Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1941/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-12-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184, art. 204 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) Sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 31 stycznia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wr 278/17 w sprawie ze skargi A. Ś. na decyzję Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A. Ś. na rzecz Uniwersytetu W. kwotę 377 (trzystu siedemdziesięciu siedmiu) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

28 12 18

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 31 stycznia 2018 r., IV SA/Wr 278/17 oddalił skargę A. Ś.na decyzję Rektora Uniwersytetu W. z [...] marca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że przepisy art. 207 ust. 1 i 4 ustawy obligują organy uczelni, aby do podejmowanych decyzji w indywidualnych sprawach doktorantów, w tym także w przedmiocie przyznania stypendium uczestnikom studiów doktoranckich, stosować odpowiednio przepisy kpa. Chociaż w świetle wyrażonej w art. 77 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkół wyższych decyzje organów uczelni nie muszą spełniać tak surowych kryteriów jak decyzje organów administracji publicznej, to jednak, skoro zostały poddane kontroli prowadzonej przez sądy administracyjne pod względem zgodności z prawem muszą one spełniać wymogi umożliwiające przeprowadzenie takiej kontroli. Oznacza to, że organy uczelni w postępowaniu w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego winny przestrzegać ogólnych zasad postępowania administracyjnego. Powinny zatem poczynić ustalenia w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, a następnie podjęte rozstrzygnięcie w przedmiocie stypendium doktoranckiego uzasadnić zgodnie z art. 107 § 3 kpa. Z art. 7 kpa wynika, że organy podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a w myśl zaś art. 77 § 1 kpa organ administracji jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał. Wymaga to przeprowadzenia dowodów wskazujących na takie okoliczności oraz dokonania ich prawidłowej oceny, zgodnie z dowodową regułą swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa). Zarzut naruszenia powołanych przepisów jest zrozumiały w przypadku, gdy w ocenie skarżącego organ nie przeprowadził dowodów na okoliczności istotne w sprawie (tzw. "błąd braku"), ewentualnie niewłaściwie je ocenił (tzw. "błąd "oceny"). Tymczasem w niniejszej sprawie stan faktyczny jest bezsporny. Istotą sporu w niniejszej sprawie jest dopuszczalność zastosowania przez organ określonych kryteriów przyznawania stypendium, przyjętych w przepisach prawa zakładowego. O dopuszczalności przyjęcia przez organ takich lub innych kryteriów rozstrzygania sprawy decydują jednak przepisy prawa materialnego, a nie regulacje dotyczące postępowania dowodowego. Zarzut naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 kpa nie jest więc uzasadniony.

Podobnie zarzutu naruszenia art. 107 § 2 i 3 w zw. z art. 9 i art. 11 kpa nie można podzielić. Uzasadnienie decyzji musi zawierać element faktyczny i prawny. Z zaskarżonej decyzji wynika jednoznacznie, na jakich przesłankach faktycznych i prawnych oparł się organ odmawiając skarżącej przyznania stypendium. Obszerna i rzeczowa polemika skarżącej z rozstrzygnięciem organu jest przecież możliwa m.in. dlatego, że skarżącej dobrze znane były motywy, jakimi kierował się organ. Motywy te poznała zaś z lektury uzasadnienia decyzji. Cel, jakiemu mają służyć wymagania formalne stawiane uzasadnieniu decyzji, został w konkretnym przypadku spełniony, tak więc nie naruszono tu przepisów z art. 107 kpa. Sąd zwraca uwagę, że zasada przekonywania strony z art. 11 kpa nie oznacza jej przekonania. Co do zarzutu naruszenia art. 9 kpa, to w skardze nie wskazano, o jakich okolicznościach prawnych lub faktycznych organ nie poinformował skarżącej i jaką szkodę z tego tytułu poniosła.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 200 ust. 1 i 3 z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2016, poz. 1842, ze zm.) – dalej "ustawa", z którego wynika, że uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich "może" otrzymywać stypendium doktoranckie, a decyzję o jego przyznaniu, okresie pobierania oraz wysokości podejmuje rektor uczelni. Ustawodawca, wskazując że doktorant "może" otrzymywać stypendium, pozostawił uznaniu rektora, czy w konkretnym stanie faktycznym należy przyznać stypendium. Mamy tu więc do czynienia z przypadkiem uznania administracyjnego i to w czystej postaci. Uznanie administracyjne to forma działania administracji, której istotą jest przyznana prawem organowi władza decydowania w danej sprawie "według swego uznania" (według własnej woli). Kontrola takiej decyzji, dokonywana przez sąd administracyjny, wymyka się spod merytorycznej oceny zasadności kierunku rozstrzygnięcia i sprowadza się do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury, w szczególności, czy w toku postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zostały zebrane wszystkie dowody w celu istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy decyzja, podjęta na ich podstawie, nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, tj. czy nie nosi cech dowolności.

