Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 720/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Rozgraniczenie nieruchomości
Koszty postępowania
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 262 par. 1 pkt 2, art. 264 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 31 ust. 2, 3 i 4
journal: Dz.U. 2016 poz 1629
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2018 r. sprawy ze skarg M. P., W. R., K. R., A. K. i A. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...]. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego M. P. kwotę [...]- ([...]) złotych, na rzecz W. R. i K. R. solidarnie kwotę [...]- ([...]) złotych oraz na rzecz A. K. i A. K. solidarnie kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], Wójt Gminy K. działając na podstawie art. 123 i art. 264 § 1 w zw. z art. 262 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej: "K.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku W. i K. R. z dnia [...] r. o rozgraniczenie działki nr [...] z działką nr [...], a także działki nr [...] z działką nr [...], położonych w miejscowości O., ustalił koszty postępowania w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości na łączną kwotę [...]zł, na którą składają się koszty czynności geodety (pkt 1). Jednocześnie zobowiązał właścicieli rozgraniczanych nieruchomości do poniesienia ustalonych w niniejszym postępowaniu kosztów tj.: W. i K. małż. R. w kwocie [...]zł, M. P. w kwocie [...]zł oraz A. i A. małż. K. w kwocie [...]zł, a także ustalił termin uiszczenia kosztów na dzień [...] r. (pkt 2 i 3).

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wójt Gminy K. wyjaśnił, że postępowanie rozgraniczeniowe wszczęte zostało na wniosek W. i K. R., jednak zakończyło się umorzeniem postępowania na podstawie decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] r. i przekazaniu sprawy do Sądu Rejonowego w K. . Następnie organ I instancji wskazał, że już dwukrotnie wydawał postanowienia w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczonego (z dnia [...] r., nr [...], z dnia [...] r., nr [...]), które w wyniku wniesionych przez strony postępowania zażaleń, były uchylane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a sprawa przekazywana do ponownego rozpoznania przez organ I instancji (postanowienie z dnia [...] r., nr [...], z dnia [...] r., nr [...]).

W dalszej kolejności organ I instancji wyjaśnił, że Gmina K. prowadząc postępowanie rozgraniczeniowe poniosła koszty nie wynikające z jej ustawowych obowiązków, gdyż sprawa została wszczęta na wniosek strony. Z rachunku przedłożonego do zapłaty przez geodetę wynika, że na koszty postępowania rozgraniczeniowego składają się czynności geodety związane z rozgraniczeniem nieruchomości w kwocie [...]zł brutto ([...] zł + [...] zł VAT 23%), wynikające z przedłożonej faktury VAT z dnia [...] r., nr [...]. W odpowiedzi na zapytanie organu geodeta wyjaśnił, że składając ofertę kalkulował przewidywany zakres koniecznych do wykonania prac. Uwzględnił liczbę granic, ich długość, liczbę sąsiadów, liczbę punktów granicznych do odszukania, liczbę punktów do ustalenia, jakie materiały istnieją w ośrodku dokumentacji. W tym konkretnym przypadku, czynności dotyczyły dwóch granic: pierwszej między działkami nr [...] i [...] z działką nr [...] oraz drugiej między działkami nr [...] i [...] z działką nr [...]. Jako wykonawcy skalkulował wynagrodzenie dla tych granic odrębnie w wysokości [...] zł brutto (w tym VAT 23%) dla każdej. Oceniając wysokość skalkulowanych przez biegłego kosztów organ I instancji uznał, że są one adekwatne do nakładów niezbędnych do dokonania rozgraniczenia. Nie bez znaczenia jest również fakt, iż z uwagi na konfliktowość podobnych spraw inni biegli z terenu powiatu kolskiego nie odpowiedzieli na skierowane do nich oferty.

Następnie Wójt wyjaśnił, że organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 153 k.c.), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Zdaniem organu I instancji udział w postępowaniu w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron biorących w nim udział, a nie tylko wnioskodawcy postępowania. Interes stron przejawia się przy tym w ustaleniu stabilnej granicy między sąsiadującymi nieruchomościami. Oznacza to, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu administracji publicznej, obciążają strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, na zasadach określonych w art. 152 k.c. Na poczet ustalonych należności strony postępowania nie uiściły żadnych kwot, stąd postanowiono obciążyć je kosztami w częściach równych. Z uwagi na fakt, że aktem notarialnym z dnia [...] r., nr [...], nieruchomość oznaczona nr [...], położona w miejscowości O., będąca przedmiotem rozgraniczenia została przekazana przez R. i B. P. na rzecz syna M. P., stroną postępowania w sprawie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego stał się M. P..

