Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 456/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2015-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 19 w zw. z § 18 ust.1 pkt 1 lit. c oraz § 2 ust. 3,
journal: Dz.U. 2013 poz 461
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb  Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - tekst jednolity
article: art. 28 ust. 2, 3, 3a, ust. 3 pkt 1-6
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
article: par. 3, par. 3 ust. 1 pkt 1,
journal: Dz.U. 2012 poz 1356
law: Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 1, 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska (spr.), Sędzia WSA Mirosław Surma, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2015 r. sprawy ze skargi A.W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata M. D. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej - Zakład; organ) decyzją z dnia [...] r. NR [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia A. W. (dalej – wnioskodawca, strona) składek na ubezpieczenie własne płatnika składek.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że A. W. w okresie od 2 czerwca 2003 r. do 30 czerwca 2003 r. był zgłoszony do ubezpieczeń z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalność gospodarczej w zakresie centrów telefonicznych i usług pocztowych. Następnie od 15 września 2005 r. podjął ponownie działalność w zakresie pośrednictwa w usługach telekomunikacyjnych na podstawie wpisów do ewidencji działalności gospodarczej z 12 września 2005 r., 20 sierpnia 2010 r. oraz 31 grudnia 2011 r.

Z uwagi na niedopełnienie ustawowego obowiązku opłacania składek ubezpieczeniowych, na koncie wnioskodawcy jako płatnika składek figuruje zadłużenie obejmujące należności za ubezpieczenie własne jak i zatrudnianych pracowników.

Wnioskiem z 6 listopada 2011 r. A. W., zwrócił się do Dyrektora Oddziału ZUS w K. o umorzenie całości zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek z powodu trudnej sytuacji finansowej uniemożliwiającej spłatę zadłużenia.

Decyzją z [...] r. nr [...] Zakład odmówił umorzenia należności będących przedmiotem postępowania. W uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy A. W. powołał się na trudną sytuację materialną

i rodzinną swoją oraz ojca podnosząc, że podstawą prawną prowadzonego postępowania winien być art. 28 ust 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U z 2015 r., poz. 121) dalej – ustawa s.u.s

i Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca

2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141 poz. 1356) dalej – rozporządzenie.

Rozpoznając ponownie sprawę Zakład wskazał, że w postępowaniu pierwszej instancji ustalono, że A. W. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą od ponad 9 lat. Jego dochód wyniósł odpowiednio za 2011 r. - 49.678,68 zł, za 2012 r. - 15,953,88 zł, natomiast za 2013 r. firma wnioskodawcy wykazała stratę w wysokości 29.817,69 zł. Z zeznania PIT za 2014 r. wynika, że w roku ubiegłym firma A. W. uzyskała dochód w wysokości 4.673,72 zł. Ponadto organ ustalił, że A. W. posiada liczne zobowiązania finansowe m.in. z tytułu pożyczki gotówkowej zaciągniętej w Credit Agricole Bank Polska S.A., z tytułu podatku VAT, zaległość czynszową za lokal użytkowy, zadłużenie w opłatach za gaz, Vectra S.A., Polsat Cyfrowy Sp. z o.o., wobec kontrahenta Coma Consulting oraz w stosunku do osób fizycznych. Z poczynionych ustaleń wynika, że wnioskodawca nie figuruje jako właściciel, współwłaściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości na terenie powiatu. Zgodnie z oświadczeniem, jest właścicielem samochodu osobowego Ford Focus z 2005 r., którego wartość rynkowa została przez niego oszacowana na kwotę około 10.000 zł., przy czym pojazd ten jest niezbędny do wykonywania działalności gospodarczej. Z kompleksowego systemu informatycznego ZUS wynika, że poza działalnością gospodarczą A. W. nie posiada innych tytułów do ubezpieczeń, nie pobiera świadczeń ani zasiłków z ubezpieczenia społecznego, nie korzysta z pomocy społecznej ani z dotacji innych instytucji pomocowych. Ponadto organ ustalił, że wnioskodawca jest kawalerem prowadzącym jednoosobowe gospodarstwo, nie ma innych osób na swoim utrzymaniu. Zgodnie ze zgromadzoną dokumentacją i oświadczeniem wnioskodawcy jego stałe miesięczne wydatki z tytułu wynajmu pokoju, opłat za media, leczenie i żywność wynoszą około 1.235 zł, natomiast łączna rata z tytułu spłaty pożyczki i kredytu bankowego wynosi 1.200 zł miesięcznie. Wnioskodawca uzyskuje stałe wsparcie finansowe od rodziców i siostry, a także pomoc w postaci artykułów żywnościowych od ojca. Za lata 2013 i 2014, wobec braku dochodów z działalności koszty, utrzymania i spłaty wnioskodawcy zobowiązań finansowych ponosiła rodzina i pomoc ta musiała kształtować się na poziomie 2.435zł miesięcznie. Zakład podkreślił, że strona nie dołączyła żadnej dokumentacji ani oświadczeń odnośnie swojej sytuacji zdrowotnej oraz nie udokumentowała posiadania orzeczenia o niepełnosprawności lub borykania się z chorobami przewlekłymi, które powodowałyby konieczność ponoszenia wydatków na leczenie.

