Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1397/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 193 ust. 1 pkt 1,ust.1a,ust.2,ust.6, art. 194 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 332
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - tekst jednolity
article: art. 10 par. 1, 138 par. 1, art. 7,77,15
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 200,145 par. 1 pkt 1 lit.c, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 lutego 2016 r. sprawy ze skargi T. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt osoby pełnoletniej w spokrewnionej rodzinie zastępczej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżącego T. Ż. kwotę [...] złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 17 czerwca 2015 r. Nr [...] Prezydent Miasta S. na podstawie art. 193 ust. 1 pkt 1, ust. 1a, ust. 2 i ust. 6, art. 194 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 332), § 3 ust 1 i 2 uchwały Nr XIV/338/11 Rady Miasta Szczecina z dnia 19 grudnia 2011 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub części, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, w rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej, rodzinnym domu dziecka, w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej i interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym (określaną dalej jako "uchwała Nr XIV/338/11"), po ponownym rozpatrzeniu sprawy T.Z., odmówił odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt pełnoletniego M.Z. przebywającego w dotychczasowej rodzinie zastępczej spokrewnionej w okresie od miesiąca maja 2013 r. do czasu ukończenia nauki, nie dłużej jednak niż do ukończenia 25 roku życia.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt [...] M.Z. został umieszczony w rodzinie zastępczej spokrewnionej u B. i S.S. W dniu 12 kwietnia 2013 r. M.Z. osiągnął pełnoletność pozostając w dotychczasowej rodzinie zastępczej do czasu ukończenia nauki, nie dłużej jednak niż do ukończenia 25 roku życia. Zgodnie z art. 193 ust.1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o wspieraniu rodziny, rodzice solidarnie ponoszą miesięczną opłatę w wysokości przyznanych rodzinie zastępczej świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81. Rodzina zastępcza M.Z. otrzymuje świadczenia pieniężne na pokrycie kosztów jego utrzymania osoby w wysokości [...] zł miesięcznie. W dniu 16 maja 2013 r. wszczęto z urzędu postępowania zmierzające do wydania decyzji ustalającej T.Z. lub odstępującej od ustalenia odpłatności za pobyt M.Z. w dotychczasowej rodzinie zastępczej, zawiadamiając o tym stronę. W toku postępowania uzyskano informacje, że zobowiązany płaci miesięczne alimenty na rzecz syna oraz na rzecz córki M.Z. po [...] zł oraz, że jest osobą niepełnosprawną i choruje przewlekle. Ustalono, dochód skarżącego za w 2013 r. i 2014 r. w wysokości [...] zł i [...] zł miesięcznie, który przekroczył 250% kwoty kryterium dochodowego, tj. kwotę 1.355 zł miesięcznie (542 zł x 250%). Decyzją z dnia 11 sierpnia 2014 r. odmówiono T.Z. odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt M.Z. w dotychczasowej rodzinie zastępczej spokrewnionej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na skutek odwołania strony, decyzją z dnia 30 stycznia 2015 r. uchyliło w całości ww. decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia (z uwagi na uchybienie obowiązkowi wynikającemu z art. 10 § 1 K.p.a.).

W ramach ponownego postępowania w tej sprawie ustalono na podstawie pisma Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. z dnia 19 marca 2015 r., że T.Z. nie figuruje w ewidencji osób korzystających z pomocy finansowej ww. Ośrodka. Na podstawie zaświadczeń z Biura Emerytalnego Służby Więziennej w W. ustalono, iż w okresie od września 2014 r. do lutego 2015 r. pobrał emeryturę w wysokości [...] zł netto miesięcznie oraz w marcu 2015 r. w wysokości [...] zł netto. Według pisma Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. T.Z. nie figuruje w ewidencji ww. Zespołu. Z pisma z Urzędu Skarbowego w S. wynika, iż w 2014 r. uzyskał dochód z osobiście wykonywanej działalności w wysokości [...] zł. W dniu 30.04.2015 r. wystosowano do strony pismo informujące o zebranym materiale dowodowym w sprawie oraz, że ma możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym, w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma. Do akt wpłynęło oświadczenie strony informujące, że dalej płaci alimenty w wysokości po [...] zł miesięcznie, na dwoje dzieci i że prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe, bez wskazania tej osoby. Pomimo wezwania organu zobowiązany nie przedłożył pisemnego oświadczenia osoby z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz ze wskazaniem jej dochodu. Na podstawie kopii orzeczenia [...] z Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w S. Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w S. ustalono, że T.Z. jest zdolny do pracy, zaliczony jest do [...] grupy inwalidów, inwalidztwo istnieje od [...] r. i jest czasowe. Na podstawie zgromadzonych dokumentów ustalono, że miesięczny dochód strony przekracza kwotę 250% kryterium dochodowego, które zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 542 zł miesięcznie, a zatem nie spełnia warunków do odstąpienia od opłaty za pobyt pełnoletniego syna w dotychczasowej rodzinie zastępczej spokrewnionej.

