Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 263/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2016-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 8, par. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Jeżewska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant Referent stażysta Sebastian Żytkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2016 r. sprawy ze skargi P. P., M. P. i R. H. na decyzję Opolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu z dnia 3 marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego stanowi decyzja Opolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu z dnia 3 marca 2016 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Prudniku z dnia 4 stycznia 2016 r., nr [...], na podstawie której stwierdzono u M. K. chorobę zawodową - zatrucie ostre pestycydem Scorpion sc w miejscu pracy - wymienioną w pozycji 1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. 2013 r. poz. 1367), zwanego dalej rozporządzeniem Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r.

Wydanie decyzji poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Prudniku po otrzymaniu w dniu 7 sierpnia 2015 r. zgłoszenia od lekarza Przychodni Lekarskiej A S.A. w [...] podejrzenia choroby zawodowej, zawiadomił pracodawcę M. K. B zwaną dalej Spółką, o wszczęciu postępowania i jednocześnie, po myśli art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23), zwanej dalej K.p.a., poinformował strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, uzyskania wyjaśnień, składania wniosków i zastrzeżeń w siedzibie organu. Zawiadomienie zostało odebrane przez stronę dnia 13 sierpnia 2015 r.

W dniu 15 sierpnia 2015 r. wspólnicy Spółki upoważnili kierownika [...] w [...] – A. K., do jej reprezentowania, w tym udzielania wyjaśnień oraz podpisania protokołu w postępowaniu w sprawie podejrzenia choroby zawodowej u M. K.

W dniu 20 sierpnia 2015 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Prudniku przeprowadził z udziałem A. K. postępowanie wyjaśniające ,w następstwie którego sporządzona została "Karta oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej", w której w punkcie 12 opisane zostało zdarzenie, w wyniku którego doszło do zatrucia M. K. produktem Scorpion sc, podczas wykonywania pracy.

W dniu 1 grudnia 2015 r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu u M.K. choroby zawodowej pod postacią - ostre zatrucie pestycydem Skorpion sc w miejscu pracy, wymienionej w pozycji 1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 1502, ze zm.).

Pismem z dnia 7 grudnia 2015 r. organ I instancji, po otrzymaniu ww. orzeczenia lekarskiego zawiadomił wspólników Spółki o prawie złożenia oświadczenia przed wydaniem decyzji, do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań, na zasadzie art. 10 § 1 K.p.a.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Prudniku decyzją z dnia 4 stycznia 2016 r., nr [...], stwierdził u M. K. chorobę zawodową - zatrucie ostre pestycydem Scorpion sc w miejscu pracy, tj. w B w [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 7 grudniu 2015 r. uzyskał od Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z siedzibą w [...] orzeczenie lekarskie z dnia 1 grudnia 2015 r., nr [...], o rozpoznaniu u ww. choroby zawodowej - ostrego zatrucia pestycydem Scorpion sc w miejscu pracy. Dalej odnotował, że do zdarzenia doszło dnia 7 lipca 2015 r., kiedy M. K., zatrudniony w ww. zakładzie na stanowisku mechanika - robotnika hodowli drobiu, wykonywał podczas zmiany roboczej w ramach swoich obowiązków zawodowych pracę polegającą na zabiegu dezynfekcyjnym kurnika insektycydem Scorpion sc. Podniósł, że M. K. w tym dniu przez około godzinę opryskiwał kurnik opisanym pestycydem i nie był ubrany w ubranie robocze, miał na sobie krótkie spodenki i koszulkę bawełnianą z krótkim rękawem. Był natomiast zaopatrzony w maskę ochronną z pochłaniaczem oraz rękawice ochronne. Po wykonanym zabiegu poczuł się źle, wystąpiły u niego zawroty i bóle głowy oraz nudności, z powodu których został przyjęty do Oddziału Wewnętrznego C S.A. w [...], gdzie następnie stwierdzono, że dolegliwości spowodowane są zatruciem preparatem owadobójczym Scorpion sc, którym dokonywał oprysku kurnika. Wobec wysokiego ryzyka wystąpienia objawów zagrażających życiu, w dniu 8 lipca 2015 r. pracownik został przewieziony karetką pogotowia do Regionalnego Ośrodka Ostrych Zatruć z Oddziałem Toksykologii Klinicznej Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...]. W Instytucie M. K. był leczony do dnia 10 lipca 2015 r. i został wypisany z rozpoznaniem klinicznym - ostre zatrucie pestycydem Scorpion sc w miejscu pracy.

W odwołaniu od powyższej decyzji, reprezentowani przez radcę prawnego, wspólnicy Spółki wnieśli o jej uchylenie zarzucając naruszenie art. 7 i 77 K.p.a. oraz art. 10 K.p.a., jak również błędną wykładnię przepisów regulujących stwierdzanie chorób zawodowych, tj. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. polegające na niewykazaniu związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy stwierdzonym schorzeniem, a środowiskiem pracy i czynnościami wykonywanymi przez M. K. W uzasadnieniu wskazali, że schorzenie M. K. wystąpiło nie ze względu na okoliczności mające związek z pracą, lecz ze względu na fakt, że pracownik wykonując pracę nie zastosował się do wymogów bhp podczas jej wykonywania. Zarzucili, że pracownik nie wykorzystał środków ochrony osobistej, które zapewniał pracodawca. Środki ochrony były do dyspozycji pracownika, co potwierdzają dowody. Tymczasem organ I instancji nie umożliwił wspólnikom przedstawienia tych dowodów. Ponadto dowodzili, że organ I instancji nie wykazał związku przyczynowo- skutkowego pomiędzy czynnikami występującymi w środowisku pracy, a zachorowaniem M.K. W ocenie wspólników Spółki, zatrucie mogło być równie dobrze spowodowane innymi chemikaliami, chociażby płynem do spryskiwaczy. W konsekwencji stwierdzili, że organ I instancji nie dokonał wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego, stąd też nie uzasadnił podjętej decyzji w prawidłowy sposób, co stanowi naruszenie z art. 7 i 77 K.p.a. Zgromadzony materiał dowodowy jest zatem niepełny, a jego ocena uproszczona, zaś postępowanie administracyjne było prowadzone w sposób subiektywny. Ponadto podnieśli, że nie zapewniono stronom czynnego, realnego udziału w postępowaniu, a przed wydaniem decyzji nie dano możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań, czym naruszono art. 10 K.p.a.

Opolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Opolu wskazaną na wstępie decyzją z dnia 3 marca 2016 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu, po przedstawieniu stanu faktycznego, organ odwoławczy odnosząc się do zarzutu braku czynnego udziału stron zauważył, że "Karta oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej" z dnia 20 sierpnia 2015 r. została sporządzona z udziałem A. K., tj. osoby upoważnionej przez Spółkę. Następnie stwierdził, iż na podstawie informacji zawartych w Karcie oraz dokumentacji medycznej wydane zostało orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej, które 1 grudnia 2015 r. przekazane zostało do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Prudniku. Wskazał, że w ten sposób zebrany przez organ materiał został uznany za wystarczający do wydania decyzji, stąd pismem z dnia 7 grudnia 2015 r. zawiadomiono Spółkę o prawie złożenia oświadczenia, przed wydaniem decyzji, do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań zgodnie z art. 10 § 1 K.p.a. W ocenie organu odwoławczego, przebieg postępowania wskazuje, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Prudniku spełnił wymogi dotyczące umożliwienia stronie udziału na każdym etapie postępowania, przewidziane w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zauważył też, że chociaż strona miała możliwość wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału, nie skorzystała z tego prawa. W konsekwencji wywiódł, że uczestnictwo strony w postępowaniu wyjaśniającym było realne, a zatem zarzut dotyczący nieprawidłowości w zakresie prowadzonego postępowania administracyjnego jest nieuzasadniony. W ocenie Opolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, wbrew twierdzeniu wspólników Spółki, zachodzi przesłanka warunkująca rozpoznanie i stwierdzenie choroby zawodowej u M. K., określona w art. 2351 Kodeksu pracy, ponieważ związek pomiędzy zachorowaniem a wykonywaną pracą w dniu 7 lipca 2015 r. jest ewidentny. Argumentował, iż z przeprowadzonego postępowania wynika, że M. K. wykonywał w dniu 7 lipca 2015 r. dezynfekcję kurnika preparatem Scorpion sc na polecenie przełożonego. Przeprowadzenie tego zabiegu należało do jego obowiązków, dlatego słusznie uznano, że do zatrucia doszło w związku z wykonywaną pracą zawodową. Organ odwoławczy zauważył, że choć pracownik w trakcie wykonywania pracy naruszył przepisy bhp, gdyż nie założył odpowiedniego ubioru roboczego, jednak także pracodawca popełnił szereg naruszeń prawa, na co wskazuje analiza dokumentacji. W szczególności organ odwoławczy dostrzegł, że pozwolenie Ministra Zdrowia na obrót produktem biobójczym Scorpion sc z dnia 30 września 2003 r., nr 0170/03, straciło ważność i produkt ten nie mógł być stosowany, ponieważ nie figurował w Wykazie Produktów Biobójczych. Poza tym produkt ten już w 2009 r. nie figurował w rejestrze produktów biobójczych publikowanych zatem stosowanie produktu nieposiadającego pozwolenia było niedozwolone. Tym samym doszło do naruszenia art. 5 ustawy z dnia 9 października 2015 r. o produktach biobójczych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1926). Na koniec organ zaakcentował, że fakt przyczynienia się do naruszenia przez pracownika i pracodawcę przepisów bhp podczas wykonywania pracy nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiocie choroby zawodowej - zatrucia ostrego. Istotą sprawy jest w tym przypadku stwierdzenie u pracownika objawów chorobowych, które odpowiadały działaniu biologicznemu czynnika szkodliwego występującego w środowisku pracy - produktu biobójczego Skorpion sc. Ten fakt został potwierdzony przez jednostki, w których był leczony w związku z wystąpieniem ostrych objawów choroby – C S.A w [...] i Oddział Toksykologii Klinicznej Regionalnego Ośrodka Ostrych Zatruć Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w [...].

W skardze na powyższą decyzję wspólnicy Spółki, nadal reprezentowani przez radcę prawnego, wnosząc o jej uchylenie wraz z zasądzeniem kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, zarzucili naruszenie art. 7 i 77 K.p.a. oraz nieodniesienie się organu do zarzutu błędnej wykładni przepisów w zakresie chorób zawodowych (rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.). W uzasadnieniu powielili argumentację przedstawioną w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Opolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Opolu wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 14 kwietnia 2016 r., reprezentowani przez radcę prawnego, wspólnicy Spółki zawnioskowali o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia skargi.

Postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu przywrócił skarżącym termin do wniesienia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę jako niezasadną należało oddalić w całości.

Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki określone w ustawie i rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) oraz art. 3 § 1 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Ocena ta polega na zbadaniu, czy organy administracji publicznej w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa i czy skala ewentualnego naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego uzasadnia zastosowanie środków przewidzianych w art. 145-149 P.p.s.a.

W rozpoznawanej sprawie kontroli Sądu poddana została decyzja Opolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu z dnia 3 marca 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Prudniku z dnia 4 stycznia 2016 r. orzekającą wystąpienie u M. K. choroby zawodowej - zatrucia ostrego pestycydem Scorpion sc w miejscu pracy - wymienionej w pozycji 1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. 2013 r., poz. 1367), zwanego dalej również rozporządzeniem Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r.

W aktualnym stanie prawnym, obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, przesłanki i procedurę stwierdzenia chorób zawodowych regulują przepisy art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2015 r. poz. 1412, ze zm.), art. 235-2371 ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 1502, ze zm.), zwanej dalej Kodeks pracy oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r.

Uznanie danego schorzenia za chorobę zawodową może nastąpić przy jednoczesnym spełnieniu dwóch warunków. Po pierwsze, musi to być choroba wymieniona w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Po drugie, konieczne jest stwierdzenie istnienia związku przyczynowego pomiędzy chorobą a działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że rozpoznane u M. K. ostre zatrucie pestycydem Skorpion sc w miejscu pracy zostało wymienione w pozycji nr 1 wykazu chorób zawodowych, jako zatrucie ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne. Istota sporu dotyczy natomiast rozstrzygnięcia, czy w stanie faktycznym i prawnym sprawy można mówić o wysokim prawdopodobieństwie, że zatrucie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Skarżący R. H., P. P., M. P. wspólnicy Spółki B dowodzili, że stwierdzone schorzenie u M.K., który zatrudniony jest w ich Spółce jako mechanik - robotnik hodowli drobiu, i do którego obowiązków należało wykonywanie prac porządkowych na terenie zakładu Spółki, w tym wykonywanie zabiegów dezynfekcyjnych i dezynsekcyjnych kurników preparatem Skorpion sc, wystąpiło nie ze względu na okoliczności mające związek z pracą, lecz z uwagi na fakt, że przeprowadzając zlecone prace nie zastosował się do wymogów bhp podczas ich wykonywania. W szczególności pracownik przy wykonywanych przez niego pracach nie wykorzystał środków ochrony osobistej, które zapewnił pracodawca i które były do jego dyspozycji. W konsekwencji organy nie wykazały związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy czynnikami występującymi w środowisku pracy i zachorowaniem M. K. W ocenie skarżących, zatrucie pracownika mogło być spowodowane innymi chemikaliami, chociażby płynem do spryskiwaczy.

Odnosząc się do tej argumentacji dostrzec należy, że Sąd nie podziela stanowiska pracodawcy. Przeprowadzone postępowanie w sposób jednoznaczny dowodzi, że zakres obowiązków realizowanych przez M. K. wskazuje bezspornie, że pracując w zakładzie wspólników, którego działalność związana jest z odchowem i hodowlą drobiu, miał on w dniu wystąpienia ostrego zatrucia kontakt z pestycydem Skorpion sc.

Sąd podkreśla, że dla stwierdzenia choroby zawodowej koniecznym jest ustalenie przez inspektora sanitarnego istnienia badanego zagrożenia zatrucia chemikaliami w środowisku pracy. Organy orzekające wykazały zagrożenie zatrucia chemikaliami prawidłowo przyjmując, że w świetle uregulowań art. 2351 Kodeksu pracy wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie danej choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym przypadku warunki takie ją spowodowały (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 5 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Op 573/07, LEX nr 451155, wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 października 2011 r., sygn. akt III SA/Kr 1113/10, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej CBOSA). W związku z powyższym, wbrew przekonaniu skarżących, bez jakiegokolwiek związku dla sprawy pozostaje podnoszona okoliczność niestosowania się pracownika do wymogów bhp.

Wskazać też należy, iż na gruncie poprzednio obowiązującego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych z 18 listopada 1983 r. (Dz. U. nr 65, poz. 294) ugruntowany został pogląd, że w przypadku pozytywnego ustalenia, iż stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie oraz że praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 19 lipca 1984 r. II PRN 9 /84 OSNCP 1985/4 poz.53 i z dnia 3 lutego 1999 r. III RN 110 /98 OSNAP i US 1999 r./ 22 poz.709). Taką linię orzeczniczą przyjął też Naczelny Sąd Administracyjny zastrzegając, że tego rodzaju domniemanie prawne ma charakter wzruszalny, i jako takie może być obalone dowodem przeciwnym, np. w sytuacji, gdy wykazane zostanie, że chociaż praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej, to jednak została ona spowodowana przyczynami niepozostającymi w związku z pracą lub, że czynniki szkodliwe, występujące w środowisku pracy, nie mogły wywołać stwierdzonego u pracownika schorzenia (vide: wyrok NSA z dnia 8 września 2005 r., sygn. akt II OSK 7/05, LEX nr 192102). Oznacza to, że jeśli pracownik zatrudniony jest przez pracodawcę w warunkach narażających na powstanie danej choroby, w tym przypadku w warunkach narażenia na zatrucie czynnikami biologicznymi, a następnie zostanie stwierdzona u niego choroba mogąca być wywołana przez te czynniki, to zasadą jest przyjęcie (przez domniemanie związku przyczynowego) powstania tej choroby w wyniku istniejących warunków pracy. Takie prawne domniemanie istnieje i może być jedynie jednoznacznie wykluczone konkretnym dowodem, a nie przypuszczeniem, że źródło ostrego zatrucia mogło zostać spowodowane innymi chemikaliami niż stwierdzony przez organy pestycyd Skorpion sc, jak chociażby płynem do spryskiwaczy, co podnosi strona skarżąca. W rozpatrywanym przypadku, uwzględniając etiologię zatrucia i mając na względzie wykonywane przez M. K. w dniu 7 lipca 2015 r. czynności dezynsekcji i dezynfekcji kurnika preparatem Skorpion sc oraz z uwagi wystąpienie w tym samym dniu objawów ostrego zatrucia, nie da się wykluczyć działania czynników środowiska pracy jako przyczyny rozpoznanej u M.K. choroby zawodowej.

Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że organy inspekcji sanitarnej nie są zobowiązane do ustalenia innych przyczyn powstania zdiagnozowanej choroby, gdy potwierdzą lub wykluczą działanie czynników środowiska pracy za przyczynę choroby zawodowej (por. wyrok NSA z dnia 20 czerwca 2008r., sygn. akt II OSK 234/08, z dnia 18 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 9/11, z dnia 11 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OSK 912/11, dostępne w CBOSA). Organy, wbrew przekonaniu skarżących, nie miały zatem obowiązku poszukiwania innej niż stwierdzona przyczyny choroby zawodowej.

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości Sądu fakt istnienia w miejscu pracy narażenia M. K. na ostre zatrucie pestycydem Skorpion sc. Strona skarżąca stara się podważyć ten fakt, podnosząc, że organy nie wykazały związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy czynnikami występującymi w środowisku pracy i zachorowaniem M. K. Należy zatem wyjaśnić, iż organy administracji publicznej przeprowadzają postępowanie dowodowe, kierując się wynikającą z art. 80 K.p.a. zasadą swobodnej oceny dowodów (B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, wyd. IV LexisNexis, 2006r, s. 230). Jej istota sprowadza się do zapewnienia organowi prowadzącemu postępowanie możliwości badania sprawy (stanu faktycznego) i do swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Zasada ta nie oznacza jednak, że organ jest uprawniony do oceny dowodów według dowolnych kryteriów; swoją ocenę w tej mierze obowiązany jest oprzeć na przekonywujących podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. W niniejszej sprawie wymogi te zostały spełnione. W nauce podkreśla się, że swobodna ocena dowodów musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny (por. G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom l i II, Zakamycze 2005 r.). Zgodnie z powszechnie przyjętym poglądem organ orzekający ocenia wyniki postępowania wyjaśniającego (dowodowego) na podstawie wiedzy i zasad doświadczenia życiowego (J. Wróblewski, Sądowe stosowanie prawa, wyd. PWN Warszawa 1988 r., s. 197). Ponadto przesłanką prawidłowości swobodnej oceny dowodów jest to, aby organ administracji publicznej ocenił "nie tylko każdy dowód z osobna, ale wszystkie dowody w łączności" (E. Iserzon, Kodeks Postępowania Administracyjnego, Komentarz IV, 1970 r., s. 156). Swobodna ocena dowodów musi być dokonywana z uwzględnieniem zasady równej mocy środków dowodowych. Oznacza to, że określone fakty mogą być udowodnione przy użyciu różnych środków dowodowych, byleby nie były one sprzeczne z prawem. Wyjątek od tej zasady mogą wprowadzić wyłącznie przepisy szczególne, wskazujące, że określone zdarzenia mogą być dokumentowane ściśle określonymi przez ustawodawcę dowodami.

Należy też zauważyć, iż przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych określają tryb postępowania diagnostyczno-orzeczniczego, a tym samym uregulowana została kwestia postępowania dowodowego w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych.

Stosownie do treści § 8 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r., decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Przez orzeczenie lekarskie należy traktować nie każde orzeczenie, ale takie, które zostało wydane przez właściwego lekarza, tj. lekarza, o którym mowa w § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. W myśl tego przepisu właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy, zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych. Stosownie zaś do § 6 ust. 1 ww. rozporządzenia lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim" i czyni to na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Organ inspekcji sanitarnej w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia choroby zawodowej nie może kwestionować merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego. Nie ma również prawa do dokonywania własnych ustaleń i samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Orzeczenie lekarskie ma walor opinii w rozumieniu art. 84 § 1 K.p.a., której wiarygodność organ ocenia na podstawie art. 80 K.p.a. Jak wynika z § 8 ust. 2 ww. rozporządzenia, jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału.

Postępowanie w tym zakresie ma jednak charakter jedynie uzupełniający w odniesieniu do wydanych uprzednio orzeczeń lekarskich, stanowiących zasadniczy materiał dowodowy w tego rodzaju sprawach (por. wyrok NSA z 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 107806 i wyrok NSA z 15 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 2337/12, dostępne w CBOSA). Należy zauważyć ponadto, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmowany jest powszechnie pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim (niepublikowany wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1139/08 i orzeczenia w nim powołane).

Z powyższego wynika, że organy administracji są związane ustaleniami orzeczenia lekarskiego. Inspektor sanitarny nie posiada kompetencji do rozpoznania choroby zawodowej, lecz jest właściwy wyłącznie do stwierdzenia choroby zawodowej, bądź orzeczenia o braku podstaw do jej stwierdzenia. W tym zakresie zobowiązany jest on uwzględnić treść orzeczenia lekarskiego oraz formularza oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Aby więc mogło nastąpić stwierdzenie choroby zawodowej, po pierwsze musi istnieć narażenie na tę chorobę, wynikające z wykonywania pracy zawodowej. Dla stwierdzenia choroby zawodowej decydujące jest jednak jej rozpoznanie przez lekarza orzecznika i zawarcie w orzeczeniu. W okolicznościach niniejszej sprawy ww. przesłanki zostały spełnione.

W kontrolowanej sprawie, w oparciu o dokumentację medyczną, wydane zostało przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] orzeczenie lekarskie z dnia 1 grudnia 2015 r., nr [...], o rozpoznaniu u M. K. choroby zawodowej w postaci ostrego zatrucia pestycydem Skorpion sc w miejscu pracy. W trakcie postępowania wyjaśniającego organ pozyskał również sporządzoną w dniu 20 sierpnia 2015 r. z udziałem pracodawcy "Kartę oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej", potwierdzającą, iż w wyniku dokonywanych czynności służbowych doszło do zatrucia ostrego u pracownika pestycydem.

Mając powyższe na uwadze należy uznać, iż materiał dowodowy, zgromadzony w postępowaniu administracyjnym jest kompletny i wystarczający do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Niesłusznie w skardze zarzuca się organom inspekcji sanitarnej uchybienia proceduralne, skoro w ramach przyznanych im uprawnień podjęły wymagane działania, a w szczególności wyczerpały możliwości dowodowe niezbędne do dokonania ustaleń stanowiących podstawę orzeczenia co do rozpoznania u M. K. choroby zawodowej, a następnie rozstrzygnięcia w przedmiocie jej stwierdzenia. Sąd uznał, że dokonanej przez organy obu instancji ocenie materiału dowodowego nie można postawić zarzutu dowolności. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonych decyzji, organy orzekały opierając się na całym zgromadzonym materiale dowodowym. W ocenie Sądu, na podstawie zebranego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego prawidłowo stwierdzono u M. K. chorobę zawodową. Podkreślić trzeba, iż choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie pozostające w związku przyczynowym z pracą. Choroby zawodowe są przewidywalne, bo pozostają w związku z wykonywaną pracą, a te przewidywalne schorzenia zostały ujęte w wykazie chorób zawodowych. Spełnienie przesłanki w postaci rozpoznania przez uprawnioną jednostkę badającą ostrego zatrucia wywołanego przez substancję chemiczną mogące wystąpić z dużym prawdopodobieństwem w miejscu pracy, uprawniało organy orzekające do stwierdzenia u M. K. choroby zawodowej. Zatem nietrafny okazał się zarzut, że organ odwoławczy dokonał oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie bez wnikliwej analizy czynników środowiska pracy.

Za bezzasadny należało uznać również zarzut w zakresie pozbawienia wspólników Spółki możliwości wypowiedzenia się w sprawie. Sąd zauważa, iż wspólnicy Spółki byli zawiadamiani na każdym etapie postępowania o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań. Okoliczność tę potwierdzają zawiadomienia organu z dnia 10 sierpnia 2015 r., jak i 7 grudnia 2015 r. Nadto, jak słusznie dostrzegł organ odwoławczy, wspólnicy Spółki uczestniczyli w czynnościach wyjaśniających, które miały miejsce m.in. przy sporządzaniu "Karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej", bowiem w ich imieniu występowała upoważniona przez nich A. K. W tym stanie rzeczy nie można przyjąć, iż skarżący byli pozbawieni możliwości brania czynnego udziału w prowadzonym przez organ postępowaniu wyjaśniającym. Stąd zarzuty wspólników Spółki w tym zakresie są niezasadne.

Wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonych decyzji z prawem, skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.