Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1193/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 6, 7, 8 i 9
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2 i art. 3 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Joanna Skiba Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2017 r. sprawy ze skargi W. Ś. i M. Ś. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w zakresie punktu [...]; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz W. Ś. i M. Ś. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Skarbu Państwa, decyzją z [...] listopada 2014 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] września 2014 r. nr [...] w części dotyczącej punktu [...], w którym odmówiono W. S. i M. S. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez R. i Z. K. nieruchomości we L. przy ul. [...], w udziale 1/6 części.

Z uzasadnienia decyzji wynika, że E. S. wystąpiła w dniu [...] listopada 1990 r. z wnioskiem o przyznanie jej ekwiwalentu za nieruchomości pozostawione we L.. Do wniosku zostało dołączone m.in. tłumaczenie przysięgłe z języka angielskiego oświadczenia I. W. z [...] września 1990 r., w którym zrzekła się na rzecz swojej siostry E. S. całego jej udziału w odszkodowaniu za należną jej część nieruchomości położonej we L., która wcześniej należała do jej ojca R. K..

Decyzją z [...] września 2014 r., wydaną na podstawie art. 5 ust. 1 i ust. 3 pkt 4, art. 3 ust. 2 i art. 8 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1090, dalej : "ustawa o prawie do rekompensaty"), Wojewoda potwierdził, że prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez R. K. i Z. K. nieruchomości we L., przy ul. [...], województwo [...] przysługuje W. S., synowi S. i E. w udziale 5/12 części oraz M. S., synowi S. i E. w udziale 5/12. Wartość nieruchomości pozostawionej przez R. K. i Z. K. ustalona została na kwotę [...] złotych, a wartość świadczenia pieniężnego stanowiącego 20% wartości pozostawionej nieruchomości na kwotę [...] złotych, wysokość rekompensaty przysługującej stosownie do posiadanego udziału w prawie do rekompensaty ustalona została na rzecz W. S. i M. S. na kwoty po [...] złotych. W punkcie [...] decyzji Wojewoda odmówił W. S. i M. S. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez R. K. i Z. K. nieruchomości we L. przy ul. [...] w udziale 1/6 części.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że oświadczenie I. W. z dnia [...] września 1990 r. nie zostało uwierzytelnione przez konsula polskiego, ani nie dołączono do niego klauzuli apostille. Natomiast oświadczenia I. W. z dnia [...] listopada 2005 r. i [...] lutego 2010 r. dotyczą zrzeczenia się części majątku wyłącznie po Z. K.. Wobec powyższego Wojewoda uznał, że I. W. wskazała E. S. jako osobę uprawnioną do rekompensaty wyłącznie za udział w prawie własności nieruchomości pozostawionej we L. przy ul. [...], należący do Z. K..

W. S. i M. S. – spadkobiercy wnioskodawczyni E. S. – złożyli od powyższej decyzji odwołanie wnosząc o jej o uchylenie w części (pkt [...]) oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez wydanie decyzji potwierdzającej Skarżącym prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez R. K. i Z. K. nieruchomości we L. przy ul. [...], także w udziale 1/6 części.

Decyzją z [...] listopada 2014 r. Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody w części zaskarżonej, to jest w jej punkcie [...]. W uzasadnieniu wskazał, że kluczową kwestią jest ustalenie udziałów w prawie do rekompensaty oraz ocena skuteczności dołączonego do akt sprawy oświadczenia I. W. z dnia [...] września 1990 r. o zrzeczeniu się na rzecz E. S. udziału w odszkodowaniu za część nieruchomości we L. przy ul. [...] należącą do R. K.. Minister wyjaśnił następnie, że w postępowaniu w związku z tym, że właściciele pozostawionych nieruchomości nie żyją zastosowanie znajdzie art. 3 ust. 2 ustawy o prawie do rekompensaty. Prawo to przysługuje więc wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2, czyli posiadają obywatelstwo polskie. Wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty następuje przez złożenie oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej. Organ podkreślił, że z uwagi na fakt, iż oświadczenie I. W. z dnia [...] września 1990 r. zostało sporządzone na terytorium obcego państwa mają do niego zastosowanie również przepisy konwencji znoszącej wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych sporządzonej w Hadze dnia 5 października 1961 r. (Dz. U. z 2005 r., Nr 112, poz. 938, dalej : "Konwencja Haska"). Stosownie do art. 3 ww. konwencji jedyną czynnością, która może być wymagana w celu poświadczenia autentyczności podpisu, charakteru, w jakim działała osoba, która podpisała dokument, oraz, w razie potrzeby, tożsamości pieczęci lub stempla, którym opatrzony jest dokument, jest dołączenie apostille określonej w artykule 4, wydanej przez właściwy organ Państwa, z którego dokument pochodzi. Apostille jest rodzajem zaświadczenia, na podstawie którego dokumenty urzędowe wydane na terytorium danego państwa będącego stroną międzynarodowej Konwencji znoszącej wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych sporządzonej w Hadze dnia 5 października 1961 r. są respektowane na terytorium innego państwa będącego stroną tejże konwencji.