Zażalenia na powyższe postanowienie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosły wszystkie strony postępowania.

W. i K. R. wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu zażalenia podnieśli, że Wójt nie uwzględnił wszystkich wytycznych Kolegium zawartych w postanowieniu z dnia [...] r., albowiem nie poparł swojej decyzji zrozumiałymi dla stron wyliczeniami stawek wynagrodzenia geodety i nie wskazał jakie kwoty złożyły się na powstanie należności. Ponadto Wójt w dalszym ciągu nie poinformował stron jakimi argumentami kierował się przy rozdziale kosztów na poszczególne strony, a w szczególności dlaczego odwołujący zostali zobowiązani do zapłaty kwoty o [...] zł wyższej, niż pozostałe strony.

M. P. wskazał, że nie widzi zasadności zapłaty nałożonej kwoty, ponieważ jest to kolejne postępowanie o rozgraniczenie wszczęte na wniosek W. i K. R.. Sąsiedzi A. i A. K., wraz z jego rodzicami B. i R. P., którzy byli poprzednimi właścicielami przejętej przez niego działki, nie wyrażali zgody na pokrycie kosztów rozgraniczenia. Ponadto, wynik pomiaru będącego przedmiotem obecnego postępowania jest niemal identyczny z rezultatem pomiaru wcześniejszego, zleconego przez W. i K. R..

A. i A. K. podnieśli, że nie byli stroną, która żądała ustalenia już istniejących granic. Co więcej, protokół z czynności ustalenia granic na nieruchomości z dnia [...] r. jest aktem zobowiązującym dla wszystkich jego uczestników, którzy go podpisali, w tym małżeństwa R. .

Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 124 § 2 i art. 123 w zw. z art. 264 § 2 K.p.a., postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wyjaśnił, że wbrew zarzutom zażalenia przyjęta przez organ I instancji zasada obciążenia kosztami postępowania rozgraniczającego wszystkich stron tego postępowania nie narusza przepisów prawa. Utrwalone jest bowiem w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, zgodnie z którym mimo że postępowanie rozgraniczeniowe może przebiegać w dwóch stadiach: administracyjnym i sądowym, to sama instytucja prawna "rozgraniczenia nieruchomości" - choć uregulowano ją w dwóch aktach prawnych (Prawie geodezyjnym i kartograficznym oraz Kodeksie cywilnym) stanowi jedną całość. Powyższe ma istotne znaczenie dla ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego (na jego administracyjnym etapie) i sposobu obciążania nimi stron w konkretnej sprawie. Oznacza bowiem, że dokonując rozliczenia tych kosztów należy uwzględniać nie tylko treść przepisów dotyczących ponoszenia kosztów w postępowaniu administracyjnym (art. 261 - 267 K.p.a.), ale także przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zasad rozgraniczania nieruchomości (art. 152- 153 K.c.).

Skoro zatem, jak wynika z art. 152 - 153 K.c., postępowanie rozgraniczeniowe toczy się w istocie w interesie wszystkich podmiotów uczestniczących w rozgraniczeniu (wszystkich właścicieli sąsiednich i rozgraniczanych nieruchomości), to też wszyscy oni są zobowiązani do udziału w tych kosztach, bez względu na to, którzy z nich żądali wszczęcia tego postępowania.

Dalej Kolegium wyjaśniło, że organ I instancji ponownie prowadząc postępowanie prawidłowo ustalił krąg stron postępowania rozgraniczeniowego, stosownie do wskazań zawartych w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] r., nr [...]

