Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 910/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2005-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA P. Janicki, Sędzia NSA W. Jarzębowski (spr.), Asesor WSA C. Koziński, Protokolant: J. Wegner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2005 roku sprawy ze skargi W.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty targowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. określa , że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy R. decyzją z dnia [...] określił W.K. prowadzącemu działalność handlową pod nazwą P.H.U. A wysokość zobowiązania w opłacie targowej za 30 dni marca 2004 r. w łącznej kwocie 135,00 zł. Decyzja wydana została na podstawie art. 21 § 1 pkt.1, § 3, § 4, art. 207 Ordynacji podatkowej, oraz art. 15 i art. 19 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach o opłatach lokalnych (tekst jedn. z 2002 r., Nr 9, poz. 84 ze zm.) i na podstawie uchwał Rady Gminy R.: Nr [...] z dnia [...], Nr [...] z dnia [...] (w decyzji omyłkowo wskazano błędny numer tej uchwały), Nr [...] z dnia [...], Nr [...] z dnia [...], Nr [...] z dnia [...] w sprawie lokalizacji targowiska, ustalenia stawek opłaty targowej, ustalenia inkasentów i terminów.

W uzasadnieniu stwierdzono, iż podatnik w wyszczególnionych w decyzji dniach prowadził sprzedaż towarów na terenie C.H. B na stoisku handlowym J-56. Faktu prowadzenia sprzedaży podatnik nie kwestionował. Stosownie do art. 15 ust. 1 w/w ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, dalej w skrócie upol, zobowiązany był do zapłacenia opłaty targowej, jednakże odmówił jej uiszczenia uprawnionym do poboru inkasentom.

W odwołaniu od tej decyzji zarzucono, iż wydana został bez podstawy prawnej. Stwierdzono, że Rada Gminy R. w dniu [...] wydała uchwałę Nr [...] w sprawie rozszerzenia lokalizacji targowiska w R. Z treści uchwały wynika, że wprowadza ona zmianę we wcześniejszej uchwale Rady Gminy R. Nr [...] z dnia [...]. Jednakże pod datą [...] nie zarejestrowano uchwały Rady Gminy R. Nr [...]. Nie można było więc nowelizować aktu, który nie istniał w obrocie prawnym, a zatem teren przy ul. A 72/74 nie jest targowiskiem, a budynek na nim zlokalizowany nie jest targowiskiem pod dachem. Nie jest też halą, w której odbywają się targi, aukcje i wystawy. C.H. B jest budynkiem i dlatego sprzedaż w nim dokonywana nie podlega opłacie targowej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu stwierdzono, iż urządzenie targowiska wynika z uchwały Nr [...] z dnia [...] Rada Gminy w R. rozszerzyła lokalizację targowiska w R. na grunty stanowiące własność B S.A. oraz w budynkach i częściach budynków zlokalizowanych na w/w gruntach stanowiących targowiska pod dachem, a zatem miejsce, w którym W.K. prowadzi sprzedaż towarów na stoisku J-56 jest targowiskiem. Kolegium stwierdziło, iż w § 1 uchwały Nr [...] w sprawie rozszerzenia lokalizacji targowiska jest błąd w numeracji zmienianej uchwały-powinien być numer [...], a nie [...]-jednak jest to oczywista omyłka pisarska i nie zmienia to faktu, iż uchwała Nr [...] z dnia [...] w sprawie lokalizacji targowiska istnieje, jak również, że takie targowisko funkcjonuje. Ponadto Kolegium nie byłoby władne odmówić stosowania uchwały nawet w przypadku jej wadliwości. Zadaszenie obiektu nie wyklucza obowiązku płacenia opłaty targowej, zgodnie z art. 15 ust. 2a upol. W sprawie niniejszej kwota opłaty targowej została ustalona na podstawie raportów dziennych inkasenta zawierających informację o odmowie uiszczenia opłaty. Raporty potwierdzają fakt prowadzenia przez podatnika działalności handlowej w hali na stoisku J-56 w dniach 1-10 i 12-31 marca 2004 r. Ze zgromadzonych w toku postępowania materiałów nie wynika, aby podatnik był podatnikiem od nieruchomości w związku z wykonywaną na targowisku działalnością handlową, a zatem nie ma zastosowania zwolnienie przewidziane w art. 16 upol.

W skardze na powyższą decyzję podatnik zarzucił naruszenie art. 15 ust. 2a upol poprzez błędne zakwalifikowanie obiektu, w którym prowadził działalność handlową jako targowiska. Stwierdził, że C. H. B jest budynkiem, ale innego rodzaju niż targowisko pod dachem lub hala używana do targów, aukcji i wystaw. Uchwała Rady Gminy Nr [...] w sprawie rozszerzenia lokalizacji targowiska nie mogła zmienić charakteru tego budynku, pomijając podnoszone już w odwołaniu zarzuty co do jej wadliwości formalno-prawnej. Według strony skarżącej stoisko, w którym prowadziła działalność handlową należy traktować jako sklep, obiekt, w którym sprzedający zorganizował stałe przedsiębiorstwo handlowe. Takie obiekty nie są targowiskami i nie podlegają opłatom targowym. W konkluzji strona skarżąca wniosła o wydanie decyzji o umorzeniu postępowania podkreślając, iż nie zgadza się z obciążaniem opłatą targową.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko.