Przepis § 12 ust. 1 rozporządzenia wskazuje, że stypendium doktoranckie przyznaje rektor uczelni albo dyrektor jednostki naukowej, po zaopiniowaniu wniosków o przyznanie stypendium przez doktorancką komisję stypendialną jednostki organizacyjnej uczelni albo jednostki naukowej, zwaną dalej "komisją", którą w myśl ust. 2 powołuje rektor uczelni albo dyrektor jednostki naukowej. W skład komisji wchodzi co najmniej 3 nauczycieli akademickich wykonujących pracę w jednostce organizacyjnej uczelni, a w przypadku jednostki naukowej - 3 pracowników naukowych jednostki naukowej, posiadających co najmniej stopień naukowy doktora habilitowanego albo stopień doktora habilitowanego sztuki, albo uprawnienia równoważne z uprawnieniami doktora habilitowanego nabyte na podstawie art. 21a ustawy z 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, w tym kierownik studiów doktoranckich, oraz przedstawiciel doktorantów wskazany przez właściwy organ samorządu doktorantów (ust. 3). Stosownie zaś do § 13 ust. 2 rozporządzenia, stypendium doktoranckie na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który: 1) terminowo realizuje program studiów doktoranckich, 2) wykazuje się zaangażowaniem w: a) prowadzeniu zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych albo b) realizacji badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni albo jednostkę naukową, 3) w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego wykazał się postępami w pracy naukowej i w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej.

Unormowanie na poziomie wykonawczym przesłanek branych pod uwagę przy rozstrzyganiu w formie decyzji sprawy stypendium doktoranckiego, niezależnie od ewentualnej oceny zgodności takich postanowień z delegacją ustawową, nie może w żadnym wypadku podważać uznaniowego charakteru decyzji. Podkreśla to zresztą prawodawca w § 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia, z którego wynika, że pomimo uwzględnienia wskazanych kryteriów stypendium "może być przyznane". Kryteria określone w § 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia nie mogą być zatem traktowane jako jedyne i rozstrzygające. Wszak stypendium może być przyznane, mimo niespełnienia wszystkich warunków określonych w rozporządzeniu (np. w przypadku większej ilości stypendiów niż chętnych do jego uzyskania). Może również nie być przyznane, mimo spełnienia wszystkich warunków określonych w rozporządzeniu.

Nawet jednak, gdyby uznać, że § 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia stanowi wyłączne kryteria przyznania stypendium, to przecież minister właściwy w sprawach szkolnictwa wyższego nie może mocą przepisu wykonawczego do ustawy zmienić prawnego charakteru rozstrzygnięcia, o którym przesądził już ustawodawca. Z mocy art. 200 ust. 1 i 3 ustawy decyzja o przyznaniu stypendium doktoranckiego ma charakter uznaniowy, co oznacza, że rozstrzygając w tej kwestii, organ może przyjąć pozanormatywne kryteria pozwalające uwzględnić m.in. specyfikę określonej jednostki organizacyjnej lub naukowej jako element interesu publicznego przeciwstawianego słusznemu interesowi strony (art. 7 kpa). W takim właśnie kontekście należy postrzegać ewentualne regulacje prawa zakładowego, które regulują zasady przyznawania stypendium doktoranckiego. Nie są to bowiem przepisy o charakterze obligatoryjnym, niezbędnym do wykonania ustawy, ale regulacje autonomiczne, uwzględniające specyfikę i potrzeby uczelni czy jej podstawowych jednostek organizacyjnych. Należy je zatem oceniać jako wyraz generalnego i abstrakcyjnego ujęcia kryteriów stricte uznaniowych, a więc swoistych dla danej jednostki i niemożliwych do ujęcia na poziomie regulacji prawnych o charakterze powszechnie obowiązującym. Dopuszczalność zastosowania takich kryteriów nie może być więc oceniana przez pryzmat zgodności z delegacją ustawową, albo zgodności poszczególnych aktów prawa zakładowego pomiędzy sobą, ale właśnie z pozycji charakterystycznego dla rozstrzygnięcia uznaniowego wyważenia interesu publicznego oraz słusznego interesu strony. Stanowią one bowiem przesłanki aktu wolicjonalnego, a więc treści z definicji pozanormatywne, wymykające się kryterium legalności.

Analiza materiału dowodowego sprawy wskazuje jednoznacznie, że na podstawie blankietowej delegacji ustawowej zawartej w art. 66 ust. 2, art. 200 ustawy, organ wprowadził regulamin, z którego jednoznacznie wynika, że na wniosek dziekana rada jednostki organizacyjnej prowadzącej studia doktoranckie, kierując się możliwościami finansowymi wydziału, określa na każdy rok akademicki liczbę stypendiów doktoranckich, o które będą mogli ubiegać się uczestnicy studiów doktoranckich oraz proponowaną wysokość miesięcznego stypendium doktoranckiego, przy czym liczbę stypendiów doktoranckich określa się z "podziałem na poszczególne lata studiów doktoranckich i dyscypliny naukowe" (§ 1 ust. 2 i 3). W regulaminie postanowiono również, że stypendium doktoranckie na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich może otrzymać doktorant, który terminowo realizuje program studiów doktoranckich oraz wykazuje się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych albo w realizacji badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni oraz w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego wykazał się postępami w pracy naukowej i w przygotowaniu rozprawy doktorskiej (§ 2 ust. 1 i 2). Wskazane kryteria stanowią zresztą literalne powtórzenie kryteriów, o których mowa w § 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia. Regulamin stanowił dalej o tym, że szczegółowe, przejrzyste i jednoznaczne kryteria wyłaniania doktorantów rekomendowanych do przyznania stypendium doktoranckiego ustala dziekan po zasięgnięciu opinii rady wydziału i wydziałowego samorządu doktoranckiego (§ 2 ust. 3).