Odnosząc się do zarzutów stron postępowania dotyczących kosztów postępowania rozgraniczeniowego wskazano, że Wójt Gminy K. pismem z dnia [...] r. zwrócił się do geodety przeprowadzającego postępowanie rozgraniczeniowe o przedstawienie kalkulacji kosztów pracy w związku z przedłożoną fakturą. W odpowiedzi wykonawca zlecenia poinformował, że składając ofertę, kalkulowano przewidywany zakres prac do wykonania. Uwzględniono liczbę granic, ich długość, liczbę sąsiadów, liczbę punktów granicznych do odszukania, liczbę punktów do ustalenia. Jak wskazano w odpowiedzi wszelkie analizy przed złożeniem oferty mają charakter kalkulacji, gdyż nie da się ustalić przed wykonaniem pracy dokładnego zakresu czynności, które ostatecznie należy wykonać wykonując robotę geodezyjną. W tym konkretnym przypadku czynności dotyczyły dwóch granic: pierwszej między działkami nr [...] i [...] z działką nr [...] oraz drugiej między działkami nr [...] i [...] z działką nr [...]. Wynagrodzenie dla tych granic skalkulowane zostało odrębnie w wysokości [...] zł brutto dla każdej. Przy takim wynagrodzeniu dla dwóch granic łączne wynagrodzenie skalkulowane wyniosło [...] zł brutto.

Skargi na wyżej opisane postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyły wszystkie strony postępowania.

M. P. w skardze z dnia [...] r. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, a także zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 77 § 1, art. 80, art. 138 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. poprzez uznanie, że zgromadzony materiał dowodowy daje podstawę do obciążenia kosztami postępowania wszystkich stron (sąsiadów), a także naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 152 K.c. w zw. z art. 264 § 1 i 2 K.p.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. uznanie, że w postępowaniu rozgraniczeniowym zawsze ma zastosowanie zasada równego obciążania stron kosztami postępowania, niezależnie od okoliczności faktycznych sprawy.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że z tezy uchwały I OPS 5/06 nie wynika, iż w każdym przypadku organ, prowadząc postępowanie rozgraniczeniowe, musi jego kosztami obciążyć wszystkie osoby, biorące w nim udział. We wspomnianej wyżej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny dopuścił bowiem jedynie możliwość obciążenia właścicieli sąsiadujących nieruchomości takimi kosztami, nie stwierdzając jednak kategorycznie, że tego rodzaju rozstrzygnięcie musi zawsze zapaść w takim postępowaniu. Przeciwne stanowisko ograniczałoby bowiem organowi swobodę stosowania w postępowaniu rozgraniczeniowym art. 262 § 1 K.p.a., a wiec swobodę w ocenie, które z wygenerowanych w toku postępowania kosztów strona powinna ponieść w związku z tym, że albo wynikły one z jej winy albo zostały poniesione w jej interesie lub na jej żądanie.

W. i K. R. w skardze z dnia [...] r. wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Uzasadniając złożoną skargę W. i K. R. wskazali, że zostali zobowiązani zostali do uiszczenia wysokich kosztów postępowania rozgraniczeniowego ustalonych w oparciu o ofertę przedstawioną przez geodetę, sporządzoną przy założeniu, że dojdzie do rozgraniczenia nieruchomości. Do rozgraniczenia jednak nie doszło, a geodeta wystawił rachunek nie przedstawiając jakie dokładnie czynności wykonał.

A. i A. K. w skardze z dnia [...] r. wnieśli o uwzględnienie skargi i obciążenie kosztami postępowania rozgraniczeniowego inicjatorów postępowania, tj. małżonków R., których zachowanie było skutkiem umorzenia postępowania.

W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że postępowanie rozgraniczeniowe zostało umorzone z uwagi na fakt, iż wnioskodawcy małż. R. nie wyrazili zgody na przebieg granic zaproponowany przez geodetę powołanego przez Wójta na etapie postępowania administracyjnego, co też zmusiło organ do umorzenia postępowania oraz rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.

W odpowiedziach na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), postanowieniami z dnia 29 sierpnia 2017 r. o sygn. akt 721/17 i 722/17 postanowił połączyć sprawy ze skarg W. i K. R. oraz A. i A. K. do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą ze skargi M. P. o sygn. akt II SA/Po 720/17 i prowadzić je dalej pod sygnaturą II SA/Po 720/17.

Na rozprawie w dniu [...] r. Sąd postanowił zwrócić się do Sądu Rejonowego w K. o wypożyczenie na okres 7 dni akt administracyjnych Wójta Gminy K. dołączonych do sprawy [...].

