Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 86/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2013-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 27 par. 1 pkt 9, art. 33 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Błesiński (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Wiesława Pierechod,, sędzia WSA Zofia Skrzynecka, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 13 czerwca 2013r. sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie nieuwzględniania zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz adwokata kwotę 240 ( dwieście czterdzieści ) złotych powiększoną od należny podatek od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Z akt sprawy wnika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku M. B. (dalej jako zobowiązany, skarżący), na podstawie własnych tytułów wykonawczych o nr "[...]", "[...]"oraz "[...]"obejmujących należności pieniężne z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące 04-06/2012. Wszczęcie egzekucji administracyjnej nastąpiło w dniach: 5 lipca 2012r. ("[...]"), 20 lipca 2012r. ("[...]") oraz w dniu 12 września 2012r. ("[...]"), w wyniku doręczenia ich odpisów zobowiązanemu. Wraz z tytułem wykonawczym nr "[...]" zobowiązanemu doręczono zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, które zostało doręczone w dniu 26 lipca 2012r. W dniu 12 września 2012r. poborca skarbowy sporządził protokół o stanie majątkowym zobowiązanego, doręczając jednocześnie tytuł wykonawczy nr "[...]".

Pismem z dnia 18 września 2012r. zobowiązany wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Postanowieniem z dnia "[...]", nr "[...]" Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie nieuwzględnienia zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do zobowiązanego na podstawie tytułów wykonawczych nr "[...]" i "[...]", z uwagi na uchybienie terminu na wniesienie zarzutów oraz uznania za niezasadne zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr "[...]".

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, iż przedmiotem oceny organu odwoławczego jest postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w sprawie zgłoszonych zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Tym samym Dyrektor może odnosić się wyłącznie do oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia oraz postępowania prowadzonego w sprawie wniesionych zarzutów.

Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, wnoszone na podstawie art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. z 2012r. poz. 1015 ze zm., dalej cyt. jako u.p.e.a.) są środkiem prawnym służącym zobowiązanemu w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zarzuty wnosi się w terminie 7 dni, liczonym od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Wniesienie zarzutów powoduje wszczęcie procedury ich rozpatrzenia, określonej przepisami art. 34 u.p.e.a., kończącej się wydaniem postanowienia w sprawie.

W ocenie organu odwoławczego Naczelnik prawidłowo odmówił uwzględnienia zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr "[...]" i "[...]" z uwagi na uchybienie terminu na wniesienie przedmiotowych zarzutów. Jak bowiem wynika z akt sprawy tytuły wykonawcze zostały doręczone zobowiązanemu odpowiednio w dniach 5 lipca 2012r. i 20 lipca 2012r. W związku z powyższym siedmiodniowy termin na wniesienie zarzutów upływał odpowiednio w dniach 12 lipca 2012r. i 27 lipca 2012r. Wniesienie zarzutów nastąpiło zaś w dniu 19 września 2012r., a zatem zostały wniesione z uchybieniem ustawowego terminu. W tej sytuacji organ pierwszej instancji nie był uprawniony do merytorycznego odniesienia się do zarzutów wniesionych przez zobowiązanego.

Z zachowaniem ustawowego terminu zostały wniesione zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego o nr "[...]". Przedmiotowy tytuł został bowiem doręczony w dniu 12 września 2012r. Organ miał więc podstawy do dokonania merytorycznej oceny wniesionych zarzutów w tym przypadku.

W ocenie Dyrektora organ egzekucyjny słusznie zakwalifikował argumentację zobowiązanego jako zarzuty oparte na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. Co prawda zobowiązany nie wskazał podstawy prawnej, na której oparł wniesione zarzuty, jednakże w ocenie organu stwierdzenie zobowiązanego, iż dochodzone od niego zaległości w podatku VAT "de facto należne od Skarbu Państwa" oraz że podatek rozliczał "tak jakby ponad potrzebę" – oznacza, iż kwestionuje on istnienie obowiązku dochodzonego w ramach egzekucji administracyjnej, prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego o nr "[...]", obejmującego należności pieniężne z tytułu podatku VAT za miesiąc 06/12r.

Zobowiązany złożył deklarację VAT-7 za miesiąc czerwiec 2012r., w dniu 25 lipca 2012r., w której wykazał podatek należny podlegający wpłacie do urzędu skarbowego w kwocie 1.082 zł. Z akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji słusznie wskazał, że na dzień wydania rozstrzygnięcia obowiązek podatkowy objęty tytułem wykonawczym nie został wykonany, ani umorzony oraz że jest wymagalny, w kwocie wynikającej ze złożonej deklaracji. Tym samym zarzut nieistnienia dochodzonego obowiązku należało uznać za niezasadny. Ponadto również argumentacja dotycząca nieprawidłowego naliczenia wysokości podatku nie zasługuje na uwzględnienie. W przedmiotowym tytule wykonawczym kwota należności głównej jest bowiem tożsama z kwotą zadeklarowaną przez zobowiązanego.

Stosownie do brzmienia art. 6 § 1 u.p.e.a., w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Podkreślenia wymaga jednak, że toczące się przed sadem cywilnym postępowanie w sprawie o odszkodowanie wobec zobowiązanego nie ma wpływu na postępowanie egzekucyjne prowadzone rzez Naczelnika Urzędu Skarbowego. W okolicznościach faktycznych sprawy obowiązek objęty tytułem wykonawczym nr "[...]", obejmujący należności pieniężne z tytułu podatku VAT za miesiąc czerwiec 2012r., nie wygasa automatycznie w przypadku posiadania przez zobowiązanego uzasadnionych roszczeń wobec innych organów państwowych, reprezentujących Skarb Państwa, co zdaje się sugerować strona. Nie jest możliwe również uznanie, iż w takiej sytuacji obowiązek ciążący na zobowiązanym z tytułu zapłaty należnych podatków, podlegałby samoistnemu wykonaniu. Wskazywane przez zobowiązanego wierzytelności nie podlegają bowiem kompensacie z należnościami podatkowymi. Wskazywanie na posiadanie roszczeń cywilnoprawnych, mających charakter odszkodowawczy, należy traktować jedynie jako informację o przysługujących zobowiązanemu wierzytelnościach pieniężnych, z których może być w przyszłości prowadzona egzekucja administracyjna dopiero wtedy, gdy zostanie ona w sposób bezsporny określona w prawomocnym wyroku sądu. Taki wyrok nie został jeszcze wydany. Załączona zaś do zażalenia kopia odpisu postanowienia Sądu Okręgowego nie dotyczy zabezpieczenia roszczenia powoda, a udzielenia mu pomocy prawnej w postaci zwolnienia go od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia dla niego w przedmiotowej sprawie adwokata z urzędu.

Dodatkowo wskazano, że formułowana argumentacja odnosząca się do braku udzielenia odpowiedzi przez Naczelnika Urzędu Skarbowego na wszystkie pisma zobowiązanego na dzień wnoszenia zażalenia, nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia organu egzekucyjnego. Wyjaśniono jednak zobowiązanemu, iż kierowane przez niego pisma z dnia 1 sierpnia 2012r. i 12 września 2012r. zawierały w swej treści jedynie informację o mogącej powstać w przyszłości wierzytelności pieniężnej z tytułu kierowanych przeciwko Skarbowi Państwa roszczeń odszkodowawczych. Z kolei pismom z dnia 18 września 2012r. i 15 października 2012r. został nadany właściwy bieg załatwienia sprawy.

W odniesieniu natomiast do żądania "udzielenia karencji na rozliczenie się" z istniejących zaległości podatkowych, Dyrektor wskazał, że zobowiązanemu przysługuje uprawnienie do zwrócenia się do Naczelnika, działającego jako organ podatkowy, z wnioskiem o odroczenie lub rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Stosownie bowiem do brzmienia art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu, w razie m.in. odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłaty nalaności pieniężnej.

Powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej zaskarżył M. B. wnosząc o jego uchylenie, "rozpoznanie sprawy w całokształcie, w tym ad. wniosków o karencję zobowiązań".

Skarżący wskazał, że wnosząc o karencję, wnosił o odłożenie na późniejszy okres, wstrzymanie zobowiązań. Podniósł, że nie wskazywał Skarbu Państwa jako właściwego do uregulowania jego należności. Ma prawomocnie zasądzone należności od komornika, dalsze roszczenia są w toku sądowym o naprawienie szkody, toczącym się na podstawie siedmiu prawomocnych postanowień sądu okręgowego. Pozwanym jest komornik, natomiast Skarb Państwa odpowiada za działania, zaniechania urzędnika wykonującego władzę.

Podniósł, że podatku nie zapłacił z powodu braku środków co jest następstwem – konsekwencją powyższego stanu. Te okoliczności są również przedmiotem złożonego – wnioskowanego zabezpieczenia. Deklaracje składał, lecz nie tylko deklaracje, lecz także szereg pism, na które nie udzielono mu odpowiedzi. Urząd w jego sprawach wykazał się wieloletnim aktywnym zaniechaniem ze skutkami na jego szkodę.

Na rozprawie pełnomocnik skarżącego sprecyzował wnioski zawarte w skardze wnosząc o uchylenie postanowień organów I i II instancji oraz o wniósł o zasądzenie nieopłaconych kosztów pomocy prawnej wykonywanej z urzędu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje stanowisko oraz przedstawioną w jego uzasadnieniu argumentację i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zasady i reguły orzekania określają przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 133 §1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną, bądź poprawnością przytoczonej w skardze argumentacji. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.

W rozpoznawanej sprawie spór dotyczy istnienia podstaw prowadzenia egzekucji przeciwko skarżącemu . Jak bowiem wynika z jego pisma z dnia 18 września 2012r. , kwestionuje on dochodzenie należności podatkowych wynikających z deklaracji VAT , a objętych wymienionymi tytułami wykonawczymi . Skarżący w swoisty sposób łączy swoje roszczenia w stosunku do Skarbu Państwa , dochodzone w postępowaniu cywilnym z obciążającymi go należnościami z tytułu podatku od towarów i usług. Twierdzi więc , że egzekwowane należności podatkowe " de facto należne są od Skarbu Państwa" i że podatek rozliczał " jakby ponad miarę". W ocenie sądu, organy prowadzące postępowanie prawidłowo zakwalifikowały takie stwierdzenia skarżącego jako zarzut przewidziany w art. 33 pkt 1 u.p.e.a. Nadmienić przy tym należy, że organ egzekucyjny zwracał się od skarżącego o wyraźne sprecyzowanie treści i zakresu zarzutów . Spełnione więc zostały wymogi procesowe, pozwalające organom prawidłowo ustalić przedmiot sprawy .