Mając na uwadze tak sformułowane upoważnienie Dziekan Wydziału Filologicznego Uniwersytetu W. wydał zarządzenie, gdzie pkt. 1 postanowiono, że na wniosek dziekana Rada Wydziału Filologicznego, kierując się możliwościami finansowymi Wydziału, określa na każdy rok akademicki liczbę stypendiów doktoranckich, o którą będą mogli ubiegać się uczestnicy studiów doktoranckich oraz proponowaną wysokość pojedynczego stypendium doktoranckiego. W pkt. 2 tego zarządzenia postanowiono zaś, że stypendia doktoranckie rozdziela się na poszczególnych latach (drugim, trzecim i czwartym roku studiów) pomiędzy grupy doktorantów prowadzących badania w następujących dyscyplinach:

- językoznawstwo (filologia polska; dziennikarstwo);

- językoznawstwo (filologie obce);

- literaturoznawstwo (filologia polska; dziennikarstwo);

- literaturoznawstwo (filologie obce);

- bibliologia i informatologia.

Rada Wydziału Filologicznego Uniwersytetu W. podjęła uchwałę, w której określiła dla III roku studiów doktoranckich w roku Akad. 2016/2017 liczbę 11 miejsc stypendialnych w dyscyplinie językoznawstwo, w tym dla językoznawstwa - filologie obce 6 miejsc, a więc dla językoznawstwa (filologia polska, dziennikarstwo) pozostało 5 miejsc. Zakres tej regulacji zakładowej ujawnia w sposób oczywisty wolę organu w zakresie określonego rozkładu liczby planowanych stypendiów na określone kategorie dyscyplin, przy czym w dyscyplinie językoznawstwo i literaturoznawstwo zastrzeżono większą liczbę stypendiów (ponad połowę) dla filologii obcych. W ocenie Sądu jest bez znaczenia roztrząsanie dylematu, czy tego rodzaju zabieg oznacza wyodrębnienie trzech dyscyplin czy pięciu. Jeśli bowiem – jak twierdzi skarżąca – organ w ogóle nie może wprowadzić tego rodzaju kryteriów, to nie ma znaczenia, jaką ilość dyscyplin czy subdyscyplin przewidział. Każda ilość jest przecież wówczas niedopuszczalna. Jeśli zaś organ może wprowadzić takie kryterium, to nie ma podstaw, by ograniczać go tylko do trzech kategorii rozróżniających.

Rozstrzygnąć natomiast należało, czy wprowadzając tego rodzaju kryterium, organ naruszył granice przysługującego mu uznania administracyjnego doprowadzając do wydania decyzji obciążonej cechą dowolności. Z całą pewnością kontrolowana decyzja nie może być uznana za dowolną, skoro wydana została w oparciu o z góry przyjęte i znane stronom, przed przystąpieniem do konkursu stypendialnego, kryteria. Także przyjęte w przedmiotowej sprawie kryteria wyboru, jakkolwiek kontestowane przez stronę, nie noszą znamion dowolności. Jak wynika z zaskarżonej decyzji przyjęcie kwestionowanego kryterium uzasadnione było specyfiką prowadzonych badań naukowych polonistycznych oraz w zakresie filologii obcych. Nadto, organ wyjaśnił dodatkowo, że Wydział Filologiczny jest jedną z największych jednostek organizacyjnych Uniwersytetu W. pod względem liczby uczestników studiów stacjonarnych. Na dzień 31 XII 2016 r. ogólna liczba doktorantów na Uniwersytecie W. wynosiła 1335 osób, z czego 256 na Wydziale Filologicznym. Z uwagi na ograniczone możliwości finansowe uczelni, która nie jest w stanie zagwarantować każdemu uczestnikowi studiów doktoranckich stypendium, konieczne było przyjęcie dyscypliny naukowej jako kryterium jego przyznawania. Przedstawione okoliczności uzasadniały wprowadzenie w ramach dopuszczalnej sfery uznaniowości kryterium dyscypliny przy rozstrzyganiu o przyznaniu stypendium. Jest zresztą faktem powszechnie znanym, że na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu W. funkcjonuje aż 6 instytutów filologii obcych oraz 1 instytut filologii polskiej. Skoro tak, to zabieg zastrzeżenia dla filologii obcych określonej liczby stypendiów nie może być uznany za całkowicie nieuzasadniony czy bezpodstawny.

Z prawidłowych ustaleń organu wynika, że za osiągnięcia wskazane we wniosku o przyznanie stypendium skarżąca uzyskała łącznie 40 punktów, co zapewniło jej 8 pozycję na liście rankingowej doktorantów ubiegających się o stypendium doktoranckie, a zatem pozycję poza limitem miejsc ze stypendium doktoranckim przewidzianym dla dyscypliny językoznawstwo - filologia polska, dziennikarstwo, w której przewidziano 5 stypendiów doktoranckich.

Sąd nie kwestionuje, że gdyby skarżąca konkurowała o stypendium w obrębie jednolitej grupy doktorantów z III roku, zapewniłoby to skarżącej 18 miejsce na 28 wszystkich miejsc stypendialnych, w związku z czym byłaby rekomendowana do przyznania stypendium doktoranckiego. Tego typu stwierdzenie ma jednak charakter aposterioryczny, formułowane jest w warunkach znajomości rozkładu wyników poszczególnych kandydatów i z tego powodu nieprzydatne jest do oceny prawidłowości (zasadności) zastosowania określonych kryteriów. Na etapie ustalania zasad konkursu nie sposób bowiem przewidzieć jego wyniku, tak samo jak nie sposób wprowadzić reguły, które wyeliminowałby możliwość powstania poczucia krzywdy po stronie niektórych uczestników konkursu w związku z konkretnym rozkładem uzyskanych punktów. Skarżąca kontestuje dopuszczalność zastosowania kryterium dyscypliny w obrębie roku, bowiem ilość zdobytych punktów nie pozwoliła jej uzyskać stypendium z puli przeznaczonej dla reprezentowanej dyscypliny ale pozwoliłaby osiągnąć stypendium, gdyby obowiązywała jedna pula dla całego III roku. Gdyby jednak wynik skarżącej nie pozwalał na otrzymanie stypendium także w warunkach jednolitej puli dla całego III roku, ocena skarżącej w kwestii dopuszczalności podziału na dyscypliny byłaby zapewne inna. Podział na dyscypliny nie jawiłby się przynajmniej jako krzywdzący. Gdyby ilość zdobytych przez skarżącą punktów nie wystarczała nawet na uzyskanie stypendium w obrębie jednolitej grupy doktorantów III roku, to przecież podniesione w skardze argumenty mogłyby być równie dobrze wykorzystane przeciwko podziałowi doktorantów na poszczególne lata. Wszak z § 13 rozporządzenia wynika, że odrębne zasady przyznawania stypendium obowiązują tylko na I roku, zaś dla następnych lat studiów doktoranckich reguły są już te same. W związku z tym można by stwierdzić, że doktoranci z pozostałych lat powinni tworzyć jednolitą grupę kandydatów, gdyż przepisy powszechnie obowiązujące nie dają jednoznacznych podstaw do podziału w tym zakresie. Nawet zaś, gdyby i zabieg stworzenia łącznej puli kandydatów do stypendium z roku II, III i IV nie okazał się wystarczający dla uzyskania stypendium, zarzut dowolności można równie dobrze podnieść przeciwko szczegółowym rozwiązaniom dotyczącym oceny dorobku kandydatów. Przykładowo, skoro zarządzenie wskazuje, że przez zaangażowanie w prowadzenie zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych rozumie się przeprowadzenie minimum 10 godzin zajęć dydaktycznych, od razu nasuwa się pytanie dlaczego "10" a nie np. "5" lub "7". Skoro zarządzenie wskazuje, że za publikację książkową przyznaje się punkty w granicach 10-25, od razu nasuwa się pytanie dlaczego nie w granicach "15-30" albo "10-40".

Skarżąca akceptuje podział kandydatów na grupy uwzględniające lata studiów doktoranckich, bowiem osiągnęła dostateczny wynik do uzyskania stypendium w obrębie III roku. Nie akceptuje natomiast wyodrębnienia dyscyplin, bowiem w obrębie dyscypliny uzyskała 8 wynik na 5 stypendiów. Dokonana przez skarżącą identyfikacja źródła takiego stanu rzeczy wydaje się być dość arbitralna. Przecież to nie podział na dyscypliny przyczynił się bezpośrednio do takiego wyniku, ale ocena dorobku kandydatów. Wszak 7 kandydatów w obrębie dyscypliny miało lepszy wynik od skarżącej, w tym – co podkreśla skarżąca – wszyscy doktoranci dziennikarstwa (4 osoby).

Żądanie skarżącej, by na etapie rozpatrywania skargi Sąd roztrząsał, dlaczego np. dla dyscypliny językoznawstwo (filologia polska, dziennikarstwo) przewidziano akurat 5 stypendiów, jest już oczekiwaniem weryfikowania celowości działania organu, nie mieszczącym się w kognicji Sądu powołanego do badania legalności a nie celowości działania administracji, tym bardziej jeśli w grę wchodzi kryterium zastrzeżone dla sfery uznania administracyjnego.

Powołane w piśmie procesowym wyroki sądów administracyjnych są nieadekwatne do niniejszej sprawy. Dotyczą bowiem spraw zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej (podstawa prawna z art. 200a ust. 1 ustawy). W niniejszej sprawie skarżąca, kwestionując postanowienia regulaminu, w którym wprowadzono zapis o podziale stypendiów między doktorantami reprezentującymi różne dyscypliny naukowe (§ 1 ust. 3 regulaminu ) oraz postanowienia zarządzenia, którym w wprowadzono dodatkowy podział wewnątrz grupy doktorantów reprezentujących te samą dyscyplinę, podważa w istocie kryteria przyjęte w obszarze przyznanej organowi uznaniowości działania. W ocenie Sądu przyjęcie takiego podziału mieści się w przyznanej organowi przez ustawodawcę sferze dyskrecjonalnej władzy wynikającej z uznaniowego charakteru podejmowanej decyzji oraz zasady autonomii i nie narusza prawnych ram, w obrębie których ta władza może być wykonywana. Nie jest również wyrazem dowolności działania organu. Przyjmując kwestionowane kryterium organ nie podważył ani nie zniweczył celu, jakiemu stypendium doktoranckie ma służyć.

Argumentacja skargi zasadza się na błędnym założeniu ogólnym, że kwestionowana decyzja w związku z regulacją przyjętą w § 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia jest w istocie decyzją związaną, wykluczającą możliwość zastosowania jakichkolwiek innych kryteriów, niż wymienione w powołanych przepisach. Założenie to jest sprzeczne z treścią art. 200 ust. 1 i 3 ustawy. Twierdzenie skarżącej, jakoby organ w ramach przysługującej mu swobody mógł co najwyżej doprecyzować przesłanki wymienione w § 13 ust. 2 rozporządzenia wynika z nierozpoznania granicy pomiędzy "swobodnym uznaniem" (tj. uznaniem administracyjnym – sfera wolicjonalna) a "prawną oceną" (tj. swobodną oceną dowodów i wykładnią prawa – sfera kognitywna). Dookreślenie treści przepisu powszechnie obowiązującego (tu: rozporządzenia) na etapie stosowania prawa jest po prostu jego wykładnią. Nie byłoby to już działanie w ramach uznania, ale zwykła interpretacja przepisów.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiodła A. Ś., zaskarżając go w całości oraz wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.:

1) art. 201 ust. 1 pkt 6 ustawy z 27 lipca 2005 r.:

a) w zw. z art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez niewłaściwe zastosowanie i pominięcie powyższych przepisów przy orzekaniu, w szczególności pominięcie faktu, że rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 13 kwietnia 2016 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich zostało wydane na podstawie delegacji ustawowej, zawartej w p.s.w., w celu ustalenia warunków i trybu przyznawania stypendiów doktoranckich – co doprowadziło do błędnego przyjęcia, że o charakterze prawnym rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania stypendium doktoranckiego stanowią wyłącznie art. 200 i art. 66 ust. 2 p.s.w.;

b) w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy z 14 marca 2003 r. o stopniach i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz.U. 2016, poz. 558; zwanej dalej "u.s.t.n.") w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 8 sierpnia 2011 r. w sprawie obszarów wiedzy, dziedzin nauki i sztuki oraz dyscyplin naukowych artystycznych i załączonego do niego wykazu (Dz. U. nr 179, poz. 1065; zwanego dalej "rozporządzeniem ws. obszarów wiedzy, dziedzin nauki i sztuki oraz dyscyplin naukowych i artystycznych") - przez niewłaściwe zastosowanie i pominięcie powyższych przepisów przy orzekaniu, w szczególności pominięcie faktu, że organ podjąwszy decyzję o odmowie przyznania stypendium skarżącej, umieścił ją w grupie rankingowej doktorantów reprezentujących dyscyplinę naukową "językoznawstwo (filologia polska; dziennikarstwo)", co doprowadziło do odmowy przyznania jej stypendium doktoranckiego, gdy tymczasem taka definicja dyscypliny naukowej nie znajduje odzwierciedlenia w ww. przepisach;

c) w zw. z art. 98 ust. 1 p.s.w. w zw. z art. 32 Konstytucji przez niewłaściwe zastosowanie i pominięcie powyższych przepisów przy orzekaniu, w szczególności przez pominięcie faktu, że zastosowanie kryterium w postaci podziału na dyscypliny uchybiło zasadzie konkursowości obowiązującej w postępowaniu przyznawania stypendiów doktoranckich jako finansowanych ze środków publicznych przez pozbawienie skarżącej możliwości uzyskania stypendium, choć spełniła ona ku temu kryteria wynikające ze źródeł prawa powszechnie obowiązującego, a także wydanego na ich podstawie regulaminu przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich na UW. na stacjonarnych studiach doktoranckich w Uniwersytecie W., będącego załącznikiem do zarządzenia nr 62/2014 Rektora Uniwersytetu W. z 20 maja 2014 r. w sprawie wprowadzenia regulaminu przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie W. (zwanego dalej "regulaminem przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich na UW.");

2) art. 200 ust. 1 i 3 w zw. z art. 66 ust. 2 p.s.w. w zw. z § 13 ust. 2 pkt 1-3 rozporządzenia ws. studiów i stypendiów doktoranckich w zw. z § 1 ust. 2 i 3 oraz § 2 ust. 1 i 2 regulaminu przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich na UW. przez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że uznanie administracyjne, jakie dotyczy podejmowania decyzji w przedmiocie stypendiów doktoranckich jest uznaniem "w czystej formie", w ramach którego rektor uczelni uprawniony jest do zastosowania innych kryteriów, niż przewidziane w źródłach prawa powszechnie obowiązującego, a także że rektor może całkowicie samodzielnie ustalać regulamin przyznawania stypendiów doktoranckich na podstawie delegacji w postaci normy blankietowej, gdy tymczasem regulamin przyznawania stypendiów doktoranckich podlega ocenie z punktu widzenia zgodności z przepisami zawartymi w aktach prawnych wyższego rzędu, w tym przepisami wskazanymi w zarzutach poprzedzających;

II. naruszenie postępowania, jakie mogło istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 pkt 4 i 6 k.p.a. przez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy, niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co doprowadziło do niedostrzeżenia wadliwości decyzji organu, bezkrytycznego przyjęcia jego stanowiska i powielenia argumentacji organu zawartej w decyzji z [...] marca 2017 r., a w konsekwencji do oddalenia skargi.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że organ nie zastosował art. 201 ust. 1 pkt 6 p.s.w. w zw. z art. 87 ust, 1 Konstytucji. Niezastosowania ww. przepisów nie dostrzegł również WSA. W konsekwencji doprowadziło to do błędnej wykładni art. 200 ust. 1 i 3 w zw. z art. 66 ust. 2 p.s.w. oraz § 13 ust. 2 pkt 1-3 rozporządzenia ws. studiów i stypendiów doktoranckich w zw. z § 1 ust. 2 i 3 oraz § 2 ust. 1 i 2 regulaminu przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich na UW. przez przyjęcie, że art. 200 ust. 1 i 3 p.s.w. przesądza o charakterze decyzji w przedmiocie stypendium, a art. 66 ust. 2 zawiera normę blankietową w zakresie uprawnień rektora uczelni wyższej w przedmiocie ustanawiania regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich. Natomiast zgodnie z art. 201 ust. 1 pkt 6 p.s.w. to minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego określi, w drodze rozporządzenia, warunki i tryb organizowania, prowadzenia i odbywania studiów doktoranckich, przyznawania stypendiów doktoranckich, z wyłączeniem stypendium doktoranckiego finansowanego ze środków, o których mowa w art. 200 ust. 6, oraz minimalną wysokość kwoty zwiększenia stypendium doktoranckiego, uwzględniając tryb i okresy przyznawania stypendiów doktoranckich. Tym samym, warunki i tryb określone w rozporządzeniu ws. studiów i stypendiów doktoranckich -jako przewidziane w ustawie do ustalenia przez MNiSZW i doprecyzowane w rozporządzeniu - winny być respektowane, a w rezultacie legalność działania organu w niniejszej sprawie winna była zostać oceniona z punktu widzenia pominiętych przepisów. Ich zastosowanie było niezbędne z punktu widzenia oceny granic uznania administracyjnego, a ich niezastosowanie spowodowało, że oceniono je zbyt szeroko – jako uznanie w "czystej postaci".

Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.s.t.n. mister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego określi, w drodze rozporządzenia, po zasięgnięciu opinii Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, zwanej dalej "Centralną Komisją", dziedziny nauki i sztuki oraz dyscypliny naukowe i artystyczne, mając na uwadze istniejące stopnie i tytuły, a także rozwój dziedzin i dyscyplin nauki oraz dziedzin sztuki i dyscyplin artystycznych oraz obszary wiedzy, z uwzględnieniem obszarów kształcenia określonych w przepisach o szkolnictwie wyższym. Zgodnie z § 1 rozporządzenia ws. obszarów wiedzy, dziedzin nauki i sztuki oraz dyscyplin naukowych i artystycznych ustala się wykaz obszarów wiedzy, dziedzin nauki i sztuki oraz dyscyplin naukowych i artystycznych, stanowiący załącznik do rozporządzenia. W załączniku tym do dziedziny nauk humanistycznych zaliczono, m.in., językoznawstwo, literaturoznawstwo oraz bibliologię i informatologię. WSA nie uwzględnił faktu, że organ, podjąwszy decyzję o odmowie przyznania stypendium skarżącej, uznał za uzasadnione umieszczenie jej w grupie rankingowej doktorantów reprezentujących dyscyplinę naukową zdefiniowaną jako Językoznawstwo (filologia polska; dziennikarstwo)", która to definicja jest nieprawidłowa z punktu widzenia ww. przepisów, co doprowadziło do odmowy przyznania jej stypendium doktoranckiego przez organ z uwagi na uzyskaną liczbę punktów (40) w stosunku do pozostałych osób, co dało jej 8. pozycję w tej grupie, w której przewidziano 6 stypendiów, podczas gdy wśród studentów trzeciego roku jej wynik byłby 18. (na 26 przewidzianych stypendiów), a wśród studentów od drugiego do czwartego roku studiów 47. (na 85 przewidzianych stypendiów).

Powyższe przepisy art. 201 ust. 1 pkt 6 p.s.w. w zw. z art. 3 ust. 1 u.s.t.n. w zw. z § 1 rozporządzenia ws. obszarów wiedzy, dziedzin nauki i sztuki oraz dyscyplin naukowych i artystycznych winny być również rozpatrzone w zw. z art. 98 ust. 1 p.s.w. w zw. z art. 32 konstytucji bowiem zastosowanie kryterium w postaci podziału na dyscypliny zdefiniowanego niezgodnie z obowiązującymi przepisami ustawowymi i wykonawczymi do nich uchybiło zasadzie konkursowości obowiązującej w postępowaniu przyznawania stypendiów doktoranckich jako finansowanych ze środków publicznych i pozbawiło skarżącą możliwości uzyskania stypendium doktoranckiego, choć spełniła ona ku temu kryteria wynikające ze źródeł prawa powszechnie obowiązującego, a także wydanego na ich podstawie regulaminu przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich na UW. na stacjonarnych studiach doktoranckich w Uniwersytecie W., będącego załącznikiem do zarządzenia nr 62/2014 Rektora Uniwersytetu W. z 20 maja 2014 r. w sprawie wprowadzenia regulaminu przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie W. Przyjęcie dodatkowego podziału na pięć dyscyplin w ramach poszczególnych lat studiów spowodowało, że szansę poszczególnych doktorantów, w zależności od ukończonego kierunku studiów i wybranej dyscypliny, zostały zróżnicowane. Obrazuje to rozkład procentowy tych szans w poszczególnych grupach. Np. odwołując się tylko do doktorantów trzeciego roku studiów, osoba przygotowująca rozprawę doktorską w dyscyplinie bibliotekoznawstwo i informatologia ma 100% szans na uzyskanie stypendium w przypadku złożenia wniosku – biorąc pod uwagę liczbę doktorantów tej dyscypliny oraz liczbę przewidzianych dla nich stypendiów, z kolei osoby w dyscyplinie Językoznawstwo (filologie obce)" – również 100% szans, biorąc pod uwagę liczbę złożonych wniosków i przewidzianych stypendiów, a w dyscyplinie określonej jako Językoznawstwo (filologia polska, dziennikarstwo)" – ok. 11% szans (biorąc pod uwagę tylko liczbę złożonych wniosków, ponieważ gdyby wniosek o przyznanie stypendium doktoranckiego złożyli wszyscy doktoranci ww. dyscypliny, szansę te uległyby proporcjonalnemu zmniejszeniu). Wszak, wszystkich doktorantów Wydziału Filologicznego obowiązują te same zasady dotyczące zaliczeń poszczególnych lat studiów oraz spoczywają na nich te same obowiązki naukowe i dydaktyczne. Również kryteria merytoryczne podlegające ocenie w toku przyznawania stypendiów doktoranckich nie są zróżnicowane dla poszczególnych dyscyplin. Brak zastosowania ww. przepisów doprowadził do nieprawidłowego przyjęcia, że decyzję o odmowie przyznania skarżącej stypendium doktoranckiego przyjęto w warunkach zachowania zasady równości uczestników postępowania w tym przedmiocie.

Za błędną należy uznać dokonaną przez WSA wykładnię art. 200 ust. 1 i 3 w zw. z art. 66 ust. 2 p.s.w. w zw. z § 13 ust. 2 pkt 1-3 rozporządzenia ws. studiów i stypendiów doktoranckich w zw. z § 1 ust, 2 i 3 oraz § 2 ust. 1 i 2 regulaminu przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich na UW., który mylnie przyjął, że uznanie administracyjne, jakie dotyczy podejmowania decyzji w przedmiocie stypendiów doktoranckich jest uznaniem "w czystej formie". W ocenie WSA rektor uczelni uprawniony jest do zastosowania innych kryteriów, niż przewidziane w źródłach prawa powszechnie obowiązującego, a także może całkowicie samodzielnie ustalać regulamin przyznawania stypendiów doktoranckich na podstawie delegacji w postaci normy blankietowej. Należy podkreślić, że regulamin przyznawania stypendiów doktoranckich podlega ocenie z punktu widzenia zgodności z przepisami zawartymi w aktach prawnych wyższego rzędu, w tym przepisami wskazanymi w zarzutach poprzedzających. WSA wskazał, że ww. przepisy rozporządzenia nie mogą być traktowane jako jedyne i rozstrzygające, a minister właściwy w sprawach szkolnictwa wyższego nie może mocą przepisu wykonawczego do ustawy zmienić charakteru prawnego rozstrzygnięcia, o którym przesądził już ustawodawca. Tym samym Sąd poprzestał na prostej wykładni językowej słowa "może" zawartego w przepisie art. 200 ust. 1 p.s.w., nie dokonawszy wykładni systemowej. Należy zauważyć, że w przypadku art. 66 ust. 2 p.s.w. Sąd nie sprecyzował, którego punktu tego przepisu dotyczą jego rozważania, co uniemożliwia prześledzenie toku wnioskowania w tym zakresie i jego zweryfikowanie. Ponadto przyjąwszy taki pogląd, jak in principio niniejszego akapitu, trzeba by przyjąć, że kryteria, jakie zastosowano przy wydaniu decyzji w przedmiocie stypendium doktoranckiego, w istocie nie podlegają weryfikacji i kontroli z punktu widzenia legalności, z czym nie można się zgodzić.

