Postanowienie WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 1332/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2016-08-01 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: utrzymano w mocy postanowienie lub zarządzenie art. 260 § 1 ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 260 par. 1 w zw. z art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia NSA Zdzisław Pietrasik po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 22 czerwca 2016 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Syndyka masy upadłości Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego "M." M. T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za okres od stycznia do listopada 2008 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału wzywające do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej strona wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej.

W uzasadnieniu syndyk wskazał, że spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, jest postawiona w stan upadłości. Wszelkie środki pozyskiwane ze sprzedaży majątku upadłego przekazywane są na zabezpieczenie spłaty zobowiązań oraz pokrycie kosztów postępowania egzekucyjnego. W chwili obecnej upadły nie dysponuje wolnymi środkami umożliwiającymi zapłatę wpisu sądowego.

Z informacji zawartych na urzędowym formularzu PPF wynika, że upadły nie posiada nieruchomości, papierów wartościowych oraz wierzytelności. Jednocześnie syndyk wskazał, że wysokość środków zgromadzonych na rachunkach bankowych oraz w gotówce to kwota 147.013,08 zł. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego syndyk przedłożył sprawozdanie rachunkowe masy upadłości za okres od dnia 5 października 2015 r. do dnia 30 maja 2016 r., z którego wynika, że saldo na dzień 31 maja 2016 r. wynosi 146.805,46 zł.

Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2016 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu podał, że brak było podstaw do uwzględnienia żądania strony.

Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła sprzeciw, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, bądź uchylenie wydanego postanowienia i przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od obowiązku ponoszenia wpisu sądowego. Syndyk wskazał na trudną sytuację finansową spółki oraz dodał, że spółka postawiona jest w stan upadłości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) - dalej jako: "p.p.s.a.", m.in. od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. W takiej sytuacji, tj. rozpatrując sprzeciw od takiego postanowienia, sąd – jak stanowi art. 260 § 1 p.p.s.a. – wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu, wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność,

a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Wobec powyższego, art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 167a

§ 2-6 p.p.s.a., że sąd rozpoznający sprzeciw działa jako sąd pierwszej instancji.

W świetle art. 199 p.p.s.a. zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane

w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Należy zauważyć, że wykładnia określenia "gdy wykaże" użytego w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. oznacza, iż to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2009r., sygn. akt I OZ 713/09).

W związku z powyższym, rozstrzygnięcie Sądu w kwestii przyznania bądź odmowy przyznania prawa pomocy zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane w trakcie postępowania.

Dopełnieniem powyższych przepisów jest art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach.

Przenosząc powyższe ogólne uwagi na grunt przedmiotowej sprawy należy wskazać, że wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie z kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca nie wykazała bowiem istnienia przesłanek wymienionych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., tj. że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podkreślić przy tym należy, że na obecnym etapie postępowania koszty sądowe w niniejszej sprawie ograniczają się do kwoty wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 1.022 zł.

W złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) strona podała, posiada środki finansowe w kwocie 146.805,46 zł. Obowiązek poniesienia przez syndyka kosztów sądowych wynika z art. 199 p.p.s.a. Brak jest podstaw do przyjęcia, że wierzytelności związane z postępowaniem upadłościowym oraz wierzytelności o charakterze cywilnoprawnym korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym. Skoro zatem syndyk wniósł w niniejszej sprawie skargę kasacyjną, to wydatki z tym związane, choć nie dotyczą samego postępowania upadłościowego, należą w rezultacie do pierwszej kategorii należności zaspokajanych z masy upadłości wskazanych w powołanym przepisie. Zdaniem Sądu, już sam fakt posiadania na rachunku bankowym wskazanej kwoty pieniędzy przeczy twierdzeniom, że strona nie dysponuje środkami pozwalającymi na uiszczenie wpisu sądowego.

W ocenie Sądu, bez znaczenia dla oceny możliwości płatniczych skarżącej pozostaje powołanie się na prowadzenie wobec niej postępowania upadłościowego. Rację należy przyznać Referendarzowi, że koszty postępowania likwidacyjnego nie są wydatkiem, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym.

W tym kontekście wskazać należy, że w postanowieniu z dnia 11 czerwca 2008r., I FZ 204/08 NSA uznał za błędne twierdzenie, że zapłata wpisu sądowego ze środków wchodzących w skład masy upadłości narusza prawa wierzycieli. Zdaniem NSA, wszczęcie postępowania upadłościowego nie oznacza automatycznie przyznania syndykowi prawa pomocy w postępowaniu przez sądem administracyjnym. Pogląd ten NSA rozwinął w postanowieniu z dnia 1 sierpnia 2013 r., I FZ 327/13, wskazując, że nie sposób jest uznać, iż zaspokojenie zobowiązań związanych z kosztami postępowania upadłościowego oraz z zaspokojeniem w tym postępowaniu wierzycieli spółki stanowi argument przemawiający za zwolnieniem strony postępowania sądowoadministracyjnego z obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania.

Jak podkreślił NSA, brak jest ustawowych podstaw do przyjęcia, że wierzytelności

o charakterze cywilnoprawnym korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym. Sąd w niniejszym składzie podziela te poglądy.

Z tych powodów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.