Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1468/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 listopada 2018 r. sprawy ze skargi W. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia ... września 2014 r., nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], działając na podstawie, wystawionego przez Ministra Finansów, tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. obejmującego należność z tytułu wpłaty z przeznaczeniem na część regionalną subwencji ogólnej za grudzień 2013 r. w wysokości kwoty należności głównej 55.112.112,00 zł prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec Województwa [...]. Przedmiotowy tytuł wykonawczy został doręczony Zobowiązanemu dnia 2 kwietnia 2014 r.

W toku postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w B. [...].

2. Pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. pełnomocnik Województwa [...] wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], mając na uwadze regulację zawartą w art. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] zawiesił w całości postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...]. Następnie organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] uznał zarzuty Strony za nieuzasadnione. Powyższe rozstrzygnięcie, postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2014 r. nr [...], zostało uchylone w całości, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

3. Pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. Województwo [...] wystąpiło do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w sprawie wpłaty do budżetu państwa z przeznaczeniem na część regionalną subwencji ogólnej dla województw za grudzień 2013 r. W uzasadnieniu wniosku Strona wskazała, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpatrując skargę Województwa [...] od decyzji Ministra Finansów z dnia [...] marca 2014 r. znak [...] w przedmiocie wpłaty do budżetu państwa z przeznaczeniem na część regionalną subwencji ogólnej dla województw, postanowieniem z dnia 5 czerwca 2014 r. sygn. V SA/Wa 952/14 wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Strona podniosła, że Sąd w pełni podzielił jej stanowisko, zgodnie z którym ze względu na trudną sytuację finansową województwa zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd uznał, że wyegzekwowanie kwoty spowoduje znaczne zakłócenia w finansach województwa, skutkujące dokonaniem w tym zakresie istotnych przesunięć środków przeznaczonych na realizację zaplanowanych w budżecie województwa działań i zadań publicznych na rzecz ogółu mieszkańców wspólnoty samorządowej, a w perspektywie ograniczenie wykonywania niezbędnych zadań należących do obowiązków województwa. Na potwierdzenie powyższego do wniosku załączono kopię powołanego postanowienia. W ocenie Zobowiązanego do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia w przedmiocie złożonej skargi ustały powody prowadzenia w tej sprawie postępowania egzekucyjnego, a dokonane czynności w postaci zajęcia rachunku bankowego Zobowiązanego i ściągnięcia kwoty 60.317.111,25 zł na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. należałoby uchylić i dokonać zwrotu pobranej kwoty na rachunek Zobowiązanego.

4. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ po dokonaniu analizy, określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a. przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego, stwierdził że przedstawiona przez Stronę okoliczność nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego, jest natomiast przesłanką do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Niemniej jednak niniejsze postępowanie egzekucyjne zostało już zawieszone z uwagi na wniesienie przez Zobowiązanego zarzutów w trybie art. 33 § 1 u.p.e.a. Postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. doręczono 30 czerwca 2014 r.

5. Kwestionując powyższe rozstrzygnięcie, Województwo [...], pismem z dnia 7 lipca 2014 r. złożyło zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w W. wskazując naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. oraz art. 6,7, i 8 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. W uzasadnieniu zażalenia Strona wskazuje, że zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega umorzeniu m.in. w przypadku gdy obowiązek podlegający egzekucji nie jest wymagalny. Za równoznaczny z brakiem wymagalności obowiązku należy uznać fakt wstrzymania zaskarżonej decyzji, na podstawie której zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne. Natomiast w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpatrując skargę Województwa [...] od decyzji Ministra Finansów z dnia [...] marca 2014 r. znak [...] w przedmiocie wpłaty do budżetu państwa z przeznaczeniem na część regionalną subwencji ogólnej dla województw postanowieniem z dnia 5 czerwca 2014 r. sygn. V SA/Wa 952/14 wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Tym samym decyzja została pozbawiona waloru wymagalności, a więc możliwości przymusowego wyegzekwowania roszczenia z niej wynikającego. Odmowa umorzenia postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny stanowi naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego wynikających z art. 6. 7 i 8 Kodeksu postępowania administracyjnego.

6. Postanowieniem z dnia [...] września 2014 r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego w dniu [...] marca 2014 r. W motywach zawarto tę samą argumentację, co w rozstrzygnięciu Organu I instancji .

Strona nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem organu odwoławczego, za pośrednictwem tego organu, złożyła skargę skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie datowaną na dzień 8 października 2014 r. (data na stemplu pocztowym 20 października 2014 r.).

