Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2624/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67 a § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.), sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Protokolant ref. Marta Pachulska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2016r. znak [...], Główny Inspektor Ochrony Środowiska (dalej organ), po rozpatrzeniu odwołania W.G. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] , w W. (dalej skarżący), od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] października 2015 r., znak: [...], w sprawie odmowy umorzenia kary pieniężnej w wysokości 5000 zł nałożonej decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, znak [...], utrzymanej w mocy decyzją Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] sierpnia 2015 r. znak [...], na Pana W.G. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] w W., za sprzedaż sprzętu pochodzącego od wprowadzającego sprzęt niezarejestrowanego w rejestrze prowadzonym przez GIOŚ jako wprowadzający sprzęt, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Stan sprawy był następujący:

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., znak [...], [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wymierzył Panu W.G. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą [...] , ul. [...] W., karę pieniężną za sprzedaż sprzętu pochodzącego od wprowadzającego sprzęt niezarejestrowanego w rejestrze prowadzonym przez GIOS jako wprowadzający sprzęt, w wysokości 5 000 zł. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] sierpnia 2015 r.. znak [...].

Pismem z 10 września 2015 roku skarżący zwrócił się do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z wnioskiem o umorzenie ww. kary pieniężnej z powodu trudnej sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. Wniosek, zgodnie z właściwością, został przekazany pismem z 23 września 2015 r. do [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska.

Pismem z [...] września 2015 r., znak [...], [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wezwał do przedstawienia uzasadnionych argumentów popartych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, z których może wynikać zasadność do umorzenia zaległości podatkowej w postaci kary pieniężnej. W piśmie, które wpłynęło do [...] WIOŚ 12 października 2015 r., skarżący wyjaśnił, że posiada inne zobowiązania finansowe w postaci kredytu mieszkaniowego oraz alimentów na syna, a wyegzekwowanie kary pieniężnej w wysokości 5000 zł pozbawi go środków do życia.

Biorąc powyższe pod uwagę [...] WIOŚ decyzją z [...] października 2015 r., znak: [...], odmówił Panu W.G. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą [...] , ul. [...] W., umorzenia kary pieniężnej w wysokości 5000 zł.

Skarżący pismem z 16 listopada 2014 roku złożył do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska odwołanie od ww. decyzji wnosząc o umorzenie kary pieniężnej. Odwołanie zostało złożone w terminie.

GIOŚ pismem z [...] czerwca 2016 roku, znak: [...], poinformował, że zgodnie z art. 180 § 2 ustawy - Ordynacja podatkowa strona może złożyć Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska oświadczenie o aktualnym stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania. Dnia 4 lipca 2016 r. do GIOŚ wpłynęło oświadczenie W.G. o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania. Skarżący wskazał w nim, że posiada mieszkanie o powierzchni 60 metrów kwadratowych, oraz jest obciążony finansowo kredytem mieszkaniowym - 1300 -1350 zł miesięcznie, czynsz - 698 miesięcznie, alimentami na syna 700-1000 zł miesięcznie, lekarstwa 200 zł miesięcznie przy dochodach z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 2000-3000 zł.

Decyzją z dnia [...] października 2015 r., znak: [...], [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska odmówił W.G. umorzenia kary pieniężnej w wysokości 5000 zł określonej w decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] kwietnia 2014 r. znak [...].

Skarżący pismem z 16 listopada 2015 r. złożył odwołanie od ww. decyzji, wskazując na trudną sytuację finansową co w jego opinii jest ważnym interesem wnioskodawcy, a egzekucja ww. kary wyklucza możliwość prowadzenia dalszej działalności i stoi w sprzeczności z interesem publicznym eliminującym płacącego podatki podatnika. Ponadto skarżący wskazał na brak informacji ze strony organów co do obowiązków przedsiębiorcy w zakresie ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2016r. znak [...] , Główny Inspektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na treść art. 67b § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a:

1) które nie stanowią pomocy publicznej;

2) które stanowią pomoc de minimis - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis;

3) które stanowią pomoc publiczną.

W opinii GIOŚ ulga w spłacie zaległości z tytułu wymierzonej kary pieniężnej na podstawie art. 80 ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym polegająca na rozłożeniu tej zaległości na raty oraz umorzenia tej kary nie stanowi pomocy publicznej, gdyż przepisy te są częścią systemu ustalania adekwatnej kary pieniężnej, przy wzięciu pod uwagę ważnego interesu strony oraz interesu publicznego, natomiast nie są formą pomocy publicznej.

W ocenie organu dowody przedstawione przez Stronę nie wskazują, iż spełnienie zobowiązania publicznoprawnego zagrozi jej egzystencji. Celem umorzenia zobowiązania publicznego nie jest kredytowanie działalności podmiotu zobowiązanego, a jedynie umarzanie tych zobowiązań ze względu na wyjątkowe okoliczności mieszczące się w pojęciu uzasadnionego ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Skarżący nie wykazał jednak istnienia interesu indywidualnego wskazującego na możliwość zastosowania umorzenia zobowiązania.

Z takim stanowiskiem nie zgodził się skarżący zaskarżając w całości decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2016 r. i zarzucając jej:

1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy

-tj. art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ordynacja podatkowa poprzez zaniechanie podjęcia działali mających na celu ustalenie dokładnego stanu faktycznego sprawy, sytuacji majątkowej skarżącego, zbadaniu jego możliwości płatniczych,

-art. 121 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ordynacja podatkowa poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, dokonaniu dowolnej oceny materiału dowodowego odnośnie sytuacji majątkowej skarżącego,

- art. 187 § 1 w zw. z art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ordynacja podatkowa poprzez zaniechanie zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych w sprawie, nie odniesienie się do twierdzeń skarżącego zawartych w odwołaniu odnośnie jego trudnej sytuacji majątkowej,

- art. 67 a § 1 pkt.3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ordynacja podatkowa poprzez uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie występuje ważny interes podatnika, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności, które można by było określić jako ważny interes podatnika, pomimo tego, że skarżący należycie uzasadnił swój interes,

-art. 233 § 1 pkt.l ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ordynacja podatkowa poprzez utrzymanie w mocy przez organ II instancji wadliwej, niezasadnej decyzji organu I instancji.

Wobec powyższych naruszeń, skarżący wniósł o:

-uchylenie zaskarżonej decyzji w całości

- wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu rozpoznania skargi

- zasądzenie od organu II instancji na rzecz skarżącego kosztów postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066 tj.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przy czym na podstawie art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd nie stwierdził, aby w kontrolowanym postępowaniu dopuszczono się uchybień wskazanych w skardze, jak również innych naruszeń przepisów prawa materialnego i procesowego, które Sąd ma obowiązek uwzględnić z urzędu, nie będąc związany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718).

Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w którym zaskarżoną decyzją orzekł Główny Inspektor Ochrony Środowiska było rozpoznanie wniosku o umorzenie kary pieniężnej nałożonej za sprzedaż sprzętu pochodzącego od wprowadzającego sprzęt niezarejestrowanego w rejestrze prowadzonym przez GIOŚ.

Zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b tej ustawy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, można umorzyć w całości lub w części zaległość podatkową – jak w kontrolowanym postępowaniu należało traktować wymierzoną karę pieniężną).

Zgodnie z art. 67b § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a:

1) które nie stanowią pomocy publicznej;

2) które stanowią pomoc de minimis - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis;

3) które stanowią pomoc publiczną.

Sąd podziela opinię organu, że ulga w spłacie zaległości z tytułu wymierzonej kary pieniężnej na podstawie art. 80 ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym polegająca na rozłożeniu tej zaległości na raty oraz umorzenia tej kary nie stanowi pomocy publicznej, gdyż przepisy te są częścią systemu ustalania adekwatnej kary pieniężnej, przy wzięciu pod uwagę ważnego interesu strony oraz interesu publicznego, natomiast nie są formą pomocy publicznej.

W.G. konsekwentnie argumentował wniosek o umorzenie kary pieniężnej trudną sytuacją finansową i zagrożeniem, że egzekucja tej kary wykluczy go z możliwości dalszego prowadzenia działalności. Sąd podziela pogląd zaprezentowany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2014 r., sygn. I FSK 1747/13, że trudna sytuacja skarżącego nie stanowi wystarczającej podstawy do uznania, że interes podatnika przemawia za zastosowaniem wnioskowanej ulgi. Instytucja umorzenia nie służy przerzucaniu ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej na rzecz Skarbu Państwa. Powyższe oznacza, że prowadzący działalność gospodarczą prowadzi ją na własną odpowiedzialność ze wszystkimi konsekwencjami jakie z tego wynikają, zarówno pozytywnymi jak potencjalne zyski, jak również negatywnymi jak straty finansowe oraz ewentualne roszczenia względem przedsiębiorcy. Sąd podziela również stanowisko organu, że od przedsiębiorcy należy oczekiwać większej znajomości prawa, niż od zwykłego obywatela. Niewiedza, czy też brak doświadczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej nie mogą stanowić przesłanek do umorzenia wymierzonej kary pieniężnej. W realiach kontrolowanej sprawy oznacza to, że przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność za niestosowanie się do określonych przepisów ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym, w tym nie zarejestrowanie się w rejestrze GIOŚ jako wprowadzający sprzęt elektryczny - czego konsekwencją było wymierzenie przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska administracyjnej kary pieniężnej.

W ocenie Sądu trudna sytuacja finansowa skarżącego nie może być jedyną przesłanką do umorzenia kary pieniężnej, gdyż ważny interes strony musi wynikać ze zdarzenia nadzwyczajnego, które doprowadziło ją do trudnej sytuacji finansowej. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt I SA/Wr 1412/10, że trudna sytuacja materialna podatnika sama w sobie nie może być uznana za przesłankę umożliwiającą zastosowanie ulgi, a tym bardziej nie może jej utożsamiać z ważnym interesem podatnika. Zawsze ulga w zapłacie zobowiązania podatkowego jest w interesie (faktycznym ) podatnika. W rezultacie każdy podatnik znajdując się w trudnej sytuacji majątkowej spełniałby przesłanką przyznania ulgi. Dlatego ważne jest wykazanie nadzwyczajności tej sytuacji, w której podatnik znalazł się niezależnie od swojego postępowania.

W toku postępowania przed organem odwoławczym strona przesłała do GIOŚ pismo z 29 czerwca 2016 r., w którym wskazała, że posiada zobowiązania finansowe w postaci m.in. kredytu mieszkaniowego oraz alimentów na syna. W ocenie Sądu dowody przedstawione przez skarżącego nie wskazują, że spełnienie zobowiązania publicznoprawnego zagrozi jego egzystencji i będzie musiał skorzystać z pomocy publicznej. Zastosowanie ulgi wskazanej w art. 67a ustawy - Ordynacja podatkowa, wymaga wykazania przez stronę, że zarówno jej aktualne przychody, jak również posiadany przez nią majątek uniemożliwiają jej spełnienie należności publicznoprawnej. Sąd podziela ocenę organu, że celem umorzenia zobowiązania publicznego nie jest de facto kredytowanie działalności podmiotu zobowiązanego, a jedynie umarzanie tych zobowiązań ze względu na wyjątkowe okoliczności mieszczące się w pojęciu uzasadnionego ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego.

Art. 67a Ordynacji podatkowej nakłada na organ podatkowy obowiązek zbadania - poza powyżej wskazanym ważnym interesem podatnika – istnienie ważnego interesu publicznego. Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Warszawie z dnia 8 stycznia 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 2904/06, że przez przesłankę "interesu publicznego" należy rozumieć "dyrektywę postępowania, nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, korekta jego błędnych decyzji". Rozumienie pojęcia "interesu publicznego" nie ma stałego zakresu treści, "lecz jest to zespół ogólnie zarysowanych celów, które należy wziąć pod uwagę w procesie stosowania prawa". Są to kryteria ogólne takie jak sprawiedliwość, równość, które winno się wziąć pod uwagę przy stosowaniu prawa. Wymaga to każdorazowo dokonania oceny skutków rozstrzygnięć z punktu widzenia respektowania tych wartości. Mając powyższe na uwadze zdaniem Sądu nie zachodziła przesłanka do uznania żądania skarżącego, co do umorzenia zaległości podatkowej w postaci kary pieniężnej z uwagi na ważny interes publiczny.

W ocenie Sądu, słuszna jest uwaga organu, że skarżący posiada również inne zobowiązania finansowe, które obowiązany jest regulować. Umorzenie w stosunku do niego zaległości podatkowej postawi go w bardziej uprzywilejowanej pozycji w stosunku do innych przedsiębiorców, który znaleźli się podobnej sytuacji i obowiązani są spłacać swe zobowiązanie, w tym również zobowiązania publiczne. W interesie publicznym leży, by wszyscy zobowiązani wywiązywali się ze swoich zobowiązań, wynikających z naruszenia obowiązującego porządku prawnego.

Zasadą jest, że wpływy z podatków i innych należności mają zaspokoić realizacją różnych celów społecznych. Odstąpienie od ich poboru, stanowiące wyjątek od obowiązującej w polskim prawie zasady powszechności i równości płacenia podatków i innych należności, powinno być podyktowane wystąpieniem szczególnie ważnych i uzasadnionych powodów, które w niniejszej sprawie nie wystąpiły.

Decyzje wydawane w związku z art. 67a ustawy - Ordynacja podatkowa są decyzjami uznaniowymi i nawet stwierdzenie występowania przesłanek ważnego interesu podatnika i interesu publicznego nie obliguje organu do automatycznego zastosowania przez niego ulgi w spłacie zobowiązania. Zastosowanie wobec podatnika wskazanej instytucji traktowane być musi jako przywilej, a nie zaś jako jego prawo. Umorzenie nałożonej na skarżącego kary podważyłoby też prewencyjny charakter administracyjnych kar pieniężnych, których zadaniem jest zapewnienie przestrzegania prawa administracyjnego, poprzez wskazanie, że działania naruszające to prawo spotkają się z sankcją.

Reasumując, Sąd podziela stanowisko organu, że za umorzeniem należności skarżącego w świetle zgromadzonego – w sposób rzetelny i wyczerpujący - materiału dowodowego nie przemawia ani jego ważny interes, ani ważny interes publiczny.

Sąd nie znalazł podstaw do uznania za słuszne zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia Ordynacja podatkowa tj. art. 121, art. 122, art. 187§ 1 w zw. z art. 191, jak i art. 67a § 1 pkt 3.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art.151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.