Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 969/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-04-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne: Czystość i porządek
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 5
journal: Dz.U. 2005 nr 236 poz 2008
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 2 kwietnia 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Łuczaj Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia del. WSA Piotr Korzeniowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 994/16 w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] czerwca 2016 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 28 listopada 2017 r., sygn. II SA/Kr 994/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: Sąd I instancji) oddalił skargę M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. (dalej: SKO wK., Kolegium) z [...] czerwca 2016 r., znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:

SKO w K. w decyzji z [...] czerwca 2016 r., po ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej decyzją SKO w K. z [...] kwietnia 2016 r., w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji SKO w K. z [...] lutego 2011 r., orzekającej o utrzymaniu w mocy decyzji Burmistrza Miasta i Gminy N. z [...] grudnia 2010 r., o przedłużeniu na okres od dnia [...] stycznia 2007 r. do dnia [...] stycznia 2008 r. decyzji Burmistrza Miasta i Gminy N. z [...] stycznia 2006 r., orzekającej o obowiązku ponoszenia przez M.. B. opłat za opróżnianie zbiornika bezodpływowego usytuowanego na nieruchomości położonej w S. nr [...] i transport nieczystości ciekłych w ilości 3m³/miesiąc do punktu zlewnego – w kwocie 47,04 zł + VAT /miesiąc/, utrzymało w mocy decyzję SKO w K. z [...] kwietnia 2016 r.

W decyzji z [...] kwietnia 2016 r., Kolegium, po wszczęciu na wniosek M. B. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji SKO w K. z [...] lutego 2011 r., utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy N. z [...] grudnia 2010 r., orzekającą o przedłużeniu na okres od [...] stycznia 2007 r. do [...] stycznia 2008 r. decyzji Burmistrza Miasta i Gminy N. z [...] stycznia 2006 r., odmówiło stwierdzenia nieważności ww. decyzji.

Wobec powyższego, M. B. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym nadal domagała się stwierdzenia nieważności ww. decyzji SKO w K. z [...] lutego 2011 r., orzekającej o utrzymaniu w mocy decyzji Burmistrza Miasta i Gminy N. z [...] grudnia 2010 r., o przedłużeniu na okres od dnia [...] stycznia 2007 r. do dnia [...] stycznia 2008 r. decyzji Burmistrza Miasta i Gminy N. z [...] stycznia 2006 r., orzekającej o obowiązku ponoszenia przez M. B. opłat za opróżnianie zbiornika bezodpływowego usytuowanego na nieruchomości położonej w S. nr [...] i transport nieczystości ciekłych w ilości 3m³/miesiąc do punktu zlewnego – w kwocie 47,04 zł + VAT /miesiąc/.

SKO w K. po zapoznaniu się z aktami sprawy wskazało, że przedmiotowa decyzja nie zawierała podstaw uzasadniających stwierdzenie jej nieważności.

Skargę na ww. decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, skarżąca M. B., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji lub stwierdzenia jej nieważności z powodu naruszenia prawa przy jej wydawaniu.

W odpowiedzi na skargę SKO w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w tym zakresie swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 28 listopada 2017 r., pełnomocnik skarżącej podtrzymał wniesioną skargę i sprecyzował jej zarzuty.

Ponadto pełnomocnik skarżącej wniósł o zasądzenie kosztów postępowania.

Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku z 28 listopada 2017 r., sygn. II SA/Kr 994/16 wskazał, że przedmiotem kontroli Sądu I instancji jest decyzja SKO w K. z [...] czerwca 2016 r., utrzymująca w mocy, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzję SKO w K. z [...] kwietnia 2016 r., w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji SKO w K. z [...] lutego 2011 r., orzekającej o utrzymaniu w mocy decyzji Burmistrza Miasta i Gminy N. z [...] grudnia 2010 r., o przedłużeniu na okres od dnia [...] stycznia 2007 r. do dnia [...] stycznia 2008 r. decyzji Burmistrza Miasta i Gminy N. z [...] stycznia 2006 r., orzekającej o obowiązku ponoszenia przez M. B. opłat za opróżnianie zbiornika bezodpływowego usytuowanego na nieruchomości położonej w S. nr [...] i transport nieczystości ciekłych w ilości 3 m³/miesiąc do punktu zlewnego – w kwocie 47,04 zł + VAT /miesiąc/.

