Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 706/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 124 ust. 1, art. 124 ust. 1a
journal: Dz.U. 2020 poz 1990
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha Protokolant Specjalista Agnieszka Wojtas po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2023 r. sprawy ze skargi A. R. i M. K. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 1 września 2022 r. nr GN-V.7536.20A.2022.AG w przedmiocie zezwolenia na zajęcie nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzje oraz decyzję Starosty Puławskiego z dnia 11 kwietnia 2022 r. znak: ZN.6821.38.2021.SG; II. zasądza od Wojewody Lubelskiego na rzecz skarżących A. R. i M. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 23 czerwca 2021 r. (data wpływu) P. Spółka Akcyjna z siedzibą w L. (dalej także jako: spółka, inwestor) zwróciła się do Starosty Puławskiego (dalej także jako: Starosta) o wydanie decyzji w sprawie ograniczenia korzystania z nieruchomości, stanowiącej współwłasność A. R. – K. i M. K., nr ewid. [...], położonej w obrębie S., gmina K., w związku z planowaną inwestycją polegająca na zakładaniu i przeprowadzeniu na ww. nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, tj. linii elektroenergetycznej 110 kV relacji GPZ Nałęczów - GPZ Klementowice - GPZ Puławy Rudy w pasie technologicznym o powierzchni 0,0926 ha. Jednocześnie spółka wystąpiła o wydanie decyzji w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie powyższej nieruchomości i nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Decyzją z dnia 8 kwietnia 2022 r. Starosta Puławski orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 2,7257 ha, położonej na terenie gminy K., obr. S., stanowiącej własność A. R. – K. i M. K., poprzez udzielenie zezwolenia na przeprowadzenie inwestycji pn. "Przebudowa linii 110 kV relacji GPZ Nałęczów - GPZ Klementowice i GPZ Klementowice - GPZ Puławy Rudy", polegającej na demontażu istniejącej linii i budowie w jej miejsce nowej linii energetycznej. W decyzji wskazano jako powierzchnię do ograniczenia praw rzeczowych – 0,0926 ha.

Kolejno w dniu 11 kwietnia 2022 r. (znak: ZN.6821.38.2021.SG) na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, Starosta zezwolił inwestorowi na niezwłoczne zajęcie ww. nieruchomości w celu realizacji wskazanej powyżej inwestycji oraz nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

W dniu 1 września 2022 r. Wojewoda Lubelski (dalej także jako: Wojewoda) utrzymał w mocy decyzję Starosty Puławskiego z dnia 8 kwietnia 2022 r.

Kolejną decyzją z tego samego dnia, znak: GN-V.7536.20A.2022.AG, Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia 11 kwietnia 2022 r. w przedmiocie zezwolenia na zajęcie nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przywołał treść art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm., dalej jako: u.g.n.). Wskazał, że spółka zwróciła się o wydanie decyzji w przedmiocie niezwłocznego zajęcia spornej nieruchomości gruntowej z uwagi na ważny interes społeczny i gospodarczy. W uzasadnieniu wniosku z dnia 21 czerwca 2021 r. wskazała, że przebudowa linii 110 kV relacji GPZ Nałęczów - GPZ Klementowice - GPZ Puławy Rudy ma na celu istotną poprawę niezawodności zasilania w energię elektryczną województwa lubelskiego. Ponadto przebudowa przedmiotowej linii pozwoli na zwiększenie niezawodności zaopatrzenia w energię elektryczną wielu odbiorców, a przede wszystkim służyć będzie poprawie bezpieczeństwa energetycznego regionu. Z załączonego do akt postępowania pisma z dnia 26 listopada 2020 r. wynika, że linia, którą modernizuje inwestor wybudowana została w 1953 r. i do dzisiaj jest intensywnie eksploatowana. Dzięki niej możliwe jest dostarczenie energii elektrycznej do Klementowic, Nałęczowa i przyległ obszarów. Spółka podkreśliła, że niezrealizowanie inwestycji grozi zahamowaniem rozwoju regionu, gdyż może skutkować przeciążeniem istniejących połączeń energetycznych. Wskazała, że istnieje realne zagrożenie dla ciągłości dostawy energii. Podkreśliła również swój interes w zakresie terminowego wykonania inwestycji.

Wojewoda stwierdził, że realizowane przez inwestora przedsięwzięcie jest celem publicznym i inwestycją celu publicznego w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ przywołał art. 6 pkt 2 u.g.n. i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. 2022 r., poz. 1385).

Organ odwoławczy skonkludował, że uzyskanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, położonej w obrębie S., gmina K., oznaczonej jako dz. ewid. nr [...] i nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności pozwoli na przeprowadzenie niezbędnych prac, które poprawią istniejącą infrastrukturę elektroenergetyczną, jak również znacznie poprawią bezpieczeństwo funkcjonowania samej linii, między innymi poprzez wymianę istniejących przewodów. Wobec braku polubownego załatwienia spawy z właścicielami działki, uzyskanie rygoru natychmiastowej wykonalności pozwoli wykonawcy na zrealizowanie szybkiego usprawnienia działania obecnej linii elektroenergetycznej.

Skargą z dnia 6 października 2022 r. (data stempla pocztowego) A. R.-K. i M. K. (dalej także jako: skarżący) zakwestionowali powyższą decyzję. Wskazali, że niewystarczające jest – ich zdaniem samo – powołanie się przez inwestora na ważny interes gospodarczy czy też terminowość wykonania umowy – powinien przedstawić stosowną dokumentację w tym przedmiocie. Podnieśli niezasadność zajęcia całej nieruchomości, skoro decyzja Starosty z dnia 8 kwietnia 2022 r. dotyczy ograniczenia sposobu korzystania z części ich działki. Końcowo stwierdzili, że decyzja Wojewody nie spełnia wymogów art. 107 § 3 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.

Skarga podlega uwzględnieniu.

Tytułem wstępu należy zauważyć, że z treści art. 145 § 1 pkt 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.) wynika, że uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Zgodnie z dyspozycją art. 124 ust. 1a u.g.n. w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.

Z przytoczonego powyżej przepisu wynika, że wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości musi być poprzedzone wydaniem w trybie art. 124 ust 1 u.g.n. decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z tej nieruchomości.

W pierwszej kolejności należy zatem dostrzec, że decyzja wydana na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. jest nierozerwalnie związana z decyzją wydaną na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. i stanowi jej następstwo. W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się na jej subsydiarny charakter, wyrażający się właśnie w tym, że może ona istnieć tylko wtedy, kiedy występuje w obrocie prawnym poprzedzająca ją decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości (por. m. in. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 23 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 153/22). Natomiast wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. prowadzi do stanu, gdy nie istnieje uprawnienie podlegające wykonaniu, a decyzja o której mowa w art. 124 ust. 1a u.g.n. powinna zostać uchylona (por. wyroki NSA: z dnia 13 lipca 2021 r., sygn. akt I OSK 2611/20, z dnia 18 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 64/19).

Sąd z urzędu ma wiedzę, że skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargi zarówno na decyzję ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości, jak i decyzję zezwalającą na niezwłoczne jej zajęcie. W dniu 21 lutego 2023 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 705/22 Sąd uchylił decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 1 września 2022 r. nr GN-V.7536.20.2022.AG oraz decyzję Starosty Puławskiego z dnia 8 kwietnia 2022 r. znak: ZN.6821.38.2021.SG w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Wyrok nie jest prawomocny.

W związku z powyższym można stwierdzić, że Sąd stanął na stanowisku, że decyzja o ograniczeniu korzystania z nieruchomości nie jest prawidłowa i należy ją wyeliminować z obrotu prawnego. W związku z powyższym, na kanwie niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że nieracjonalne byłoby pozostawienie w obrocie prawnym decyzji subsydiarnej. Mimo że wyrok nie jest prawomocny, należy przyjąć, że odpadła jedna z przesłanek wymienionych w art. 124 ust. 1a u.g.n., umożliwiających wydanie i dalsze istnienie w obrocie prawnym zaskarżonej decyzji (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 11 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 912/20). Należy podkreślić, że analizowana regulacja wprawdzie zapewnia sprawne i szybkie zrealizowanie inwestycji, wobec okoliczności, że inwestor nie musi oczekiwać na nadanie decyzji charakteru ostatecznego i prawomocnego, jednakże uchylenie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, prowadzi do wyeliminowania istoty i celu wydania decyzji w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n.

Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że uchylenie decyzji z art. 124 ust. 1 u.g.n. determinuje konieczność uchylenia decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n., a taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 30 września 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 675/19).

Powyższą argumentację wspiera także okoliczność, że w postępowaniu toczącym się w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. nie prowadzi się szczegółowego postępowania dowodowego. Podstawowym materiałem jest wniosek inwestora i jego argumentacja. Rozpatrując wniosek o wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości organ orzekający nie sprawdza po raz kolejny spełnienia przesłanek do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, ale uwzględnia sam fakt wydania decyzji z art. 124 ust. 1 u.g.n. Skoro decyzja w przedmiocie ograniczenia korzystania z części nieruchomości zawierała tego rodzaju uchybienia, że Sąd ją uchylił, to uchybieniem jest dotknięta także decyzja stanowiąca jej następstwo. Jeżeli zatem nie istniały podstawy do wydania decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości np. ze względu na brak zgodności z planem miejscowym, to nie istniały także podstawy do wydania decyzji w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n.

W tym miejscu należy zważyć, na co trafnie zwrócili uwagę skarżący, że decyzją z dnia 8 kwietnia 2022 r. Starosta orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości, oznaczonej jako dz. ewid. nr [...] o pow. 2,7257 ha, natomiast z treści zaskarżonej decyzji wynika zezwolenie na zajęcie całej nieruchomości. Takie rozstrzygnięcie organu nie zostało umotywowane i nie znajduje uzasadnienia w stanie faktycznym sprawy, w związku z czym należy uznać je za błędne.

Rozpoznając sprawę ponownie, organ pierwszej instancji, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., uwzględni dokonaną przez Sąd wykładnię przepisów prawa i rozstrzygnie sprawę mając na uwadze to, że udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. jest możliwe jedynie wtedy, gdy w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. Organ zapewni również korelację między treścią obu rozstrzygnięć tak, aby obszar objęty decyzją w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. odpowiadał obszarowi objętemu rozstrzygnięciu wydanemu na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. Wydając decyzję organ będzie zobowiązany ponownie ustalić czy w sprawie wystąpił przypadek określony w art. 108 k.p.a. lub przypadek uzasadniony ważnym interesem gospodarczym.

W zakresie kwestii związanych z ograniczeniem sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zajął stanowisko w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 705/22, które na gruncie niniejszej sprawy należy w całości podzielić.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.

O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Na koszty poniesione w sprawie przez skarżącego składała się kwota 200 zł uiszczonego wpisu od skargi.