Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 738/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 211 i art. 212 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 572
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Borowiec, Sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.), Sędzia del. WSA Wojciech Jakimowicz, Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Mazur, po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2015 r. skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 19 sierpnia 2014 r. sygn. akt II SA/Bd 577/14 w sprawie ze skargi M. P. na orzeczenie dyscyplinarne Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej do Spraw Studentów Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 19 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Bd 577/14, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. P. na orzeczenie dyscyplinarne Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej do Spraw Studentów Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu z [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej, oddalił skargę.

Wyrok zapadł w następującym stanie sprawy.

M. P. studentka UMK w Toruniu była obwiniona o to, że w semestrze zimowym w roku akademickim 2012/2013, w listopadzie 2012 r. podczas pobytu w ramach programu Erasmus na Wydziale Prawa Uniwersytetu w G. dopuściła się czynów zabronionych wobec współlokatorek M. M. - studentki UKW w Bydgoszczy oraz studentki z Hiszpanii M. M., polegających na dosypywaniu niedozwolonych preparatów do jedzenia, zaborze oraz niszczeniu rzeczy, należących do M. M. wartości 450.00 zł, stosowaniu przemocy, agresji oraz wyzwisk wobec nich, tj. przewinienie dyscyplinarne z art. 211 ust. 1 w zw. z 189 ust. 1 i 2 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym z 27 lipca 2005 r. (Dz. U. Nr 164, poz. 1365) oraz w § 126 Statutu uchwalonego przez Senat UMK w dniu 30 maja 2006 r. i § 9 ust 3 pkt 1 Regulaminu Studiów UMK. wprowadzonego Uchwalą nr 26 Senatu UMK z 27 marca 2007 r.

Komisja Dyscyplinarna UMK dla Studentów orzeczeniem [...] z [...] sierpnia 2013 r. uniewinniła obwinioną od zarzutu dosypywania niedozwolonych preparatów do jedzenia i uznała ją za winną zaboru oraz niszczenia rzeczy, należących do M. M. wartości 450,00 zł, stosowania przemocy, agresji oraz wyzwisk wobec współlokatorek, tj. czynów wyczerpujących znamiona przewinienia dyscyplinarnego z art. 211 ust. 1 ww. ustawy z 27 lipca 2005 r. (Dz. U. Nr 161, poz. 1365) oraz § 126 Statutu oraz § 9 ust 3 pkt 1 Regulaminu Studiów, i za to z mocy art. 212 ww. ustawy orzekła karę nagany.

W odwołaniu M. P. zarzuciła: obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia: § 13 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 6 grudnia 2006 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego wobec studentów, polegającą na niewydaniu postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec przekroczenia przez rzecznika dyscyplinarnego terminu do prowadzenia postępowania wyjaśniającego; § 16 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, polegającą na niedoręczeniu przez Przewodniczącego składu orzekającego odpisu wniosku rzecznika dyscyplinarnego o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i o ukaranie, co naruszyło jej prawo do należytego przygotowania się do rozpraw oraz uniemożliwiło złożenie odpowiedzi na pismo procesowe; art. 399 § 1 kpk, polegającą na nieuprzedzeniu o możliwej zmianie kwalifikacji prawnej zarzucanego czynu, określonego w postanowieniu o przedstawieniu zarzutów zmienionego we wniosku z 15 kwietnia 2013 r. o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i ukaranie, w konfrontacji z czynem przypisanym w zaskarżonym orzeczeniu; § 25 ust. 1 pkt 1, 4 i 5 ww. rozporządzenia z 6 grudnia 2006 r., polegającą na niewskazaniu dat rozpoznania sprawy oraz miejsca i daty popełnienia zarzucanego czynu, a także nieokreśleniu podstawy prawnej orzeczonej kary nagany; art. 424 §1 pkt 1 i 2 kpk, poprzez niewskazanie w uzasadnieniu orzeczenia dowodów dot. rzekomego "stosowania przemocy, agresji", oraz niewyjaśnieniu podstawy prawnej orzeczenia, w tym ustosunkowania się jej do wniosków końcowych. Zarzuciła także błędy w ustaleniach faktycznych: nieuwzględnienie wszystkich faktów wynikających z przeprowadzonych dowodów, oparcie orzeczenia na okolicznościach nieudowodnionych i wniosła o uchylenie orzeczenia i umorzenie postępowania.

Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna orzeczeniem z [...] stycznia 2014 r. – [...] uchyliła zaskarżone orzeczenie i uznała obwinioną winną tego, że w listopadzie 2012 r. podczas pobytu w ramach programu Erasmus na Wydziale Prawa Uniwersytetu w G. zniszczyła rzeczy należące do M. M. wartości 450,00 zł oraz stosowała wyzwiska wobec współlokatorek, tj. czynu wyczerpującego znamiona przewinienia dyscyplinarnego z art. 211 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i za to z mocy art. 212 pkt 2 tej ustawy orzekła karę nagany. Wg Komisji brak dowodów na to, że obwiniona dokonała zaboru rzeczy, używała środka "Laxante" dla celów pokrzywdzenia współlokatorów i stosowała wobec nich agresję i dlatego pominęła to w opisie czynu. Nie zmienia to faktu, że zachowanie obwinionej wypełnia znamiona przewinienia czynu dyscyplinarnego, bowiem obwiniona wyzwała w sposób urągający godności studenta współlokatorkę i zniszczyła mienie współlokatorek na kwotę 450 zł, co wystarcza, by stwierdzić, że dokonała czynów uchybiających godności studenta i ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną, co ustalono w oparciu o wyjaśnienia obwinionej, zeznania świadka oraz dowody z dokumentów. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, Komisja stwierdziła, że terminy wskazane w § 4 rozporządzenia z 6 grudnia 2006 r. mają charakter instrukcyjny. Ich przekroczenie nie powoduje negatywnych skutków prawnych dla całego postępowania w postaci jego umorzenia i trudno wyobrazić sobie sytuację, w której ich przekroczenie mogłoby mieć wpływ na treść orzeczenia. Konieczność przeprowadzenia wszystkich dowodów w postępowaniu wyjaśniającym jest warunkiem koniecznym dla prawidłowego zakończenia tego postępowania. Brak przeprowadzenia wszystkich dowodów ze względu na maksymalny czas trwania postępowania wyjaśniającego mogłoby stanowić obrazę przepisów postępowania i mieć wpływ na treść orzeczenia. Odnosząc się do zarzutu obrazy § 16 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, to wg Komisji zarzut również jest bezzasadny. Przewodnicząca Komisji Dyscyplinarnej doręczyła obwinionej wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego na rozprawie w dniu 14 czerwca 2013 r. i przerwała rozprawę do dnia 21 czerwca 2013 r., by obwiniona mogła zapoznać się z nim; tak więc obwiniona miała możliwość przygotowania się do obrony i jej prawa nie zostały naruszone. Odnosząc się do zarzutu obrazy art. 399 § 1 k.p.k., zdaniem Komisji zarzut jest także bezzasadny. Art. 211 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym przewiduje, że studenci ponoszą odpowiedzialność dyscyplinarną za naruszenie przepisów obowiązujących w uczelni oraz za czyny uchybiające godności studenta. Jest to jedyna kwalifikacja prawna, na podstawie której można dochodzić odpowiedzialności dyscyplinarnej studentów. W związku z tym zmiana kwalifikacji prawnej jest ograniczona do jednego z dwóch typów czynu stanowiącego przewinienie dyscyplinarne. Zmiana kwalifikacji prawnej nie miała miejsca. Zarówno w postanowieniu o przedstawieniu zarzutów, wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i o ukaranie, jak i w zaskarżonym orzeczeniu jest mowa o przewinieniu dyscyplinarnym z art. 211 ust. 1 ustawy. Nie jest możliwe pociąganie do odpowiedzialności dyscyplinarnej na innej podstawie niż z art. 211 ust. 1. Powołanie się na inne przepisy wynikające czy to z ustawy, rozporządzenia, czy ze przepisów obowiązujących w uczelni nie ma żadnego znaczenia i nie może negatywnie wpływać na orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej. Treść zarzutów jest w postanowieniu z [...] lutego 2013 r. oraz wniosku z 15 kwietnia 2013 r. taka sama. Na tej też podstawie wydała orzeczenie Komisja w I instancji. Odnosząc się do zarzutu obrazy § 25 ust. 1 pkt 1, 4 i 5 rozporządzenia, Komisja Odwoławcza stwierdzając, że zarzut jest bezzasadny wskazała, że prawdą jest, że w zaskarżonym orzeczeniu nie ma podanych dat rozpoznania sprawy. Nie mogło to jednak mieć wpływu na treść orzeczenia, w którym wskazano miejsce i czas przewinienia dyscyplinarnego i wskazano na art. 212 ustawy jako podstawę prawną orzeczonej kary. W tym stanie rzeczy mając na uwadze § 31 ust. 1 ww. rozporządzenia z 6 grudnia 2006 r. po myśli którego Komisja Odwoławcza nie ma mocy do zmiany zaskarżonego orzeczenia, należało uchylić zaskarżone orzeczenie w całości i orzec co do meritum. Zdaniem Komisji Odwoławczej obwiniona dopuściła się jednego czynu wypełniającego znamiona przewinienia dyscyplinarnego, podzielając zdanie Komisji Dyscyplinarnej, że obwiniona nie dopuściła się czynów, o których mowa w pkt 1 uchylonego orzeczenia. Zdaniem Komisji Odwoławczej przejrzyste i staranne sporządzenie sentencji orzeczenia nakazywało pominąć nieudowodnione zachowania w opisie czynu, względnie wskazać w opisie czynu, które z okoliczności nie zostały udowodnione i w zw. z tym obwiniona nie ponosi odpowiedzialności.

