Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 27/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 105
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) Asesor WSA Agnieszka Miernik Protokolant Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2007 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz M. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2007 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku M. Sz., utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1950 r., nr [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...], położonej przy ul. [...], oznaczonej nr hip. [...] - działka nr [...].

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2007 r. zapadła w następującym stanie sprawy:

Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] października 1950 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej w W. odmówiło dotychczasowej właścicielce – J. M. prawa własności czasowej opisanej na wstępie nieruchomości [...].

Pismem z dnia 8 sierpnia 1995 r. M. S. wystąpiła do Ministerstwa Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa o stwierdzenie nieważności powyższego orzeczenia, jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu wniosku podała, iż nieruchomość przy ul. [...] (obecnie [...]) została zabudowana przez jej ojca M. K., którego jest jedynym spadkobiercą, co potwierdza postanowienie Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy z dnia [...] kwietnia 1995 r. sygn. akt [...]. Ojciec wnioskodawczyni nie mógł złożyć wniosku o przyznanie prawa do dzierżawy wieczystej gruntu w terminie przewidzianym w art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), gdyż dopiero 16 czerwca 1962 r. został powiadomiony, że na podstawie ww. orzeczenia administracyjnego, którego nigdy nie otrzymał, został pozbawiony prawa własności, a do tego czasu bez żadnych przeszkód zarządzał i korzystał ze swojej nieruchomości.

Wniosek został w dniu 19 stycznia 1999 r. przekazany do rozpoznania zgodnie z właściwością Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] marca 1999 r. nr [...] na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] października 1950 r. wskazując, że M. S. nie posiada legitymacji do występowania z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia, gdyż kwestionowanym orzeczeniem administracyjnym odmówiono prawa własności czasowej do nieruchomości przy ul. [...] nr hip. [...] - działka nr [...], natomiast wnioskodawczyni domaga się zwrotu nieruchomości położonej przy ul. [...] - obecnie [...] nr hip [...]. Rozstrzygnięcie to zostało przez Kolegium utrzymane w mocy decyzją z dnia [...] sierpnia 1999 r. nr [...].

Pismem z dnia 23 maja 2007 r. M. S. ponownie złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z dnia [...] października 1950 r., wskazując w jego uzasadnieniu, że nieruchomość położona przy ul. [...] nr hip. [...] stanowiła własność jej ojca M.K., który nabył ją na podstawie aktu notarialnego z dnia 11 lutego 1943 r. Nieruchomość ta składała się z gruntu o pow. [...] m2 zabudowanego domem mieszkalnym. W ocenie M. S., orzeczenie administracyjne z [...] października 1950 r. narusza art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. stanowiący, iż gmina uwzględni wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowy. Zdaniem wnioskodawczyni, jest rzeczą bezsporną, iż grunt nieruchomości oznaczonej w dawnej księdze wieczystej nr [...] w pełni odpowiadał wymogom dekretu, gdyż budynek stojący na tym gruncie (dziś oznaczony nr [...] przy [...]) stoi tak jak stał w 1943 r. i znajduje się w linii budynków [...] wytyczonej zgodnie z planem. W tym stanie rzeczy nie zachodziła przesłanka odmowy przyznania własności czasowej właścicielowi gruntu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lipca

