Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 574/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2007-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6336 Pożyczki   na   sfinansowanie kosztów szkolenia, zorganizowanie   dodatkowych   miejsc  pracy oraz   podjęcie   działaln
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.18 ust. 4a pkt 5
journal: Dz.U. 2001 nr 6 poz 56
law: Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 24 stycznia 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
article: art. 139 ust. 5 i  art. 146
journal: Dz.U. 2004 nr 99 poz 1001
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.) Protokolant Aleksandra Rygielska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 14 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia pożyczki z Funduszu Pracy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Starosta L., w oparciu o art. 6 ust. 6 pkt d oraz art. 18 ust. 4a pkt 5 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.) w związku z art. 139 ust. 5 i art. 146 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2004r. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) oraz art. 104 kpa, odmówił R. M. umorzenia pozostałej do spłacenia części pożyczki w kwocie 8880 zł oraz odsetek, które przysługiwałyby od tej kwoty w związku z umową Nr [...] (podjęcie działalności gospodarczej ze środków Funduszu Pracy).

W uzasadnieniu decyzji organ orzekający wskazał, iż w dniu 31 sierpnia 2000r., zgodnie z zawartą umową Nr [...] wnioskodawca otrzymał pożyczkę w kwocie 20000 zł na rozpoczęcie działalności gospodarczej. Zgodnie z tą umową, aby mieć możliwość umorzenia części pożyczki (do 50% plus odsetki od kwoty umorzenia) winien on spełnić wszystkie warunki umowy. Wobec nie wypełnienia warunków umowy wniosek strony z dnia 12 września 2002r. o umorzenie pozostałej część pożyczki, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, został załatwiony odmownie, co znalazło swoje potwierdzenie w wydanej przez Starostę L. w dniu [...] decyzji Nr [...].

Od wyżej wskazanej decyzji R. M. złożył odwołanie do Wojewody D., który utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Decyzję Wojewody wnioskodawca zaskarżył do Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 11 maja 2005r., sygn. akt 4 II SA/Wr 2635/02 uchylił zaskarżoną decyzję nie orzekając jednocześnie w przedmiocie jej wykonania.

Ponownie przeprowadzono postępowanie wyjaśniające, na podstawie którego ustalono, iż nie zachodzą przesłanki wymienione w art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Wystąpiono do Urzędu Miasta i Gminy w M. oraz MGOPS o zbadanie sytuacji społecznej strony. W odpowiedzi uzyskano informację, że nigdy nie korzystała ona z pomocy tych instytucji.

Wobec powyższego Starosta L. ponownie odmówił umorzenia części pożyczki na rozpoczęcie działalności gospodarczej (decyzja z dnia [...] Nr [...]).

W dniu 28 listopada (data wpływu 5 grudnia 2005r.) wnioskodawca złożył ponowne odwołanie, w którym podniósł te same argumenty dotyczące bardzo trudnej sytuacji ekonomiczno-gospodarczej. Wyliczył ponadto wszystkie zobowiązania wobec banków z tytułu zaciągniętych kredytów. Ponieważ Starosta L. nie znalazł podstaw do zmiany swojej decyzji przekazał sprawę do rozpatrzenia Wojewodzie D., który decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymał kwestionowaną decyzję w mocy. Po kolejnej skardze strony do WSA, wyrokiem z dnia 5 września 2006r. Sąd uchylił decyzję Wojewody D. i Powiatowego Urzędu Pracy.

Pismem z dnia 30 października 2006r. R. M. wystąpił do Starosty L. o ponowne rozpatrzenie możliwości umorzenia części pożyczki otrzymanej na rozpoczęcie działalności gospodarczej. Starosta L. pismem dnia 24 listopada 2006r. przekazał to pismo Powiatowemu Urzędowi Pracy. Według opinii prawnej uchylenie decyzji organu I i II instancji powoduje konieczność wydania decyzji umarzającej przyznaną pożyczkę.

WSA w uzasadnieniu do wyroku zobligował urząd do wyjaśnienia sprawy w zakresie sytuacji ekonomiczno-gospodarczej oraz społecznej strony z uwzględnieniem zeznań podatkowych oraz przeanalizowanie, w jakim okresie i na jaki cel zostały zaciągnięte kredyty. W opinii WSA działanie takie umożliwi podęcie właściwej decyzji. Jednocześnie w obu wyrokach sąd uznał, że brak jest podstaw do umorzenia części pożyczki na podstawie art. 18 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu wobec nie dochowania przez stronę warunków umowy. W celu dogłębnego zbadania sprawy umorzenia części pożyczki udzielonej na rozpoczęcie działalności gospodarczej tutejszy Urząd uzyskał opinię prawną, z której wynika, że obecnie nie zachodzi dodatkowa potrzeba badania sytuacji materialnej wnioskodawcy, ponieważ była ona znana na dzień składania wniosku z dnia 12 września 2002r., a zaistniałe po tej dacie fakty (całkowita spłata pożyczki) skutkowały wykonaniem wzajemnych zobowiązań, dlatego też brak jest podstaw do umorzenia części pożyczki.