7. W skardze opatrzonej datą 8 października 2014 r. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2014 r. nr [...] Strona wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia poprzedzającego, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Pełnomocnik Województwa [...] zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie następujących przepisów prawa:

1. art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a

2. art. 6, 7 i 8 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.

3. art. 40 § 1 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Województwa [...] podtrzymał wcześniejsze argumenty, tj. wskazał, iż postępowanie egzekucyjne w administracji ulega umorzeniu m.in. w przypadku, gdy obowiązek podlegający egzekucji nie jest wymagalny (pkt 2). Za równoznaczny z brakiem wymagalności obowiązku należy uznać fakt wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji, na podstawie której wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne. Natomiast w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpatrując skargę Województwa [...] od decyzji Ministra Finansów z dnia [...] marca 2014 r. znak [...] w przedmiocie wpłaty do budżetu państwa z przeznaczeniem na część regionalną subwencji ogólnej dla województw, postanowieniem z dnia 5 czerwca 2014 r. sygn. V SA/Wa 952/14 wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.

Ponadto Strona zwróciła uwagę na uchybienia proceduralne popełnione przez organy egzekucyjne w toku prowadzonego postępowania. Wniosek z dnia [...] czerwca 2014 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego został podpisany bezpośrednio przez Marszałka Województwa [...], natomiast organ egzekucyjny doręczył postanowienie osobie, która występuje jako pełnomocnik Województwa [...], ale w sprawach innych niż niniejsza. Błąd ten został powielony przez organ egzekucyjny II instancji poprzez skierowanie swojego rozstrzygnięcia, pomimo braku przedłożenia pełnomocnictwa do reprezentowania strony w toku postępowania przed II instancją. Należy zatem uznać, że doręczenie rozstrzygnięć administracyjnych w toku niniejszego postępowania było prawnie bezskuteczne.

8. Dyrektor Izby Skarbowej po zapoznaniu się z treścią skargi datowanej na dzień 8 października 2014 r. wniesionej przez pełnomocnika Województwa [...] stwierdził, iż nie podziela zajętego w niej stanowiska i wniósł o jej oddalenie.

9. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie- uznając, że skarga nie jest zasadna – zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że umorzenie postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie. Jak wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 października 2012 r. o sygn. akt II FSK 492/11 z umorzeniem postępowania egzekucyjnego mamy do czynienia w przypadku pojawienia się przeszkody o trwałym charakterze, która uniemożliwia dalsze jego prowadzenie. Oznacza to przerwanie toku tego postępowania z powodu niemożności lub niedopuszczalności dalszego jego prowadzenia, ze skutkami w postaci, m. in. uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych (art. 60 ustawy egzekucyjnej).

Umorzenie postępowania może nastąpić na wniosek zobowiązanego, wierzyciela lub z urzędu.

Przesłanki powodujące umorzenie postępowania mogą wystąpić na każdym etapie tego postępowania i zostały określone w art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym.

W przedmiotowej sprawie Strona we wniosku z dnia 10 czerwca 2014 r. powołała się na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2014 r. sygn. V SA/Wa 952/14, który rozpatrując skargę Województwa [...] od decyzji Ministra Finansów z dnia [...] marca 2014 r. znak [...] w przedmiocie wpłaty do budżetu państwa z przeznaczeniem na część regionalną subwencji ogólnej dla województw, wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, albowiem uznał, że powyżej wskazana okoliczność nie mieści się w określonym w art. 59 § 1 u.p.e.a., katalogu przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego, stanowi natomiast przesłankę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Organ nadzoru trafnie podzielił stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], albowiem przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały enumeratywnie określone w art. 59 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne umarza się wyłącznie wtedy, gdy wystąpi jedna z tych przesłanek. W niniejszej sprawie żadna z tych przesłanek nie wystąpiła. Wbrew twierdzeniom Strony, zawartym w uzasadnieniu zażalenia z dnia 7 lipca 2014 r. jak i skargi z dnia 8 października 2014 r. nie zaistniała również, zawarta w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. przesłanka braku wymagalności obowiązku.

