Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 704/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6179 Inne o symbolu podstawowym 617
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Protokolant ref. staż. Lili Zawadzka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia praw z licencji detektywa oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Komendant Główny Policji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257. ze zm.) oraz art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o usługach detektywistycznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 556), po rozpatrzeniu odwołania P. K. (skarżącego w niniejszej sprawie), utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z [...] listopada 2017 r., którą zawieszono skarżącemu prawa wynikające z licencji detektywa.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił, że Komisariat Policji [...] w K. poinformował w dniu 24 października 2017 r. Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. o przedstawieniu P. K. zarzutów popełnienia czynu z art. 191 § 1 kk. Przestępstwo to zakwalifikowane jest do przestępstw przeciwko wolności i należy do przestępstw wskazanych w art. 38 ust. 1 ustawy o usługach detektywistycznych. Powyższe wiąże organy Policji w zakresie prawnych i faktycznych podstaw zawieszenia skarżącemu praw wynikających z licencji detektywa.

Organ odwoławczy podkreślił, że Komendant Wojewódzki Policji nie był zobowiązany do przeprowadzenia jakichkolwiek czynności wyjaśniających w tej sprawie, bowiem zgodnie z wolą ustawodawcy wystarczające było uzyskanie informacji o wszczęciu przeciwko stronie postępowania karnego o popełnienie przestępstwa przeciwko wolności. Decyzja w takim przypadku ma charakter, przy podejmowaniu której ustawodawca nie pozostawił organowi Policji luzu decyzyjnego. Tym samym nie znajdują uzasadnienia zarzuty zawarte w odwołaniu dotyczące naruszenia przez organ I instancji przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Poczynione przez organ ustalenia wynikają z zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana ocena tego materiału, w kontekście zastosowanych przepisów ustawy o usługach detektywistycznych, nie budzi zastrzeżeń. Organ zaznaczył, że celem art. 38 ust. 1 ustawy o usługach detektywistycznych jest czasowe odsunięcie detektywa od realizacji przez niego zadań, które wymagają posiadania licencji. Ustawodawca określił bowiem termin zawieszenia tych uprawnień - do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego. W przypadku korzystnego dla detektywa wyniku tego postępowania zawieszenie ustaje i odzyskuje on uprawnienia do wykonywania tego zawodu. Z tego też powodu nie mógł zostać uwzględniony wniosek pełnomocnika strony o umorzenie postępowania sprawie.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, P. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:

a) art. 8 k.p.a. w zw. z art. 5 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o usługach detektywistycznych, w zw. z art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w K., a tym samym całkowite pominięcie podstawowej zasady domniemania niewinności,

b) art. 8 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy o usługach detektywistycznych poprzez wydanie decyzji o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. o zawieszeniu skarżącemu praw wynikających z licencji detektywistycznej, pomimo że w sprawie nie zostały przeprowadzone jakiekolwiek czynności wyjaśniające, których przeprowadzenie jest obowiązkiem każdego organu prowadzącego postępowanie administracyjne, a więc również Komendanta Głównego Policji, a także Komendanta Wojewódzkiego Policji w K.

Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a w dalszej kolejności umorzenie postępowania w sprawie, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem wydane w sprawie decyzję odpowiadają prawu.

Podstawą materialną wydania decyzji był art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o usługach detektywistycznych (Dz.U. z 2017 r., poz. 556 ze zm.). Przepis ten stanowi, że komendant wojewódzki Policji, w przypadku powzięcia wiadomości o wszczęciu postępowania karnego przeciwko detektywowi o przestępstwo przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej, życiu, zdrowiu, mieniu, obrotowi gospodarczemu lub wolności, zawiesza prawa wynikające z licencji do czasu wydania prawomocnego orzeczenia w sprawie.

Powyższy przepis ma charakter obligatoryjny, co oznacza, że w przypadku zaistnienia opisanej w przepisie sytuacji organ ma obowiązek zawiesić prawa wynikające z licencji detektywa i nie ma swobody rozstrzygania w tym zakresie. Jest to tzw. decyzja związana, przy podejmowaniu której ustawodawca nie pozostawił organowi tzw. luzu decyzyjnego. Organ nie ma zatem wyboru co do sposobu rozstrzygnięcia sprawy.

W sprawie bezspornym jest, iż P. K. przedstawiono zarzut kierowania w dniu 28 marca 2017 r. w K. gróźb upublicznienia fotografii lub nagrań przedstawiających akty seksualne w celu zmuszenia J. P. do wycofania powództwa przeciwko P.Sp. z o.o., zakończenia współpracy z Kancelarią Prawną S., niepodejmowania działalności konkurencyjnej w stosunku do P. Sp. z o.o. oraz w celu zmuszenia A. R.do wycofania powództwa przeciwko P.Sp. z o.o., zakończenia współpracy z Kancelarią Prawną S., niepodejmowania działalności konkurencyjnej w stosunku do P.Sp. z o.o. oraz odsprzedania 46 % udziałów w w/w spółce, tj. przestępstwa z art. 191 § 1 kk.

Jak wynika z akt sprawy Komisariat Policji [...] w K. w dniu 24 października 2017 r. poinformował organ I instancji, że przeciwko skarżącemu przedstawiono zarzut popełnienia czynu z art. 191 § 1 kk. Przestępstwo to zakwalifikowane jest do przestępstw przeciwko wolności (rozdział XXIII Kodeksu karnego), i należy do przestępstw wskazanych w art. 38 ust. 1 ustawy o usługach detektywistycznych.

Skoro zatem Komendant Wojewódzki Policji w K. otrzymał informację o postawieniu zarzutów skarżącemu, to nie był zobowiązany do przeprowadzenia jakichkolwiek czynności wyjaśniających w tej sprawie, bowiem zgodnie z wolą ustawodawcy wystarczające było uzyskanie informacji o wszczęciu przeciwko stronie postępowania karnego o popełnienie przestępstwa przeciwko wolności.

Instytucja zawieszenia praw wynikających z licencji może być zastosowana w ściśle określonych ustawą warunkach, tj. tylko do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego prowadzonego przeciwko detektywowi. Komendant wojewódzki Policji nie dokonuje przy tym weryfikacji zasadności wszczęcia postępowania karnego i poczynionych w nim ustaleń, ponieważ nie ma takich kompetencji. Nie rozstrzyga też o winie lub niewinności osoby, przeciwko której ono się toczy i nie bada zastosowanej kwalifikacji prawnej zarzucanych czynów, jego obowiązkiem jest natomiast zawieszenie praw wynikających z licencji detektywa w przypadku uzyskania informacji o wszczęciu postępowania karnego przeciwko detektywowi, m. in. o przestępstwo przeciwko wolności.

W ustalonym stanie faktycznym interes strony wyrażający się w możliwości wykonywania działalności detektywistycznej musi zatem ustąpić interesowi społecznemu. Bez znaczenia jest przy tym okoliczność, że postępowanie karne przeciwko stronie nie zostało jeszcze prawomocnie zakończone. Z woli bowiem samego ustawodawcy prawnokarna zasada domniemania niewinności, o której mowa w art. 5 ust. 1 Kodeksu postępowania karnego nie ma zastosowania w postępowaniu administracyjnym w sprawie zawieszenia praw wynikających z licencji detektywa. Zasada domniemania niewinności jest zasadą procedury karnej i nie doznaje ona uszczerbku w postępowaniu administracyjnym. Z faktem wszczęcia postępowania przeciwko osobie wiążą się istotne skutki nie tylko w sferze prawa karnego, ale także innych gałęzi prawa. Określone decyzjami sankcje administracyjne są jedynie administracyjnoprawnym skutkiem zachowania strony. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 grudnia 2003 r. (SK 15/02) wskazał, że konstytucyjna zasada domniemania niewinności musi być rozumiana jako wykluczająca uznanie winy i odpowiedzialności karnej bez postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem karnym. Natomiast nie może być rozumiana w sposób, który wykluczałby wiązanie z samym faktem toczącego się postępowania karnego jakichkolwiek konsekwencji prawnych oddziaływujących na sytuację podejrzanego lub oskarżonego. Dopuszczalność takich konsekwencji powinna być "ważona" nie w płaszczyźnie zasady domniemania niewinności, ale w płaszczyźnie zasady proporcjonalności.

Wystarczającym jest zatem ustalenie, że w postępowaniu przygotowawczym wydane zostało postanowienie o przedstawieniu zarzutów, a więc przesłanka, o której mowa w art. 38 ust. 1 ustawy o usługach detektywistycznych została w tym przypadku niewątpliwie spełniona, a tym samym decyzja organu zawieszająca stronie prawa wynikające z licencji detektywa nie narusza prawa materialnego.

Postawione stronie zarzuty należy odnieść do czynności, określonych w ustawie o usługach detektywistycznych, do których jest uprawniony detektyw, wykonując swoją działalność gospodarczą, określonych w art. 2, 6, 7, 9 oraz art. 11 tego aktu.

W myśl art. 2 ust. 1 ustawy o usługach detektywistycznych, usługami detektywistycznymi są czynności polegające na uzyskiwaniu, przetwarzaniu i przekazywaniu informacji o osobach, przedmiotach i zdarzeniach, realizowane na podstawie umowy zawartej ze zleceniodawcą, w formach i w zakresach niezastrzeżonych dla organów i instytucji państwowych na mocy odrębnych przepisów, a w szczególności: w sprawach wynikających ze stosunków prawnych dotyczących osób fizycznych (pkt 1); w sprawach wynikających ze stosunków gospodarczych dotyczących (pkt 2): wykonania zobowiązań majątkowych, zdolności płatniczych lub wiarygodności w tych stosunkach (lit. a), bezprawnego wykorzystywania nazw handlowych lub znaków towarowych, nieuczciwej konkurencji lub ujawnienia wiadomości stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa lub tajemnicę handlową (lit. b); sprawdzanie wiarygodności informacji dotyczących szkód zgłaszanych zakładom ubezpieczeniowym (pkt 3); poszukiwanie osób zaginionych lub ukrywających się (pkt 4); poszukiwanie mienia (pkt 5); zbieranie informacji w sprawie, w której toczy się postępowanie karne, postępowanie w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe albo inne, jeżeli w toku postępowania można zastosować przepisy prawa karnego (pkt 6). Detektyw powinien, przy wykonywaniu czynności, o których mowa w art. 2 ust. 1, kierować się zasadami etyki, lojalnością wobec zlecającego usługę i szczególną starannością, aby nie naruszyć wolności i praw człowieka i obywatela (art. 6 u.u.d.). Wykonując usługi detektywistyczne, o których mowa w art. 2 ust. 1, detektyw nie może stosować środków technicznych oraz metod i czynności operacyjno-rozpoznawczych, zastrzeżonych dla upoważnionych organów na mocy odrębnych przepisów (art. 7 tej ustawy). O ile przepisy innych ustaw nie stanowią inaczej, detektyw, w trakcie wykonywania czynności, o których mowa w art. 2 ust. 1, może uzyskiwać informacje od osób fizycznych, przedsiębiorców, instytucji, a także organów administracji rządowej lub samorządowej (art. 9 u.u.d.). Jednakże, zgodnie z art. 11 u.u.d. detektyw przy wykonywaniu czynności, o których mowa w art. 2 ust. 1, jest obowiązany: przestrzegać przepisów prawa oraz odmówić wykonania czynności niezgodnej z prawem lub nieetycznej (pkt 1); zachować należytą staranność i rzetelność, a zwłaszcza sprawdzić zgodność z prawdą uzyskanych informacji (pkt 2). Ustawodawca przy tym nie zawęża owej bezprawności jedynie do bezprawności karnej, co oznacza, że czynność podejmowana przez detektywa powinna być zgodna z przepisami każdej gałęzi prawa, w tym prawa karnego, cywilnego czy administracyjnego (por. postanowienie SN z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. akt I KZP 17/13, opubl. Lex nr 1403940).

Takie uregulowanie zawodu detektywa wręcz determinuje obligatoryjne zawieszenie praw z licencji detektywa w przypadku postawienia zarzutów z określonej kategorii przestępstw.

Podkreślenia wymaga, że celem art. 38 ust. 1 ustawy o usługach detektywistycznych jest czasowe odsunięcie detektywa od realizacji przez niego zadań, które wymagają posiadania licencji. Ustawodawca określił bowiem termin zawieszenia tych uprawnień - do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego. W przypadku korzystnego dla detektywa wyniku tego postępowania zawieszenie ustaje i odzyskuje on uprawnienia do wykonywania tego zawodu. Organ nie mógł uwzględnić wniosku o umorzenie postępowania, bowiem na moment wydania decyzji nie ustały powody, dla których wszczęto postępowanie o zawieszenie stronie praw wynikających z licencji detektywa.

Z uwagi na związanie administracyjne, podnoszone w skardze zarzuty są całkowicie nieuzasadnione. Skoro ustawodawca w ww. ustawie o usługach detektywistycznych wprost przewidział skutek w postaci zawieszenia uprawnień wynikających z licencji detektywa osoby, wobec której toczy się postępowanie karne o przestępstwa wskazane w art. 38 ust. 1 tej ustawy, to zaistnienie takiego stanu rzeczy obliguje organ Policji do podjęcia decyzji w tym przedmiocie.

Orzekające w sprawie organy Policji, podejmując decyzje, prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego i ww. ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Podstawa prawna rozstrzygnięcia wynika z obowiązującego prawa materialnego, nie została więc naruszona zasada praworządności, określona w art. 6 kpa. Nie można też organom zarzucić nierespektowania wyrażonej w art. 7 kpa zasady prawdy obiektywnej. Sprawę rozstrzygnięto bowiem po zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego (art. 77 i art. 80 kpa). Uzasadnienia decyzji organów obu instancji odpowiadają dyspozycji art. 107 § 3 kpa. Wyjaśnione zostały motywy podjętych rozstrzygnięć, a przytoczona przez organy Policji argumentacja w tym zakresie jest wyczerpująca. Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane art. 107 § 1 kpa, w szczególności decyzja zawiera uzasadnienie prawne i faktyczne skonstruowane zgodnie z przepisem art. 107 § 3 kpa. Stan faktyczny opisany w decyzji nie wymagał czynienia dodatkowych ustaleń. Natomiast w uzasadnieniu prawnym przytoczono przepisy prawa i wyjaśniono podstawy prawne decyzji. Z kolei sam fakt, że skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem orzekających organów Policji, nie przesądza o tym, iż w sprawie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów.

Sąd nie dopatrzył się w działaniach organów obu instancji uchybień, zarówno przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jak i jego ocenie w świetle prawa materialnego, co oznacza, że Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.

Uznając zatem skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, mając za podstawę art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.