Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1253/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej~Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.37a
journal: Dz.U. 2000 nr 84 poz 948
law: ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Bożena Popowska Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz Protokolant: specjalista Edyta Pacewicz po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Polskich Kolei Państwowych S.A. z siedzibą w Warszawie oraz Ministra Infrastruktury i Rozwoju od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 907/13 w sprawie ze skargi G.M. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nabycia mienia przez Skarb Państwa z mocy prawa 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. odstępuje od zasądzenia od G.M. na rzecz Ministra Infrastruktury i Budownictwa oraz Polskich Kolei Państwowych S.A. z siedzibą w Warszawie kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 907/13, po rozpoznaniu skargi G.M. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 marca 2013 r. nr [..]w przedmiocie nabycia mienia przez Skarb Państwa z mocy prawa, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 28 stycznia 2013 r. nr [..]w części dotyczącej działki nr 65/1.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z 6 marca 2013 r. nr [..], po rozpatrzeniu odwołań G.M., T.P. oraz S.S., utrzymał w mocy decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z 28 stycznia 2013 r. nr [..]stwierdzającą nabycie przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności nieruchomości położonych we [..]obrębie [..], oznaczonych w projekcie podziału jako działki: nr 65/1 o pow. 0,0212 ha, nr 66/1 o pow. 0,0007 ha, nr 68/3 o pow. 0,0005 ha i nr 68/5 o pow. 0,0028 ha, a także nabycie z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. przez Polskie Koleje Państwowe SA prawa użytkowania wieczystego gruntu ww. działek oraz prawa własności naniesień znajdujących się na tym gruncie w postaci toru bocznego linii nr 18.

Decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wydana została przy następujących ustaleniach i ocenie prawnej sprawy.

Na wniosek Polskich Kolei Państwowych SA w Warszawie (przywoływanych dalej jako PKP SA) z 2 października 2012 r. wszczęte zostało przed Wojewodą Kujawsko-Pomorskim postępowanie w sprawie wydania decyzji w trybie art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. Nr 84, poz. 948 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą o komercjalizacji", stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Skarb Państwa z dniem 1 czerwca 2003 r. własności opisanych na wstępie nieruchomości jako zajętych częścią linii kolejowej oraz nabycie z ww. datą prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu i własności znajdujących się na gruncie naniesień przez PKP SA.

Organ wojewódzki opierając się na treści ksiąg wieczystych prowadzonych dla poszczególnych nieruchomości oraz postanowień spadkowych ustalił, że: działka nr 65 (z której zaprojektowano do wydzielenia działkę nr 65/1) w dniu 28 lutego 2003 r. stanowiła własność G.M.; działka nr 66 (z której zaprojektowano do wydzielenia działkę nr 66/1) stanowiła współwłasność T.P., E.M., S.S., A.S., M.S. i M.S.; działka nr 68/1 (z której zaprojektowano do wydzielenia działkę nr 68/3) stanowiła własność S.S.; zaś działka nr 68/2 (z której zaprojektowano do wydzielenia działkę nr 68/5) stanowiła własność A.S. i M.B.. Na nieruchomościach tych w częściach zaprojektowanych do wydzielenia posadowiony był tor boczny oznaczony nr 107, który wedle oświadczenia PKP SA z 2 października 2012 r. miał wchodzić w skład linii kolejowej nr [..]. Powyższy tor boczny ujęty był w wykazie środków trwałych znajdujących się w posiadaniu PKP wg stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. oraz dzień 12 października 2012 r – jako część środka trwałego o nr inwentarzowym 5/854/400079/221. Według ww. oświadczenia PKP SA budowle i urządzenia usytuowane na przedmiotowych działkach służą do prowadzenia regularnego ruchu kolejowego do dnia ich wybudowania do dnia dzisiejszego.

W tym stanie rzeczy Wojewoda Kujawsko-Pomorski odwołując się do treści art. 37 a ust. 1-3 ustawy o komercjalizacji (przy powołaniu w podstawie prawnej decyzji "art. 37 ust. 1-6" powyższej ustawy) oraz art. 8 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz.U. z 2007r. Nr 16, poz. 94 ze zm.) decyzją z 28 stycznia 2013 r. stwierdził nabycie z dniem 1 czerwca 2003 r. z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości gruntowych oznaczonych jako działki nr nr: 65/1, 66/1, 68/3 i 68/5 oraz nabycie z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. przez PKP SA prawa użytkowania wieczystego ww. gruntu, a także nieodpłatnego nabycia przez tę spółkę prawa własności znajdujących się na tym gruncie naniesień (tj. toru bocznego linii numer 18).

