Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 865/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-07-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6041 Profilaktyka  i   rozwiązywanie  problemów alkoholowych, ustalanie liczby punktów sprzedaży,  zasad  usytuowania miejsc
Hasła tematyczne: Przeciwdziałanie alkoholizmowi
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 16, art. 34
journal: Dz.U. 2019 poz 1292
law: Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców - tekst jedn.
article: art. 9 z indeksem 4 pkt 4
journal: Dz.U. 2019 poz 2277
law: Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.
article: art. 107 par 1 pkt 6 i par.3 w zw. z art. 138 par 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit.c)
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 22 lipca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Jan Szuma Asesor WSA Robert Talaga (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2021 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi C. (Spółka Akcyjna) [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] sierpnia 2020 roku nr [...] w przedmiocie potwierdzenia statusu producenta napojów alkoholowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa W. z dnia [...] lutego 2020 roku, nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej C. (Spółka Akcyjna) [...] spółki kwotę [...](słownie: [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] października 2019 roku C. (Spółka Akcyjna) [...], powołując się na art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 roku – Prawo Przedsiębiorców (Dz.U. z 2019 r. poz. 1292 ze zm.) złożyła wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej przepisu art. 94 pkt 4 ustawy z dnia 26 października 1982 roku o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2019 roku poz. 2277 ze zm.) w trybie art. 34 ustawy z dnia 6 marca 2018 roku - Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2019 roku, poz. 1292 ze zm.). We wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej przedstawiono następujący stan faktyczny.

Wnioskodawca przedstawił model prowadzenia działalności gospodarczej przez podmioty wchodzące w skład grupy kapitałowej - Grupy C. , który zakładał rozdzielenie poszczególnych funkcji biznesowych pomiędzy następujące podmioty wchodzące w skład tej grupy kapitałowej:

- C. Sp. z o.o. - spółka prawa polskiego, działająca jako podmiot zakupujący napoje alkoholowe od podmiotu zagranicznego, jakim jest C. [...], zbywa zakupione od C. [...] napoje alkoholowe do hurtowników i przedsiębiorców prowadzących sprzedaż detaliczną;

- C. [...] - spółka prawa szwajcarskiego (przedsiębiorca zagraniczny, którego Oddziałem [...] jest Wnioskodawca), zlecająca innemu podmiotowi wchodzącemu w skład grupy kapitałowej, to jest spółce działającej pod firmą C. S.A. (B. ) wykonanie usługi przetworzenia surowców i wytworzenia produktu końcowego, którym jest piwo oraz inne napoje alkoholowe o zawartości do 4,5% alkoholu oraz nabywająca piwo od innych producentów spoza Polski;

- B. - tj. C. S.A. - spółka prawa polskiego, będąca właścicielem browarów zlokalizowanych na terytorium Polski. B. przetwarzają na zlecenie C. [...] powierzone surowce oraz opakowania, produkując produkt końcowy czyli piwo.

W opisanym modelu działalności gospodarczej Wnioskodawca wskazał, że C. [...] zleca B. , za wynagrodzeniem, wykonanie usługi przetworzenia surowców i wytworzenia produktu końcowego zgodnie z udostępnionymi przez C. [...] recepturami. Ponadto C. [...] jest właścicielem surowców oraz udostępnionych opakowań i pozostaje ich właścicielem przez cały okres produkcji, jak również prawnym właścicielem produktu końcowego (piwa). C. [...] jest również właścicielem planu produkcji, według którego przetwarzane są surowce. W związku z tym B. nie mogą wykorzystywać surowców do wytwarzania innych produktów niż zlecone przez C. [...], a także nie mogą podjąć decyzji o opakowaniu do jakiego piwo ma być rozlane; decyzja w tym zakresie należy wyłącznie do C. [...].