Organ uznał, że oświadczenie I. W. z dnia [...] września 1990 r. nie spełnia wymogów określonych w konwencji haskiej. Nie została bowiem do niego dołączona klauzula apostille. Nie może ono zatem w prowadzonym postępowaniu wywołać skutków prawnych w postaci przekazania przez I. W. udziałów w prawie do rekompensaty na rzecz E. S.

Odnosząc się natomiast do podnoszonych w odwołaniu twierdzeń, że oświadczenie I. W. z dnia [...] września 1990 r. zostało dokonane na gruncie obowiązywania poprzednich przepisów dotyczących rekompensaty, niewymagających szczególnej formy określonej w ustawie o prawie do rekompensaty oraz zostało złożone w chwili nieobowiązywania konwencji haskiej dotyczącej klauzuli apostille Minister wskazał, że zgodnie z art. 27 tejże ustawy do postępowań w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się jej przepisy. Mając na względzie powyższy przepis, obecnie organy orzekające o publicznoprawnym uprawnieniu do rekompensaty za mienie zabużańskie obowiązane są stosować przesłanki obowiązujące w dacie orzekania. Odnosi się to także do klauzuli apostille, na podstawie której dokumenty urzędowe wydane na terytorium danego państwa będącego stroną konwencji haskiej są respektowane na terytorium innego państwa będącego stroną tejże konwencji. Organy mogłyby stosować uprzednio obowiązujące przepisy tylko w przypadku wyraźnego ustawowego wskazania, którego obecna ustawa nie zawiera.

Minister wskazał, że w przedmiotowej sprawie postępowanie dotyczące potwierdzenia prawa do rekompensaty zostało wszczęte wnioskiem E. S. z dnia [...] listopada 1990 r. i nie zakończyło się przed wejściem w życie ustawy o prawie do rekompensaty. Tak więc Wojewoda prawidłowo zastosował przepisy art. 3 ust 2 ustawy o prawie do rekompensaty oraz Konwencji Haskiej. Za bezzasadne organ uznał również zawarte w odwołaniu zarzuty dotyczące niepoinformowania stron o koniecznym uzupełnieniu po 2005 r. przedstawionego do postępowania dokumentu w postaci oświadczenia I. W. z dnia [...] września 1990 r. Z akt sprawy wynika bowiem, iż organ wojewódzki podjął wszelkie możliwe czynności mające na celu konwalidację wadliwego oświadczenia. W szczególności w piśmie z dnia [...] lutego 2011 r. pouczył strony postępowania, że załączone do akt sprawy oświadczenie I. W. złożone [...] września 1990 r. przed notariuszem, nie może być wykorzystane jako dowód w sprawie, albowiem nie zostało złożone w polskiej placówce konsularnej, a w przypadku złożenia przed notariuszem w Wielkiej Brytanii nie posiada apostille. Tym samym organ wojewódzki wypełnił, wynikający z art. 9 k.p.a., obowiązek czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielił im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Ponadto organ odwoławczy podkreślił, iż w toku postępowania prowadzonego przed Wojewodą [...] strony miały realną możliwość usunięcia braków formalnych kwestionowanego wskazania, poprzez dołączenie klauzuli apostille lub też przedłożenia oświadczenia o wskazaniu osoby uprawnionej złożonego w polskiej placówce konsularnej. Pomimo tego skarżący z takiej możliwości nie skorzystali.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli W. S. i M. S.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 2 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 40/15 oddalił skargę. Uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd wskazał, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do rozstrzygnięcia, czy wskazanie przez I. W. w oświadczeniu [...] września 1990 r. E. S. jako osoby uprawnionej do udziału przysługującego I. W. w odszkodowaniu za należną jej część nieruchomości położonej we L., która wcześniej należała do jej ojca R. K. mogło być uznane za wywierające skutki prawne w ramach postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji. Podał, że w dacie złożenia powyższego oświadczenia kwestie związane z rekompensatą za tzw. mienie zabużańskie uregulowane były w art. 88 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 22, poz. 99, dalej "u.g.g."). Zakres podmiotowy osób uprawnionych do uzyskania prawa do rekompensaty uzupełniał ust. 4 powołanego artykułu stanowiący: "W razie śmierci właściciela mienia nieruchomego pozostawionego za granicą uprawnienia wynikające z ust. 1 przysługują łącznie wszystkim jego spadkobiercom lub jednemu z nich, wskazanemu przez osoby uprawnione.". Przepis ten następnie – w kolejnych wersjach ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. – został przeniesiony do art. 81 ust. 4. Od 1 stycznia 1998 r. treść powyższego przepisu wprowadzona została do art. 212 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i obowiązywała aż do daty jego uchylenia w dniu 30 stycznia 2004 r. przez ustawę z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz.U. z 2004 r. Nr 6, poz. 39. Dalej "ustawa z 12 grudnia 2003 r."), obecnie zastąpioną przez ustawę o prawie do rekompensaty.

Począwszy od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. wskazanie przez spadkobiercę repatrianta osoby uprawnionej do uzyskania prawa do rekompensaty następowało poprzez złożenia oświadczenia z podpisem notarialnie poświadczonym, zaś od 27 października 2005 r., to jest od daty wejścia w życie ustawy o prawie do rekompensaty, wskazanie osoby uprawnionej mogło być dokonane również przez złożenie oświadczenia przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej. W art. 15 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. ustawodawca przewidział, że postępowania w sprawach potwierdzania praw do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego, wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów. Podobny zapis wprowadzony został do ustawy o prawie do rekompensaty (art. 27 tejże ustawy).

Sąd przyjął, że wskazanie przez I. W. innych osób z grona spadkobierców R. K. i Z. K. winno zostać dokonane poprzez złożenie oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej. Do akt sprawy dołączone zostało oświadczenie I. W. sporządzone w formie pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym, sporządzone w dniu [...] września 1990 r. Sąd zauważył jednak, że przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji, to jest z dniem 14 sierpnia 2005 r. weszła w życie Konwencja Haska znosząca wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych (art. 1, art. 2 i art. 4 Konwencji). Od tego momentu poświadczenie podpisu dokonane przez notariusza zagranicznego winno być traktowane, jako dokument urzędowy, zaś państwo, będące stroną konwencji, mogło żądać od podmiotu przedstawiającego powyższy dokument zapatrzenia go w klauzulę apostille. Innymi słowy mówiąc, począwszy od dnia 14 sierpnia 2005 r. dla wskazania osoby uprawnionej do prawa do rekompensaty poprzez złożenie oświadczenia przed zagranicznym notariuszem wymagane było również uzyskanie klauzuli apostille obejmującej poświadczenie podpisu dokonane przez notariusza.

Sąd zaznaczył, że Wojewoda prowadząc postępowanie wskazywał na wadliwości w zakresie oświadczeń obejmujących wskazanie uprawnionego spadkobiercy w pismach z dnia [...] lutego 2006 r. (w zakresie oświadczenia W. K. z dnia [...] października 1990 r.), z dnia [...] lutego 2011 r. (w zakresie oświadczenia I. W.), wyznaczając jednocześnie stronie termin 6 miesięcy na uzupełnienie braków, z dnia [...] listopada 2011 r. jak również w postanowieniu z dnia [...] marca 2014 r. W odpowiedzi na powołane wyżej pisma Wojewody, do akt postępowania złożone zostały: a. oświadczenie W. K. z dnia [...] stycznia 2008 r. (przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2010 r.), b. oświadczenie I. W. z dnia [...] lutego 2010 r. (przy piśmie z dnia [...] czerwca 2011 r.). Dodatkowo Sąd wskazał, że we wniosku z dnia [...] kwietnia 2014 r. o uzupełnienie postanowienia z dnia [...] marca 2014 r. Skarżący (na tym etapie postępowania reprezentowani już przez fachowego pełnomocnika) wskazywali, że I. W. złożyła jedno oświadczenie w 1990 r., następnie kolejne skuteczne oświadczenie w 2005 r., w konsekwencji nie mogła złożyć nowego oświadczenia woli w tym przedmiocie w 2010 r., albowiem oświadczenie to ma charakter materialnoprawny i I. W. w 2010 r. nie miała się czego zrzec (str. 5 powołanego pisma). Powyższe argumenty, w ocenie Sądu, świadczą o niedostrzeżeniu przez skarżących na ówczesnym etapie postępowania faktu, że I. W. była spadkobierczynią zarówno R. K. jak i Z. K.. Oświadczenia z 2005 r. i 2010 r. dotyczą wskazania osoby uprawnionej przez I. W. działającą jako spadkobierczyni Z. K. natomiast oświadczenie z 1990 r. składane było przez I. W. jako spadkobierczynię R. K. – i to ostatnie oświadczenie nie zostało przedłożone w prawidłowej formie w toku postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji.

Sąd wskazał również, że E. S. zmarła w dniu [...] stycznia 2010 r. W dniu [...] lutego 2010 r., a więc już po śmierci E. S., I. W. złożyła w formie pisemnej notarialnie poświadczonym i opatrzone klauzulą apostille, oświadczenie, w którym jako spadkobierczyni Z. K. i A. K. wskazywała swoją siostrę E. S. jako uprawnioną do rekompensaty po powołanych wyżej osobach. Skuteczność tego oświadczenia nie została zakwestionowana przez organ pierwszej instancji którego decyzja w tym zakresie wobec jej niezaskarżenia stała się decyzją ostateczną. Zdaniem Sądu, obowiązujące przepisy nie wyłączały możliwości wskazania przez I. W. po dniu [...] stycznia 2010 r., a więc po śmierci E. S., spadkobierców w osobach skarżących jako uprawnionych do prawa do rekompensaty z tytułu udziału przypadającego jej w ramach dziedziczenia po ojcu, R. K.. Wskazanie takie, pomimo wystosowania przez organ pism z [...] lutego 2011 r. i [...] listopada 2011 r. nie zostało dokonane. Organ administracji informował E. S. oraz skarżących o treści obowiązujących przepisów prawa, wskazywał na nieprawidłowości formy oświadczeń o wskazaniu spadkobiercy uprawnionego do rekompensaty oraz udzielił terminu dla złożenia odpowiednich dokumentów. Odmowa przyznania prawa do rekompensaty z tytułu udziału przypadającego po R. K. nastąpiła na skutek niewskazania skarżących jako uprawnionych pomimo kilkukrotnego informowania o treści przepisów i wynikających z nich wymaganiach co do formy oświadczenia o wskazaniu. W sprawie tej sąd nie dostrzegł również przywoływanej w uzasadnieniu skargi kolizji interesów Państwa i jednostki. Jednostka poinformowana została o treści obowiązujących przepisów i nie wypełniła ich – w takiej zaś sytuacji nie można mówić o konflikcie interesów.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiedli W. S. i M. S.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 19 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 192/15, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

Rozpoznając ponownie skargę W. S. i M. S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, zaś zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Mając na uwadze treść powołanych przepisów należy stwierdzić, że Naczelny Sąd Administracyjny uchylając poprzedni wyrok zapadły w niniejszej sprawie uznał za trafny zarzut naruszenia przez organ art. 8 kpa. Naczelny Sąd Administracyjny uznał w związku z tym za niedopuszczalną sytuację, w której strona ponosi negatywne konsekwencje niczym nieuzasadnionego, długotrwałego rozpatrywania sprawy przez organ, w trakcie którego dochodzi do niekorzystnej dla niej zmiany przepisów prawa w zakresie skuteczności przedłożonych przez nią środków dowodowych, a które to zmiany nie miałyby znaczenia, gdyby sprawa została załatwiona w ustawowym terminie. W takiej sytuacji, prowadzący postępowanie organ winien dołożyć szczególnej staranności, aby strona nie poniosła dalszych negatywnych konsekwencji wywołanych opieszałością organów administracji. Naczelny Sąd Administracyjny uznał także, że doszło do naruszenia art. 6 kpa, którego nie można rozumieć w ten sposób, że istnienie przepisu prawa jest nadrzędną wartością wykluczającą analizę konkretnego przypadku w odniesieniu do zasady słusznego interesu obywatela, jak też zwalniającą organ władzy publicznej od obowiązku czuwania na tym, by strona postępowania, wskutek niedoinformowania nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. Zlekceważenie przez organ władzy publicznej tych elementarnych zasad praworządności w postępowaniu administracyjnym i przyznanie priorytetu przepisowi prawa skutkuje wprost naruszeniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej. W niniejszej sprawie doszło także do naruszenia art. 9 kpa, według którego organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Udowodnione naruszenie tego obowiązku jest wystarczającą podstawą do uchylenia decyzji, szczególnie wówczas, gdy - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - organ ma świadomość, że brak określonych działań ze strony zainteresowanych będzie miał negatywne skutki w sferze uprawnień do uzyskania rekompensaty. W omawianym przypadku organ miał obowiązek wyjaśnić stronie całokształt okoliczności sprawy ze wskazaniem jakie dokumenty, w świetle aktualnie obowiązujących przepisów prawa, należy przedłożyć w celu wykazania uprawnienia do rekompensaty w ramach udziału przypadającego I. W. po R. K. (w tym możliwe działania w celu konwalidacji oświadczenia z dnia [...] września 1990 r.) i równie wyraźnie wskazać na skutki niedopełnienia tych czynności. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że na przestrzeni ponad 20 lat skierowano jedynie trzy wezwania o uzupełnienie koniecznych dokumentów w istotnym ze względu na zakres zaskarżenia([...] lutego 2006 r., [...] lutego 2011 r., [...] listopada 2011 r.). Ich treść nie była na tyle wyczerpująca, aby można było przyjąć, że stwierdzone w decyzji z dnia 26 września 2014 r. zaniechania były wynikiem zawinionych przez stronę zaniedbań. Wezwanie do uzupełnienia winno w sposób precyzyjny wskazywać jakie dokumenty należy przedłożyć zgodnie z aktualnymi wymaganiami i z jakich przyczyn wcześniej złożone nie mogą być uznane za skuteczne. Ma to tym większe znaczenie, gdy zważy się, że zgon E. S. nastąpił dnia [...] stycznia 2010 r., organ zaś oceniając początkowo oświadczenie I. W. z [...] lutego 2010 r. zakwestionował jego skuteczność, czyniąc o tym wzmiankę w piśmie z dnia [...] listopada 2011 r., w którym zauważył, że dokonanie wskazania uprawnionego nastąpiło po jego śmierci. Organ bez głębszej refleksji pominął, że to jego działania, a częściowo także ich brak spowodowały niezałatwienie sprawy w terminie, co w konsekwencji skutkowało obciążeniem strony dodatkowymi wymaganiami, nieznanymi przepisom obowiązującym w chwili złożenia wniosku, a także przez następne ponad 10 lat, do chwili wejścia ustawy z 12 grudnia 2003 r. i ustawy o rekompensacie z 2005 r. Organ nie dołożył zatem szczególnej staranności, aby strona nie poniosła negatywnych skutków wskazanych zaniechań organu. Negatywnie ocenił Naczelny Sąd Administracyjny również fakt, że do dnia wydania postanowienia tj. [...] marca 2014 r. organ nie zakwestionował zakresu wskazania z art. 3 ust. 1 i 2. ustawy o rekompensacie z 2005 r. Dopiero w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] września 2014 r. przyjęto, że oświadczenia z 2005 r. i 2010 r. potwierdzają uprawnienia E. S. do rekompensaty, jednak wyłącznie w odniesieniu do części spadku po Z. K.. Wcześniej takich ocen nigdzie nie wyrażano. Wcześniejsze wskazówki w tym względzie umożliwiłyby stronie wymagane przez organ uzupełnienie. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że zaniechania organu skutkujące niedokonaniem przez stronę czynności koniecznych do uzyskania uprawnień nie mogą powodować negatywnych dla niej konsekwencji. Odmowa przyznania uprawnień do rekompensaty z tytułu udziału przypadającego po R. K. została uznana przez Naczelny Sąd Administracyjny za przedwczesną w świetle art. 2 i art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o rekompensacie z 2005 r.

Mając na uwadze przytoczone powyżej ocenę i wskazania Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone w wyroku z 19 maj 2017 r., które z mocy powołanych na wstępie niniejszych rozważań przepisów ustawy p.p.s.a. są wiążące, Sąd stwierdza, że organ I instancji naruszył przepisy art. 6, 7, 8 i 9 kpa oraz art. 2 i art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, a odmowę przyznania uprawnień do rekompensaty z tytułu udziału przypadającego I. W. po R. K. w tej sytuacji należy uznać za co najmniej przedwczesną. Organ odwoławczy utrzymując w mocy taką wadliwą decyzję naruszył art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Powyższe naruszenia tak przepisów prawa materialnego jak i procesowego uzasadniają uchylenie decyzji organów obu instancji w tej części.

Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiąże do złożenia, w zakreślonym terminie, skarżących jako spadkobierców wnioskodawczyni E. S., zgodnego z obowiązującymi przepisami oświadczenia I. W. o wskazaniu osoby uprawnionej do uzyskania prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez jej ojca w części dotyczącej jej udziału spadkowego i w zależności od podjętych przez zobowiązanych działań orzeknie o prawie do rekompensaty z tytułu pozostawienia przedmiotowych nieruchomości co do 1/6 części, której dotyczy odmowne rozstrzygnięcie zaskarżoną decyzją.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak sentencji wyroku.