Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 438/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.28 ust.1, ust.2
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art.17 pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 241 poz 2074
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant starszy sekretarz sądowy Beata Radomska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 października 2016 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 1 kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego B. D. kwotę [...] złotych powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016r., poz. 23) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r. poz. 121), po rozpatrzeniu wniosku A. S. z dnia [...] r. o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek uchylił w całości zaskarżoną decyzję z dnia [...]r. w sprawie [...] i odmówił umorzenia należności z tytułu;

• ubezpieczenia społecznego

za okres od 04/20lOr. do 11/2015r.

- z tytułu składek w kwocie [...]

- z tytułu odsetek wyliczonych na dzień 05.01.2016r. w kwocie [...]

- z tytułu kosztów upomnienia w kwocie [...]

• na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 03/2010r. do ll/2015r.

- z tytułu składek w kwocie [...]

- z tytułu odsetek wyliczonych na dzień 05.01.2016r. w kwocie [...]

- z tytułu kosztów upomnienia w kwocie [...]

• na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych

za okres od 04/2010r. do 11/2015r.

- z tytułu składek w kwocie [...]

- z tytułu odsetek wyliczonych na dzień 05.01.2016r. w kwocie [...]

- z tytułu kosztów upomnienia w kwocie [...]

• z tytułu odsetek na ubezpieczenia społeczne finansowane przez ubezpieczonych płatnikami składek liczonych na dzień 05.01.2016r.

• z tytułu odsetek na ubezpieczenie zdrowotne finansowane przez ubezpieczonych płatnikami składek liczonych na dzień 05.01.2016r.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w dniu 05 stycznia 2016r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. (zwanego dalej "Zakładem") wpłynął wniosek zobowiązanego A. S. o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek. Wniosek umotywowany został trudną sytuacją materialną, rodzinną i zdrowotną. Wnioskodawca oświadczył, że zaległości powstały w związku z problemami finansowymi przez niego niezawinionymi. Powyższe bezpośrednio wiązało się z utratą płynności finansowej zobowiązanego, pogorszeniem jego sytuacji materialnej, zdrowotnej i rodzinnej oraz trudnościami z uzyskaniem przychodu pozwalającego zabezpieczyć środki na wszystkie opłaty i zobowiązania. Jednocześnie wnioskodawca wskazał, że ww. problemy wynikają z ograniczenia zakresu oferowanych przez niego usług do serwisu komputerowego stacjonarnego, w związku z pogorszeniem stanu zdrowia i brakiem możliwości leczenia oraz korzystania z usług służby zdrowia.

W dniu [...]r. decyzją w sprawie [...], Zakład odmówił zobowiązanemu umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek.

W dniu 02 marca 2016r. wpłynął w trybie art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Powyższy wniosek wniesiono drogą elektroniczną przez elektroniczną skrzynkę podawczą, uzupełniając pismami z dnia 04, 07, 09 marca 2016 r. We wniosku zobowiązany oświadczył, że nie jest w stanie opłacić należności wobec Zakładu, ponieważ w dalszym ciągu znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, finansowej, zdrowotnej i zawodowej. Wnioskodawca podniósł, że umorzenie należności wobec Zakładu jest niezbędne do realizacji praw obywatela zarówno jego jak i jego najbliższej rodziny. Zobowiązany oświadczył, że z uwagi na powyższe nie jest w stanie spłacić zobowiązań tytułem nieopłaconych należności składkowych.

Do wniosku oraz w toku postępowania zobowiązany przedłożył:

- oświadczenie dotyczące kosztów utrzymania i posiadanych zobowiązań,

- odpis skrócony aktu urodzenia córek M. S. i M. S.,

- ugodę z dnia [...]r. dotyczącą renty alimentacyjnej na rzecz córek M. S. i M. S.,

- postanowienie Sądu Rejonowego S.- Prawobrzeże i Zachód w S. z dnia 30 kwietnia 2014r.

- kartę informacyjną wystawiona przez Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny nr [...],

- skierowanie do poradni specjalistycznej z dnia 02 lipca 2013r.,

- postanowienie Sądu Rejonowego S. - Prawobrzeże i Zachód w S. z dnia 05 sierpnia 2015r.,

- wezwanie Sądu Rejonowego S. - Prawobrzeże i Zachód w S. z dnia 09 lipca 2015r.,

- doręczenie odpisu postanowienia Sądu Rejonowego S. - Prawobrzeże i Zachód w S. z dnia 16 grudnia 2015r.,

- postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym S. - Prawobrzeże i Zachód w S. z dnia 14 sierpnia 2015r.,

- zawiadomienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego o zakończeniu egzekucji z dnia 19 listopada 2015r.,

- postanowienie Sądu Rejonowego S.- Prawobrzeże i Zachód w S. z dnia 03 grudnia 2015r, dotyczące sprawy ze skargi dłużnika,

- skargę na czynności komornika z dnia 01 października 2015r.,

- pismo procesowe z dnia 19 października 2015r,,

- pismo z dnia 11 czerwca 2015r. dotyczące postępowania przed Sądem Rejonowym S. - Centrum w S.