Do wniosku spółka dołączyła decyzję Marszałka Województwa M. z dnia [...] lipca 2018 r., Nr [...], Nr rej. [...]/2016 w sprawie interpretacji przepisów prawa, z której wynika, iż za prawidłowe uznane zostało stanowisko, że C. Sp. z o.o. może, zgodnie z ustawą o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, nabywać napoje alkoholowe od C. [...], która nie posiada zezwolenia na obrót hurtowy alkoholem w Polsce, zarówno w przypadku towarów importowanych, jak i tych wyprodukowanych przez B. na zlecenie C. [...] w Polsce. Tym samym, jak oświadczył Wnioskodawca, potwierdzony został model działalności biznesowej, w którym C. [...] - jako producent - nie jest zobowiązany do posiadania zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi.

W takim stanie faktycznym wnioskująca spółka zadała pytanie, czy w świetle przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, w przedstawionym modelu prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie produkcji i dystrybucji piwa oraz innych napojów alkoholowych o zawartości 4,5% alkoholu, C. [...] jest producentem napojów alkoholowych, o których mowa w art. 94 pkt 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, w odniesieniu do wyrobów, które są wytwarzane na zlecenie C. [...] przez inny podmiot (przetwórcę - w tym przypadku C. S.A. (dawniej C. SA) z powierzonych przez C. [...] i będących własnością C. [...] surowców i opakowań, działalności gospodarczej w zakresie produkcji i dystrybucji piwa oraz innych napojów alkoholowych o zawartości 4,5% alkoholu, C. [...] jest producentem napojów alkoholowych, o których mowa w art. 94 pkt 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, w odniesieniu do wyrobów, które są wytwarzane na zlecenie Carlsberg [...] przez inny podmiot (przetwórcę - w tym przypadku C. S.A. (dawniej C. SA) z powierzonych przez C. [...] i będących własnością C. [...] surowców i opakowań?

Zdaniem spółki C. [...] pełni funkcje producenta, o którym mowa w art. 94 pkt 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Ponieważ ustawa o wychowaniu w trzeźwości nie zawiera definicji legalnej pojęcia "producent", w związku z czym - dla ustalenia zakresu znaczeniowego tego pojęcia - konieczne staje się sięgnięcie do pomocniczych reguł wykładni, z uwzględnieniem m.in. brzmienia przepisów innych aktów prawnych. Ponadto z analizy ustawy wynika, że żaden z przepisów tego aktu nie wskazuje na konieczność samodzielnego zapewnienia/wykonania wszystkich etapów produkcji przez podmiot będący producentem wyrobów alkoholowych. W szczególności ustawa nie rozróżnia producentów na podmioty, które ponoszą całość ryzyk, wykorzystywanego majątku oraz własności surowców i na podmioty, które zlecają czynności przetwarzania surowców na napoje alkoholowe podmiotom trzecim na własnych surowcach. Nie jest wykluczone powierzenie podmiotowi trzeciemu wykonania części czynności, które z zasady (tj. w klasycznym rozumieniu procesu produkcyjnego) są wykonywane przez jeden podmiot. Tym samym powierzenie bądź zlecenie przetwórstwa nie oznacza, że podmiot zlecający nie posiada dalej statusu producenta względem tych napojów alkoholowych.

Decyzją z dnia [...] lutego 2020 roku, nr [...] Marszałek Województwa W. uznał za nieprawidłowe stanowisko przedstawione w opisanym wniosku z dnia [...] listopada 2019 r., uzupełniony i pismami z dnia [...] grudnia 2019 roku, [...] stycznia 2020 roku oraz [...] stycznia 2020 roku, w sprawie interpretacji przepisu art. 94 pkt 4 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2277 ze zm.) w odniesieniu do przedsiębiorcy zagranicznego C. [...] - spółki prawa szwajcarskiego, którego wnioskujący o wydanie interpretacji indywidualnej jest Oddziałem w Polsce.

W ocenie organu ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie zawiera definicji legalnej pojęcia "producent" przez co dokonanie interpretacji powyższego pojęcia może się odbyć wyłącznie na podstawie przepisów przywołanej ustawy. Z analizy przepisów przedmiotowej ustawy wynika, iż ustawodawca wyróżnia dwie grupy producentów, to jest: producentów zajmujących się produkcją hurtową napojów alkoholowych oraz producentów zajmujących się produkcją napojów alkoholowych skierowanych do sprzedaży detalicznej. Owo rozróżnienie ma znacznie wyłącznie w zakresie ustalenia obowiązku uzyskania zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi, o czym mowa w wyżej cytowanym art. 91 ust. 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Skoro zatem ustawodawca nie zdecydował o wypełnieniu treścią przepisu prawnego pojęcia "producent" w aspekcie rozróżnienia podmiotu wytwarzającego napoje alkoholowe oraz podmiotu zlecającego wytworzenie tego produktu z materiałów, surowców bądź innych wartości niematerialnych stanowiących własność zlecającego procesu wytworzenia produktu, to nie ma potrzeby dokonania takiego rozróżnienia na gruncie przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Tym bardziej, że wnioskodawca domagał się interpretacji indywidualnej określonego stanu faktycznego, a nie przepisu prawa materialnego przez co nieprawidłowe było stanowisko dotyczące pełnienia przez C. [...] funkcji producenta, o którym mowa w art. 94 pkt 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

W dniu [...] marca 2020 roku spółka wniosła odwołanie od decyzji Marszałka Województwa W. wnosząc o jej uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, tj. orzeczenie o prawidłowości stanowiska Spółki.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 roku, nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając pogląd organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie zawiera w ogóle definicji legalnej pojęcia "producent", a interpretacja powyższego pojęcia może się odbyć wyłącznie na podstawie przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Ustawodawca wyróżnia dwie grupy producentów, to jest: producentów zajmujących się produkcją hurtową napojów alkoholowych oraz producentów zajmujących się produkcją napojów alkoholowych skierowanych do sprzedaży detalicznej. Takie rozróżnienie ma znaczenie wyłącznie w zakresie ustalenia obowiązku uzyskania zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi, o czym mowa w wyżej cytowanym art. 9,1 ust. 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Skoro zatem ustawodawca nie zdecydował o wypełnieniu treścią przepisu prawnego pojęcia "producent" w aspekcie rozróżnienia podmiotu wytwarzającego napoje alkoholowe oraz podmiotu zlecającego wytworzenie tego produktu z materiałów, surowców bądź innych wartości niematerialnych stanowiących własność zlecającego procesu wytworzenia produktu, to uznać należy, iż nie ma potrzeby dokonania takiego rozróżnienia na gruncie przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Organ odwoławczy stanął na takim samym stanowisku jak organ I instancji podzielając w całości pogląd zawarty w decyzji Marszałka Województwa W..

Pismem z dnia [...] października 2020 roku pełnomocnik C. (spółka akcyjna) Oddział w [...] zaskarżył w całości decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2020 roku, nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Marszałka Województwa W. z dnia [...] lutego 2020 roku nr [...] uznającą za nieprawidłowe stanowisko Spółki w zakresie posiadania przez C. z siedzibą w [...] statusu producenta napojów alkoholowych w rozumieniu przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości, zarzucając jej naruszenie:

1) przepisów prawa proceduralnego, tj. art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze i zm.) w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 34 ust. 5 i ust. 16 ustawy z dnia 6 marca 2018 roku Prawo przedsiębiorców (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1292 ze zm.) poprzez:

. wydanie decyzji, której uzasadnienie jest niespójne z treścią podjętego przez organ rozstrzygnięcia, a także jest wewnętrznie sprzeczne, niepełne i w konsekwencji nie pozwala Spółce zrozumieć ani odnieść się do stanowiska organu w przedmiotowej sprawie;

. niedostateczne wyjaśnienie podstaw rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji, a w szczególności brak wyjaśnienia, jakimi przesłankami kierował się organ, uznając stanowisko spółki za nieprawidłowe i w konsekwencji odmawiając przyznania C. [...] statusu producenta na gruncie art. 94 pkt 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości;

. nieprzedstawienie w sposób jasny i zrozumiały prawidłowego stanowiska w sprawie w sytuacji uznania, że w ocenie Organu C. [...] nie jest producentem napojów alkoholowych, o którym mowa w art. 94 pkt 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości;

. niewyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji I instancji, która wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz nie orzeczenie co do istoty sprawy, tj. o prawidłowości stanowiska Spółki w zakresie uznania C. [...] za producenta na gruncie ustawy o wychowaniu w trzeźwości; co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przez Organ zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 KPA oraz dyrektywy prowadzenia przez organy administracji publicznej postępowania w sposób budzący zaufanie, wskazanej w art. 8 § 1 KPA

2) przepisów prawa materialnego, tj. art. 94 pkt 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości poprzez dokonanie wykładni pojęcia "producent" w sposób nieprawidłowy, niepełny, zawężający i niezgodny z dyrektywami wykładni, co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego uznania, że C. [...] nie jest producentem w rozumieniu ustawy o wychowaniu w trzeźwości.

Z uwagi na powyższe pełnomocnik spółki wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji I instancji oraz zobowiązanie organu do wydania orzeczenia co do istoty sprawy, tj. orzeczenia o prawidłowości stanowiska spółki w zakresie uznania C. [...] za producenta na gruncie ustawy o wychowaniu w trzeźwości, a także zasądzenie od organu na rzecz Spółki zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podkreślił, że stoi na takim samym stanowisku jak organ I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 roku, poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (por. art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 roku, poz. 2325 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."). Ponadto w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpoznawanej sprawie Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia - w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy - uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie. Analizowana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja, a także utrzymana nim w mocy decyzja organu I instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Przepis art. 34 ust 1-17 ustawy z dnia 6 marca 2018 roku Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2021 roku, poz. 162 t.j. z dnia 2021.01.26), dalej również jako P.p. określa zakres, elementy oraz procedurę wydania interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej oraz składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, w jego indywidualnej sprawie. Zakresem interpretacji mogą zatem być objęte jedynie przepisy prawne dotyczące świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej oraz składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne. Celem takiej regulacji jest uzyskanie przez przedsiębiorcę pewności co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów prawa, z których wynika obowiązek świadczenia określonych danin publicznych. Stosownie do treści art. 34 ust 1 P.p. przedsiębiorca może złożyć do właściwego organu lub właściwej państwowej jednostki organizacyjnej wniosek o wydanie wyjaśnienia co do zakresu i sposobu stosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej lub składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, w jego indywidualnej sprawie (interpretacja indywidualna). W piśmiennictwie przyjmuje się, że termin "daniny publicznej" (który nie został zdefiniowany w powołanym akcie prawnym) należy łączyć z obowiązkiem świadczenia (zazwyczaj pieniężnego) na rzecz państwa lub innego podmiotu publicznoprawnego w celu realizacji zadań o charakterze publicznym. Istotą takiego świadczenia jest przy tym jego powszechny, przymusowy i bezzwrotny charakter. Daninami publicznymi będą zatem w pierwszej kolejności podatki i opłaty, ale również cła, dopłaty, państwowe pożyczki przymusowe, wszelkiego rodzaju sankcje i kary pieniężne. Z kolei w wyroku z dnia 29 września 2017 roku w sprawie sygn. akt: II GSK 3556/15 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, w myśl którego "pojęcie daniny publicznej należy odnosić do wszelkich obowiązków ciążących na przedsiębiorcy, które mają charakter publiczny i nie są ekwiwalentne. Zatem pod pojęciem tak rozumianych danin publicznych należy rozumieć wszelkie obowiązki ciążące na podmiocie prawa, zarówno o charakterze osobistym, rzeczowym i pieniężnym (np. podatki). Ten kontekst analizowanego pojęcia został zauważony przez Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 20 listopada 2002 roku, sygn. akt K 41/02, OTK-A 2002, Nr 6, poz. 83, przyjął, że pojęcie ciężarów publicznych nie ogranicza się tylko do podatków, co jest konsekwencją art. 84 Konstytucji RP. Na gruncie tego przepisu każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych. Zatem ciężary i świadczenia to dwie różne kategorie ciążących na podmiotach obowiązków. Z kolei z art. 217 Konstytucji RP wynika, że podatki to daniny publiczne obok innych danin o jakich stanowi ten przepis. Analiza treści obu regulacji pozwala stwierdzić, że pojęcie danin publicznych jest kategorią szeroką, obejmuje obowiązki zarówno o charakterze pieniężnym, jak i niepieniężnym. Obowiązkami niepieniężnymi może być obowiązek świadczenia określonych usług lub czynności albo konieczność podjęcia nakazanych prawem działań na rzecz interesu społecznego. Dla uznania określonych obowiązków spoczywających na podmiocie za daninę publiczną istotne jest to, by realizacja tego obowiązku wiązała się z aktywnością, czyli jakąś formą działania lub zaniechania, zawsze powiązaną z ograniczeniem swobody decydowania o prawach przynależnych podmiotowi.".

W ocenie Sądu powyższy pogląd zachowuje aktualność i zasługuje na jego uwzględnienie w niniejszej sprawy mimo, że został wyrażony w odniesieniu do art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 roku, poz. 672 ze zm.), ale stanowi odpowiednik obecnie obowiązującego art. 34 ust 1 Prawa przedsiębiorców. Wykładnia celowościowa wskazanego przepisu pozwala przyjąć, że wprowadzenie omawianej regulacji było podyktowane umożliwieniem zapewnienia przedsiębiorcy uzyskania uprzedniego stanowiska organu co do tego, czy planowane przez niego działanie nie będzie podstawą obciążenia go sankcjami karnoadministracyjnymi. Uzyskanie formalnego stanowiska organu w tej kwestii stanowić ma zabezpieczenie prawidłowej działalności przedsiębiorcy w ramach przyznanej mu prawnie swobody wykonywania działalności gospodarczej oraz uchronienie go przed niezamierzonym wykroczeniem poza ramy podlegające ochronie prawnej. Taka instytucja prawna służy bezpieczeństwu obrotu gospodarczego, a tym samym przedsiębiorcom. Zarazem służy interesowi publicznemu, gdyż przeciwdziała niepożądanym z tego punktu widzenia przypadkom wykraczania przedsiębiorców poza sferę dopuszczoną prawem. W efekcie dopuszczalne było skierowanie do organu wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej w przedmiocie stosowania art. 94 pkt 4 ustawy z 26 października 1982 roku o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2021 roku, poz. 1119) zgodnie z którym warunkiem prowadzenia działalności na podstawie zezwoleń, o których mowa w art. 91 ust. 1 ustawy, jest m.in. zaopatrywanie się w napoje alkoholowe, wymienione w zezwoleniu, u producentów oraz przedsiębiorców posiadających zezwolenie na obrót hurtowy tymi napojami.

Przepis art. 94 pkt 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi skierowany jest w zasadzie do przedsiębiorców posiadających zezwolenie na obrót hurtowy napojami alkoholowymi, wskazując źródła pozyskiwania tych napojów alkoholowych. Zgodnie z nim podmiot posiadający zezwolenie na obrót hurtowy alkoholem, aby nie naruszać przepisów wyżej cytowanej ustawy, powinien dokonywać zakupów napojów alkoholowych od dwóch grup podmiotów. Pierwszą grupę stanowią producenci napojów alkoholowych, drugą zaś przedsiębiorcy posiadający zezwolenie na obrót hurtowy tymi napojami. Przepis ten nie kształtuje żadnych wymogów w stosunku do producentów tych napojów. Obowiązek uzyskania zezwolenia na obrót hurtowy napojami alkoholowymi przez producenta napojów alkoholowych, ustawodawca w art. 91 ust. 5 ustawy odniósł wyłącznie do przedsiębiorców zbywających swe wyroby przedsiębiorcom posiadającym zezwolenia, o których mowa w art. 18 ust. 1 (sprzedaż detaliczna). Mając wyłącznie na uwadze brzmienie powyższego przepisu nie sposób dokonać interpretacji pojęcia "producent", o co wnosiła spółka skarżąca.

