Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 976/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 169 ust. 1 i ust. 6,
journal: Dz.U. 2013 poz 885
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Protokolant referent - Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Ministra Finansów (obecnie Ministra Rozwoju i Finansów) z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dotacji celowej do budżetu państwa; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] października 2015r. nr [...], wydaną na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 2, ust. 2, ust. 4, ust. 5 pkt 2 i ust. 6 ustawy z 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz.U. 2013r., poz. 885, z późn. zm.), Wojewoda [...] określił kwotę dotacji celowej podlegającą zwrotowi przez Gminę [...] do budżetu państwa w wysokości 399.398 zł z tytułu pobrania w nadmiernej wysokości dotacji celowej z budżetu państwa na realizację zadań z zakresu ustawy o świadczeniach rodzinnych wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia stwierdzenia pobrania dotacji w nadmiernej wysokości tj. od dnia 26 marca 2015r.

Jak wyjaśnił organ I instancji, w toku prowadzonego postępowania wykryto nieprawidłowości mające wpływ na wysokość otrzymanej z budżetu państwa dotacji, polegające na niewłaściwym rozdysponowaniu środków finansowych przekazanych Gminie [...] na realizację zadań z zakresu ustawy o świadczeniach rodzinnych. W sprawie zostały wytworzone w systemie elektronicznym dane 58 nieistniejących świadczeniobiorców i na podstawie fikcyjnej wytworzonej elektronicznie dokumentacji, bez uprzednio złożonego pisemnego wniosku oraz wydania na tej podstawie decyzji administracyjnej przyznającej dane świadczenie, dokonano łącznie 275 wypłat świadczeń rodzinnych na trzy konta pracownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K.

Wojewoda [...] wyjaśnił, że w okresie od dnia 11 sierpnia 2010 r. do dnia 27 września 2013 r. doszło do niewłaściwego rozdysponowania środków pochodzących z dotacji celowych przyznanych z budżetu państwa, przekazanych Gminie [...] na realizację zadania z zakresu świadczeń rodzinnych, w łącznej wysokości 399 398 zł, w tym:

- w roku 2010 (w okresie od 11 sierpnia do 23 grudnia 2010 r.) w wysokości 41 045 zł,

- w roku 2011 w wysokości 80 059 zł,

- w roku 2012 w wysokości 132 429 zł,

- w roku 2013 (w okresie od 23 stycznia do 27 września 2013 r.) w wysokości 145 865 zł.

Zatem, jak podkreślił organ I instancji w przedmiotowej sprawie nastąpiło pobranie przez Gminę [...] w nadmiernej wysokości dotacji celowej z budżetu państwa przeznaczonej na realizację zadań z zakresu ustawy o świadczeniach rodzinnych w kwocie 399 398 zł. Kwota ta stanowi różnicę pomiędzy wysokością dotacji otrzymanej przez Gminę [...] w okresie od 11 sierpnia 2010r. do 27 września 2013r. na realizację przedmiotowego działania, a wysokością faktycznie wykorzystanej dotacji i jest dotacją pobraną w nadmiernej wysokości.

Pismem z 4 listopada 2014r. Gmina [...] złożyła odwołanie od wskazanej decyzji Wojewody [...] z [...] października 2015r. wnosząc o jej uchylenie w całości. Jak wyjaśniono, nieprawidłowości w zakresie wydatkowania środków na zasiłki rodzinne i opiekuńcze były wynikiem elektronicznej kradzieży dokonanej przez pracownika Ośrodka P.P. i braku należytego nadzoru ze strony Kierownika Ośrodka. Sprawca zwrócił Gminie kwotę w łącznej wysokości 46 870 zł, która była sukcesywnie przekazywana przez Gminę na konto [...] Urzędu Wojewódzkiego w L. Jednak w ocenie odwołującej się nie ma podstaw do stwierdzenia, że Gmina uzyskała w ten sposób dotację w wyższej kwocie, ponieważ różnica pomiędzy dotacją pobraną a wypłaconą faktycznym świadczeniobiorcom została skradziona przez pracownika Ośrodka. Ponadto Gmina zaznaczyła, że P.P. został skazany przez Sąd Okręgowy w L. za popełnione przestępstwo, a prawomocnym wyrokiem (sygn. akt [...]) został zobowiązany do naprawienia szkody przez zapłatę kwoty 353 378 zł na rzecz Skarbu Państwa. Tym samym wobec podniesionych wyżej okoliczności nie ma podstaw do wydania zaskarżonej decyzji i zwrotu przez Gminę [...] spornej kwoty.

Po rozpatrzeniu odwołania, Minister Finansów decyzją z [...] marca 2016 r. nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] października 2015 r. nr [...] w części dotyczącej podstawy prawnej jej wydania i orzekł, że podstawę prawną określenia kwoty dotacji podlegającej do zwrotu do budżetu państwa i terminu, od którego nalicza się odsetki stanowią art. 169 ust. 6 w związku z art. 169 ust. 1 pkt 1, art. 169 ust. 5 pkt 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2013 r. poz. 885, z późn. zm.), a w pozostałej części utrzymał w mocy ww. decyzję Wojewody [...].