W ocenie organu w przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek

warunkujących umorzenie należności wynikające z art. 28 ust. 2 i 3 oraz art. 28 ust.3a ustawy s.u.s.

Organ stwierdził, że w oparciu o art. 28 ust. 2 i ust. 3, w związku z art. 32 ustawy s.u.s, Zakład może umorzyć w całości lub w części należności z tytułu składek tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi wyłącznie w przypadkach wymienionych enumeratywnie w ustawie. Umorzenie należności z tytułu składek ma charakter wyjątkowy i winno być uzasadnione zaistnieniem ściśle określonych przesłanek zaś wszelkie odstępstwa od tej zasady muszą być uzasadnione zaistnieniem szczególnych okoliczności, z których jednoznacznie wynika, że nie tylko w chwili obecnej ale także w przyszłości nie będzie możliwości odzyskania należności. W ocenie Zakładu, w rozpatrywanej sprawie taka sytuacja nie zachodziła. Zadłużenie będące przedmiotem niniejszego postępowania nie było objęte żadną formą egzekucji, tym samym żaden organ egzekucyjny nie miał możliwości wypowiedzenia się co do ściągalności lub braku ściągalności zadłużenia. Składnikiem majątkowym z którego można by prowadzić egzekucję stanowił samochód osobowy. W związku z tym brak było podstaw zarówno formalnych jak i merytorycznych do podjęcia decyzji o umorzeniu wnioskowanej należności z tytułu składek w oparciu o wyżej wskazaną podstawę prawną.