2007 r. nr [...] orzekło u umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium podniosło, że w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego z dnia [...] października 1950 r. podjęło już rozstrzygnięcie w decyzji z dnia [...] marca 1999 r., a zatem nie jest dopuszczalne ponowne rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, na skutek wniosku złożonego przez M. S., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...] utrzymało swoje rozstrzygnięcie w mocy. Wskazując na zasadę trwałości decyzji administracyjnych organ podniósł, iż wydanie w sprawie rozstrzygniętej uprzednio decyzją ostateczną nowej decyzji załatwiającej sprawę co do istoty narusza ustanowiony dotychczasową decyzją stan powagi rzeczy osądzonej. Kolegium podkreśliło, że nie jest możliwe merytoryczne rozpatrzenie wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego w sytuacji, kiedy wniosek taki był już rozpatrzony merytorycznie. Odnosząc się zaś do przywołanego przez stronę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. organ wyjaśnił, iż przepis ten odnosi do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją, którego nie można utożsamiać z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, który stanowi sui generis tryb odwoławczy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. S. podniosła, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2007 r. utrzymująca w mocy decyzję tegoż organu umarzającą postępowanie z powodu rzekomego rozstrzygnięcia już sprawy decyzją z dnia [...] marca 1999 r. jest dla niej zupełnie niezrozumiała. Ponadto przy rozpatrywaniu sprawy nie zostały wzięte przez organ pod uwagę argumenty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy mimo, że o prawie złożenia takiego wniosku organ stronę pouczył. Rozpoznając sprawę organ naruszył art. 9 k.p.a., który stanowi, iż rolą organu administracji państwowej jest należyte i wyczerpujące informowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podtrzymało swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] października 2007 r. i wniosło o jej oddalenie.

W uzupełnieniu skargi, w piśmie procesowym z dnia 27 marca 2008 r. M.S. podniosła, iż jej starania o przyznanie wieczystej dzierżawy gruntu dotyczą nieruchomości położonej przy [...], dawniej ul. [...], zapisanej pod nr hipotecznym [...], działka nr [...], o pow. [...] m2. Nigdy nie starała się ona o zwrot nieruchomości hipotecznej [...], oznaczonej jako działka nr [...] należącej do J. M. (położonej przy dawnej ul. [...]). Jednocześnie skarżąca wyjaśniła, iż do 1962 r. wszystkie pisma urzędowe wysyłane do jej ojca były kierowane na adres: ul. [...]. O przejściu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa oraz o zmianie adresu na adres [...] jej ojciec nie był nigdy informowany, stąd pierwotne starania skarżącej o zwrot nieruchomości położonej przy ul. [...] zostało mylnie potraktowane jako roszczenie do nieruchomości J. M.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Istotą niniejszej sprawy jest zasadność umorzenia postępowania administracyjnego wszczętego wnioskiem M.S. z dnia [...] maja 2007 r., w którego treści żądała "wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wzruszenia orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1950 r. nr [...], którym to orzeczeniem odmówiono właścicielom nieruchomości położonej przy ul. [...] w W. nr d. hip. [...] ustanowienia prawa własności czasowej zgodnie z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. (Dz. U. RP, nr 50, poz. 279)". Skarżąca wskazywała, że nieruchomość [...] położona przy ul. [...] nr hip. [...] stanowiła własność jej ojca M. K. i składała się z gruntu o pow.[...] m² zabudowanego domem mieszkalnym. Zdaniem wnioskodawczyni nieruchomość ta w pełni odpowiadała wymogom dekretu i nie zachodziła żadna przesłanka do odmowy przyznania prawa wieczystej dzierżawy właścicielowi gruntu.

Tak sformułowany wniosek, nie określający w wyraźny sposób trybu wzruszenia orzeczenia dekretowego, wymagał doprecyzowania. Należy bowiem wziąć pod uwagę, że M.S. wnosiła wcześniej (pismem z dnia 8 sierpnia 1995 r.) o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1950 r. nr [...] i że decyzją ostateczną z dnia [...] sierpnia 1999 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło wszczęcia postępowania nadzorczego wskazując w uzasadnieniu, że decyzja odmawiająca przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości położonej przy ul. [...] w W. nie dotyczy działki, do której M. S. służą jakiekolwiek roszczenia.

Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, identyfikacja przez skarżącą przedmiotu roszczenia z powodu zmian w administracyjnym oznaczeniu działki, do której M.S. zgłasza roszczenia, mogła nastręczać trudności z uwagi na różne oznaczanie działki w pismach znajdujących się w aktach. W zaświadczeniu Wydziału Hipotecznego Sądu Okręgowego w W. z dnia 6 lutego 1947 r. wskazano, że nieruchomość stanowiąca własność M. K. oznaczona nr hip. [...] położona jest przy ul. [...] (bez oznaczenia numeru). W pismach kierowanych przez władze administracyjne do M. K. (np. z dnia 10.04.1961 r., z dnia 6.06.1962 r., z dnia 8.09.1962 r., z dnia 10.02 1992 r.) nieruchomość stanowiąca jego własność oznaczana była adresem "ul. [...]", a dopiero później jako "ul. [...]". Akta sprawy wskazują ponadto, że dopiero po wydaniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego z dnia [...] października 1950 r. Urząd Dzielnicy [...] w Gminie W. wyjaśnił M. S., że nieruchomość oznaczona nr hip. [...], położona wg obecnego adresu przy ul. [...], posiadała dawniej adres "[...]". Do tej okoliczności mógł nawiązywać wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym skarżąca powołała się na art. 145 1 pkt 5 kpa.

Należy podkreślić, że zgodnie z art. 7 kpa organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W przedstawionych okolicznościach sprawy, wobec bliżej niesprecyzowanego przez M.S. w jej wniosku z 23 maja 2007 r żądania "wzruszenia orzeczenia administracyjnego", konieczne było zwrócenie się przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. do wnioskodawczyni, stosownie do art. 64 par. 2 w zw. z 63 par. 2 oraz zgodnie z art. 9 kpa, z wezwaniem do sprecyzowania żądania. Tę konieczność potwierdza fakt, iż – jak wynika z treści wniosku M. S. z dnia 9 sierpnia 2007 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy - nie rozumie ona rozstrzygnięcia zawartego w decyzji Kolegium z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] i powołując się na art. 145 par. 1 pkt 5 kpa wskazuje, że w sprawie zaistniały przesłanki, o których mowa w tym przepisie. W takim stanie rzeczy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując wniosek M. S. z 23 maja 2007 r., a tym bardziej rozpoznając ponownie sprawę na jej wniosek z dnia 9 sierpnia 2007 r., nie miało podstaw do wydania decyzji o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 kpa, bez wyjaśnienia rzeczywistej woli wnioskodawczyni.

Zgodnie z art. 105 kpa organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, jeżeli z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania powodujący, iż nie można wydać decyzji rozstrzygającej na podstawie przepisów prawa materialnego o prawach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. W niniejszej sprawie przedmiot postępowania, który wyznacza przecież treść żądania strony, nie został ustalony, o czym świadczy dobitnie treść wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak i treść skargi M. S. na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Zaniechanie wyjaśnienia rzeczywistej treści żądania skarżącej doprowadziło do naruszenia art. 105 kpa wskutek przedwczesnego przyjęcia, że wniosek M.S. zmierza do ponownego rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego z dnia [...] października 1950 r., tj. w sprawie już wcześniej rozstrzygniętej decyzją ostateczną.

Naruszenie to mogło mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, zwłaszcza gdy weźmie się pod uwagę, że przedmiot sprawy zostanie dopiero ustalony po wyjaśnieniu treści żądania skarżącej.

Skutkowało to koniecznością uchylenia obu decyzji wydanych w sprawie.

Rozpoznając ponownie wniosek M. S. z dnia 23 maja 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wezwie wnioskodawczynię, stosownie do art. 64 par. 2 w zw. z 63 par. 2 kpa, do sprecyzowania zawartego w jej wniosku z dnia 23 maja 2007 r. żądania "wzruszenia orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1950 r." dotyczącego nieruchomości przy dawnej ul. [...]. Zgodnie z art. 9 kpa organ równocześnie poinformuje M. S. o przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego trybach wzruszenia decyzji ostatecznych, a następnie rozpatrzy jej wniosek uwzględniając treść udzielonego przez nią wyjaśnienia.

Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy.