Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 835/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Skarżony organ: Rada Adwokacka
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Bosakirska Asesor WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Protokolant Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2006r. sprawy ze skargi M. H. na uchwałę Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] lutego 2006 r. (bez numeru) w przedmiocie odmowy wpisu na listę aplikantów adwokackich oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uchwałą z dnia [...] lutego 2006 r. (bez numeru), Naczelna Rada Adwokacka (NRA) po rozpoznaniu odwołania Pani M. H. od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] (ORA) z dnia [...] października 2005 r. odmawiającej wpisu skarżącej na listę aplikantów adwokackich, w oparciu o art. 58 pkt 8 Ustawy Prawo o adwokaturze (p.o.a.) utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.

Do wydania powyższej uchwały doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pani M. H. w dniu [...] października 2003 r. złożyła do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] wniosek o dopuszczenie do udziału w konkursie i wpisanie jej na listę aplikantów adwokackich.

ORA w [...], po przeprowadzeniu konkursu, uchwałą z [...] grudnia 2003 r. odmówiła wpisu skarżącej na listę aplikantów adwokackich. W uzasadnieniu uchwały ORA podała, że kandydatka otrzymała w części pisemnej konkursu 84 punkty, podczas gdy regulamin konkursu wymagał, co najmniej 85 punktów, aby zakwalifikować się do etapu ustnego.

Pani M. H. od powyższej uchwały odwołała się do NRA podnosząc, że zgodnie z § 14 Regulaminu konkursu, do wpisu na listę aplikantów wystarczy osiągnięcie 60 punktów, zaś ona otrzymała 84 punkty, zatem uchwała o odmowie przyjęcia na aplikację jest wadliwa.

Uchwałą z dnia [...] sierpnia 2004 r. Prezydium NRA utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę i wskazało, że skarżąca wadliwie zinterpretowała sposób liczenia punktów.

Od powyższej uchwały Pani M. H. odwołała się do Ministra Sprawiedliwości wnosząc o uchylenie zaskarżonej uchwały bądź orzeczenie, co do istoty sprawy i wpisanie skarżącej na listę aplikantów. Pan M. H. zarzuciła naruszenie zasad przeprowadzenia konkursu oraz naruszenie zagwarantowanej przez Konstytucję zasady swobody wyboru zawodu. Powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. akt P 21/02, w którym Trybunał orzekł o niezgodności z Konstytucją RP przepisów ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz.U. Nr 123 z 2002 r. poz. 1058) dotyczących organizacji konkursów. Wskazywała, że pomimo, iż orzeczenie Prezydium NRA zapadło już po wyroku Trybunału Konstytucyjnego - nie uwzględniło jego treści.

Minister Sprawiedliwości uwzględnił odwołanie i decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. Nr [...] uchylił uchwałę NRA oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę ORA z dnia [...] grudnia 2003 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Minister podniósł, że obie uchwały wydane zostały w oparciu o niekonstytucyjny przepis art. 58 p.12 lit. j). ustawy Prawo o adwokaturze i dlatego nie mogą się ostać. Dodatkowo, w odpowiedzi na skargę wniesioną przez Panią M. H. na powyższą decyzję do tutejszego Sądu, Minister ponownie zaakcentował, że zasadnym jest uchylenie uchwał celem zbadania czy wskazana wada miała wpływ na treść podjętych uchwał, ocenę wiedzy i predyspozycji osobowościowych kandydatki, ewentualnie przeprowadzenia konkursu w oparciu o przepisy wydane zgodnie z Konstytucją RP.

W wyniku rozpatrzenia ww. skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 20 maja 2005 r. wydanym w sprawie sygn. VISA/Wa 51/05 oddalił skargę. Powyższy wyrok nie został zaskarżony a żadna ze stron nie wnosiła o jego uzasadnienie. Wyrok uprawomocnił się w dniu [...] lipca 2005 r.

Należy w tym miejscu ubocznie wskazać, że powyższa decyzja Ministra Sprawiedliwości została również zaskarżona do WSA w Warszawie przez ORA w [...]. W sprawie o sygn. VI SA/Wa 50/05, wyrokiem z dnia 20 maja 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a na wniosek skarżącej zostało sporządzone uzasadnienie zapadłego rozstrzygnięcia. Wyrok w sprawie VI SA/Wa 50/05 również nie został zaskarżony skargą kasacyjną i uprawomocnił się [...] sierpnia 2005 r.

W konsekwencji wyroku WSA z dnia 20 maja 2005 r. w sprawie sygn. VI SA/Wa 51/05 ORA w [...] uchwałą z dnia [...] października 2005 r. na podstawie art. 44 ust.1, 65 ust.1, 75 ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze odmówiła skarżącej wpisu na listę aplikantów adwokackich. W uzasadnieniu uchwały ORA wskazała, że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego nie znalazła podstaw by dokonać wpisu. W ocenie Rady, niezależnie od niekonstytucyjnych przepisów Regulaminu na mocy, którego odbywał się konkurs na aplikację ORA uznała, że kandydatka nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta adwokackiego. Wskazuje na to, zdaniem organu, niewystarczający poziom wiedzy wynikający z ilości prawidłowo i nieprawidłowo udzielonych odpowiedzi na teście pisemnego etapu konkursu.