W ocenie organów nieprawidłowe było stanowisko wnioskodawcy dotyczące pełnienia przez C. [...] funkcji producenta, o którym mowa w art. 9 4 pkt 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organy administracji nie dokonały jednak w sposób należyty oceny stanowiska przedstawionego we wniosku o interpretację, naruszając standardy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności zasadę przekonywania (art. 11 k.p.a.) oraz zasadę zaufania do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.). Organ jest obowiązany ocenić prawidłowość zaskarżonej decyzji nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych w odwołaniu, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją. Organ odwoławczy "rozpoznając odwołania od decyzji administracyjnych powinien rozstrzygnąć merytorycznie o sprawie administracyjnej wydając własną decyzję, a nie tylko odnosząc się do zasadności lub niezasadności odwołania, a zatem powinien w sposób szczegółowy przedstawić swoje stanowisko w sprawie. W realiach niniejszej sprawy powyższe wymogi nie zostały zrealizowane. W szczególności organ odwoławczy zaniechał oceny zaskarżonej decyzji I instancji pod kątem zarzucanych jej naruszeń powielając jedynie stanowisko organu I instancji. W żaden sposób nie odniesiono się do zarzutów przedstawionych przez Spółkę w treści odwołania. W szczególności w uzasadnieniu decyzji w ogóle nie przeanalizowano: zarzutów naruszenia przepisów prawa proceduralnego w odniesieniu do uzasadnienia decyzji I instancji, a także nie odniesiono się do argumentacji przedstawionej w treści odwołania, co do naruszenia przepisów prawa materialnego. Powyższe naruszenia w sposobie prowadzenia postępowania doprowadziły do wydania decyzji, której uzasadnienie nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji jest rodzajem podsumowania procesu dochodzenia do konkluzji i powinno tłumaczyć proces myślowy oraz dostrzeżony przez organ związek między faktami ustalonymi w sprawie a tymi, które norma prawa materialnego czyni doniosłymi dla przypisania im określonych skutków. Obowiązek sporządzenia prawidłowego uzasadnienia wiąże się z zasadą przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, jak również z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz świadomości i kultury prawnej obywateli.

Analizując uzasadnienie decyzji wydanej zarówno przez Marszałka Województwa W. jaki i przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze należy zauważyć, że nie odniesiono się w nich w sposób należyty do kwestii wykładni pojęcia "producenta" z perspektywy ustawy o wychowaniu w trzeźwości, która nie zawiera definicji legalnej pojęcia "producent". Organy poprzestały jedynie na stwierdzeniu wyrażonym przez organ I instancji, że interpretacja pojęcia "może odbyć się wyłącznie na podstawie przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałania alkoholizmowi, ale skoro ustawodawca nie zdecydował o wypełnieniu treścią przepisu prawnego pojęcia "producent" w aspekcie rozróżnienia podmiotu wytwarzającego napoje alkoholowe oraz podmiotu zlecającego wytworzenie tego produktu z materiałów, surowców bądź innych wartości niematerialnych stanowiących własność zlecającego procesu wytworzenia produktu, to nie ma potrzeby dokonania takiego rozróżnienia na gruncie przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi". Jednocześnie uznano, że interpretacja tego pojęcia "może odbyć się wyłącznie na podstawie przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości", ale w jej świetle nie sposób dokonać interpretacji pojęcia "producent" przy czym nie wskazano w jaki sposób powyższe rozważania odnoszą się do stanu faktycznego oraz stanowiska przedstawionego we wniosku o dokonanie interpretacji. Organ odwoławczy nie odnosząc się w sposób wyczerpujący i przekonujący do argumentacji przedstawionej zarówno w treści wniosku o interpretację indywidualną, jak i w odwołaniu, ograniczył się jedynie do podzielenia stanowiska przyjętego przez Marszałka Województwa i uznania stanowiska spółki za nieprawidłowe nie dokonując przy tym żadnych samodzielnych rozważań. Nawet jeżeli organ odwoławczy zgadzał się ze stanowiskiem organu I instancji, jego obowiązkiem było jednak merytoryczne odniesienie się do zarzutów podniesionych przez spółkę w odwołaniu. Organ nie wyjaśnił też z jakich względów uznał, że stanowisko spółki sprowadza się do żądania dokonania interpretacji stanu faktycznego z perspektywy wniosku o wydanie interpretacji.