Od powyższej decyzji odwołania wnieśli G.M., T.P. oraz S.S. G.M. zarzuciła decyzji Wojewody naruszenie art. 37 a ustawy o komercjalizacji i art. 4 pkt 1 i 2 ustawy o transporcie kolejowym z dnia 28 lutego 2003 r. oraz naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6,7, 8 k.p.a. oraz art. 21 Konstytucji RP. Wywodziła mianowicie, że tory posadowione na jej działce nie mogą w świetle definicji zawartych w ustawie o transporcie kolejowym stanowić linii kolejowej, gdyż nie posiadają m.in. podtorza. Kwestionowała także władnie nieruchomością przez PKP w kluczowych z punktu widzenia podjętego rozstrzygnięcia datach, a także wskazywała na niezgodność art. 37a ust. 7 powołanej ustawy z art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. T.P. wskazywała z kolei na konieczności powiadomienia jej o działaniach organów administracji publicznej przed dniem 1 czerwca 2003 r., czego w sprawie nie dopełniono. Natomiast S.S. powoływał się na znaczne straty materialne spowodowane ulokowaniem na gruncie prywatnym toru nr 107.

W następstwie rozpoznania tych odwołań Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z 6 marca 2013 r. ww. decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego utrzymał w mocy. Przywołując treść art. 37a ust. 1, 2 i 4 ustawy o komercjalizacji Minister wywodził, że przepis ten ma na celu uporządkowanie stosunków własnościowych gruntów będących częścią składową linii kolejowych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym. Wedle zaś tej ostatniej ustawy linią kolejową jest droga kolejowa mająca początek i koniec wraz z przyległym pasem gruntu, na którą składają się odcinki linii, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego wraz z zajętymi pod nie gruntami (art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 28 marca 2003 r.). Z kolei droga kolejowa oznacza nawierzchnię kolejową wraz z podtorzem i budowlami inżynierskimi oraz gruntem, na którym jest usytuowana (art. 4 pkt 1a ww. ustawy), a przyległy pas gruntu - grunty wzdłuż linii kolejowych, usytuowane po obu stronach, przeznaczone do zapewnienia bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego (art. 4 pkt 3 tej ustawy).

Zdaniem organu odwoławczego dla spełnienia zaistnienia przesłanek wynikających z art. 37a ustawy o komercjalizacji wystarczy stwierdzenie, że na gruncie w dniu 28 lutego 2003r. usytuowana była linia kolejowa, a PKP SA miała przedmiotową nieruchomość w tym dniu we władaniu, oraz że nieruchomość nie stanowiła wówczas własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub PKP SA. Taka właśnie sytuacja jego zdaniem miała miejsce w niniejszej sprawie. Minister powołał się przy tym, podobnie jak Wojewoda, na przynależne do osób prywatnych prawo własności przedmiotowych gruntów, potwierdzone treścią ksiąg wieczystych oraz orzeczeń spadkowych. Władanie nieruchomością i przestrzenny zasięg zajęcia gruntów linią kolejową ustalił w oparciu o oświadczenie PKP SA z 2 października 2012 r., które z kolei miało znajdować potwierdzenie w ewidencji środków trwałych znajdujących się w obszarze ww. działek oraz mapie z wyrysowanym przebiegiem linii kolejowej nr 18.

Zdaniem Ministra wbrew twierdzeniu G.M. nie ma znaczenia fakt, że odcinek toru bocznego nr 107 nie stanowi linii głównej. Tor ten stanowi bowiem integralną część środka trwałego i był, jak wskazuje sama skarżąca ,we władaniu PKP od lat 70-tych dwudziestego wieku, kiedy został zbudowany na potrzeby budowy [..]. Obecnie natomiast wykorzystywany jest na potrzeby utrzymania regularnego ruchu kolejowego oraz jak wynika z treści § 3 umowy dzierżawy z dnia 10 kwietnia 2011 r. zawartej pomiędzy PKP SA a G.M. "służy do podstawiania wagonów na wyładownię celem załadunku i rozładunku wagonów dowożących surowce".