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w niniejszej sprawie nie dokonano zwrotu dotacji celowej (także jej części w kwocie 46 870 zł) w określonym w ww. przepisach terminie, zatem wydanie decyzji było zasadne, zgodne z ww. art. 169 ust. 6 w związku z ust. 1 ustawy o finansach publicznych. Fakt wykorzystania dotacji sprzeczny z celem, na jaki przyznano dotację został zatem stwierdzony jeszcze w roku 2013, a mimo to pierwsza wpłata (zwrot części dotacji) na konto [...] Urzędu Wojewódzkiego miała miejsce dopiero w dniu 8 maja 2014 r., a zatem po upływie terminu określonego w art. 169 ust. 1 pkt 1 ustawy o finansach publicznych. Zdaniem Ministra Finansów należy zatem przyjąć, że określenie decyzją organu I instancji pełnej kwoty do zwrotu do budżetu państwa (uwzględniającej kwotę 46 870 zł) i terminu, od którego należy naliczyć odsetki w sprawie było zasadne. Odzyskanie przez Gminę od P.P. kwoty 46 870 zł i przekazanie jej do budżetu państwa przez Gminę nastąpiło w przeważającej części przed wydaniem wyroku z [...] lutego 2015 r. sygn. akt [...] (jedynie ostatnia wpłata w wysokości 850 zł miała miejsce w dniu 2 marca 2015 r.).

Jak podkreślił organ odwoławczy, Gmina jako beneficjent dotacji celowej jest zobowiązana do zwrotu części dotacji do budżetu państwa jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem wraz z odsetkami, bez względu na to czy odzyska od P.P. przekazane kwoty.

Minister Finansów zauważył, że okoliczność wydania wskazanego w sprawie wyroku z [...] lutego 2015r. nie zwalnia właściwego organu z obowiązku wydania decyzji w trybie art. 169 ust. 6 ustawy o finansach publicznych. Gmina jest podmiotem odpowiedzialnym za nieprawidłowe rozdysponowanie środków przyznanych dotacjami celowymi pomimo, że przyczynił się do nich pracownik Gminnego Ośrodka. A orzeczony wobec P. P. środek karny w postaci obowiązku naprawienia na rzecz Skarbu Państwa - Wojewody [...] szkody wyrządzonej przestępstwem przez zapłatę kwoty 353 378 zł nie uwzględnia obowiązku naliczenia odsetek w sprawie.

Jednocześnie jak zaznaczył Minister Finansów, nie podziela on poglądu prezentowanego w uzasadnieniu decyzji Wojewody [...], że w niniejszej sprawie doszło do pobrania dotacji w nadmiernej wysokości, gdyż w sprawie doszło do nieprawidłowości polegającej na niewłaściwym rozdysponowaniu środków finansowych z dotacji celowej budżetu państwa, co nie uprawnia do stwierdzenia, że Gmina uzyskała w ten sposób dotację w wyższej kwocie. Oznacza jednak, że dotacja ta (jako rozdysponowana niewłaściwie) podlega do zwrotu do budżetu państwa jako dotacja wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem.

Pismem z 25 marca 2016r. Gmina [...] złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o:

• uchylenie decyzji Ministra Finansów z [...] marca 2016r. w pkt 2 w części dotyczącej utrzymania w mocy decyzji Wojewody [...] z [...] października 2015r. w odniesieniu do kwoty 46 870,00 zł zwróconej dotacji celowej,

• zasądzenie od Ministra Finansów na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1) naruszenie art. 169 ust.6 w związku z art. 145 ustawy z 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych poprzez błędną jego wykładnię polegająca na uznaniu, że skoro Gmina nie dokonała zwrotu części dotacji (tj. kwoty 46 870,00 zł) w terminie określonym w art. 169 ust. 1 tej ustawy, to Wojewoda [...] miał w odniesieniu do kwoty zwróconej obowiązek wydania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu i termin od którego nalicza się odsetki,

2) niezastosowanie przy wydawaniu decyzji art. 105 k.p.a. w związku z art. 67 ustawy z 27 sierpnia 2009r. ustawy o finansach publicznych, art. 59 O.p. i nie umorzenie postępowania w odniesieniu do kwoty 46 870,00 zł zwróconej dotacji, przy stosownym zaliczeniu zwróconej kwoty na odsetki i zwrot dotacji według zasady wyrażonej w art. 55 ust. 2 O.p.

Uzasadniając wniesioną skargę Gmina [...] wyjaśniła, że pracownik GOPS starszy referent/inspektor P.P. zatrudniony od 1 stycznia 2010r. do 24 października 2013r. w ramach swoich obowiązków pracowniczych przygotowywał dokumentację elektroniczną do wykonywania przelewów z konta Ośrodka na konta osób uprawnionych do świadczeń rodzinnych. Jednak od 11 sierpnia 2010r. do 27 września 2013r. systematycznie fałszował dane i wystawiał fikcyjne decyzje o przyznaniu świadczeń rodzinnych dla 58 nieistniejących świadczeniobiorców, bez gromadzenia stosownych akt, co było wynikiem braku kontroli ze strony kierownika Ośrodka, któremu podlegał. Jeszcze przed skazaniem, jak podkreślono Gmina wezwała P.P. do naprawnienia szkody wyrządzonej kradzieżą, który wpłacił 46.870 zł, jednak po uprawomocnieniu się wyroku skazującego zaprzestał spłacania kolejnych kwot dla Ośrodka.

Skarżąca Gmina jest przekonana, że organ winien zaliczyć zwróconą kwotę w wysokości 46.870 zł na odsetki i umorzyć postępowanie w odniesieniu do tej części dotacji. Jednocześnie jak wskazała Skarb Państwa zostanie zaspokojony dwukrotnie, najpierw przez sprawcę przestępstwa P.P., a drugi raz w oparciu o zaskarżoną decyzję – przez Gminę [...].

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa - art.145 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art.134 § 1 p.p.s.a. sąd nie jest związany zarzutami skargi.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w zakreślonych tymi przepisami granicach, Sąd stwierdza, że kontrolowana decyzja nie narusza prawa. Stan faktyczny między stronami jest bezsporny. Minister Finansów nie kwestionuje faktu iż kwota dotacji w wysokości 46.870 zł została przez Gminę [...] zwrócona. Również sam fakt wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem jest między stronami bezsporny i w skardze Gmina nie kwestionuje obowiązku zwrotu kwot ustalonych w wyniku kontroli przeprowadzonej w GOPS . Nie jest kwestionowana także podstawa prawna do wydania decyzji w przedmiocie zwrotu dotacji. Jedyną kwestią sporną pozostaje objęcie zaskarżonymi decyzjami także kwoty zwróconej przez Gminę, która nastąpiła przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, wobec czego w ocenie Skarżącej zachodzą przesłanki do umorzenia w tej części postępowania.

W ocenie Sądu nie jest to stanowisko trafne. Sąd podziela w całości pogląd prawny zaprezentowany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art. 169 ust. 1 ufp dotacje udzielone z budżetu państwa:

1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,

2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości

- podlegają zwrotowi do budżetu państwa wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2.

Zgodnie z art. 169 ust. 6 upf w przypadku niedokonania zwrotu dotacji w terminie, o którym mowa w ust. 1 oraz w art. 150 pkt 5, art. 151 ust. 2 pkt 6, art. 168 ust. 1 i 2, organ lub inny dysponent części budżetowej, który udzielił dotacji, wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki.

Powyższy przepis nakłada na organ lub innego dysponenta części budżetowej, który dotacji udzielił, obowiązek wydania - w określonych prawem przypadkach - decyzji w sprawie zwrotu dotacji. Decyzja w przedmiocie zwrotu dotacji ma charakter deklaratoryjny, bowiem zobowiązanie do zwrotu dotacji powstaje z mocy prawa (wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 marca 2008 r., V SA/Wa 1748/07, LEX nr 506979 oraz Ludmiła Lipiec-Warzecha Ustawa o finansach publicznych . Komentarz wyd. ABC rok 2011) .

Deklaratywny charakter decyzji oznacza, że potwierdza ona tylko stan , który powstał z mocy prawa , a więc w określonym momencie – w tym przypadku w chwili, w której minął termin do zwrotu dotacji. Oznacza to, że zwrot dotacji po terminie określonym w art. 169 ust. 1 ufp nie zwalnia organu od obowiązku wydania decyzji , o której mowa w art. 169 ust. 6 i nie ma wpływu na treść tej decyzji – w tym przypadku na wysokość dotacji ustalonej do zwrotu. W ocenie Sądu wynika to wprost z treści powyższych przepisów.

Powyższe nie oznacza oczywiście , że zwrócona kwota nie ma zostać rozliczona przez organy i Gmina będzie zmuszona zwrócić całą kwotę, która została określona w decyzji. Stosownie do treści art. 67 ufp do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996 i 1579) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.). Zgodnie z art. 55 § 2 O.p. jeżeli dokonana wpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, wpłatę tę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim, w dniu wpłaty, pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę. I tak też powinna zostać rozliczona wpłata Gminy [...].

Na koniec należy dodać, że Gminie przysługuje w przypadku sporu o wysokość zobowiązania pozostałego do spłaty środek przewidziany w art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( t.j. Dz.U z 2016 r. poz. 599 ).

Podsumowując wskazać należy, że przeprowadzona kontrola sądowa zaskarżonej decyzji wykazała, że została ona wydana w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny i z zastosowaniem w sposób prawidłowy przepisów prawa, w szczególności art. 169 ust. 1 i 6 ufp.

Mając powyższe na względzie Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.