Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 304/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-12-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 2c
journal: Dz.U. 2021 poz 1990
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Protokolant Starszy asystent sędziego Małgorzata Olejowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 13 kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 13 kwietnia 2022 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania J. C., Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Starosty Kraśnickiego z dnia 20 stycznia 2022 r., nr [...], odmawiającą wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków dotyczących działek nr [...], nr [...], nr [...] położonych w obrębie ewidencyjnym [...] W. D. , jednostki ewidencyjnej [...].

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Pismem z dnia 11 sierpnia 2020 r. J. C. domagała się od Starosty Kraśnickiego wprowadzenia zmian podmiotowych dla działek ewidencyjnych nr [...] położnych w jednostce ewidencyjnej W. i ujawnienia jej jako jedynej właścicielki tych nieruchomości. Prawo własności do tych działek mają potwierdzić złożone przez nią dokumenty: kopia aktu własności ziemi nr [...] z dnia 30 listopada 1974 r. dla działek nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] o łącznej powierzchni 5,36 ha wydana J. C., postanowienie Sądu Rejonowego w Kraśniku z dnia 23 grudnia 2019 r., sygn. akt I Ns 230/16 wraz z uzasadnieniem w sprawie o nabycie przez zasiedzenie udziału 14/15 w nieruchomości oznaczonej nr [...] o pow. 0,19 ha i działce oznaczonej nr [...] o pow. 0,04 ha położonych w W. D. oraz oddalające wniosek J. C. o zasiedzenie w pozostałej części, kserokopia pisma Starosty Powiatowego w Kraśniku z dnia 26 marca 2018 r. skierowanego do Sądu Rejonowego w Kraśniku, odpis aktu własności ziemi nr [...] M. K. dla działek nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. W motywach wniosku strona wskazywała na wydanie przez organ, na powyższe działki dwóch aktów własności ziemi zarówno dla J. C. oraz M. K.. Jednakże według strony aktualnie widniejący wpis w ewidencji gruntów i budynków dokonany został na podstawie niepoświadczonej kopii aktu własności ziemi M. K.. Natomiast prawo własności J. C. do tych działek potwierdziło uzasadnienie Sądu Rejonowego w sprawie o sygn. I Ns 230/16.

Starosta Kraśnicki rozpoznając przedmiotową sprawę po raz trzeci, decyzją z dnia 20 stycznia 2022 r., ponownie odmówił J. C. aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczących działek nr [...], [...], [...], położonych w obrębie ewidencyjnym W. D. . Organ pierwszej instancji potwierdził istnienie dwóch aktów własności ziemi dla działek będących przedmiotem wniosku J. C.. Analizując zgromadzony materiał dowodowy Starosta ustalił na podstawie dokumentacji z założenia ewidencji gruntów wsi W. D., operatu nr [...], że M. K. już wtedy ujawniona została w ewidencji gruntów i budynków w stosunku do działek oznaczonych nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Również M. K. jako osoba władająca gruntem została wykazana w stosunku do tych nieruchomości o łącznej powierzchni 5,36 ha w rejestrze ewidencji gruntów z 1976 r. Następnie w 1976 r. w rejestrach ewidencji gruntów i budynków jako właściciel została wpisana M. K. na podstawie aktu własności ziemi o nr [...] [...] do gruntów o pow. 5,36 ha oraz do działek nr [...], nr [...], nr [...] o łącznej pow. 0.54 ha na podstawie postanowienia sądu I Ns 248/60 oraz aktu własności ziemi nr Gu.on. [...]. W 1978 r. zostały wprowadzone zmiany w pozycji rejestrowej M. K. na podstawie postanowienia sądu sygn. akt I Ns 103/74 o przejęciu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Wykreślono działki oznaczone nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] o łącznej powierzchni 4,99 ha. Zapis ten powielono w 1991 r. po założeniu rejestru ewidencji gruntów dla obrębu W. D. . W związku z powyższym w jednostce rejestrowej M. K. pozostały działki oznaczone nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] o łącznej powierzchni 0,91 ha, jako podstawę wpisu prawa własności zostały powołane następujące dokumenty: postanowienie sądowe o sygn. I Ns 248/60 oraz dwa akty własności ziemi o nr [...] oraz [...] Kolejne wpisy dotyczyły zmiany właściciela nieruchomości składającego się z działek oznaczonych nr [...], nr [...] i nr [...] zostały wprowadzone w 2014 r. na wniosek spadkobierców po M. K. na podstawie postanowienia dnia 27 czerwca 1980 r. Sądu Rejonowego w Kraśniku sygn. I Ns 187/80 oraz postanowienia z dnia 28 lipca 2014 r. o sygn. I Ns 545/14. Starosta Kraśnicki wyjaśnił również, że aktualnie w ewidencji gruntów i budynków jako właściciele do przedmiotowych działek na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 26 czerwca 2017 r., sygn. akt I Ns 261/17, postanowienia sądowego z dnia 20 lipca 2017 r. o sygn. akt I Ns 131/17, postanowienia sądowego z dnia 2 sierpnia 2017 r., sygn. akt I Ns 261/17 oraz postanowienia sądowego z dnia 9 kwietnia 2019 r., sygn. akt I Ns 623/18 wpisani zostali: J. C. w udziale 1/9, M. F. w udziale 1/27, J. M. w udziale 1/18, P. S. w udziale 1/18, S. S. w udziale 1/3, S. S. w udziale 1/18, A. S. w udziale 1/18, T. T. w udziale 1/27, B. W. w udziale 1/27, H. Z. w udziale 1/27, J. Z. w udziale 1/27, T. Z. w udziale 1/27, M. Ż. w udziale 1/9. Z uwagi na powyższe oraz wydanie dwóch aktów własności ziemi na nieruchomości objęte żądaniem strony organ odmówił aktualizacji ewidencji. Stwierdził jednocześnie, że nie może podważać bytu prawnego powyższych dokumentów, gdyż w tym przedmiocie właściwy jest sąd powszechny.

J. C. złożyła odwołanie od tej decyzji Starosty Kraśnickiego. Jej zdaniem, organ ponownie dokonał nieprawidłowej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, niesłusznie odmawiając wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów zgodnie z jej wnioskiem. Podkreśliła, że wprawdzie Sąd Rejonowy w Kraśniku w sprawie o zasiedzenie przedmiotowych działek gruntu oddalił jej wniosek, jednak w uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia, wskazał na przysługujące stronie prawo własności do nieruchomości wynikające z aktu własności ziemi z 30 listopada 1974 r. o nr [...] Rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego w Kraśniku w zakresie prawa własności działek nr [...], nr [...], nr [...] jest prawomocne i nie ma konieczności ponownego dokonywania rozstrzygnięcia w tym zakresie przed sądem powszechnym.

Organ drugiej instancji zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję Starosty Kraśnickiego. Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w uzasadnieniu przytoczył treść mających zastosowanie w sprawie przepisów ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r., poz. 1990 z późn. zm.) - dalej ustawa p.g.k.. Oceniając ponownie wniosek strony organ uznał, że skarżąca podważa podstawę prawną ujawnienia M. K. jako właściciela działek oznaczonych nr [...], nr [...], nr [...], tj. AWZ nr [...] i późniejsze zmiany podmiotowe dokonane w ewidencji na podstawie orzeczeń sądowych o stwierdzenie nabycia spadku. Powszechnie ugruntowanym w orzecznictwie, jak i doktrynie stanowiskiem jest twierdzenie, iż ewidencja gruntów i budynków nie ma charakteru prawotwórczego. Jej zadaniem jest tylko i wyłącznie odzwierciedlanie w sposób prawidłowy aktualnego stanu prawnego, a nie tworzenie stanu prawnego nowego, choćby był on zgodny z żądaniem wnioskodawczyni. Ewidencja gruntów i budynków pełniąca funkcję informacyjno-techniczne, nie rozstrzyga sporów o prawo do gruntów, ani też nie nadaje tych praw. Rejestruje jedynie aktualne stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Ma zatem charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Organy prowadzące ewidencję gruntów i budynków mogą jedynie badać czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadnym było dokonanie zmian istniejących w ewidencji gruntów wpisów. W razie powstania sporu, co do tego czyją własnością jest nieruchomość ujawniona w operacie ewidencji gruntów i budynków, powinno najpierw dojść do rozstrzygnięcia takiego sporu w drodze odpowiedniego procesu cywilnego, bowiem aktualizacja operatu zgodnie z przepisami ustawy następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Organ pierwszej instancji ustalił w prawidłowy sposób krąg osób mających przymiot strony w niniejszym postępowaniu i osoby te poinformował o prowadzonym z wniosku Pani J. C. postępowaniu administracyjnym w przedmiocie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków. Dołączył również z Sądu Rejonowego do akt administracyjnych odpis aktu własności ziemi o nr [...], który według organu drugiej instancji, posiada taką samą moc dowodową jak oryginał dokumentu. Zdaniem organu odwoławczego Starosta Kraśnicki słusznie odmówił aktualizacji zgodnie z wnioskiem J. C., ponieważ na podstawie zgromadzonych dokumentów w postaci dwóch aktów własności ziemi, nie miał kompetencji aby rozstrzygnąć komu przysługuje prawo własności do nieruchomości. Zarówno jeden jak i drugi akt mają klauzule prawomocności. Tak samo jeden jak i drugi akt jest wydany na te same działki. Dlatego zdaniem organu odwoławczego opierając się na istnieniu tych dwóch aktów własności ziemi, nie ma możliwości ustalenia na etapie postępowania ewidencyjnego czy akt własności ziemi stanowiący dotychczasową podstawę wpisu w ewidencji gruntów jest nieważny. Postanowienie Sądu nie może stanowić podstawy aktualizacji ponieważ postanowienie to zostało wydane w zupełnie innym zakresie, tj. w przedmiocie zasiedzenia. Jak podał Sąd w uzasadnieniu swojego wyroku, tryb ustalenia zasiedzenia jest wykluczony w sytuacji gdy dana nieruchomość jest już własnością osoby wnioskującej o zasiedzenie. Twierdzenie to, nie może być odbierane przez stronę jako przyznanie lub potwierdzenie prawa własności, które obliguje organ do dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków.

Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem skarżąca J. C. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Zaskarżając decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w całości domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz uchylenia decyzji Starosty Kraśnickiego oraz zasądzenia na jej rzecz od organu drugiej instancji zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia: przepisów postępowania art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 8, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.), dalej jako "k.p.a." w zw. art. 24 ust. 2c w zw. z art. 24 ust. 2b pkt. 1) ppkt c) ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w zw. z art. 365 § 1 k.p.c. oraz art. 172 § 1 k.c. mających istotny wpływ na wynik sprawy, sprowadzające się w istocie do błędnego uznania przez organy, iż odmowa dokonania wpisu zgodnie z wnioskiem skarżącej była prawidłowa z uwagi na brak uprawnień do samodzielnego rozstrzygania sprawy dotyczącej uprawnień wnioskodawczyni do gruntu objętego postępowaniem oraz braku uprawnień organu do rozstrzygnięcia sporu co do prawa własności nieruchomości, podczas gdy prawo własności nieruchomości – działek oznaczonych numerem ewidencyjnym nr [...], nr [...] i nr [...], położonych w W. D. , gm. W., zostało rozstrzygnięte prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Kraśniku, I Wydziału Cywilnego z dnia 23 grudnia 2019 r., sygn. akt. I Ns 230/16, w sprawie o zasiedzenie przedmiotowych działek, a tym samym czego organ nie rozważył, postanowienie to rozstrzygało kwestię własności tych nieruchomości i stanowiło podstawę do dokonania zmiany, i podlegało ujawnieniu w operacie ewidencji gruntów. Wobec dysponowania powyższym postanowieniem organ nie musi dokonywać rozstrzygnięcia prawa własności do nieruchomości, ani prowadzić postępowania wyjaśniającego. Zdaniem skarżącej z uwagi na ogólność rozstrzygnięcia przy oddaleniu powództwa (błąd skarżącej, powinno być wniosku) o zasiedzenie, moc wiążącą prawomocnego orzeczenia ma również uzasadnienie danego orzeczenia, zaś w treści uzasadnienia powyższego postanowienia Sąd wprost wskazał, iż oddalenie powództwa w zakresie zasiedzenia przez J. C. działek nr [...], położonych w W. D. , następuje z uwagi na przysługujące J. C. prawo własności do powyższych nieruchomości. Organ błędnie przyjął, że nie jest związany prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Kraśniku z dnia 23 grudnia 2019 r., sygn. akt I Ns 230/16, i nie potwierdza ono istnienia prawa własności J. C. do przedmiotowych działek, podczas gdy postanowienie to zostało wydane w sprawie o prawo własności – zasiedzenie, a z jego treści jednoznacznie i bezspornie wynika przysługiwanie prawa własności J. C.. Ponadto zdaniem skarżącej organy dokonały błędnej oceny postanowienia Sądu Rejonowego w Kraśniku i wyprowadziły z niego nieprawidłowe wnioski, skutkujące uznaniem, że twierdzenia Sądu Rejonowego w Kraśniku o wykluczeniu trybu zasiedzenia w sytuacji, gdy dana nieruchomość jest już własnością osoby wnioskującej o zasiedzenie, nie stanowią potwierdzenia istnienia prawa własności skarżącej i oznaczają jedynie brak możliwości wystąpienia przez J. C. z wnioskiem o zasiedzenie przedmiotowych działek, podczas gdy ze stwierdzenia Sądu Rejonowego wynika wprost, iż nie jest możliwe zasiedzenie przez skarżącą przedmiotowych działek z uwagi na fakt, iż jest ich właścicielką. Bezpodstawnie organy uznały, kserokopię odpisu aktu własności ziemi nr [...] wystawionego na M. K. jako środek dowodowy, podczas gdy kserokopia ta sporządzona została na podstawie odpisu przez Sąd Rejonowy w Kraśniku, który to Sąd nie dysponował oryginałem wyżej wskazanego dokumentu i nie mógł go zweryfikować oraz poświadczyć kserokopii za zgodność z oryginałem, zaś organ dysponował oryginałem aktu własności ziemi, wraz z dokumentami uwłaszczeniowymi, wystawionymi na J. C., a tym samym rozstrzygnięcie w sprawie zostało oparte na dokumencie nie korzystającym z mocy dowodowej oryginału dokumentu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne, a także rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2021 r. poz. 1390 z późn. zm.; dalej: "rozporządzenie").

Stosownie do art. 20 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 powoływanej ustawy, ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty oraz podaje się w niej właściciela nieruchomości.

Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje, zgodnie z art. 24 ust. 2b ustawy:

1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:

a) przepisów prawa,

b) wpisów w księgach wieczystych,

c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,

d) ostatecznych decyzji administracyjnych,

e) aktów notarialnych,

ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,

f) zgłoszeń budowy budynku, zawiadomień o zakończeniu budowy budynku oraz zgłoszeń rozbiórki budynku, o których mowa odpowiednio w art. 30, art. 54 oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, oraz zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,

g) wpisów w innych rejestrach publicznych,

h) wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców;

2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.

Zapisy ewidencyjne mają charakter pochodnych informacji o gruntach i właścicielu wynikających z wpisu w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądowych, prawomocnych decyzji, umów zawartych w formie aktu notarialnego, czy aktów normatywnych. Postępowanie ewidencyjne nie może kreować nowego stanu prawnego bez istnienia wskazanych wyżej tytułów. Ewidencja gruntów jest bowiem tylko zbiorem informacji o gruntach i powinna być utrzymywana w stałej aktualności co do stanu faktycznego i prawnego. Ustawa nakłada na starostę, jako organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków, w rozumieniu art. 22 ust. 1 p.g.k., obowiązek utrzymania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi.

W myśl § 11 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, ewidencja gruntów i budynków obejmuje dane podmiotowe dotyczące: a)właścicieli oraz przysługujących im wielkości udziałów albo samoistnych posiadaczy, b) opisu prawa własności lub stanu posiadania osób, o których mowa w lit. a, c) daty nabycia prawa własności, d) informacji o dokumentach, które stanowiły podstawę opisu prawa własności albo stanu posiadania, o którym mowa w lit. b, e) adresów zameldowania na pobyt stały albo siedziby podmiotów, o których mowa w lit. a. oraz przysługujących im wielkości udziałów w prawie własności, a także daty określające nabycie oraz utratę tego prawa. Jednocześnie należy podkreślić, że obowiązek zgłoszenia właściwemu organowi wszelkich zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni od daty ich powstania, stosownie do art. 22 ust. 2 p.g.k. obciąża właściciela lub inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty i budynki lub ich części (art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k.). Uregulowanie powyższe zapewnia aktualność danych ewidencji, które powinny odzwierciedlać stan rzeczywisty. Prawa osób do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji gruntów na podstawie wpisów dokonanych w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądowych, umów zawartych w formie aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych lub dyspozycji zawartych w aktach normatywnych (zob. wyrok NSA z 30 września 2009 r., I OSK 1434/08; wyrok WSA w Białymstoku z 19 lutego 2008 r., II SA/Bk 636/07).

Przytoczone przepisy wskazują, że istotą ewidencji gruntów i budynków, zgodnie z jej nazwą, jest ewidencjonowanie, czyli spisywanie istniejącego stanu prawnego gruntu lub budynku. Ewidencja gruntów jest specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach, który pełni funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzygając sporów o prawo, nie nadając ani nie ujmując praw. Deklaratoryjny charakter wpisów w niej zawartych oznacza, że nie kształtuje ona nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny wynikający z dokumentów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. I OSK 1718/13). Kompetencje organów ewidencyjnych sprowadzają się zatem do rejestracji stosownego dokumentu i naniesienia wynikających z niego zmian. Wynika to z istoty ewidencji gruntów i budynków, która mając charakter techniczno-deklaratoryjny rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie i przez inne organy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 października 1998 r., sygn. II SA 1094/98, z dnia 18 marca 1999 r., sygn. II SA 1728/98 oraz z dnia 19 kwietnia 2001 r., sygn. II SA 862/00).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że ewidencja gruntów i budynków jest jedynie zbiorem informacji, nie może być natomiast źródłem praw, co oznacza, że nie można poprzez zmianę zapisu w ewidencji gruntów ustanowić prawa, czy rozszerzyć jego zakres. W wyroku z dnia 20 listopada 1998 r. sygn. akt II SA 914/98 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że rejestr ewidencji gruntów jest wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości, zawiera jedynie dane wynikające z tytułu własności, ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości zaistniały wcześniej (opubl. baza LEX nr 41816, podobnie wyrok z 17 lutego 1993 r., sygn. akt II SA 1155/92 , wyrok z 4 marca 1999 r. sygn. akt II SA 17/00, LEX nr 46214).

W niniejszej sprawie wniosek J. C. z 20 sierpnia 2019 r, dotyczył zmiany w operacie ewidencji gruntów działek nr [...], nr [...], nr [...] położonych w obrębie ewidencyjnym [...] W. D. , jednostki ewidencyjnej [...] polegającej na wpisaniu skarżącej jako właścicielki tych nieruchomości.

Wskazać należy, że postępowanie, które ma na celu zmianę danych w operacie ewidencyjnym ma charakter rejestrowy, a więc wtórny w stosunku do zdarzeń prawnych, z których wyniknęły wnioskowane zmiany. Zmiany te, podmiot składający wniosek musi udokumentować, załączając takie dokumenty, które mogą, zgodnie z ustawą - Prawo geodezyjne i kartograficzne stanowić podstawę wpisu. Podkreślić w tym miejscu należy, że samo zgłoszenie zmiany nieudokumentowanej albo bez wykazania stosownym dokumentem podstawy do wprowadzenia tych zmian prowadzi do odmowy ich dokonania (wyroki: WSA w Krakowie z 14 maja 2019 r., III SA/Kr 167/19, WSA w Białymstoku z 6 października 2015 r., II Sa/BK 467/15 publik. CBOSA). Pochodny charakter informacji znajdujących się w ewidencji w stosunku do źródeł tych informacji wymienionych w art. 24 ust. 2b ustawy oznacza, że wszelkie zmiany danych ewidencyjnych powinny mieć charakter bezsporny. Można to osiągnąć wyłącznie przez dokonywanie ich rejestracji w sposób przewidziany w ustawie i rozporządzeniu. Obowiązek zamieszczenia w ewidencji wyłącznie danych bezspornych wyklucza samodzielne rozstrzyganie przez organ rejestrujący wszelkich kwestii związanych z prawem do nieruchomości.

W ocenie Sądu prawidłowo organ odmówił dokonania zmian podmiotowych w operacie ewidencji gruntów i budynków gdyż prawo własności dla działek oznaczonych nr [...], nr [...], nr [...] położonych w W. D. , uregulowane zostało w trakcie postępowania uwłaszczeniowego na skutek wydania aktu własności ziemi z dnia 4 marca 1974 r. nr [...] dla M. K. i aktu własności ziemi z dnia 30 listopada 1974 r. nr [...] dla J. C.. Oznacza to, iż prawo własności do tych samych działek uregulowane zostało w decyzjach administracyjnych dla dwóch różnych osób.

Ustawa z dnia 28 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych stworzyła prawną możliwość nabycia z mocy prawa własności nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych po spełnieniu przesłanek określonych w art. 1 tej ustawy. Zgodnie z art. 12 ustawy nabycie nieruchomości stwierdzał w drodze decyzji właściwy do spraw rolnych organ prezydium powiatowej rady narodowej. Od decyzji tego organu przysługiwało odwołanie do wojewódzkiej komisji do spraw uwłaszczenia. Ostateczna decyzja stwierdzająca nabycie własności nieruchomości stanowiła podstawę do ujawnienia nowego stanu własności w księdze wieczystej oraz w ewidencji gruntów (art. 15 ustawy). Wymieniona ustawa została uchylona mocą art. 4 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw, a rozpoznanie spraw o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości na podstawie tej ustawy przekazano sądom. W art. 8 § 4 ustawy z 1982 r. stwierdzono, że gdy po wejściu w życie ustawy, w związku z uchyleniem lub stwierdzeniem nieważności ostatecznej decyzji terenowego organu administracji państwowej ma nastąpić ponowne rozpatrzenie sprawy, podlega ona przekazaniu właściwemu sądowi.

Kolejną zmianę w zakresie uwłaszczenia nieruchomości rolnych wprowadziła ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 27, poz. 250 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91), która mocą art. 63 ust. 1 dokonała skreślenia przywołanego powyżej art. 8 § 4 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. Z kolei w ust. 2 i ust. 3 ustawodawca postanowił, że "do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Toczące się postępowania w sprawach, o których mowa w ust. 2, podlegają umorzeniu". Z przedstawionej regulacji wynika zatem, że od dnia jej wejścia w życie, czyli od dnia 1 stycznia 1992 r., nie ma prawnej możliwości wzruszenia aktów własności ziemi wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. Dotyczy to także sytuacji, gdy akt własności ziemi dotknięty jest kwalifikowanymi wadami prawnymi. Powyższa regulacja ma bowiem na celu definitywną likwidację możliwości jakiejkolwiek weryfikacji w trybie nadzwyczajnych ostatecznych decyzji administracyjnych dotyczących uwłaszczenia posiadaczy nieruchomości w trybie ustawy z dnia 26 października 1971 r. Wszelkie spory dotyczące stwierdzenia nabycia nieruchomości na podstawie ustawy z 1971 r., w tym także związane z ustaleniem prawa własności wynikające z zakresu posiadania gospodarstwa rolnego na dzień 4 listopada 1971 r. rozstrzygane są przez sądy powszechne.

Tym samym wbrew stanowisku prezentowanemu przez stronę skarżącą, prawidłowo Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego stwierdził iż nie jest uprawniony by w postępowaniu aktualizacyjnym czy inny postępowaniu administracyjnym podważać byt prawny prawomocnych decyzji. Spory dotyczące prawa własności nieruchomości rozstrzygają w odrębnym postępowaniu właściwe sądy powszechne.

W ocenie Sądu, w tych okolicznościach sprawy zasadnie organy obu instancji, rozpatrując wniosek skarżącej uznały, że postanowienie Sądu Rejonowego nie może stanowić podstawy do wykreślenia spadkobierców M. K. z ewidencji gruntu. Sąd Rejonowy w Kraśniku w sprawie o zasiedzenie min. działek gruntu nr [...], nr [...], nr [...], postanowieniem z dnia 28 grudnia 2019 r. oddalił wniosek J. C.. W uzasadnieniu wyroku Sąd podkreślił, że tryb ustalenia zasiedzenia jest wykluczony w sytuacji gdy dana nieruchomość jest już własnością osoby wnioskującej o zasiedzenie. Stanowisko sądu powszechnego zajęte w sprawie o zasiedzenie znajduje uzasadnienie w obowiązujących przepisach prawa gdyż w sprawie tej akty władztwa fizycznego wykonywane przez skarżącą nie były bowiem kierowane przeciwko właścicielowi gruntu, gdyż to ona wykazywała się aktem własności ziemi. Zasiedzenie zawsze biegnie przeciwko właścicielowi. Z tego względu posiadanie jako przesłanka zasiedzenia musi mieć jeszcze tę cechę, że posiadacz nie może być jednocześnie właścicielem rzeczy, co wynika zresztą z brzmienia przepisów Kodeksu cywilnego z art. 172 § 1 i § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1360 z późn. zm.).

W świetle powołanych przez organy jako podstawa prawna, oraz przytoczonych wyżej przepisów ustawy p.g.k. i rozporządzenia wykonawczego należało uznać, że zaskarżonemu rozstrzygnięciu nie można zarzucić naruszenia prawa materialnego lub procesowego, skutkującego koniecznością wyeliminowania go z obrotu prawnego. Organy prawidłowo uznały, że żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów oparte na uzasadnieniu postanowienia Sądu powszechnego nie może zostać uwzględnione.

Nie można zgodzić się ze stanowiskiem zawartym w skardze, że organ naruszył art. 365 § 1 k.p.c., gdyż " przy ogólności rozstrzygnięcia przy oddaleniu wniosku o zasiedzenie, doniosłość zakresu mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia ma również uzasadnienie danego orzeczenia, zaś w treści uzasadnienia powyższego postanowienia Sąd wprost wskazał, iż oddalenie powództwa w zakresie zasiedzenia przez J. C. działek nr [...], nr [...], nr [...], położonych w W. D. , następuje z uwagi na przysługujące J. C. prawo własności do powyższych nieruchomości, co w konsekwencji doprowadziło do niesłusznego utrzymania w mocy decyzji o odmowie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów".

Przede wszystkim Sąd zauważa, iż z mocy wiążącej, powagi rzeczy osądzonej korzysta wyłącznie orzeczenie sądowe, czyli rozstrzygniecie zawarte w tenorze prawomocnego wyroku. Treść uzasadnienia w zasadzie nie jest objęta normami zawartymi w art. 365 i art. 366 k.p.c., mimo że pozwala niejednokrotnie na doprecyzowanie przedmiotowe treści wyroku. Przedmiotem prawomocności materialnej jest ostateczny rezultat rozstrzygnięcia, a nie przesłanki, które do niego doprowadziły i sąd jak i inne organy administracji nie są związane zarówno ustaleniami faktycznymi poczynionymi w innej sprawie, jak i poglądami prawnymi wyrażonymi w uzasadnieniu zapadłego w niej wyroku/postanowienia.

W sprawie niniejszej organy nie oceniały i nie podważały ważności wydanego w trybie ustawy uwłaszczeniowej aktu własności ziemi nr [...] z dnia 30 listopada 1974 r. wydanego J. C. na min. działki gruntu nr [...], nr [...], nr [...], natomiast przez cały okres trwania postępowania administracyjnego podnosiły wydanie do tych samych działek gruntu również drugiego akt własności nr [...] M. K.. Argumentacja zaskarżonej decyzji jest akceptowana przez Sąd, iż za pomocą regulacji Prawa geodezyjnego i kartograficznego nie można kwestionować, czy ustalać stanu faktycznego i prawnego nieruchomości. W żadnym razie rolą ewidencji nie jest rozstrzyganie sporów własnościowych i orzekanie o ważności aktów własności ziemi.

Nie stanowi naruszenia prawa mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy przyjęcie aktu własności ziemi nr [...] w formie kserokopii. W myśl art. 75 K.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem. Jednym ze środków dowodowych są dokumenty, przy czym w postępowaniu administracyjnym moc dowodową posiadają nie tylko oryginalne dokumenty, ale również ich uwierzytelnione odpisy. Należy przyjąć, że nieuwierzytelniona kserokopia dokumentu urzędowego nie może korzystać z mocy dowodowej oryginału dokumentu. Niewłaściwe byłoby jednak wnioskowanie, że kserokopia dokumentu urzędowego nie może być środkiem dowodowym w postępowaniu administracyjnym. Różnica w mocy dowodowej polega na tym, że kserokopia właściwie uwierzytelniona korzysta z mocy dokumentu oryginalnego, natomiast brak właściwego uwierzytelnienia powoduje, że taki dokument musi być oceniany w świetle całego materiału dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1016/11, LEX nr 1244439). W ocenie Sądu wykorzystanie zatem w sprawie kserokopii dokumentów było zgodne z prawem. W aktach administracyjnych znajduję się kserokopia aktu własności ziemi wydanego na nazwisko M. K. nadesłanego przez Sąd Rejonowy w Kraśniku. Na podstawie aktu własności ziemi nr [...] ustalono własność gruntu M. K. co do którego Sąd Powiatowy w Kraśniku w sprawie o sygn. akt Ns 103/74 orzekł o przejęciu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Brak oryginału przedmiotowego aktu własności ziemi oraz uwierzytelnionego jego odpisu, nie oznacza, iż taki akt w trybie ustawy uwłaszczeniowej nie został wydany. Sąd zgadza się z organem który na podstawie całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, a w szczególności danych zawartych w dokumentacji z założenia ewidencji gruntów wsi W. D., tj. operatu nr [...] oraz rejestru ewidencji gruntów z 1976 r. i z 1978 r. kiedy to zostały wprowadzone zmiany w pozycji rejestrowej M. K. na podstawie postanowienia sądu I Ns 103/74, ocenił istnienie tego aktu własności ziemi.

Zasadne jest stanowisko organu odwoławczego że żądanie skarżącej dokonania zmian podmiotowych w ewidencji wkracza w zakres prawa własności w odniesieniu do tych działek gruntu. Dane te jak jeszcze raz Sąd podkreśla, nie mogą zostać zmienione na podstawie treść uzasadnienia postanowienia gdyż nie może ono stanowić podstawy do ujawnienia zmian podmiotowych w ewidencji. Ujawnienie może dotyczyć danych zawartych w rozstrzygnięciu postanowienia/wyroku a nie jego uzasadnieniu. Jak stwierdził NSA w wyroku z dnia 19.04.2001 r., II SA 862/00 (Lex nr 53361) "Zmiany danych w ewidencji gruntów można dokonać tylko w oparciu o decyzje administracyjne, orzeczenia sądowe lub akty notarialne, w których zawarte są dane objęte ewidencją gruntów". Zmiana taka musi więc wynikać wprost z dokumentu źródłowego, a nie z przesłanek, jakimi kierował się organ administracji lub sąd przy jego wydaniu. Same tylko przesłanki wydania wyroków lub postanowień, jak w tym przypadku, na które powoływała się w toku postępowania administracyjnego skarżąca nie stanowią podstawy do wprowadzenia zmian podmiotowych w ewidencji, ponieważ nie mieszczą się w katalogu podstaw wymienionych w ustawie i rozporządzeniu wykonawczym, który jest katalogiem wyczerpującym. W sytuacji zatem, w której przepisy ustawy i wydanego na jej podstawie rozporządzenia regulują wyczerpująco kwestie stanowiące przedmiot rozpatrywania przez organy, zarzuty skargi dotyczące błędnego rozumienia przez organy postanowień kodeksu postępowania cywilnego i kodeksu cywilnego dotyczących zakresu związania orzeczeniem nie mogły odnieść pożądanego przez skarżącą rezultatu.

Chybiony jest zarzut naruszenia w kontrolowanym postępowaniu prawa własności skarżącej. Jak wyjaśniono już wcześniej, wpisy w ewidencji gruntów mają charakter wyłącznie deklaratoryjny i nie tworzą stanu prawnego. Rolą ewidencji gruntów nie jest również rozstrzyganie sporów dotyczących ustalenia prawa własności.

Wbrew zarzutom skarżącej zaskarżona decyzja nie narusza zasad wynikających z przepisów art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. Materiał dowodowy jest kompletny i został zgromadzony w sposób wystarczający do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy odniósł się do argumentów przytoczonych przez skarżącą w odwołaniu. Uzasadnienie zaskarżonej odpowiada wymogom wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a. i w ocenie Sądu jest wyczerpujące, zawiera bowiem przedstawienie zgromadzonych dowodów i ich omówienie, odwołuje się do treści obowiązujących i właściwych przepisów ustawy oraz rozporządzenia wykonawczego, które zostały w sposób prawidłowy zastosowane. Nie doszło tym samym również do naruszenia wyrażonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania. Okoliczność, że skarżąca nie zgadza się z powyższą oceną, nie czyni skargi zasadną. To przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków w pierwszej kolejności regulują zasady postępowania. Stąd też w przypadku postępowania administracyjnego w sprawie ewidencji gruntów nie można, tak jak w przypadku innych postępowań administracyjnych, poprzestać tylko na odwołaniu się do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Organ prawidłowo zastosował właściwe przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz przepisy rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Skoro zarzuty skargi okazały się nietrafne, a sąd nie stwierdził istnienia innych wad, które decydowałyby o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji, to na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało Skargę oddalić.

Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.