Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1622/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-09-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 133, art. 174, art. 176, art. 183, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 12 par. 1, art. 77, art. 136
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 ust. 2, ust. 3, art. 7 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) Protokolant asystent sędziego Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 4 września 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. Sz. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rz. z dnia 10 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Rz 1144/13 w sprawie ze skargi B. Sz. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rz. z dnia [...] października 2013 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego po wznowieniu postępowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 10 marca 2014 r. sygn. akt I SA/Rz 1144/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. oddalił skargę B. S. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w R. z [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia w postępowaniu wznowieniowym decyzji w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na [...] rok.

Relacjonując przebieg postępowania Sąd I instancji podał, że B. S., [...] r. zwróciła się do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) o przyznanie jej następujących płatności: jednolitej płatności obszarowej, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw podstawowych oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca) za [...] r. Wszystkie użytki rolne zlokalizowane są na działkach ewidencyjnych o numerach: [...],[...], [...],[...],[...], położonych w P..

Podczas prowadzonej przez organ kontroli krzyżowej prawidłowości złożonego wniosku stwierdzono, że o przyznanie płatności, z tytułu prowadzenia działalności rolniczej na wyżej wymienionych działkach wniosek złożył także inny producent rolny – A. L., której pełnomocnik M. S. (jej wnuk) oświadczył, że użytkuje przedmiotowe nieruchomości na prośbę babki, w których to pracach pomagał mu T. S. (syn B. S.), który otrzymał za to wynagrodzenie w gotówce oraz w postaci części plonów.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w D., po przeprowadzeniu w dniu [...]r. rozprawy administracyjnej i przesłuchaniu w jej trakcie świadków, decyzją z [...]r., nr [...], przyznał B. S. wnioskowane płatności, za wyjątkiem płatności zwierzęcej.

Jednocześnie organ, decyzją z [...]r., nr [...], odmówił przyznania płatności A. L..

Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR, po rozpatrzeniu odwołania A. L. od decyzji [...] r., decyzją z [...] r., nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ II instancji uznał bowiem, że w sprawie konieczne jest przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego, mającego na celu zebranie dowodów umożliwiających jednoznaczne wskazanie producenta rolnego, gospodarującego na działkach objętych wnioskami skarżącej oraz A. L..

W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ponownie podjął czynności wyjaśniające w sprawie, m.in. przeprowadzając w dniu [...]r. rozprawę administracyjną, podczas których przesłuchani zostali zgłoszeni przez strony świadkowie. Na podstawie ich zeznań organ przyjął, że B. S. nie gospodarowała na wskazanych we wniosku nieruchomościach.

W związku z przedmiotowymi ustaleniami organ wznowił postępowanie, prowadzone z wniosku B. S., a zakończone decyzją z [...] r., nr [...], powołując się na art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267; dalej: k.p.a.).

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, decyzją z [...] r., nr [...], uchylił swoją decyzję z [...] r., w sprawie przyznania B. S. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i odmówił jednocześnie przyznania wszystkich wnioskowanych płatności. Organ stanął na stanowisku, że skoro B. S. nie gospodaruje na spornych działkach to wyliczona procentowa różnica między powierzchnia upraw zgłoszoną do płatności a stwierdzoną wynosi 100 %, co obliguje go do odmowy przyznania płatności.

W tym samym dniu, tj. [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, decyzją nr [...], przyznał A. L. na rok [...] jednolitą płatność obszarową w kwocie [...] zł, uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości [...] zł, a także uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, w kwocie [...] zł.

W wyniku rozpoznania odwołania B. S. od decyzji [...] r., nr [...], Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z [...] r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że B. S. w [...] r. nie była faktycznym użytkownikiem spornych działek, a działalność rolniczą na nich prowadziła A. L.. Z zeznań świadków wynika bowiem, że to A. L. dokonywała zakupu materiału siewnego, za pośrednictwem M. S.. Okoliczność tą potwierdziła także sama B. S..