Na powyższą decyzję G.M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się jej uchylenie, gdyż w jej ocenie nie doszło do spełnienia wszystkich przesłanek ujętych w art. 37a ustawy o komercjalizacji warunkujących przejęcie z mocy prawa własności nieruchomości i ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu na rzecz PKP.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd I instancji podniósł, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. Nr 84, poz. 948 ze zm.) - przywoływanej dalej jako "ustawa o komercjalizacji", zgodnie z którym grunty wchodzące w skład linii kolejowych pozostające w dniu 28 lutego 2003 r. we władaniu PKP SA, niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub PKP SA stają się z dniem 1 czerwca 2003 z mocy prawa własnością Skarbu Państwa, za odszkodowaniem, z zastrzeżeniem ust. 7 (ust. 1). Stosownie natomiast do ust. 2 tego artykułu, do gruntów, o których mowa w ust. 1, PKP SA przysługuje z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawo użytkowania wieczystego i prawo własności budynków, lokali i innych urządzeń znajdujących się na tych gruntach.

Cytowany przepis określa zatem trzy przesłanki, od których łącznego spełnienia uzależnione jest nabycie przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności gruntów, a przez PKP SA prawa użytkowania wieczystego tych gruntów i własności znajdujących się na nim naniesień. Są to: zagospodarowanie w dniu 28 lutego 2003 r. gruntu infrastrukturą techniczną która stanowi linię kolejową, władanie gruntem w tej dacie przez PKP SA oraz nie przysługiwanie Skarbowi Państwa, jednostce samorządu terytorialnego lub PKP SA prawa własności do tego gruntu. Jako, że powyższy przepis ma charakter wywłaszczeniowy, dekodowanie pojęć w nim użytych, musi się odbywać w sposób ścisły. Kluczowe znaczenie dla określenia zakresu przedmiotowego jego działania ma interpretacja użytego w redakcji art. 37a ust. 1 ustawy o komercjalizacji zwrotu normatywnego "linia kolejowa". Tylko wszak grunty wchodzące w skład tej linii podlegały wywłaszczeniu. Sama ustawa nie definiuje tego pojęcia, zatem w tym zakresie odnieść się należy do definicji zawartej w ustawie o transporcie kolejowym. Mając przy tym na względzie fakt, że omawiany przepis wprowadzony został do porządku prawnego z dniem 25 maja 2003 r. – co nastąpiło na mocy art. 1 pkt 20 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" oraz o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 80 poz. 720), a skutkiem jego wejścia w życie było odjęcie ex lege jednostkom własności określonych w nim nieruchomości gruntowych, co decyzja organu wojewódzkiego jedynie potwierdzała, odnieść się należy przy jego wykładni do definicji zawartych w obowiązującej wówczas ustawie z dnia 27 czerwca 1997 r. - o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 96, poz. 591 ze zm.), a nie jak uczynił to organ odwoławczy do definicji zawartych w ustawie z dnia 28 marca 2003 r. (Dz.U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 ze zm.), która weszła w życie dopiero 1 czerwca 2003 r. Wedle zaś art. 4 pkt 2 ustawy z 1997 r. "linią kolejową" była droga szynowa wraz z przyległym pasem gruntu, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego oraz zajęte pod nie grunty. Ustawa powyższa definiowała także pojęcie "bocznicy kolejowej" stanowiąc, iż jest nią boczna droga szynowa wraz z przyległym pasem gruntu, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu wraz z zajętymi pod nie gruntami, która ma połączenie z linią kolejową i służy celom władającego nią podmiotu, w szczególności do czynności załadunkowych i wyładunkowych (art. 4 pkt 3 powołanej ustawy). W świetle przywołanych wyżej definicji legalnych linii kolejowej oraz bocznicy kolejowej oczywistym jest, że bocznica kolejowa jako boczna droga szynowa, która musiała mieć jedynie połączenie z linią kolejową, tą ostatnią nie jest (analogiczny pogląd wyrażony został w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 23 października 2008 r. sygn. akt V CSK 121/08, Lex nr 479355). Tym samym grunty, na których usytuowane były bocznice kolejowe, jako grunty niewchodzące w skład linii kolejowych, w sposób oczywisty nie podlegały regulacji przewidzianej w art. 37a ustawy o komercjalizacji. Na marginesie warto zauważyć, że także aktualnie obowiązująca ustawa o transporcie kolejowym, aczkolwiek zawiera odmienną definicję linii kolejowej, to wprowadza wyraźne rozróżnienie tych dwóch rodzajów mienia kolejowego (vide art. 4 pkt 2 w zw. z pkt 1 oraz art. 4 pkt 10 tej ustawy).

