Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1488/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2014-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c ,a, art. 135, art. 152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 1,3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 124b ust. 1,2,3
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 64 ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Protokolant sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 maja 2014 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...]r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego Z. M. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 7 maja 2013 r. Spółka A zwróciła się do Starosty o wydanie na podstawie art. 124b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. nr 102, poz. 651) decyzji zobowiązującej Z. M., właściciela nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] , do udostępnienia tej nieruchomości na okres 6 miesięcy od wydania decyzji oraz zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie prac remontowo-konserwacyjnych związanych z eksploatacyjną wymianą stanowisk słupów nr 10 i 11 i ich zabezpieczeniem, a także pomalowaniem całej konstrukcji oraz wymianą przewodu odgromowego, na jednotorowej linii 110 kV relacji R. -M.

Starosta decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 124b oraz art. 124 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, po rozpatrzeniu wniosku, w punkcie pierwszym decyzji zobowiązał Z. M. do udostępnienia Spółce A nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] na okres 6 miesięcy oraz zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie prac remontowo-konserwacyjnych, pomalowania całej konstrukcji oraz wymiany przewodu odgromowego jednotorowej linii 110 kV relacji R.-M. W punkcie drugim decyzji oragn zobowiązał Spółkę A do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po zakończeniu prac remontowo-konserwacyjnych wskazanych w pkt.1.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Spółka B jest przedsiębiorcą energetycznym w rozumieniu art. 3 pkt 12 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012, poz. 1059). Na mocy art. 4 ust. 1 tej ustawy Spółka zobowiązana jest do utrzymywania zdolności urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia w energię w sposób ciągły i niezawodny przy zachowaniu obowiązujących wymagań jakościowych. Na podstawie umowy zawartej w dniu 19 września 2012 r. pomiędzy Spółką B, a Spółką A na wykonanie zadania inwestycyjnego pn. "Przebudowa linii 110kV R. – M.", wnioskodawca jest wykonawcą tego zadania. Istotną częścią inwestycji jest wykonanie prac remontowych linii na działce nr [...], to jest eksploatacyjna wymiana stanowisk dwóch słupów z powodu znacznej korozji, zabezpieczenie ich konstrukcji przed kradzieżą kątowników, a także pomalowanie oraz wymiana przewodu odgromowego. Celem remontu jest zwiększenie wytrzymałości konstrukcji, co pozwoli na zmniejszenie częstotliwości występowania awarii energetycznych, w szczególności spowodowanych złymi warunkami atmosferycznymi. Wykonanie planowanych prac remontowych zapewni ponadto poprawę i pewność zasilania energią elektryczną przedsiębiorstw, obiektów użyteczności publicznej, oraz gospodarstw domowych. Linia 110 kV R. – M. przebiega m.in. przez nieruchomość obejmującą działkę o numerze ewidencyjnym nr [...] o pow. [...] ha w obrębie [...], stanowiącą własność Z. M. Przebieg linii przez działkę ewidencyjną został określony na mapie stanowiącej załącznik graficzny do wniosku. Niezbędna powierzchnia nieruchomości do wykonania prac remontowych wynosi 8450 m2. Prace będą prowadzone na długości ok. 490 m o szerokości pasa 7 m. Promień prac prowadzonych przy słupach wynosi 30 m. Droga dojazdowa oraz powierzchnia zostały odpowiednio zaznaczone na załączonej do wniosku mapie.

Organ podkreślił, że wnioskodawca podjął starania mające na celu uzyskanie zgody właściciela na udostępnienie nieruchomości. Właściciel działki podczas negocjacji zgłosił wygórowane wymagania finansowe, co wynika z pisma z dnia

13 listopada 2012 r. W tej sytuacji wnioskodawca pismem z dnia 19 lutego 2013 r. zwrócił się do właściciela działki o zgodę na udostępnienie nieruchomości proponując kwotę [...] zł, odpowiadającą wysokości wynagrodzenia za służebność przesyłu na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego J. D. oraz kwotę [...] zł na poczet ewentualnych szkód mogących wystąpić w toku wykonywania prac. Właściciel działki wskazał, że proponowaną przez siebie kwotę za udostępnienie nieruchomości ustalił na podstawie stawek za zajęcie nieutwardzonego pasa drogowego obowiązujące

w powiecie kamieńskim, jednak poszedł na ustępstwo i obniżył swoje żądanie

z kwoty [...] do kwoty [...] zł. W jego ocenie wycena sporządzona przez rzeczoznawcę jest niewiarygodna, bo "każdy rzeczoznawca wyceni to, co mu się zleci". W odpowiedzi wykonawca wyjaśnił właścicielowi nieruchomości podstawy swojej oferty i uprzedził, że brak akceptacji dla jego propozycji spowoduje, że wystąpi na drogę administracyjną, celem umożliwienia mu wykonania prac. Zdaniem organu, wniosek Spółki A z art. 124b ust. 4 tej ustawy strony zobowiązane są dojść do porozumienia w celu ustalenia odszkodowania za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek czynności związanych z pracami remontowo-konserwacyjnymi. Jeżeli do takiego porozumienia nie dojdzie, starosta wszczyna postępowanie administracyjne w celu ustalenia odszkodowania.

W odwołaniu od decyzji Z. M. podniósł, że jest ona wadliwa ponieważ została wydana bez uwzględnienia jego słusznego interesu. Zdaniem właściciela działki decyzja jest nieprecyzyjna i nie określa, w jakim zakresie wnioskodawca może korzystać z jego nieruchomości, co w sposób niczym nie uzasadniony ogranicza właściciela w korzystaniu z całej nieruchomości i to przez okres 6 miesięcy. Decyzja jest zgodna z wnioskiem inwestora i w całości uwzględnia tylko jego interes, nie uwzględniając w ogóle interesu właściciela działki. Organ nie wykazał także w uzasadnieniu decyzji, że niezwłoczne zajęcie nieruchomości było niezbędne z uwagi na potrzebę ochrony zdrowia i życia ludzkiego, interes społeczny czy rozwój gospodarczy regionu. Tymczasem wstępne negocjacje w sprawie ustalenia możliwości wejścia na grunt toczyły się już w listopadzie 2012 r. Gdyby zatem potrzeba wejścia na grunt była rzeczywiście tak pilna i niezbędna jak twierdzi wnioskodawca, Spółka od razu wystąpiłby o wydanie decyzji, a nie dopiero po upływie 10 miesięcy. Podważa to rzetelność argumentów wnioskodawcy zawartych we wniosku o nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, przedstawionych zresztą bardzo ogólnikowo. Inwestor nie uzasadnił przekonująco, że zachodziła potrzeba zastosowania rygoru natychmiastowej wykonalności. Gdyby rzeczywiście naprawa sieci była tak pilna, wnioskodawca wystąpiłby z wnioskiem wcześniej, nie jest bowiem możliwe aby stan sieci elektroenergetycznej nagle i bez powodu pogorszył się do tego stopnia, że zaczął zagrażać życiu ludzkiemu, a nawet gospodarce narodowej i całemu regionowi. Wykonanie decyzji nieostatecznej ma charakter wyjątkowy, dlatego przesłanek uzasadniających nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności nie można interpretować rozszerzająco, powinny być poddane wykładni ścieśniającej. Także interes społeczny powinien być ściśle skonkretyzowany. Decyzja została wydana także z naruszeniem przepisów postępowania, ponieważ przed wydaniem decyzji organ nie dokonał koniecznych ustaleń; nie jest bowiem rolą organu bezwarunkowa akceptacja wniosku inwestora, który realizując cel publiczny winien mieć zapewniony dostęp do cudzej nieruchomości. Organ winien wyważyć interes przedsiębiorstwa energetycznego oraz właściciela nieruchomości, czego nie uczynił.

Wojewoda decyzją z dnia [...] r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 124b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że zasadniczą przesłanką dla oceny zasadności wydania decyzji w oparciu o przepis art. 124b ustawy

o gospodarce nieruchomościami jest ustalenie, czy operator sieci przesyłowej zwrócił się do właścicieli nieruchomości o uzyskanie wymaganej przepisami ustawy

o gospodarce nieruchomościami zgody na wykonanie prac remontowych oraz konserwatorskich. Inwestor rokowania takie podjął, ale zakończyły się one niepowodzeniem z powodu wygórowanych oczekiwań finansowych odwołującego się. Nie została też ustanowiona służebność przesyłu, dlatego konieczne było złożenie wniosku o wydanie decyzji administracyjnej zobowiązującej do udostępnienia nieruchomości. Inwestor określił we wniosku przebieg linii energetycznej przez działkę strony i wskazał, jaka powierzchnia działki będzie niezbędna do wykonania prac remontowych. Dołączył także umowę na wykonanie robót zawartą w dniu 19 września 2012 r. pomiędzy Spółką B a Spółką A, co uprawniało wykonawcę do działania w imieniu właściciela urządzeń przesyłowych i wystąpienia o wydanie przedmiotowej decyzji. Poza tym roboty eksploatacyjne, określone we wniosku, zawierają się w katalogu czynności określonych w art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami, a ich celem było dostosowanie konstrukcji do norm technicznych. W ocenie organu II instancji, zostały spełnione wszelkie przesłanki do wydania decyzji o treści ustalonej przez organ I instancji, zgromadzono też wystarczający materiał dowodowy uzasadniający wydanie tej decyzji.

Organ wyjaśnił nadto, że regulowanie stanu prawnego nieruchomości

w drodze ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego (służebności przesyłu) ma charakter cywilnoprawny, następuje w drodze umowy stron zawartej w formie aktu notarialnego albo orzeczenia sądu powszechnego i wykracza poza przedmiot niniejszego postępowania, zakreślony art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten daje bowiem samoistną podstawę prawną do wykonania prac remontowych o charakterze przedstawionym we wniosku wykonawcy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na ww., decyzję Z. M. wniósł o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji wydanej w I instancji, zarzucając wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 7, art. 80, art. 138 § 2 K.p.a. oraz art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zdaniem skarżącego organ odwoławczy nie poddał żadnej kontroli decyzji Starosty, ograniczył się do wywodów dotyczących ustanowienia służebności przesyłu, co nie było przedmiotem odwołania, nie odniósł się natomiast do podniesionych w nim zarzutów. Tymczasem decyzja ta narusza przepisy postępowania administracyjnego, bowiem całkowicie pomija słuszny interes strony jako obywatela (art. 7 K.p.a.), w całości uwzględniając wniosek inwestora. Decyzja nie określa konkretnego terminu wejścia na nieruchomość skarżącego i nie precyzuje czasu trwania samego udostępnienia, nie wskazuje jaką konkretnie część nieruchomości skarżący jest zobowiązany udostępnić, nie wskazuje drogi dojazdu umożliwiającej wykonanie planowanych czynności, która powinna być jak najmniej uciążliwa dla właściciela nieruchomości. Organy obu instancji, w sposób dowolny, bez przeprowadzenia rzetelnego postępowania dowodowego, w całości uwzględniły wniosek inwestora. Skarżący podniósł w odwołaniu, iż wyznaczony decyzją okres 6 miesięcy, czyli maksymalny dopuszczony ustawą okres udostępnienia nieruchomości, nie był uzasadniony, bowiem w toku negocjacji inwestor wskazywał, że okres 10 dni będzie wystarczający na wykonanie remontu. Tak istotne ograniczanie skarżącego w korzystaniu z nieruchomości, na której prowadzi gospodarstwo rolne, nie było celowe. Decyzja wydana na podstawie art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami powinna ściśle określać zakres ograniczenia właściciela w korzystaniu z jego nieruchomości. Zaskarżona decyzja warunku tego nie spełnia, jednak Wojewoda uznał, że odpowiada prawu. Mimo, że nie wskazuje od kiedy okres 6 miesięcy ma trwać, ani którą część ponad 35 ha działki skarżący jest zobowiązany udostępnić. Wskazanie w uzasadnieniu decyzji powierzchni działki przewidzianej do udostępnienia nie jest wystarczające, bo z decyzji wynika, że skarżący jest zobowiązany do udostępnienia całej działki.

Z decyzji nie wynika, jaki ma być przebieg zamierzonych prac (ani trasa dojazdu do urządzeń), co uniemożliwia ocenę, czy nie doszło do przekroczenia stopnia niezbędnego uszczuplenia władztwa właściciela. Wojewoda, mimo podniesienia tych kwestii w odwołaniu, w ogóle się do nich nie odniósł. Tymczasem decyzja wydana w I instancji zobowiązywała skarżącego do udostępnienia całej, ponad 35 hektarowej działki, na okres 6 miesięcy, których bieg mógł się zacząć w dowolnym momencie, nie uwzględniając, że na działce tej skarżący prowadzi gospodarstwo rolne i jest zmuszony wykonywać określone prace gospodarcze. Organ odwoławczy nie zbadał też kwestii nie wyznaczenia w decyzji trasy dojazdu do urządzeń, mimo tego, że skarżący w piśmie z dnia 27 czerwca 2013 r. wskazał w załączniku nr 1 alternatywną tracę dojazdu, najmniej dla niego uciążliwą. Zaproponowany we wniosku inwestora dojazd do urządzeń prowadzi przez uprawy rolne i sad, co bezsprzecznie doprowadzi do ogromnych strat nie tylko finansowych, ale narazi też skarżącego na bezsensowną stratę czasu. Akceptując w całości wniosek inwestora organ nie wyważył interesów stron. Zadysponował w sposób dowolny nieruchomością skarżącego, w ogóle nie bacząc na jego interes.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Uczestnik postępowania sądowego Spółki A w piśmie procesowym z dnia 17 marca 2014 r. wniósł o oddalenie skargi, jako całkowicie nieuzasadnionej. Wyjaśnił, że we wniosku o wydanie decyzji Spółka szczegółowo określiła powierzchnię nieruchomości niezbędną do wykonania prac remontowych, co zostało uwidocznione na mapie, jak również znalazło odzwierciedlenie w treści decyzji o udostępnieniu nieruchomości. Twierdzenia skarżącego o pozbawieniu go władztwa nad nieruchomością przez okres 6 miesięcy są niedorzeczne, ponieważ właściciel nie został pozbawiony władztwa nad nieruchomością, jedynie doznał pewnych ograniczeń które polegały na udostępnieniu nieruchomości celem uzyskania dostępu do urządzeń przesyłowych. W obu decyzjach wskazano czas na jaki Spółce udzielono zezwolenia na korzystanie z nieruchomości, oraz podano obszar na jakim prace będą wykonywane, a także w jaki sposób wykonawca dojedzie do stanowisk słupów. Celem wnioskodawcy nie było zajmowanie całej działki, z wniosku jasno wynikało jaki jej obszar będzie potrzebny do wykonania ściśle określonych prac. Spółka wnioskowała o termin 6 miesięcy, ponieważ na etapie składania wniosku nie była w stanie określić w jakich konkretnie dniach prace zostaną przeprowadzone oraz ile potrwają, gdyż na możliwość ich przeprowadzenia składa się szereg okoliczności. Nie było także pewne, kiedy Spółka uzyska prawo do gruntu. Uniemożliwiało to ustalenie z góry harmonogramu prac i ścisłe ich wykonanie. Możliwość przeprowadzenia określonych prac na linii wysokiego napięcia uzależniona jest od wielu czynników, w tym od warunków atmosferycznych oraz możliwości wyłączenia linii spod napięcia, co jest możliwe tylko wtedy, gdy istnieje możliwość zapewnienia zasilania z innych źródeł. Warunki atmosferyczne również odgrywają ogromną rolę. Latem ekspozycja linii na działanie promieni słonecznych jest znaczna, co ma bezpośrednie przełożenie na zdolność przewodów do przesyłania energii ponieważ przewody miękną i opadają, co powoduje spadek wydajności przesyłu, dodatkowo występuje zwiększony pobór energii (np. do uruchamiania klimatyzatorów). W takich warunkach wyłączenie przedmiotowej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji R.-M., zasilającej nadmorskie ośrodki turystyczne, w szczycie sezonu letniego nie było możliwe. Z drugiej strony kiedy pada deszcz, jest wilgotno, ze względów bezpieczeństwa prace remontowe na linii również nie mogą być wykonywane. Decyzja organu I instancji została wydana

w dniu [...] r., w samym środku sezonu letniego, co uniemożliwiało natychmiastowe wykonanie prac jak również precyzyjne określenie terminu ich wykonania. Okoliczność, że Spółka uzyskała uprawnienie do skorzystania

z nieruchomości skarżącego przez okres 6 miesięcy nie oznacza, że przez cały ten czas zajmowała nieruchomość, czy w jakikolwiek sposób zakłócała właścicielowi korzystanie z niej. Rzeczywisty okres zajmowania nieruchomości był o wiele krótszy, jednak z uwagi na takie czynniki jak technologia prac, konieczność przeprowadzenia ich w danej sekcji, ich rodzaj, nie można było z góry przewidzieć dokładnie momentu ich wykonania. Wnioskodawca prace te już wykonał i obecnie przed Starostą toczy się postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za udostępnienie nieruchomości i wyrządzone szkody. Prace objęte przedmiotowym postępowaniem są inwestycją celu publicznego w rozumieniu art. 6 ust. 2 ustawy

o gospodarce nieruchomościami, służą bowiem utrzymaniu urządzeń i innych obiektów niezbędnych do przesyłu energii elektrycznej w odpowiednim stanie technicznym, umożliwiającym ciągłość dostaw energii elektrycznej, a dotychczasowy stan linii ich nie gwarantował. Ochrona własności jest jednym z podstawowych zasad państwa prawnego, jednak nie można bagatelizować uzasadnionego interesu publicznego. Ograniczenie właściciela w korzystaniu z nieruchomości miało charakter ściśle tymczasowy, dotyczyło jedynie części działki (w okolicy słupów)

i związane było z koniecznością odsunięcia zagrożenia płynącego ze strony urządzeń przesyłowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm. dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Analiza przeprowadzonego w sprawie postępowania oraz wydanej w jego wyniku zaskarżonej decyzji wskazuje na naruszenie przez organy obu instancji przepisów prawa, mogące mieć wpływ na wynik sprawy, wobec czego skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 124b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. nr 102, poz. 651) – dalej "u.g.n.", zgodnie z którym starosta, wykonujący zadanie

z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności (art. 124b ust. 1). Decyzję o zobowiązaniu wydaje się z urzędu albo na wniosek podmiotu zobowiązanego do wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii (art. 124b ust. 2). Obowiązek udostępnienia nieruchomości może być ustanowiony na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy. Przepis art. 124 ust. 1a i 4 stosuje się odpowiednio (art. 124b ust. 3).

Podkreślić należy, że treść tej normy prawa materialnego wskazuje, iż organ wydając na jej podstawie decyzję nakłada na właściciela nieruchomości obowiązek jej udostępnienia, co oznacza tzw. administracyjne ograniczenie prawa własności, będące formą czasowego i ograniczonego wywłaszczenia.

Ochrona prawa własności posiada również gwarancję konstytucyjną. Z art. 64 ust.3 Konstytucji RP wynika, iż własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Z tego względu istotne jest, aby podstawy uzasadniające wydanie takiej decyzji zostały właściwie ustalone w sprawie.

W rozpoznawanej sprawie Starosta w oparciu o ww. przepis, zobowiązał skarżącego do udostępnienia na czas 6 miesięcy spółce A nieruchomości stanowiącej jego własność, tj. działki o nr ew. [...] w obrębie [...] , w celu wykonania na powierzchni 8.450 m2 tej nieruchomości w pasie o długości 490 m, o szerokości 7 m i promieniu 30 m przy słupach prac remontowo-konserwacyjnych związanych z eksploatacyjną wymianą stanowisk dwóch słupów, ich zabezpieczeniem, pomalowaniem całej konstrukcji oraz wymianą przewodu odgromowego jednotorowej linii 110 kV relacji R.-M.

Analiza zebranego materiału dowodowego wskazuje, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione łącznie przesłanki warunkujące możliwość zastosowania ograniczenia prawa własności na podstawie art. 124b ustawy

o gospodarce nieruchomościami.

W ocenie Sądu, organ I instancji nie ustalił wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla zastosowania wobec skarżącego art. 124b u.g.n., zaś Wojewoda na podstawie tak zebranego materiału dowodowego w niepełny sposób ocenił istnienie podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia tej sprawy. Wydanie rozstrzygnięcia w takiej sprawie powinno być poprzedzone prawidłowym ustaleniem wszystkich okoliczności, zgodnie z regułami postępowania administracyjnego, a na etapie postępowania odwoławczego z uwzględnieniem również zarzutów odwołania. Wskazać przede wszystkim należy, że decyzja zobowiązująca do udostępnienia nieruchomości może być wydana jedynie

w przypadku, gdy dotyczy urządzeń infrastruktury technicznej wymienionych

w art. 124b ust. 1, które nie stanowią części składowej gruntu, a zatem tylko takich urządzeń które są objęte hipotezą art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, czyli stanowiących część składową przedsiębiorstwa. Zgodnie bowiem z tym przepisem, urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania wody, pary, gazu, prądu elektrycznego oraz inne urządzenia podobne, nie należą do części składowych gruntu lub budynku, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa lub zakładu. Podmiotem więc upoważnionym do złożenia wniosku o udostępnienie nieruchomości w trybie art. 124b u.g.n. będzie podmiot, który ma obowiązek wykonać konserwację, remont, usunąć awarię, czyli z reguły przedsiębiorstwo, w skład majątku którego wchodzą urządzenia będące przedmiotem wymienionych czynności. Oczywiście, nie ma przeszkód prawnych, aby uprawnione przedsiębiorstwo zleciło wykonanie prac innemu podmiotowi, jednakże zlecenie to musi pochodzić od podmiotu, który bez wątpienia jest właścicielem urządzeń.

Organ I instancji nie wykazał dowodami, że na nieruchomości skarżącego znajdują się urządzenia, które nie stanowią części składowej tej nieruchomości gruntowej i są własnością przedsiębiorstwa energetycznego (zleceniodawcy prac), w szczególności nie wystąpił do wnioskodawcy (wykonawcy zleconych prac) o udokumentowanie prawa własności urządzeń, naruszając tym samym art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Powyższą kwestię, pomimo jej sygnalizacji w odwołaniu, organ odwoławczy całkowicie pominął. W ocenie Sądu zatem umowa zawarta w dniu 19 września 2012 r. pomiędzy Spółką B, a Spółką A na wykonanie zadania inwestycyjnego pn. "Przebudowa linii 110 kV R. – M." nie mogła stanowić wystarczającego dowodu dla uznania uprawnienia spółki A do wystąpienia z wnioskiem w tej sprawie, pomijając już fakt, że nie zawiera ona szczegółowego zakresu prac, objętych sporną decyzją.

Podkreślić należy, że w omawianym przepisie (art. 124b u.g.n.) ustawodawca określił warunki dopuszczalności wydania przedmiotowej decyzji nie tylko w postaci wykazania braku zgody podmiotu praw rzeczowych na udostępnienie nieruchomości uprawnionemu podmiotowi, ale też w postaci wykazania okoliczności dotyczących celu jej zajęcia. Decyzja więc oparta na art. 124b u.g.n. musi zatem ściśle określać zakres ograniczenia prawa własności. W sposób jasny musi z niej wynikać zakres uszczuplenia władztwa właściciela, które może być dokonane tylko w zakresie niezbędnym do wykonania czynności polegających na konserwacji, remoncie

i usuwaniu awarii konkretnego urządzenia. Organy obu instancji w treści swoich decyzji nie dokonały należytej analizy prac, jakie mają być wykonane na obiekcie linii napowietrznej 110 kV R. – M. w kontekście przepisów Prawa budowlanego. Zakres planowanych robót ma jednoznacznie wskazywać na remontowo-konserwacyjny ich charakter i winien być szczegółowo opisany

w uzasadnieniu decyzji. Ma to istotne znaczenie nie tylko dla prawidłowego zastosowania art. 124b u.g.n., ale też jest niezbędne dla rzetelnego określenia obszaru terenu, który ma zostać udostępniony oraz wskazania realnego, niezbędnego na wykonanie czynności, terminu udostępnienia nieruchomości.

Nie spełnia wymogów należytego uzasadnienia rozstrzygnięcia rodzaju i zakresu planowanych prac na podstawie samego wniosku, bez dokonania analizy wskazanego w nim zakresu prac w aspekcie niezbędności ograniczenia prawa własności i jego zakresu obszarowego jak i czasowego.

Organy orzekające w sprawie nie dokonały jednak pełnej analizy celowości zajęcia przez Spółkę A działki nr [...] dla wykonania spornych prac o powierzchni 8.450 m2 w pasie o długości 490 m, szerokości 7 m i promieniu

30 m przy słupach podlegających wymianie. Zarówno w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej organy odstąpiły od wykazania niezbędności zajęcia nieruchomości skarżącego o podanych wyżej parametrach w celu wykonania podanych w decyzji czynności. Z akt sprawy nie wynika, że organ l instancji przeprowadził pomiary potwierdzające słuszność stanowiska co do obszaru mającego podlegać zajęciu. Podany w uzasadnieniu decyzji zakres prac, jak już powyżej wskazano bez należytej ich analizy, również tego nie uzasadnia.

W ocenie Sądu, elementy objęte hipotezą art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami, warunkujące wraz z innymi przesłankami wydanie nakazu udostępnienia terenu, wymagają przeprowadzenia procesu wykładni co do używanych w nim pojęć, przy wykorzystaniu między innymi definicji legalnych z art. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Brak takiej oceny świadczy

o naruszeniu art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a.

Za trafny uznać należy też zarzut skargi dotyczący braku uzasadnienia dla przyjęcia przez organ I instancji maksymalnego sześciomiesięcznego terminu udostępnienia nieruchomości na potrzeby wykonania opisanych we wniosku

i następnie w decyzjach czynności. Zauważyć należy, że ustawodawca wprowadzając w art. 124b ust. 3 u.g.n. termin na udostępnienie nieruchomości posłużył się instytucją uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ nie może

w tym przypadku przy określaniu terminu kierować się dowolnością. Brak zatem przeprowadzania ustaleń w zakresie określenia niezbędnego terminu i brak uzasadnienia dla przyjętego w decyzji terminu narusza przepisy postępowania,

tj. art. 7 i art. 77 ust. 1 k.p.a. W tym zakresie uzasadnienie organów obu instancji również nie spełnia wymogów art. 107 § 3 k.p.a.

Uchybieniem ze strony organów jest również brak ustalenia i wyjaśnienia kwestii dojazdu do stanowisk słupów na przedmiotowej nieruchomości, co również zarzucił skarżący w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a organ II instancji pominął w swoich rozważaniach.

Mając na względzie fakt, że w wyniku decyzji wydawanej na podstawie

art. 124b u.g.n. dochodzi do ograniczenia prawa własności, organy orzekające na tej podstawie winny precyzyjnie i racjonalnie ustalić obszar niezbędny do zajęcia

i termin udostępnienia nieruchomości, a następnie rzetelnie umotywować swoje stanowisko w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Organ I instancji nie ustalił jednak wszystkich okoliczności sprawy niezbędnych dla zastosowania ograniczenia prawa własności na mocy art. 124b u.g.n., a organ II instancji uchybienia te powielił, wskutek czego doszło w sprawie do naruszenia przepisów procedury administracyjnej w zakresie wymogu wszechstronnej oceny okoliczności sprawy na podstawie analizy kompletnie zebranego materiału dowodowego (art. 7 i 77 § 1 K.p.a.), co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i a oraz 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą.

Na podstawie art. 152 ww. ustawy orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 tej ustawy.