Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 1052/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2018-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 7 ust. 6
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędzia WSA Jacek Czaja, Protokolant Referent stażysta Jacek Zięba, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2017 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu wniosku K. Z. o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Wójta Gminy Z. z dnia [...] marca 2017 r., Nr [...], zmieniającej decyzję własną z dnia [...] maja 2016 r., Nr [...] przyznającą na okres od [...] kwietnia 2016 r. do [...] września 2017 r. K. Z. na jej dzieci: córkę N. Z. oraz córkę A. Z. świadczenia wychowawcze, poprzez stwierdzenie utraty prawa do tego świadczenia w okresie od [...] marca 2017 r. do [...] września 2017 r. w odniesieniu do N. Z. - na podstawie art. 157 § 1 i 2, art. 158 § 1 oraz art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), dalej "k.p.a." oraz art. 2 pkt 4 i pkt 14, art., 5 ust. 1 i ust. 3, art. 7 ust. 5 i ust. 6 pkt 1, art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195 ze zm.), dalej jako "u.p.w." - odmówiło stwierdzenia nieważności.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że Wójt Gminy Z. decyzją z dnia [...] maja 2016 r. przyznał K. Z. na okres od [...] kwietnia 2016 r. do [...] września 2017 r.: świadczenie wychowawcze na córkę [...] (pierwsze dziecko) w kwocie [...]zł miesięcznie oraz świadczenie wychowawcze na córkę A. Z. w kwocie [...]zł miesięcznie, za wyjątkiem kwietnia 2016 r., w którym świadczenie wyniosło [...] zł.

Następnie ostateczną decyzją z dnia [...] marca 2017 r. organ zmienił tę decyzję w ten sposób, że orzekł o utracie uprawnienia do tego świadczenia na N. Z. w okresie od [...] marca 2017 r. do [...] września 2017 r. Z kolei decyzją z dnia [...] marca 2017 r. organ I instancji uznał, że świadczenie wychowawcze wypłacone K. Z. na córkę N. Z. (pierwsze dziecko) za wcześniejszy okres określony w decyzji z dnia [...] maja 2016 r., tj. od [...] kwietnia 2016 r. do [...] lutego 2017 r. w łącznej kwocie [...]zł stanowi świadczenie nienależnie pobrane. Od decyzji tej strona wniosła odwołanie, a następnie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

Organ wyjaśnił, że powodem orzeczenia o utracie świadczenia na rzecz córki N. Z. było ustalenie, że w 2014 r., a więc w roku kalendarzowym, uwzględnianym przy ustalaniu dochodu wnioskodawczyni, jej rodzina otrzymywała dodatkowy dochód z tytułu posiadania przez męża skarżącej gospodarstwa rolnego o pow. 7,51 ha przeliczeniowych.

Po doliczeniu tego dochodu okazało się, że dochód na osobę w rodzinie wyniósł [...] zł, a więc przekraczał kryterium dochodowe wynoszące [...] zł, uprawniające do przyznania świadczenia wychowawczego, dlatego orzeczono o utracie przyznanego K. Z. świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, tj. N. Z..

W związku z tym, że decyzja z dnia [...] marca 2017 r., dotycząca okresu od 1 marca do [...] września 2017 r., nie została zaskarżona i stała się ostateczna, K. Z. złożyła wniosek o stwierdzenie jej nieważności.

Skarżąca we wniosku tym zarzucała, że: organ wszczął postępowanie bez wydania postanowienia, na które mogłaby wnieść zażalenie; organ nie poinformował o zakończeniu postępowania i o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, a różnica pomiędzy wszczęciem postępowania, a wydaniem decyzji wynosi zaledwie osiem dni; ponadto postępowanie wszczął OPS w Z. , natomiast decyzję zmieniającą wydał Wójt Gminy Z.; wadliwa jest sentencja decyzji zmieniającej, gdyż sugeruje, że dopiero od [...] marca 2017 r. do [...] września 2017 r. utracono prawo do świadczenia, natomiast świadczenia wypłacone wcześniej nie są nienależne, co jest sprzeczne z decyzją Wójta z dnia [...] marca 2017 r. orzekającej ich zwrot.

Skarżąca podniosła również, że organ bezpodstawnie doliczył do dochodu skarżącej za 2014 r. dochód z gospodarstwa rolnego jej męża [...]. Gospodarstwo to zostało bowiem wydzierżawione jego siostrze - P. P. do 2021 r. na podstawie umowy dzierżawy z dnia [...] lutego 2011 r., która w tym samym roku rozpoczęła działalność rolniczą. Grunty te weszły zatem w skład jej gospodarstwa i zgodnie z zapisami tej umowy to ona opłaca podatek rolny, leśny oraz ponosi koszty ubezpieczenia i inne świadczenia związane z przedmiotem umowy. Skoro zatem w świetle obowiązujących przepisów, przy ustalaniu dochodu rodziny z gospodarstwa rolnego nie wlicza się obszarów rolnych oddanych w dzierżawę na podstawie umowy zawartej stosownie do przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, to brak było podstaw do uwzględnienia przez organ dochodu z wydzierżawionego w tej formie gospodarstwa rolnego. Brak jest uzasadnienia dla przyjęcia, że przepis ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników dotyczy wyłącznie emeryta lub rencisty.

W toku wszczętego postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] marca 2017 r. K. Z. podnosiła dalsze zarzuty dotyczące tej decyzji: wskazywała, że bezpodstawnie oparto się na oświadczeniu [...], które "podstawiono" mu do podpisania, wykorzystując przy tym jego nieznajomość prawa, wniosła także o uwzględnienie pisma Ministra Rodziny Pracy i P. Społecznej z dnia [...] maja 2017 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło powyższych zarzutów i wskazaną na wstępie decyzją odmówiło stwierdzenia nieważności.

Kolegium stwierdziło, że sporna umowa dzierżawy gospodarstwa rolnego nie jest umową dzierżawy, o której mowa w art. 7 ust. 6 pkt 1 u.p.w., gdyż umowa wymieniona w tym przepisie to umowa, o której mowa w art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2016 r. poz. 277 ze zm.), a ta odnosi się do wydzierżawiającego, który legitymuje się statusem emeryta lub rencisty. Statusu takiego nie posiada natomiast P. Z., dlatego umowy dzierżawy zawartej przez niego z siostrą nie można traktować jako umowy, o której mowa w art. 7 u.p.w.

Odnosząc się do pisma Ministerstwa Rodziny, Pracy i P. Społecznej z dnia [...] maja 2017 r., na które wskazała K. Z., Kolegium stwierdziło, że choć z tego pisma wynika, że przepis art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników można odnosić także do osoby wydzierżawiającej gospodarstwo rolne, która nie jest emerytem lub rencistą, to jednak Kolegium tego stanowiska nie podziela. Wskazało natomiast na orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym gospodarstwo rolne w trybie art. 28 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników może wydzierżawić jedynie podmiot legitymujący się statusem emeryta lub rencisty.

W związku z powyższym, Kolegium za prawidłowe uznało stanowisko wyrażone w kwestionowanej decyzji organu I instancji z dnia [...] marca 2017r. o utracie przez skarżącą prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, tj. córkę [...] ze względu na przekroczenie w 2014 r. (wskazanym w art. 48 ust. 2 u.p.w.) kryterium dochodowego.

Kolegium wyjaśniło, że dochód rodziny K. Z. w postępowaniu o przyznaniu świadczenia wychowawczego decyzją z dnia [...] maja 2016 r. został ustalony bez uwzględnienia gospodarstwa rolnego i wynosił [...] zł.

Dokonując następnie korekty tego dochodu, przed wydaniem spornej decyzji zmieniającej z dnia [...] marca 2017 r., organ uwzględnił dochód z gospodarstwa rolnego, wyjaśniając, że dochód taki wyliczany jest – zgodnie z art. 7 ust. 6 u.p.w. – w sposób ryczałtowy i w niniejszej sprawie wyniósł [...] zł (7,51ha przelicz. x [...] zł x [...], gdzie kwota [...]zł to przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego za 2014 r. podany przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w obwieszczeniu z dnia [...] września 2015 r.).