Prowadząc dalsze postępowanie administracyjne przeprowadzono z wnioskodawcą rozmowę telefoniczną, w której zobligowano go do dostarczenia informacji o jego aktualnej sytuacji materialnej (m.in. o zadłużeniu, dalszym prowadzeniu lub nie przedsiębiorstwa). W wyniku tej rozmowy w dniu 24 stycznia 2007r. nadesłał on informację, z której wynika, że dalej prowadzi działalność gospodarczą oraz o zaciągniętych kredytach. W związku z koniecznością dokonania analizy sytuacji finansowej przedsiębiorstwa Urząd pismem z dnia 5 lutego 2007r. zobowiązał stronę do dostarczenia ksiąg rachunkowych za lata 2000-2002. Po otrzymaniu tej dokumentacji wystąpiono do Biura Rachunkowo-Księgowego K. G. o dokonanie analizy ekonomicznej. Z wykonanej analizy wynika, że w latach 2000-2003 sprzedaż ciągle się zmniejszała, działalność miała tendencje deficytowe i dlatego poniesione wydatki pokrywane były z innych źródeł.

Ponadto z przeprowadzonej analizy wynika, że w latach 2000-2002 po rozliczeniu zakupów, zapasów i sprzedaży powstały różnice na kwoty: rok 2000 -1456,88 zł, rok 2001 - 2418,20 zł, rok 2002 - 2587,24 zł. Kredyty zaciągnięte w tych latach potęgowały jeszcze kłopoty finansowe przedsiębiorstwa (obsługa kredytów). Tak więc, zła sytuacja ekonomiczna przedsiębiorstwa była spowodowana działaniami strony (zaciągnięte kredyty). Wysokość zaciąganych zobowiązań wielokrotnie przewyższała koszty pożyczki udzielonej na rozpoczęcie działalności gospodarczej w związku z tym stwierdzenie, że przyznana pożyczka przyczyniła się do problemów finansowych jest całkowicie nieprawdziwe.

W odwołaniu od powyższej decyzji R. M. wyraził swoje spostrzeżenia co do postawy PUP w L. Ś. wobec jego wniosków o umorzenie części pożyczki. Konsekwentnie podtrzymał przy tym swoje wcześniejsze stanowisko, o wpływie zaciągniętej z PUP pożyczki na jego dalszą sytuację finansową. Wskazał jednocześnie, że nieterminowość w spłacie odsetek od udzielonej pożyczki, nie powinna mieć żadnego wpływu na odstąpienie od żądania jej zwrotu w pełnej wysokości.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewoda D., na podstawie art. 138 § 1 kpa, art. 18 ust. 4a pkt 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.j. Dz.U. z 2001 r., Nr 6, poz. 56) w związku z art. 139 ust. 5 i art. 146 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2004r., Nr 99, poz. 1001 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W jej motywach organ odwoławczy podał, że spór R. M. z organem zatrudnienia zaistniał w 2002r. W dniu 12 września 2002r. strona złożyła bowiem w PUP w L. Ś. wniosek o umorzenie pozostałej do zapłaty kwoty pożyczki udzielonej w wysokości 20000 zł z Funduszu Pracy na podjecie działalności gospodarczej. Z uwagi na niedotrzymanie warunków umowy w zakresie terminowości spłat rat i odsetek pożyczki, w oparciu o stan prawny wynikający z art. 18 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, Starosta L. podjął w dniu [...] decyzję odmawiającą umorzenia pozostałej do spłaty części pożyczki. Przedmiotowa decyzja została przez odwołującego się zaskarżona do organu II

instancji. Organ odwoławczy, po analizie akt sprawy, uznał jednak stanowisko Starosty L. za prawidłowe, tym samym utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wobec zapadnięcia orzeczenia administracyjnego niezgodnego z żądaniem strony, R. M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

Sąd w wyroku z dnia 11 maja 2005r., sygn. akt 4 II SA/Wr 2635/02 uchylił orzeczenia organów obydwu instancji. Sąd uznał bowiem, że w przypadku braku przesłanek do umorzenia pożyczki na zasadzie art. 18 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu należało zbadać okoliczności szczególne, określone w art. 18 ust. 4a pkt 5 ustawy. A zatem, czy w przypadku strony za umorzeniem pożyczki przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne.

Powiatowy Urząd Pracy w L. Ś. wykonując zalecenia Sądu, po zebraniu dodatkowych materiałów w sprawie ustalił, że w okresie od 2001 r. do 2002r. sytuacja gospodarcza i ekonomiczne wnioskodawcy nie była na tyle trudna, aby mogła stanowić podstawę do umorzenia pozostałej do spłacenia kwoty pożyczki. Tym samym, w dniu 16 listopada 2005r., Starosta L. wydał ponownie decyzje odmawiającą umorzenia pozostałej do spłacenia części pożyczki. Przedmiotowa decyzja wyjaśniała przy tym, jakie dowody stanowiły podstawę do podjęcia takiego stanowiska w sprawie.