Wobec nie stwierdzenia całkowitej nieściągalności zadłużenia, organ rozpatrzył wniosek w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy s.u.s., dający możliwość umorzenia zaległości pomimo braku całkowitej nieściągalności. Organ przytoczył treść art. 28 ust. 3a ustawy oraz § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia, wskazujące przypadki, wystąpienie których pozwala uznać, że zobowiązany nie jest w stanie uregulować zadłużenia bez wywołania zbyt ciężkich skutków zarówno dla siebie i rodziny. W ocenie organu wnioskodawca nie wykazał spełnienia powołanych w rozporządzeniu przesłanek. Pomimo powoływania się przez stronę na liczne problemy zdrowotne zarówno własne jak i ojca, brak jest jakiegokolwiek dokumentu lub orzeczenia o niepełnosprawności, które potwierdzałoby konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny. W ocenie organu wnioskodawca nie udowodnił też, że konieczność sprawowania opieki na chorym ojcem uniemożliwia mu zarobkowanie, a to właśnie okoliczność pozbawienia możliwości zarobkowania w związku ze sprawowaniem opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, jest wskazana w rozporządzeniu. Rezygnacja z możliwości ubiegania się o pomoc z opieki społecznej, na którą powoływał się A. W., jest wyłącznie decyzją wnioskodawcy i nie może stanowić przesłanki przemawiającej za umorzeniem należności z tytułu składek. Działalność gospodarcza jest zawsze prowadzona na własne ryzyko, które ponosi przedsiębiorca, gdyż to na płatniku spoczywają obowiązki względem różnych instytucji związane z opłacaniem należności publicznoprawnych. Ustawowym obowiązkiem Zakładu jest dochodzenie należności składkowych z wykorzystaniem wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Umorzenie zaległych składek byłoby wyrazem definitywnej rezygnacji ZUS z możliwości ich egzekwowania. Publicznoprawny charakter należności składkowych oraz cele, na które są one przeznaczone obligują Zakład do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi oraz podejmowania rozstrzygnięcia po zestawieniu interesu zobowiązanego z interesem ogólnospołecznym. Zakład jako wierzyciel nie ma swobody w dysponowaniu wierzytelnością, bowiem system ubezpieczeń społecznych ma charakter powszechny i opiera się na zasadzie solidaryzmu. Środki finansowe z jakich wypłacane są świadczenia pochodzą głównie ze składek osób podlegających ubezpieczeniom i służą zaspakajaniu przez państwo ochrony socjalnej poprzez zagwarantowanie świadczeń na rzecz obywateli m.in, z tytułu ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych, z powodu bezrobocia oraz niewypłacalności pracodawców. Tym samym w przypadku, gdy składki na określone fundusze nie są odprowadzane, ciężar ich uiszczenia jest przerzucany na ogół społeczeństwa.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Kielcach złożył A. W., wnosząc jednocześnie o sądowe rozpatrzenie swojego wniosku. Zarzucił, że Zakład w sposób nieodpowiedni zinterpretował zaistniałe fakty, co mogło mieć wpływ na wynik postępowania umorzeniowego. W jego ocenie Zakład błędnie zinterpretował, że skarżący otrzymuje pomoc finansową od rodziny w wysokości 2.435zł miesięcznie, gdy pomoc ta faktycznie wynosiła około 200 zł miesięcznie lub opierała się na dostarczaniu artykułów żywnościowych. Nie zgodził się ze stwierdzeniem Zakładu, że nie została spełnia żadna z przesłanek wyrażonych w rozporządzeniu. Zdaniem skarżącego, z uwagi na brak majątku zachodzi całkowita niemożność ściągnięcia składek, zaś dochód z pracy zarobkowej, po obciążeniu spłatą zaległych składek w obecnej sytuacji uniemożliwia skarżącemu i jego rodzinie zaspokojenie podstawowych potrzeb.

Skarżący powołał się ponadto na fakty, które uległy zmianie. Powołując się na brak perspektyw na wyprowadzenie firmy ze złej kondycji finansowej - za okres od stycznia do czerwca 2015 r. firma odnotowała stratę w wysokości 7396 zł – został zmuszony do zamknięcia prowadzonej działalności z dniem 30 czerwca 2015 r. Obecnie posiada status bezrobotnego. Konieczność sprawowania całodobowej opieki nad rodzicami, z uwagi na pogorszenie się ich stanu zdrowia, szczególnie stanu zdrowia mamy, uniemożliwia mu podjęcie pracy zarobkowej.

W odpowiedzi na skargę Zakład wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

W uzupełnieniu skargi, pismem z 26 października 2015 r. A. W. zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a, poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego w zakresie sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego, dowolnej ocenie przesłanek całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek a także przesłanek umorzenia określonych w § 3 rozporządzenia. W oparciu o powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Zdaniem skarżącego powołana przez Zakład okoliczność, że nie prowadzono wobec niego postępowania egzekucyjnego i tym samym żaden organ nie stwierdził braku majątku, nie stanowi żadnej z przesłanek wyrażonych w art. 28 ust 2 i 3 ustawy. Ponadto zarzucił, że organ nie wyjaśnił, czy sytuacja skarżącego pozwala na spłacenie zaległych składek z tytułu ubezpieczenia bez uszczerbku dla egzystencji. Zdaniem skarżącego zapłata należności z tytułu składek pozbawiłaby jego oraz rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Jednocześnie zarzucił uzasadnieniu decyzji brak wnikliwej i rzetelnej analizy wszystkich okoliczności sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Stan faktyczny ustalony przez organ znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te Sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe.

Organ prawidłowo wskazał na materialno-prawną podstawę umorzenia należności składkowych, jaką jest art. 28 ust. 2, 3 i 3a ustawy s.u.s. Powołany przepis stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, jednocześnie wskazując na przypadki w których ona zachodzi. Ponadto, w związku z tym, że sprawa dotyczy należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonego będącego równocześnie płatnikiem tych składek, pomimo braku całkowitej nieściągalności, organ ma możliwość umorzenia tych należności także w innych uzasadnionych przypadkach. Na te uzasadnione przypadki wskazuje § 3 rozporządzenia. Z powyższego wynika, że kwestią pierwszorzędną dla uruchomienia postępowania w sprawie umorzenia zaległości jest ustalenie czy w sprawie zachodzi całkowita nieściągalność należności, tzn. czy występuje jedna z okoliczności wskazanych w art. 28 ust. 3 pkt 1 – 6 ustawy s.u.s.

Zdaniem Sądu, organ w sposób prawidłowy ustalił, że żadna z opisanych w ww. przepisie okoliczności nie zachodzi. Należności nie były dotąd przedmiotem dochodzenia na drodze egzekucji. W aktach sprawy brak jest dokumentu, w którym naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Nadto, jak wskazał organ posiadany przez skarżącego majątek – samochód osobowy daje możliwość prowadzenia skutecznej egzekucji.

Wobec ustalenia braku przesłanki nieściągalności ZUS przeprowadził postępowanie w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia w kierunku ustalenia sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącego, co mogłoby wyjaśnić czy przypadek skarżącego jest tym właśnie uzasadnionym, o którym wspomina przepis, a przede wszystkim czy ustalone okoliczności świadczą o tym, że skarżący nie jest w stanie opłacić tych należności bez spowodowania zbyt ciężkich skutków dla siebie i swojej rodziny. Sformułowany w przepisie § 3 rozporządzenia katalog (niezamknięty) sytuacji pozwalających na umorzenie należności ze względu na stan majątkowy, sytuację rodzinną wskazuje, że powinno mieć ono zastosowanie w sytuacjach wyjątkowych, takich jak groźba pozbawienia zobowiązanego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia; przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny. Przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie należności z tytułu składek obowiązkiem organu jest ocenić, czy pomiędzy obowiązkiem zapłaty składek i możliwościami egzystencyjnymi zobowiązanego istnieje związek tego rodzaju, że zapłata składek spowoduje zagrożenie możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych dłużnika i jego rodziny, w tym możliwości uzyskiwania dochodu, prowadzenia działalności gospodarczej. Organ odmawiając zastosowania instytucji umorzenia jest zobowiązany wykazać, że okoliczności konkretnej sprawy nie uzasadniają potraktowania jej w sposób szczególny. W celu prawidłowego zastosowania art. 28 ust. 3a ustawy s.u.s. niezbędne jest zbadanie sytuacji finansowej strony, na którą oprócz wysokości osiąganych dochodów wpływ ma także wielkość stałych obciążeń.

Należy przy tym wskazać, że z treści wskazanych przepisów wynika, że organ przy rozpatrywaniu sprawy i wydaniu rozstrzygnięcia korzysta ze swobody uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia. Może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanki uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Rozstrzygnięcie organu nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 kpa), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa), zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 kpa. Z kolei sądowej kontroli legalności decyzji podlega prawidłowość przeprowadzonego postępowania oraz badanie formalne decyzji, nie zaś zasadność jej wydania. O uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają bowiem organy administracji, co w tym przypadku oznacza, że rozstrzygnięcie co do umorzenia przedmiotowych należności należy do kompetencji organu.

Dokonując kontroli legalności decyzji, polegającej na prawidłowości przeprowadzonego postępowania oraz formalnym badaniu decyzji, Sąd stwierdził, że organ sprostał stawianym mu wymaganiom. W celu ustalenia stanu faktycznego przeprowadził postępowanie wyjaśniające ustalając sytuację finansową, zdrowotną i rodzinną skarżącego, a przede wszystkim, istotne w sprawie, posiadany majątek, jego dochody i wydatki.

Organ ustalił, że skarżący nie ma nikogo na utrzymaniu, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego majątek stanowi samochód osobowy marki Ford Focus z 2005 r. o wartości około 10.000 zł, wykorzystywany przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Z prowadzonej działalności gospodarczej skarżący uzyskał dochód odpowiednio w 2011 r. w wysokości 49.678,68 zł, za 2012 r. 15.953 zł, za 2013 r. stratę w wysokości 29.817 zł, zaś za 2014 r. dochód 4.673,72 zł. Ponoszone przez skarżącego wydatki związane z wynajęciem pokoju, opłatami zażywność, leczenie, media stanowią kwotę około 1235 zł, z ponadto skarżący ponosi wydatki na z tytułu spłaty kredytu bankowego oraz pożyczki w wysokości 1200 zł miesięcznie. Organ wskazał, że według oświadczenia skarżącego złożonego do wniosku otrzymuje stałe wsparcie finansowe od rodziców i siostry oraz pomoc w postaci artykułów żywnościowych od ojca.

Powyższe ustalenia doprowadziły organ do wniosku, że nie istnieją podstawy do umorzenia zaległości skarżącego także na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy s.u.s. w zw. § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia; skarżący nie wykazał przesłanek wskazanych w tym przepisie. W ocenie Sądu organ był uprawniony do takiej oceny, zwłaszcza, w sytuacji prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej. Zasadnie organ podnosi, że mimo eksponowania przez skarżącego faktu choroby ojca, nie wykazał on by konieczność sprawowania opieki nad ojcem, uniemożliwiała mu prowadzenie działalności gospodarczej. Także mimo powoływania się przez skarżącego na problemy zdrowotne – stany depresyjne skarżący nie przedłożył żadnej dokumentacji wskazującej na chorobę. Możliwość prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego nie jest zatem ograniczona ani chorobą ojca, (zwłaszcza, że skarżący na potwierdzenie choroby przedłożył dokumentacje chorobową z 2011 r.), ani chorobą skarżącego. Działalność gospodarcza, co zasadnie podnosi organ jest prowadzona na ryzyko przedsiębiorcy, z tym, że jak wynika z ustaleń organu, działalność w zakresie pośrednictwa w usługach telekomunikacyjnych przynosiła w latach 2011, 2012, 2014 dochód. Sam fakt wystąpienia straty w 2013 r. nie może być decydujący dla oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy, bowiem strata jest pojęciem księgowym, jej wystąpienie może być konsekwencją ponoszenia zwiększonych kosztów prowadzenia działalności. Uzyskanie przychodu w 2014 r. wskazuje, że wystąpienie straty miało charakter przejściowy. Rozstrzygnięcie ZUS uzasadnia również fakt, iż skarżący jest w stanie regulować zobowiązania wobec innych niż ZUS dłużników, skoro wskazuje wydatek 1200 zł jako spłatę kredytu oraz pożyczki. ZUS nie może rozpatrywać wniosku o umorzenie zaległości tylko pod kątem wsparcia socjalnego dla skarżącego i przyznawać pierwszeństwa zadłużeniu skarżącego wobec innych dłużników.

