Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 285/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2007-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 1983 nr 65 poz 294
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 107 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja,, Sędzia NSA Maria Wieczorek (sprawozdawca), Protokolant Referent Monika Kutarska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 25 września 2007 r. sprawy ze skargi E. J. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu słuchu uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. (Dz. U. z 2006 r. nr 122, poz. 851) po rozpatrzeniu odwołania E. J. z dnia [...] marca 2007 r. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia u niego choroby zawodowej narządu słuchu, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z treścią przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65 poz. 294 ze zm.) "za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy".

Z powyższej definicji choroby zawodowej wynika, że do rozpoznania i stwierdzania choroby zawodowej muszą być spełnione nierozłączne warunki a mianowicie: rozpoznana u pracownika choroba musi być wymieniona w wykazie chorób zawodowych, a przyczyną jej powstania muszą być czynniki szkodliwe dla zdrowia występujące w środowisku pracy.

Spełnienie tylko jednego z tych warunków wyklucza możliwość rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej.

Z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego (dochodzenia epidemiologicznego) wynika, że E. J. od 1972 r. do kwietnia 1999 r. był zatrudniony na stanowisku instruktora muzyki prowadząc jednocześnie szkolne zespoły wokalne. Narażenia na hałas w czasie pracy zawodowej nie można precyzyjnie określić ponieważ nigdy nie były wykonywane pomiary hałasu w miejscu pracy odwołującego się.

Poradnia Chorób Zawodowych WOMP nie rozpoznała choroby zawodowej wymienionej w pozycji 15 załącznika do rozporządzenia czyli uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Rozpoznała natomiast obustronny ubytek słuchu typu mieszanego, większy na ucho lewe (orzeczenie z dnia 3 września 2003 r.) czyli schorzenie o pozazawodowej przyczynie. Brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej umotywowano tym, że E. J. pracę zawodową zakończył w 1999 r. i wykonane wówczas badanie audiometryczne nie wykazywało zmian patologicznych. Hałas uszkadza słuch w momencie narażenia, a nie po zaprzestaniu ekspozycji. Hałas przemysłowy nie powoduje ponadto uszkodzeń asymetrycznych czyli różnych pod względem ubytków słuchu w uchu prawym i lewym.

Choroby zawodowej narządu słuchu u E. J. nie rozpoznał również Instytut' Medycyny Pracy. Rozpoznano obustronny odbiorczy ubytek słuchu oraz przewlekły nieżyt trąbek słuchowych (orzeczenie z dnia 13 lipca 2004 r.). Nie rozpoznano natomiast zmian chorobowych, które mogłyby być spowodowane działaniem hałasu a mianowicie cech przewlekłego urazu akustycznego. Również i ta jednostka organizacyjna podkreśliła w swoim orzeczeniu, że wynik badania audiometrycznego wykonanego u E. J. w marcu 1999 r., a więc tuż przed zakończeniem pracy zawodowej był w normie czyli rozpoznanie w 2004 r. niedosłuchu przemawia za jego pozazawodową przyczyną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 11 stycznia 2005 r., (sygn. akt III SA/Lu 704/04) uchylił wydane na podstawie ww. orzeczeń lekarskich decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego nr [...]/2004 z dnia [...] znak: [...] oraz decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego decyzją z dnia [...] znak [...] o braku podstaw do stwierdzenia u niego choroby zawodowej narządu słuchu. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2006 r. (sygn. akt II OSK 596/05) oddalił skargę kasacyjną organu odwoławczego od wyroku WSA w Lublinie wydanego w tej sprawie.

Realizując wytyczne zawarte w wyroku, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wystąpił do jednostek organizacyjnych, które wydały ww. orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu u E. J. o ich uzupełnienie.