Składając skargę M. P. zarzuciła obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, poprzez: nieuwzględnienie w uzasadnieniu orzeczenia braku możliwości realizacji przez nią prawa z art. 175 § 2 k.p.k. i nieuwzględnienie wątpliwości Komisji co do stanu jej poczytalności oraz nieuzupełnienie postępowania dowodowego poprzez powołanie biegłych psychiatrów celem ustalenia jej poczytalności w chwili popełnienia zarzucanego czynu oraz błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, poprzez: błędną ocenę materiału dowodowego w zakresie: zniszczenia mienia współlokatorek na kwotę 450,00 zł. Podnosząc te zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie orzeczenia, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania.

Odpowiadając na skargę Komisja wniosła o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej, gdyż orzeczenie nie narusza prawa, bowiem zostało podjęte w okolicznościach faktycznych, które nie budzą wątpliwości. Zarzut naruszenia prawa do obrony jest gołosłowny. Również zarzuty nieuwzględnienia wątpliwości co do poczytalności obwinionej oraz nieuzupełnienia postępowania dowodowego poprzez powołanie biegłych są nieuzasadnione. Komisja nie miała żadnych wątpliwości co do poczytalności obwinionej. Zarówno akta sprawy, jak i zachowanie się obwinionej w toku postępowania i jej aktywne uczestnictwo, nie wskazywało na jakiekolwiek wątpliwości co do jej poczytalności. Także zarzut błędnej oceny materiału dowodowego nie jest zasadny, bowiem akta sprawy jednoznacznie wskazują, że rodzina obwinionej sama uznała, że kwota 450 zł odpowiada wartości zniszczonego mienia i tą też kwotę przelała na rzecz osoby poszkodowanej.

Rozpoznając sprawę Sąd wskazał, że zgodnie z art. 3 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy administracyjne orzekają także w sprawach o których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki przewidziane w tych przepisach.

Taką ustawą szczególną jest ustawa z 27 maja 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2012 r., poz. 572). Przepis art. 221 stanowi, że od prawomocnego orzeczenia odwoławczej komisji dyscyplinarnej służy skarga do sądu administracyjnego i że zaskarżeniu podlega prawomocne orzeczenie odwoławczej komisji dyscyplinarnej.