- postanowienie z dnia 28 października 2015r. Sądu Rejonowego S.-P. IX Wydział Egzekucyjny,

- postanowienie Sądu Rejonowego S.- Prawobrzeże i Zachód w S. z dnia 26 października 2015r.

W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że Zobowiązany prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą od 01 lipca 2004 r. w zakresie sprzedaży detalicznej pozostałych nowych wyrobów prowadzonej w wyspecjalizowanych sklepach.

Na koncie płatnika w dacie złożenia wniosku o umorzenie, figurują zaległości z tytułu nieopłaconych składek w części finansowanej przez płatnika składek na ubezpieczenia społeczne za okres od 04/2010r. do 11/2015r., na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 03/2010r. do ll/2015r. oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 04/2010 do ll/2015 r. w łącznej kwocie [...] zł. Zaległość z tytułu odsetek na dzień 05 stycznia 2016 r, wyniosła [...] zł. Ponadto, na koncie dłużnika figurują zaległości z tytułu nieopłaconych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych na ubezpieczenia społeczne za okres od 04/2010 do 11/2015r. oraz na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 04/2010 do 11/2015r. w łącznej kwocie [...] zł. Zaległość z tytułu odsetek na dzień 05 stycznia 2016r, wyniosła [...] zł. Należność z tytułu kosztów upomnienia wyniosła [...] zł.

W decyzji nr [...] z dnia [...] r. w sprawie umorzenia należności z tytułu składek wykazano nieopłacone należności w dacie złożonego wniosku w nieprawidłowych kwotach. Stąd tez organ ponownie rozpoznając sprawę uchylił decyzję wykazał prawidłowe kwoty zaległości oraz odmówił umorzenia.

Na podstawie informacji uzyskanej od Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. oraz przedłożonych dokumentów ustalono, że zobowiązany z prowadzonej działalności za 2012r. przy przychodzie w kwocie [...] zł i kosztach w wysokości [...] zł uzyskał dochód w kwocie [...] zł brutto, za 2013r. przy przychodzie [...] zł i kosztach [...] zł poniósł stratę w kwocie [...] zł brutto, za 2014r. przy przychodzie [...] zł i kosztach [...] zł poniósł stratę w wysokości [...] zł. Ponadto według podsumowania księgi przychodów i rozchodów za 2015r. przy przychodzie [...] zł i kosztach [...] zł strata wyniosła [...] zł.

Zobowiązany wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z L. B., która jak ustalono na podstawie danych pobranych z Kompleksowego Systemu Informatycznego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, była zatrudniona od dnia [...]r. do [...]r. przez A. S. na podstawie umowy o prace w wymiarze [...] etatu z wynagrodzeniem miesięcznym w kwocie [...] zł brutto tj. [...] zł netto. Ponadto L.B. od dnia 18 stycznia 2016r. jest zatrudniona na podstawie umowy zlecenia w [...] S. W.

Z powyższego tytułu w okresie od stycznia 2016r. do lutego 2016r. uzyskała średniomiesięczny dochód w wysokości [...] zł brutto tj. [...] zł netto. Zobowiązany ma na utrzymaniu [...] dzieci w wieku szkolnym. Średniomiesięczny dochód w prowadzonym gospodarstwie domowym ustalony na podstawie ujawnionych wyżej danych na członka rodziny wynosi [...] zł netto. Minimum egzystencji ogłoszone przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych dla tego typu gospodarstw domowych wynosi [...] zł, natomiast minimum socjalne wynosi kwotę [...] zł.

Zobowiązany jest właścicielem nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], opisanej w księdze wieczystej nr [...].

W gospodarstwie domowym zobowiązanego według oświadczenia ponoszone są stałe wydatki związane z utrzymaniem w wysokości [...] zł oraz inne opłaty w wysokości [...] zł. Wnioskodawca oświadczył, iż pobiera zasiłek z pomocy społecznej w miesięcznej kwocie [...] zł.

Wobec dłużnika Zakład od dnia 09 marca 2016r prowadzi postępowanie egzekucyjne.

Organ ponownie rozpatrując wniosek w przedmiocie umorzenia stwierdził, że w niniejszej sprawie w stosunku do zobowiązanego nie zachodzi całkowita nieściągalność, o której mowa w art. 28 i ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zobowiązany pozostaje czynnym przedsiębiorcą pozarolniczą działalność gospodarczą prowadzi od 01 lipca 2004r. Ponadto, zobowiązań} właścicielem nieruchomości położonej w S., opisanej w księdze wieczystej nr [...]. W przedmiotowej sprawie istnieje zatem majątek, który stanowić przedmiot zabezpieczenia oraz postępowania egzekucyjnego. W związku z ujawnionym majątkiem podlegającym zabezpieczeniu i egzekucji w sprawie nie zachodzą przy tym przesłanki opisane w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 ustawy stanowiące podstawę i możliwość umorzenia zawnioskowanych należności w całości lub w części.