W odwołaniu od powyższej uchwały do Naczelnej Rady Adwokackiej Pani M. H. podniosła, iż jej zdaniem argument o niewystarczającej wiedzy jest bezzasadny. W ocenie skarżącej, uzyskana przez nią ilość punktów jest o 8 % wyższa ponad wymaganą obecnie obowiązującymi przepisami.

Naczelna Rada Adwokacka, po rozpatrzeniu ww. odwołania, opisaną na wstępie niniejszego uzasadnienia uchwałą z dnia [...] lutego 2006 r. utrzymała w mocy uchwałę ORA w [...]. W uzasadnieniu stwierdziła, że przepisy Regulaminu na aplikację adwokacką z [...] września 2002 r. utraciły moc na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Brak jest zatem podstaw aby w oparciu o wynik tamtego konkursu, przeprowadzonego na podstawie niekonstytucyjnych przepisów dokonać wpisu kandydatki na listę aplikantów, zwłaszcza, że jej udział zakończył się już w pierwszym etapie, bowiem nie osiągnęła wymaganego minimum punktów z testu pisemnego. Organ podniósł, że obecnie starania o wpis na listę aplikantów mogą odbywać się wyłącznie w oparciu o nowe przepisy ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (DZ.U, Nr 163, poz. 136), dlatego wniosek nie może zostać uwzględniony. NRA wskazała ponadto, że być może z punktu widzenia poprawności proceduralnej należało uchylić uchwałę ORA i umorzyć postępowanie na postawie art. 105 § 1 k.p.a. gdyż rozpoczęte wówczas postępowanie stało się wobec zmiany przepisów bezprzedmiotowe, jednakże nie zmienia to poglądu NRA, że brak jest obecnie podstaw do uwzględnienia wniosku odwołującej się.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą uchwałę NRA Pani M. H. wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały i orzeczenie w wyroku uprawnienia do wpisania skarżącej na listę aplikantów, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej uchwały oraz utrzymanej nią w mocy uchwały ORA, albo stwierdzenie nieważności uchwały, jeżeli zajdą okoliczności określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, ewentualnie o stwierdzenie wydania uchwały z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach.

W uzasadnieniu skargi, Pani M. H. podtrzymała argumentację zawartą w odwołaniu od uchwały ORA w [...] a ponadto uznała za chybiony argument NRA o tym, że nie można dokonać wpisu jej osoby na listę aplikantów adwokackich na podstawie niekonstytucyjnych przepisów, bowiem na podstawie tych samych przepisów, już po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego, Rady przeprowadziły konkursy na aplikacje w całej Polsce. Ponadto skarżąca zarzuciła rażące naruszenie przepisów k.p.a. w szczególności art. 35 § 3 k.p.a. poprzez przewlekanie postępowania, bowiem ORA podjęła uchwałę w dniu [...] października 2005 r. natomiast jej doręczenie nastąpiło w dniu [...] listopada 2005 r. a więc ponad 6 miesięcy po wydaniu wyroku przez WSA.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Na rozprawie w dniu 7 września 2006 r. skarżąca podtrzymała swoje stanowisko procesowe oraz zarzuty sformułowane w skardze. Złożyła pismo procesowe, w którym ponowiła dotychczasową argumentację a nadto powołała się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2006 r. sygn. akt II GSK 373/05.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona uchwała oraz utrzymana nią w mocy uchwała ORA w [...] z dnia [...] października 2005 r. nie naruszają prawa.

Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 z 2002 r. poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W sprawach z wniosku o wpis na listę aplikantów adwokackich organy samorządu tej korporacji zawodowej pełnią rolę administracji publicznej a zatem kontroli sądowoadministracyjnej podlegały zaskarżone uchwały.

Na wstępie podkreślić należy, iż w rozpatrywanej sprawie postępowanie administracyjne w przedmiocie rozpoznania wniosku Pani M. H. o wpis na listę aplikantów adwokackich dotyczy egzaminu konkursowego, jakiemu skarżąca poddała się w 2003 r., a które nie zostało zakończone z uwagi na wyeliminowanie z obrotu prawnego poprzednio zapadłych uchwał: Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] sierpnia 2004 r. oraz utrzymanej nią w mocy uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. przez wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2005 r. wydany w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 51/05. Wyrokiem tym Sąd oddalił skargę Pani M. H. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2004 r. Nr [...] uchylającą uchwały: Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] sierpnia 2004 r. oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] grudnia 2003 r.

