinek drogi wojewódzkiej [...], na podstawie załącznika nr 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 19 października 2005 r. został zaliczony do kategorii dróg, po którym mogą się poruszać pojazdy o dopuszczalnym nacisku osi do 8 ton, zgodnie z art. 41 ust. 2 pkt 6 ustawy o drogach publicznych.

W wyniku przeprowadzonej kontroli drogowej, po dokonaniu ważenia pojazdu stwierdzono naruszenia dopuszczalnych norm nacisków osi:

- nacisk 9,02 t na pojedynczej osi napędowej pojazdu – przekroczenie o 1,02 t;

- nacisk 22,15 t na potrójnej osi naczepy, przy odległości pomiędzy osiami składowymi większej niż 1,3 m i nie większej niż 1,4 m – przekroczenie o 0,35 t.

Przewoźnik nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Wysokość kar za przekroczenie dopuszczalnej masy pojazdów oraz dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t określona jest w załączniku nr 2 do ustawy o drogach publicznych. Kary te wynoszą odpowiednio:

Lp. 6 : za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t:

- pkt 7 – dla pojedynczej osi napędowej silnika o nacisku osi:

lit d) powyżej 9 t do 9, 5 t: 1200.00 złotych,

- pkt 6 – dla potrójnej osi pojazdów silnikowych, przyczep i naczep przy odległości pomiędzy osiami składowymi większej niż 1,3 m i nie większej niż 1,4 m o sumie nacisków osi:

lit. b) powyżej 21,8 t do 23, 3 t – 2400.00 złotych.

W sumie nałożone kary wyniosły 3600.00 złotych:

- za przekroczenie nacisku dla osi naczepy: 2400.00 złotych,

- za przekroczenie nacisku dla pojedynczej osi napędowej: 1200.00 złotych.

W ocenie Głównego Inspektora Transportu Drogowego to przewoźnik przed rozpoczęciem przejazdu winien zbadać, czy pojazd odpowiada określonym normom i to on odpowiada za ewentualne naruszenie regulacji prawnych. Zgodnie bowiem z art. 64 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym już sam ruch pojazdu nienormatywnego po drodze publicznej wymaga zezwolenia. Ustawa w art. 61 wyraźnie precyzuje w jaki sposób należy dokonywać załadunku. Zatem to przewoźnik winien dopracować się takiego systemu załadunku pojazdu aby ten nie przekraczał norm wymaganych przepisami ustawy o drogach publicznych.

W przedmiotowej sprawie pomiarów dokonano za pomocą wag posiadających legalizację Urzędu Miar. Również miejsce przeprowadzenia ważenia legitymuje się dokumentem potwierdzającym spełnienie wszelkich warunków koniecznych do wykonywania pomiarów nacisków oraz masy pojazdów. Dokumenty zostały okazane kierującemu pojazdem. Kontrolowany był pouczony na temat właściwego trybu przeprowadzenia ważenia, co potwierdził kierowca podpisując bez zastrzeżeń protokół kontroli. Kierowca nie zgłaszał żadnych uwag do protokołu, nie sygnalizował, że warunki na miejscu ważenia mogą nie odpowiadać stosownym wymogom. Tym samym, zgromadzony w trakcie wykonywanych czynności kontrolnych, materiał dowodowy uznać należało za wiarygodny.

Główny Inspektor Transportu Drogowego nie uwzględnił wniosków dowodowych strony. Kierowca wypowiedział się podpisując protokół bez zastrzeżeń, co oznacza, iż nie miał on żadnych uwag do czynności kontrolnych. Także powołanie biegłego było nieuzasadnione. Bez znaczenia dla sprawy jest fakt innego nacisku na osie prawej i lewej strony, gdyż bierze się pod uwagę zsumowanie wartości ważenia z wag znajdujących się po obu stronach pojazdu. Ponadto ważenia dokonano 5 minut po najechaniu na wagę dla każdej z osi pojazdu

Organ odwoławczy nie ma podstaw do podważenia wyników ważenia odnotowanych w protokole kontroli skoro kierowca, który był obecny przy ważenie nie zgłaszał żadnych nieprawidłowości.

Skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] listopada 2008 r. złożyła P. sp. z o.o. w W. wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 7, 8, 75 § 1, 80 i 107 § 3 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem skarżącego zasadnym było powołanie biegłego dla wyjaśnienia dlaczego masa całkowita pojazdu nie przekracza 40 t, natomiast są przekroczenia na poszczególnych osiach, a także z czego wynikają różnice w naciskach pomiędzy prawą i lewą stroną osi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych zasad skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.

Naczelną zasadą postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej. Została ona wyrażona w art. 7 kpa. Z zasady tej wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, co jest niezbędnym elementem właściwego zastosowania normy prawa materialnego. Realizację tej zasady zapewniają przede wszystkim przepisy regulujące postępowanie dowodowe. Zgodnie z art. 77 § 1 kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy, a więc podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego i następnie go rozpatrzyć.

