Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 381/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2006-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 86, art. 107 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński (spr.), Asesor WSA Wiesława Achrymowicz, Protokolant Asystent sędziego Rafał Ostrowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz M. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2000 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] lutego 2001 r., Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.) umorzył postępowanie w sprawie przyznania M. K. uprawnień kombatanckich.

W dniu 8 lipca 2002 r. strona złożyła wniosek o wzruszenie tej ostatecznej decyzji, żądając wznowienia postępowania.

Kierownik Urzędu w dniu [...] grudnia 2003 r., działając na podstawie art. 154 §1 i §2 kpa, wydał decyzję o uchyleniu swojej decyzji z dnia [...] lutego 2001 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] września 2000 r. oraz odmówił M. K. przyznania uprawnień kombatanckich.

Na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 29 grudnia 2003 r. Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] września 2005 r. uchylił własną decyzję z dnia [...] grudnia 2003 r. i sprawę M. K. przekazał do ponownego rozpoznania.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uchylił decyzję własną z dnia [...] lutego 2001 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] września 2000 r. oraz odmówił przyznania M. K. uprawnień kombatanckich.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] marca 2006 r. (zaskarżoną w niniejszej sprawie) utrzymał w mocy powyżej opisaną decyzję z dnia [...] stycznia 2006 r.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ administracji wskazał, iż fakt osadzenia wnioskodawczyni w obozie w L. przy ul. [...] potwierdza zaświadczenie lekarskie, w którym wskazano również, iż rodzina wnioskodawczyni zamieszkiwała faktycznie w J.. Z życiorysu niemniej jednoznacznie wynika, iż rodzice strony opuścili R.R., kiedy skarżąca miała zaledwie 1 rok. Tym samym, w ocenie organu, nie zasługują na wiarę oświadczenia pisemne świadków J. S. i S. Z., iż M. K. jako dwumiesięczne dziecko w czerwcu 1943 r. przebywała w obozie w Z.. Oświadczenia te pozostają bowiem w oczywistej sprzeczności z twierdzeniami samej wnioskodawczyni.

W toku prowadzonego postępowania Urząd zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Oddział w L. i w W. oraz do Archiwum Państwowego w L. o potwierdzenie wysiedlenia miejscowości J., a także o potwierdzenie osadzenia M. W. (panieńskie nazwisko skarżącej) w obozie w Z.. Żaden z organów nie potwierdził jej osadzenia w obozie przejściowym w Z.. W piśmie z dnia 15 grudnia 2004 r. IPN Oddział w L. wskazał, iż z protokółu przesłuchania świadków w sprawie zbrodni popełnionych przez hitlerowskich okupantów w Polsce, wynika, iż w miejscowości J. w czerwcu, lipcu i sierpniu 1943 r. przeprowadzona została akcja pacyfikacyjno – wysiedleńcza. W wyniku tej akcji zginęło od kul 11 osób, 186 osób wywieziono do obozu na Majdanku, w Zamościu i Zwierzyńcu. Z kolei z innego protokółu przesłuchania świadków, wynika ponadto, iż w miesiącach: czerwcu, lipcu i sierpniu 1944 r. w miejscowości J. została przeprowadzona akcja pacyfikacyjna, w wyniku której ludność wywożono do Majdanka i Niemiec. Nazwisko W. na podanym wykazie osób nie występuje.

W toku postępowania organ starał się zweryfikować pisemne oświadczenia świadków. Przesłuchanie świadka J. Z. (S.?) wobec jego śmierci stało się niemożliwe. Przesłuchana w charakterze świadka S. Z. zeznała, iż pamięta M. W. z obozu w Z. jako małą dziewczynkę. Podkreślić należy, iż świadek w obozie w Z. przebywała w czerwcu 1943 r. Wobec twierdzeń strony, która urodziła się w kwietniu 1943 r. i dopiero jako roczne dziecko wraz z rodzicami przeniosła się do J. (a więc w 1944 r.) stwierdzono, iż zeznania tego świadka nie zasługują na wiarygodność.

W tym stanie organ administracji uznał, iż w sprawie brak jest wiarygodnych dowodów potwierdzających osadzenie wnioskodawczyni w obozie w Z..

Odnosząc się do pobytu wnioskodawczyni w obozie przejściowym w L. przy ul. K[...]j, wskazano, iż Kierownik Urzędu rozpatrując wnioski o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułów określonych w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit b i c ustawy o kombatantach, zobligowany jest kierować się wykazem obozów zamieszczonym w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. Nr 106, poz. 1154). Akt ten enumeratywnie wylicza miejsca odosobnienia, w których przebywanie może stać się podstawą przyznania uprawnień kombatanckich. Podkreślono, że obóz przejściowy w L. przy ul. K. nie figuruje w cytowanym wyżej rozporządzeniu, ani też nie był obozem karnym lub wychowawczym w myśl §5 pkt 2 i 3 cyt. rozporządzenia.

Na powyższą decyzję M. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę, żądając uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że wydając decyzję pominięto istotny dla sprawy dowód z dokumentów, jakim są zaświadczenia – orzeczenia lekarskie, przetłumaczone przez tłumacza przysięgłego z języka niemieckiego – dotyczące zwolnienia z obozu przejściowego w L. przy ul. K. 6, z dnia 8 lipca 1944 r. Z orzeczeń lekarskich dołączonych do akt wynika, że "W. M. zam. J. powiat B., zawód rolnik, urodzona w 1904 roku z jednym dzieckiem w wieku 1 roku i będąca w ciąży 5/m , jako niezdatna zwolniona z obozu oraz W. W. zam. J. pow. B. zawód rolnik, urodzony w 1909 roku, zwolniony z obozu 26 czerwca 1944 r. jako niezdolny".

Dziecko do roku, a nawet dwu lat życia niewiele pamięta, toteż nie można brać za wiążące jej pomyłek w życiorysie, ponieważ o tym, co działo się z nią w tym czasie wiedziała głównie z przekazu rodziców lub rodzeństwa.

Ludność cywilna zamieszkująca podczas wojny J., była wielokrotnie pacyfikowana i wysiedlana, zarówno w 1943, jak i 1944 roku. Z J. dowożono aresztowanych autami do Z., a potem do innych obozów (dane IPN). Pobyt wnioskodawczyni w obozie w Z. potwierdzają świadkowie, którzy zostali zwolnieni staraniem rodziny Z.. Rodzina W. pozostała w obozie, a następnie została wysłana do obozu w L. przy ul. K.. Znana jest data zwolnienia z obozu, a mimo to fakt ten został pominięty przy wydawaniu decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

W ocenie Sądu Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, załatwiając sprawę przyznania uprawnień kombatanckich M. K., naruszył przepisy postępowania administracyjnego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Obowiązkiem każdego organu administracji publicznej jest, zgodnie z ogólną zasada postępowania administracyjnego wyrażoną w przepisie art. 7 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej k.p.a., podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Obowiązek ten nakazuje w szczególności wyczerpanie wszelkich możliwych w danej sprawie środków dowodowych, które pozwalają na precyzyjne ustalenie danego stanu faktycznego. Ustalenie takie stanowi podstawowy obowiązek organu i jest gwarancją należytego załatwienia sprawy administracyjnej. W myśl bowiem przepisu art. 77 §1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, czyli tak, aby wszelkie możliwości dowodowe, w realiach danej sprawy, zostały wykorzystane (tak również NSA w wyroku z 23 kwietnia 2002 r., sygn. akt V SA 2260/01, opubl. program komputerowy LEX nr 171224). Zwrócić przy tym należy uwagę, że w tym zakresie organ powinien przede wszystkim działać z urzędu – jest to bowiem jego prawny obowiązek. Dopiero takie postępowanie w zakresie ustalenia stanu faktycznego pozwala na jego ocenę zgodnie z przepisem wyrażonym w art. 80 k.p.a.

Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy należy wskazać, że Kierownik Urzędu nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący okoliczności ewentualnego pobytu M. K. w obozie w Z.. To właśnie ta okoliczność miała, według wnioskodawczyni, stanowić, obok pobytu w obozie w L. przy ul. K., podstawę przyznania jej uprawnień kombatanckich. Organ administracji nie uznał za udowodnioną tej okoliczności, wykazując, iż zeznania powołanych świadków potwierdzających pobyt skarżącej w obozie w Z. nie są wiarygodne. W ocenie Sądu stwierdzenie takie jest przedwczesne, gdyż nie posłużono się w tej sprawie wszelkimi dostępnymi środkami dowodowymi, które mogłyby w sposób precyzyjny i bezsprzeczny ustalić stan faktyczny. Przede wszystkim organ administracji nie skorzystał z możliwości przesłuchania wnioskodawczyni w trybie art. 86 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały nie wyjaśnione fakty istotne do rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. Do przesłuchania stron stosuje się przepisy dotyczące świadków, z wyłączeniem przepisów o środkach przymusu. Z treści tego przepisu nie wynika obowiązek przesłuchiwania strony w każdym postępowaniu administracyjnym, ale tylko wtedy, gdy po wyczerpaniu innych środków dowodowych nadal nie zostały wyjaśnione istotne okoliczności faktyczne sprawy. Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie właśnie taka sytuacja miała miejsce. Nie można bowiem uznać, że Kierownik Urzędu uznając za nieudowodniony pobyt strony w obozie w Z. w sposób wyczerpujący wyjaśnił tę okoliczność. Podstawą takiego stwierdzenia były bowiem informacje z IPN Oddział w L. i w W., czy z Archiwum Państwowego w L. oraz ocena zeznań powołanych świadków. Nie odniesiono się natomiast do sytuacji, iż w pierwszym przedstawionym przez stronę życiorysie (k. 13 akt adm.) nie było żadnej wzmianki na temat jej pobytu w obozie w Z., zaś w kolejnym (k. 36 akt adm.) wyraźnie strona na tę podstawę się powołuje. Wypada przy tym zauważyć, że życiorys na k. 36 nie zawiera daty, nie wiadomo zatem kiedy był sporządzony. Wyjaśnienie tej rozbieżności, a w szczególności jej źródła – dlaczego strona tylko w jednym z życiorysów powołuje się na pobyt w obozie w Z. i ewentualnie skąd powzięła informację na ten temat, pozwoli na bezsprzeczne i precyzyjne zrekonstruowanie stanu faktycznego. W szczególności strona, wskazując na źródło swoich informacji, może ujawnić inne źródła dowodowe, które mogą z kolei okazać się pomocne dla dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych. Organ wówczas powinien z urzędu przeprowadzić stosowne postępowanie wyjaśniające.

Ubocznie zaznaczyć trzeba, że znajdująca się w aktach sprawy zaskarżona decyzja Kierownika Urzędu do Spraw kombatantów i Osób Represjonowanych Nr [...] nie ma daty jej wydania. Zgodnie z przepisem art. 107 §1 k.p.a. każda decyzja administracyjna powinna posiadać datę jej wydania. Co prawda naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy, a także doręczona stronie decyzja posiadała datę, jednakże organy administracji powinny czuwać, aby każdy składnik decyzji określony w art. 107 §1 i przepisach szczególnych był prawidłowo zamieszczony w danym akcie administracyjnym.

W toku ponownego rozpatrywania sprawy M. K. organ administracji winien uzupełnić zgromadzony w sprawie materiał dowodowy poprzez przesłuchanie strony w trybie art. 86 k.p.a. i ewentualnie przeprowadzić inne dowody. Dopiero ustalony w taki sposób stan faktyczny należy poddać ocenie prawnej zgodnie z odpowiednimi przepisami cyt. ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

Uznając zatem, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ administracji naruszył przepisy postępowania w takim stopniu, że mogło to mieć wpływ na wynik sprawy, należało uchylić zaskarżoną decyzję na podstawie przepisu art. 145 §1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Orzeczenie o kosztach uzasadnia treść przepisu art. 200 tej ustawy.

Mając powyższe na względzie, orzeczono jak w sentencji wyroku.