W świetle przywołanych wyżej przepisów obowiązującego prawa, orzeczenia odwoławczej komisji dyscyplinarnej nie są, podobnie jak orzeczenia komisji dyscyplinarnych, decyzjami administracyjnymi ani nawet aktami administracyjnymi. Wydane zostają nie w trybie przepisów postępowania administracyjnego, ale w trybie przepisów Kodeksu postępowania karnego, do którego odsyła art. 223 ww. ustawy. Jest to spowodowane tym, że celem postępowania dyscyplinarnego jest orzekanie o winie i karze. Oznacza to, że odwoławcza komisja dyscyplinarna orzeka na podstawie przepisów prawa o szkolnictwie wyższym, a w sprawach w niej nieuregulowanych - w trybie odpowiednio stosowanych przepisów Kodeksu postępowania karnego. O zasadności skargi sąd orzeka w formie wyroku. Treść wyroku jest ściśle powiązana z katalogiem skarg określonych w art. 3 § 2 Ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i w przepisach szczególnych. Prawo o szkolnictwie wyższym nie przewiduje szczególnej formy wyroku sądu administracyjnego; w wypadku nieuwzględnienia skargi mają zastosowanie przywołane wyżej przepisy ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Sąd administracyjny nie ocenia – co należy szczególnie w tym miejscu mocno podkreślić - czy orzeczenie jest słuszne, a tylko czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Przedmiotem sądowej oceny jest prawidłowość prowadzenia przez organy postępowania dyscyplinarnego oraz zgodności z prawem wydanego orzeczenia w wyniku tego postępowania. W razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala - art. 151 Ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że odpowiedzialność dyscyplinarną studentów realizują przepisy rozdziału 6 przywoływanej ustawy z 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym w przepisach art. 211-225 oraz przepisy wykonawcze wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 224 i 225 tej ustawy. Oprócz tych regulacji także i przepisy ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (z wyłączeniem art. 82) do którego odsyła ustawodawca w art. 223 ustawy z 27 lipca 2005 r., nakazując ich stosowanie, zastrzegając, że przepisy te należy stosować odpowiednio.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, oznacza to także, że ustawodawca w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym w zakresie prawa karnego, odsyła tylko do prawa karnego procesowego a nie prawa karnego materialnego. Stąd też nie mają tak istotnego znaczenia zarzuty skarżącej dotyczące ustalenia wartości zniszczonego mienia. Zarzuty takie miałyby istotne znaczenie w postępowaniu karnym w wypadku postawienia przez oskarżyciela publicznego zarzutu z kodeksu karnego, gdzie kwestie dotyczące wartości mienia mają istotne znaczenie w odniesieniu do czynów, które doktryna prawa karnego określa mianem tzw. czynów przepołowionych, a także mają wpływ na rodzaj i wysokość orzekanej kary.

Wskazane wyżej przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym zawierają w sobie zarówno przepisy prawa materialnego jak i przepisy procesowe uzupełnione odesłaniem do przepisów procedury uregulowanej przepisami Kodeku postępowania karnego.

W związku z tym Sąd pierwszej instancji stwierdził, że przepisem prawa materialnego są przepisy art. 221 i 212 tej ustawy. Stanowią one, że za naruszenie przepisów obowiązujących w uczelni oraz za czyny uchybiające godności studenta student ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną przed komisją dyscyplinarną albo przed sądem koleżeńskim samorządu studenckiego. Za ten sam czyn student nie może być ukarany jednocześnie przez sąd koleżeński i komisję dyscyplinarną. Karami dyscyplinarnymi są: upomnienie; nagana; nagana z ostrzeżeniem; zawieszenie w określonych prawach studenta na okres do jednego roku; wydalenie z uczelni.

W ocenie Sądu, zadaniem Komisji Dyscyplinarnych obu instancji nie było więc badanie i ustalenie czy obwiniona dopuściła się przestępstwa, ale badanie odpowiedzialności w zakresie naruszenia przepisów obowiązujących w uczelni oraz czy dopuściła się czynu uchybiającego godności studenta.

Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę na treść ślubowania, które złożyła skarżąca rozpoczynając studia na UMK w Toruniu, które brzmi: "Podejmując studia w Uniwersytecie Mikołaja Kopernika i stając się członkiem społeczności akademickiej ślubuję uroczyście:

• rzetelnie zdobywać wiedzę i umiejętności,

• szanować prawa i obyczaje akademickie,

• całym swoim postępowaniem dbać o dobre imię Uniwersytetu i godność studenta oraz osób trzecich,

• przestrzegać zasad współżycia koleżeńskiego i przepisów obowiązujących w Uniwersytecie."

