Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 669/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 39
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie Izabella Kulig-Maciszewska (spr.) NSA Leszek Kiermaszek Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 stycznia 2007r. sygn. akt IV SA/Gl 982/05 w sprawie ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 23 stycznia 2007 r. oddalił skargę D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:

Kierownik Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. Ś., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta R. Ś., decyzją z dnia [...] przyznał D. B., na jego wniosek z dnia 4 sierpnia 2005 r., w miesiącu wrześniu pomoc społeczną w postaci zasiłku celowego z przeznaczeniem na dofinansowanie do opłat czynszowych w wysokości 235,71 zł, do zakupu żywności w wysokości 20 zł, do zakupu środków czystości w wysokości 10 zł. Równocześnie nadano decyzji rygor natychmiastowej wykonalności i ustalono termin płatności całej kwoty w wysokości 275,71 zł na dzień 19 września 2005 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia [...], po rozpoznaniu odwołania strony, uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Organ I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że w przypadku rodziny strony występują okoliczności uzasadniające przyznanie pomocy w postaci zasiłku celowego. Jednakże zasiłek celowy jest świadczeniem interwencyjnym i może być przyznany w chwili, w której strona ma do zaspokojenia niezbędną potrzebę bytową, co wynika również z art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Bowiem z przepisu tego wynika, że świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Kolegium wskazało, że organ nie rozpatrzył kwestii przyznania zasiłku celowego za sierpień, czyli miesiąc, w którym strona złożyła stosowny wniosek i w którym został przeprowadzony wywiad środowiskowy.

D. B. złożył skargę na powyższą decyzję kwestionując ustalenia Organu, że wraz z A. P. stanowi rodzinę. Podniósł, że wyżej wymieniona "jest u niego, lecz tylko śpi, ma dokumenty i ubrania". Wskazał, że jest od dzieciństwa chory, otrzymuje rentę socjalną i ma orzeczenie o niepełnosprawności.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazał, że skarżący złożył w dniu 4 sierpnia 2005 r. wniosek o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności, środków czystości, dopłaty do czynszu. Organ I instancji uznał, że skarżący spełnia kryteria uprawniające do przyznania zasiłku. Na tej podstawie przyznał zasiłek za miesiąc wrzesień w łącznej wysokości 275,71 zł.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji w żadnej mierze nie wyjaśnił - w ocenie Sądu - jakie okoliczności faktyczne przyjął za podstawę rozstrzygnięcia oraz jakie przesłanki, poza możliwościami finansowymi ośrodka, zadecydowały o wysokości przyznanego świadczenia w szczególności zasiłku na żywność oraz środki czystości. Z wywiadu środowiskowego wynika, że organ badał sytuację dochodową skarżącego zarówno w miesiącu lipcu, tj. zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, a więc w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, jak również w miesiącu sierpniu, tj. w miesiącu poprzedzającym wydanie decyzji. Dochód w miesiącu sierpniu był wyższy od dochodu z miesiąca lipca, tj. miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, zaś wysokość dochodu z tego właśnie miesiąca ma wpływ nie tylko na przyznanie świadczenia, ale również na jego wysokość.

Sąd podkreślił, że uprawnienie organu do wydania decyzji o charakterze uznaniowym nie zwalnia tegoż organu z obowiązku zgromadzenia i wszechstronnego zbadania materiału dowodowego i wydania decyzji o treści przekonującej pod względem faktycznym i prawnym.

Zważywszy zaś, że w niniejszej sprawie organ pierwszej instancji wydając decyzję nie wyjaśnił w oparciu o jakie ustalenia oparł swoje rozstrzygnięcie, jakie konkretne zindywidualizowane przesłanki wziął pod uwagę przyznając zasiłek we wskazanej wysokości Sąd uznał, że w ostateczności decyzja Kolegium przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania sprawy organowi I instancji odpowiada prawu.

Odnosząc się do twierdzeń skarżącego, że wraz z A. P. nie stanowi rodziny Sąd wskazał, że stosownie do art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej rodzina to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Z powyższego uregulowania wynika, że na gruncie pomocy społecznej relacje formalne między osobami nie odgrywają żadnej roli natomiast znaczenie mają takie elementy jak wspólne zamieszkanie i gospodarowanie. Okoliczność ta, jak wskazało Kolegium została potwierdzona w wywiadzie środowiskowym. Skarżący natomiast nie kwestionował faktu przebywania ww. wraz z jej rzeczami (dokumenty, ubrania) w jego mieszkaniu.

Ponadto z akt sprawy nie wynika aby A. P. dysponowała jakimikolwiek własnymi dochodami.

Dodatkowo można wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyrokach wydanych w sprawach m.in. o sygn. akt IV SA/ Gl 306/05, IV SA/GI 868/05 podzielił ustalenia organów, iż skarżący wraz z ww. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe.

D. B. złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku zarzucając naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 39 ustawy o pomocy społecznej, poprzez jego błędne zastosowanie, albowiem odwołujący spełnia warunki przyznania świadczenia, gdyż nie osiąga wystarczającego dochodu, natomiast fakt zamieszkiwania z konkubiną nie ma na gruncie tego przepisu znaczenia.

Wskazując na podstawy skargi kasacyjnej, skarżący podniósł, że Naczelny Sąd Administracyjny "winien wypowiedzieć się w przedmiocie, czy na gruncie obowiązujących przepisów prawa zasadną jest taka interpretacja tych przepisów, że pozbawionemu wystarczających dochodów skarżącemu odmawia się prawa do zasiłku celowego albowiem zamieszkuje on z konkubiną, jednak nie tworzy z nią rodziny.

W związku z powyższym wniesiono o "uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy organowi administracyjnemu celem wydania decyzji przyznającej skarżącemu zasiłek celowy oraz zasądzenie od organu administracyjnego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa adwokackiego z urzędu według norm przypisanych".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna niema usprawiedliwionej podstawy i w związku z tym podlegała oddaleniu.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej P.p.s.a.), rozpoznając skargę kasacyjną Sąd związany jest jej granicami, oznacza to że dokonuje oceny zaskarżonego wyroku zgodnie ze wskazanymi w skardze kasacyjnej zarzutami, a z urzędu bierze pod uwagę jedynie przesłanki nieważności postępowania.

Rozpoznając więc sprawę zgodnie z kompetencjami stwierdzić należy, iż całkowicie chybiony jest zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 39 ustawy z dnia 12 marca 20904 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) poprzez błędne jego zastosowanie. Przepis ten, który składa się z czterech jednostek redakcyjnych i z oczywistych względów ust. 3 i 4 tego przepisu nie odnosi się do skarżącego, określa cel na jaki może zostać przyznany zasiłek celowy.

W niniejszej sprawie zasiłek taki został przyznany skarżącemu na dofinansowanie zaległości czynszowych, jak również na zakup żywności i środków czystości decyzją organu pierwszej instancji. Natomiast uchylenie tej decyzji przez organ odwoławczy spowodowane zostało naruszeniem przez organ pierwszej instancji przepisów dotyczących terminu przyznawania takiego zasiłku. Natomiast Sąd pierwszej instancji uznając uchylenie decyzji za prawidłowe wskazał ponadto, że organ nie wyjaśnił jakimi kryteriami (poza możliwościami finansowymi Ośrodka Pomocy Społecznej) kierował się przyznając w określonej wysokości zwłaszcza zasiłek na zakup żywności i środków czystości.

Sąd pierwszej instancji nie kwestionował istnienia przesłanek z art. 39 ust. 1 i 2 ww. ustawy o pomocy społecznej do przyznania skarżącemu zasiłku celowego. Wbrew zaprezentowanemu w skardze kasacyjnej stanowisku, Sąd pierwszej instancji, w żaden sposób nie negował prawa skarżącego do tego zasiłku. Natomiast kwestia zamieszkiwania A. P. w mieszkaniu skarżącego stanowi element stanu faktycznego, którego ustalenie nie może być kwestionowane w oparciu o naruszenie prawa materialnego. Jednakże w niniejszej sprawie kwestie te nie miały znaczenia przy ocenie istnienia przesłanek do przyznania skarżącemu zasiłku celowego. Istnienie tych przesłanek zostało bowiem stwierdzone przez Sąd pierwszej instancji, ale także przez organy administracji publicznej.

Z tych wszystkich względów, uznając że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.