W niniejszej sprawie, wbrew twierdzeniom skarżącego, organ nie uchybił powyższej zasadzie.

W zaskarżonej decyzji nastąpiło szczegółowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Organ przedstawił też obszerną argumentację na poparcie zajętego stanowiska. Materiał dowodowy został przez organ zgromadzony, rozpatrzony i oceniony w sposób wyczerpujący. Poczynione przez organ ustalenia faktyczne znajdują uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym.

W prawidłowo ustalonym stanie faktycznym Główny Inspektor Transportu Drogowego zastosował właściwe normy prawa materialnego. Nie budzi też wątpliwości sądu ich interpretacja, dokonana przez organ.

Wynikająca z art. 13g ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) obligatoryjność wymierzenia kar pieniężnych za przejazd po drogach publicznych bez stosownego zezwolenia pojazdów nienormatywnych, nakłada na organy orzekające o wymierzeniu kary obowiązek wszczynania z urzędu postępowań administracyjnych w stosunku do podmiotu dokonującego przejazdu w przypadku każdoczesnego stwierdzenia takiego przejazdu.

W sprawie niniejszej, w czasie kontroli pojazdu, w procesie jego ważenia uczestniczył upoważniony przedstawiciel strony - kierowca pojazdu, którego podpis widnieje na protokole z kontroli. Skarżący ani w toku postępowania administracyjnego, ani przed Sądem, nie kwestionował upoważnienia kierowcy do uczestnictwa w kontrolnej czynności ważenia pojazdu. Nie uczynił tego także kierowca w czasie kontroli. Został on poinformowany o zasadach kontroli i przysługujących mu uprawnieniach. Udostępniono mu do wglądu wszystkie niezbędne dokumenty, w tym także dotyczące wag i sposobu ważenia, legalizacji terenu. W czasie kontroli drogowej użyta została waga posiadająca ważną legalizację Urzędu Miar. Legalizacja to przecież ważna, prawna kontrola metrologiczna. Kierowca powyższe fakty potwierdził składając podpis pod protokołem kontroli i oświadczeniem w nim zawartym. Zgodził się więc jej z wynikami i to bez zastrzeżeń.

Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy, w której strona miała pełną możliwość i prawo wypowiadania się w sprawie, składania wniosków dowodowych, prawo wglądu do akt sprawy, Sąd uznał, iż jej twierdzenie o naruszeniu przepisów postępowania jest nieuzasadnione, a uznał zarzuty skargi za nietrafne.

W pierwszym rzędzie należy podkreślić, że kara pieniężna za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu jest sankcją administracyjną związaną z naruszeniem warunków wykorzystywania drogi publicznej, a nie samych warunków technicznych pojazdu - art. 13g ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.). Ma ona charakter obiektywny i nie jest oparta na zasadzie winy.

Zgodnie z zapisami ustawy o drogach publicznych, drogą publiczną jest droga zaliczona do jednej z kategorii dróg (krajowych, wojewódzkich, powiatowych, gminnych), z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych - art. 1 i art. 2 ust. 1 ustawy. Wyjaśniając natomiast pojęcie pojazdu nienormatywnego ustawodawca wskazał, że jest to taki pojazd lub zespół pojazdów, którego masa, naciski osi lub wymiary wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi - art. 4 pkt 25 ustawy. Podkreślić zatem należy, że "nienormatywność" pojazdu - czyli niezgodność, sprzeczność z jakimś wzorcem - została w tej definicji odniesiona do parametrów przewidzianych dla danej drogi. Z punktu widzenia prawidłowego odczytania hipotezy normy prawnej wynikającej z przepisu art. 13g ust. 1 ustawy o drogach publicznych jest to istotne, gdyż wzorce parametrów technicznych pojazdów, wynikające z przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262 ze zm.), takiego odniesienia nie zawierają. Rozporządzenie to wydane zostało w wykonaniu delegacji zawartej w art. 66 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 ze zm.) - aktu określającego zasady ruchu na drogach publicznych, warunki dopuszczenia pojazdów do tego ruchu, wymagania w stosunku do osób kierujących pojazdami i innych uczestników ruchu oraz zasady kontroli ruchu drogowego. W rozporządzeniu tym prawodawca określił wymiary, masy i naciski osi pojazdów, jednak - co należy podkreślić - nie uczynił tego w odniesieniu do rodzaju dróg publicznych, a jedynie do poszczególnych kategorii pojazdów (przepisy § 2- 5c tego rozporządzenia).

Tymczasem przepisy regulujące zasady korzystania z dróg publicznych wyodrębniają drogi, po których bez zezwolenia mogą poruszać się jedynie pojazdy o określonych parametrach. Zgodnie z art. 41 ust. 4 i 5 ustawy o drogach publicznych minister właściwy do spraw transportu ustala, drodze rozporządzenia, sieć dróg krajowych, po których mogły poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku na pojedynczą oś do 11,5 t, ustala również wykaz dróg krajowych oraz wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 ton. Stosownie do art. 41 ust. 6 ustawy drogi inne niż określone na podstawie art. 41 ust. 4 i 5 stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku na oś pojedynczą do 8 ton.

Powyższe rozważania dają podstawy do stwierdzenia, że parametry określone w przepisach cyt. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia są decydujące w zakresie możliwości dopuszczenia danego pojazdu do ruchu w ogóle, jednak niewystarczające z punktu widzenia oceny, czy dany pojazd odpowiada sformułowanej w ustawie o drogach publicznych definicji pojazdu nienormatywnego, a co za tym idzie - czy jego przejazd bez zezwolenia rodzi skutek w postaci nałożenia kary pieniężnej. W tym zakresie o "nienormatywności" danego pojazdu decyduje bowiem to, czy jego parametry odpowiadają parametrom przewidzianych dla danej drogi, a nie czy pojazd ten spełnia ogólne warunki dopuszczenia go do ruchu. O tym więc, jakie pojazdy mogą się poruszać w kraju po danej drodze, nie decydują przepisy określające maksymalne dopuszczalne naciski osi pojazdów dopuszczonych do ruchu, a wartość techniczna tej drogi, tj. dopuszczalne obciążenie osi na danej drodze, a to jest określone w przepisach prawa o drogach publicznych.

Z punktu widzenia zasad wykorzystywania dróg publicznych dopuszczalne naciski osi pojazdu zawarte są w cyt. ustawie o drogach publicznych. Wynikają z treści załącznika nr 2 lp. 6 pkt 6 lit. b) i lp. 6 pkt 7 lit d) i e) do tej ustawy, określającego wysokość kar pieniężnych za przejazd pojazdem nienormatywnym po drogach publicznych.

Wydane w sprawie rozstrzygnięcie Głównego Inspektora Transportu Drogowego nie pozostaje także w sprzeczności z przepisami art. 61 ust. 11 oraz art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 - Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 ze zm.), gdyż oba te przepisy wskazując na konieczność uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdem o większym niż dopuszczalnym nacisku osi również odwołują się do parametrów przewidzianych dla danej drogi. Te zaś wynikają z przywoływanych wyżej przepisów ustawy o drogach publicznych i wydanych na jej podstawie aktów wykonawczych.

Zdaniem sądu brak jest jakichkolwiek podstaw do zakwestionowania wyników kontroli jak i sposobu jej przeprowadzenia. Kontrolę prowadziły wyspecjalizowane służby drogowe, w obecności kierowcy kontrolowanego pojazdu. Kierowca nie zgłosił żadnych zastrzeżeń ani do sposobu dokonanych pomiarów, ani ustawienia pojazdu w czasie ich dokonywania, a także konfiguracji placu. Protokół kontroli został podpisany przez kierowcę bez żadnych uwag. Tym samym kierowca wypowiedział się w sprawie podpisując protokół bez zastrzeżeń. Jego przesłuchanie nie było więc konieczne i nie miałoby znaczenia dla sprawy.

Wiarygodnym i rzeczywistym obrazem parametrów zatrzymanego pojazdu może być wyłącznie pomiar dokonany w toku kontroli drogowej na zalegalizowanych urządzeniach pomiarowych w miejscu ważenia legitymującym się dokumentem potwierdzającym spełnienie wszelkich warunków koniecznych do wykonywania pomiarów nacisków oraz masy pojazdów. Tylko taki tryb kontroli parametrów pozwala stwierdzić nienormatywność kontrolowanego pojazdu w chwili jego zatrzymania. Funkcjonariusze Transportu Drogowego weryfikują stan faktyczny zastany w chwili kontroli drogowej używając wyłącznie urządzeń o ważnej legalizacji.

Przyrządy pomiarowe użyte w czasie kontroli posiadały legalizację, co wyklucza możliwość wystąpienia błędu.

Tym samym dopuszczenie dowodu z opinii biegłego było niecelowe. Badanie przyczyn zaistniałych naruszeń nie należy do organu. Wiążącym dla organu jest tylko stwierdzenie faktu wystąpienia określonych naruszeń.

Zdaniem Sądu, postępowanie wyjaśniające w sprawie niniejszej zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a materiał dowodowy zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący. Organy obu instancji podjęły, w ramach postępowania, wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organ odwoławczy odniósł się do każdego z podniesionych, w postępowaniu odwoławczym, zarzutów.

To do obowiązków przewoźnika należy takie załadowanie towaru, aby pojazd nie przekraczał określonych prawem parametrów i nie stwarzał w związku z tym zagrożenia na drodze. Strona nie posiadała zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. W przypadku więc stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi bez wymaganego zezwolenia, wymierza się karę pieniężną.

Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd orzekł jak w wyroku.