W toku postępowania sądowego skarżący złożył opinię prawną prof. M.K.

Sąd zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15 ust. 1 upol w brzmieniu obowiązującym w 2004 r. opłatę targową pobiera się od osób fizycznych, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, dokonujących sprzedaży na targowiskach. W ust. 2 tego artykułu ustawodawca sprecyzował, co należy rozumieć pod pojęciem "targowiska". Są to wszelkie miejsca, w których prowadzony jest handel, z zastrzeżeniem ust. 2a, zgodnie z którym opłacie targowej nie podlega sprzedaż dokonywana w budynkach lub częściach budynków, z wyjątkiem targowisk pod dachem oraz hal używanych do targów, aukcji i wystaw.

Z analizy powyższego przepisu wynikają następujące wnioski:

- podmiotem opodatkowania opłatą targową są osoby fizyczne i prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej.

- przedmiotem opodatkowania jest dokonywanie czynności sprzedaży, ale tylko wtedy, gdy odbywa się to na targowisku,

- w zasadzie targowiskiem jest każde miejsce, w którym odbywa się handel, zwłaszcza znajdujące się poza budynkami. Określając tak szeroko pojęcie targowiska ustawodawca nawiązał jedynie do faktycznego wykorzystywania (dla prowadzenia handlu) danego miejsca, co oznacza, iż dla podlegania opłacie targowej nie ma znaczenia, czy miejsce to jest na terenie określonym uchwałą organu samorządu terytorialnego, jako targowisko. Wobec tego uzasadnienie organu odwoławczego w tym zakresie jest błędne,

- opłacie targowej podlega wyjątkowo sprzedaż dokonywana w budynkach lub ich częściach, a mianowicie, gdy odbywa się w budynkach, będących targowiskami pod dachem lub halami używanymi do targów aukcji i wystaw.

W związku z powyższym zasadnicze spory, tak jak w tej sprawie, mogą powstawać między handlującymi, a organami podatkowymi w sytuacji dokonywania czynności sprzedaży w budynkach i dotyczyć będą prawidłowego zaklasyfikowania budynku do jednej z wyżej wymienionych kategorii. W ustawie o podatkach i opłatach lokalnych ustawodawca nie zdefiniował użytych pojęć – targowisko pod dachem oraz hala używana do targów, aukcji i wystaw.

Prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego, a w tej sprawie prawidłowe rozstrzygnięcie w zakresie opłaty targowej można podjąć tylko wówczas, gdy organ wyczerpująco i dokładnie ustali stan faktyczny we wszystkich kwestiach, mających znaczenie dla treści decyzji. Niedostateczne zebranie materiału dowodowego prowadzi do niewyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych i powoduje błędy w dokonanych ustaleniach faktycznych, co w konsekwencji prowadzi zwykle do wadliwego rozstrzygnięcia, a co najmniej rezultatem błędnych lub niepełnych ustaleń faktycznych jest brak pewności co do prawidłowości rozstrzygnięcia. Z tego względu zasadnicze znaczenie w postępowaniu podatkowym ma realizacja zasady dochodzenia prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 122 Ordynacji podatkowej i zasady zupełności postępowania dowodowego wyrażonej w art. 187 § 1 tej ustawy.

Poza sporem w tej sprawie jest to, że skarżący w w/w dniach dokonywał sprzedaży w obiekcie nazwanym Centrum Handlowe B w R. oraz, że obiekt ten jest budynkiem. Sporne jest natomiast, czy budynek ten jest targowiskiem pod dachem lub halą używaną do targów, aukcji i wystaw. W decyzji organu I instancji tej kwestii nie rozważano wcale, co jest o tyle zrozumiałe, że skarżący przed wydaniem decyzji nie zajął żadnego stanowiska w sprawie, a więc nie zgłaszał wątpliwości w tym zakresie. Jednakże w odwołaniu stwierdził krótko, iż budynek, w którym prowadzi handel nie jest targowiskiem pod dachem. Tezę tę wywodził m.in. z faktu wadliwości uchwały Rady Gminy R. w sprawie rozszerzenia lokalizacji targowiska w R. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż urządzenie targowiska wynika ze stosownej uchwały Rady Gminy. Należy więc stwierdzić, iż stan faktyczny nie został w niniejszej sprawie dokładnie ustalony, a istniejące wątpliwości wyjaśnione. Organ odwoławczy błędnie uzasadnił stanowisko, iż przedmiotowy budynek jest targowiskiem pod dachem powołując się na stosowną uchwałę Rady Gminy. Nie wskazał też, według jakich kryteriów należy kwalifikować budynki do wąskiej grupy wymienionej w art. 15 ust. 2a upol, a właściwe określenie kryteriów takiej kwalifikacji ma podstawowe znaczenie z uwagi na spór między stronami co do rodzaju budynku - C. H. B, oraz z uwagi na brak w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych definicji pojęć użytych w tym przepisie, poza pojęciem samego "budynku" zdefiniowanym w art. 1a ust. 1 pkt 1. Samo stwierdzenia, iż hala targowa jest targowiskiem, chociaż niewątpliwie prawdziwe, nie wystarcza do wyjaśnienia, czy konkretny obiekt, w którym skarżący prowadził handel jest halą targową. Konsekwencją powyższych braków postępowania w sprawie określenia opłaty targowej jest wadliwość uzasadnienia zaskarżonej decyzji we wskazanym wyżej zakresie.