W ocenie organu w niniejszej sprawie nie zachodzi także uzasadniony przypadek, który ze względu na szczególne okoliczności przy uwzględnieniu ważnego interesu osoby zobowiązanej, winien w oparciu o powołane przepisy i zawarte w nich przesłanki skutkować umorzeniem przedmiotowego zadłużenia i zwolnieniem z wykonania ustawowych obowiązków. Zakład bada przede wszystkim aktualną sytuację majątkową i rodzinną w tym możliwości płatnicze, a zobowiązany musi wykazać, że nie jest w stanie opłacić należności, bądź przystąpić do takiej spłaty, bowiem pociągnęłoby to zbyt poważne skutki a w szczególności zagrażałoby to zaspokojeniu niezbędnym potrzebom życiowym zobowiązanego i członkom jego rodziny. Takie przesłanki w sprawie nie zachodzą, a zobowiązany takich okoliczności dowodowo nie wykazał. Złożenie oświadczenia o trudnościach finansowych w spłacie zobowiązań oraz o problemach zawodowych związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej nie stanowi kryterium uzasadnionego przypadku prowadzącego do zwolnienia z obowiązku przystąpienia do spłaty nieopłaconych należności składkowych. Jak ustalono w niniejszym postępowaniu zobowiązany zainteresowany umorzeniem, pozostaje przedsiębiorcą, osiągając dochody o zróżnicowanej wysokości. Zakład zważył przy tym, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z L. B., która osiąga odrębne dochody z tytułu wykonywania umowy zleceni w kwocie [...] zł brutto tj. [...]zł. Na utrzymaniu zobowiązanego pozostaje [...] dzieci. Zakład zważył tym samym, iż ujawnione dochody o których mowa wyżej w dacie podejmowanego rozstrzygnięcia w niniejszym postępowaniu, poniżej minimum socjalnego nie mogą stanowić bezpośrednio podstawy opłacenia bądź dochodzenia przedmiotowych należności. Zakład nie kwestionuje przy tym okoliczności, w której gdy zobowiązany nie osiąga dochodów, iż nie jest w stanie bezpośrednio opłacić zobowiązań wobec wierzycieli. Sytuacja majątkowa i rodzinna nie uzasadnia jednakże umorzenia przedmiotowych należności. Brak tym samym podstaw do umorzenia i rezygnacji z dochodzenia należności publicznoprawnej jaką są należności z tytułu składek.

Zobowiązany pomimo powołanej sytuacji zdrowotnej nie jest osobą niezdolną do podjęcia pracy i możliwości zarobkowych na spłatę zobowiązań ze względu na przewlekłą chorobę czy konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiającym możliwości osiągania dochodów. Dłużnik nie legitymuje się orzeczeniem o niezdolności do pracy ze względu na swoją sytuacje zdrowotną, gdzie przedstawione zaświadczenia lekarskie w toku prowadzonego postępowania o stanie zdrowia takiego kryterium nie wypełnia. Okoliczność związana z nieopłaceniem należności z tytułu składek nie jest również wynikiem klęski żywiołowej, czy innego nadzwyczajnego zdarzenia uniemożliwiającego prowadzenie i kontynuacje działalności, w tym osiągania dochodów celem spłaty przedmiotowych należności. Zainteresowany umorzeniem nadal pozostaje przedsiębiorcą niezależnie od ujawnionej straty finansowej generującym przychody, nie będąc na podstawie powyższych okoliczności wyłączonym z możliwości zarobkowych na spłatę zobowiązań, gdzie w ramach prowadzonego gospodarstwa domowego odrębne dochody osiąga konkubina. Zobowiązany w tych okolicznościach musi liczyć się z obowiązkiem opłacenia wskazanych należności, gdzie ma również zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych, za zatrudnionych przez niego pracowników. Trudny rynek pracy oraz świadczonych usług gdzie przedsiębiorca w ustalonej sytuacji majątkowej i rodzinnej nie osiąga dochodów na spłatę wierzycieli nie może w przedstawionych okolicznościach stanowić zwolnienia z wykonania przedmiotowych obowiązków poprzez ich umorzenie.

Organ podkreślił, że w sprawie nie zachodzą takie okoliczności, które winny skutkować umorzeniem należności publicznej i zwolnieniem z obowiązku. Brak bowiem podstaw do przyjęcia, że nie istnieją możliwości do spłaty tych należności ze względu na trwały i szczególny przypadek niewypłacalności w okresie ich wymagalności choćby w minimalnych kwotach czy ratach, a także że splata należności składkowej stanowić będzie zagrożenie w zaspokajaniu niezbędnych potrzeb życiowych zobowiązanego i członków jego rodziny, gdzie nie zostało to dowodowo wykazane. Złożenie oświadczenia przez zainteresowanego umorzeniem i dokonane przez niego wyliczenia nie poparte dowodowo takiego kryterium nie wypełnia.

