Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1556/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6165 Nasiennictwo i ochrona roślin uprawnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 134
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Kaja Angerman Sędziowie: sędzia WSA Aneta Dąbrowska asesor WSA Anna Sidorowska-Ciesielska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257); dalej: k.p.a., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez M. M. (dalej: "skarżący"), prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "[...]", odwołania od decyzji Dyrektora Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych (dalej: COBORU) z dnia [...] września 2018 r., nr [...], w sprawie pozbawienia hodowcy wyłącznego prawa do odmiany [...].

Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie sprawy:

Pismem z 13 lipca 2018 r. Dyrektor COBORU zawiadomił M. M. – "[...]" w [...]

o wszczęciu postępowania w sprawie pozbawienia hodowcy wyłącznego prawa do odmiany. Jako podstawę do wszczęcia tego postępowania wskazano art. 29 ust. 1 pkt 3b ustawy z dnia 26 czerwca 2003 r. o ochronie prawnej odmian roślin (Dz.U. z 2018, poz. 432).

Dyrektor Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych decyzją z [...] września 2018 r. pozbawił hodowcę M. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "[...]" wyłącznego prawa do odmiany [...], w związku z brakiem uiszczenia przez hodowcę opłat określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 grudnia 2015 r. w sprawie opłat związanych z badaniem odmian i prowadzeniem rejestru odmian (Dz. U. z 2015 r. poz. 2169). Pełnomocnik hodowcy (do prowadzenia spraw przed COBORU) – A. K. odebrał powyższą decyzję w dniu 3 października 2018 r.

M. M. złożył odwołanie od decyzji Dyrektora COBORU do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Faks w tej sprawie został nadany do COBORU w dniu 18 października 2018 r. Odwołanie przekazane przez Dyrektora COBORU wpłynęło do Ministra w dniu 25 października 2018 r. W związku z brakiem formalnym, polegającym na braku podpisu pod odwołaniem oraz brakiem wyznaczenia pełnomocnika strony zamieszkałej poza terytorium Unii Europejskiej do prowadzenia postępowania przed Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi, pismem z 13 grudnia 2018 r. wezwano hodowcę do uzupełnienia braku formalnego oraz wskazanie, zgodnie z art. 40 § 4 k.p.a., pełnomocnika do prowadzenia sprawy lub pełnomocnika do doręczeń zamieszkałego w Rzeczpospolitej Polskiej. W dniu 23 stycznia 2019 r. do Ministra wpłynął oryginał pełnomocnictwa dla radcy prawnego M. B..

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z [...] lutego 2019 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora COBORU z [...] września 2018 r. Minister wskazał, że pełnomocnik hodowcy – A. K. otrzymał decyzję o pozbawieniu hodowcy wyłącznego prawa do odmiany [...] w dniu 3 października 2018 r. W decyzji hodowca został prawidłowo pouczony o przysługującym mu prawie do wniesienia odwołania do Ministra w terminie 14 dni od daty doręczenia mu decyzji. Odwołanie od decyzji zostało przekazane do COBORU przez hodowcę za pośrednictwem faksu w dniu 18 października 2018 r. W związku z powyższym Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznał, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu do jego wniesienia.

Skargę na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M. M.. Skarżący zarzucił organowi naruszenie prawa, poprzez stwierdzenie, jakoby doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania i wniósł o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu skarżący podniósł m.in., że jego pełnomocnik nigdy nie odebrał formalnie decyzji Dyrektora Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych, a jeśli realnie je odebrał, to dopiero ok. 6-7 października 2019 r. W dniu 3 października 2019 r. decyzja Dyrektora COBORU została przekazana przez listonosza osobie nieuprawnionej. Tym samym, zdaniem skarżącego, doszło do naruszenia art. 134 k.p.a. Na potwierdzeniu odbioru nie ma imienia i nazwiska pełnomocnika, nie ma w ogóle jego podpisu, co potwierdza oświadczenie pełnomocnika załączone do skargi. Ponadto skarżący wniósł o powołanie biegłego, celem ustalenia, czy na przesyłce znajduje się podpis pełnomocnika, czy innej osoby.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

W piśmie z 10 stycznia 2020 r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wskazał i zarzucił, że w sprawie nigdy nie doszło do skutecznego doręczenia decyzji o wykreśleniu odmiany i do wezwania hodowcy do uzupełnienia braków formalnych, a w konsekwencji nie doszło do uchybienia terminu. W uzasadnieniu wskazał, że ani dyrektor COBORU, ani Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie posiadali pełnomocnictwa od hodowcy dla A. K. w sprawie skreślenia, wykreślenia odmian z rejestrów i ksiąg prowadzonych przez COBORU, gdyż pełnomocnictwo dla A. K. było udzielone we wszystkich sprawach związanych z przyznaniem wyłącznego prawa, czy też związanych z wpisem odmiany do Krajowego Rejestru (KR). Zasadniczo może ono obejmować np. kwestie prowadzenia urzędowych badań odmian roślin, które są związane z wpisem. Nie było to zatem pełnomocnictwo ogólne przed COBORU.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu.

Z art. 40 § 2 k.p.a. wynika, że jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. W związku z tym, adresatem przesyłki zawierającej decyzję Dyrektora COBORU z [...] września 2018 r. był A. K., jako pełnomocnik skarżącego. Artykuł 43 k.p.a. stanowi, że w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, m.in. dorosłemu domownikowi, jeżeli osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi, przy czym z faktu podjęcia pisma przez dorosłego domownika i złożenia przez niego podpisu na potwierdzeniu odbioru wynika domniemanie podjęcia się przez tę osobę oddania pisma adresatowi (tak np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2007 r., II GSK 315/06, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2019 r., I OSK 281/18). Przesyłka z przedmiotową decyzją została odebrana przez żonę adresata w dniu 3 października 2018 r., co zostało przez nią potwierdzone własnoręcznym podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji organu I instancji, przesyłka została doręczona do rąk dorosłego domownika pełnomocnika skarżącego tj. do rąk jego żony w dniu 3 października 2018 r. Oznacza to, że skoro osoba odbierająca pismo - dorosły domownik pokwitowała odbiór przesyłki to tym samym zobowiązała się do jej przekazania adresatowi tj. skarżącemu. Nie ma żadnych podstaw w tej sprawie do kwestionowania skuteczności tego doręczenia. Przewidziana w art. 43 k.p.a. zastępcza forma doręczenia, rodzi domniemanie prawne, a mianowicie, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako dorosły domownik, która pokwitowała odbiór, przyjęła je w celu oddania adresatowi. W konsekwencji przyjmuje się, że pismo zostało doręczone adresatowi. Dowodem na to jest dokument urzędowy w postaci prawidłowo wypełnionego przez pracownika operatora pocztowego zwrotnego potwierdzenia odbioru – jak w tej sprawie. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2020 r., I OSK 1695/19).

Dla oceny okoliczności sprawy nie ma znaczenia, że pełnomocnik skarżącego realnie zapoznał się z decyzją ok. 6-7 października 2018 r., zwłaszcza że strona nie wnosiła prośby o przywrócenie terminu w sytuacji, gdy bezsprzecznie odwołanie zostało wniesione po upływie terminu do dokonania tej czynności. W ocenie Sądu, nietrafne są też wywody zaprezentowane przez skarżącego w piśmie z 10 stycznia 2020 r. Zgodnie z art. 11 ust. 3 pkt 1) ustawy z dnia 26 czerwca 2003 r. o ochronie prawnej odmian roślin (Dz. U. z 2018 r. poz. 432 ze zm.), do wniosku o przyznanie wyłącznego prawa dołącza się upoważnienie do reprezentowania hodowcy we wszystkich sprawach związanych z przyznaniem wyłącznego prawa, jeżeli wniosek składa pełnomocnik hodowcy. Z kolei z art. 3 tej ustawy wynika, że do postępowania w sprawach uregulowanych w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Podobnie zresztą traktuje art. 4 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o nasiennictwie (Dz. U. z 2019 r. poz. 568 ze zm.) stanowiąc, że do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

W tej sprawie nie ulegało wątpliwości, że przyznanie skarżącemu wyłącznego prawa buraka ćwikłowego Napoleon zostało dokonane 30 maja 2003 r. Natomiast pismem, które wpłynęło do COBORU dnia 19 października 2011 r. skarżący, jako hodowca dokonał zmiany swego pełnomocnika "dla wszystkich odmian hodowli "[...]" wpisanych do KR [krajowego rejestru – przyp. autora] i księgi ochrony wyłącznego prawa oraz dla wszystkich odmian uczestniczących w urzędowych działaniach". Tym samym pełnomocnikiem hodowcy ustanowiony został A. K., który ponadto przyjął takie obowiązki wskazując, że wynikają one "z aktualnej ustawy o nasiennictwie i ustawy o ochronie prawnej odmian roślin oraz innych obowiązujących regulacji prawnych" (oświadczenie złożone w COBORU dnia 27 października 2011 r.). Stąd też, po pierwsze, aż do chwili złożenia w toku niniejszego postępowania przez stronę pisma datowanego na 20 marca 2020 r., sama strona traktowała A. K. jako swego pełnomocnika we wszelkich relacjach z Centralnym Ośrodkiem Badania Odmian Roślin Uprawnych, mimo że samo przyznanie wyłącznego prawa (wpisanie do prowadzonej przez ten organ księgi ochrony wyłącznego prawa) zostało dokonane ok. 12 lat wcześniej. Aktualnie zaś strona stara się wykazać, że pełnomocnictwo to dotyczy jedynie wpisania odmiany rośliny do krajowego rejestru i księgi ochrony wyłącznego prawa w sytuacji, gdy przyznanie wyłącznego prawa nastąpiło ponad 8 lat przed udzieleniem pełnomocnictwa. Po drugie, na zakres pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącego, jako hodowcę zachowującego odmianę A. K. wskazują też zapisy dokumentu pełnomocnictwa (mocodawca określił, że pełnomocnictwo dotyczy m.in. wszystkich odmian jego hodowli już wpisanych do księgi ochrony wyłącznego prawa), jak też oświadczenie pełnomocnika, który przyjął obowiązki wynikające nie tylko z ustaw o nasiennictwie i o ochronie prawnej odmian roślin, ale także z innych obowiązujących regulacji prawnych w odniesieniu m.in. do wszystkich odmian chronionych krajowym wyłącznym prawem w Polsce. Skoro więc przyznanie wyłącznego prawa już nastąpiło w przeszłości, to nie miałoby sensu udzielanie pełnomocnictwa do jego dokonania. Ponadto te "inne obowiązujące regulacje prawne", to przede wszystkim Kodeks postępowania administracyjnego, który z mocy art. 29 ust. 1 pkt 3) lit. b) w związku z art. 3 ustawy o ochronie prawnej odmian roślin ma zastosowanie w sprawach pozbawienia hodowcy wyłącznego prawa. W ocenie Sądu, sformułowanie "we wszystkich sprawach związanych z przyznaniem wyłącznego prawa", użyte w art. 11 ust. 3 pkt 1) ustawy o ochronie prawnej odmian roślin, należy rozumieć nie tylko wąsko, jako samo przyznanie (dokonanie wpisu w księdze ochrony wyłącznego prawa), ale szeroko, a więc zarówno jako przyznanie, jak i wszelkie czynności związane z tym już dokonanym przyznaniem, tj. również w zakresie ewentualnego pozbawienia wyłącznego prawa do ochrony. W tym miejscu zwrócić należy uwagę na ewolucję stanowiska skarżącego odnośnie kwestii pełnomocnictwa udzielonego A. K.: w odwołaniu strona w ogóle nie kwestionowała skuteczności doręczenia decyzji z [...] września 2018 r., w skardze podnosiła jedynie, że decyzja ta została doręczona osobie nieuprawnionej, by dopiero w piśmie datowanym na 20 marca 2020 r. zarzucić przekroczenie samego zakresu udzielonego pełnomocnictwa.

Nie ulega zatem wątpliwości, że decyzja w sprawie pozbawienia hodowcy wyłącznego prawa do odmiany została prawidłowo doręczona uprawnionemu podmiotowi, tj. pełnomocnikowi hodowcy, choć fizycznie została wręczona dorosłemu domownikowi tego pełnomocnika. Z art. 129 § 1 i 2 k.p.a. wynika, iż odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. W okolicznościach tej sprawy w dniu 3 października 2018 r. nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji Dyrektora COBORU z [...] września 2018 r. w sprawie pozbawienia hodowcy wyłącznego prawa do odmiany. Wniesienie odwołania od niej możliwe było do 17 października 2018 r., nastąpiło zaś w dniu 18 października 2018 r., a więc po upływie terminu wynikającego z art. 129 § 2 k.p.a. Należy więc uznać, że Minister zasadnie zastosował art. 134 k.p.a., w myśl którego organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Ponadto Sąd nie dopatrzył się innych naruszeń przepisów postępowania lub prawa materialnego, które powodowałyby konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Sąd uznał za niedopuszczalny i bezprzedmiotowy wniosek dowodowy zgłoszony w skardze. Przede wszystkim z art. 106 § 3 p.p.s.a. wynika, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym możliwe jest jedynie przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu, tym samym nie ma możliwości przeprowadzenia innych dowodów, np. z opinii biegłego. Poza tym okoliczność, która miałaby być udowodniona w niniejszej sprawie nie wymaga dowodzenia, bowiem nikt, w szczególności organ – nie kwestionuje faktu, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji z [...] września 2018 r. nie ma podpisu podmiotu upoważnionego do hodowcy, tj. A. K., a jest tam podpis jego żony.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.