Kolejnym argumentem przemawiającym za tym, że to nie B. S. gospodarowała na działkach w P. jest to, że to A. L. płaciła wynagrodzenie za wykonywanie prac polowych T. S. i M. S., co osoby te przyznały. A. L. była ponadto właścicielką maszyn rolniczych, które zostały do tego celu użyte. Ona też dokonała zakupu oleju napędowego, który został zużyty do napędu maszyn rolniczych. Przyjęcia, że to A. L. była faktycznym użytkownikiem działek nie wyklucza fakt, że plony uzyskane z upraw rolnych na spornych działkach były dzielone pomiędzy B. S. a A. L., gdyż to A. L., wraz z mężem, decydowała o sposobie wykorzystania działek, tj. podejmowała decyzję co do rodzaju upraw. Świadczy to więc o tym, że sprawowała władztwo nad spornymi działkami.

Odnosząc się do zarzutu, że A. L. nie wykonywała prac polowych na spornych gruntach organ stwierdził, że do przyznania płatności konkretnemu producentowi nie jest konieczne samodzielne wykonywanie przez niego prac polowych, ale swoboda w decydowaniu o sposobie ich użytkowania.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślono także, że B. S. nie przedstawiła żadnych dowodów, które świadczyłyby o tym, że to ona jest faktycznym użytkownikiem działek. Nie sposób tego bowiem wywieść chociażby z zeznań świadka E. M., który co prawda zeznał, że widział jak B. S. pracuje na polu, nie był jednakże w stanie powiedzieć jakie to były prace. Trudno też stwierdzić czy B. S. wykonywała te prace w swoim imieniu czy też w imieniu A. L..

Skargę na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] r., wniosła B. S., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie zmiany zaskarżonej decyzji w całości. Przedmiotowemu rozstrzygnięciu zarzuciła:

- naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez ich błędną interpretację, a także błędne zastosowanie, a to przez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i jego rozpatrzenie, a także niepodjęcie kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy;

- naruszenie art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez jego błędną interpretację i błędne zastosowanie, a to w związku z nienależytym uzasadnieniem zaskarżonej decyzji, z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnikowych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokładną kontrolę zaskarżonej decyzji;

- art. 9 k.p.a., poprzez jego błędną interpretację i błędne zastosowanie, a to w związku z niedostatecznym wyjaśnieniem podstaw i przesłanek wydania zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu złożonej skargi podkreślono, że B. S. użytkowała sporne działki od [...] lat, natomiast jej m. A. L. w [...] r. zrezygnowała z prowadzenia gospodarstwa rolnego, ze względu na swój wiek. Przez wiele lat prace polowe na gruntach zgłoszonych przez skarżącą do płatności wykonywali jej synowie, poza tym ona sama choć nie ma stwierdzonego tytułu prawnego do tych nieruchomości, jest ich faktyczną posiadaczką, w rozumieniu art. 336 Kodeksu cywilnego.

Organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że główny zarzut skargi sprowadza się do niepełnego zebrania materiału dowodowego, a także zaniechania podjęcia działań zmierzających do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia. Z zarzutem takim Sąd I instancji się nie zgodził, gdyż analiza sposobu procedowania organów obu instancji w sprawie wskazuje jednoznacznie na to, że powyższe twierdzenia skarżącej, są gołosłowne. Wynika to przede wszystkim z tego, że wydane w sprawach rozstrzygnięcia oparto na stosunkowo obszernym materiale dowodowym, obejmującym przede wszystkim zeznania wielu świadków, a także dowodach z dokumentów, szczegółowo wskazanych w protokole z przeprowadzonej rozprawy administracyjnej (chodzi tu m.in. o faktury dokumentujące zakup maszyn rolniczych, paliwa, dowody rejestracyjne). W sprawie przesłuchano wszystkie osoby mogące mieć jakiekolwiek wiadomości na temat okoliczności, o istotnym znaczeniu dla toczącego się postępowania. Odstąpiono zaś jedynie od przesłuchania tych osób, których przesłuchanie napotkałoby trudne do przezwyciężenia przeszkody, związane z ich złym stanem zdrowia lub też przebywaniem poza miejscem stałego zamieszkania.

Sąd zauważył, że skarżąca nie zgłaszała kolejnych wniosków dowodowych, a zwłaszcza takich, które mogłyby wnieść coś nowego do sprawy. W związku z tym jej zarzut odnośnie niepodjęcia czynności zmierzających do pełnego wyjaśnienia sprawy jest niezrozumiały, zwłaszcza że nie wskazuje jakiego rodzaju czynności mogłyby to być.

W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał jednoznacznie stwierdzić, że za osobę faktycznie gospodarującą – prowadzącą produkcję rolną na spornych gruntach – należy uznać A. L.. To ona bowiem była właścicielką przedmiotowych nieruchomości, posiada sprzęt rolniczy, konieczny do wykonywania prac agrotechnicznych, a poza tym to ona sfinansowała zakup materiału siewnego i paliwa. Co więcej, to A. L. wydawała dyspozycje odnośnie rodzaju upraw i wykonywania określonych prac polowych, które prowadzone były przez opłacane przez nią osoby. W tej sytuacji sam fakt, że B. S. również wykonywała na zgłoszonych do płatności działkach określone prace, co wynika z zeznań świadka E. M., jak również otrzymywała część plonów, nie wystarcza do przypisania jej cech producenta rolnego, gospodarującego na przedmiotowych nieruchomościach. Rację ma w tej sytuacji organ, że bezpośrednie wykonywanie prac polowych nie jest warunkiem koniecznym do tego, aby zostać uznanym za osobę rzeczywiście gospodarująca na gruntach rolnych.

Sąd wskazał, że powyższe ustalenia, a zwłaszcza te dotyczące wydawania dyspozycji odnośnie rodzaju i sposobu uprawy nieruchomości rolnych, organy poczyniły głównie na podstawie zeznań T. S., czyli osoby faktycznie wykonującej powyższe prace (okoliczność ta jest bezsporna na gruncie niniejszej sprawy). Posiadał on bowiem bezpośrednią wiedzę na tematy przedmiotowych okoliczności, mających decydujące znaczenie na gruncie przedmiotowej sprawy. Jego zeznania są wiarygodne, a brak jest podstaw do ich zakwestionowania w oparciu o inne dowody, które w istocie nie przeczą jego zeznaniom w jakikolwiek sposób.

Sąd zwrócił uwagę, że podstawą do uznania, iż to skarżąca gospodaruje na spornych gruntach nie może być także fakt, że wystąpiła ona z wnioskiem o stwierdzenie nabycia ich własności poprzez zasadzenie, jak również to, że uzyskiwała dopłaty do produkcji rolnej we wcześniejszych latach. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie jest bowiem najistotniejsze ani to kto jest właścicielem działek, ani kto je uprawiał w przeszłości, lecz jedynie to kto na nich gospodarował w [...] r.

Mając na uwadze powyższe Sąd I instancji przyjął, że zaprezentowana w zaskarżonej decyzji, ocena dowodów jest prawidłowa i nie narusza wskazanych w skardze przepisów postępowania. Zastrzeżeń Sądu nie budziło także zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła B. S., która na podstawie art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), zaskarżyła w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. z 10 marca 2014 r. (sygn. akt I SA 1144/13).

Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:

1) art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16 poz. 93 ze zm.), poprzez błędną jego wykładnię, a to poprzez mylne uznanie, że posiadaczem spornych działek jest ich właścicielka, a nie skarżąca;

2) art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z [...] r., poz. 1164) poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, a to poprzez nieadekwatne do stanu faktycznego podtrzymanie stanowiska organu I i II instancji, że skarżąca nie spełnia zawartych w nim przesłanek niezbędnych do otrzymania płatności bezpośredniej.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzuciła ponadto naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie:

1) art. 6 k.p.a., poprzez zastosowanie prawa do celu innego niż to, dla którego zostało ono ustanowione;

2) art. 7 k.p.a., w związku z art. 136 k.p.a., poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, co jest konsekwencją braku pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez nieprzeprowadzenie powtórnego postępowania dowodowego przez organ II instancji w przedmiotowej sprawie. Organ II instancji oparł się tylko i wyłącznie na materiale dowodowym zgromadzonym przez organ I instancji i zaniechał przeprowadzenia własnego postępowania dowodowego, które to błędy powielił Sąd;

3) art. 12 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie a to poprzez brak wnikliwości w przeprowadzonym postępowaniu przez organ I i II instancji oraz Sąd;

4) art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego przez organ I i II instancji oraz Sąd;

5) art. 80 k.p.a., poprzez arbitralne, niepoparte dowodami przyjęcie, że przesłanki uzasadniające wydanie zaskarżonej decyzji zostały udowodnione;

6) art. 151 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.a., w zw. z art.7 i 77 k.p.a., poprzez brak szczegółowego odniesienia się przez organ II instancji do zarzutów składanych przez skarżącą;

7) art. 133 p.p.s.a. poprzez brak jego zastosowania a to poprzez nie uwzględnienie z urzędu, że dotychczas otrzymywała skarżąca dotacje będąc dzierżawcą a nie właścicielem.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi, a ponadto o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.

W motywach skargi kasacyjnej skarżąca podniosła, że jest posiadaczem spornych działek o czym przesądza fakt, iż od [...] lat użytkowała te działki. Ponadto jej matka, tj. A. L. w [...] r. zrezygnowała z prowadzenia gospodarstwa rolnego ze względu na swój wiek, co potwierdza, że nie była w stanie użytkować wspomnianych działek. Podnoszone przez Sąd zarzuty, iż A. L. dokonywała różnego rodzaju opłat w związku użytkowaniem działek również nie świadczy o tym, jakoby miała być ich posiadaczem, ponieważ także skarżąca dokonywała takowych opłat, kupowała m.in. paliwo do maszyn czy opłacała wynajem kombajnu. Sąd mylnie określił zeznania świadków jako niewystarczające do potraktowania skarżącej jako posiadacza. Jednak zarówno zeznania K.a G., E. M., T.a S. czy S. S. ewidentnie przemawiają za uznaniem skarżącej posiadaczem spornych działek. K. G. oświadczył bowiem, że widział osobiście, iż sporne działki użytkuje B. S., E. M. stwierdził, że widział, jak B. S. pracuje wraz z rodziną na polu, T. S. zeznał, iż to on, na prośbę mamy, B. S. uprawia sporne działki (...) Wykonuje wszystkie prace polowe: orka, zasiew, zbiór siana z pomocą rodzeństwa, z kolei S. S. oświadczył, że w miarę możliwości pomaga uprawiać grunty rolne. Pomagał mamie, B. S.. oraz bratu T. bronować, jak również wykonywać prace wiosenne. Według jego wiedzy to B. S. decydowała co, gdzie posiać. Z powyższego wynika również fakt sprawowania przez skarżącą faktycznego władztwa nad spornymi gruntami rolnymi.

Skarżąca przy piśmie procesowym z [...] r. nadesłała kserokopię decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w D. z [...] r. o przyznaniu jej płatności na rok [...] na spornych gruntach.

Organ nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem zaistniały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).

Skarga kasacyjna skarżącej oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a.

Z postawionych w niej zarzutów wynika, że niezgodności z prawem zaskarżonego wyroku skarżąca kasacyjnie upatruje w tym, że Sąd I instancji wadliwie stwierdził, że kontrolowana decyzja Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w R. w przedmiocie uchylenia w wyniku wznowienia postępowania decyzji w sprawie przyznania płatności bezpośrednich na rok [...], nie jest niezgodna z prawem. Według skarżącej kasacyjnie, Sąd I instancji błędnie uznał, że stan faktyczny rozpatrywanej sprawy oceniony został przez organy administracji w sposób prawidłowy i bez naruszenia prawa, a w konsekwencji błędnie zaakceptował – jako prawidłowe – stanowisko organu, że stan faktyczny sprawy oraz jego ocena uzasadniały odmowę przyznania skarżącej B. S. wnioskowanych przez nią płatności na rok [...]. Według skarżącej kasacyjnie, to ona była w posiadaniu działek rolnych zadeklarowanych do płatności na [...] r., a nie – jak uczynił to organ, a w ślad zanim również Sąd I instancji – jej matka A. L., która także złożyła wniosek o te płatności.

