Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1352/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28  ust. 2, 3, 3a, 3b
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędziowie WSA Paweł Kornacki (spr.), Bożena Pindel, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. D.P. wniósł skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. (dalej: ZUS) z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzję tego samego organu o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

2. Zaskarżona decyzja została wydana na gruncie następującego stanu sprawy.

2.1. Wnioskiem z dnia 27 maja 2015 r. skarżący zwrócił się do ZUS-u o umorzenie należności z tytułu składek, które miał obowiązek uiszczać w związku z działalnością gospodarczą. Powołał się trudną sytuację majątkową wskazując na to, że uregulowanie zaległości pozbawi go oraz jego rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

W uzasadnieniu wskazał, że od 2000 r. faktycznie nie prowadził działalności gospodarczej, nie osiągał żadnych dochodów i w związku z tym uznał, że nie ma obowiązku uiszczania składek. Przez długi czas nie otrzymywał sygnału, że zalega ze składkami. Gdyby miał świadomość konieczności wyrejestrowania działalności gospodarczej na pewno by to uczynił. Podkreślił, że ZUS nie podejmował żadnych działań na bieżąco, a gdyby to zrobił, skarżący wcześniej zorientowałby się o konieczności wyrejestrowania działalności gospodarczej.

Skarżący do ZUS-u przesłał deklaracje podatkowe z których wynika, że w 2012 r. uzyskał dochód w kwocie [...] zł, w roku 2013 – [...] zł, zaś w roku 2014 dochód w wysokości [...] zł. Poza tym przedstawił oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym z którego wynika, że wówczas pracował na podstawie umowy o pracę uzyskując dochód [...] zł miesięcznie. Nie uzyskuje innych dochodów. Stałe wydatki które ponosi to [...] zł na miesięczne opłaty (czynsz, energia, gaz), [...] zł na leczenie i [...] zł na inne cele. W skład jego rodziny wchodzi żona, która uzyskuje dochód [...] zł miesięcznie oraz córka, która jest uczennicą.

Wskazał, że posiada zobowiązania pieniężne: z tytułu podatków w kwocie [...] zł oraz z tytułu zaciągniętych kredytów [...] zł (na rozprawie uściślił, że [...] zł to rata miesięczna) oraz u osób fizycznych [...] zł. Wskazał również, że posiada samochód osobowy o wartości [...] zł. Oświadczył, że nie posiada nieruchomości.

2.2. Decyzją z dnia [...] r. ZUS odmówił umorzenia skarżącemu należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego za osobę prowadzącą działalność gospodarczą za okres maja i września 2005 r., sierpnia i września 2006 r., stycznia 2007 r., od marca do maja 2013 r., lipca 2013 r. i od listopada 2013 r. do grudnia 2014 r. w łącznej kwocie [...] zł, a nadto odsetek naliczonych na dzień 27 maja 2015 r. w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu wpierw powołał się na art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 121 ze zm. – dalej: u.s.u.s.) wskazując, że w tym przypadku nie zachodzi żadna z przesłanek "całkowitej nieściągalności" składek. Dodał, że wobec skarżącego było prowadzone postępowanie egzekucyjne, które jest skuteczne. W odniesieniu do składek za okres od września 2005 r. do maja 2013 r. odnotowano ściągnięcia na kwotę [...] zł. Z uwagi na zbieg egzekucji tytuły wykonawcze zostały przekazane komornikowi sądowemu do prowadzenia łącznej egzekucji. W postępowaniu egzekucyjnym dokonano ściągnięć na kwotę [...] zł. Do należności za okres od sierpnia 2013 r. do czerwca 2014 r. wystawiono dalsze tytuły wykonawcze i przekazano je Naczelnikowi Drugiego Urzędu Skarbowego w C. .