W uzasadnieniu wniosku skarżąca spółka zaprezentowała pewną koncepcję wykładni pojęcia "producent", z której wynika, że C. [...] jest producentem, o którym mowa w tym przepisie. W tym względzie nie można uznać, że spółka dążyła do dokonania wykładni stanu faktycznego, a nie przepisu prawa materialnego, który znajduje zastosowanie do opisanego przez spółkę stanu faktycznego. Brak rozwinięcia stanowiska zajętego przez organ odwoławczy uniemożliwia analizę jego zasadności.

Strona skarżąca trafnie natomiast powołała się na pogląd zaprezentowany w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 1999 roku, sygn. akt FPK 3/99 wskazujący na zasady postępowania w ramach wykładni prawa przy braku definicji legalnej w danej ustawie. Jak zaznaczył NSA "należy najpierw ustalić czy dany wyraz/zwrot budzący wątpliwości interpretatora nie posiada definicji legalnej zawartej w akcie prawnym, w którym znajduje się, chyba że w tekście danej ustawy istnieje wyraźne odesłanie do innej ustawy, wobec braku definicji legalnej należy podjąć działania mające za cel ustalenie, czy budzący wątpliwości zwrot ma swoje powszechnie ustalone w języku prawniczym/języku literatury prawniczej i języku orzecznictwa sądowego/danej gałęzi prawa znaczenie; w następnej kolejności należy odwołać się do języka powszechnego, czyli skorzystać najlepiej z kilku słowników polskiego języka ogólnego, dopiero w przypadku wyczerpania reguł językowych, może mieć miejsce stosowanie pozajęzykowych dyrektyw interpretacyjnych nakazujących spośród dopuszczalnych na gruncie reguł znaczeniowych danego języka etnicznego sensów tekstu prawnego wybrać takie znaczenie zespołu przepisów, przy którym odtworzone na jego podstawie normy miałyby najsilniejsze znaczenie aksjologiczne w przyjmowanym systemie wartości."

W rozpoznawanej sprawie organy administracji obu instancji nie przeprowadziły pełnej analizy prawnej obowiązujących przepisów w myśl przytoczonych wyżej reguł wykładni. Organy nie odniosły się również do rezultatów wykładni zaprezentowanych przez Spółkę. W konsekwencji nie dokonano wykładni pojęcia "producent" zgodnie z obowiązującymi regułami przeprowadzania wykładni pojęć prawnych ani nie wskazano na uzyskanie w tym procesie należytego stanowiska, co więcej nie przedstawiono motywów podjętego rozstrzygnięcia, a także toku rozumowania, który doprowadził do ostatecznego rozstrzygnięcia. Brak prawidłowo sformułowanego uzasadnienia uniemożliwił merytoryczną analizę zaskarżonego stanowiska organów administracji.

Reasumując, decyzja organu odwoławczego podobnie jak decyzja organu I instancji nie spełniają wymogów należytego uzasadnienia decyzji, a tym samym naruszają wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania, jak również z wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, a w konsekwencji poprzez brak należytego wyjaśnienia stanowiska również art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 34 ust. 5 oraz ust. 16 Prawa przedsiębiorców, co oznacza naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W tym względzie zarówno decyzja organu odwoławczego i jaki decyzja organu I instancji uchylają się spod zakresu sądowej kontroli wobec rzeczywistego braku odpowiedzi na sformułowane w treści złożonego wniosku o udzielenie indywidualnej interpretacji w przedmiocie prawa materialnego w określonym stanie prawnym. Z uwagi na powyższe, stwierdzając, że naruszenia wskazanych przepisów k.p.a. miały lub mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą. O kosztach postępowania, wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej, będącego adwokatem, orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 roku, poz. 265). Zaprezentowane powyżej rozważania powinny zostać wzięte pod rozwagę przez organy administracji przy ponownym rozpoznaniu wniosku skarżącej spółki o udzielenie interpretacji przepisów prawa przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie.