Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 3094/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2006-01-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 8, art. 9
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 113 poz 1209
law: Ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Sędzia WSA Felicja Kajut Protokolant Anna Zegan po rozpoznaniu w dniu 6 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. i H. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 października 2002 r. nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę 30 zł (trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

W dniu 7 marca 2000 r. J. i H. N. wnieśli o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości – działki nr [...] , położonej w S. przy ul. [...] – w prawo własności.

Decyzją z dnia 15 października 2001 r. nr [...] Prezydent Miasta , powołując się na art. 1 ust. 2 , art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 2 ust. 3 , art. 4 i 4 a ust. 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności , postanowił przekształcić prawo użytkowania wieczystego nieruchomości – działki nr [...] , położonej w S. przy ul. [...] – w prawo własności. Wskazał, że należność za przekształcenie wynosi 123.384 zł.

Decyzja ta została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 6 grudnia 2001 r. nr [...]. W uzasadnieniu SKO wskazało, że sprawa winna być rozpoznana w kontekście uprawnień zawartych w art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 4 września 1997 r., który to przepis stanowi, że przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności następuje nieodpłatnie na rzecz użytkowników wieczystych oraz ich następców prawnych , którym oddano nieruchomość w użytkowanie wieczyste w związku z wywłaszczeniem dokonanym po 1949 r. , a przed dniem 1 sierpnia 1985 r. Kolegium stwierdziło, że na podstawie przekazanych dokumentów nie mogło ocenić, czy wniosek skarżących dotyczy nieruchomości "oddanej w użytkowanie wieczyste w związku z wywłaszczeniem" nieruchomości będącej wcześniej własnością J. N.. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji miał uporządkować i uzupełnić dokumenty , które pozwolą ocenić, czy skarżący mogą skorzystać z uprawnień przewidzianych w przepisach art. 6 ust. 1 pkt 3 cytowanej ustawy dnia 4 września 1997 r.

W dniu 17 czerwca 2002 r. skarżący złożyli wniosek o nieodpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej przy ul. [...] w S. na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu prawa własności przez użytkowników wieczystych.

Decyzją z dnia 4 września 2002 r. nr [...] Prezydent Miasta powołując się na art. 1 ust. 2 , art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 2 ust. 3 , art. 4 i 4 a ust. 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności , postanowił przekształcić prawo użytkowania wieczystego nieruchomości – działki nr [...] , położonej w S. przy ul. [...] – w prawo własności. Określił, że należność za przekształcenie wynosi 123.384 zł. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący są użytkownikami wieczystymi przedmiotowej działki, jednak na podstawie zgromadzonych dokumentów nie można uznać, by można było zastosować w ich przypadku art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 4 września 1997 r. , który stanowi o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieodpłatnie na rzecz użytkownika wieczystego lub jego następcy prawnego, któremu oddano nieruchomość w użytkowanie wieczyste w związku z wywłaszczeniem dokonanym po 1949 r. a przed dniem 1 sierpnia 1985 r. Umowa przekazująca grunty skarżących Skarbowi Państwa została zawarta w dniu 4.09.1986 r. i była to umowa sprzedaży gruntu za określoną cenę, nie zaś umowa zamiany.

W odwołaniu skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej odpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności i orzeczenie o przekształceniu nieodpłatnym na podstawie ustawy z dnia 4.09.1997 r. Alternatywnie wnieśli o nieodpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie ustawy z dnia 26.07.2001 r. Zarzucili naruszenie przepisów ustawy zarówno z dnia 4.09.1997 r., jak i z dnia 26.07.2001 r. Stwierdzili, że ich wniosek z dnia 7 marca 2000 r. został uzupełniony wnioskiem z dnia 17.06.2002 r. , a więc w terminie, który wynika z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 26.07.2001 r. oraz że do ich wniosku z dnia 7.03.2000 r. zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 26.07.2001 r.

Decyzją z dnia 21 października 2002 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że w trakcie postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ I instancji, w dniu 17 czerwca 2002 r. został złożony wniosek skarżących o nieodpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. Nastąpiła wobec tego zmiana materialnoprawna żądania strony , co skutkować winno umorzeniem dotychczas toczącego się postępowania oraz przeprowadzeniem nowego w oparciu o wskazaną podstawę prawną. Wobec jednoznacznego brzmienia wniosku skarżących z dnia 17 czerwca 2002 r. i jasno określonej podstawy żądania Prezydent Miasta nie mógł zatem rozpatrzeć sprawy i wydać decyzji w oparciu o przepisy innej, niż wskazana, ustawy.

Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Gdańsku wnieśli J. i H. N.. W skardze wnieśli o uchylenie bądź stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji wobec rażącego naruszenia w toku postępowania przepisów prawa - zarówno kodeksu postępowania administracyjnego, jak i przepisów ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności , rozporządzenia Rady ministrów z dnia 19.12.1997 r., jak też ustawy z dnia 26.07.2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości.

W uzasadnieniu wskazali, że ich intencją było, by ich wnioski zostały rozpatrzone alternatywnie i spowodowały nieodpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności . Zarzucili, że organ nie rozstrzygnął sprawy merytorycznie, a skoncentrował się na aspekcie formalnoprawnym.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie stwierdzając, że zdaniem Kolegium, pierwotny wniosek skarżących został zmieniony ich wnioskiem z dnia 17 czerwca 2002 r., wobec czego pierwotne postępowanie należało umorzyć, by przeprowadzić postępowanie w oparciu o przepisy innej ustawy.

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów powszechnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga jest zasadna.

Skarżący wniosek z dnia 7 marca 2000 r. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności złożyli pod rządami ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności ( t. j. Dz. U. Nr 65 z 1999 r., poz. 746, ze zm. ). Przepisy tej ustawy stanowiły m.in. że stosuje się ją do osób fizycznych, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed dniem 31 października 1998 r., a także do osób fizycznych będących ich następcami prawnymi i złożą wniosek, o którym mowa w art. 2, do dnia 31 grudnia 2000 r., do osób fizycznych, którym przysługuje prawo zabudowy nieruchomości ustanowione przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o prawie i złożą wniosek, o którym mowa w art. 2, do dnia 31 grudnia 2000 r., do osób fizycznych, które nabyły gospodarstwo rolne na podstawie aktu nadania, albo do ich następców, będących posiadaczami tych gospodarstw, i złożą wniosek, o którym mowa w art. 2, do dnia 31 grudnia 2000 r., do osób fizycznych będących właścicielami lokali, którym przysługuje udział w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jako w prawie związanym z własnością wyodrębnionego lokalu, jeżeli spełnione zostaną określone warunki ( art. 1 ustawy).

Następnie skarżący złożyli wniosek z dnia 17 czerwca 2002 r. , wnosząc o nieodpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości ( Dz. U. Nr 113, poz.1209).

Przepis art. 1 ust. 1 tej ostatniej ustawy brzmiał : osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja, o której mowa w ust. 3 ( o nabyciu prawa własności nieruchomości) stała się ostateczna.

Zgodnie natomiast z art. 2 ust. 1 przywołanej ustawy, do osób, o których mowa w art. 1 ust. 1, nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności.

Organ odwoławczy przyjął, wydając zaskarżoną decyzję, że skarżący składając wniosek w dniu 17 czerwca 2002 r. dokonali zmiany podstawy materialnoprawnej żądania. Tymczasem taka intencja skarżących nie wynika ani z treści tegoż wniosku, ani z treści odwołania skarżących od decyzji organu pierwszej instancji. W odwołaniu skarżący domagali się bowiem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności "alternatywnie"- na podstawie przepisów obu ustaw.

Tak więc niezależnie od tego, czy żądanie takie było dopuszczalne czy nie, organ odwoławczy nie mógł zinterpretować wniosku skarżących wbrew ich intencji.

Rzeczą organu było – z uwagi na treść art. 7, 8, 9 kpa - wyjaśnienie tej kwestii. Organ mógł zapoznać skarżących z zasadami przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie obu ustaw i zażądać zajęcia jednoznacznego stanowiska- czy faktycznie skarżący domagają się przekształcenia na podstawie jednej , czy też obu ustaw. W przypadku gdyby skarżący popierali oba wnioski istniała możliwość zawieszenia postępowania z pierwotnego wniosku skarżących – o ile skarżący by tego zażądali ( art. 98 § 1 kpa), przy czym organ powinien udzielić skarżącym w tym zakresie niezbędnych informacji.

Błędne było natomiast przyjęcie, że skarżący dokonali zmiany podstawy materialnoprawnej wniosku oraz – w konsekwencji – umorzenie postępowania I instancji.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą miały na uwadze aktualny stan prawny.

O kosztach Sąd orzekł na mocy art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Na podstawie art. 152 w/w ustawy Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.