T.Z., reprezentowany przez pełnomocnika, odwołał się od ww. decyzji, zarzucając jej naruszenie art. 8 Kpa poprzez naruszanie terminów ustawowych przewidzianych do załatwienia sprawy bez wskazania przyczyn takiego naruszenia art. 35 K.p.a.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 9 października 2015 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 K.p.a., art. 193 ust. 1 pkt 1, art. 194 ust. 1 i 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, § 3 ust. 1 i 2 uchwały Nr XIV/338/11, art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, po rozpatrzeniu odwołania T.Z., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium przytoczyło treść przepisów powołanych w podstawie prawnej decyzji i wskazało, że zwolnienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej może nastąpić na wniosek osoby samotnie gospodarującej w sytuacji, gdy dochód tej osoby, nie przekracza kwoty 1585 zł (634,00 zł x 250%). Jak wynika z akt sprawy, T.Z. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jest on zaliczony do [...] grupy inwalidzkiej, inwalidztwo istnieje od 2011 r. i jest czasowe. Dochód strony od września 2014 r. do lutego 2015 r., po pomniejszeniu kwoty płaconych alimentów wynosił [...] zł, a w marcu [...] zł netto, co przekracza kwotę 1585 zł.

W ocenie organu odwoławczego, T.Z. nie spełnia warunków do odstąpienia od ustalenia w stosunku do jego osoby opłaty za pobyt syna w rodzinie zastępczej, a decyzja organu I instancji jest zgodna z obowiązującymi przepisami. Odnosząc się do treści odwołania, Kolegium wyjaśniło, że niezałatwienie sprawy w terminach określonych w K.p.a., może być w toku postępowania przedmiotem zażalenia na bezczynność organu. Natomiast w żaden sposób nie może spowodować uchylenia decyzji organu I instancji i odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej.

T.Z., reprezentowany przez pełnomocnika, zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając jej naruszenie art. 7 i art. 77 K.p.a. polegające w szczególności na niedostatecznym wyjaśnieniu wszelkich okoliczności sprawy, w sposób wszechstronny i wyczerpujący, w szczególności nie rozważeniu stanu zdrowia skarżącego i czekających go kosztownych zabiegów ratujących zdrowie i dowolne przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zachodzi uzasadniona okoliczność do odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt osoby pełnoletniej w dotychczasowej rodzinie zastępczej spokrewnionej.

Zdaniem pełnomocnika skarżącego, zarówno decyzja organu I i II instancji ogranicza się jedynie do przytoczenia obowiązujących przepisów prawa, bez dokonania jakiejkolwiek ich wykładni, poza tym ani organ I instancji, ani organ odwoławczy nie podjął się analizy sytuacji materialno-bytowej skarżącego. T.Z. w toku postępowania informował organ, że posiada szereg chorób, przebył zabiegi operacyjne, a nadto jest osobą niepełnosprawną, która zmuszona jest korzystać z rehabilitacji. Dojazdy do szpitali rehabilitacyjnych oraz finansowanie zabiegów prywatnie, z uwagi na brak refundacji przez NFZ, pochłaniają również dużą kwotę pieniędzy. Skarżący wskazał, że ma problemy z [...] i zmuszony jest poddawać się systematycznie zabiegom rehabilitacyjnym, a także ma [...] i w związku ze swoją chorobą zmuszony jest zakupić urządzenie zapobiegające bezdechowi nocnemu. Zakup urządzenia oraz miesięczny koszt wymiany filtrów oraz pasków masek twarzowych szacował na kwotę [...]zł.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej jako "P.p.s.a.", uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji o odmowie odstąpienia ustalenia skarżącemu opłaty za pobyt pełnoletniego syna w pieczy rodziny zastępczej spokrewnionej stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz uchwały Rady Miasta Szczecin z dnia 19 grudnia 2011 r., Nr XIV/338/11.

Przepis art. 193 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej stanowi, że za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości ustalonej zgodnie z zasadami w tym przepisie określonymi. Stosownie do art. 194 ust. 1 tej ustawy o wspieraniu rodziny, opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, ustala, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej. W myśl zaś ust. 2 tego artykułu, rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 .

Według obowiązującej na dzień orzekania przez organ uchwały Rady Miasta Szczecin z dnia 19 grudnia 2011 r., Nr XIV/338/11, odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej od osób zobowiązanych do jej ponoszenia może nastąpić w sytuacji, gdy dochód osób lub dochód na osobę w rodzinie, osób zobowiązanych do ponoszenia opłat wynosi nie więcej niż 250% kryterium dochodowego określonego przepisami ustawy o pomocy społecznej, a osoby te wychowują inne dzieci pozostające pod ich opieką, lub ponoszą odpłatność za pobyt innych członków rodziny w jednostkach opieki społecznej, innych instytucjach zapewniających całodobową opiekę, leczenie, rehabilitację, w pieczy zastępczej lub wystąpiła inna uzasadniona okoliczność, w szczególności długotrwała choroba, bezdomność, niepełnosprawność, znaczne straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych (§ 3 ust. 2 pkt 2 uchwały).

Z aktu tego wynika, że organ rozpoznając sprawę winien nie tylko zbadać dochód zobowiązanego i obliczyć jego zdolność do płatności według kryterium z uchwały, ale powinien też rozważyć istnienie "innych uzasadnionych okoliczności" o których mowa w uchwale.

Przypomnieć należy, że istotą zasady dwuinstancyjności postępowania, wyrażonej w art. 15 K.p.a., jest dwukrotne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie przez dwa różne organy tej samej sprawy administracyjnej. Dwukrotne rozpoznanie oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego. Rolą organu odwoławczego było zatem ponowne zbadanie całokształtu sprawy i rozstrzygnięcie w oparciu o wszystkie okoliczności faktyczne sprawy i na podstawie całego materiału dowodowego zebranego przez organ I instancji, ewentualnie z uwzględnieniem art. 136 K.p.a.

Przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że rację ma skarżący, iż organ odwoławczy nie ustalił i nie rozważył wszystkich okoliczności zaistniałych w sprawie, istotnych dla oceny warunków uzasadniających odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt jego syna w rodzinie zastępczej.

Sąd stwierdził, że uzasadniając odmowę odstąpienia od ustalenia opłaty organ odwoławczy odniósł się wyłącznie do okoliczności przekroczenia przez zobowiązanego kryterium dochodowego (634 zł razy 250%) w zestawieniu z jego dochodem. Tymczasem skarżący od początku postępowania wskazywał, że jest osobą niepełnosprawną, przewlekle choruje, często przebywa w szpitalach. W piśmie do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia 2 lipca 2014 r. skarżący podał, że ma problemy z [...] i zmuszony jest poddawać się systematycznie zabiegom rehabilitacyjnym, a także ma [...] i w związku z tym zmuszony jest zakupić urządzenie zapobiegające bezdechowi nocnemu, o czym wspomina pełnomocnik w skardze. Nadto, w aktach znajduje się kopia orzeczenia nr [...] Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w S. w którym wymieniono rodzaj schorzeń powodujących u skarżącego inwalidztwo określone czasowo na [...] grupę, a także wskazano schorzenia współistniejące, przewlekłe, wymagające leczenia specjalistycznego.

Niewątpliwie sytuacja zdrowotna skarżącego, konsekwentnie podnoszone przez niego w postępowaniu, stanowić może jedną z przesłanek do podjęcia decyzji, zgodnie z § 3 ust. 2 pkt 2 uchwały Nr XIV/338/11. Należało ją zatem rozważyć i dać temu wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze tego nie uczyniło, skupiając się jedynie na analizie kryterium dochodowego. W konsekwencji, brak przedstawienia swojej oceny co do wystąpienia "innych uzasadnionych okoliczności", do których również odwołuje się § 3 ust. 2 pkt 2 uchwały Nr XIV/338/11, uniemożliwił sądową kontrolę zgodności z prawem stanowiska organu w tym zakresie. Skoro zaskarżona decyzja ma charakter uznaniowy, to brak odniesienia się przez organ do jednej z przesłanek stanowiącej podstawę wydania decyzji o odstąpieniu od ustalenia opłaty, stanowi uchybienie obowiązkom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpoznając odwołanie skarżącego, Kolegium uwzględni powyższe wskazania Sądu i przeprowadzi postępowanie administracyjne w zgodzie z zasadami procesowymi, zaś po analizie wszystkich przesłanek regulujących zasady wydawania wnioskowanego przez skarżącego rozstrzygnięcia, swoje stanowisko przedstawi w uzasadnieniu decyzji.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a.