Biorąc pod uwagę powyższe, organ stwierdził, że przy braku całkowitej nieściągalności, również brak uzasadnionego przypadku o którym mowa w art. 28 ust. 3 a powołanej ustawy oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r., który ze względu na szczególne okoliczności uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego winien prowadzić do umorzenia przedmiotowej należności w okresie wymagalności w oparciu o ustalony stan sprawy i przesłanki ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją, skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy a mianowicie przepisów:

1. art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez błędne przyjęcie, iż nie następuje przesłanka całkowitej nieściągalności,

2. ustawę z 25 lipca 1986r. o organizowaniu i finansowaniu ubezpieczeń społecznych poprzez błędne przyjęcie, iż należności objęte decyzją z dnia 13 września 2012r. są nieprzedawnione.

Pismem z dnia 1 sierpnia 2013 r. pełnomocnik skarżącego uzupełnił zarzuty i twierdzenia skarżącego, zarzucając decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] roku :

1. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mające widoczny wpływ na właściwe rozstrzygniecie sprawy, tj. art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie właściwego i wszechstronnego zbadania stanu faktycznego niniejszej sprawy oraz zgromadzenia materiału dowodowego pozwalającego na wyjaśnienie wszystkich zaistniałych w toku postępowania wątpliwości, w szczególności poprzez zaniechanie właściwego i wszechstronnego zbadania sytuacji majątkowej i rodzinnej oraz przesłanek uzasadniających umorzenie należności zgodnie z treścią art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych;

- art. 8 k.p.a. poprzez działania wskazujące na brak staranności we właściwym badaniu przedmiotowej sprawy oraz małą dokładność w zakresie wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności zdarzeń, szczególnie w zakresie ustalenia przesłanki całkowitej nieściągalności należności od skarżącego z uwagi na jego zadłużenie wobec innych wierzycieli, sytuację majątkową i rodziną oraz niemożliwość uiszczenia kwot należnych Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie oraz najbliższej rodziny;

2. naruszenie przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych mających istotny wpływ na przebieg postępowania oraz wydanie decyzji w toku instancji, tj:

- art. 28 ust. 1, 2, 3 , 3 a ustawy poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy sytuacja zarobkowa, finansowa i rodzinna sprawy uzasadnia przypuszczenie, iż skarżący nie będzie w stanie spłacić należności publicznoprawnych, gdyż nie ma środków finansowych umożliwiających rozliczenie zaległości, a jego sytuacja życiowa, w tym fakt przebywania w zakładzie karnym oraz konieczność utrzymania czteroosobowej rodziny wskazują jednoznacznie, iż nastąpiły przesłanki uzasadniające umorzenie należności w całości (ewentualnie w części).

3. naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społecznych, tj:

- § 3.1. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, iż skarżący przy uwzględnieniu jego stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej, jest w stanie opłacić należności, co nie pociągnęłoby ze sobą zbyt ciężkiego skutku dla zobowiązanego i jego rodziny.

W pierwszej kolejności pełnomocnik z urzędu podkreślił, iż wobec bogatego, zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ, naruszając przepisy art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm.), nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku do dokładnego wyjaśnienia i zbadania stanu faktycznego sprawy, stanowiącego podstawę do wydania rozstrzygnięcia. Wskazał że jakkolwiek w sprawach o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne organ administracji operuje w ramach uznania administracyjnego, to jednak podejmowana w nich decyzja, chociaż jest decyzją uznaniową, to jednak nie może być w żadnym razie decyzją dowolna. Podejmując rozstrzygnięcie negatywne dla wnioskodawcy, organ administracji jest przede wszystkim zobowiązany do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, ze szczególnym uwzględnieniem przeprowadzenia ustaleń w zakresie odnoszącym się do sytuacji wnioskodawcy pod kątem istnienia przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. oraz tych, które określone zostały w § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).".

W uzasadnieniach obu wydanych przez organ decyzji, organ dowolnie interpretując zgromadzony w sprawie materiał dowody, ustalając przy tym błędnie stan faktyczny sprawy, uznał bezpodstawnie, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne art. 28 ust. 3b ustawy z dnia z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 963 z późn. zm.) w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

Organ, jak sam zresztą wskazał w uzasadnieniu decyzji, w toku postępowania, na podstawie informacji uzyskanej od Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego S. i przedłożonych dokumentów ustalił, iż skarżący w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą w roku 2012 uzyskał dochód w kwocie zaledwie [...] zł brutto, natomiast w kolejnych latach działalność ta przynosiła skarżącemu wyłącznie straty rzędu od kilku do kilkunastu tysięcy złotych rocznie. Ponadto, ustalono, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z konkubiną B.B., z którą utrzymuje [...] małoletnie córki. Średniomiesięczny dochód na członka rodziny skarżącego wynosi [...] zł, co, jak sam wskazał i ustalił organ, jest kwota poniżej minimum egzystencji ogłoszonego przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych dla tego typu gospodarstw domowych, jak i kwota ponad dwukrotnie niższa od minimum socjalnego.