Ocenę zarzutów, które postawione zostały na podstawie określonej w pkt 2 art. 174 p.p.s.a., które rozpoznać należy w pierwszej kolejności, poprzedzić należy koniecznym w rozpatrywanej sprawie przypomnieniem i wyjaśnieniem, że o ich skuteczności nie decyduje każde uchybienie, lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu, rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego I instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wynikającym z przepisu art. 176 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest więc, nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest więc uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby inny.

Z punktu widzenia przedstawionych uwag wstępnych, postawione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie mogą odnieść skutku oczekiwanego przez jej autora.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do oceny zasadności zarzutów naruszenia: art. 7 k.p.a. w zw. z art. 136 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a., z którymi skarżąca wiąże niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że postępowanie administracyjne dotyczące przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego opiera się na zmodyfikowanych zasadach niż tradycyjne postępowania administracyjne. Należy bowiem zauważyć, że zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z [...] r., poz. 1164) – w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

W myśl ust. 3 art. 3 ww. ustawy – strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Z zacytowanego unormowania wynika, że ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 k.p.a., nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 k.p.a. zgodnie z którą to na organ administracji publicznej nałożony został obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Jak wynika z art. 3 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy, obowiązek ten został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Na ARiMR nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. (por. wyroki NSA: z 26 czerwca [...] r., II GSK 810/11 oraz z [...] r., II GSK 344/11; pub. LEX nr 1217422 i LEX nr 1219020).

W związku z powyższym zarzuty skarżącej kasacyjnie dotyczące braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w związku z nieprzeprowadzeniem przez organ II instancji, dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, jak również brak zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi, który wydał decyzję, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za chybione.

W świetle art. 3 ust. 3 ww. ustawy, to do strony skarżącej należała inicjatywa dowodowa i przedstawienie dokumentów, które mogłyby potwierdzić wykonywanie przez nią prace na spornych gruntach w [...] r. Sąd I instancji trafnie zauważył, że skarżąca nie zgłaszała kolejnych wniosków dowodowych, oprócz świadków, którzy zostali przesłuchani w trakcie rozprawy administracyjnej. W związku tym zaakceptowana przez Sąd I instancji prawidłowość działania organów administracji, polegająca na ustaleniu stanu faktycznego sprawy na podstawie złożonych do akt sprawy dokumentów oraz przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej odpowiada prawu.

Skarżąca kasacyjnie zarzuca nie wzięcie pod uwagę przez Sąd I instancji części jej oświadczeń, jak i zeznań K.a G., E. M., T.a S. i S. S., które w jej ocenie przemawiają za uznaniem skarżącej posiadaczem spornych działek. Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc się do powyższego wskazuje, że niewątpliwie prace rolne na spornych gruntach w [...] r. wykonywały obie ze stron konfliktu. Sąd I instancji oceniając prawidłowość ustalenia stanu faktycznego sprawy przez organ, który odniósł się do każdego z oświadczeń, wykazał powody dla których uznał, że osobą faktycznie prowadzącą produkcję rolną na spornych gruntach była jednak A. L.. Sąd I instancji prawidłowo wyjaśnił, że przesądziło o tym to, że A. L. jest właścicielką przedmiotowych nieruchomości, posiada sprzęt rolniczy konieczny do wykonywania prac agrotechnicznych, przedstawiła faktury dokumentujące zakup maszyn rolniczych oraz sfinansowała zakup materiału siewnego i paliwa. Za istotne uznano również to, że A. L. wydawała dyspozycje odnośnie rodzaju upraw i wykonywania określonych prac polowych, które prowadzone były przez opłacane przez nią osoby. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji trafnie wskazał, że kluczowe dla powyższego ustalenia były zeznania T.a S., czyli osoby faktycznie wykonującej powyższe prace, co stanowi okoliczność bezsporną w sprawie. Posiadał on bowiem bezpośrednią wiedzę na tematy spornych okoliczności, mających decydujące znaczenie na gruncie przedmiotowej sprawy. Jego zeznania są wiarygodne, a brak było podstaw do ich zakwestionowania w oparciu o inne dowody, które w istocie nie przeczą jego zeznaniom w jakikolwiek sposób. Z zeznać T.a S. złożonych w trakcie rozprawy administracyjnej z [...] r. wynika, że choć początkowo twierdził, że nie brał zapłaty za wykonywaną pracę na spornych gruntach, to jednak przyznał, że jego mama B. S. nie wiedziała o tym, że bierze pieniądze. Pieniądze te jak wynika z zeznań były płacone przez A. L., co podkreślił organ, a trafność tej uwagi zaakceptował Sąd I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny za prawidłowe uznał także twierdzenie Sądu I instancji, że podstawą do uznania, iż to B. S. gospodaruje na spornych gruntach nie może być to, że wystąpiła ona z wnioskiem o stwierdzenie nabycia ich własności poprzez zasiedzenie, jak również to, że uzyskiwała dopłaty do produkcji rolnej we wcześniejszych latach. Podobnie jak to, że stała się ona beneficjentem płatności w [...] r. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było bowiem istotne tylko to kto na nich prowadził działalność rolniczą w [...] r.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów art. 6 k.p.a., art. 12 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 151 § 1 i 2 k.p.a. Sąd I instancji bowiem w sposób logiczny i jasny wykazał przyczyny dla których uznał A. L. za posiadacza spornych gruntów.

Za całkowicie niezrozumiały Naczelny Sąd Administracyjny uznaje zarzut naruszenia art. 133 p.p.s.a. Przepis ten dotyczy momentu wydania wyroku i możliwości otwarcia rozprawy na nowo przez sąd administracyjny. Skarżąca kasacyjnie powiązała go z cyt. "nieuwzględnieniem z urzędu, że dotychczas otrzymywała skarżąca dotacje będąc dzierżawcą a nie właścicielem". Tak sformułowany zarzut, w sposób nielogiczny, nie mógł być przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Reasumując Naczelny Sąd Administracyjny za chybiony uznał zarzut naruszenia art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

Przechodząc do zarzutu naruszenia prawa materialnego z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że skarżąca kasacyjnie zarzuciła błędną wykładnię przez Sąd I instancji przepisu art. 336 Kodeksu cywilnego, poprzez mylne uznanie, że posiadaczem spornych działek jest ich właścicielka, a nie skarżąca.

O naruszeniu przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię można mówić wówczas, gdy sąd wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów dokonywał. Tymczasem, z prostego zestawienia uzasadnienia zaskarżonego wyroku z zarzutami skargi kasacyjnej wynika, że autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi I instancji błędną wykładnię przepisu art. 336 Kodeksu cywilnego, którego Sąd ten nie interpretował. Zarzuty skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. obejmowały wyłącznie kwestię prawidłowości ustalenia stanu faktycznego w sprawie. Co więcej interpretacja tego przepisu dokonana w skardze kasacyjnej przez skarżącą, jak też zaprezentowana w decyzji organu II instancji jest niesporna. Płatność bezpośrednia do gruntów rolnych przysługuje posiadaczowi, a nie właścicielowi gruntów

Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być skutecznie uzasadniony próbą zwalczania ustaleń faktycznych, który mógłby ewentualnie odnieść zamierzony skutek, wyłącznie w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być więc dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub – tak jak w rozpatrywanej sprawie – nie zostały skutecznie podważone.

Skarżąca kasacyjnie tym samym nie podważyła stanu faktycznego przyjętego za prawidłowy przez Sąd I instancji, co z kolei wykluczało niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego tj. art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, regulującego kwestię warunków i przesłanek przyznania rolnikowi płatności bezpośrednich.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a.