Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 664/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Joanna Skiba (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 października 2021 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] stycznia 2021 r. nr [...] Minister Rozwoju Pracy i Technologii (dalej Minister lub organ) utrzymał w mocy decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...].

Decyzja Ministra wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. Minister Rozwoju odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] sierpnia 1954 r. nr [...], o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w G., przy ul. [...], oznaczonej jako parcela nr [...] o pow. [...] m2, objętej KW nr [...], stanowiącej własność R. N. i Z. P..

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją Ministra złożyła K. B. (następczyni prawna byłych właścicieli).

Minister Rozwoju Pracy i Technologii decyzją z [...] stycznia 2021 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach decyzji organ wyjaśnił, że stwierdzenie nieważności decyzji stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych, wyrażonej w art. 16 k.p.a. W związku z czym instytucja ta ma zastosowanie w sprawach, w których w sposób niebudzący wątpliwości wykazano zaistnienie jednej z ww. przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji. Wszelkie więc wątpliwości dotyczące jej zgodności z prawem należy interpretować na korzyść pozostawienia decyzji ostatecznej w obrocie prawnym, celem zagwarantowania bezpieczeństwa obrotu prawnego. W niniejszej sprawie wywłaszczenie nastąpiło w trybie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31) dalej: "dekret". W kontekście materialnoprawnej podstawy wywłaszczenia organ wyjaśnił, że dekret regulował m.in. tryb wywłaszczenia nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych. Ową "niezbędność" potwierdzało zaś wydanie przez Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego zezwolenia na nabycie nieruchomości w trybie art. 5 ust. 1 dekretu. Przepis ten stanowił, że zezwolenia na nabycie nieruchomości udzielał Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na wniosek wykonawcy narodowych planów gospodarczych - na podstawie opinii prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej - jeżeli uznał, że nieruchomość jest niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych oraz że przewidziane były środki na jej nabycie. W rozpoznawanej sprawie z akt sprawy wynika, że po rozpatrzeniu wniosku Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w G. z dnia [...] marca 1953 r. nr [...] Zastępca Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego wydał zezwolenie z dnia [...] marca 1953 r. nr [...] na nabycie nieruchomości położonych w G. przy ul. [...], o pow. [...] ha [...] m2 oznaczonych na załączonym planie sytuacyjnym, w tym m.in. parcelę nr [...], stanowiącą własność R. N. i Z. P., na cele budownictwa mieszkaniowego. Jednocześnie zezwolono inwestorowi na wezwanie właścicieli nieruchomości, położonych na obszarze przeznaczonym pod ww. inwestycję, do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości za pomocą publicznych obwieszczeń. Ponadto z akt archiwalnych wynika, że w sprawie o wydanie zezwolenia na podstawie art. 5 dekretu inwestor złożył wszystkie wymagane załączniki.

Z treści ww. orzeczenia wynika jednocześnie, że w przedmiotowej sprawie wykonawca narodowych planów gospodarczych skierował do współwłaścicielek nieruchomości niezbędnej do realizacji narodowych planów gospodarczych, tj. Z. P. oraz R. N., wezwanie z dnia [...] kwietnia 1953 r. nr [...] r. do dobrowolnego odstąpienia ww. nieruchomości, wskazując, że cena nieruchomości zostanie określona na podstawie art. 28 dekretu. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia organ stwierdził, że przy jego podejmowaniu naruszono w sposób rażący przepisy art. 8, 17, 18 i 20 dekretu.

Minister zauważał także, że pismem z dnia [...] maja 1953 r. nr [...] organ poinformował o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego m.in. w stosunku do przedmiotowej nieruchomości. W tym samym zawiadomieniu organ poinformował właścicieli nieruchomości o wyznaczeniu terminu opisu nieruchomości na dzień [...] maja 1953 r. w lokalu Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G. W aktach przedmiotowej sprawy co prawda nie zachowały się potwierdzenia doręczenia ww. zawiadomienia, lecz z treści protokołu opisu nieruchomości spisanego w dniu [...] maja 1953 r. wynika, że właściciele wielu spośród innych nieruchomości objętych tym samym

postępowaniem wywłaszczeniowym stawili się na komisyjny opis nieruchomości. Tym samym należy przyjąć, że zawiadomienie z dnia [...] maja 1953 r. zostało poprawnie podane do wiadomości właścicieli. W częściowo zachowanych aktach archiwalnych brak jest zwrotnego potwierdzenia odbioru ww. korespondencji przez R. N.. Mając jednak na uwadze upływ ponad 60 lat od daty wywłaszczenia nie można uznać, aby dokumenty te nigdy nie zostały sporządzone. Nie doszło zatem do rażącego naruszenia przepisu art. 18 ust. 1 dekretu ani art. 20 ust. 1 dekretu.