Co więcej, organ, ustalając, iż skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], w której zamieszkuje wraz z konkubiną i małoletnimi córkami, całkowicie pominął fakt, który niewątpliwie znajdował odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, iż prowadzone wcześniej, na podstawie tytułów wykonawczych posiadanych przez innych niż organ wierzycieli, postępowania egzekucyjne w stosunku do przedmiotowej nieruchomości zostały postanowieniem Komornika Sądowego umorzone z uwagi na brak zainteresowania licytantów nabyciem w/w nieruchomości. Wbrew temu, co wskazuje organ, brak jest tym samym, zdaniem skarżącego, podstaw do uznania, iż majątek ten może stanowić przedmiot zabezpieczenia i postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie.

Organ błędnie ustalił także, iż pojazd marki [...], rok produkcji [...], nr rejestracyjny [...], stanowi własność skarżącego, gdyż jak wskazywał skarżący w toku postępowania, samochód ten stanowi własność konkubiny skarżącego.

Co więcej, organ, pomimo znajdujących się w aktach dokumentów i oświadczeń skarżącego w tym zakresie, pominął fakt, iż, na podstawie ugody zawartej w dniu 30 kwietnia 2014 roku przed Sądem Rejonowym S.-Prawobrzeże i Zachód w S. VIII Wydział Rodzinny, sygn. akt: VIII RC 1030/13, na skarżącym ciąży obowiązek alimentacyjny względem małoletnich córek wysokości [...] zł miesięcznie.

Jednocześnie organ zdaje się nie brać w ogóle pod uwagę faktu, iż w związku z licznymi chorobami i dolegliwościami, na które cierpi skarżący i na które wskazywał w toku postępowania (w szczególności wobec konieczności prowadzenia rehabilitacji [...], co udokumentowane zostało w aktach sprawy) oraz w związku z faktem wcześniejszego zablokowania skarżącemu dostępu do systemu eWUŚ, umożliwiającego korzystanie ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, skarżący nie ma możliwości podjęcia leczenia czy skorzystania z opieki zdrowotnej we własnym zakresie, w prywatnych placówkach leczniczych, z powodu braku posiadania przez niego niezbędnych do tego środków finansowych. Na marginesie, pełnomocnik z urzędu wskazuje, iż zgodnie z informacją pozyskaną od skarżącego - dostęp do systemu eWUŚ został mu aktualnie, po 7 latach, odblokowany z uwagi na wcześniejszy błąd organu, a skarżący obecnie zbiera dokumentację niezbędną do postępowania o uznanie go niezdolnym, bądź częściowo niezdolnym do podjęcia pracy i możliwości zarobkowych. Co istotne, brak możliwości podjęcia koniecznego leczenia powoduje, iż skarżący, prowadzący działalność gospodarczą w zakresie usług IT, nie ma jakiejkolwiek sposobności, biorąc pod uwagę brak odzyskania pełnej sprawności w [...]) po przebytym wcześniej złamaniu, podjęcia prowadzenia działalności w szerszym niż aktualnie zakresie, czy wykonywania usług w zwiększonej ilości. Wskazać należy, iż dla skarżącego, jako osoby praworęcznej, sprawność prawej ręki jest koniecznym i nieodzownym elementem niezbędnym do prowadzenia przez niego w/w działalności. Niemożność wcześniejszego podjęcia przez leczenia w stosunku do którejkolwiek choroby/dolegliwości na którą cierpi skarżący powoduje, wbrew temu co wywodzi organ, iż nie ma on możliwości zarobkowych, które pozwoliłyby na podjęcie przez niego pracy w wymiarze zwiększonym w stosunku do prowadzonej aktualnie działalności gospodarczej, czy do podjęcia działalności w innej dziedzinie. Powyższe ma miejsce z uwagi nie tylko na aspekty zdrowotne, ale również na niezawiniony przez skarżącego brak posiadanych środków finansowych koniecznych do jej rozpoczęcia. Jak wskazywał wielokrotnie skarżący, rozwój technologii w zakresie sprzętu komputerowego, jak i innych urządzeń elektronicznych oraz związane z nim świadczenie usług bezpośrednio przez producentów urządzeń powoduje znaczący spadek zapotrzebowania na usługi świadczone przez skarżącego, co w dalszej kolejności powoduje po stronie skarżącego powstawanie znacznych strat w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą.

W toku postępowania ustalono, fakt korzystania przez skarżącego z pomocy opieki społecznej, a także wysokość miesięcznych wydatków skarżącego oraz członków jego rodziny, które pozwalają zaledwie na jako taką egzystencję, poniżej określonego przepisami prawa minimum. Skarżący wykazał również zaległości finansowe w stosunku do innych niż organ wierzycieli, a także, co udokumentowane zostało w aktach sprawy, mnogość sporów toczących się sporów sądowych pomiędzy skarżącym a jego wierzycielami.

Pomimo powyżej wskazanych okoliczności, a w szczególności faktu: strat ponoszonych przez skarżącego w związku z prowadzoną działalnością; braku majątku z którego możliwe byłoby realne (a nie tylko pozorne) przeprowadzenie egzekucji; dochodów skarżącego i jego rodziny na skraju niezbędnym do egzystencji, zdecydowanie poniżej kwot zapewniających minimum egzystencji; braku możliwości skarżącego zdrowotnych jak i finansowym do prowadzenia działalności w szerszym zakresie, bądź o innym profilu; zadłużenia i prowadzonych z wierzycielami sporów sądowych; obowiązku alimentacyjnego względem małoletnich córek, organ wydając decyzję uznał mylnie, iż okoliczności te nie mają jakiegokolwiek wpływu w procesie ustalania czy doszło do spełniania przez skarżącego przesłanek koniecznych do umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek.

Wskazać należy, iż skarżący nie kwestionuje faktu, iż decyzja o umorzeniu przedmiotowych należności jest decyzją uznaniową. Skarżący w toku postępowania natomiast stanowczo kwestionuje fakt wybiórczo przeprowadzonego przez organ postępowania dowodowego, które następnie stanowiło, przy pomocy wyłącznie wybranych przez organ faktów, podstawę do ustalenia stanu faktycznego, jak i przestanek, w wyniku których zostały wydane skarżone decyzje.

Brak jest w ocenie skarżącego możliwości stwierdzenia przez organ braku zaistnienia powyżej wskazanych przesłanek, bez dokładnej i dogłębnej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, którego część niewątpliwie istotnych elementów organ pominął przy wydawaniu decyzji odmawiających umorzenie należności z tytułu należnych składek na ubezpieczenie społeczne.

Zdaniem skarżącego, co wielokrotnie było przez niego podnoszone w toku postępowania oraz wskazane zostało w niniejszym piśmie, prowadzenie przez skarżącego i jego rodzinę życia przy możliwości zaspokajanie jedynie nielicznych potrzeb niezbędnych do egzystencji, nawet nie w wymiarze minimalnym, ale w ogóle, nie pozwala mu na spłatę należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

Mając na uwadze powyższe, skarżący stoi na stanowisku, iż w niniejszej sprawie organ nienależycie przeprowadził postępowanie dowodowe, jak i nienależycie ustalił stan faktyczny, pomijając przy tym istotne dla sprawy okoliczności, a co za tym idzie nie zbadał w pełni czy istnieją przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Zdaniem skarżącego, okoliczności spełniające przesłanki niezbędne do umorzenia w/w należności niewątpliwie nastąpiły, a co za tym idzie, organ winien wydać decyzję umarzającą przedmiotowe należności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji.

Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić legalność działania organu orzekającego. Oznacza to, iż Sąd nie może kształtować sytuacji prawnej obywatela poprzez zmianę treści zaskarżonej decyzji

Podkreślić należy, że w świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz.1270 ze zm.) zwaną dalej: P.p.s.a., sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (por. wyrok NSA z dnia 11 października 2005r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Rozpoznając sprawę pod kątem kryterium legalności Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j: Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.),zwanej dalej; u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład z uwzględnieniem treści ust. 2-4. Jest to regulacja określająca prawo wierzyciela do zwolnienia dłużnika z długu podobna do regulacji funkcjonującej w obrocie cywilnym, określonej w art. 508 Kodeksu cywilnego. Zwolnienie z długu uzależnione jest wyłącznie od woli wierzyciela, natomiast dłużnik nie ma możliwości prawnych pozwalających na uzyskanie od wierzyciela oświadczenia w tym przedmiocie. Jednak w przypadku wierzycieli, będących podmiotami dysponującymi środkami publicznymi, do których należy Zakład Ubezpieczeń Społecznych, nie występuje dowolność w tym zakresie. W takim bowiem przypadku, ustawodawca - zezwalając na rezygnację z egzekwowania należności - wprowadza daleko idące ograniczenia prawne.