Cały zweryfikowany miesięczny dochód czteroosobowej rodziny [...] za 2014r. wyniósł [...] zł (sposób wyliczenia: [...] zł + [...] zł), czyli na osobę w rodzinie - [...] zł (sposób wyliczenia: [...] zł : 4 os.), a zatem przekraczał kryterium dochodowe wynoszące zgodnie z art. 5 ust. 3 u.p.w.- [...] zł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze odniosło się ponadto do zarzutu wadliwego sformułowania decyzji z dnia [...] marca 2017 r. Przyznało, że wprawdzie trafniejsze byłoby wyrażenie "o uchyleniu decyzji z dnia 18 maja" oraz że decyzja o przyznaniu świadczenia w części odnoszącej się do świadczenia przypadającego na pierwsze dziecko ([...]) obowiązywała do dnia [...] lutego 2017 r., to jednak nie są to istotne nieprawidłowości. Co do wcześniejszego okresu, wynikającego z decyzji przyznającej świadczenie została bowiem wydana odrębna decyzja (zaskarżona następnie do WSA w Lublinie), a więc zdaniem organu świadczenie pobrane za ten okres (wcześniejszy) jest świadczeniem nienależnym z tego samego powodu, tj. przekroczenia kryterium dochodowego.

Kolegium wyjaśniło ponadto, że nie ma znaczenia w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji, to że organ wszczynając postępowania w sprawie weryfikacji decyzji ostatecznej nie uczynił tego w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Od aktu administracyjnego, który wszczyna postępowanie nie służy bowiem zażalenie (takie zażalenie służy wyłącznie na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania).

Nie jest także naruszeniem prawa - w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa - okoliczność, że organ nie poinformował wnioskodawczyni o zakończeniu w/w postępowania i o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, jak również to, że pomiędzy wszczęciem postępowania a wydaniem decyzji z dnia [...] marca 2017 r. upłynęło 8 dni.

Z powyższych względów Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazaną na wstępie decyzją odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] marca 2017 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie K. Z. domagała się uchylenia tej decyzji.

W obszernym uzasadnieniu, a także w kolejnych pismach procesowych skarżąca podnosiła takie same zarzuty, jak we wniosku o stwierdzenie nieważności, a także w toku postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym.

Ponownie wskazała, że organ wadliwie doliczył do dochodu rodziny, dochód z gospodarstwa rolnego jej męża, gdyż gospodarstwo to zostało wydzierżawione siostrze męża, dlatego mimo, że mąż nie jest emerytem ani rencistą, organ powinien uwzględnić zawartą umowę dzierżawy i nie doliczać ryczałtowego dochodu z tego gospodarstwa. Skarżąca wskazała na trzy wyroki sądowe tj. wyrok SN z dnia 18 stycznia 2012 r., II UK 82/11, wyrok SA w Poznaniu z dnia 16 marca 2016 r., III AUa 1287/15 i wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 września 2011 r., (III SA/Po 312/11) oraz na pismo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 maja 2017 r. i artykuł prasowy (k.14).

Skarżąca wyjaśniła ponadto, że dochód ze spornego gospodarstwa rolnego został również uwzględniony przez inny organ tj. OPS w B. przy przyznawaniu siostrze męża skarżącej – P. P. świadczenia wychowawczego, co zostało potwierdzone w zaświadczeniu tego organu z dnia [...] maja 2017 r. (k.44). Zdaniem skarżącej, uwzględnianie tego dochodu zarówno przy ustalaniu świadczeń dla skarżącej (z tytułu posiadania tego gospodarstwa przez jej męża – wydzierżawiającego), jak i przy ustalaniu świadczeń dla dzierżawcy czyli siostry męża, było bezprawne i wynikało z wadliwej interpretacji art. 28 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników w zw. z art. 7 u.p.w. Skarżąca podniosła, że organ wydając kwestionowaną decyzję z dnia [...] marca 2017 r. wiedział, że gospodarstwo rolne zostało wydzierżawione P. P., mimo to "podstawił mężowi, aby podpisał, że posiada grunty orne jako własność", a następnie uwzględnił dochód z tych gruntów przy wydaniu tej decyzji, co było wadliwe.

Na okoliczność posiadania spornego gospodarstwa rolnego skarżąca przedstawiła także zaświadczenie Kierownika Biura Powiatowego ARIMR w J. L. z dnia [...] stycznia 2018 r. (k.40) potwierdzającego, że P. P. składała w latach 2011-2017 wnioski o dopłaty w ramach systemów wsparcia bezpośredniego m.in. na działki wchodzące w skład tego gospodarstwa, objętego sporną umową dzierżawy.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja prawa nie narusza.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem w granicach zakreślonych w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 i art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a." Stosując środki określone w wyżej wskazanych ustawach sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie ma zatem uprawnień do merytorycznego załatwiania spraw administracyjnych.