W wykonaniu zarządzenia z dnia [...] r. z nadesłanych akt administracyjnych Wójta Gminy K. sporządzono kserokopie dwóch protokołów granicznych z dnia [...] r. geodety J. K., dwóch postanowień z dnia [...] r. o wszczęciu postępowania, oferty na prace geodezyjne z dnia [...] r., umowy zlecenia nr [...] z dnia [...] r., faktury VAT nr [...] z dnia [...] r. i pisma geodety J. K. z dnia [...] r., które następnie dołączono do akt sprawy.

Na rozprawie w dniu [...] r. Sąd działając na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. przeprowadził dowód z wyżej wymienionych dokumentów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skargi zasługują na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn, niż w nich wskazano.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego K. z dnia [...] r., nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy K. z dnia [...] r., nr [...], w którym ustalono i obciążono kosztami postępowania rozgraniczeniowego W. i K. małż. R. w kwocie [...]zł, M. P. w kwocie [...]zł oraz A. i A. małż. K. w kwocie [...]zł.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że w postępowaniu administracyjnym dotyczącym ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego zastosowanie ma przepis art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., zgodnie z którym stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Oznacza to, że udział w kosztach postępowania administracyjnego zależy od posiadania przez określony podmiot interesu prawnego, czyli interesu własnego, indywidualnego, opartego na konkretnym przepisie prawa powszechnie obowiązującego. Dlatego też przy wielości stron postępowania należy oceniać czy dane rozstrzygnięcie wpływa na sytuację prawną tylko wnioskodawcy, czy również pozostałych stron postępowania.

Założenia te legły u podstaw uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którą organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 153 K.c.), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu wskazano, że udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że postępowanie to toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Interes prawny jest bowiem kategorią obiektywną. Twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. W przypadku postępowania rozgraniczeniowego wszczętego na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości może stać na stanowisku, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic, a co za tym idzie, nie powinien ponosić kosztów rozgraniczenia, które w jego ocenie zostało wszczęte zbyt pochopnie, to jednak ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc twierdzić, iż rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w jego interesie.

W kontekście powyższego należy również wyjaśnić, że w świetle przepisów rozdziału 6 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2016 r., poz. 1629 ze zm.; dalej: "u.p.g.i.k.") w administracyjnym postępowaniu rozgraniczeniowym możliwe jest wydanie trzech rodzajów decyzji: (1) decyzji o rozgraniczeniu wydanej na podstawie art. 33 ust. 1 ustawy, poprzedzonej ustaleniem przebiegu granicy bądź w oparciu o dowody wymienione w art. 31 ust. 2 ustawy, bądź - w przypadku braku dowodów - na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy (art. 31 ust. 3 ustawy); (2) decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie rozgraniczenia w związku z zawarciem przez strony ugody przed uprawnionym geodetą (art. 105 § 1 K.p.a. w związku z art. 31 ust. 4 u.p.g.i.k.), bądź w następstwie bezprzedmiotowości postępowania z innych przyczyn (np. skutecznego cofnięcia wniosku albo połączenia nieruchomości oddzielonych granicą lub skupienia ich w rękach jednego właściciela (art. 105 K.p.a.); (3) decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego i przekazaniu z urzędu sprawy do rozpatrzenia sądowi powszechnemu (art. 34 ust. 2 ustawy) wydanej w sytuacjach określonych w art. 34 ust. 1 ustawy tj. w związku z niedojściem do zawarcia ugody lub brakiem podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu.

Jeżeli w postępowaniu administracyjnym nie dojdzie do zawarcia ugody i nie ma podstaw do rozgraniczenia w drodze decyzji, upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje organowi prowadzącemu postępowanie, który umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi (art. 34 ust. 1 i 2 ustawy). Uregulowanie to oznacza, że postępowanie administracyjne w takim przypadku ogranicza się do przygotowania wstępnego materiału dowodowego dla sądu.

W kontrolowanej sprawie Wójt Gminy K. zakończył postępowanie rozgraniczeniowe decyzją wydaną na podstawie art. 34 ust. 2 u.p.g.i.k. o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego i przekazaniu z urzędu sprawy o rozgraniczenie Sądowi Rejonowemu w K. . Sprawa została zarejestrowana w sądzie pod sygn. akt [...], a pierwsze posiedzenie sądu wyznaczono na dzień [...] r. (k. 493, 517 akt adm.). Na dzień [...] r. wyznaczono z kolei oględziny nieruchomości (k. 645 akt adm.).

