Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SAB/Wr 73/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2018-08-16 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: *Zmieniono postanowienie - art. 260 par. 1 ustawy - P.p.s.a.
Powołane przepisy: article: art. 260 par.1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, po rozpoznaniu w dniu 16 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Związku Zawodowego Pracowników Urzędu Miejskiego W. od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym Wrocławia z dnia 10 lipca 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Związku Zawodowego Pracowników Urzędu Miejskiego W. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: zmienić zaskarżone postanowienie referendarza sądowego z dnia 10 lipca 2018 r. w ten sposób, że przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Postanowieniem starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 10 lipca 2018 r., sygn. akt IV SAB/Wr 73/18 odmówiono Związkowi Zawodowemu Pracowników Urzędu Miejskiego W. (dalej zwanego Związkiem lub skarżącym), przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu postanowienia referendarz podał, że skarżący w treści skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wniósł o zwolnienie z kosztów sądowych (k-3), wskazując, że nie posiada na ten cel wystarczających środków w opracowanym przez Zarząd Związku planie finansowym na 2018 r., a ponadto po stwierdzeniu przez Państwową Inspekcję Pracy, z którą Związek współpracuje naruszeń prawa pracy w Urzędzie Miejskim zaczęły być kierowane do Związku wezwania do zapłaty przez ten Urząd za pomieszczenia przekazane nieodpłatnie do korzystania przez Związek, pomimo tego, że druga organizacja związkowa działająca we wspomnianym urzędzie nie wnosiła przez 20 lat żadnych opłat za korzystanie z pomieszczenia. Zarząd Związku opracowując plan finansowy nie miał żadnych podstaw, aby przypuszczać, że Sekretarz Miasta nie udzieli żadnych informacji publicznych. Związek dodał, że skarga jest składana w celu zabezpieczenia praw pracowniczych.

Następnie pismem starszego referendarza sądowego z dnia 16 kwietnia 2018 r. wezwano skarżącego do złożenia na wymaganym urzędowym formularzu PPPr powyższego wniosku o przyznanie prawa pomocy zawartego w treści skargi. Do pisma dołączony został druk urzędowego formularza.

Koperta wraz przesyłką zawierającą powyższe pismo referendarza sądowego i druk formularza została zwrócona do Sądu jako niepodjęta w terminie i wpłynęła do Sądu w dniu 10 maja 2018 r. Zwrotne potwierdzenie odbioru tego pisma nie zawierało wszystkich wymaganych danych, tj. daty pierwszego awiza i urzędu pocztowego, a ponadto z koperty wynika, że przesyłka wpłynęła do Kancelarii Urzędu Miejskiego, który nie jest stroną skarżącą.

W związku z powyższymi brakami kolejnym pismem starszego referendarza sądowego z dnia 15 maja 2018 r. wezwano skarżącego do złożenia na wymaganym urzędowym formularzu PPPr powyższego wniosku o przyznanie prawa pomocy zawartego w treści skargi. Do pisma dołączony został druk urzędowego formularza. Pismo to zostało doręczone stronie w dniu 4 czerwca 20-18 r. (k- 38).

W dniu 15 maja 2018 r. przewodniczący Związku zapoznał się z aktami sprawy.

Tego samego dnia Związek nadał w urzędzie pocztowym urzędowym formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 15 maja 2018 r. (k-36), w którym wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu wskazał, że dysponuje niewielkimi środkami finansowymi. Składka członkowska ustalona przez Walne Zebranie wynosi 1 zł i nie może być zmieniona przez Zarząd Związku. Ponownie Związek podniósł argumenty dotyczące wezwania do zapłaty za korzystanie z pomieszczenia, które zdaniem Związku otrzymał do nieodpłatnego korzystania. Ponownie wskazał, że druga organizacja związkowa przez 20 lat nie wnosiła żadnych opłat za korzystanie z pomieszczenia. Działania organu zmierzają do skierowania sprawy na drogę sadową oraz do zajęcia rachunku bankowego przez komornika. Są to rzekomo wyłącznie koszty za media.

W załączeniu związek przedłożył kopie wezwania z dnia 6 lutego 2018 r. wystawionego przez Urząd Miejski na kwotę 1764 zł wraz z odsetkami 27,98 zł z tytułu odszkodowania za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego.

W dalszej części uzasadnienia skarżący ponownie powtórzył, że Zarząd Związku opracowując plan finansowy nie miał podstaw, aby przypuszczać, że organ nie udzieli żądanej informacji do prawidłowego wykonywania funkcji przez Związek oraz powtórzył, że skarga jest składana w celi zabezpieczenia praw pracowniczych. Dodał jednoznacznie, że posiada skromne środki finansowe.

W oświadczeniu o majątku i dochodach Związek podał, że stan środków na rachunku wynosi 2191,23 zł , a organ tylko do dnia 31 stycznia 2018 r. żąda kwoty 1764 zł plus odsetki za korzystanie z lokalu. Podał także, że nie posiada środków trwałych według bilansu za ostatni rok. W rubryce obejmującej wysokość zysku lub strat podał, że nie prowadzi działalności gospodarczej ani żadnej innej działalności obliczonej na uzyskanie zysku. W rubryce obejmującej stan rachunku na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku podał wskazaną wyżej kwotę 2.191,23 zł oraz nazwę banku i numer rachunku. W rubryce nr 10 obejmującej inne dane dotyczące majątku Związek podał, że nie posiada żadnego majątku oprócz środków znajdujących się na rachunku bankowym. Działania organu zmierzają do skierowania sprawy odpłatności za udostępnienie lokalu na drogę postępowania sądowego i zajęcia rachunku bankowego. Dodał, że ponosi zwykłe koszty związane z funkcjonowaniem m. in. koszty organizacji walnego zgromadzenia, wysyłką korespondencji, prowadzeniem rachunku bankowego i inne.

Pismem starszego referendarza z dnia 22 maja 2018 r. sporządzonym na podstawie art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zgodnie z którym jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego – wezwano stronę do nadesłania w terminie 10 dni kopii dokumentów źródłowych i wyjaśnień dotyczących aktualnej sytuacji majątkowej, tj.: wyciągów ze wszystkich kont bankowych, kart kredytowych, lokat oszczędnościowych za ostatnie sześć miesięcy; deklaracji podatkowych za ostanie sześć miesięcy, zeznania podatkowego za 2017 r. i 2016 r, planu finansowego Związku za 2017 r. i na 2018 r., rocznego sprawozdania z wykonania planu finansowego za 2017 r. i 2016 r., budżetu Związku na rok 2018 r., bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2017, 2016 oraz bilansu i rachunku zysków i strat za okres od listopada 2017 r. do kwietnia 2018 r., aktualnej uchwały w sprawie wysokości składki członkowskiej oraz dokumentu potwierdzającego aktualną liczbę członków, dokumentów potwierdzających wysokość wszystkich dochodów za okres ostatnich sześciu miesięcy, o których mowa w § 12 ust. 2 Statutu w tym z tytułu funduszy celowych obejmujących wymienione składki członkowskie, dotacje, darowizny, zapisy, dochody z majątku związku i z działalności gospodarczej, wyjaśnienie czy Związek zapłacił kwotę wynikającą z przedłożonego wraz formularzem wezwania do zapłaty tj. zł 1764 zł plus odsetki (dane te należało udokumentować), wyjaśnienie w jakiej wysokości Związek ponosi miesięczne koszty związane z funkcjonowaniem wskazane w rubryce nr 10 formularza (dane te należało udokumentować za okres ostatnich 6 miesięcy), i wyjaśnienia czy Związek utworzył kasę – zapomogowo pożyczkową dla członków Związku, o której mowa w § 12 ust. 2 pkt 1 Statutu ( dane te należało udokumentować) i czy Związek wypłacał środki z tej kasy w okresie ostatnich 6 miesięcy i w jakiej kwocie (dane te należało także udokumentować), dokumenty potwierdzające aktualny raport kasowy, wyjaśnienie dotyczące tytułu prawnego do lokalu, w którym znajduje się siedziba Związku.

W piśmie z dnia 10 czerwca 2018 r., nadanym 11 czerwca 2018 r. Związek wskazał, że w odpowiedzi na pismo Sądu z dnia 15 maja 2018 r., otrzymane 4 czerwca 2018 r., wzywające do złożenia wniosku o prawo pomocy na wymaganym formularzu informuje, iż wymagany formularz został dołączony do pisma z dnia 15 maja 2018 r.

W piśmie tym Związek wskazał, że skierował do Sądu pismo z dnia "21 czerwca 2018 r." informujące, że dnia 17 maja 2018 r. otrzymał z Urzędu Miejskiego kolejną notę obciążeniową na kwotę 1008 zł i dlatego kwota, której domaga się Urząd wynosi 2.772 zł na dzień 30 kwietnia 2018 r., a środki Związku Zawodowego na ten dzień są znacznie niższe.

Do pisma tego dołączono ponowny formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 5 czerwca 2018 r., w którym powtórzono argumenty przedstawione w powyższym wniosku oraz dodano, że stan konta wynosi 2.191,23 zł, a organ żąda od Związku kwoty 2.772 zł za korzystanie z pokoju za okres około 10 miesięcy. W ocenie Związku są to rzekome koszty za media znacznie zawyżone, gdyż Związek korzysta jedynie z prądu do pracy komputera. Dodał, że ponosi zwykłe koszty związane z funkcjonowaniem, tożsame z kosztami wskazanymi w pierwszym wniosku.

Pismo referendarza sądowego z dnia 22 maja 2018 r. zostało doręczone przewodniczącemu Związku w dniu 18 czerwca 2018 r.

W dniu 28 czerwca 2018 r. skarżący przesłał obszerne pismo z dnia 27 czerwca 2018 r. w którym wskazał, że liczba członków Związku wynosi 215 osób, a miesięczna składka wynosi 1 zł, natomiast wysokość dochodów za okres 6 miesięcy z tytułu dotacji, darowizn, z majątku i z działalności gospodarczej, której Związek nie prowadzi - wynosi 0 zł, a więc, że Związek nie uzyskał żadnego dochodu w tym zakresie. Wyjaśnił również, że nie zapłacił kwoty wynikającej z przedłożonego wraz z formularzem wezwania do zapłaty w wysokości 1764 plus odsetki oraz kwoty 1008 zł określonej w kolejnym wezwaniu przesłanym przez Urząd Miejski oraz, że wystąpił do Prezydenta Miasta ze sporem zbiorowym, który w istocie dotyczy umowy użyczenia Związkowi pomieszczenia oraz urządzeń. Wskazał także, że nie posiada kart kredytowych i lokat oszczędnościowych, nie składa miesięcznych deklaracji, a jedynie roczne zeznanie podatkowe, nie prowadzi działalności gospodarczej i dlatego nie opracował bilansu i rachunku zysków i strat, nie tworzył kasy zapomogowo- pożyczkowej dla członków Związku, nie otrzymał zgody Sekretarza Miasta na określenie siedziby w budynku Urzędu Miasta. W dalszej części uzasadnienia tego pisma Związek podniósł szereg argumentów dotyczących umowy użyczenia pomieszczenia i urządzeń na działalność związkową, w szczególności kwestii odpłatności i terminu obowiązywania umowy. Dodał, że utrudniono jemu działalność poprzez zabranie sprzętu komputerowego oraz, że stan konta na dzień 27 czerwca 2018 r. wynosi 2211,36 zł, co wynika z załączonego wyciągu bankowego, który Związek przedłożył w załączeniu. Ponownie podniósł także argumenty dotyczące niesłusznej odpłatności za użyczenie pomieszczenia, sprzętu i działań organu w tym zakresie zmierzających do skierowania sprawy na drogę sądową i zajęcia rachunku przez komornika. Ponadto ponownie wskazał, że ponosi zwykłe koszty funkcjonowania tj. koszty organizacji walnego zgromadzenia, wysyłki korespondencji, prowadzenia rachunku bankowego i inne, które są różne w zależności od liczby korespondencji i ilości zebrań.

Do pisma tego Związek dołączył: zeznanie podatkowe CIT-28 za 2016 r., w którym przychody wyniosły 552 zł oraz zeznanie za 2017 r. w którym przychody wyniosły 1.657,25 zł oraz wspomniany wyciąg z konta bankowego za okres od 2 stycznia do 26 czerwca 2018 r., z którego wynika, że saldo początkowe w tych datach wynosiło 1.618,83 zł, a końcowe 2.211,36 zł. Na rachunku tym odnotowano wpływy z tytułu składek członkowskich oraz transakcje kartą z tytułu poniesionych opłat pocztowych, odsetki (wpływy) i dwie opłaty poniesione za wynajem sali lekcyjnej – 46,74 zł x 2, opłaty za kartę.

Związek przedłożył także uchwałę Walnego Zebrania Członków z dnia 15 czerwca 2016 r. w której w § 1 określono wysokość tej składki w kwocie 1 zł oraz uchwałę Zgromadzenia z dnia 27 kwietnia 2017 r., w sprawie zatwierdzenia budżetu na 2017 r., w której zatwierdzono budżet składający się z środków na rachunku bankowym ze składek członkowskich za 2016 r. w wysokości 546 zł, środki na rachunku bankowym z tytułu odsetek za 2016 r. w kwocie 0,47 zł., W uchwale tej postanowiono, że planowany dochód ze składek członkowskich za 2017 r. wynosi 1920 zł, a planowane wydatki za 2017 r. stosownie do zgłoszonego przez Zarząd Związku planu finansowego wynoszą na 2017 r. 1920 zł.

Skarżący przedłożył także kolejną uchwałę Walnego Zebrania Członków z dnia 27 marca 2018 r. w sprawie zatwierdzenia budżetu na 2018 r., w której zatwierdzono budżet składający się z planowanego dochodu ze składek członkowskich wynoszącego 2.400 zł oraz planowanych wydatków na 2018 r. stosownie do zgłoszonego przez Zarząd Związku planu finansowego na 2018 r. w wysokości 2.400 zł.

Skarżący przedłożył także uchwałę Walnego Zebrania Członków z dnia 27 kwietnia 2017 r. w sprawie uchwalenia planu finansowego na 2017 r., w której postanowiono, że przewidywane roczne przychody wynoszą 1920 zł oraz, że zaplanowane wydatki wynoszą: organizacja Walnego Zebrania Członków 300 zł, zakup pieczątek 120 zł, zakup papieru 30 zł, zakup znaczków pocztowych 20 zł, opinie prawne 200 zł, wynajęcie sali na zajęcia sportowe i koszt wycieczki dla członków Związku 800 zł, opłaty związane z korzystaniem z pomieszczenia w budynku Urzędu Miejskiego 400 zł, opłaty za prowadzenie rachunku bankowego 50 zł.

W ocenie starszego referendarza sądowego, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż strona skarżąca nie wykazała w wyczerpujący sposób, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych.

Referendarz podniósł, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe.

W ocenie referendarza, jeżeli organizacja jaką jest związek zawodowy pragnie prowadzić sprawę sądową, to powinna zabezpieczyć na to odpowiednie fundusze np. podwyższając i skutecznie ściągając składkę członkowską. Wykazanie bowiem przez organizację, że nie posiada żadnych środków na poniesienie kosztów postępowania powinno zatem polegać na wykazaniu, iż organizacja ta nie ma możliwości pozyskiwania takich środków we własnym zakresie.

Ustalenie wysokości składki członkowskiej w bardzo niskiej kwocie i utrzymywanie jej na stałym poziomie przez okres ponad dwóch lat wskazuje, że Związek nie wykazał, iż podjął wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie kosztów sądowych.

Ponadto z przedłożonych uchwał Walnego Zebrania Członków w sprawie zatwierdzenia budżetu na rok 2017 i na rok 2018 r. wynika, że planowany dochód z tytułu składek członkowskich wyniósł w 2017 r. 1920 zł, a w 2018 r. 2400 zł, a z zeznań podatkowych CIT-8 wynika, iż w 2016 dochód wyniósł 552 zł, a w 2017 r. 1657, 25 zł.

Dane te świadczą o tym, że w 2016 r. i w 2017 r. Związek dysponował środkami finansowymi i mógł poczynić rezerwy finansowe na pokrycie ewentualnych kosztów sądowych.

Ponadto ze struktury wydatków określonej w planie finansowym na rok 2017 uchwalonym przez Walne Zebranie Członków wynika, że ze środków uzyskanych z tytułu składek członkowskich planowane są wydatki obejmujące, jak to już wskazano, m. in., wydatki na wynajęcie sali na zajęcia sportowe i koszt wycieczki dla członków Związku w wysokości 800 zł.

Ujęcie tych wydatków w planie finansowym w kwocie znacznie przekraczającej inne wydatki np. z tytułu zakupu pieczątek, papieru bez jednoczesnej możliwości ujęcia w tym planie jakichkolwiek planowanych wydatków dotyczących ewentualnych postępowań sądowych świadczy o tym, że organizacja związkowa nie dochowała należytej staranności aby zdobyć odpowiednie fundusze na pokrycie kosztów postepowań sądowych.

Oceny tej nie zmienia fakt, że w myśl art. 6 ustawy o związkach zawodowych związki te współuczestniczą w tworzeniu korzystnych warunków pracy, bytu i wypoczynku.

Poza tym z przedłożonego rachunku bankowego wynika, że Związek nadal ponosi koszty z tytuły wynajęcia sali (na terenie gimnazjum) nazwanej w tym rachunku "salą lekcyjną" (np. polecenia przelewu z dnia 11 kwietnia 2018 r. i 15 stycznia 2018 r. w kwotach -46,74 z), przy czym w niniejszej sprawie nie można ustalić, w jakim celu została wynajęta ta sala, w tym także czy dotyczy ona zajęć sportowych wymienionych w planie finansowym na 2017 r.

Referendarz podkreślił, że w myśl § 43 ust. 1 statutu Zarząd prowadzi gospodarkę finansową zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a zgodnie z ust. 2 § 43 wydatki Związku nie mogą przekraczać wydatków określonych w planie finansowym.

Związek nie nadesłał ponadto aktualnego planu finansowego na bieżący rok, czyli 2018 r. mimo, że w myśl § 41 statutu Zarząd opracowuje plan finansowy na kolejny rok w terminie do dnia 30 listopada, a zgodnie z ust. 2 tego przepisu Walne Zebranie Członków uchwala plan finansowy w terminie do dnia 31 marca danego roku, co wskazuje, iż Związek obecnie powinien dysponować aktualnym planem finansowym.

Związek nie przedłożył także rocznego sprawozdania z wykonania planu finansowego za ubiegły rok budżetowy, czy 2017 oraz 2016 r., o którym mowa w § 44 statutu, zgodnie z którym w terminie do końca stycznia Zarząd przedkłada Komisji Rewizyjnej roczne sprawozdanie z wykonania planu finansowego za ubiegły rok budżetowy.

Brak tych danych nie pozwala, zdaniem referendarza, na ocenę jak kształtują się wydatki w 2018 r.

Poza tym Związek nie nadesłał dokumentów potwierdzających aktualny raport kasowy.

Zdaniem referendarza, skarżący ma możliwość zgromadzenia dodatkowych środków finansowych na realizację celów statutowych, o których mowa w § 12 ust. 2 pkt 3 statutu, obejmujących nie tylko wspomniane składki członkowskie ale także wymienione w tym przepisie darowizny, zapisy, dotacje, dochody z majtku związku, dochody z działalności gospodarczej, nawet jeżeli we wspomnianym piśmie z dnia 27 czerwca 2018 r. Związek podał, że dochody te wynoszą 0 zł.

Mając na względzie powyższe możliwości finansowania Związku referendarz przyjął, że twierdzenie, że Związek nie posiada funduszy (majątku) na pokrycie kosztów postępowania sądowego przeczy zasadzie, iż podmiot ten prowadzi działalność na bazie własnego majątku. W istocie skutkuje to przerzuceniem kosztów funkcjonowania stowarzyszenia na koszt Skarbu Państwa.

Powołane wielokrotnie przez Związek pozostałe okoliczności dotyczące sporu związanego z udostępnieniem pomieszczenia biurowego, urządzeń i roszczeń finansowych dotyczących tego sporu nie uzasadniają przyznania prawa pomocy, gdyż roszczenia te mają charakter cywilnoprawny i nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których należą koszty sądowe.

Ponadto w planie finansowym na 2017 r. zabezpieczono na opłaty związane z korzystaniem z pomieszczenia kwotę 400 zł, a Związek we wniosku o prawo pomocy i w dalszych pismach podał, że nie uiścił tej opłaty, co pozwala na przyjęcie, iż Związek dysponował środkami, które mogłyby zostać przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania sądowego obejmują wpis od skargi 100 zł. Istotne jest, że ewentualne przyszłe koszty sądowe (np. wpis od skargi kasacyjnej 100 zł lub zażalenia 100 zł) zależą od rozstrzygnięcia sprawy oraz ewentualnej inicjatywy strony i wystąpią sukcesywnie w pewnych odstępach czasu, co pozwala na przyjęcie, że Związek może zgromadzić odpowiednie fundusze np. podwyższając składkę członkowską.

Nie przeczy temu argument Związku, że wysokość składki członkowskiej nie może zostać zmieniona przez Zarząd Związku, gdyż stosownie do § 24 ust. 3 pkt 10 statutu, kompetencje w tym zakresie posiada odrębny organ, czyli Walne Zabranie Członków.

W świetle powyższego pozostałe argumenty dotyczące ewentualnego zajęcia rachunku bankowego, aktualnych kosztów związanych z bieżącym funkcjonowaniem, które to koszty nie zostały udokumentowane z powody braku planu finansowego na rok bieżący (2018) nie stanowią okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy.

W tej sytuacji referendarz przyjął, że Związek nie wykazał, iż spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Końcowo referendarz podkreślił, że w niniejszej sprawie zabrakło współpracy skarżącego z Sądem, gdyż Związek nie nadesłał wszystkich dokumentów wymienionych w piśmie z dnia 22 maja 2018 r., sporządzonym na podstawie art. 255 u.p.p.s.a.

Skarżący w ustawowym terminie wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia starszego referendarza sądowego. Wniósł o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zdaniem skarżącego, Związek w sposób należyty wykazał, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zatem twierdzenia referendarza uznano za nieuzasadnione. W treści uzasadnienia skarżący zakwestionował stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Skarżący do sprzeciwu dołączył nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 10 maja 2018 r., na kwotę 1.816, 34 zł wraz z ustawowymi odsetkami za zwłokę oraz kwotę 600 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej zwanej u.p.p.s.a., od postanowienia w przedmiocie prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Rozpatrując sprzeciw od postanowienia sąd, zgodnie z art. 260 § 1 u.p.p.s.a., wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 u.p.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia z dnia 10 lipca 2018 r. należy wyjaśnić, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 u.p.p.s.a. zgodnie, z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W myśl art. 243 § 1 u.p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Stosownie zaś do art. 245 § 1 - 3 u.p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

W przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a.).

W ocenie Sądu analiza złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, uzasadnienia sprzeciwu, a także przedłożonych przez wnioskodawcę oświadczeń i dokumentów wskazuje, że złożony sprzeciw zasługuje na uwzględnienie. Zauważyć należy, że obraz egzystencji skarżącego ujawnia, że nie jest on w stanie wygospodarować środków na koszty sądowe. Skarżący zaznaczył, że dysponuje niewielkimi środkami finansowymi, nie prowadzi działalności gospodarczej lub innej nastawionej na uzyskanie zysku, nie posiada żadnego majątku oprócz środków na rachunku bankowym. Stan konta na dzień 27 czerwca 2018 r. wynosi 2.191, 23 zł.

Z zeznania podatkowego CIT-28 za 2016 r. wynika, że przychód stanowiła kwota 552 zł, zaś z zeznania za 2017 r. wynika kwota przychodu 1.657, 25 zł.

Liczba członków Związku wynosi 215 osób, miesięczna składa członkowska ustalona przez Walne Zgromadzenie wynosi 1 zł i nie może być zmieniona przez Zarząd.

Nadto Sąd wziął pod uwagę, ze skarżący jest zobowiązany do zapłaty Gminie W. kwotę 1.816, 34 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie oraz kwotę 622,75 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, co wynika z przedstawionego przez skarżącego nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 10 maja 2018 r. Wyznaczona do zapłaty kwota przekracza zatem kwotę środków, którymi dysponuje skarżący.

W konsekwencji należało zmienić postanowienie referendarza sądowego i przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 260 § 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji postanowienia.