Przepis art. 28 ust. 2 ww. ustawy stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, a w ust. 3 wymienione są w siedmiu punktach sytuacje, w których zachodzi całkowita nieściągalność w rozumieniu ustawy. Są to takie sytuacje, jak: śmierć dłużnika i brak następców prawnych (pkt 1), oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości (pkt 2), zaprzestanie prowadzenia działalności przy braku majątku, następców prawnych i podstaw do odpowiedzialności osób trzecich (pkt 3), nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym (pkt 4), wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (pkt 4a), stwierdzenie przez organ egzekucyjny braku majątku (pkt 5), oraz brak możliwości uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne( pkt 6). Z zestawienia tych sytuacji wynika, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych może zrezygnować z egzekwowania należności tylko wówczas, gdy dalsze prowadzenie egzekucji jest bezcelowe lub nieopłacalne. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tzn. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tych składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.

Stosownie do dyspozycji przepisu art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2002 r., Nr 241, poz. 2074 ze zm.), Zakład może umarzać należności z tytułu składek:

1) na ubezpieczenie społeczne, na Fundusz Pracy i na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, należnych do dnia 31 grudnia 1998 r.

- pomimo braku ich całkowitej nieściągalności w przypadku, gdy zobowiązana do ich opłacania jest osoba fizyczna niepodlegająca przepisom ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz.1287), jeżeli przemawia za tym ważny interes tej osoby.

Ponadto zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. 2003r. Nr 141, poz. 1365), zdefiniowany został ważny interes strony zobowiązanej. W myśl § 3 ust. 1 zaległe składki mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (pkt 1) lub, że ze względu na poniesione w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia straty materialne, opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (pkt 2). Przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, która pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, jest kolejną przesłanką wymienioną w tym rozporządzeniu wykonawczym (pkt 3).

Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia wyraża się w tym, iż organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanki uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Dopiero w przypadku stwierdzenia zaistnienia przesłanek umorzenia (nieściągalności) organ zyskuje swobodę wyboru, czy ulgi udzielić, czy też nie. Rozstrzygnięcie nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 k.p.a., wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a) oraz jego oceny (art. 80 k.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a.

Z kolei sądowej kontroli legalności takiej decyzji podlega prawidłowość przeprowadzonego postępowania oraz badanie formalne decyzji, nie zaś zasadność jej wydania. Kontrola ta dotyczy zarówno wykładni prawa materialnego, jak i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, uwzględniającego, wynikające z przepisów k.p.a., reguły dowodzenia, kompletność materiału dowodowego oraz jego ocenę. W przypadku, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola jego decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa powyżej.

W rozpoznawanej sprawie w toku postępowania administracyjnego organ –Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że w niniejszej sprawie nie zachodzą formalnie przesłanki całkowitej i trwałej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Skarżący pozostaje czynnym przedsiębiorcą, organ ustalił wysokość przychodów za lata 2012-2015, stan majątkowy ([...] udziału we własności nieruchomości położonej w S. - dom o powierzchni [...]m2 -k.302), stan rodzinny (gospodarstwo domowe składa się ze Skarżącego, L. B. oraz [...]córek) a także sytuacja materialna (Skarżący pobiera zasiłek z pomocy społecznej w wysokości [...] zł miesięcznie).A zatem, w rozpoznawanej sprawie istnieje majątek podlegający zabezpieczeniu czy stanowiący środek egzekucyjny przedmiotowych należności, który na dzień wydania przedmiotowej decyzji wykluczał całkowitą nieściągalność w oparciu o powołane przepisy. W ocenie Sądu wbrew zarzutom skargi zasadnie organ uznał, że w sprawie nie występuje przesłanka umorzenia należności składkowych określona w art.28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s.

Zgodzić się należy również z organem, iż każdy rozpoczynający działalność gospodarczą, robi to na własne ryzyko, tak z ponoszeniem strat jak i osiąganiem dochodów. Skutki prowadzenia nierentownej działalności obciążają przedsiębiorcę. Nie można dopuścić, by koszty prowadzonej działalności przenosić na instytucje państwowe i innych płatników. Argumenty skarżącego związane z brakiem możliwości osiągania dochodów z powodu choroby ręki czy też braku dostępu do systemu e-wus, również nie mogą uzasadniać rezygnacji wierzyciela publicznoprawnego z dochodzenia zadłużenia.

Wobec tego, zdaniem Sądu uprawnionym było przyjęcie przez skarżony organ, iż na dzień wydania zaskarżonej decyzji w stosunku do skarżącego nie było podstaw do umorzenia zobowiązań z powodu całkowitej nieściągalności.

Organ rentowy rozpoznał sprawę także pod kątem wystąpienia okoliczności o których mowa w powołanym wyżej rozporządzeniu w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek. Organ administracji trafnie przyjął, że skarżący nie udowodnił w sposób przekonywujący okoliczności, które przemawiają za umorzeniem należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej. W postępowaniu toczącym się wskutek wniosku o umorzenie należności z tytułu składek, to przede wszystkim na stronie zgłaszającej powyższy wniosek spoczywa obowiązek współdziałania z organem na okoliczność wykazania, czy zachodzą przesłanki uzasadniające zgłoszone żądanie na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. oraz art. 28 ust. 3a w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 powołanego rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Wynika to przede wszystkim z faktu, że umarzanie należności z tytułu składek jest wyjątkiem od zasady obowiązku ich opłacania. Tymczasem skarżący składając wniosek o ponowne rozpatrzenie wniosku o umorzenie należności, nie wykazał aby w sprawie zaistniały nowe okoliczności. Do akt sprawy nie dołączył dokumentacji, która mogłaby wskazywać na ich zaistnienie.