Następnie należy podkreślić, że zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu nadzwyczajnym o stwierdzenie nieważności innej decyzji ostatecznej. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest instytucją procesową tworzącą prawną możliwość eliminacji z obrotu prawnego decyzji ostatecznych - w ramach wyjątku od zasady stabilności decyzji. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nowym postępowaniem w sprawie, wszczynanym w trybie określonym w art. 157 k.p.a. Postępowanie nieważnościowe nie może być zatem traktowane jako ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej kontrolowaną w tym trybie decyzją ostateczną. W toku takiego postępowania organ bada wyłącznie to, czy kwestionowana decyzja ostateczna nie jest dotknięta co najmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;

2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;

3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco;

4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;

5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;

6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

W sprawie niniejszej zarzuty skarżącej podniesione we wniosku o stwierdzenie nieważności dotyczyły przesłanek nieważności wskazanych w pkt 2 tego przepisu tj. rażącego naruszenia prawa.

Odnosząc się do okoliczności podnoszonych przez skarżącą Kolegium prawidłowo oceniło, że przesłanki te w niniejszej sprawie nie występują.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych rażące naruszenie prawa zachodzi wówczas, gdy treść rozstrzygnięcia pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owo rozstrzygnięcie nie może być akceptowane jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Rażące naruszenie prawa będzie miało więc miejsce w sytuacji, gdy w stanie prawnym niebudzącym wątpliwości co do jego zrozumienia zostaje wydana decyzja, która treścią swego rozstrzygnięcia stanowi negację całości lub części obowiązujących przepisów. Przedmiotowa wada kwalifikowana jest zatem z reguły wyrazem ewidentnego, oczywistego błędu w interpretacji prawa i ma miejsce wtedy, gdy stwierdzone naruszenie ma znaczenie większej wagi aniżeli stabilność ostatecznego rozstrzygnięcia organu administracji (por. m.in. wyroki NSA: z dnia 21 października 1992 r., sygn. akt V SA 86/92, publ. ONSA 1993/1/23; z dnia 20 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1614/09, LEX nr 746680; z dnia 22 lutego 2013 r., II GSK 2098/11, LEX nr 1511171; z dnia 12 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1107/11, LEX nr 1228463). Podkreślić trzeba, że nawet naruszenie przepisów prawa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik nie może być podstawą do stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji w postępowaniu nadzwyczajnym - jeżeli nie ma cech rażącego naruszenia prawa. Nie jest więc dopuszczalne kwalifikowanie wypadków zwykłego naruszenia prawa jako naruszenie rażące ani - tym bardziej - uznawanie za naruszające prawo sytuacji - gdzie nie jest wyjaśnione, czy do naruszenia prawa w ogóle doszło (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 9 stycznia 2013 r. II SA/Łd 1065/12, LEX nr 1298648).

Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy natomiast wykładni art. 7 ust. 6 u.p.w. i art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Zgodnie z art. 7 ust. 6 u.p.w. - ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę, z wyjątkiem:

1) oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego;

2) gospodarstwa rolnego wniesionego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną;

3) gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.

Z kolei zgodnie z art. 28 ust. 4 pkt 1 stanowi, że uznaje się, że emeryt lub rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, jeżeli ani on, ani jego małżonek nie jest właścicielem (współwłaścicielem) lub posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym i nie prowadzi działu specjalnego, nie uwzględniając:

1) gruntów wydzierżawionych, na podstawie umowy pisemnej zawartej co najmniej na 10 lat i zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków, osobie niebędącej:

a) małżonkiem emeryta lub rencisty,

b) jego zstępnym lub pasierbem,

c) osobą pozostającą z emerytem lub rencistą we wspólnym gospodarstwie domowym,

d) małżonkiem osoby, o której mowa w lit. b lub c.

Skarżąca podnosi, że przyjęta przez organ I instancji przy wydaniu decyzji z dnia [...] marca 2017 r. wykładnia tych przepisów jest błędna. Organ uznał bowiem, że tylko umowa dzierżawy zawarta z emerytem/rencistą rolniczym jest umową, która zwalnia z obowiązku doliczenia do dochodu rodziny - dla potrzeb ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko - zryczałtowanego dochodu z gospodarstwa rolnego. Skarżąca wyraziła stanowisko odmienne, powołując się na trzy wyroki sądowe tj. wyrok SN z dnia 18 stycznia 2012 r., II UK 82/11, wyrok SA w Poznaniu z dnia 16 marca 2016 r., III AUa 1287/15 i wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 września 2011 r., (III SA/Po 312/11) oraz na pismo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 maja 2017 r.