Odnosząc się z kolei do podniesionej w odwołaniu kwestii niedoręczenia orzeczenia z dnia [...] sierpnia 1954 r. Z. P. (współwłaścicielce wywłaszczonej nieruchomości), organ wskazał, że na podstawie tylko częściowo zachowanych akt archiwalnych takiego wniosku nie sposób wysnuć, gdyż potwierdzenie doręczenia decyzji Z. P. mogło się nie zachować na skutek upływu ponad 60 lat od daty wywłaszczenia. Do wniosku wszczynającego postępowanie z dnia [...] maja 2006 r. załączono kopię egzemplarza orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia [...] sierpnia 1954 r., doręczonego R. N. Tym samym niewątpliwie orzeczenie to weszło do obrotu prawnego. Z ostrożności procesowej nadmienił ponadto, że ewentualne uchybienia w zakresie zapewnienia stronom udziału w postępowaniu mogą być traktowane co najwyżej jako przesłanka wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Za niezasadny organ uznał również zarzut naruszenia przez organ wywłaszczeniowy przepisu art. 19 dekretu przez zezwolenie na objęcie nieruchomości decyzją z dnia [...] maja 1953 r. nr [...] bez przeprowadzenia ustaleń niezbędnych do określenia odszkodowania. Protokół opisu nieruchomości, spisany w dniu [...] maja 1953 r. potwierdza dokonanie tych czynności, zarządzonych pismem organu wywłaszczeniowego z dnia [...] maja 1953 r.

Mając na względzie powyższe okoliczności faktyczne Minister uznał, że kwestionowana decyzja nie zawiera wad mogących powodować naruszenie prawa w stopniu rażącym rozumianym zgodnie z brzmieniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. ani też innych wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a.

Na decyzję Ministra Rozwoju Pracy i Technologii skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniosła K. B. zarzucając jej rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w szczególności art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., polegające na wydania decyzji utrzymującej w mocy decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] lipca 2020 roku, nr [...], na podstawie której nastąpiła odmowa stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] sierpnia 1954 roku, nr [...], w sytuacji, gdy ta decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa polegającym w szczególności na:

1. naruszeniu art. 5 i art. 7 ust. 3 pkt 2 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 roku o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (dalej "Dekret") poprzez wszczęcie postępowania, a następnie wydanie przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości w oparciu o wadliwą opinię Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] lutego 1953 roku, nr [...], która nie stwierdza niezbędności nieruchomości objętej wnioskiem do realizacji zamierzenia wykonawcy narodowych planów gospodarczych,

2. naruszeniu art. 8 dekretu polegającym na tym, że wezwanie do właścicieli nieruchomości nastąpiło zanim została określona przez wnioskodawcę i zatwierdzona przez prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej cena za nieruchomość.

3. naruszenie art. 19 dekretu poprzez wydanie przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. zezwolenia na objęcie nieruchomości bez dokonania ustaleń niezbędnych do określenia odszkodowania,

4. naruszeniu art. 24 ust. 1 w zw. z treścią art. 18 ust. 2 dekretu poprzez niedoręczenie decyzji o wywłaszczeniu Z. P.

Mając na uwadze powyższe zarzuty wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] sierpnia 1954 roku, nr [...] w całości, z uwagi na ich wydanie z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o ich oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.