Tym samym należy przyjąć, że organ administracji uznał, że spór o granicę wystąpił, a jego rozstrzygnięcie w postępowaniu administracyjnym nie jest możliwe. Z protokołu granicznego dotyczącego działki nr [...], sporządzonego przez geodetę J. K., wynika, że K. i W. R. kwestionują przebieg granic wskazanych w operacie sporządzonym przez J. S. i wskazują inny jej przebieg. Z kolei jeszcze inny przebieg granicy wynika z materiałów z założenia ewidencji, tj. mapy i szkicu z uczytelnienia. Na szkicach granicznych granice wskazane przez K. i W. R. oznaczono kolorem czerwonym, granice wskazane przez A. i A. K. oznaczono kolorem niebieskim (granica pokrywa się z granicą z operatu sporządzonego przez J. S.), a kolorem zielonym oznaczono granicę wynikającą z materiałów z założenia ewidencji. Analogiczna sytuacja miała miejsce w przypadku granic działki nr [...]. Inna jest granica wskazywana przez K. i W. R. (oznaczona kolorem czerwonym), inna wskazywana przez R. i B. P. (oznaczona kolorem niebieskim, pokrywa się z granicą z operatu sporządzonego przez J. S.), a inna wynika z materiałów z założenia ewidencji (oznaczona kolorem zielonym). Strony odmówiły podpisania protokołów (k. 82 akt sąd.) W uzasadnieniu decyzji umarzającej postępowanie rozgraniczeniowe Wójt wskazał, że w sprawie bezsprzecznie zaistniał spół graniczny. Dokumenty zbadane dla potrzeb sprawy o rozgraniczenie nie dały wystarczających podstaw do ustanowienia granicy według stanu prawnego nieruchomości, a oświadczenia stron postępowania są w tym zakresie sprzeczne. W trakcie rozprawy na gruncie w dniach [...] r. oraz [...] r. nie doszło do zawarcia ugody (k. 53 – 55 akt sąd. sygn. 721/17).

W kontekście powyższego powtórzyć więc należy, że orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., organ może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania, albowiem ustalenie granic nieruchomości leży w interesie wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów stały się sporne. W rozpoznawanej sprawie niewątpliwie istnieje spór co do przebiegu granic. Już samo bowiem przekazanie na podstawie art. 34 ust. 2 u.p.g.i.k. sprawy o rozgraniczenie sądowi powszechnemu jest potwierdzeniem wystąpienia sporu o przebieg granicy, którego w postępowaniu administracyjnym nie udało się rozstrzygnąć. Zatem zainicjowane przez K. i W. R. postępowanie rozgraniczeniowe prowadzone było również w interesie pozostałych właścicieli rozgraniczanych nieruchomości, a w konsekwencji także i oni powinni być obciążeni kosztami rozgraniczenia. Wobec tego organy słusznie uznały, że w sprawie należało obciążyć wszystkich właścicieli rozgraniczanych nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania.

Odnosząc się do powołanego przez M. P. wyroku NSA z dnia 30 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 2211/14, należy wskazać, że zapadł on na tle odmiennego stanu faktycznego. W rozpatrywanej przez NSA sprawie postanowienie o kosztach postępowania rozgraniczeniowego zapadło w sytuacji, w której sąd powszechny prawomocnym postanowieniem dokonał ustalenia przebiegu prawnej granicy pomiędzy nieruchomościami, a zatem brak było w ogóle podstaw do prowadzenia w tym przypadku, po raz kolejny, postępowania rozgraniczeniowego. Nadto w późniejszych orzeczeniach NSA wskazywał, że skoro w myśl art. 152 Kodeksu cywilnego koszty rozgraniczenia ponoszą właściciele sąsiadujących nieruchomości po połowie, to jest to reguła ich ponoszenia przez strony sporu bez względu na towarzyszące im zamiary w zainicjowaniu sporu granicznego i bez względu na sposób jego zakończenia (decyzją rozgraniczeniową rozstrzygającą sprawę co do istoty, aktem ugody czy też decyzją o jego umorzeniu wydaną w trybie art. 34 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego) (por. wyroki NSA z dnia 20 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 1833/14, z dnia 13 września 2017 r., sygn. akt I OSK 2888/15).

Niemniej jednak zdaniem Sądu rozstrzygnięcia organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 153 K.c. poprzez błędnie uznanie M. P. za stronę postępowania administracyjnego w przedmiocie rozgraniczenia i w konsekwencji obciążenie go częścią tych kosztów.