Zaskarżone postanowienie, a także poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, wydane zostały zgodnie z prawem. W ocenie sądu nie zachodzą podstawy do przyjęcia, że są to akty naruszające przepisy postępowania bądź prawo materialne. W konsekwencji skargi nie można uznać za zasadną .

W szczególności zgodne z prawem jest rozstrzygnięcie w zakresie dotyczącym tytułów wykonawczych o numerach "[...]" z dnia 27 czerwca 2012r. i "[...]" z dnia 13 lipca 2012r. Jak trafnie ustaliły organy , tytuły te zostały doręczone zobowiązanemu (skarżącemu) odpowiednio w dniach 5 lipca 2012r. i 20 lipca 2012r. Wraz z doręczeniem zobowiązany pouczony został o prawie do wniesienia zarzutów zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.. Przepis ten stanowi zaś , że zarzuty wnosi się w terminie 7 dni , liczonym od dnia doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego. Ten termin upływał w odniesieniu do wymienionych tytułów wykonawczych odpowiednio w dniu 12 lipca 2012r. i 27 lipca 2012r. Wniesienie zarzutów dopiero w dniu 19 września 2012r. ( t.I , k. 45 akt adm.) nastąpiło zatem z niewątpliwym uchybieniem terminu. W tym zakresie zarzut nie mógł więc być uwzględniony i nie podlegał merytorycznemu badaniu.

Zasadne i odpowiadające prawu jest także stanowisko organów w zakresie dotyczącym zarzutu odnoszącego się do tytułu wykonawczego nr "[...]" z dnia 16 sierpnia 2012r. Tytuł ten, po uprzednim upomnieniu , doręczony został zobowiązanemu w dniu 12 września 2012r. . Zarzut podniesiony w dniu 19 września 2012r. , a zawarty w cytowanym wyżej piśmie, został więc zgłoszony w terminie .

W ocenie sądu stanowisko zajęte w przedmiocie tego zarzuty jest trafne. Organy zasadnie wskazały, że stosownie do art. 6 § 1 u.p.e.a. obowiązkiem organów skarbowych, jako wierzyciela, jest podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Organy skarbowe nie mogą więc odkładać ściągnięcia należności pieniężnych z tytułu zaległości podatkowych z powodu wszczęcia przez zobowiązanego procesu cywilnego przeciwko Skarbowi Państwa. Sugerowana przez skarżącego swego rodzaju kompensata nie jest dopuszczalna, tym bardziej, że - na co zwraca uwagę organ odwoławczy - nawet uzyskanie w postępowaniu cywilnym odszkodowania nie czyni bezzasadnym prowadzenia egzekucji należności publicznoprawnych. Prowadzenie takiego procesu cywilnego nie stanowi nawet przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego, co trafnie podniesiono w postanowieniu organu pierwszej instancji. Przesłanki zawieszenia tego postępowania reguluje bowiem art. 56 § 1 u.p.e.a. i żadna z nich nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie .

Wobec powyższego prawidłowe i oparte na zebranym materiale dowodowym jest ustalenie, że egzekwowana na podstawie tytułu wykonawczego "[...]" należność pieniężna jest wymagalna i nie została przez zobowiązanego uiszczona. Sam skarżący faktu niezapłacenia tej należności nie kwestionuje, wskazując, że nastąpiło to " z powodu braku środków ". Z punktu widzenia zasadności zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. przyczyny nieuiszczenia należności są nieistotne. Przepis ten stanowi bowiem, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być " wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku , przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku ". Jak zasadnie przyjęły organy , żadna z tych podstaw nie zaistniała . Trafnie zatem organy orzekły o merytorycznej niezasadności zarzutu, dotyczącego wymienionego tytułu wykonawczego. Zasadnie podniosły przy tym, że w toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności tytułu wykonawczego .

Podsumowując stwierdzić więc należy, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Wydane zostało zgodnie z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego ( t.j. D.U. nr 98 z 2000r. , poz.1071; dalej jako kpa) , mającego zastosowanie na mocy art. 18 u.p.e.a. oraz cytowanymi przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji . W szczególności uzasadnienie zaskarżonego postanowienia w pełni odpowiada wymogom z art. 107 § 3 w związku z art. 126 kpa , a zebrany materiał dowodowy i jego ocena spełniają wymogi z art. 7 i 77 § 1 kpa.

Z przedstawionych względów , na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.

O kosztach pomocy prawnej, świadczonej w ramach przyznanego skarżącemu prawa pomocy, orzeczono na mocy art. 250 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 2 w związku z § 2 ust.3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( D.U. nr 97 , poz. 1348 ze zm. ).