Brak przymiotu wymagalności wiąże się ze wstrzymaniem wykonania obowiązku, niemniej jednak umorzeniem skutkuje zaistnienie wskazanej okoliczności jeszcze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, niezależnie od tego kiedy zostanie ona ujawniona. Natomiast jeżeli okoliczność ta wystąpiła już po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, jest podstawą do jego zawieszenia w trybie art. 56 u.p.e.a. "Jeżeli zatem wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło, mimo iż w obrocie prawnym funkcjonuje już postanowienie sądu administracyjnego wstrzymujące na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., wykonanie decyzji nakładającej ów obowiązek, takie postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Jeżeli natomiast wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło jeszcze przed wstrzymaniem przez sąd wykonania decyzji nakładającej obowiązek, postępowanie podlega zawieszeniu na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a." (zob. Komentarz, do art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Piotr Pietrasz. LEX 2010, nr 94664).

W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w dniu [...] kwietnia 2014 r. (data doręczenia odpisu tytułu wykonawczego), natomiast postanowienie WSA o wstrzymaniu wykonania decyzji zostało wydane w dniu 5 czerwca 2014 r., zatem po wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Z uwagi na powyższe Sąd podziela stanowisko organu egzekucyjnego, że wstrzymanie wykonania decyzji w niniejszej sprawie mogło być przesłanką do zawieszenia a nie umorzenia postępowania egzekucyjnego w świetle art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Niemniej jednak przedmiotowe postępowanie egzekucyjne zostało już wcześniej zawieszone postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...], z uwagi na wniesienie przez Stronę zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Również zarzuty Strony skarżącej dotyczące naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego nie znajdują uzasadnienia w rozpatrywanej sprawie, bowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie całokształtu materiału zebranego w sprawie. Wynika to w sposób oczywisty zarówno z uzasadnienia faktycznego jak i prawnego postanowienia z dnia [...] września 2014 r., nr [...], w którym Dyrektor Izby Skarbowej wskazał bez wątpienia na podstawie jakich przepisów wydane zostało przedmiotowe postanowienie, jakie przepisy mają zastosowanie przy rozpatrywaniu tego rodzaju spraw oraz szczegółowo opisał normy prawa mające zastosowanie, wyjaśniając przy tym przyczyny takiego właśnie rozstrzygnięcia z przywołaniem stosownych przepisów prawa. Ponadto w uzasadnieniu wskazano dowody, na których organ się oparł. Zdaniem Sądu treść rozstrzygnięcia stanowi konkretną odpowiedź organu administracyjnego. Tylko takie rozstrzygnięcie, nie budzące wątpliwości co do jego zakresu, w pełni odpowiada wymogowi rozstrzygnięcia decyzji administracyjnej (art. 107 k.p.a.) oraz zgodne jest z zasadami działania na podstawie przepisów prawa, praworządności i pogłębiania zaufania do organów państwa (art. 6. 7 i art. 8 k.p.a.).

Sąd nie zgadza się z również z zarzutami Strony dotyczącymi uchybień proceduralnych polegających na błędnym doręczeniu postanowień obu instancji, albowiem w aktach niniejszego postępowania egzekucyjnego znajduje się. pełnomocnictwo procesowe ogólne Nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r., które zostało również załączone do przedmiotowej skargi, upoważniające Pana S. M. m. in. do reprezentowania Województwa [...] we wszystkich sprawach z zakresu działania Województwa przed organami administracji publicznej oraz innymi organami orzekającymi wszystkich postępowaniach sądowych, administracyjnych i egzekucyjnych. Sąd zgadza się ze Stroną, iż wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego złożył Marszałek Województwa, natomiast postanowienie doręczono pełnomocnikowi, niemniej jednak w tym przy przypadku nie doszło do uchybienia proceduralnego, gdyż pełnomocnictwo ogólne raz złożone w postępowaniu egzekucyjnym obejmuje całe to postępowanie, zatem doręczenie przez organ egzekucyjny rozstrzygnięcia umocowanemu wpompowaniu pełnomocnikowi nie powoduje wadliwości doręczenia.

Z kolei w postępowaniu przed Dyrektorem Izby Skarbowej zażalenie złożył Pan S.M. Dyrektor Izby Skarbowej w W. trafnie nie widział potrzeby wzywania ww. pełnomocnika do przedłożenia upoważnienia, skoro takowe znajdowało się w aktach niniejszego postępowania egzekucyjnego.

Mając na uwadze powyższe pełnomocnictwo oraz treść art. 40§ 2 k.p.a. zarówno organ egzekucyjny jak i organ nadzoru doręcza korespondencję pełnomocnikowi, którego ustanowiła Strona.

Mając na uwadze powyższe ustalenia należało- stosownie do treści art. 151 p.p.s.a. orzec jak w sentencji.