Wbrew opinii organu odwoławczego wyrażonego w postanowieniu z dnia [...] r., nr [...], uchylającym postanowienie Wójta Gminy K. z dnia [...] r., nr [...], przekazanie przez R. i B. P. w darowiźnie nieruchomości nr [...] w O. na rzecz syna M. P. aktem notarialnym z dnia [...] r., rep. A nr [...], nie miało wpływu na krąg stron toczącego się postępowania o ustalenie kosztów postępowania rozgraniczeniowego.

Powyższe wynika z faktu, że w myśl art. 29 ust. 3 u.p.g.i.k. zasadą jest, że każde postępowanie o rozgraniczenie składa się zawsze z dwóch następujących kolejno po sobie etapów: administracyjnego oraz sądowego (w przypadkach przewidzianych w ustawie). Należy wskazać, że Wójt Gminy K. w dniu [...] r., nr [...] wydał decyzję o umorzeniu postępowania, która została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...],[...]. Następnie WSA w Poznaniu wyrokiem z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 586/15, oddalił skargę W. R. i K. R. na tę decyzję. Pismem z dnia [...] r., nr [...] (k. 52 akt sąd. sygn. [...]), Wójt przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w K. do rozpatrzenia w trybie cywilno – prawnym. W rozpoznawanej sprawie postępowanie administracyjne w przedmiocie rozgraniczenia zakończyło się więc przed przekazaniem M. P. w dniu [...] r. działki nr [...].

Z art. 264 § 1 K.p.a. wynika z kolei, że postępowanie w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego jest ściśle powiązane z wydaniem decyzji w przedmiocie rozgraniczenia. To R. i B. P. byli stronami postępowania rozgraniczeniowego w fazie przed organem administracji, wobec czego nie sposób uznać, że koszty tego postępowania powinien ponieść M. P., zwłaszcza w sytuacji, gdy nabycie nastąpiło pod tytułem szczególnym (darowizna nieruchomości stanowiących gospodarstwo rolne).

Na powyższą konstatację nie ma wpływu fakt, że na etapie postępowania sądowego w przedmiocie rozgraniczenia stroną postępowania jest M. P., albowiem postępowanie przed sądem powszechnym jest odrębnym etapem postępowania rozgraniczeniowego i toczy się w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, w tym art. 510 § 1 i 2 K.p.c. Na mocy tych przepisów M. P. został wezwany do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania, a R. i B. P. zostali z tego udziału zwolnieni (k. 606 akt adm.).

Końcowo Sąd zauważa, że akta sprawy nr [...] (k. 1 – 492), zostały przekazane do Sądu Rejonowego w K. w dniu [...] r. (k. 493 akt adm.). Z pisma Wójta Gminy K. z dnia [...] r. przekazującego zażalenia stron do SKO w K. wynika, że przekazał on jedynie dokumenty, które powstały po przekazaniu sprawy do sądu powszechnego (k. nienumerowana akt). Z akt postępowania odwoławczego ani treści decyzji nie wynika, że organ odwoławczy posiadał te dokumenty w swoich zbiorach lub też zwrócił się do sądu powszechnego o wypożyczenie akt. Powyższe może prowadzić do konkluzji, że SKO nie było więc w posiadaniu wszystkich dokumentów dotyczących tego postępowania, w tym faktury VAT, czy też pism zawierających wyjaśnienia geodety. To z kolei może świadczyć o tym, że organ odwoławczy orzekał na podstawie niekompletnych akt administracyjnych, co stawia pod znakiem zapytania rzetelność przeprowadzonej przez Kolegium kontroli.

Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...], a także poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy K. z dnia [...] r., nr [...], albowiem wydano je z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 262 § 1 pkt 1 w zw. z art. 153 K.c., które miało wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z uwagami zawartymi w niniejszym wyroku, ponownie prowadzone postępowanie w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego winno toczyć się przy udziale R. i B. P..

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. Na koszty postępowania złożyły się wpisy od skarg uiszczone przez strony postępowania, tj. M. P. w kwocie [...]zł (k. 18 akt sąd. II SA/Po 720/17), W. i K. R. w kwocie [...]zł (k. 39 akt sąd. 721/17), a także A. i A. K. w kwocie [...]zł (k. 2 akt sąd. [...]).