Przed przedstawieniem przyczyn, które zdecydowały o takiej ocenie sądu, na wstępie konieczne jest poczynienie kilka ogólnych uwag. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że rozpatrując przedstawioną sprawę sąd miał na względzie fundamentalną w polskiej procedurze administracyjnej zasadę stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych, wynikającą z art. 16 § 1 k.p.a. Z zasady tej wynika, że wzruszenie każdej ostatecznej decyzji administracyjnej, niezależnie od trybu w jakim ona zapadła, może nastąpić jedynie wyjątkowo, tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Z kolei postępowanie nieważnościowe jest nadzwyczajnym trybem postępowania, którego celem jest wyłącznie skontrolowanie, czy określona decyzja jest dotknięta jedną z wadliwości wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Jest to postępowanie nadzwyczajne, samodzielne i całkowicie odrębne w stosunku do postępowania, w którym następuje merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco; 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Wskazane przez ustawodawcę przesłanki stwierdzenia nieważności mają charakter wyczerpujący, co oznacza brak możliwości stosowania w tym zakresie wykładni rozszerzającej i stwierdzania nieważności z innych przyczyn niż określone w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej ma własny przedmiot, inny niż ten w postępowaniu zwykłym. W trybie nieważnościowym organ nie załatwia ponownie sprawy administracyjnej zakończonej kontrolowaną decyzją, ale orzeka, czy taki akt administracyjny jest obarczony jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Inaczej rzecz ujmując, w trybie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji przedmiotem postępowania jest sprawa procesowa, a nie sprawa administracyjna w ujęciu materialnym (por. np. B. Adamiak, Przedmiot postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, "Państwo i Prawo" 2001, z. 8, s. 31; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 kwietnia 2009 r., sygn. akt I GSK 279/09 oraz z 10 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 1979/14).

Przechodząc z tych ogólnych uwag na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że przedmiotem oceny Ministra pod względem zgodności z prawem, było orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z [...] sierpnia 1954 r. dotyczące wywłaszczenia nieruchomości stanowiącej własność R. N. i Z. P., opisanej w części wstępnej uzasadnienia.

Podstawę prawną wywłaszczenia stanowił dekret z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych.

W ocenie Sądu organ prawidłowo uznał - wbrew twierdzeniom skarżącej - że brak podstaw do stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] sierpnia 1954 r. Organ w obszernym uzasadnieniu rzeczowo i wyczerpująco odniósł się do wszystkich aspektów sprawy, a Sąd podziela w całości i w pełni akceptuje argumentację tam przedstawioną. Wbrew stanowisku skarżącej w sprawie niniejszej organ nie naruszył przepisu prawa materialnego, tj. art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. w związku z powołanymi w skardze przepisami art. 5, art. 7 ust. 3 pkt 2 dekretu, art. 8 dekretu, art. 19 dekretu, art. 24 ust. 1 w zw. z art. 18 ust. 2.

Jak wskazano wyżej, głównymi zarzutami związanymi z żądaniem stwierdzenia nieważności orzeczenia są okoliczności związane z brakiem dochowania procedury wywłaszczeniowej przez wnioskującego o wywłaszczenie poprzez: wydania decyzji w oparciu o wadliwą opinię Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] lutego 1953 r, skierowania wezwania do właścicieli nieruchomości zanim została ustalona cena za nieruchomość, wydanie zezwolenia na objęcie nieruchomości bez dokonania ustaleń niezbędnych do określenia odszkodowania, niedoręczenie decyzji o wywłaszczeniu Z. P.

Przede wszystkim należy podkreślić, że postawione w skardze zarzuty dotyczą naruszenia procedury wywłaszczeniowej przez organ orzekający w 1954 r., a nie wskazują jakich ewentualnie naruszeń dopuścił się Minister orzekając odmownie w zakresie wniosku o stwierdzenie nieważności. Wszystkie te zarzuty, natury stricte procesowej, nie znajdują uzasadnienia w postępowaniu nieważnościowym a ponadto nie zostały w jakikolwiek sposób potwierdzone. Należy zgodzić się ze stwierdzeniem organu, że wywłaszczenia nieruchomości dokonano na wniosek uprawnionego podmiotu - Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w G., który zawierał wszystkie niezbędne załączniki - w tym zezwolenie Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...] marca 1953 r. Powyższe zezwolenie zostało poprzedzone opinią Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] lutego 1953 r. W opinii tej zawarto stwierdzenie, że " po przeanalizowaniu potrzeb wykonawcy narodowych planów gospodarczych jak i uzasadnionych interesów ogólno- gospodarczych wyraża zgodę na nabycie parcel stanowiących własność prywatną". Brak jest w powyższej opinii sformułowania ustawowego dotyczącego "niezbędności" nieruchomości na realizację narodowych planów gospodarczych. Jednak sam brak takiego sformułowania nie oznacza, że organ opiniujący nie przeprowadził analizy w tym zakresie, co zresztą znalazło odzwierciedlenie w treści wydanej opinii. W opinii tej organ dokonuje analizy stanu zagospodarowania nieruchomości, na których ma być zrealizowane osiedle mieszkaniowe oraz powodów, z których realizacja osiedla mieszkaniowego ma powstać właśnie na przedmiotowych parcelach. Poza tym, zdaniem Sądu, na ocenę orzeczenia wywłaszczeniowego w aspekcie art. 156 par. 1 pkt 2 k.p.a. pa nie ma wpływu, podnoszone przez skarżącą naruszenie art. 5 dekretu, ponieważ dotyczy to poszczególnej samodzielnej kwestii wpadkowej wyłaniającej się w toku postępowania wywłaszczeniowego (warunków i trybu wydania zezwolenie na nabycie nieruchomości), która nie ma bezpośredniego wpływu na ocenę sprawy dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Nadto samo zezwolenie z [...] marca 1953 r. potwierdzało, że przedmiotowa nieruchomość jest niezbędna pod budowę osiedla, a zatem na potrzeby realizacji narodowych planów gospodarczych. W świetle powyższych wskazań nie można zatem mówić , że rażąco został naruszony art. 5 ust. 2 dekretu.

W ocenie Sądu, wbrew stanowisku skarżącej, nie stanowi również rażącego naruszenia prawa nie podanie w wezwaniu konkretnie oznaczonej ceny, a jedynie wyrażenie gotowości nabycia nieruchomości za cenę określoną na podstawie art. 28 dekretu( wezwania z dnia [...] kwietnia 1953 r. skierowane do Z. P. i R. N. wywieszone na tablicy ogłoszeń od [...] kwietnia 1953 r. do [...] kwietnia 1953 r.) Zatem w sprawie bezsporne jest, że właścicielom nieruchomości zaproponowano jej nabycie, ale bez podania ceny. Podstawowy problem sprowadza się zatem do rozstrzygnięcia kwestii czy w wezwaniu właściciela do odstąpienia nieruchomości, o którym mowa w art. 8 ust. 1 powołanego dekretu, wykonawca narodowych planów gospodarczych był zobowiązany wskazać konkretną cenę, zatwierdzoną przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Ponadto - czy ograniczenie się w wezwaniu do określenia ceny w nawiązaniu do art. 28 dekretu należy uznać za rażące naruszenie prawa, będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej. W ocenie Sądu, zasadnie uznał organ nadzoru, iż w przedmiotowej sprawie kluczowe jest, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale Siedmiu Sędziów z dnia 21 kwietnia 2008r., sygn. akt I OPS 2/08, złożenie oferty do właściciela nieruchomości o jej nabycie przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego. Jak wynika z akt sprawy, taka oferta została złożona współwłaścicielom nieruchomości. W ocenie Sądu, w okolicznościach przedmiotowej sprawy powyższe działanie spełnia wymogi dekretu. Ponadto skoro współwłaściciele nieruchomości w terminie wskazanym w wezwaniu nie dokonali jakiejkolwiek czynności, która wskazywałaby, iż chcą dobrowolnie zbyć nieruchomość, to należy uznać, że nie wyrazili oni zgody na zbycie tej nieruchomości w drodze umowy cywilnoprawnej. W takiej sytuacji, zgodzić się trzeba z organem nadzoru, iż kwestia ustalenia ceny za nieruchomość miała charakter drugorzędny i pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie.

Należy też zauważyć, że przed wydaniem ww. uchwały składu 7 Sędziów NSA z dnia 21 kwietnia 2008 r., I OPS 2/08 kwestia ta była różnie interpretowana. Natomiast zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, o przyjęciu, że dany akt administracyjny został wydany z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), decydują, łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja (por. np. wyrok NSA z 18 listopada 2013 r., I OSK 1900/13, oraz cyt. tam orzeczenia NSA). Oczywistość naruszenia prawa polega na niebudzącej wątpliwości sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Innymi słowy, jeżeli przepis prawa dopuszcza rozbieżną interpretację, mniej lub bardziej uzasadnioną, to wybór jednej z takich interpretacji nie może być oceniany jako rażące naruszenie prawa (por. np. wyrok NSA z 30 maja 2008 r., II OSK 404/08). Jeżeli chodzi o wykładnię art. 8 dekretu z 1949 r. (w zw. z art. 156 § 1 k.p.a.), to nie sposób tu mówić o niewątpliwym stanie prawny. Wręcz przeciwnie, przepis ten na przestrzeni lat był odmiennie interpretowany w orzecznictwie. Ta okoliczność dodatkowo przemawia za stanowiskiem organu co do braku wystąpienia również w tym aspekcie przesłanki rażącego naruszenia prawa.

Przechodząc do dalszych zarzutów skargi należy zauważyć, że dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. przewidywał możliwość zrealizowania inwestycji przed wydaniem orzeczenia wywłaszczeniowego. Artykuł 6 ust. 1 i 2 dekretu upoważniał Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego do wydawania zezwoleń na niezwłoczne objęcie nieruchomości. Na wniosek wykonawcy planu gospodarczego, który uzyskał zezwolenie na objęcie nieruchomości, prezydium powiatowej rady narodowej dokonywało w terminie 7 dni szczegółowego opisu nieruchomości niezbędnego do określenia odszkodowania. Również art. 19 ust. 1 dekretu przewidywał możliwość wydania zezwolenia na objęcie nieruchomości przez inwestora w trakcie postępowania wywłaszczeniowego prowadzonego przed organem wojewódzkim. Wydanie zezwolenia na objęcie nieruchomością dotyczyło więc kwestii wpadkowej, służącej zapewnieniu sprawnej realizacji założenia inwestycyjnego nie miało natomiast żadnego wpływu na prawidłowość wydania decyzji wywłaszczeniowej z 1954 r., która była przedmiotem oceny organu.

Przechodząc do oceny dalszych zarzutów skargi, należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 18 ust. 2 dekretu gdy postępowanie wywłaszczeniowe, tak jak w tym przypadku dotyczyło większej liczby właścicieli (wniosek z [...] kwietnia 1953 r. dotyczył kilkudziesięciu nieruchomości położonych w G.), zawiadamiania w toku postępowania wywłaszczeniowego mogły być dokonywane za pomocną obwieszczeń wywieszanych na tablicach ogłoszeń prezydiów właściwych gminnych (miejskich) rad narodowych. W tym samym trybie zawiadamiany mógł być właściciel nieruchomości, którego miejsce zamieszkania nie było znane. Wybór trybu publicznych ogłoszeń uprawniał organ do informowania stron o podejmowanych czynnościach w taki właśnie sposób. W związku z tym zarówno co do wszczęcia postępowania jak i doręczania odpisu orzeczenia obowiązywały te same zasady. Zastosowanie ogłoszeń w trybie art. 18 ust. 2 dekretu możliwe było w postepowaniu wywłaszczeniowym, wszczętym na podstawie jednego wniosku, a dotyczącego większej liczby właścicieli (a tak właśnie było w przedmiotowej sprawie). Samo zaś skierowanie doręczeń w drodze obwieszczeń jednocześnie do wszystkich wywłaszczonych czy też sukcesywnie do poszczególnych z nich, było tylko czynnością techniczną. Tym samym kierowanie doręczeń w drodze obwieszczeń w postępowaniu wywłaszczeniowym tylko do R. N. i Z. P. było dopuszczalne w świetle art. 18 ust. 2 dekretu i tym samym nie można uznać że został on rażąco naruszony.