Organ wskazał, że zbadał także podstawy umorzenia zaległości określone na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s., a więc pomimo braku całkowitej nieściągalności składek. Powołał się na § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., poz. 1365 – dalej: rozporządzenie). W tym zakresie ZUS stwierdził, że nie zachodzą wymienione w rozporządzeniu szczególne okoliczności, skutkujące brakiem możliwości zaspokojenia przez zobowiązanego i jego rodzinę zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, w razie opłacenia składek. Organ podał, że zobowiązany uzyskuje dochód [...] zł, jego małżonka [...] zł miesięcznie. Przedstawił wydatki rodziny skarżącego oraz jego inne zobowiązania. Podsumował, że ZUS nie może uwzględniać interesów innych wierzycieli, a zobowiązany odpowiadał za terminowe uiszczanie składek.

Organ odniósł się także do innych przesłanek wymienionych w § 3 rozporządzenia wskazując, że zobowiązany nie powoływał się na złą sytuację zdrowotną oraz konieczność opieki nad innym członkiem rodziny.

2.3. Na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ZUS decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r.

W uzasadnieniu stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia "całkowitej nieściągalności" składek w rozumieniu art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Przytoczył fakty obrazujące postępowanie egzekucyjne. Dodał, że skarżący posiada trzy samochody osobowe oraz że na etapie postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ustalono, że skarżący posiada nieruchomość.

W odniesieniu do przesłanek uregulowanych w § 3 rozporządzenia, po ich zacytowaniu, organ stwierdził że w tej sprawie nie ma podstaw do ich zastosowania. Przytoczył argumenty wskazane w decyzji wydanej w postępowaniu pierwszym. Podkreślił, że skarżący nie znajduje się w stanie ubóstwa, a interes osoby zobowiązanej powinien być konfrontowany z interesem ogółu społeczeństwa, biorąc pod uwagę przeznaczenie składek. Powołał się na to, że skarżący posiada nieruchomość, a więc składnik majątku, który może być zbyty w celu regulacji zobowiązań. ZUS wskazał też, że zobowiązany został prawidłowo poinformowały o możliwości udziału w postępowaniu, w tym składaniu dodatkowych dokumentów, czy wyjaśnień.

3.1. W skardze zobowiązany ogólnie zarzucił naruszenie przepisów postępowania i przepisów prawa administracyjnego, które daje podstawę do zmiany zaskarżonej decyzji lub wznowienia postępowania administracyjnego. Wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji lub o jej uchylenie, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wskazał, że w jego ocenie ZUS nie rozpoznał szczegółowo sprawy, gdyż przytaczał tylko przepisy. Tymczasem skarżący o zadłużeniu z tytułu składek dowiedział się z opóźnieniem, dopiero z wszczętych postępowań egzekucyjnych. Od 2000 r. nie prowadził faktycznie działalności gospodarczej. Był przekonany, że składając do Urzędu Skarbowego zeznanie o wysokości uzyskanego przychodu, który był zerowy, nie jest zobowiązany do dokonywania jakichkolwiek zgłoszeń do ZUS-u. Podniósł też, że dostarczył ZUS-owi wszystkie dokumenty, zaś organ nie zażądał dodatkowych. W jego ocenie uregulowanie zaległych składek pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

3.2. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie.

3.3. W toku rozprawy skarżący podał, że oprócz zaległości wobec ZUS-u posiada dług wobec banku z tytułu kredytu w wysokości [...] zł i ma spłacać [...] zł miesięcznie. Poza tym ma zadłużenie z tytułu tzw. chwilówki w kwocie około [...] zł. Komornik sądowy egzekwował [...] zł miesięcznie, a więc według obliczeń skarżącego wyegzekwowano już ponad [...] zł; uważa więc, że już całkowicie spłacił dług wobec ZUS-u. Dodał, że pracę zakończył 31 grudnia 2015 r. i z tytułu rozwiązania umowy o pracę otrzymał odprawę w wysokości około [...] zł, z czego około [...] zł zajął mu komornik (pozostała część została mu wypłacona). Z okazanego świadectwa pracy wynikało, że ma zajęcia komornicze z 5 tytułów w kwocie ponad [...] zł. Dodał, że nieruchomość, którą posiada ma powierzchnię [...] m2 i jest rolna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

4. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Przy czym, wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu administracyjnego może nastąpić tylko, jeśli: a) zaskarżony akt (tu: decyzja) został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) względnie, jeśli akt administracyjny dotknięty jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 i 3 p.p.s.a.).

Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób wyżej wskazany, determinuje oddalenie skargi (art. 151 p.p.s.a.).

5. W odniesieniu do spraw w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz składek na określone fundusze (Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych) kognicja sądów administracyjnych została ustanowiona ustawą z 10 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 121, poz. 1264). Artykuł 10 pkt 26a tej ustawy zmienił - z dniem 1 lipca 2004 r. - brzmienie art. 83 ust. 4 u.s.u.s. w ten sposób, że wyłączył tę kategorię spraw z zakresu właściwości sądów powszechnych - sądów pracy i ubezpieczeń społecznych i przeniósł do właściwości sądów administracyjnych. Jak wynika z uzasadnienia projektu tej ustawy (dostępny na stronach internetowych: www.sejm.gov.pl, Sejm RP IV kadencji, nr druku 2272), wolą ustawodawcy było wyłączenie możliwości umarzania wskazanych wyżej należności przez sądy powszechne, które były władne zmienić decyzję organu i umorzyć określoną kwotę należności (por. uchwała SN z 30 czerwca 2000 r., III ZP 15/00, OSNAPU 2000, nr 23, poz. 864). O ile zatem sądy powszechne przejmowały wcześniej załatwioną przez ZUS sprawę do rozpoznania merytorycznego, o tyle sąd administracyjny na skutek zaskarżenia decyzji ZUS nie przejmuje sprawy administracyjnej jako takiej do końcowego załatwienia. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego, nawet w razie uwzględnienia skargi – co należy zaakcentować – nie może rozstrzygać o umorzeniu spornych składek, ani nawet nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, gdyż leży to wyłącznie w gestii ZUS-u.

6. W tego rodzaju postępowaniu ZUS zobowiązany jest zbadać występowanie przesłanek o których mowa w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. i ewentualnie w rozporządzeniu wykonawczym, wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b w związku z ust. 3a u.s.u.s.

Na gruncie tej sprawy organ dostatecznie wywiązał się z tego obowiązku.

6.1. Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Z kolei, stosownie do art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Przy czym, co należy zaakcentować, brak wystąpienia choćby jednej ze wskazanych w zamkniętym katalogu przesłanek wyklucza umorzenie należności przez ZUS (decyzja związana), zaś stwierdzenie jej wystąpienia, nie obliguje do wydania decyzji umarzającej należności, lecz tylko umożliwia ZUS-owi wydanie takiej decyzji w ramach uznania administracyjnego (por. wyrok NSA z 25 listopada 2011 r., II GSK 1212/10, Lex nr 1133557).

W rozpatrywanej sprawie ZUS stwierdził, że wobec skarżącego nie zachodzi przesłanka "całkowitej nieściągalności" we wskazanym rozumieniu. Zdaniem sądu jest to wniosek znajdujący uzasadnienie w aktach sprawy. Należy podkreślić, że strona skarżąca w ogóle nie forsowała wystąpienia jakiejkolwiek okoliczności wskazanej w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Brak przesłanek wymienionych w pkt 1-2, 4-6 tego przepisu jest w realiach tej sprawy oczywisty. Z kolei co do pkt 3, należy stwierdzić, że zobowiązany co prawda zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, jednak posiada majątek, z którego można egzekwować i egzekwowano należności.

6.2. Mając zaś na uwadze art. 28 ust. 3a u.s.u.s. stwierdzający, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, należy stwierdzić co następuje.

Zgodnie z art. 28 ust. 3b u.s.u.s. minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Odnosząc się więc do rozporządzenia wykonawczego należy zauważyć, że zgodnie z jego § 3 ust. 1:

Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W tym przypadku skarżący powołał się tylko na jedną przesłankę, tj. wymienioną w § 3 ust. 1 pkt 1. W odniesieniu do przesłanek pozostałych organ w ogóle nie miał więc podstaw, aby podejmować rozważania w kwestii umorzenia należności. Stan klęski żywiołowej, przewlekła choroba zobowiązanego lub koniczność sprawowania przezeń opieki nie wynikały z akt sprawy.