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, dodatkową ale bardzo istotną okolicznością jest w niniejszej sprawie, że zarzucane skarżącej zachowanie miało miejsce poza granicami Państwa Polskiego. W tym kontekście wskazanych przepisów rozpoznając skargę w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że zaskarżone orzeczenie mieści się w przepisach obowiązującego prawa tak materialnego jak i procesowego. Przy jego wydawaniu nie doszło bowiem do naruszenia obowiązującego prawa. Zebrano bowiem obszerny materiał dowodowy z pełnym poszanowaniem przepisów proceduralnych przed obu Komisjami, w tym również w zakresie realizacji wszelkich uprawnień w zakresie prawa do obrony i orzeczono karę dyscyplinarną przewidzianą prawem. Warto w szczególności zwrócić uwagę, że w toku postępowania przed Komisją Przewodnicząca Komisji Dyscyplinarnej doręczyła skarżącej wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego na rozprawie w dniu 14 czerwca 2013 r. i przerwała rozprawę do dnia 21 czerwca 2013 r., co umożliwiło jej zapoznanie się wnioskiem i przygotowanie obrony. Nadto z akt sprawy wynika, że skarżąca mogła ustosunkowywać się do każdego dowodu w sprawie, zadawała pytania i składała obszerne wyjaśnienia. Umożliwiono jej także składanie wniosków dowodowych, z czego skorzystała wnosząc o przesłuchanie swego ojca, który jednak odmówił składania zeznań (to również świadczy o przestrzeganiu obowiązującej procedury, skoro pouczono świadka o prawie odmowy zeznań).

W ocenie Sądu pierwszej instancji, wydając zaskarżone orzeczenie organ uzasadnił je zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi sporządzenia uzasadniania, wskazując m.in. jakie fakty uznał za udowodnione, na jakich oparł się dowodach, dlaczego nie dał wiary dowodom przeciwnym.

Zdaniem Sądu, oceniając materiał dowodowy, organ nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów, a rozstrzygnięcie swoje uzasadnił przekonywująco.

W tym stanie rzeczy dokonując oceny zaskarżonego orzeczenia na podstawie akt sprawy, stwierdziwszy iż nie narusza ono obowiązującego w chwili jego wydania prawa – na podstawie przywołanych już przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi w zw. z art. 151 tej ustawy Sąd skargę oddalił.

M. P. wniosła od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparła na:

1. zarzucie naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

– naruszenia art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 i 2, art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez nieprawidłową kontrolę zaskarżonej decyzji, co doprowadziło do błędnego przyjęcia, że zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne mieści się w granicach obowiązującego prawa tak materialnego, jak i procesowego;

– naruszenia art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 i 2, art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez nieprawidłową kontrolę zaskarżonej decyzji pod kątem zgodności prowadzenia postępowania dyscyplinarnego w sprawie, w której stroną była skarżąca z przepisami Kodeksu postępowania karnego mającymi zastosowanie do postępowania dyscyplinarnego, w sytuacji, gdy w toku postępowania dyscyplinarnego miało miejsce naruszenie tych przepisów w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, wskazywane w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, tj. naruszenie art. 175 § 2 i art. 202 § 1 Kodeksu postępowania karnego;

– naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez nieuchylenie zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego w całości, lecz oddalenie skargi, mimo że orzeczenie to zostało wydane z naruszeniem art. 223 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i mających zastosowanie w sprawie przepisów Kodeksu postępowania karnego, tj. przepisów art. 175 § 2 i art. 202 § 1, w szczególności przez niepowołanie biegłych psychiatrów celem zbadania skarżącej, której zdrowie psychiczne było kwestionowane w postępowaniu w toku całego postępowania dyscyplinarnego, którego była ona stroną;

– naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez nieuchylenie zaskarżonej decyzji w całości, lecz oddalenie skargi, mimo że orzeczenie to zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego;

– naruszenia art. 141 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez zaniechanie wskazania i wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia, przez ogólnie, niewyjaśniające skarżącej przesłanek oddalenie skargi, poprzestanie, ze orzeczenie dyscyplinarne zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, mimo że skarżąca w skardze wskazała na istotne wadliwości uzasadnienia orzeczenia dyscyplinarnego, co doprowadziło do pozorności uzasadnienia zaskarżonego wyroku i niewyjaśnienie skarżącej zasadności zapadłego wyroku;

2. zarzucie naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i błędne zastosowanie przepisów art. 211 i art. 212 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym przez zastosowanie karny dyscyplinarnej niewspółmiernej, nieadekwatnej do zarzucanego skarżącej czynu i to w sytuacji nadto, gdy skarżąca swoim zachowaniem nie uchybiła godności studenta w rozumieniu art. 211, nie sprzeniewierzyła się zasadom współżycia i zwyczajom uniwersyteckim, a jej zachowanie nie przyniosło ujmy uczelni, a nadto w sytuacji, gdy poczytalność skarżącej byłą wyłączona nie jest możliwe ponoszenie przez nią odpowiedzialności za delikt dyscyplinarny, gdyż podstawą tej odpowiedzialności jest wina, która polega na ujemnej ocenie subiektywnej (podmiotowej) strony zachowania naruszającego jednej z obowiązków, a zatem podstawą odpowiedzialności dyscyplinarnej jest ustalenie, że działanie lub zaniechanie było w danej sytuacji naganne ze względu na towarzyszące mu okoliczności subiektywne (umyślność, niedbalstwo, lekkomyślność), wpływające ujemnie na wykonywanie służby studenta.

Na tych podstawach wnosiła o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania;

2. zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 ustawy z 26 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) nie jest zasadny. Art. 1 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych reguluje właściwość sądów administracyjnych, stanowiąc, że "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy nie uchylił się od sprawowania wymiaru sprawiedliwości, rozpoznając w trybie procesowym sprawę sądowoadministracyjną. Nie jest też zasadny zarzut naruszenia art. 1 § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, który stanowi: "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej". Sąd przeprowadził kontrolę zgodności z prawem materialnym i prawem procesowym zaskarżonego orzeczenia.

Nie jest też zasadny zarzut naruszenia art. 3 § 1 i § 2 i art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Art. 3 § 1 stanowi: "Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie". Art. 3 § 2 reguluje rodzaj skarg na działalności administracji publicznej. Sąd przeprowadził kontrolę zaskarżonego orzeczenia i w następstwie rozstrzygnął o podstawach prawnych zastosowania środka wobec zaskarżonego orzeczenia, rozpoznając sprawę w granicach wyznaczonych regulacją prawną w art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie można zatem zarzucić naruszenia przepisów postępowania. Brak zasadności zarzutu naruszenia art. 3 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, jak zasadnie wywiódł Sąd, z faktu, że w rozpoznawanej sprawie sądowoadministracyjnej, podstawą właściwości sądu administracyjnego jest regulacja w ustawie szczególnej – ustawie z 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.). Zgodnie z art. 221 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym "Od prawomocnego orzeczenia odwoławczej komisji dyscyplinarnej służy skarga do sądu administracyjnego". Zastosowania ma art. 3 § 3 ani art. 3 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ma to istotne znaczenia dla zasadności wyprowadzenia podstaw kasacyjnych.

Odrębny rodzaj skargi, wnoszonej na podstawie przepisów ustaw szczególnych powoduje, że nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, regulującego podstawę prawną uwzględnienia skargi na decyzje i postanowienia. Przepis ten nie ma zastosowania do skarg wnoszonych na podstawie przepisów ustaw szczególnych, a zatem orzeczenia dyscyplinarnego, do których nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a zastosowania mają odpowiednie przepisy kodeksu postępowania karnego (art. 223 Kodeksu postępowania karnego).

Rozpoznając sprawę w granicach skonkretyzowanego zarzutu naruszenia art. 1 § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 134 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez naruszenie art. 175 § 2 i art. 202 § 1 Kodeksu postępowania karnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy przeprowadził kontrolę zgodności z prawem nie naruszając art. 175 § 2 i art. 202 § 1 Kodeksu postępowania karnego. Wywiedziony w uzasadnieniu podstaw kasacyjnych zarzut niezbadania zdrowia psychicznego przez niepowołania biegłych psychiatrów nie jest zasadny. Dla oceny dopuszczalności powołania opinii biegłych lekarzy psychiatrów w postępowaniu dyscyplinarnym należy wskazać, że przepisy Kodeksu postępowania karnego mają odpowiednie zastosowanie. Odpowiednie, co oznacza, że należy ustalić czy można je stosować wprost, czy odpowiednio ze względu na charakter prawny danego postępowania, czy też nie ma przepis prawa w danym postępowaniu zastosowania. Dla oceny dopuszczalności zastosowania art. 202 § 1 Kodeksu postępowania karnego podstawowe znaczenia m preambuła ustawy z 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (tj. Dz. U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1375 z zm.) w brzmieniu: "(...) zdrowie psychiczne jest fundamentalnym dobrem osobistym człowieka (...)", dobro to podlega szczególnej ochronie. W doktrynie procesu karnego i w orzecznictwie sądowym podkreśla się, że jest to sfera życia ludzkiego niezwykle intymna, ingerencja w którą powinna być zawsze wynikiem szczególnej wrażliwości i przemyślanymi działaniami organów orzekających. Konsekwentnie przyjmuje się, że "badanie stanu zdrowia psychicznego oskarżonego nie powinno stanowić reguły, lecz przeciwnie – powinno zawsze wynikać z konkretnych okoliczności, wskazujących na możliwość wystąpienia zaburzeń psychicznych (...). Dowód z opinii biegłych lekarzy pscyhiatrów dopuszcza, wydając w tym przedmiocie postanowienie, tylko sąd albo w postępowaniu przygotowawczym – prokurator, a w wypadku gdy to ostatnie postępowanie prowadzi inny uprawniony do tego organ, postanowienie tym przedmiocie wydaje prokurator nadzorujący takie postępowanie" (L.K. Paprzycki, Komentarz aktualizowany do art. 202 Kodeksu postępowania karnego, LEX/el 2015). Według art. 202 § 1 Kodeksu postępowania karnego: "W celu wydania opinii o stanie zdrowia psychicznego oskarżonego sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, powołuje co najmniej dwóch biegłych lekarzy psychiatrów". Art. 202 § 1 Kodeksu postępowania karnego ze względu na ingerencję w fundamentalne dobro osobiste człowieka, należy stosować tylko w postępowaniu, którym orzekają organy powołane do sprawowania wymiaru sprawiedliwości. W postępowaniu dyscyplinarnym art. 202 § 1 Kodeksu postępowania karnego nie ma zastosowania.

Nie jest zatem zasadny zarzut naruszenia art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej do Spraw Studentów Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu z [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej nie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania.

Zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i błędne zastosowanie przepisów art. 211 i art. 212 pkt 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym nie jest zasadny. W sprawie prawidłowo ustalono przedmiot odpowiedzialności dyscyplinarnej studenta – uchybienie godności studenta. Zasadnie Sąd wywiódł przesłanki ustalenia godności studenta oraz dodatkową istotną okoliczność – znaczenie zachowania skarżącej poza granicami Państwa Polskiego. Właściwie zatem Sąd ocenił przesłanki naruszenia godności studenta przez skarżącą, podczas pobytu w ramach programu Erasmus na Wydziale Prawa w Grenadzie. Nie został też naruszony art. 212 pkt 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym. Art. 212 pkt reguluje rodzaje kar dyscyplinarnych, wprowadzając katalog zamknięty. Katalog kar dyscyplinarnych jest usystematyzowany według dolegliwości – od najłagodniejszej do najsurowszej. Wobec skarżącej zastosowano karę usystematyzowaną na miejscu drugim, po karze najłagodniejszej – karze upomnienia. Nie można zatem uznać za zasadny zarzut naruszenia art. 212 pkt 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym. Rodzaj czynu naruszenia godności studenta podczas pobytu i odbywania studiów w ramach programu Erasmus na Wydziale Prawa w Grenadzie zastosowana kara jest w pełni współmierna do przedmiotu naruszonego obowiązku. Kontrola Sądu zastosowania art. 211 i art. 212 pkt 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym jest zgodna z prawidłową wykładnią i zastosowaniem do stanu faktycznego sprawy.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uzasadnienie wyroku odpowiada przepisom prawa.

W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie, na mocy art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.