Wreszcie za niezasadne należy uznać zarzut rażącego naruszenia prawa, gdyż orzeczenie nie zostało doręczone Z. P.. W dokumentach zgromadzonych w postępowaniu nieważnościowym nie zachował się dowód doręczenia orzeczenia z [...] sierpnia 1954 r. Z. P., chociaż widnieje ona w jego rozdzielniku. Należy jednak zauważyć , ze postępowanie nadzorcze dotyczy orzeczenia wydanego blisko 70 lat temu. Sąd podziela stanowisko organu, że niezachowanie kompletnych akt wywłaszczeniowych po tylu latach nie może prowadzić do domniemania, że dany dokument nie został w ogóle sporządzony i tym samym czynność nie została dopełniona. Można stwierdzić, że doszło do rażącego naruszenia prawa w zakresie postępowania dowodowego tylko wówczas, gdy rażące naruszanie przepisów nie budzi żadnych wątpliwości. Jak wypowiedział się NSA w wyroku z 13 września 2010 r. (sygn. akt I OSK 1427/09) brak po kilkudziesięciu latach od wydania decyzji pełnej dokumentacji aktowej nie uprawnia do twierdzenia, że czynności objęte brakującymi dokumentami nie zostały w ogóle dokonane. W sytuacji zatem, gdy na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, przy jednoczesnym niezachowaniu kompletnych akt z postępowania prowadzonego w trybie zwykłym nie sposób z całą pewnością stwierdzić, że przy podejmowaniu decyzji nie doszło do rażącego naruszenia prawa oraz nie stwierdzono by była ona obarczona którąkolwiek z pozostałych wad z art. 156 § 1 k.p.a., kierując się zasadą trwałości decyzji, organ nadzoru zobligowany był do odmowy stwierdzenia jej nieważności. Aby wyeliminować ostateczną decyzję z obrotu prawnego okoliczności muszą być oczywiste i nie nasuwające żądnych wątpliwości. Oznacza to, że zasadnie przyjęto, iż brak jest na chwilę obecną dowodu, dokumentu który jednoznacznie pozwoliłby przyjąć, że ówczesna współwłaścicielka wywłaszczanej nieruchomości nie brała udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem kwestionowanego orzeczenia.

Jednocześnie abstrahując od powyższego poglądu, nawet gdyby hipotetycznie przyjąć, że organ wywłaszczeniowy naruszył prawo Z. P. do udziału w postępowaniu, pozbawiając ją (bez jej winy) możliwości udziału w tym postępowaniu – to stanowiło to przesłankę wznowienia postępowania z art. 145 §1 pkt 4 k.p.a. (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 października 2007 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II OSK 1333/06). Podobne stanowisko zostało zaprezentowane w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 stycznia 2007 r. (sygn. akt I SA/Wa 1800/06) oraz z dnia 23 lutego 2006 r. (sygn. akt I SA/Wa 1104/05). W wyroku z 17 stycznia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził: "Podstaw do stwierdzenia nieważności nie mogą stanowić naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które dotyczą procesowych obowiązków organu względem strony, związanych z zapewnieniem jej czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Wspólnym mianownikiem tego rodzaju uchybień jest naruszenie przez organ przepisów postępowania będące podstawą do wznowienia postępowania". Poglądy wyrażone w cytowanych wyżej orzeczeniach sąd w składzie orzekającym w całości podziela.

Reasumując, w ocenie Sądu, organ zebrał cały materiał dowodowy niezbędny do rozpatrzenia tej sprawy i rozpatrzył go wszechstronnie, zasadnie stwierdzając, że brak było podstaw do stwierdzenia nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego poddanego kontroli w trybie nieważnościowym. Uzasadnienie zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji odpowiada wymogom przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, nie sposób z całą pewnością stwierdzić, że przy podejmowaniu decyzji - mającej oparcie w treści normatywnej obowiązującego wówczas dekretu z 1949 r. doszło do rażącego naruszenia prawa. Nie stwierdzono także by była ona obarczona którąkolwiek z pozostałych wad z art. 156 § 1 k.p.a. Zatem, kierując się zasadą trwałości decyzji, organ nadzoru zobligowany był do odmowy stwierdzenia jej nieważności. Postępując zatem w ten sposób Minister nie naruszył prawa materialnego, ani zasad ogólnych procedury administracyjnej, czy też reguł postępowania dowodowego. Motywy podjętej decyzji zostały przedstawione w jej uzasadnieniu w sposób umożliwiający rekonstrukcję racji decyzyjnych organu. Odmienna ocena skarżącej, co do zaistniałych w postępowaniu wywłaszczeniowym naruszeń prawa i ich charakteru, nie stanowi o nienależytym zebraniu materiału dowodowego i prawidłowości jego oceny przez organ w niniejszym postępowaniu.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325), orzekł jak w sentencji

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I WSA w Warszawie, wydanego w oparciu o art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. Z 2020 r., poz. 374 ze zm.), w związku z zarządzeniem Prezesa NSA z dnia 16 października 2020 r.

Wszystkie cytowane orzeczenia zostały opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach (www. nsa. gov.pl).