Sąd I instancji wyjaśnił również, że w "głowie" kontrolowanej decyzji SKO z [...] czerwca 2016 r. wydanej w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy w trybie nadzwyczajnym jest mowa m. in. o decyzji Burmistrza Miasta i Gminy N. z [...] grudnia 2011 r., o przedłużeniu na okres od dnia [...] stycznia 2007 r. do dnia [...] stycznia 2008 r. decyzji Burmistrza Miasta i Gminy N. z [...] stycznia 2006 r. Jednak, co podkreśla Sąd I instancji, z porównania treści tejże decyzji SKO z [...] czerwca 2016 r. - z treścią decyzji SKO w K. z [...] kwietnia 2016 r., w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji SKO w K. z [...] lutego 2011 r., orzekającej o utrzymaniu w mocy decyzji Burmistrza Miasta i Gminy N. z [...] grudnia 2010 r., o przedłużeniu na okres od dnia [...] stycznia 2007 r. do dnia [...] stycznia 2008 r. decyzji Burmistrza Miasta i Gminy N. z [...] stycznia 2006 r.,– wynika bezsprzecznie, że w kontrolowanej decyzji SKO z [...] czerwca 2016 r. wydanej w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy chodzi o decyzję Burmistrza Miasta i Gminy N. z [...] grudnia 2010 r., o przedłużeniu na okres od dnia [...] stycznia 2007r. do dnia [...] stycznia 2008 r. decyzji Burmistrza Miasta i Gminy N. z [...] stycznia 2006 r., a byt tej decyzji z [...] grudnia 2010 r. jest niezaprzeczalny.

Zdaniem Sądu I instancji, M. B. nie zawarła stosownej umowy o opróżnianie zbiornika bezodpływowego. Nie wykazała, że jej lokal mieszkalny został podłączony do kanalizacji sanitarnej i nie przedstawiła, na co najmniej 3 miesiące przed upływem daty obowiązywania decyzji umowy, w której termin rozpoczęcia wykonywania usług nie jest późniejszy niż data utraty mocy obowiązującej decyzji. Tym samym odwołująca się nie wypełniła obowiązków wynikających z art. 5 ust.1 pkt 3b ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Z faktu, że drugi współwłaściciel nieruchomości podłączył do kanalizacji sanitarnej wyłącznie użytkowany przez niego lokal mieszkalny odwołująca się nie może wywodzić, że jest zwolniona z obowiązku opróżniania zbiornika bezodpływowego, do którego są odprowadzane nieczystości ciekłe z zajmowanego przez nią lokalu. Nieprawidłowości, które według odwołującej się miały miejsce podczas przyłączania do sieci kanalizacyjnej lokalu zajmowanego przez T. S. i J. S. pozostają bez wpływu na decyzję. Dla rozstrzygnięcia sprawy istotne jest jedynie ustalenie, że odwołująca się korzysta z bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe i nie zawarła stosownej umowy na opróżnienie tego zbiornika.

Według Sądu I instancji, stanowisko w przedmiocie wystarczających ustaleń w przedmiocie stanu faktycznego w decyzji z [...] grudnia 2010 r. i następnie decyzji SKO z [...] lutego 2011 r. - Sąd wyprowadza z m. in. faktu oddalenia przez WSA w Krakowie wyrokiem z dnia 10 sierpnia 2011 r., II SA/Kr 746/11 skargi na decyzję Kolegium z [...] lutego 2011., [...]. W konsekwencji kontrolowane organy (SKO) w sposób uzasadniony stwierdziły odpowiednio w decyzji z [...] kwietnia 2016 i w decyzji z [...] czerwca 2016 r., że kontrolowana decyzja z [...] lutego 2011 r. spełnia wymogi w przedmiocie ustalenia stanu faktycznego bez konsekwencji uzasadnionego narażenia się na zarzut rażącego naruszenia prawa.

Dokonując kontroli decyzji SKO z [...] kwietnia 2016 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji SKO z [...] lutego 2011 r. i w konsekwencji decyzji organu I instancji z [...] grudnia 2010 r. - Sąd I instancji stwierdził, że decyzja ta konstatuje zgodnie z prawem, że ww. decyzje będące przedmiotem postępowania nadzorczego, "nieważnościowego" nie spełniają przesłanek rażącego naruszenia prawa. Po dokonaniu prawidłowej wykładni art. 6 ust. 10 ustawy o czystości, którą Sąd I instancji podziela, i zaprezentowaniu specyfiki postępowania nadzwyczajnego, SKO w decyzji z [...] kwietnia 2016 r. trafnie stwierdziło, że badanie decyzji SKO z [...] lutego 2011 r. w zakresie - czy zostały spełnione przesłanki do zastosowania tego przepisu i wydania decyzji przez organ I instancji, a następnie Kolegium - w części nastąpiło już w trybie sądowo-administracyjnym.

Sąd I instancji przypomniał, że WSA w Krakowie wyrokiem z 10 sierpnia 2011 r., sygn. II SA/Kr 746/11 oddalił skargę na decyzję Kolegium z [...] lutego 2011 r.. Zatem trafny jest pogląd organu, że wywody Sądu pozostają w pełni aktualne i co więcej pozostają odpowiednio wiążące także w kwestii oceny decyzji w trybie nieważności w zakresie kontrolowanym przez ten Sąd.

Zdaniem Sądu I instancji, kontrolowany obecnie organ (SKO) prawidłowo podniósł, że kontroli nadzorczej wymaga ocena decyzji organu I Instancji z perspektywy nowej okoliczności podniesionej przez skarżącą we wniosku, którą jest stwierdzenie przez Kolegium w ostatecznej decyzji z [...] czerwca 2015 r. faktu wydania "podstawowej" dla całej sprawy decyzji organu I instancji z dnia [...] stycznia 2006r. z naruszeniem prawa.

Sąd I instancji nie podzielił zarzutów skargi podnoszących, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 157 i art. 158 § 1 k.p.a. oraz art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., a także z naruszeniem przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Powyższe ustalenia i oceny Sądu I instancji wykazują, że kontrolowane organy działały w postępowaniu "nieważnościowym" z zachowaniem wymogu zasady praworządności i legalności, dokonały dla celu kontrolowanego postępowania nadzwyczajnego prawidłowej wykładni prawa, w tym wskazanego przez skarżącą, dochowały wymogów zasady pogłębiania zaufania do administracji publicznej, prawdy obiektywnej w ramach wymaganych dla trybu nadzwyczajnego. Uzasadnienia kontrolowanych decyzji SKO realizują wymogi sformułowane w treści art. 107 § 3 k.p.a. W konsekwencji wszystkich powyżej dokonanych ustaleń Sąd I instancji stwierdza także, iż kontrolowane organy prawidłowo skorzystały z zastosowanych norm kompetencyjnych.

Sąd I instancji ustosunkował się także do kwestii podnoszonych na rozprawie przez pełnomocnika skarżącej, Sąd I instancji stwierdza, że nie podziela sformułowanej tam argumentacji i zarzutów zarówno we wszelkim aspekcie proceduralnym jak i materialnoprawnym.

W skardze kasacyjnej M. B. (dalej: skarżąca kasacyjnie) reprezentowana przez adw. [...] zaskarżyła w całości wyrok Sądu I instancji.

Wyrokowi Sądu I instancji, na podstawie art. 173 § 1 w zw. z art. 174 pkt 1 i 2 w zw. z art. 176 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.), zarzucono:

I. Naruszenie przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji "obu organów", w sytuacji kiedy decyzja będąca przedmiotem kontroli SKO zakończonej decyzją z 14 lutego 2011 r. wydana została w sprawie zakończonej już ostateczną decyzją administracyjną;

- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji obu organów, w sytuacji kiedy zarówno decyzja będąca przedmiotem kontroli postępowania nadzwyczajnego, tj. postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności, jak i utrzymana jej mocą decyzja Burmistrza Miasta i Gminy N. z [...] grudnia 2010 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa.

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 oraz w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego i prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy i przyjęcie, że nałożony decyzją Burmistrza Miasta i Gminy N. z [...] grudnia 2010 r. obowiązek odnosi się wyłącznie do skarżącej, z pominięciem okoliczności, że jest ona wyłącznie współwłaścicielką nieruchomości, a zatem obowiązek ten winien być nałożony również na pozostałych współwłaścicieli, a to T. i J. S., a nadto z pominięciem, iż całość nieruchomości położonej w S. pod nr [...] podłączona jest do sieci kanalizacyjnej oraz poprzez brak ustalenia czy znajdujący się na nieruchomości zbiornik bezodpływowy faktycznie jest użytkowany;

II. Naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, skutkującą niewłaściwym zastosowaniem:

- art. 6 ust. 6-9 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 3 i 3b ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu porządku i czystości w gminach w zw. z § 34 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, poprzez nałożenie na skarżącą obowiązku ponoszenia opłat za korzystanie ze zbiornika bezodpływowego na nieczystości, w sytuacji przyłączenia całej nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, co też zgodnie z literalnym brzmieniem ustawy wyłącza możliwość pobierania opłaty za wywóz nieczystości ze zbiornika, a nadto poprzez wydanie decyzji wyłącznie w stosunku do jednego współwłaściciela nieruchomości położonej w S. [...] tj. wobec skarżącej, z pominięciem pozostałych współwłaścicieli;

Wobec wskazanych powyżej zarzutów, na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a., wniesiono o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie;

2. rozpoznanie złożonej skargi bez wyznaczania rozprawy;

3. zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej: p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skargach kasacyjnych jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Nadto zgodnie z treścią art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

W skardze kasacyjnej powołano dwie podstawy kasacyjne uregulowane w art. 174 p.p.s.a.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że nie zasługują na uwzględnienie zarzuty przedstawione w pkt I skargi kasacyjnej. Sąd I instancji prawidłowo oddalił skargę M. B. na decyzję SKO w K. z [...] czerwca 2016 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, decyzja SKO w K. z [...] lutego 2011 r. orzekająca o utrzymaniu w mocy decyzji Burmistrza Miasta i Gminy N. z [...] grudnia 2011 r. o przedłużeniu na okres od dnia [...] stycznia 2007 r. do dnia [...] stycznia 2008 r. decyzji Burmistrza Miasta i Gminy N. z [...] stycznia 2006 r., orzekającej o obowiązku ponoszenia przez M. B. opłat za opróżnianie zbiornika bezodpływowego usytuowanego na nieruchomości położonej w S. nr [...] i transport nieczystości ciekłych w ilości 3 m³/miesiąc do punktu zlewnego – w kwocie 47,04 zł + VAT /miesiąc/ nie zawiera podstaw uzasadniających stwierdzenie jej nieważności.

Analiza akt sprawy doprowadziła Sąd I instancji do prawidłowego stanowiska, że decyzja SKO w K. z [...] czerwca 2016 r. wydana w wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest zgodna z powszechnie obowiązującym prawem.

Sąd I instancji zawarł również w uzasadnieniu wyroku prawidłowe argumenty przemawiające za zgodnością z prawem decyzji SKO w K. z [...] kwietnia 2016 r. Sąd I instancji zasadnie doszedł do przekonania, że w odniesieniu do decyzji SKO w K. z [...] lutego 2011 r. nie zachodzą podstawy do stwierdzenia jej nieważności.

Wbrew stanowisku skarżącej kasacyjnie zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów wskazanych w pkt I skargi kasacyjnej. Uzasadnienia kontrolowanych przez Sąd I instancji decyzji SKO w K. realizują wymogi wynikające z treści art. 107 § 3 k.p.a.

W drugiej kolejności wskazać należy, że nie zasługiwały na uwzględnienia zarzuty przedstawione w pkt II skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa materialnego.

Skarżąca kasacyjnie uważa, że naruszenie przepisów prawa materialnego polegało na nałożeniu na skarżącą obowiązku ponoszenia opłat za korzystanie ze zbiornika bezodpływowego na nieczystości w sytuacji przyłączenia całej nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, a co zgodnie z literalnym brzmieniem ustawy wyłącza możliwość pobierania opłaty za wywóz nieczystości ze zbiornika.

W ocenie skarżącej kasacyjnie, zarówno organy I jak i II instancji oraz Sąd I instancji w sposób błędny zrównują i stosują terminy prawne korzystania i własności, a konsekwencją tego jest z jednej strony wydawanie błędnych względem skarżącej decyzji, z drugiej zaś powtarzające się naruszenia prawa materialnego.

Odnosząc się do argumentacji skarżącej kasacyjnie przedstawionej w skardze kasacyjnej wskazać należy, że zadanie polegające na utrzymaniu czystości i porządku jest realizowane za pomocą władczego działania organów administracji samorządowej. W piśmiennictwie wskazuje się, że "norma prawna wyznacza formalną podstawę prawną dla autorytatywnych działań administracji w oparciu o stworzony stosunek prawny pomiędzy administracją, a podmiotami, w stosunku do których posiada ona upoważnienie do władczego określenia ich praw oraz obowiązków" (zob. M. Górski, Ochrona środowiska jako zadanie administracji publicznej, Łódź 1992, s. 46). W sytuacji, w której wykonanie zadania ma charakter obligatoryjny, zobowiązany do jego wykonania organ administracji musi podjąć określone czynności lub zachować się w sposób bierny. Zadanie może zawierać w swojej treści nakaz, zakaz działania lub powstrzymania się od działania.

Ustawodawca w ustawie z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 236 poz. 2008 ze zm., dalej: u.cz.p.) uregulował sposób realizacji przez gminy obowiązku prawnego w postaci utrzymania czystości i porządku. Obowiązek prawny sprowadza się więc najczęściej do tego, że przepis prawa ustanawia dla posiadacza i wytwórcy odpadów nakaz lub zakaz określonego zachowania się (działania lub zaniechania). Niezastosowanie się do nakazu lub zakazu wytwarza stan niewypełnienia obowiązku uregulowanego przez prawo gospodarki odpadami. Zachowanie będące przedmiotem obowiązku wynikające z określonej normy prawnej może być nakazane lub zakazane. Oznacza to, że może wystąpić obowiązek pozytywny lub negatywny.

Obowiązki właścicieli nieruchomości uregulowane w art. 5 u.cz.p. są pochodną ogólnego obowiązku ochrony środowiska określonego w art., 74 i 86 Konstytucji.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, według którego "(...) w przypadku, gdy istnieje sieć kanalizacyjna, zasadą jest, że nieruchomość ma być podłączona do tej sieci, a jedyny wyjątek dotyczy sytuacji, kiedy nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych; wtedy jedynie przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe" (wyrok NSA z 3 października 2017 r., sygn. II OSK 2367/16, LEX nr 2408865). Realizacja obowiązku utrzymania czystości i porządku nie polega na tym, że nieruchomość zostanie podłączona do istniejącej sieci kanalizacyjnej, tylko na tym, że do sieci tej będą odprowadzane powstające na nieruchomości ścieki, a celem ustawodawcy było nałożenie na właścicieli nieruchomości rzeczywistego, a nie pozornego obowiązku odprowadzania ścieków do kanalizacji miejskiej.

Obowiązki prawne wynikające z u.cz.p. ciążą wyłącznie na osobie władającej lokalem znajdującym się w budynku położonym na nieruchomości stanowiącej współwłasność kilku osób, nie stanowiącym odrębnej własności, z którego to lokalu nieczystości ciekłe gromadzone są w zbiorniku bezodpływowym, a nie na wszystkich współwłaścicielach budynku, w którym posadowiony jest lokal (zob. wyrok NSA z 16 października 2012 r., sygn. II OSK 1286/11, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Brak wyposażenia nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków w sytuacji, gdy istnieje sieć kanalizacyjna, daje podstawy do wydania przez organ nakazu nałożenia na właściciela nieruchomości obowiązku przyłączenia tejże nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, realizacja obowiązku utrzymania czystości i porządku nie polega na tym, że do sieci tej będą odprowadzane powstające na nieruchomości ścieki. Celem ustawodawcy było nałożenie na właściciela nieruchomości rzeczywistego, a nie pozornego obowiązku podłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej (Wyrok NSA z 13 stycznia 2017 r., sygn. II OSK 991/15, LEX nr 2248114).

Decyzja ustalająca opłatę za opróżnianie zbiorników bezodpływowych należy do instrumentów zasady "zanieczyszczający płaci" uregulowanych w u.cz.p.

Zasada "zanieczyszczający płaci" na gruncie przepisów u.cz.p. realizuje cel interwencji prawnej, w sytuacji gdy wójt, burmistrz, prezydent miasta wydaje z urzędu na podstawie art. 6 ust. 7 pkt 1 u.cz.p. decyzję, w której ustala obowiązek uiszczania opłat za opróżnianie zbiorników bezodpływowych. Analizowana zasada służy w ten sposób do ustalenia konsekwencji prawnych, które mogą wyniknąć z powodu braku opróżniania zbiorników bezodpływowych.

Podstawą nałożenia na właściciela nieruchomości w drodze decyzji obowiązku uiszczania opłat za opróżnianie zbiornika bezodpływowego i transport nieczystości ciekłych, a następnie przedłużania okresu obowiązywania tej decyzji jest korzystanie przez nią z tego zbiornika oraz niezawarcie z uprawnionym podmiotem umowy dotyczącej jego opróżniania i wywozu nieczystości (zob. wyrok NSA z 14 maja 2010 r., sygn. II OSK 748/09, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Organ administracji wydając decyzję o przedłużeniu obowiązywania decyzji ustalającej obowiązek jest zobowiązany do zbadania, czy doszło do zmiany jednej okoliczności, to jest czy właściciel nieruchomości zawarł umowę. Zmiany innych okoliczności faktycznych nie mają znaczenia dla wydania decyzji o przedłużeniu obowiązywania decyzji ustalającej obowiązek uiszczania opłaty za opróżnianie zbiornika bezodpływowego i transport nieczystości ciekłych.

Postępowanie w sprawie przedłużenia obowiązywania decyzji ustalającej obowiązek uiszczania opłaty za opróżnianie zbiornika bezodpływowego i transport nieczystości ciekłych nie służy do dokonywania oceny zgodności z prawem tej decyzji (zob. wyrok NSA z 6 listopada 2015 r., sygn. II OSK 788/14, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Korzystanie przez właściciela nieruchomości z bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe obliguje ten podmiot do zapewnienia prawidłowego usuwania tych nieczystości bez względu na okoliczności, z powodów których nadal z niego korzysta. Wystarczającą przesłanką nałożenia w drodze decyzji obowiązku uiszczania opłat za usuwanie nieczystości ciekłych ze zbiornika bezodpływowego, a następnie przedłużania okresu obowiązywania tej decyzji jest zatem korzystanie przez właściciela nieruchomości z tego zbiornika oraz niezawarcie z uprawnionym podmiotem umowy dotyczącej jego opróżniania i wywozu nieczystości (zob. wyrok NSA z 7 maja 2013 r., sygn. II OSK 99/12, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Celem analizowanych przepisów u.cz.p. jest nałożenie na właścicieli nieruchomości rzeczywistego, a nie pozornego obowiązku odprowadzania ścieków do sieci kanalizacyjnej. Sam fakt, że nieruchomość, której dany podmiot jest współwłaścicielem, podłączona jest do sieci kanalizacyjnej nie oznacza, że wypełniony został przez ten podmiot obowiązek utrzymania czystości i porządku. Właściciel nieruchomości powinien zatem wykazać, że z przyłącza tego rzeczywiście korzysta i odprowadza ścieki do sieci kanalizacyjnej (zob. wyrok NSA z 26 kwietnia 2012 r., sygn. II OSK 270/11, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Korzystanie przez właściciela nieruchomości z bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe jest nierozerwalnie związane z obowiązkiem zapewnienia przez niego usuwania tych nieczystości z nieruchomości. Obowiązek ten istnieje niezależnie od okoliczności, na jakie właściciel nieruchomości się powołuje, a które w jego przekonaniu uniemożliwiają korzystanie z sieci kanalizacyjnej, do której jest podłączona nieruchomość (zob. wyrok NSA z 6 listopada 2015 r., sygn. II OSK 1713/14, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ powinien ustalić, że właściciel nieruchomości nie ma zawartej umowy z przedsiębiorcą posiadającym zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transport nieczystości ciekłych. Organ zgodnie z art. 7 i 77 k.p.a., powinien przede wszystkim wyjaśnić, czy faktycznie nieczystości płynne w danym zbiorniku bezodpływowym są gromadzone (zob. wyrok NSA z 13 października 2009 r., sygn. II OSK 760/08, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Utrzymanie czystości na nieruchomości, a zwłaszcza prawidłowe postępowanie z nieczystościami ciekłymi jest sprawą na tyle istotną, że ustawodawca, w przypadku stwierdzenia niewywiązywania się z obowiązków w tym zakresie, uprawnił właściwy organ (wójta, burmistrza, prezydenta miasta) do nakazania wykonania obowiązku z drodze decyzji. W celu zapobiegania nielegalnemu pozbywaniu się nieczystości ciekłych przez właścicieli nieruchomości, ustawodawca na podstawie art. 6 ust. 1 u.cz.p. nałożył na te podmioty obowiązek udokumentowania, w formie umowy korzystania z usług wykonywanych przez zakład będący gminną jednostką organizacyjną lub przedsiębiorcę posiadającego zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych, przez okazanie takiej umowy oraz dowodów opłaty za takie usługi. Brak umowy obliguje właściwy organ do zorganizowania odbioru nieczystości i odpadów z takiej nieruchomości, a w konsekwencji stanowi przesłankę do wydania, na podstawie art. 6 ust. 7 u.cz.p., decyzji o ustaleniu opłat za opróżnianie zbiorników bezodpływowych, wysokości opłat za te czynności, terminów uiszczania opłat oraz sposobach i terminach udostępniania urządzeń lub zbiorników w celu ich opróżniania. Decyzja ta jest wydawana na okres jednego roku, a jeżeli właściciel nieruchomości nie przedstawi, na co najmniej 3 miesiące przed upływem daty obowiązywania decyzji, umowy, w której termin rozpoczęcia wykonywania usługi nie jest późniejszy niż data utraty mocy obowiązującej decyzji, wówczas organ, na podstawie art. 6 ust. 10 u.cz.p., przedłuża jej obowiązywanie. Wyłączną przesłanką przedłużenia okresu obowiązywania tej decyzji jest nieprzedstawienie przez właściciela nieruchomości, na co najmniej 3 miesiące przed upływem daty obowiązywania decyzji stosownej umowy, w której termin rozpoczęcia wykonywania usługi nie jest późniejszy niż data utraty mocy obowiązującej decyzji (zob. wyrok NSA z 21 czerwca 2011 r., sygn. II OSK 202/10, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie Sąd I instancji ustosunkowując się do argumentu skarżącej, że decyzja Burmistrza Miasta i Gminy N. z [...] grudnia 2010 r. została wydana po raz drugi w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z [...] grudnia 2006 r., co kwalifikuje ją z tego powodu do stwierdzenia nieważności (art. 156 § 1 3 k.p.a.), prawidłowo nie podzielił tego poglądu, wyjaśniając, że decyzją z [...] grudnia 2006 r. działając na podstawie art. 6 ust. 10 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. nr 236, poz. 2008 r. ze zm.) Burmistrz Miasta i Gminy N. przedłużył z urzędu na okres od dnia [...] stycznia 2007 r. do dnia [...] stycznia 2008 r. decyzję Burmistrza Miasta i Gminy N. z [...] stycznia 2006 r. nakładającą na M. B. obowiązek uiszczania w terminie do 28 dnia każdego miesiąca opłat za opróżnienie zbiornika bezodpływowego usytuowanego na nieruchomości gruntowej położonej w S. nr [...] i transportu nieczystości ciekłych do punku zlewnego.

Zgodzić należy się również z Sądem I instancji, że jako wystarczające, dla oceny wydania przez organ I instancji decyzji z [...] grudnia 2010 r. i następnie decyzji SKO z [...] lutego 2011 r. - bez skutecznego zarzutu rażącego naruszenia prawa przez te ww. decyzje - są ustalenia i oceny zawarte w tych decyzjach w zakresie stanu faktycznego polegające na tym, że M. B. jest współwłaścicielką w 1/2 części nieruchomości położonej w S. [...], a współwłasność ta nie jest związana z ustanowieniem odrębnej własności lokalu w budynku znajdującym się na tej działce.

W budynku tym znajdują się dwa lokale mieszkalne, przy czym z jednego z nich korzysta wyłącznie M. B., a z drugiego T. i J. S. M. B. nie zawarła stosownej umowy o opróżnianie zbiornika bezodpływowego. Nie wykazała, że jej lokal mieszkalny został podłączony do kanalizacji sanitarnej i nie przedstawiła, na co najmniej 3 miesiące przed upływem daty obowiązywania decyzji umowy, w której termin rozpoczęcia wykonywania usług nie jest późniejszy niż data utraty mocy obowiązującej decyzji. Tym samym skarżąca kasacyjnie nie wypełniła obowiązków wynikających z u.cz.p. Z faktu, że drugi współwłaściciel nieruchomości podłączył do kanalizacji sanitarnej wyłącznie użytkowany przez niego lokal mieszkalny, odwołująca się nie może wywodzić, że jest zwolniona z obowiązku opróżniania zbiornika bezodpływowego, do którego są odprowadzane nieczystości ciekłe z zajmowanego przez nią lokalu. W trafnej ocenie Sądu I instancji, nieprawidłowości, które według odwołującej się miały miejsce podczas przyłączania do sieci kanalizacyjnej lokalu zajmowanego przez T. S. i J. S. pozostają bez wpływu na wynik sprawy. Dla rozstrzygnięcia sprawy istotne jest jedynie ustalenie, że odwołująca się korzysta z bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe i nie zawarła stosownej umowy na opróżnienie tego zbiornika.

Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.