Pojęcia zawarte w art. 15 ust. 2a upol użyte zostały także w załączniku do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Klasyfikacji Środków Trwałych - KŚT (Dz.U. Nr 112, poz. 1317 ze zm.) oraz w załączniku do Rozporządzenia Rady Ministrów z tej samej daty w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych - PKOB (Dz. U. Nr 112, poz. 1316 ze zm.). Oba akty prawne wydane zostały na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz.U. Nr 88, poz. 439 ze zm.).

Jak wynika z objaśnień wstępnych do pierwszego z wyżej wymienionych rozporządzeń, Klasyfikacja Środków Trwałych jest usystematyzowanym zbiorem obiektów majątku trwałego, służącym m.in. do celów ewidencyjnych, ustalaniu stawek odpisów amortyzacyjnych oraz badań statystycznych. Z uwag szczegółowych, zawartych w tym akcie, wynika zaś, że podział budynków na mieszkalne i niemieszkalne oparto na podstawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych, a o zaliczeniu budynku do właściwej podgrupy i rodzaju decyduje jego przeznaczenie oraz związana z tym konstrukcja i wyposażenie, a nie sposób użytkowania, który w praktyce bywa czasem niezgodny z przeznaczeniem. O zmianie pierwotnego przeznaczenia na stałe, decyduje każdorazowo wykonanie odpowiednich robót budowlano adaptacyjnych.

Zgodnie z objaśnieniami wstępnymi do drugiego z wymienionych aktów Polska Klasyfikacja Obiektów Budowlanych stanowi usystematyzowany wykaz obiektów budowlanych, rozumianych jako produkty finalne działalności budowlanej. PKOB służy m.in. do klasyfikowania obiektów budowlanych.

Według KŚT wśród różnych rodzajów budynków wyróżniono m.in. budynki handlowo-usługowe, który to rodzaj obejmuje: centra handlowe, domy towarowe, samodzielne sklepy i butiki, hale używane do targów, aukcji i wystaw oraz targowiska pod dachem.

Według PKOB wśród różnych klas budynków wyróżniono m.in. budynki handlowo-usługowe, która to klasa obejmuje takie, jak wyżej wymienione w zakresie rodzaju, a ponadto stacje paliw, stacje obsługi, apteki itp.

Biorąc pod uwagę, iż ustawodawca nie zdefiniował w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych pojęć użytych w art. 15 ust. 2a, ale jednocześnie używał ich we wcześniej obowiązujących rozporządzeniach służących klasyfikowaniu obiektów budowlanych należy przyjąć, iż w przepisie tym chodzi o rodzaje (klasy) obiektów budowlanych określonych w w/w klasyfikacjach. Należy zatem przyjąć, iż odpowiednie zaklasyfikowanie konkretnego budynku zależne jest od przeznaczenia oraz związanej z tym konstrukcji i wyposażenia. Dla ustalenia takich danych pomocne może być sięgnięcie do dokumentacji związanej z budową, w szczególności do pozwolenia na budowę, w którym określona jest nazwa, rodzaj i kategoria obiektu budowlanego.

Stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, polegającego na niedokładnym wyjaśnieniu istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych, jest przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji. Nie można wykluczyć, iż po wszechstronnym wyjaśnieniu okoliczności faktycznych związanych z rodzajem przedmiotowego budynku, w którym Spółka prowadziła handel okaże się, iż było to targowisko pod dachem, a nie centrum handlowe, bowiem decydującego znaczenia w tym względzie nie odgrywa przecież sama oficjalna nazwa obiektu.

Z uwagi na powyższe należało zaskarżoną decyzję uchylić na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), a na podstawie art. 200 i art. 152 tej ustawy zasądzić na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania i określić, iż decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Sąd miał na względzie, iż wniosek zawarty w skardze (umorzenie postępowania) nie odzwierciedlał intencji skarżącego, który skarżąc decyzję chciał uzyskać jej wyeliminowanie z obrotu, czemu dał wyraz także na rozprawie.