W odniesieniu zaś do kwestii stanu majątkowego rodziny skarżącego ZUS podjął wyczerpujące rozważania, które zasadnie doprowadziły go do wniosku, że w tym przypadku nie można stwierdzić, aby opłacenie należności z tytułu składek pozbawiło zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Przesłanka ta odnosi się do zupełnie wyjątkowych przypadków, a nawet drastycznych, powstałych z przyczyn obiektywnych (wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2015 r., II GSK 2051/13, Lex nr 1624404).

Tymczasem w tej sprawie ustalono, że – na dzień wydania zaskarżonej decyzji – skarżący pracował uzyskując dochód [...] zł miesięcznie. Jego żona uzyskiwała dochód [...] zł miesięcznie. Gospodarstwo domowe tworzyła jeszcze córka skarżącego. Stałe wydatki rodziny nie przekraczały [...] zł miesięcznie. Skarżący posiadał trzy samochody osobowe oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] m2. Ciążyły na nim także zobowiązania prywatnoprawne, które wpierw dobrowolnie, później w ramach postępowania egzekucyjnego były regulowane.

Zdaniem Sądu nie sposób uznać, aby w tych okolicznościach zaistniała przesłanka, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, a której stwierdzenia domaga się skarżący. Organ prawidłowo ocenił, że pomimo trudnej sytuacji majątkowej, umorzenie należności z tytułu składek byłoby bezpodstawne. Postępowanie egzekucyjne było w toku, a pomimo tego nie wystąpił stan wyłączający rodzinę skarżącego z możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. W myśl wskazanego przepisu nie wystarczy trudna sytuacja materialna, konieczny jest stan wręcz drastyczny, skutkujący brakiem możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Stały dochód rodziny na poziomie [...] zł, przy stałych wydatkach poniżej [...] zł, posiadanie nieruchomości rolnej, regulowanie zobowiązań prywatnoprawnych – wyklucza zaś taki wniosek.

Pojawienie się nowych okoliczności faktycznych po wydaniu kontrolowanej decyzji w dniu [...] r. (np. utrata pracy) może stanowić podstawę do złożenia przez skarżącego kolejnego wniosku o umorzenie należności, opartego na nowym stanie faktycznym, o ile taką zaległość skarżący jeszcze wobec ZUS-u posiada, biorąc pod uwagę jego oświadczenie (na rozprawie), że kwota [...] zł została zajęta przez komornika.

6.3. Niezasadne są twierdzenia skarżącego, że ZUS nie domagał się od niego stosownej dokumentacji.

Po pierwsze, skarżący nie skonkretyzował jaka, czego dotycząca, miałaby to być dokumentacja. Zgromadzona przez organ, dostarczona przez skarżącego - wystarczająco wyjaśniła stan faktyczny.

Po drugie, skoro skarżący powołuje się na przesłankę wymienioną w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia to należy zauważyć, że przepis wymaga aby to zobowiązany wykazał brak możliwości uregulowania składek. Przepis wyraźnie więc wskazuje, że to na zobowiązanym (wnioskodawcy) spoczywa ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających umorzenie składek (wyrok NSA z dnia 14 listopada 2011 r., II GSK 1501/13, Lex nr 1657956).

7. We wniosku o umorzenie należności, wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i w skardze skarżący afirmuje, że nie wiedział, iż nie prowadząc faktycznie działalności gospodarczej ma obowiązek uiszczać składki oraz że ZUS na bieżąco nie wzywał go do uregulowania zaległości.