Stanowisko skarżącej nie jest uzasadnione.

Odnosząc się do podniesionych przez nią zarzutów wskazać przede wszystkim należy, że nawet gdyby Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło pogląd skarżącej, to i tak nie byłoby możliwe stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] marca 2017 r. Jak bowiem wyżej wskazano, stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji dopuszczalne jest tylko w razie rażących naruszeń prawa, a za takie nie można uznać przyjętej przez organ I instancji wykładni art. 7 ust. 6 u.p.w. i art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. O rażącym naruszeniu przepisu nie może być mowy w sytuacji, zarówno wtedy, gdy jego interpretacja wywołuje rozbieżności w orzecznictwie, jak i wtedy, gdy organ przyjmuje wykładnię utrwaloną w orzecznictwie, a taka istnieje w orzecznictwie sądów administracyjnych w odniesieniu do mających zastosowanie w niniejszej sprawie, przytoczonych przepisów, i którą Sąd obecnie podziela.

Zgodnie z tym stanowiskiem, umowa dzierżawy, stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, jest zawierana wyłącznie pomiędzy podmiotami wymienionymi w tych przepisach, w świetle których wydzierżawiającym zawsze pozostaje emeryt lub rencista. Wydzierżawiający to emeryt lub rencista w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, dlatego że wypłata emerytury lub renty rolniczej ulega zawieszeniu, jeżeli emeryt lub rencista prowadzi działalność rolniczą (art. 28 ust. 1), natomiast zawarcie przez emeryta lub rencistę umowy dzierżawy pozwala na uznanie, iż zaprzestał tej działalności (art. 28 ust. 4). Umowa dzierżawy, stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, jest zawierana w celu wykazania, że działalność rolnicza ustała, lecz badanie celu umowy nie jest zadaniem organów prowadzących postępowanie administracyjne, gdyż cel umowy nie wymaga ustaleń, jeżeli – przy zachowaniu pozostałych warunków – wydzierżawiającym jest emeryt lub rencista. Nie znajduje więc uzasadnienia prawnego stanowisko, że – dla potrzeb ustawy o świadczeniach rodzinnych (a także dla potrzeb u.s.w.) – wydzierżawiającym może być każdy, kto ma gospodarstwo rolne, nie zaś wyłącznie emeryt lub rencista rolniczy. (zob. wyrok NSA z dnia 27 października 2006 r., sygn. akt I OSK 601/06). Podobne stanowisko wyrażono w wyrokach: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2011r., sygn. akt I OSK 1922/10 i z dnia 18 lutego 2010r., sygn. akt I OSK 1425/09 oraz Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Białymstoku z dnia 22 grudnia 2015r., sygn. akt I SA/Bk 744/15 oraz w Łodzi z dnia 29 marca 2011r., sygn. akt II SA/Łd 201/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Prawidłowo Kolegium podniosło, że interpretacja będących podstawą wydania decyzji z dnia [...] marca 2017 r. przepisów jest - w orzecznictwie sądów administracyjnych - jednoznaczna i zgodnie z nią tylko umowa dzierżawy gospodarstwa rolnego, w której wydzierżawiającym jest emeryt/rencista, zwalania z obowiązku uwzględnienia dochodu (wyliczanego ryczałtowo) przy ustalaniu dochodu rodziny w postępowaniu o przyznanie świadczenia wychowawczego.

W tej sytuacji zarzut niepodzielenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, przy wydawaniu zaskarżonej decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] marca 2017 r., wykładni odmiennej od utrwalonej w orzecznictwie, przedstawionej przez skarżącą, nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle przytoczonych orzeczeń sądów administracyjnych, wykładnia spornych przepisów jest bowiem jednolita, dlatego zarzut dokonania przez organ I instancji błędnej wykładni nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Skarżąca miała prawo przedstawić swoją interpretację przepisów art. 7 ust. 6 u.p.w. i art. 28 ust. 4 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników w postępowaniu zwykłym, w którym wydano decyzję z dnia [...] marca 2017 r., czego nie uczyniła. Niezależnie więc od trafności tej interpretacji stwierdzić należy, że na obecnym etapie nie może być ona rozważana jako przesłanka rażącego naruszenia prawa.

Ponadto stwierdzić należy, że w istocie stanowisko, że umowa dzierżawy, o której mowa w art. 28 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników powinna być zawarta przez emeryta/rencistę rolniczego, potwierdzają również wyroki sądów powszechnych, wskazane przez skarżącą tj. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2012 r., II UK 82/11 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 16 marca 2016 r., III AUa 1287/15 – obie te sprawy, choć obejmują inne stany faktyczne, dotyczą bowiem sytuacji, w której stroną takiej umowy tj. wydzierżawiającym był emeryt/rencista rolniczy.

Z kolei powołany przez skarżącą wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 września 2011 r., III SA/Po 312/11, nie odnosi się do wykładni przepisu art. 7 ust. 6 u.p.w., lecz przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej ( Dz. U. Nr 229, poz. 2273 z późn. zm.) i przewidzianych w niej przesłanek przyznania takich płatności, które są inne niż przesłanki przyznania świadczeń na podstawie u.s.w. Pogląd wyrażony w tym wyroku nie mógł być więc uwzględniony przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przy badaniu, czy decyzja z dnia [...] marca 2017 r. dotycząca świadczenia wychowawczego, została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Nie ma również znaczenia to, że na podstawie spornej umowy dzierżawy, zawartej pomiędzy mężem skarżącej a jej siostrą, umówiono się, że podatek rolny od objętego nią gospodarstwa rolnego uiszczać będzie dzierżawca. Jak bowiem trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 22 grudnia 2015 r., I SA/Bk 744/15 - "Postanowienia umowy dzierżawy, która nie została zawarta na warunkach przewidzianych w art. 3 ust. 3 ustawy z 1984 r. o podatku rolnym (odnoszącym się do art. 28 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników) nie mogą wyłączyć ustawowego obowiązku podatkowego, bowiem nie wchodzi to w zakres regulacji pozostawionej uznaniu stron umów cywilnoprawnych" (podobnie wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10 maja 2017 r., II SA/po 127/17).

Za rażącym naruszeniem przepisów art. 7 ust. 6 u.p.w. w zw. z art. 28 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nie mogło przemawiać także stanowisko Ministerstwa Rodziny, Pracy i P. Społecznej zawarte w piśmie z dnia [...] maja 2017 r. (k. 7 akt admin.), w którym stwierdzono, że "przy prawidłowym stosowaniu tych przepisów przez gminny organ właściwy nie może być mowy o wliczaniu gospodarstwa rolnego wydzierżawionego na podstawie umowy dzierżawy spełniającej warunki, wskazane w tym przepisie, zarówno jego właścicielowi, jak i dzierżawcy". P. to nie ma bowiem charakteru wiążącego dla organu ustalającego świadczenie, a jedynie informacyjny.

Nie uzasadniało stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] marca 2017 r. także to, że dochód z przedmiotowego gospodarstwa rolnego został uwzględniony również przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego dla dzieci siostry męża skarżącej, której wydzierżawiono to gospodarstwo. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 7 u.p.w. – ustalając dochód rodziny uzyskany przez dzierżawcę gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę na zasadach, o których mowa w ust. 6, dochód uzyskany z gospodarstwa rolnego pomniejsza się o zapłacony czynsz z tytułu dzierżawy. Niezależnie od prawidłowości decyzji, dotyczącej siostry męża skarżącej- P. P., która nie podlega kontroli legalności w niniejszej sprawie, gdyż nie jest ona przedmiotem skargi, stwierdzić należy, że w świetle przytoczonego przepisu, w razie zawarcia umowy dzierżawy stosownie do art. 28 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, a więc tylko takiej – jak wyżej wskazano – w której wydzierżawiającym jest emeryt/rencista rolniczy – dochód z gospodarstwa rolnego objętego taką umową jest dochodem dzierżawcy (i podlega pomniejszeniu o czynsz z tytułu dzierżawy).

W sprawie niniejszej, jak prawidłowo ustaliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze – takiej umowy nie było, dlatego dochód z gospodarstwa rolnego objętego sporną umową dzierżawy z dnia [...] lutego 2011 r. był dochodem męża skarżącej, będącym wydzierżawiającym, ale nie rencistą/emerytem rolniczym. Dochód z tego gospodarstwa podlegał zatem doliczeniu do dochodu rodziny skarżącej ubiegającej się o świadczenie wychowawcze.

Decyzja organu I instancji z dnia [...] marca 2017 r. nie została zatem wydana z rażącym naruszeniem prawa, a zatem zasadnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia jej nieważności.

Z powyższych względów, wobec braku uzasadnionych podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.