Orzeczenie Starosty L. zostało zaskarżone do organu II instancji. Organ ten, po analizie całości sprawy uznał, że nie zachodzą przesłanki pozwalające na umorzenie R. M. części pożyczki. Powyższe wyraził w decyzji z dnia [...]. Organ II instancji w uzasadnieniu swojego orzeczenia stwierdził przy tym, że działania PUP zmierzające do ustalenia sytuacji gospodarczo-społecznej, w jakiej znajdowała się strona w czasie złożenia wniosku o umorzenie spłaty części pożyczki były wyczerpujące i prawidłowe, pozwoliły bowiem na rzetelne zobrazowanie kondycji finansowej wnioskodawcy i jego rodziny. Organ II instancji wyraził również swój pogląd na działania strony w zakresie zawierania kolejnych, następujących po sobie umów pożyczek, czy też zaprzestania wypełniania zobowiązań finansowych wobec ZUS, Urzędu Skarbowego, poszczególnych banków, czy też spółdzielni mieszkaniowej. Instancja odwoławcza zajęła także stanowisko w przedmiocie, jakie zdarzenia i okoliczności można uznać za zaistnienie "szczególnych względów ekonomicznych."

Decyzja Wojewody D. została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Sąd ten wyrokiem z dnia 5 września 2006r., sygn. akt IV SA/Wr 178/06 uchylił orzeczenia obu instancji. Jak uzasadnił, pomimo przeprowadzenia przez organy orzekające postępowania wyjaśniającego, nie ustosunkowano się jednak do przedłożonych przez skarżącego zeznań podatkowych, nie ustalono, w jakim okresie i na jaki cel skarżący i jego żona zaciągali pożyczki, a końcowo nie oceniono, czy okoliczności te mogły stanowić podstawę uwzględnienia wniosku R. M.

Powiatowy Urząd Pracy w L. Ś., po otrzymaniu prawomocnego orzeczenia sądowego wszczął ponowne postępowanie wyjaśniające, zmierzająca do ustalenia sytuacji gospodarczej i ekonomicznej strony w okresie spłaty zaciągniętej z Funduszu Pracy pożyczki. I tak, kolejno:

- pismem z dnia [...] Nr [...] Urząd Pracy zwrócił się do strony o dostarczenie ksiąg rachunkowych (bilans, książka przychodów i rozchodów) za okres od września 2000r. do września 2001 r.

R. M. złożył żądane dokumenty, za pośrednictwem poczty w dniu 1 marca 2007r., które następnie przekazano do biura rachunkowego, w celu zbadania kondycji prowadzonej działalności.

- pismem z dnia [...] Nr [...] Urząd Pracy zwrócił się do odwołującego się o złożenie wyjaśnień, na jakie cele zaciągał pożyczki w bankach oraz w firmie Provident Polska S.A.

W odpowiedzi R. M. wskazał, że poszczególne pożyczki zaciągał w bankach i w Provident Polska S.A. na spłatę pożyczki udzielonej przez Urząd Pracy, zakup towarów, spłaty kredytów, spłaty innych zobowiązań, tj. czynszu za sklep, czynszu za mieszkanie, opłaty za energię, lekarstwa itp.

- w dniu 3 kwietnia 2007r. PUP w L. Ś. zwrócił się do radcy prawnego o wydanie opinii w sprawie R. M.

Radca prawny w sporządzonej w dniu 5 kwietnia 2007r. opinii wskazał, że dalsze prowadzenie postępowania administracyjnego w przedmiocie umorzenia pożyczki jest bezprzedmiotowe, albowiem dokonanie całkowitej spłaty pożyczki wraz z odsetkami spowodowało zniknięcie zawisłości sprawy. Radca Prawny zasugerował równocześnie wydanie decyzji umarzającej postępowanie w sprawie.

- Biuro Rachunkowo-Ksiegowe z L. Ś. dokonało na polecenie PUP analizy dokumentów Zakładu Handlowo-Usługowego strony w celu zbadania sytuacji finansowo-ekonomicznej firmy w latach 2000-2004. Jednocześnie ustalono też kwotę osiągniętych przez stronę przychodów z innych źródeł.

Zestawiając sporządzone dane ustalono, że w latach 2000-2002 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej R. M., przy ciągle zmniejszającej się sprzedaży, poniósł straty w łącznej wysokości wynoszącej 27078,72 zł, niemniej jednak równocześnie osiągnął dochody z tytułu zasiłku dla bezrobotnych, umowy

zlecenia, umowy o pracę w łącznej kwocie wynoszącej 44423,04 zł.

- według otrzymanej opinii prawnej sporządzonej w dniu 29 listopada 2006r. przez Kancelarię Prawną w B., na wniosek PUP w L. Ś., organ pierwszoinstancyjny powinien podtrzymać dotychczas prezentowane stanowisko w zakresie odmowy umorzenia części pożyczki. Jednocześnie przedmiotowa opinia wskazywała na brak przesłanek ustawowych pozwalających na dokonanie zwrotu części spłaconej przez R. M. pożyczki,

- pismem z dnia [...] Nr [...] PUP w L. Ś. zwrócił się do właściwego Urzędu Skarbowego o przesłanie informacji, czy zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2001-2004, przedstawione przez odwołującego się w Urzędzie Pracy, są zgodne ze złożonymi w Urzędzie Skarbowym.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. Ś. wyjaśnił, że dane wykazane w zeznaniu za rok 2001 zawierają różnice, które jednak nie mają wpływu na całościowe rozliczenie.

- wnioskiem z dnia [...] Nr [...] organ zatrudnienia zwrócił się do Provident Polska S.A. o podanie, czy R. M. zatrudniony był w Provident Polska S.A. i jakie uzyskiwał w tym czasie dochody.

W odpowiedzi pismem z dnia 5 lipca 2007r. wyjaśniono, że w okresie od dnia 18 października 2000r. do dnia 3 grudnia 2000r. współpracował z firmą na podstawie umowy agencyjnej, a następnie świadczył dla Provident Polska S.A. usługi jako przedstawiciel na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej na okres od dnia 4 grudnia 2000r. do dnia 8 listopada 2004r. Do pisma dołączono jednocześnie zaświadczenie o dochodach osiąganych w okresie od dnia 18 października 2000r. do dnia 8 listopada 2004r.

Jak ustalił to organ II instancji, kształtowały się one w wysokości od 123,20 zł do 1439,45 zł w pierwszych 5 miesiącach, a następnie na poziomie od 1700 zł do 3000 zł, aż do czasu ustania zatrudnienia. W miesiącach spłat pożyczki i odsetek od pożyczki przedstawiały się natomiast następująco:

- 06/2001 - 2083,71 zł, 07/2001 - 2814,65 zł, 08/2001 - 2031,92 zł, 09/2001 - 1767,99 zł, 11/2001 - 1767,74 zł, 12/2001 - 2712,63 zł (spłata raty i odsetek), 01/2002 -1991,18 zł, 03/2002 - 2309,00 zł, 04/2002 - 2915,29 zł, 05/2002 - 2268,76 zł, 06/2002 - 2398,29 zł, 07/2002 - 3025,30 zł.

Jak wynika z akt sprawy, w szczególności przedłożonych przez skarżącego dokumentów, w okresie spłaty pożyczki oraz prowadzonego postępowania administracyjnego dotyczącego umorzenia spłaty części pożyczki odwołujący się wraz z małżonką skorzystali z usług pożyczkodawcy Provident Polska S.A. pobierając:

- dnia 14 grudnia 2000r. pożyczkę w wysokości 1100 zł,

- dnia 12 kwietnia 2001 r. pożyczkę w wysokości 1100 zł oraz 3000 zł,

- dnia 12 października 2001 r. pożyczkę w wysokości 2000 zł,

- dnia 6 marca 2002r. pożyczkę w wysokości 3100 zł,

- dnia 25 kwietnia 2002r. pożyczkę w wysokości 3400 zł.

Organom obu instancji nie są znane dokładne wysokości pożyczek pobranych przez R. M. w innych bankach. Wiadomo jednak, że wskutek pobranych kredytów w roku 2005 skarżący nie uregulował zobowiązań wobec Raiffeisen Bank na kwotę - 6963, 28 zł, Banku Zachodniego (umowa kredytu z dnia [...]) na kwotę - 8994,88 zł, Banku PKO na kwotę - 9000 zł i 3815,71 zł, Deutsche Banku na kwotę - 31440,98 zł oraz Provident S.A. na kwotę - 20000 zł.

Skarżący poza wnioskiem skierowanym do PUP w L. Ś. o umorzenie części pożyczki, wystąpił również w sierpniu 2005r. do Urzędu Skarbowego o umorzenie zaległości podatkowej powstałej od lutego 2004r. do lipca 2005r. w łącznej wysokości 61588 zł.

Wyżej udokumentowane, skłania zatem do przyjęcia, iż pożyczkobiorca podejmował takie kroki finansowe, skutkiem których następowało pogłębianie kryzysu finansowego. To skłania do przyjęcia tezy, że na zaistnienie problemów finansowych nie miało wpływu otrzymanie pożyczki z Funduszu Pracy.

Zgodnie z planem spłat rat pożyczki i terminarzem spłat odsetek R. M. miał obowiązek spłacać raty pożyczki w wysokości 555 zł miesięcznie, poza pierwszą ratą wynoszącą 575 zł, a wysokości odsetek wynosiły od 29,16 zł do 107,22 zł poza pierwszą ustaloną w wysokości 654,08 zł.

Stosownie do obowiązującej w dniu nabycia, następnie w okresie spłacania, oraz w dniu złożenia wniosku o umorzenie części niespłaconej pożyczki, regulacji prawnej, tj. art. 18 ust. 4 i ust. 4a pkt 5 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu - pożyczka z Funduszu Pracy, udzielona osobie bezrobotnej na podjęcie pozarolniczej działalności, mogła być umorzona na wniosek pożyczkobiorcy przez starostę w wysokości 50 % pod warunkiem:

1. prowadzenia działalności przez okres co najmniej 24 miesięcy oraz po spełnieniu innych warunków określonych w umowie, w szczególności terminowych spłat rat pożyczki i odsetek bądź

2. zaistnienia szczególnych względów gospodarczych lub społecznych.

Niespornym w sprawie jest, że odwołujący się nie dochował w kilku przypadkach terminu spłaty zarówno rat jak i odsetek udzielonej pożyczki. Nie wypełnił zatem postanowień umownych w tym zakresie, w związku z czym nie mógł domagać się umorzenia pozostałej do spłaty pożyczki na podstawie art. 18 ust. 4 ustawy. Okoliczność tę Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu potwierdził zarówno w wyroku z dnia 11 maja 2005r., sygn. akt 4 II SA/Wr 2635/02 jak i w wyroku z dnia 5 września 2006r., sygn. akt IV SA/Wr 178/06.

Zdaniem organu II instancji, po dokonaniu oceny, czy w świetle okoliczności faktycznych sprawy, zachodzą w niej przesłanki wynikające z art. 18 ust. 4a pkt 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu do umorzenia pozostałej do spłaty wraz z odsetkami pożyczki ustalono, że przesłanki takie nie zachodzą. W szczególności umorzenie pożyczki jest instytucją nadzwyczajną. Dlatego też pożyczki udzielane z Funduszu Pracy powinny być z reguły spłacane przez pożyczkobiorców. Z tych też przyczyn, sytuacja gospodarczo-społeczna wnioskodawcy uzasadniająca podjęcie przez Starostę decyzji umarzającej spłatę pożyczki powinna odznaczać się cechą nadzwyczajności.

Organ odwoławczy, w odniesieniu do całego, począwszy od 2000r. czyli chwili zaciągnięcia pożyczki, zebranego w sprawie materiału dowodowego, wywiódł, iż w stosunku do odwołującego się nie można zastosować uprawnień wynikających z przepisu art. 18 ust. 4a pkt 5 tej ustawy.

Z dokonanych ustaleń nie wynika bowiem, co znalazło szerokie uzasadnienie zarówno w orzeczeniach organu II instancji zapadłych w roku 2002 i 2006 jak też niniejszym, aby po otrzymaniu pożyczki, wnioskodawcę dotknęły wyjątkowe, od niego niezależne, wypadki losowe. Należy również wyjaśnić, że w okresie spłaty pożyczki, wnioskodawca nie poniósł strat materialnych np. w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że spłacenie należności z tytułu pożyczki mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności. Nie powzięto także wiedzy, aby w spornym czasie zaistniała przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania przez niego opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, co w konsekwencji pozbawiałoby go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Reasumując, z analizy akt sprawy, w szczególności materiałów przedłożonych organowi II instancji, w związku ze złożeniem przez R. M. odwołania od decyzji Starosty L. z dnia [...] wynika, że po stronie skarżącego nie zaistniały przesłanki pozwalające na podjęcie przez Starostę orzeczenia umarzającego obowiązek spłaty zaciągniętego świadczenia finansowego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na tę decyzję R. M. wyjaśnił, że jego zdaniem stanowiska organów obydwu instancji nie są słuszne. Długie postępowanie wyjaśniające nie doprowadziło do podjęcia odpowiedniego rozstrzygnięcia. Nawet pomimo, iż Sąd Administracyjny dwukrotnie uchylił orzeczenia I i II instancji, organy te, żądając kolejnych dokumentów w sprawie, nie doprowadziły do jej właściwego zakończenia. Skarżący wskazał przy tym, że umorzeniu powinna podlegać kwota wynosząca 10000 zł, a nie 8880 zł, a on w każdej chwili może przedłożyć dodatkowe dokumenty w sprawie.

Dodał, iż czuje się bardzo skrzywdzony odmową umorzenia spłaty części pożyczki. Podniósł, iż jego sytuacja materialna jest nadal bardzo trudna, co wynika z konieczności spłaty pożyczki w całości. Nadal też posiada bardzo duże zaległości w ZUS-ie, urzędzie skarbowym oraz w wielu bankach i innych instytucjach. Wskazał, iż co prawda w prowadzonym przez niego kiosku koniunktura nieco się poprawiła, ale nie na tyle, aby regularnie mógł dokonywać spłat. Zaś działalność tę musi nadal prowadzić, bo inaczej pozostałby bez środków do życia.

Nadmienił też, że zaciągając kolejne kredyty pożyczkę z Funduszu Pracy spłacił w całości, gdyż bał się, że będą musieli to zrobić za niego poręczyciele.

Wobec powyższego, skarżący wniósł o uchylenie decyzji I i II instancji oraz umorzenie 50 % pożyczki wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 20 lipca 2002r.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody D. nr [...] z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty L. z dnia [...] orzekająca o odmowie, umorzenia kredytu udzielonego R. M. ze środków Funduszu Pracy na rozpoczęcie działalności gospodarczej.

Podstawę materialno- prawną do rozstrzygnięcia skargi stanowi art. 18 ust. 4 ust. 4a pkt 5 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity Dz. U. Nr 58, poz. 514 ze zm.) oraz umowa pożyczki z dnia 18.08.2000r.

Na mocy wyżej wymienionej umowy Powiatowy Urząd Pracy w L. Ś. udzielił wnioskodawcy pożyczki w kwocie 20.000 zł. na finansowanie działalności gospodarczej.

Powołana ustawa w dacie rozpoznania przez organy wniosku skarżącego o umorzenie pożyczki nie obowiązywała.

Zgodnie jednak z art. 139 ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocjach zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ( Dz. U. z 2004r. Nr 99, poz. 1001 ze zm.), która uchyliła ustawę z 14 grudnia 1994r., pożyczki z Funduszu Pracy otrzymane na podstawie umów zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy podlegają umorzeniu, rozłożeniu na raty, odroczeniu terminu zapłaty na zasadach określonych w przepisach dotychczasowych. Zatem według zasad wskazanych w art. 18 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.

Przypomnieć też należy że zaskarżone w sprawie decyzje zostały wydane wskutek ponownego rozpoznania sprawy przez organy administracji publicznej, po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 września 2006r. w sprawie IV SA/Wr 178/06, którym to wyrokiem po rozpoznaniu skargi wnioskodawcy uchylono decyzję organu I instancji odmawiającą umorzenia kolejnej pożyczki i II instancji utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzje owe zostały wydane po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dnia 11 maja 2005r. w sprawie sygn. akt 4 II SA/Wr 2635/02 którym to wyrokiem uchylono decyzję organu I instancji Starosty L. odmawiającą umorzenia pożyczki i II instancji - Wojewody D. utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji.

W decyzjach, które były przedmiotem kontroli w sprawie 4 II SA/Wr 2635/02 organy rozważały czy skarżący spełnia warunki określone w art. 18 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu i czy przepis ten daje podstawę do uwzględnienia wniosku o umorzenie pożyczki.

Negatywna w tym względzie ocena organów przy pierwotnym i ponownym rozpoznaniu wniosku została zaaprobowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 5 września 2006r. w sprawie IV SA/Wr 178/06 i wyroku z dnia 11 maja 2005r., a w sprawie 4II SA/Wr 2635/02 uznał, że skarżący nie spełniał warunków określonych zwłaszcza w §6 umowy pożyczki z dnia [...] uściślonej aneksem, z dnia [...]. Niespełnienie warunków umownych wyłącza możliwość umorzenia pożyczki w trybie powołanego wyżej przepisu.

W wyroku z dnia 11 maja 2005r. Sąd wskazał że organ zatrudnienia właściwy do umorzenia części pożyczki z Funduszu Pracy, po stwierdzeniu, że pożyczkobiorca nie spełnia warunków do jej umorzenia, wynikających z art.18 ust.4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu powinien w tym samym postępowaniu zbadać czy za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne, o jakich mowa w art. 18 ust. 4a pkt 5 tej ustawy. Sąd orzekający ponownie w tej sprawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 września 2006r. podzielił to stanowisko wskazując na wyrok NSA z 17 października 2001r., sygn. SA/Dz/298/00/ ONSA 2003 nr 1, poz. 15.

Sąd orzekając w sprawie po raz pierwszy zarzucił, że organy decyzyjne nie badały przesłanek szczególnych wskazanych w art. 18 ust. 4a pkt 5 powołanej ustawy a tym samym naruszyły art. 7 i 77 kodeksu postępowania administracyjnego.

W wyroku z dnia 5 września 2006r. sygn. akt IV SA/Wr 178/06 Sąd zarzucił, że organy rozpoznając sprawę i będąc po myśli art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w orzeczeniu sądu nie rozważyły przy ponownym rozpoznaniu sprawy istnienia przesłanki z art. 18 ust. 4a pkt 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, choć poprzedni wyrok zawierał takie wytyczne.

Przede wszystkim Sąd wskazał iż stanowisko organu odwoławczego sprowadzające się do twierdzenia, że okoliczności sprawy nie pozwolą na uznanie, że po otrzymaniu pożyczki skarżącego nie dotknęły, wyjątkowe niezależne od niego wypadki losowe, gdyż tylko takie dają podstawę do przyjęcia, że zachodzą szczególne względy gospodarcze lub społeczne dające podstawę do częściowego umorzenia pożyczki, należy uznać w okolicznościach faktycznych sprawy za przedwczesne.

Powyższe uwagi Sąd odniósł także do stwierdzenia organów że we wniosku o pożyczkę skarżący wskazywał orientacyjny zysk netto 7.800 zł miesięcznie, co daje podstawę do uznania, że właściwie rozpoznał rynek; Z chwilą zawarcia umowy, też wyraził wolę spłaty pożyczki. Z powyższego wynika, że musiał doskonale znać swoją obecną i przyszłą kondycję finansową bowiem zobowiązał się do całkowitego rozliczenia z pożyczki. Do dnia złożenia wniosku tj. 12.09.2002r. nie zgłaszał żadnych wątpliwości i zastrzeżeń co do treści umowy, zobowiązań z niej wynikających, nie zgłaszał trudności w spłacie kolejnych rat, nie korzystał z pomocy społecznej, nieprzerwanie prowadził działalność gospodarczą. Organ wskazał również ,że w pojęciu "szczególne względy" nie mieści się stan gospodarczy jakim jest nieefektywny rynek zbytu, czy brak właściwego podejmowania decyzji w zaspokajaniu zobowiązań finansowych.

W ocenie organu wnioskodawca prowadząc działalność gospodarczą podejmował nierozważne kroki w zakresie poprawy swojej sytuacji finansowej. Efektem było zawieranie kolejnych umów, pożyczki z PROVIDENT POLSKA S.A., gdzie kwota należności głównej była tylko niewiele wyższa od kosztów udzielenia pożyczki, od roku 2004r zaprzestanie wypełnienia zobowiązań finansowych wobec ZUS, Urzędu Skarbowego i spółdzielni mieszkaniowej, a przy tym zaciąganie dalszych zobowiązań finansowych w Providencie czy innych bankach. Podobne kroki podejmowała zona wnioskodawcy.

Uzasadniając wyrok wydany w sprawie IV SA/Wr 178/06 sąd ponadto stwierdził, że organ odwoławczy rozpoznając ponownie sprawę z naruszeniem art. 7 i art. 77 k.p.a. nie wyjaśnił wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i nie ocenił w sposób wszechstronny zebranego w sprawie materiału dowodowego jak tego wymaga art. 80 k.p.a. Nie ustosunkował się do przedłożonych zeznań podatkowych , nie wyjaśnił, nie ustalił w jakim okresie, na jaki cel skarżący i jego żona zaciągali pożyczki w firmie PROVIDENT POSKA S.A. Złymi wynikami prowadzonej działalności gospodarczej obciążył skarżącego i negatywnie a priori ocenił zaciągnięte przez skarżącego i jego żonę pożyczek w firmie PROVIDENT, nie wyjaśniając i nie ustalając na jaki cel pożyczki te były zaciągane.

Ponadto, sąd podniósł, iż ocenę istnienia przesłanek z art. 18 ust. 4 a pkt 5 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu należy dokonać na datę złożenia wniosku; w ocenie sądu naruszenie powołanych wyżej przepisów mogło mieć idealny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej upsa- ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Mając na uwadze powyższy przepis przede wszystkim należy stwierdzić że w niniejszym postępowaniu sąd jest związany oceną prawną wyrażoną przez Sąd w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 września 2006r. w sprawie IV SA/Wr 178/06 jak również i wyroku z dnia 11 maja 2005r. w sprawie 4 II SA/Wr 2635/02, w których Wojewódzki Sąd Administracyjny przesądził, iż skarżący nie spełnił warunków określonych zwłaszcza w §6 umowy pożyczki z dnia 18 sierpnia 2000 r., a ten fakt wyłącza możliwość umorzenia pożyczki do 50% w trybie art. 18 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu.

W powyższym stwierdzeniu mieści się ocena Sądu faktu podniesionego przez skarżącego w skardze, że opóźnienia w spłacie rat i odsetek były niewielkie, kilkudniowe.

Sąd rozpoznający skargę w sprawie IV SA/Wr 178/06 przesądził również iż wniosek skarżącego o umorzenie pożyczki winien być rozpoznany w oparciu o art. 18 ust. 4a pkt 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu jak również i to, że rozumienie tego przepisu jest takie jakie przedstawiały organy.

Mianowicie iż szczególne względy gospodarcze i społeczne przemawiające za umorzeniem pożyczki - to sytuacje nadzwyczajne, losowe.

Zgodnie ze wskazaniami Sądu zawartymi w niniejszej sprawie obowiązkiem organów było przeprowadzenie postępowania uzupełniającego w szczególności w kwestii motywów jakimi się kierował wnioskodawca i jego żona pobierając pożyczki a także ocena całego materiału dowodowego.

Jak stwierdzono wyżej art. 153 upsa stanowi o związaniu Sądu orzekającego oceną prawną wyrażoną przez Sąd orzekający wcześniej w niniejszej sprawie a związanie to zgodnie z jednolitym poglądem doktryny i orzecznictwa, obejmuje również wskazania co do dalszego toku postępowania (patrz wyrok NSA z 2 czerwca 1999, IV SA587/97, wyrok NSA 25 grudnia 1999, NSA 770/97- wyroki niepublikowane).

Ocena prawna jest wiążąca tylko o tyle o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych - zatem traci ona moc wiążącą w razie zmiany ustawy, zmiany okoliczności faktycznych sprawy, a także po wzruszeniu orzeczenia w przewidzianym do tego trybie (por. wyrok NSA z 27 czerwca 1990r., SA/Wr 137/90, OSNA 1990 nr 2-3 poz. 51, wyrok NSA z 26 czerwca 2000 I SA/Ka 2408/98 (Lex Polonica).

W sprawie nie zaistniały opisane wyżej okoliczności wyłączające związanie oceną prawną, dokonaną przez Sąd w wyroku z dnia 5 września 2002r.