7.1. Twierdzenie skarżącego o braku świadomości obowiązku uiszczania składek nie może odgrywać istotnej roli. Nieznajomość prawa nie może tłumaczyć podatnika, czy zobowiązanego do uiszczania składki na ubezpieczenie społeczne w sytuacji publikacji prawa w Dzienniku Ustaw, szczególnie w przypadku braku zawiłości stosownych przepisów. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 24 listopada 2009 r., sygn. SK 36/07 (OTK-A z 2009 r., Nr 10, poz. 151) podważenie zasady ignorantia iuris nocet, a więc przyjęcie, że nieznajomość prawa może tłumaczyć określone działania lub zaniechania, prowadziłoby do negacji spójności i pewności prawa oraz przewidywalnych skutków w praktyce orzeczniczej. W wyroku z 29 maja 2012 r., sygn. SK 17/09 (OTK-A z 2012 r., Nr 5, poz. 53) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że polski system prawa, tak jak inne współczesne systemy prawa, opiera się na zasadzie ignorantia iuris nocet, którą przyjmuje się z konieczności socjotechnicznej, ponieważ bez tego rodzaju założenia systemy prawa nie byłyby w stanie pełnić swoich funkcji. Nie jest współcześnie możliwe, aby wymagać od kogokolwiek znajomości wszystkich norm prawnych, z których zbudowany jest system prawa, ze względu na to, że systemy te są bardzo rozbudowane. Niemniej jednak ten, kto nie zna prawa, znajduje się w gorszej sytuacji niż ten, kto je zna, ponieważ ponosi negatywne konsekwencje swojej niewiedzy. Aby uniknąć negatywnych konsekwencji nieznajomości prawa, podmioty prawa muszą dołożyć należytych starań, aby poznać obowiązujące normy prawne do nich adresowane.

W tej sprawie, zdaniem Sądu, było to łatwe, wystarczała zwykła staranność o własne interesy. Skarżący powołując się na niewiedzę w zakresie obowiązku przez okres wielu lat, naraził się na zarzut niedbalstwa w tej mierze i to w stopniu rażącym. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 grudnia 2012 r. (II FSK 764/11, Lex nr 1367065) brak wiedzy podatnika na temat obowiązujących przepisów podatkowych nie stanowi podstawy do uznania, że ów brak stanowi ważny interes podatnika umożliwiający mu wystąpienie z wnioskiem o zastosowanie ulgi w spłacie zaległości podatkowych powstałych w wyniku tego braku wiedzy. Zdaniem sądu orzekającego w tej sprawie pogląd ten jest aktualny także wobec zobowiązanego do uiszczenia składki na ubezpieczenie społeczne.

7.2. W tym miejscu można jeszcze dodać, że sąd administracyjny jest właściwy jedynie do oceny pod względem legalności decyzji wydanej w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek. Jeżeli skarżący poprzez argumentację wyrażoną w skardze zamierza podważyć zasadność naliczenia składek, czy ma wątpliwości, co do określonej przez organ kwoty należności z tytułu nieopłaconych składek wraz z odsetkami, to może wystąpić do organu ze stosownym wnioskiem w tym zakresie, w celu otrzymania decyzji wymiarowej (jeśli dotychczas takiej nie wydano), względnie po jej wydaniu może weryfikować legalność stanowiska ZUS-u w tej mierze, korzystając ze stosownych środków zaskarżenia tejże decyzji wymiarowej. Złożenie przez zainteresowanego wniosku o umorzenie należności z tytułu składek powinno nastąpić dopiero wówczas, gdy zgadza się on z kwotą zadłużenia (w tym odsetek), a jedynie z różnych względów nie jest w stanie jej pokryć. Postępowanie o umorzenie nie jest trybem w którym można by korygować zasadność i wysokość należności głównej oraz odsetek (por. WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 24 marca 2009 r., I SA/Rz 789/08, CBOSA; a także wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 października 2006 r., III SA/Wa 1829/06, Lex nr 295991; wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 maja 2006 r., III SA/Wa 1013/06, Lex nr 257165; wyrok WSA z dnia 27 maja 2009 r., I SA/Łd 20/09, CBOSA; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 14 lutego 2013 r., I SA/Ol 734/12, CBOSA; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 2 października 2013 r., I SA/Gd 1069/13, CBOSA; wyroki WSA w Gliwicach z dnia 9 stycznia 2014 r, I SA/Gl 698/13, Lex nr 1529561 i z dnia 11 lutego 2013 r., I SA/Gl 615/12, Lex nr 1446677).

8. Z tych wszystkich względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić