Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 437/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 71a par. 9
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 42 par. 1, art. 43
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Marek Wroczyński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 10 listopada 2021 r. sprawy ze skargi W. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz W. B. [...] ([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej także: "Dyrektor IAS", "organ odwoławczy") postanowieniem z [...] marca 2021 r. na podstawie

art. 138 § 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020r., poz. 256 ze zm.; dalej: "k.p.a.") oraz art. 18 i art. 71a § 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020r., poz. 1427; dalej: "u.p.e.a." lub "ustawa egzekucyjna"), po rozpatrzeniu zażalenia W. B. (dalej: "skarżący", "dłużnik zajętej wierzytelności"), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. - [...] (dalej także: "Naczelnik US", "organ I instancji", "organ egzekucyjny", "wierzyciel") z [...] grudnia 2020 r. w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności, należnej M. S. od dłużnika zajętej wierzytelności W. B. w wysokości [...] zł.

Powyższe postanowienia zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Naczelnik US prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku M. S. (dalej "zobowiązany"), na podstawie własnych tytułów wykonawczych

z [...] grudnia 2018r. oraz z [...] marca 2019r., zmienionych [...] czerwca 2019r., obejmujących zaległości z tytułu podatku od towarów i usług (VAT) za III i IV kwartał 2018r., w łącznej kwocie należności głównej [...] zł. Organ egzekucyjny zawiadomieniem z 13 marca 2019r. dokonał zajęcia innej wierzytelności

u kontrahenta – skarżącego. Powyższe zawiadomienie zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 19 marca 2019r.

Z uwagi na brak oświadczenia dłużnika zajętej wierzytelności o uznaniu zajętej wierzytelności zobowiązanego, bądź podania przyczyn odmowy przekazania, organ egzekucyjny 4 listopada 2019r. wysłał do skarżącego ponaglenie w sprawie zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności z [...] marca 2019r. Ponaglenie zostało doręczone 8 listopada 2019 r.

Z powodu braku udzielenia odpowiedzi, na wniosek organu egzekucyjnego Naczelnik US w G. jako organ właściwy przeprowadził kontrolę prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego u skarżącego, z której sporządzono protokół z [...] listopada 2020r. Z jego treści wynika, że zebrana dokumentacja, w tym faktury z datą sprzedaży po otrzymaniu ww. zajęcia bezsprzecznie wskazują, że wierzytelności z nich wynikające były wymagalne po dniu odbioru zawiadomienia

o zajęciu (por. art. 89 § 2 u.p.e.a.). Organ egzekucyjny wskazał, że mając na uwadze, że odbiór korespondencji przez pełnoletniego domownika K. B. nastąpił 19 marca 2019r. Zapłata za faktury na rzecz M. S. na łączną kwotę [...] zł została dokonana po dniu otrzymania ww. zawiadomienia o zajęciu. W ocenie organu egzekucyjnego powyższe wskazuje na uchylania się dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania. W konsekwencji, nieprzekazana łączna kwota na podstawie zebranej dokumentacji stanowi kwotę [...] zł. Dodał, że skarżący oświadczył, że nie otrzymał zajęcia z [...] marca 2019r. Korespondencja została odebrana przez jego matkę i do niego nie dotarła. Natomiast w czasie gdy otrzymał ponaglenie nie współpracował już z firmą zobowiązanego.

Postanowieniem z [...] grudnia 2020r., na podstawie powołanych wyżej ustaleń Naczelnik US na podstawie art. 123 § 1 k.p.a. w zw. z art. 71a § 9 u.p.e.a. określił wysokość nieprzekazanej wierzytelności, należnej M. S., od dłużnika zajętej wierzytelności (skarżącego), w wysokości [...] zł.

W zażaleniu na to postanowienie, z wnioskiem o jego uchylenie w całości, skarżący podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Powtórzył, że nie miał możliwości odpowiedzieć na przedmiotowe w sprawie zawiadomienie o zajęciu

z [...] marca 2019r., gdyż nie zostało ono mu skutecznie przekazane. Nie miał zatem możliwości na nie odpowiedzieć. Natomiast na dzień otrzymania ponaglenia

z[...] listopada 2019 r. wszystkie wierzytelności zostały uregulowane, wobec powyższego myślał, że jest bezpodstawne i nie zareagował na nie stosownym pismem. Wyjaśnił nadto, że uchylenie się od odpowiedzi na zawiadomienie nie było zamierzone, celowe ani bezpodstawne, gdyż nie miałby żadnego interesu prawnego ani faktycznego w braku realizacji przedmiotowego zajęcia.

Dyrektor IAS, postanowieniem [...] marca 2021r. Powołanym na wstępie

i zaskarżonym w niniejszej sprawie utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego, gdyż nie znalazł podstaw do jego zmiany. Na wstępie, przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie, w sporze dotyczącym wystąpienia w realiach niniejszej sprawy podstaw do wydania postanowienia w trybie art. 71a § 9 u.p.e.a., tj. stwierdzenia, że dłużnik zajętej wierzytelności (skarżący) bezpodstawnie uchylał się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu.

Wskazał na ogólne zasady postępowania egzekucyjnego, jak również powołał treść mających zastosowanie w sprawie przepisów, t.j. art. 91 oraz art. 71b i art. 71a § 9 oraz art. 1a pkt 18, art. 71a § 1 - 7 art. 89 § 1 – 3, art. 90 § 1 u.p.e.a. Podkreślił

w ich świetle, że jak podnosi się w orzecznictwie postanowienie wydawane

na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. ma charakter deklaratywny, nie tworzy żadnego nowego zobowiązania, ale ma na celu umożliwić organowi egzekucyjnemu przymusowe ściągnięcie od dłużnika zajętej wierzytelności kwoty tej wierzytelności,

w sytuacji gdy dłużnik uchyla się od jej dobrowolnego przekazania (por. wyrok WSA w Gdańsku z 18 grudnia 2013r., sygn. akt I SA/Gd 1470/13).

Dyrektor IAS przypomniał, że w przedmiotowej sprawie Naczelnik US, wobec braku jakiejkolwiek reakcji ze strony dłużnika zajętej wierzytelności (skarżącego) na otrzymane zawiadomienie o zajęciu z [...] marca 2019r., [...] listopada 2019r. wysłał ponaglenie, na które skarżący również nie zareagował. Okoliczności te stanowiły podstawę do przeprowadzenia w trybie art. 71a ustawy egzekucyjnej kontroli realizacji zajęcia wierzytelności należnej zobowiązanemu, w toku której ustalono, że po dacie doręczenia przedmiotowego zawiadomienia o zajęciu, tj. [...].03.2019r., skarżący dokonywał rozliczeń na podstawie dokumentów sprzedaży na rzecz M. S. na rachunek bankowy oraz w formie gotówkowej. Mimo skutecznie dokonanego zajęcia wierzytelności przekazał środki pieniężne dotyczące usług objętych przedmiotowym zajęciem z [...] marca 2019r., tj. wbrew przepisom ustawy egzekucyjnej. Zgodnie bowiem z procedurą przewidzianą w art. 89 § 1 i 2 u.p.e.a.,

z chwilą dokonania zajęcia wierzytelności pieniężnej dłużnik zajętej wierzytelności traci wszelkie uprawnienia do dysponowania zajętą wierzytelnością, a jego rola ogranicza się jedynie do przekazania kwoty zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu (por. wyrok NSA z 15 maja 2012r., sygn. akt Il FSK 2221/10). Natomiast podstawą do uchylania się przez dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, w rozumieniu art. 71a § 9 ustawy egzekucyjnej mogą być tylko takie okoliczności prawne, które umożliwiają mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela, np. zarzut przedawnienia, potrącenia, wcześniejsze zajęcie wierzytelności przez inny organ egzekucyjny (por. wyrok NSA

z 21 czerwca 2007r., sygn. akt I FSK 984/06). Zdaniem Dyrektora IAS, takich okoliczności w realiach rozpoznawanej sprawy skarżący jednak nie wskazał.

W szczególności, w ocenie organu odwoławczego za takie nie można było uznać powołanych w zażaleniu wątpliwości związanych ze skutecznością doręczenia skarżącemu przedmiotowego w sprawie zawiadomienia o zajęciu, które odebrała K. B. (matka). Dyrektor IAS nie dopatrzył się bowiem w tym względzie naruszenia przepisów k.p.a. o doręczeniach wskazanych w art. 42 § 1 k.p.a. uznając, że doręczenie zawiadomienia nastąpiło ze skutkiem przewidzianym w treści art.

43 k.p.a. do rąk dorosłego domownika, pod danym adresem z zachowaniem wszelkich wymogów przewidzianych w tym przepisie.

Tym samym w sprawie, brak reakcji na czynności organu egzekucyjnego

i w konsekwencji nieprzekazanie zajętej wierzytelności w ocenie Dyrektora IAS stanowi bezpodstawne uchylanie się od przekazania zajętej wierzytelności. Organ odwoławczy dodał również, że skarżący został w ww. zajęciu prawidłowo pouczony, aby zajętej kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z należnymi odsetkami i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie dochodzonych należności. W powyższym zajęciu strona została również prawidłowo pouczona o możliwości ściągnięcia od niej w trybie art. 71b ustawy egzekucyjnej zajętej przez organ egzekucyjny kwoty, gdyby uchylała się od realizacji zajęcia egzekucyjnego tj. przekazania zajętej wierzytelności. Dłużnik zajętej wierzytelności przekazując w formie gotówkowej i bezgotówkowej pieniądze M. S. postąpił zatem wbrew dokonanemu przez Naczelnika US zajęciu i w sposób wyraźny naruszał przepisy obowiązującego stanu prawnego, narażając w ten sposób Skarb Państwa na szkodę.

Reasumując, skarżący będąc dłużnikiem zajętej wierzytelności i nie stosując się do obowiązków wynikających z zajęcia, w rozumieniu art. 71a § 9 u.p.e.a. uchylał się od przekazania zajętej wierzytelności. Zasadne zatem, zdaniem organu odwoławczego, na podstawie art. 71a § 9 ustawy egzekucyjnej stało się wydanie postanowienia w trybie powołanych przepisów.

Tym samym wszystkie zarzuty zażalenia organ odwoławczy uznał

za niezasadne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, występując o uchylenie postanowień organów obydwu instancji i zasądzenie kosztów postępowania, pełnomocnik skarżącego (radca prawny) postawił zarzuty naruszenia:

1. art. 71a § 9 u.p.e.a. poprzez dojście przez organ w wyniku kontroli, dokonanej w sposób wybiórczy do niezgodnych ze stanem rzeczywistym wniosków

i przyjęcie, iż skarżący bezpodstawnie uchylał się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, podczas gdy w niniejszej sprawie skarżący nie miał wiedzy o wystosowanym przez organ zawiadomieniu o zajęciu datowanym na [...].03.2019 r. i przekazanym jego matce niezgodnie z dyspozycją art. 42 k.p.a.,

w dniu [...].03.2019 r., podczas gdy przesyłka nie została mu faktycznie przekazana,

a skarżący przebywał pomiędzy 14.03.2019 r. a 05.04.2019 r. na swojej nieruchomości we wsi K., gm. O. na [...], i ze względu na brak rzeczywistej wiedzy o jego istnieniu dokonał zapłaty na rzecz M. S. zgodnie z wiążącymi skarżącego postanowieniami umowy zawartej między stronami czyniąc zadość swojemu obowiązkowi kontraktowemu;

2. art. 71b u.p.e.a. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że skarżący bezpodstawnie uchylał się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, podczas gdy w niniejszej sprawie skarżący nie miał wiedzy

o wystosowanym przez organ zawiadomieniu o zajęciu z dnia [...].03.2019 r., przekazanym jego matce niezgodnie z dyspozycją art. 42 - 43 k.p.a., w dniu [...].03.2019 r., podczas gdy przesyłka nie została mu faktycznie przekazana,

a skarżący przebywał pomiędzy 14.03.2019 r. a 05.04.2019 r. na swojej nieruchomości we wsi K., gm. O. na [...], i ze względu na brak rzeczywistej wiedzy o jego istnieniu dokonał zapłaty na rzecz M. S. zgodnie z wiążącymi skarżącego postanowieniami umowy zawartej między stronami, czyniąc zadość swojemu obowiązkowi kontraktowemu;

3. art. 89 § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 42 § 1 i art. 43 k.p.a., poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, iż zawiadomienie o zajęciu zostało skarżącemu skutecznie doręczone, podczas gdy skarżący nie odebrał skierowanej do niego korespondencji wysłanej na adres prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, zaś odebranie powyższej korespondencji przez matkę skarżącego nie może zostać uznane za prawidłowe doręczenie ze względu na brak upoważnienia jej przez skarżącego do odbioru korespondencji firmowej;

4. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a., poprzez nie zebranie całości niezbędnego materiału dowodowego, a także dokonanie swobodnej oraz wybiórczej oceny materiału dowodowego w wyniku, której organ przyjął, że skarżący w sposób wyraźny naruszył przepisy prawa i doszło ze strony skarżącego do bezpodstawnego uchylania się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu podczas gdy skarżący nie otrzymał zawiadomienia o zajęciu z dnia [...].03.2019 r., przekazanego jego matce niezgodnie z dyspozycją art. 42 k.p.a., w dniu [...].03.2019 r., podczas gdy przesyłka nie została mu faktycznie przekazana, a skarżący przebywał pomiędzy 14.03.2019 r. a 05.04.2019 r. na swojej nieruchomości we wsi K., gm. O. na [...] i nie miał możliwości powzięcia wiedzy

o przesyłce, a o ciążącym na sobie obowiązku dowiedział się dopiero

z przekazanego mu ponaglenia z [...] listopada 2019r., zaś wierzytelności należne M. S. na dzień otrzymania ponaglenia zostały przez skarżącego uregulowane zgodnie z wiążącymi skarżącego postanowieniami umowy zawartej między stronami, a także nieuwzględnienia ewidentnej zwłoki organu egzekucyjnego, który pomimo braku wypowiedzenia się skarżącego co do faktu zajęcia i podpisania odbioru przesyłki przez inną osobę niż podatnik, zwlekał z powtórnym wezwaniem ponad 6 miesięcy, co w przypadku wcześniejszego kierowania korespondencji skutkowałoby kierowaniem przez skarżącego płatności nie do wierzyciela zajętej wierzytelności, a zgodnie z dokonanym zajęciem i doprowadziło by do braku podstaw przypisywania mu bezpodstawności uchylania się od dokonania zapłaty należności na rzecz organu podatkowego.

Pełnomocnik skarżącego na potwierdzenie zawartej w skardze argumentacji dodatkowo wystąpił z wnioskiem o przeprowadzenie wskazanych w niej dowodów, na potwierdzenie, iż adres pod który zostało skierowane zajęcie egzekucyjne został wskazany w CEiDG jako stały adres wykonywania działalności gospodarczej oraz adres do doręczeń i nie stanowi adresu zamieszkania skarżącego, historii wydruku opłat za energię regulowanych przez skarżącego na adres W. P. [...], gdzie skarżący zamieszkuje, pierwszej strony aktu notarialnego, wydruków fotografii, na potwierdzenie, iż w okresie od 14. 03 do 5. 04. 2019 r. nie przebywał w miejscu zamieszkania, ponadto przesłuchanie skarżącego, K. B., G. J. i A. K..

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor IAS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: "p.p.s.a.") odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy.

W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jedynym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a.

W kontrolowanym postępowaniu egzekucyjnym postanowienia organów obu instancji zostały wydane na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. W myśl tego przepisu, jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie.

Wskazać także należy, że jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, zajęta wierzytelność albo część wierzytelności może być ściągnięta od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest postanowienie, o którym mowa w art. 71a § 9. Tytuł wykonawczy wystawia organ egzekucyjny, który dokonał u dłużnika zajętej wierzytelności zajęcia wierzytelności (art. 71b u.p.e.a.).

Wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. jest zasadne gdy są łącznie zrealizowane dwie przesłanki: dłużnik zajętej wierzytelności uchyla się od jej przekazania organowi egzekucyjnemu oraz jednocześnie to uchylanie się musi mieć charakter bezpodstawnego. Nie można zatem wydać postanowienia, o jakim mowa w tym przepisie, jeżeli dłużnik co prawda uchylał się od przekazania wierzytelności, ale miał do tego podstawy. Obie te okoliczności - fakt uchylania się oraz bezpodstawność takiego działania - muszą być ocenione przez organy egzekucyjne obu instancji.

W orzecznictwie jednolite jest stanowisko, zgodnie z którym przyczyny uchylania się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu powinny mieć charakter prawny, a nie faktyczny. W wyroku z dnia 16 września 2016 r. sygn. akt I FSK 2287/14 (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził stanowisko,

w myśl którego zwrot "bezpodstawnie uchyla się" odnosi się wyłącznie do okoliczności prawnych, umożliwiających dłużnikowi zajętej wierzytelności skuteczne uchylenie się od wykonania zobowiązania. Dłużnik zajętej wierzytelności nie może według swego uznania decydować o przeznaczeniu zajętych już wierzytelności, bądź ich uiszczeniu zobowiązanemu, bez zgody organu egzekucyjnego.

Wskazania jednocześnie wymaga, iż z treści art. 71a § 9 u.p.e.a. wynika także, że jego zastosowanie jest możliwe w przypadku dokonania skutecznego zajęcia wierzytelności. Zgodnie z art. 89 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. W myśl art. 89 § 2 zdanie pierwsze u.p.e.a. zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Prawidłowość doręczenia zgodnie z art. 18 u.p.e.a. należy oceniać na podstawie odpowiednio zastosowanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zasady i tryb doręczania pism w postępowaniu administracyjnym uregulowane zostały w Rozdziale 8 Działu I Kodeksu postępowania administracyjnego.

W procedurze administracyjnej czynności doręczania są sformalizowane

i uregulowane w sposób prawie kazuistyczny, co jest niezbędne ze względu na konieczność ścisłego określenia faktów powodujących skutek prawny. Ścisłe przestrzeganie tych wymagań formalnych należy do obowiązków organu administracyjnego, bowiem od skuteczności doręczenia zależą w wielu przypadkach uprawnienia procesowe i materialnoprawne stron (por. WSA w Warszawie

w prawomocnym wyroku z 18 lipca 2019 r., VIII SA/Wa 362/19 - dostępny

w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, CBOSA).

Odnośnie do rozważań o doręczeniu pism w postępowaniach administracyjnych osobom fizycznym, skład orzekający w niniejszej sprawie w całej rozciągłości podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku NSA z 13 grudnia 2017 r., II OSK 645/17 - dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, CBOSA.

Jak stwierdził NSA, z art. 43 k.p.a. wynika, że w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi.

O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe,

w drzwiach mieszkania. Doręczenie zastępcze pism osobom fizycznym odnosi się więc tylko do przypadków doręczenia w mieszkaniu adresata, a nie w jego miejscu pracy. Przedstawiając powyższą wykładnię art. 42 § 1 k.p.a., NSA powołał się na orzecznictwo (wyrok NSA z dnia 2 czerwca 1999 r., I SA/Kr 129/98, postanowienie SN z dnia 14 listopada 2002 r., III RN 115/02, OSNP 2004, Nr 1, poz. 3, wyrok NSA

z dnia 20 lutego 2014 r., II OSK 2159/12, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl) oraz doktrynę (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. 15, Warszawa 2017,

s. 317, A. Golęba (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz pod red. H. Knysiak-Molczyk, Warszawa 2015, s. 345).

Sąd kasacyjny podzielił stanowisko wyrażone w doktrynie, zgodnie z którym przepisy k.p.a. dotyczące doręczeń pism procesowych powinny być wykładane ściśle, gdyż czynność materialnotechniczna doręczenia powoduje szereg doniosłych skutków procesowych, w tym - jak w rozpoznawanej sprawie - rozpoczęcie biegu terminów (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. 15, Warszawa 2017, s.302).

Jak wynika z akt egzekucyjnych zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z dnia [...] marca 2019 r. skierowane do skarżącego zostało zaadresowane: "W. B. [...][...] W. P." i odebrane przez matkę skarżącego K. B. jako dorosłego domownika w dniu 19 marca 2019 r. Organy obu instancji powyższe doręczenie uznały za skuteczne. Organ odwoławczy wskazał przy tym, iż skuteczność tego doręczenia wynika z art. 43 k.p.a., zgodnie z którym doręczenie w tym trybie powinno nastąpić w miejscu aktualnego zamieszkania adresata. O ile trafne jest stwierdzenie, co do tego, że skuteczność doręczenia jest uzależniona od tego, czy ma ono miejsce w miejscu aktualnego zamieszkania, w okolicznościach niniejszej sprawy nie zostało wyjaśnione czy adres, na który zostało skierowane zajęcie egzekucyjne istotnie jest miejscem zamieszkania skarżącego. Powyższe ustalenie jest niezbędne dla stwierdzenia czy zajęcie egzekucyjne zostało doręczone skutecznie. W przypadku bowiem, gdyby okazało się, że adres W. P. [...] nie stanowi miejsca zamieszkania skarżącego, a jedynie miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, doręczenie zastępcze dorosłemu domownikowi, na podstawie art. 43 k.p.a. nie może być uznane za prawidłowe, a zatem zajęcie za dokonane w rozumieniu art. 89 § 2 u.p.e.a. Miejsce prowadzenia działalności gospodarczej winno być bowiem traktowane jako miejsce pracy. Zgodnie z art. 42 k.p.a., doręczenie pisma osobie fizycznej w miejscu jej pracy powinno nastąpić do rąk adresata lub osoby upoważnionej do odbioru korespondencji (por. postanowienie NSA z 4 kwietnia 2014 r. sygn. akt II OSK 587/14, LEX nr 1461894). Osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą pisma w postępowaniu administracyjnym należy doręczać tak jak każdej innej osobie fizycznej, zgodnie z dyspozycją art. 42 § 1–3 (por. wyrok NSA z 6.05.2010 r., sygn. akt II GSK 594/09, LEX nr 603724).

Adres skarżącego: W. P. [...][...] C. widnieje

w znajdujących się w aktach egzekucyjnych kserokopiach faktur VAT i dowodów wpłaty, jak również protokole kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności z dnia

[...] listopada 2020 r. Odbiór tego protokołu skarżący pokwitował w dniu [...] listopada 2020 r. Brak jest adnotacji, z których wynikałoby, że ustalenia protokołu były kwestionowane. W zażaleniu skarżący wskazał na nie przekazanie korespondencji przez matkę, zaś w skardze podnosi, iż nie zamieszkuje pod adresem W. P. [...], albowiem pod tym adresem jedynie prowadzi działalność gospodarczą, co wynika także z CEIDG, gdzie adres ten został wskazany jako adres miejsca wykonywania działalności gospodarczej oraz adres do doręczeń, zaś zamieszkuje pod adresem W. P. [...][...] C..

W tych okolicznościach wymaga wyjaśnienia, czy adres W. P. [...][...] C. stanowi wyłącznie adres miejsca wykonywania działalności gospodarczej przez skarżącego, czy także jego adres zamieszkania, czy też adresem miejsca zamieszkania jest: W. P. [...], jak wskazuje skarżący

w skardze. Istotne w tej mierze jest ustalenie, czy adres ten skarżący podał wyłącznie na potrzeby niniejszego postępowania, czy posługuje się nim także

w innych okolicznościach. Należy jednocześnie mieć na uwadze, iż mieszkaniem

w rozumieniu art. 42 § 1 jest miejsce, w którym adresat przebywa z zamiarem dłuższego (a nie krótkotrwałego) pobytu, umożliwiającego doręczenie mu pisma (por. postanowienie SN z 27.10.2009 r., II UK 81/09, LEX nr 574541). Art. 42 § 1 nakazuje doręczanie pism w mieszkaniu osób fizycznych ("ich mieszkaniu"), a zatem może to być każdy adres wskazany przez adresata doręczeń, pod którym adresat przebywa

z zamiarem dłuższego, a nie krótkotrwałego pobytu (por. wyrok NSA z 21.01.2010 r., II OSK 120/09, LEX nr 597160).

Brak wyjaśnienia powyższych okoliczności czyni zasadnym uchylenie zaskarżonego postanowienia z uwagi na naruszenie art. 7, art. 77, art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., które mogły prowadzić do naruszenia art. 71a § 9 u.p.e.a. Mogły mieć zatem wpływ na rozstrzygnięcie.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien uwzględnić powyższe wywody i samodzielnie lub przy udziale organu I instancji (art. 136 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.). poczynić ustalenia zmierzające do wyjaśnienia czy adres na który skierowano zajęcie egzekucyjne z dnia [...] marca 2019 r. jest adresem miejsca zamieszkania skarżącego. Dopiero wówczas doręczenie zastępcze (dorosłemu domownikowi) może być uznane za prawidłowe i skuteczne.

W tych okolicznościach, wobec nie wyjaśnienia okoliczności, która wymaga wyjaśnienia w pierwszej kolejności, odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi jest przedwczesne. Nie zasługiwały na uwzględnienie także wnioski dowodowe zgłoszone w skardze, albowiem nie były niezbędne dla rozstrzygnięcia, a ponadto częściowe sprzeczne z treścią art. 106 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd może z urzędu lb na wniosek stron przeprowadzać dowody uzupełniające

z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Jednocześnie zauważyć należy, iż egzemplarz zaskarżonego postanowienia, który znajduje się

w aktach egzekucyjnych nie został podpisany. Z egzemplarza udostępnionego przez organ I instancji wynika, iż postanowienie z dnia [...] marca 2021 r. doręczone temu organowi zawiera wszystkie niezbędne elementy wskazane w art. 124 § 1 k.p.a.

w zw. z art. 18 u.p.e.a., w tym także podpis osoby upoważnionej. Zarzutu braku podpisu nie zawiera także skarga. W tych okolicznościach Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie weszło prawidłowo do obrotu prawnego i nie zostało dotknięte wadą nieważności, co uzasadniało zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i jego uchylenie zgodnie z punktem 1 wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i 2, art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Wskazana w punkcie 2 wyroku kwota obejmuje 100 zł uiszczonego wpisu sadowego, 480 zł wynagrodzenia pełnomocnika

i 17 zł opłaty od pełnomocnictwa.