Nadto, Sąd zauważa, że przy wyjątkowym charakterze instytucji umorzenia zadłużenia z tytułu składek organ władny był dać pierwszeństwo interesowi społecznemu kierując się szczególnym, publicznoprawnym charakterem tych należności oraz celami, na które są przeznaczone ze swej istoty. Podjęta decyzja mieściła się w zakresie wyznaczonym przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Zachowała też proporcje pomiędzy interesem społecznym, a ważnym interesem strony, które w niniejszej sprawie nie zostały przez organ naruszone. Podkreślić bowiem w tym miejscu trzeba, że instytucja umorzenia nie może być stosowana ani nagminnie, ani jako powszechny sposób zwolnienia z długu o publicznym przecież charakterze. Skarżący podejmując działalność gospodarczą powinien bowiem liczyć się z obowiązkiem uiszczania składek na ubezpieczenie społeczne. Zauważyć trzeba, że prowadzenie każdej działalności gospodarczej wiąże się z ryzykiem. Należy także podkreślić, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest dochodzenie należności z tytułu składek, w tym z wykorzystaniem wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Podkreślenia wymaga fakt że Skarżący nie opłaca składek od kwietnia 2010 r. prowadząc jednoczenie działalność gospodarczą.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia wskazanych w skardze przepisów kodeksu postępowania administracyjnego należy stwierdzić, że organ prowadzący postępowanie obowiązany jest podejmować w postępowaniu wyjaśniającym, wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Jedynie ustalone w taki sposób fakty mogą być uznane za udowodnione i stanowić materiał dowodowy, będący niezbędną podstawą do wydania decyzji administracyjnej oraz jej uzasadnienia.

Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika że skarżący był wzywany w toku postępowania o dostarczenie m. in. aktualnych dokumentów potwierdzających zadłużenie z tytułu innych zobowiązań, np. z tytułu czynszu, opłat za energię elektryczną, opłat za gaz, kredytu bankowego, harmonogramów spłat kredytu bankowego bądź zadłużeń realizowanych wobec innych podmiotów, wszelkich dokumentów dotyczących bieżących wydatków, oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej, informacji o źródłach dochodu . Skarżący został również poinformowany o zakończeniu postępowania i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz był informowany o możliwości uzupełnienia wniosku - o dodatkowe dokumenty potwierdzające okoliczność uzasadniające umorzenie. Brak jest zatem uzasadnienia dla zarzutów naruszenia art. 7 i 8 k.p.a. W ocenie Sądu organ podatkowy, działał na podstawie przepisów prawa, podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Według Sądu, taka ocena, jaką wyżej przedstawił organ w zaskarżonej decyzji, mieści się w ramach uznania administracyjnego, które w sprawie nie nosiło cech oceny dowolnej. To, że skarżący odmiennie ocenia materiał dowodowy nie znaczy, że ocena dowodów została dokonana przez organ z przekroczeniem granic zasady swobodnej oceny dowodów. Również sposób uzasadnienia decyzji nie budzi zastrzeżeń, bowiem wynika z niego podstawa faktyczna i prawna rozstrzygnięcia. Uzasadnienie decyzji ma na celu wykazanie prawidłowości procesu myślowego, który doprowadził do ustalenia treści rozstrzygnięcia. Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśnić tok rozumowań prowadzących do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Powinny być one tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja spełnia powyższe kryteria. Organ w obszernym uzasadnieniu przedstawił ustalony stan faktyczny oraz wyjaśnił przesłanki, którymi kierował się odmawiając umorzenia należności składkowych.

Końcowo Sąd zaznacza, iż każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z wnioskiem o umorzenie zaległości. Odmowa ich umorzenia nie stwarza bowiem sytuacji powagi rzeczy osądzonej. Oznacza o, że zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje - zwłaszcza, jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu (por. wyrok NSA z 18 lutego 2000 r., sygn. akt III SA 398-399/99, LEX nr 40399).

Nie znajdując, w tych warunkach, podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada prawu materialnemu, względnie że wydana została z mającym, co najmniej istotny wpływ na wynik sprawy, naruszeniem przepisów postępowania, stosownie do przepisu art. 151 P.p.s.a. orzec należało jak w sentencji wyroku. O wynagrodzeniu pełnomocnika wyznaczonego dla strony skarżącej, Sąd orzekł na podstawie art. 250 P.p.s.a. i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2002 r., Nr 163, poz. 1348, ze zm).