Zatem w niniejszym postępowaniu w granicach sprawy Sąd orzekający podjął badania czy organy wydające decyzję wypełniły zalecenia Sądu - naruszenie bowiem przez organy postanowień komentowanego przepisu powoduje konieczność uchylanie zaskarżonej decyzji (por. wyrok NSA z 21.10.1999r, IV SA 1681/97/niepublikowany/).

W ocenie Sądu organy wydające przedmiotowe decyzje nie naruszyły art. 153 upsa. Przeprowadzały dodatkowe dowody w zakresie wskazanym przez sąd.

Przede wszystkim Urząd Pracy po wezwaniu skarżącego uzyskał od niego księgi rachunkowe - ich analiza dokonana na zlecenie PUP przez Biuro Rachunkowo- Księgowe w L. Ś. - wskazuje na zmniejszającą się w latach 2000-2002, (a także w okresie do 2004r.) w ramach prowadzonej działalności, sprzedaż, straty w łącznej wysokości 27. 078,72 zł w tym 15.600 zł kredytu i odsetki od kredytu ale także dochody z tytułu zasiłku dla bezrobotnych, umowy zlecenia, umowy o pracę - w łącznej kwocie 44.423,04 zł, czyli przychód w kwocie 17.000 zł.

Na pytanie PUP - Urząd Skarbowy w L. Ś. potwierdził pismem z 11.07.2001r. wyjaśnienia skarżącego dotyczące wysokości dochodu w latach 2001-2004.

Uzyskano również w dniu 5.07.2007r. odpowiedź PROVIDENT POLSKA S.A. z której wynika, iż skarżący współpracował z firmą od 18.10.2000 do 3.12.2000 na podstawie umowy agencyjnej a następnie od 4.12.2000 do 8.11.2004r. na podstawie umowy cywilnoprawnej a jego zarobki do września 2002, kształtowały się od 116,27zł. (grudzień 2000) do 3000zł miesięcznie, a po tym okresie od 1900 zł do 3700 zł miesięcznie.

Rozpytany na okoliczność celów na jakie zaciągał pożyczki w bankach oraz firmie PROVIDENT POLSKA S.A., skarżący wyjaśnił iż wykorzystywał je na spłatę pożyczki udzielonej przez PUP, na zakup towarów, spłaty innych kredytów, opłaty innych zobowiązań np. czynszu, energii, leków.

Z pisma skarżącego z dnia 23.01.2007 wynika, że posiada ogromne zadłużenia w bankach - Zachodnim i Deutsche Bank S.A.

Według Sądu ocena nowego zebranego materiału dowodowego (po uchyleniu decyzji Sądu z 5 września 2006) a także i dotychczasowego została dokonana prawidłowo.

Nie wynikają z nich szczególne okoliczności gospodarcze ani społeczne -uzasadniające umorzenia pożyczki.

Należy zwrócić uwagę iż wnioskodawca nie posiada zadłużenia w Urzędzie Skarbowym z tytułu obowiązkowych zobowiązań za lata 2001-2002, pożyczki pobrane w PROVIDENT POLSKA Spółka Akcyjna były stosunkowo niewielkie bo 14.12.2000r.udzielono pożyczkę w kwocie 1.100 zł, 12,04.2001r. w kwocie 1.100 zł i 3000 zł., 12.10.2001r. w kwocie 2000 zł, 6.03.2000 r. w kwocie 3.400zł., spłata zaś trat miesięcznych ustalona przez organy od czerwca 2001 do lipca 2002r. przekraczała niejednokrotnie całą pożyczkę pobraną w PROVIDENCIE POLSKA S.A.

Niewątpliwie z materiału dowodowego wynika, że przyczyną zadłużenia skarżącego na dzień dzisiejszy w co najmniej wskazanej przez organ II instancji kwocie 70.000 zł , jest fakt pobierania pożyczek.

Uzasadnienie ich pobierania nie wynika z dokumentacji księgowej firmy wnioskodawcy. Skarżący nie przedstawił również żadnych okoliczności losowych, rodzinnych, które miałyby zadecydować o zaciąganiu pożyczek.

Jako paradoks należy również ocenić twierdzenia skarżącego iż to pożyczka, o której umorzenie wnosi doprowadziła go do złej sytuacji materialnej, wysokość raty spłaty pożyczki wynosiła 555 zł, (poza pierwszą wynoszącą 575 zł.) a odsetki w kwocie od 29,16 do 107,22 zł. miesięcznie.

Niezrozumiały jest również zarzut wyartykułowany w skardze dotyczący braku stwierdzenia przez Sąd wykonalności decyzji, który to brak według wnioskodawcy spowodował negatywne rozpoznanie jego wniosku.

Przypomnieć bowiem należy, iż wydane w niniejszej sprawie decyzje a uchylone dwukrotnie przez Sąd były decyzjami odmownymi. Nakaz wykonania decyzji może się odnieść do decyzji zawierającej konkretne rozstrzygnięcie w zakresie określonych praw, czy obowiązków. Takich cech nie miały wydane przez organ decyzje rozstrzygające wniosek skarżącego z dnia 12.09.2002r.

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, iż organy przy wydawaniu decyzji nie naruszyły prawa a to po myśli art. 151 upsa uzasadnia oddalenie skargi.