Następnie Sąd I instancji zauważył, że w obszarze działki nr 65/1 usytuowany został fragment toru bocznego nr 107, połączonego z linią kolejową nr 18, służący do podstawiania wagonów na wyładownię celem ich załadunku i rozładunku, (vide § 3 umowy dzierżawy nr N13IIf-614-28/2011 zawartej pomiędzy skarżącą a PKP SA, protokół z 5 sierpnia 2002 r. z oględzin nieruchomości w celu ustalenia granic gruntu niezbędnego dla eksploatacji toru nr 107, pismo PKP Zakład Infrastruktury Kolejowej w [..]z 10 stycznia 2001 r. nr IZNP4-961-100/00, wypis z ewidencji środków trwałych PKP). Ten rodzaj infrastruktury technicznej spełnia kryteria pozwalające na zakwalifikowania jej w myśl definicji zawartej w art. 4 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym jako bocznicy, a nie linii kolejowej, którą była wspomniana linia nr 18. W konsekwencji grunt na którym ta infrastruktura była posadowiona nie mógł i nie podlegał działaniu art. 37a ust. 1 ustawy o komercjalizacji.

Sąd stwierdził, że okoliczności te uszły uwadze organu pierwszej instancji, który w sposób bezkrytyczny przyjął stanowisko PKP SA wyrażone we wniosku inicjującym postępowania, wedle którego nieruchomości w nim wskazane (w tym działka nr 65/1) stanowią linię kolejową nr 18 Piła-Kutno i zaniechał samodzielnego ustalenia w tym zakresie stanu faktycznego sprawy i weryfikacji powyższego stanowiska w kontekście zgromadzonych w aktach dowodów. Taki sposób procedowania sprawy przez Wojewodę Kujawsko-Pomorskiego w sposób istotny naruszył przepisy postępowania administracyjnego, obligujące go do ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością i dowodzenia zaistnienia określonych okoliczności w oparciu o całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ocenianego we wzajemnej łączności. Tym samym dopuścił się on naruszenia art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Naruszenie tych przepisów było z kolei na tyle istotne, że implikowało nieuprawnione w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy zastosowanie art. 37a ustawy o komercjalizacji w stosunku do gruntów zajętych bocznicą kolejową i wydanie na tej podstawie deklaratoryjnej decyzji potwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. przez Skarb Państwa ich własności, a przez PKP SA prawa użytkowania wieczystego ww. gruntów. Popełnionych przez organ pierwszej instancji błędów nie dostrzegł Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej, skutkiem czego utrzymał decyzje Wojewody w mocy. Tym samym także decyzja tego organu wydana została z istotnym naruszeniem ww. przepisów, a także naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. To zaś prowadzić musi do uchylenia obydwu ww. decyzji w części objętej skutecznie wniesioną skargą.

Dalej Sąd I instancji wskazał, że wobec niepodlegania mienia kolejowego znajdującego się na gruncie działki nr 65/1 pod regulację z art. 37a powołanej wyżej ustawy, zbędna była ocena poprawności ustaleń organów w odniesieniu do przesłanki władania tym gruntem przez PKP w dacie 28 lutego 2003 r. i ocena zasadności formułowanych w tym względzie zarzutów skargi. Kwestia natomiast zgodności art. 37a ust. 7 ww. ustawy, ustanawiającym termin zgłaszania roszczeń o odszkodowanie za wywłaszczenie i okoliczności, które wyłączają to odszkodowanie, z wzorcem konstytucyjnym zawartym w art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, pozostaje bez związku z przedmiotem rozstrzygnięcia, objętym zakwestionowaną decyzją.

Skargi kasacyjne od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli PKP S.A. z siedzibą w Warszawie oraz Minister Infrastruktury i Rozwoju. Spółka zaskarżając wyrok w całości zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.

1) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt. 1 lit a) i c) w zw. z art. 135 oraz 152 P.p.s.a., poprzez uwzględnienie skargi i zastosowanie art. 151 P.p.s.a. oraz w zw. z art. 138 § 1 pkt. 1, art. 7, 77 § 1, 80 K.p.a. poprzez niewłaściwe wykonanie kontroli legalności decyzji organów administracyjnych, wydanych zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego, a które to stwierdzały właściwie ustalony stan faktyczny w sprawie i zgodnie z art. 37 a ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa Państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (dalej ustawa o komercjalizacji) potwierdzały nabycie z mocy prawa przez Skarb Państwa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności nieruchomości położonej we [..]dz. nr 65/1, a przez PKP SA prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu i własności znajdujących się na gruncie naniesień, w sytuacji kiedy rozstrzygając przedmiotową sprawę Sąd administracyjny wadliwie przyjął, iż element toru znajdujący się na nieruchomości stanowi bocznicę kolejową, a nie element linii kolejowej.

Ponadto skarżąca kasacyjnie Spółka zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego tj.

1) art. 37a ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa Państwowego PKP w zw. z art. 4 pkt 2 oraz pkt 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym poprzez błędną wykładnię i uznanie, że na gruncie przedmiotowego stanu faktycznego tor znajdujący się na nieruchomości stanowi bocznicę, a nie element linii kolejowej nr 18, co w konsekwencji powoduje brak możliwości zastosowania do sprawy wskazanych przepisów prawa.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Minister Infrastruktury i Rozwoju, zaskarżając wyrok w całości zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego tj.

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 i 80 K.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że zebrany w sprawie materiał dowodowy implikował nieuprawnione w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy zastosowanie art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", podczas gdy zgromadzony materiał oraz dokonane na jego podstawie ustalenia faktyczne wskazują, iż na działce nr 65/1 znajduje się fragment linii kolejowej w rozumieniu ww. art. 37a ustawy komercjalizacyjnej.

Ponadto organ zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego tj.

1) art. 37a ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" w zw. z art. 4 pkt 2 oraz pkt 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym poprzez wadliwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że linia kolejowa nie obejmuje toru bocznego, który zdaniem Sądu jest tożsamy z bocznicą kolejową, co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego stwierdzenia, iż infrastruktura kolejowa położona na działce nr 65/1 nie stanowi elementu linii kolejowej w rozumieniu art. 37aust. 1 ustawy komercjalizacyjnej.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy jednej kwestii, a mianowicie, czy działka 65/1 [..]stanowi element linii kolejowej w rozumieniu art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. Nr 84, poz. 948 ze zm.), dalej nazywaną ustawą o komercjalizacji.

Zgodnie z tym przepisem grunty wchodzące w skład linii kolejowych pozostające w dniu 28 lutego 2003 r. we władaniu PKP SA, niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub PKP SA stają się z dniem 1 czerwca 2003 r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem, z zastrzeżeniem ust. 7.

Zdaniem skarżących kasacyjnie na działce 65/1 znajduje się tor boczny – tor nr. 107 linii kolejowej [..], co pozwalało na zastosowanie art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000r. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na działce nr. 65/1 znajduje się bocznica, która nie stanowi elementu linii kolejowej pozwalającej na wydanie zaskarżonej decyzji.

Skargi kasacyjne wniesione przez PKP SA oraz Ministra Infrastruktury i Rozwoju zasługiwały na uwzględnienie, albowiem zaskarżony wyrok narusza art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art., 77 i art. 80 K.p.a.

Uznając że na działce nr. 65/1 znajduje się bocznica kolejowa Sąd I instancji oparł się na umowie dzierżawy przedmiotowej działki przez PKP, protokole z oględzin nieruchomości , piśmie z dnia 10 stycznia 2001r. oraz ewidencji środków trwałych PKP.

Jak wynika z umowy dzierżawy przedmiot dzierżawy przeznaczony jest pod tor czynny nr. [..], który służy do podstawiania wagonów na wyładownię w celu załadunku i rozładunku wagonów dowożących surowce. W protokole oględzin działki z dnia 5 sierpnia 2002r. zapisano, że znajduje się na niej tor nr. 107. W piśmie z dnia 10 stycznia 2001r. kierowanym do S.S. w odniesieniu do toru nr. 107 mowa jest natomiast o torach bocznicowych. Powyższe dowody w przekonaniu Sądu I instancji pozwoliły na uznanie iż tor boczny nr. 107 nie mieści się w pojęciu linii kolejowej , o jakiej mowa w art. 37a ustawy o komercjalizacji, lecz stanowi bocznicę kolejową, do której w/wym przepis nie znajduje zastosowania.

Ma rację skarżąca PKP SA twierdząc, że umowa dzierżawy zawarta dopiero w 2011r. nie powinna stanowić podstawy do ustaleń w zakresie stanu faktycznego w roku 2003. Z przedłożonego wyciągu z regulaminu technicznego stacji [..]wynika że tor. nr. 107 stanowi boczny tor łącznikowy. Tor ten nie został zakwalifikowany jako bocznica kolejowa, lecz jako tor stacyjny – boczny tor łącznikowy. W wypisie ewidencji środków trwałych zlokalizowanych na działce nr. 65/1 wskazano że na działce znajduje się tor boczny linii 18.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przypisanie toru nr. 107 do torów stacyjnych i linii 18 świadczy o tym że tor ten stanowi część linii kolejowej.

Zgodnie z art. 4 pkt. 2 ustawy z dnia 27 czerwca 1997r. o transporcie kolejowym wg. stanu na dzień 28 lutego 2003r. ilekroć w ustawie jest mowa o linii kolejowej - należy przez to rozumieć drogę szynową wraz z przyległym pasem gruntu, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego oraz zajęte pod nie grunty. Bocznica kolejowa to boczną droga szynowa wraz z przyległym pasem gruntu, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu wraz z zajętymi pod nie gruntami, mająca połączenie z linią kolejową i służąca celom władającego nią podmiotu, w szczególności do czynności załadunkowych i wyładunkowych ( art. 4 pkt. 3 ).

Jak wynika z powyższych uregulowań w ramach linii kolejowej prowadzony jest ruch kolejowy, natomiast na bocznicy prowadzony jest ruch. Innymi słowy na bocznicy kolejowej nie prowadzi się ruchu kolejowego.

Jak wynika z rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia

z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie określenia rodzajów budynków, budowli i urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego Dz. U. nr. 66, poz. 676 ) do prowadzenia ruchu kolejowego, biorąc pod uwagę funkcje, jakie obiekty te spełniają w prowadzeniu ruchu kolejowego przy uwzględnieniu warunków bezpieczeństwa, przeznaczone są m.in. budowle, którymi są drogi szynowe wraz z podtorzem na liniach i stacjach kolejowych, w tym również na stacjach rozrządowych i postojowych, z wyłączeniem bocznic kolejowych, umocnienia skarp, pasy i drogi pożarowe, elementy ochrony akustycznej oraz stałe zasłony odśnieżne. W literaturze przedmiotu tory kolejowe dzieli się m. in. na tory główne i tory boczne oraz rozróżnia się tory boczne od bocznicy kolejowej ( por. dr. S. Cieslakowski materiały pomocnicze z przedmiotu Drogi i stacje kolejowe )

Jak trafnie podnosi to w skardze kasacyjnej Minister Infrastruktury i Rozwoju w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie ( Dz. U. Nr. 151 poz. 987 ) odróżnia stacyjne tory boczne od torów bocznicy kolejowej, albowiem przewidział dla nich różne standardy techniczne.

Oznacza to, że tory boczne jako budowla służąca do prowadzenia ruchu kolejowego nie mogą być utożsamiane z bocznicą kolejową, która nie służy do prowadzenia ruchu kolejowego.

W świetle powyższego pogląd Sądu I instancji, który tor boczny nr. 107 połączony z linią kolejową nr. 18 uznał za bocznicę kolejową jest błędny. Oznacza to również, że słuszne są zarzuty obu skarg kasacyjnych odnośnie naruszenia zaskarżonym wyrokiem prawa materialnego - art. 37a ustawy o komercjalizacji w zw. z art. 4 pkt. 2 i pkt. 3 ustawy o transporcie kolejowym.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 P.p.s.a. w zw. z art. 207 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.