Zasadnie organ wskazał na publicznoprawny charakter należności składkowych. Umorzenie zaległych składek byłoby wyrazem definitywnej rezygnacji ZUS z możliwości ich egzekwowania. Zakład jako wierzyciel nie ma swobody w dysponowaniu wierzytelnością, bowiem system ubezpieczeń społecznych ma charakter powszechny i opiera się na zasadzie solidaryzmu. Cele na które są przeznaczone należności składkowe, obligują Zakład do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi oraz podejmowania rozstrzygnięcia po zestawieniu interesu zobowiązanego z interesem ogólnospołecznym.

Odnosząc się do zarzutu niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w zakresie sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego należy podnieść, że postępowanie w przedmiocie udzielenia ulgi jest inicjowane wnioskiem zobowiązanego i w jego interesie leży podanie do wiadomości organów rozpatrujących wniosek wszystkich okoliczności sprawy przemawiających za zrezygnowaniem z należności. Zdaniem Sądu, organ przeprowadził postępowanie zgodnie z przepisami prawa (art. 7, art. 77 § 1 kpa), rozpatrzył materiał dowodowy a wyciągnięte wnioski nie wychodzą poza granice zakreślone w art. 80 kpa. Organ dokonał ustaleń odnośnie sytuacji rodzinnej skarżącego, przyjmując na podstawie jego wyjaśnień, że jest osobą samotną, która nie ma nikogo na utrzymaniu, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jego sytuacji majątkowej. Proces rozumowania organu, oraz argumenty przemawiające za przyjęciem określonej oceny znajdują odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Nie jest tym samym zasadny zarzut naruszenia 107 § 3 kpa.

Należy wyraźnie podkreślić, że rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Ustawodawca pozostawiając organom uznanie w omawianej kwestii, wprowadza do systemu prawa administracyjnego swego rodzaju "luz decyzyjny", przejawiający się w możliwości (nie zaś konieczności) umorzenia tych należności. Nawet więc w przypadku wystąpienia przesłanki umorzenia należności, organ nie ma obowiązku udzielenia ulgi. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie odmowa umorzenia należności nie ma charakteru dowolnego. Samo zaś niezadowolenie skarżącego z treści wydanego rozstrzygnięcia oraz subiektywne przekonanie o zaistnieniu przesłanek przemawiających za umorzeniem należności nie może oznaczać, że przeprowadzone postępowanie było niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa.

W związku z zarzutami skargi należy też wyjaśnić, że Sąd dokonuje kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia na datę jego podjęcia przez organ i w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym. Eksponowane w skardze zmiany w sytuacji życiowej wnioskodawcy, tj. zamknięcie, z uwagi na brak perspektyw na wyprowadzenie firmy ze złej kondycji finansowej działalności gospodarczej z dniem 30 czerwca 2015 r., zarejestrowanie się przez skarżącego w charakterze bezrobotnego, pogorszenie się stanu zdrowia rodziców, niemożność samodzielnego funkcjonowania mamy i związaną z tym konieczność sprawowania całodobowej opieki uniemożliwiającą podjęcie przez niego jakiejkolwiek pracy zarobkowej, nie mogły być uwzględniane przy ocenie legalności decyzji, nie były bowiem znane organowi. Skarżący powołuje się na okoliczności, które miały miejsce po wydaniu decyzji. Okoliczności te mogą być podstawą ponownego ubiegania się o udzielenie ulgi w spłacie zaległości wobec ZUS. Wniosek w tym zakresie może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu, w szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów. Wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta bowiem z tzw. powagi rzeczy osądzonej.

Odnosząc się do wniosku skargi o sądowe rozpatrzenie wniosku należy wyjaśnić, że sądy administracyjne dokonują oceny legalności rozstrzygnięć organu, nie orzekają o prawach i obowiązkach stron, co w tym przypadku oznacza, że rozstrzygnięcie co do umorzenia przedmiotowych należności należy do wyłącznej kompetencji organu.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

Stosownie do § 19 w zw. z § 18 ust.1 pkt 1 lit. "c" oraz § 2 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U.2013.461.j.t.) Sąd ustalił wynagrodzenie w przedmiotowej sprawie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej w kwocie 295,20 zł w tym 55,20 zł tytułem VAT.