Badając legalność obecnie zaskarżonej uchwały Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] lutego 2006 r. i utrzymanej nią w mocy uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] października 2005 r. zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jak i organy samorządu adwokackiego orzekające w tej sprawie, na mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwaną dalej p.p.s.a.) związane są oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania w tej sprawie wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku tego Sądu z dnia 20 maja 2005 r. VI SA/Wa 51/05., które dotyczyły wyłącznie:

- zdarzenia prawnego jakim było wejście w życie w dniu 4 marca 2004 r. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. P 21/02 (Dz. U. z 2004 r., Nr 34, poz. 303), który uznał art. 58 pkt 12 lit. j) ustawy Prawo o adwokaturze (dalej jako P.o.a.) za niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji przez to, że dopuszcza co do osób nie będących jeszcze członkami korporacji samorządowej adwokatów możliwość ograniczania tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczenia;

- stwierdzenia faktu, że zaskarżone przez stronę uchwały organów obu instancji zapadły na podstawie przepisów wydanych na podstawie delegacji zawartej w art. 58 pkt 12 lit. j) ustawy Prawo o adwokaturze.

Podkreślenia przy tym wymaga, że omawiana decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2004 r. Nr [...] została zakwestionowana również przez ORA w [...] a tutejszy Sąd wydał wyrok oddalający skargę (sprawa VI SA/Wa 50/05). Choć sprawa o sygn. VI SA/Wa 50/05 nie została przez Sąd połączona do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. ze sprawą o sygn. VI SA/Wa 51/05 organ samorządu adwokackiego przy ponownym rozpatrywaniu niniejszej sprawy był również związany oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania zawartymi w uzasadnieniu wyroku VI SA/Wa 50/05.

W rozpoznawanej sprawie ocena wniosku o wpis na listę aplikantów adwokackich wobec wyeliminowania z obrotu prawnego poprzednich uchwał wymagała od organu samorządu adwokackiego ponownego ustalenia stanu faktycznego i dopiero na jego podstawie dokonania oceny prawnej. Przy czym związanie organu (jak i obecnie Sądu) wyrażoną oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania w tej sprawie nie wyłączyło obowiązku organu rozpatrzenia tego wniosku strony, w oparciu o podstawowe zasady postępowania administracyjnego.

Zdaniem Sądu, z uzasadnienia uchwały ORA w [...] z dnia [...] października 2005 r. wynika, że uchwała ta została podjęta przy respektowaniu powołanego art. 153 p.p.s.a. Należy bowiem zważyć, iż rzeczą organów samorządu adwokackiego (i obecnie Sądu) jest ocena czy uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. o odmowie wpisu skarżącej na listę aplikantów była zgodna z art. 75 a) ustawy Prawo o adwokaturze.

Należy przypomnieć, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2004 r. wyraził pogląd, że fakt rozpoczęcia procedury konkursowej przed wydaniem i ogłoszeniem wyroku Trybunału przemawia też – ze względu na specyfikę sytuacji kandydatów oraz potrzebę ochrony zaufania do prawa - za dopuszczeniem kontynuowania rozpoczętego już postępowania konkursowego na dotychczasowych zasadach. Zdaniem Trybunału, najbardziej klarowną cezurą określającą moment rozpoczęcia postępowania konkursowego jest przy tym, z punktu widzenia jego uczestników i ochrony ich praw jednostkowych, moment zamknięcia listy zgłoszonych kandydatów przed ogłoszeniem wyroku Trybunału. Osoby te przystąpiły, bowiem do konkursu i poddały się jego wymogom w okresie, gdy zakwestionowane przepisy regulujące zasady prowadzenia konkursu korzystały z domniemania konstytucyjności.

W przedmiotowej sprawie było zaś bezsporne, że skarżąca uczestniczyła w procedurze konkursowej przed wydaniem i ogłoszeniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego, gdyż procedura konkursowa została zakończona na etapie pisemnym konkursu przeprowadzonego w dniu [...] listopada 2003 r. Takie też stanowisko w analogicznej sprawie dotyczącej uchwały ORA w [...] odnoszącej się do tego samego konkursu zajął Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie II GSK 373/05 (ze skargi A. P.), na którą w swojej skardze powołuje się Pani M. H.

Zgodnie z art. 75 a ustawy Prawo o adwokaturze (w brzmieniu obowiązującym na dzień starania się Pani M. H. o wpis na listę aplikantów adwokackich) Okręgowa Rada Adwokacka rozstrzygała o wpisie na listę aplikantów adwokackich po przeprowadzeniu konkursu. Założeniem konkursu jest wyłonienie najlepszego. Skoro Pani M. H. nie osiągnęła pozytywnego rezultatu nie można twierdzić, że w stosunku do skarżącej została spełniona przesłanka z art. 75 a) powołanej ustawy. Samego bowiem przystąpienia do konkursu nie można, zdaniem Sądu, utożsamiać z przeprowadzeniem konkursu w rozumieniu art. 75 a ww. ustawy. W tym stanie rzeczy, ORA w [...] nie mogła uwzględnić wniosku Pani M. H. o wpisanie jej na listę aplikantów adwokackich (w roku 2003).

Z przytoczonych względów należało na podstawie art. 151 p.p.s.a. niniejszą skargę oddalić.