W piśmie z dnia [...] znak: WOMP [...] opinii uzupełniającej Poradnia Chorób Zawodowych WOMP podtrzymała swoje stanowisko o braku postaw do rozpoznania u niego choroby zawodowej wymienionej w pozycji 15 załącznika do rozporządzenia. Podkreślono, że nie wykryto u odwołującego się zmian chorobowych uznanych za choroby zawodowe spowodowane działaniem hałasu. Brak podstaw do rozpoznania u E. J. choroby zawodowej narządu słuchu wynika z faktu, że ubytek słuchu stwierdzono u niego po 3 latach od zaprzestania pracy zawodowej. Z literatury medycznej wiadomo, że uszkodzenie słuchu spowodowane przez hałas powstaje w momencie jego oddziaływania, a nie po zaprzestaniu tej ekspozycji. WOMP wyjaśnił również, że nie jest jednostką powołaną do ustalenia etiologii pozazawodowych schorzeń.

Instytut Medycyny Pracy w piśmie z dnia [...] grudnia 2006 r., znak: [...] ustosunkował się do schorzeń laryngologicznych odwołującego się, podtrzymał treść swojego orzeczenia lekarskiego oraz wyjaśnił wątpliwości sądu zawarte w wyroku, stwierdzając, że rozpoznany u odwołującego się niedosłuch powstał po zakończeniu pracy zawodowej, wobec czego nie można wiązać go z pracą zawodową. Narażenie E. J. na nadmiemy hałas ustało w 1999 r., tak więc dołączone do akt sprawy zaświadczenie lekarskie z dnia [...] stycznia 2003 r. nie może świadczyć o wpływie warunków pracy na stan jego zdrowia. Schorzenie wskazane w tych zaświadczeniu lekarskim rozpoznane zostało po upływie 3 lat od ustania narażenia

Na decyzję organu odwoławczego z dnia [...] nr [...] E. J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, stwierdzając, że nie wykazała ona, iż stwierdzone u skarżącego schorzenia narządów słuchu nie zostały wywołane działaniem czynników szkodliwych w środowisku pracy.

Skarżący wskazał, że obie jednostki orzecznicze pominęły fakt, że po badaniu w marcu 1999 r. skarżący pozostawał w stosunku pracy do 28 kwietnia 1999 r. Nie można wykluczyć, że ubytek słuchu wystąpił między badaniem w marcu 1999 r. a 28 kwietnia 1999 r., kiedy to ustał stosunek pracy.

Skarżący zwrócił uwagę na użycie przez Instytut Medycyny Pracy w jego pismach określenia "co sugeruje" i "przemawia", co nie oznacza wyrażenia jednoznacznego i wyłącznego stanowiska.

Skarżący wskazał, że niewątpliwie w środowisku pracy był narażony na hałas oraz że ma uszkodzenie słuchu, zatem zachodzi domniemanie istnienia związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami pracy, które to domniemanie może być obalone przez zakład pracy, jeśli wykaże, że chociaż praca wykonywana była w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej, to jednak została spowodowana przyczynami nie pozostającymi w związku z pracą. Wskazania te, podane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, zostały zignorowane przez organy administracji.

Dodatkowo skarżący podniósł, że w opinii wielu specjalistów skutek działania hałasu w postaci niedosłuchu może ujawnić się po ustaniu narażenia. Odmienne stanowisko organów administracji w tym zakresie nie zostało w żaden sposób uzasadnione. Nadto każdy przypadek jest indywidualny i powinien być indywidualnie rozpatrywany.

W odpowiedzi na organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja wydana została w sprzeczności z obowiązującymi przepisami prawa.

Na wstępie rozważań należy zwrócić uwagę na fakt, że zaskarżona decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] znak [...] wydana została w następstwie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 11 stycznia 2005 r. (sygn. akt III SA/Lu 704/04) uchylającego decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego nr [...] z dnia [...] oraz w następstwie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2006 r. (sygn. akt II OSK 596/05) oddalającego skargę kasacyjną Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 11 stycznia 2005 r. (sygn. akt III SA/Lu 704/04).

W myśl art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Dlatego sąd ponownie rozpoznający niniejszą sprawę nie może formułować nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Ocena prawna wyrażona przez sąd w orzeczeniu traci moc wiążącą jedynie w razie zmiany ustawy, w wypadku zmiany (już po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych sprawy oraz po wzruszeniu tego orzeczenia w przewidzianym do tego trybie. Nieprzestrzeganie tego przepisu podważałoby obowiązującą w polskim prawie zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji (P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 219-225; por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1998 r., sygn. III RN 130/97, OSNAPiUS 1999/1, poz. 2, wyrok Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2001 r., sygn. FSA 3/2001, ONSA 2002/2, poz. 49, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 1990 r., sygn. SA/Wr 137/90, ONSA 11990/2-3, poz. 5).

Z uwagi na powyższe, rozpatrując niniejszą sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie poddał zaskarżoną decyzję ocenie w szczególności pod względem zgodności z wytycznymi i oceną prawną wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 11 stycznia 2005 r. (sygn. akt III SA/Lu 704/04) oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2006 r. (sygn. akt II OSK 596/05).

W wyroku z dnia 11 stycznia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził, że stanowisko organów administracji sanitarnej odnoszące się do rozpoznanego u skarżącego schorzenia obustronnego odbiorczego ubytku słuchu, wymaga uzasadnienia w kontekście ustalonego stanu faktycznego, warunków pracy. Okoliczność, że we wskazanym w decyzji okresie (1972-1999) w podanych w owym rozstrzygnięciu zakładach pracy nie były przeprowadzone badania pomiaru natężenia słuchu nie daje podstaw do uznania "bardzo wątpliwego narażenia na hałas", co w swej opinii wskazuje Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy. Sąd zobowiązał organy orzekające do uzupełnienia postępowania poprzez uzyskanie opinii lekarskiej jednostki uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych zawierającej orzeczenie co do etiologii choroby wraz z uzasadnieniem i odniesieniem do ustalonego stanu faktycznego oraz innych dowodów przedstawianych przez skarżącego.

W wyroku z dnia 27 kwietnia 2006 r. Naczelny Sąd Administracyjny, podzielając argumentację sądu pierwszej instancji, stwierdził, że uzasadnienia orzeczeń jednostek służby zdrowia są zbyt lakoniczne, nie wyjaśniają przyczyn, które zadecydowały o przyjęciu takiego stanowiska, nie wyjaśniają, jakie zmiany są charakterystyczne dla obrazu klinicznego ubytku słuchu spowodowanego hałasem i dlaczego zmiany narządu słuchu stwierdzone u skarżącego nie mogą być uznane za zmiany charakterystyczne dla obrazu klinicznego uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Stwierdził, że tylko wykazanie, iż choroba została spowodowana wyłącznie przyczynami nie pozostającymi w związku z pracą pozwala na obalenie domniemania związku przyczynowego warunków pracy ze stwierdzonymi schorzeniami.

W ocenie sądu rozpatrującego skargę na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] – organy, przeprowadzając ponownie postępowanie w przedmiocie stwierdzenia u E. J. choroby zawodowej narządu słuchu nie zastosowały się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie uzupełniły prawidłowo materiału dowodowego oraz nie odniosły się w uzasadnieniu decyzji w sposób wyczerpujący do całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przy prawidłowym zastosowaniu przepisów postępowania administracyjnego, a pisma jednostek uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych wywołane przez organy, mimo że nie zawierają odpowiedzi na wszystkich wskazania wyrażone w wyrokach, zostały przez organy uznane za prawidłowe orzeczenia lekarskie.

Jak to wynika z akt sprawy, organ pierwszej instancji, podejmując się realizacji wytycznych sądów, zwrócił się do Poradni Chorób Zawodowych WOMP oraz do Instytutu Medycyny Pracy o wydanie opinii lekarskich. Obu jednostkom przesłał ksero wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 11 stycznia 2005 r. (sygn. akt III SA/Lu 704/04) i polecił uwzględnić wytyczne zawarte w przesłanym wyroku. W szczególności poprosił o wskazanie przyczyn schorzeń narządu słuchu rozpoznanych u skarżącego z uwzględnieniem warunków pracy (pismo z dnia [...] października 2006 r.). Zauważyć należy, że organ nie wyłożył szczegółowo, jakie kwestie mają być w wywoływanych opiniach uwzględnione oraz nie wskazał, że w sprawie mają być wydane orzeczenia lekarskie, a nie udzielone zwykłe odpowiedzi na pisma.

W wykonaniu wniosku Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2006 r. Poradnia Chorób Zawodowych WOMP w piśmie z dnia [...] listopada 2006 r. nr WOMP [...] wyjaśniła, że E. J. badany był w tej poradni dwukrotnie, wskazała, jakiego rozpoznania wówczas dokonano, przytoczyła zawarte w wydanych wówczas orzeczeniach uzasadnienia i podała, że Poradnia Chorób Zawodowych nie jest jednostką powołana do ustalenia etiologii pozazawodowej rozpoznanych schorzeń.

Instytut Medycyny Pracy na wniosek organu z dnia [...] grudnia 2006 r. udzielił w piśmie z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] odpowiedzi, że podtrzymuje wydane orzeczenie nr [...] z [...] lipca 2004 r. i zacytował uzasadnienie owego orzeczenia dotyczące braku rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu.

W ocenie sądu powyższe pisma nie mogą być uznane za orzeczenia lekarskie będące w swojej istocie opiniami biegłych ani nawet za uzupełniające opinie biegłych realizujące wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uzasadnieniach wyroków odpowiednio z dnia 11 stycznia 2005 r. i z dnia 27 kwietnia 2006 r.

Analiza pism z dnia [...] listopada 2006 r. i z dnia [...] grudnia 2006 r. pozwala na stwierdzenie, że dokumenty powyższe nie mają formalnych cech opinii biegłego, gdyż w istocie są pismami cytującymi zapadłe uprzednio orzeczenia i wyrazem stanowiska jednego bądź dwóch pracowników jednostek medycznych, a ponadto nie odnoszą się merytorycznie do wszystkich istotnych okoliczności, na które wskazały sądy w podanych wyżej wyrokach. Nadal nie wyjaśniono, jakie zmiany są charakterystyczne dla obrazu klinicznego ubytku słuchu spowodowanego hałasem i dlaczego zmiany narządu słuchu stwierdzone u skarżącego nie mogą być uznane za zmiany charakterystyczne dla obrazu klinicznego uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Nie wykazano również jednoznacznie, że schorzenie zdiagnozowane u skarżącego nie jest spowodowane narażeniem na hałas w środowisku pracy, a inną w sposób konkretny określoną przyczyną. Nie obalono domniemania związku przyczynowego warunków pracy ze stwierdzoną chorobą.

Poddając powyższe opinie badaniom w świetle zasad rządzących postępowaniem administracyjnym, organ powinien był ocenić, czy spełniają one wymogi stawiane opiniom biegłych i w razie negatywnej oceny zwrócić się do jednostek medycznych właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych o wydanie prawidłowych opinii biegłych.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że wśród środków dowodowych przewidywanych przez Kodeks postępowania administracyjnego wyróżnia się miedzy innymi opinię biegłego (art. 84 k.p.a.), gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. Zasadę obowiązku korzystania w postępowaniu administracyjnym z opinii wyspecjalizowanych jednostek organizacyjnych przyjęto między innymi w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania o stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115) oraz w poprzedzającym je i mającym zastosowanie do niniejszej sprawy rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.). Kolejny raz w niniejszej sprawie podkreślić trzeba, że w piśmiennictwie prawniczym i orzecznictwie sądowym przyjmowany jest pogląd, że orzeczenia zakładów służby zdrowia właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych są traktowane w postępowaniu w sprawie chorób zawodowych jak opinie biegłych w rozumieniu art. 84 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA 2074/97, LEX nr 45828; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. akt I SA 1200/98, LEX nr 45833; wyrok NSA z dnia 6 sierpnia 1998 r. sygn. akt II SA/Wr 1980/97).

Mając na uwadze, że organ administracyjny jest zobowiązany wnikliwie i rzetelnie ocenić orzeczenia lekarskie (jak również opinie uzupełniające), przeanalizować przesłanki, na jakich biegły oparł konkluzje i skontrolować prawidłowość rozumowania biegłego, stwierdzić należy, że odnosząc się do uzyskanych pism jednostek uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych i uzasadniając rozstrzygnięcie organy nie wyjaśniły w sposób nie budzący wątpliwości, czy stwierdzone u skarżącego schorzenie narządu słuchu było wywołane działaniem hałasu, czy schorzenie to mogło powstać i nasilić się w sposób podlegający diagnozie w okresie pomiędzy badaniami lekarskimi w marcu 1999 r. a zakończeniem pracy przez skarżącego 28 kwietnia 1999 r. Ponadto określając schorzenie stwierdzone u skarżącego jako obustronny odbiorczy ubytek słuchu lub obustronny ubytek słuchu typu mieszanego, organ pozostawił niewyjaśnioną kwestię, na czym owo schorzenie polega i z jakich przyczyn nie może być uznane za uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu.

Oznacza to, że organ odwoławczy nadal nie usunął uchybień z zakresu postępowania, wytkniętych w uzasadnieniach powyższych wyroków.

Potraktowanie pism z dnia [...] listopada 2006 r. i [...] grudnia 2006 r. przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego jako wyczerpujących, spełniających wymogi prawa procesowego opinii biegłego narusza przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naruszając wyżej wymienione przepisy oraz nie wypełniając kategorycznie wskazań z wyroku sądów z dnia 11 stycznia 2005 r. i z dnia 27 kwietnia 2006 r. i nie stosując się do oceny prawnej zawartej w tych orzeczeniach, organ dopuścił się uchybienia przepisom art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na temat których mowa była na wstępie.

Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy, zgodnie z oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w cytowanych orzeczeniach sądowych, powinien dopuścić dowód ze spełniających przewidziane prawem wymogi (w rozumieniu przepisu § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych; Dz. U. z 1983 r. nr 65, poz. 294 ze zm.) opinii uzupełniającej do orzeczenia lekarskiego lub nowego orzeczenia lekarskiego, przy czym w postanowieniu o dopuszczeniu dowodu z opinii lekarskiej szczegółowo i precyzyjnie określi zakres i przedmiot tej opinii, poddając następnie kontroli wykonanie owego postanowienia przez jednostkę orzeczniczą. Po przeprowadzeniu tego dowodu i ewentualnym uzupełnieniu postępowania dowodowego, czemu da stosowny wyraz w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym zgodnie z wymogami przepisu art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Dokonując oceny z dowodu z opinii biegłego, organ administracji weźmie pod uwagę to, że opinia powinna zawierać uzasadnienie, które pozwoliłoby dokonać analizę logiczności i poprawności wniosków zarówno stronie, jak i sądowi, bez wkraczania w sferę wiedzy specjalistycznej. Nie może zatem sprowadzać się tylko do zdanie biegłego, ale musi przekonywać jako logiczna całość. Biegły winien zatem wskazać i wyjaśnić przesłanki, które doprowadziły go do przedstawionych konkluzji, bowiem brak stosownego uzasadnienia wniosków końcowych uniemożliwia ocenę jej mocy dowodowej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 czerwca 1999 r.; sygn. akt IV SA 1061/97; opubl. LEX nr 47251).

W świetle powyższych rozważań oraz niewypełnienia wytycznych zawartych w orzeczeniach sądowych – zarzuty skarżącego uchybień przepisom postępowania administracyjnego należało uznać za zasadne.

Z tych względów, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.