Art. 200 ust. 1 stanowi, że uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie, a jego ust. 3, że decyzję o przyznaniu stypendium doktoranckiego, okresie jego pobierania oraz wysokości podejmuje w uczelni rektor, a w jednostce naukowej – jej dyrektor. Warunki i tryb przyznawania stypendiów określa jednak, jak już wskazywano, minister właściwy ds. szkolnictwa wyższego zgodnie z delegacją art. 201 ust. 1 pkt p.s.w. I tak wg brzmienia § 13 ust. 2 pkt 1-3 rozporządzenia ws. studiów i stypendiów doktoranckich na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który: 1) terminowo realizuje program studiów doktoranckich; 2) wykazuje się zaangażowaniem w: a) prowadzeniu zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych lub b) realizacji badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni albo jednostkę naukową; 3) w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego wykazał się postępami w pracy naukowej i w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej. Przepis ten zawiera pojęcia niedookreślone. Pojęcia te podlegają dookreśleniu w regulaminie przyznawania stypendiów doktoranckich, co oznacza, że program studiów doktoranckich jest realizowany terminowo, co uznaje się za zaangażowanie w dydaktykę i realizowanie badań naukowych, jak rozumie się postępy w pracy naukowej i w przygotowaniu rozprawy doktorskiej. Nie przewidziano w ww. rozporządzeniu możliwości wprowadzania dodatkowych zasad w postaci podziału na dyscypliny. Nie przewidziano go również z § 1 ust. 2 oraz § 2 ust. 1 i 2 regulaminu przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich na UW. Zgodnie z § 2 ust. 2 tego regulaminu stypendium doktoranckie na drugim i kolejnych latach studiów doktoranckich może otrzymać doktorant, który: 1) terminowo realizuje program studiów doktoranckich oraz wykazuje się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych albo w realizacji badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni; 2) w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego wykazał się znaczącymi postępami w pracy naukowej i przygotowaniu rozprawy doktorskiej; wg ust. 3 szczegółowe, przejrzyste i jednoznaczne kryteria wyłaniania doktorantów rekomendowanych do przyznania stypendium doktoranckiego wyłania dziekan po zasięgnięciu rady wydziału (rady instytutu) i wydziałowego samorządu doktorantów. O kwestii stypendiów doktoranckich, również nie przewidując możliwości dokonywania dodatkowego podziału w ramach studiów, stanowi § 1 ust. 2 regulaminu, zgodnie z którym na wniosek dziekana rada jednostki organizacyjnej prowadzącej studia doktoranckie, kierując się możliwościami finansowymi wydziału, określa na każdy rok akademicki liczbę stypendiów doktoranckich, o którą będą mogli ubiegać się uczestnicy studiów doktoranckich oraz proponowaną wysokość miesięcznego stypendium doktoranckiego. Wg § 1 ust. 3 regulaminu liczbę stypendiów doktoranckich, o których mowa w ust. 2, określa się z podziałem na poszczególne lata studiów doktoranckich i dyscypliny naukowe, nie zdefiniowawszy jednak jednocześnie, czym jest dyscyplina naukowa, co pozwala przyjąć, że powinny w tym zakresie obowiązywać przepisy ustawowe, które nie przewidują dyscyplin zdefiniowanych przez organ. Należy nadmienić, że ww. przepisy nie przewidują określania liczby stypendiów w ramach poszczególnych dyscyplin przez dziekana, jak nastąpiło to w niniejszej sprawie mocą zarządzenia Dziekana Wydziału Filologicznego UW z 30 czerwca 2015 r. ws. ustalenia szczegółowych kryteriów wyłaniania doktorantów rekomendowanych do przyznania stypendium doktoranckiego na drugim i kolejnych latach studiów doktoranckich na Wydziale Filologicznym obowiązujące przy ubieganiu się o stypendium na rok akademicki 2016/2017 (zwanego dalej "zarządzeniem"). Mając na uwadze powyższe, nie można uznać za prawidłowe wprowadzenia dodatkowego kryterium w postaci podziału na dyscypliny, ponieważ podział ten nie znajduje podstawy prawnej, a działając w ramach uznania administracyjnego, organ winien był uwzględnić art. 200 ust. 1 w zw. z art. 201 ust. 1 pkt 6 p.s.w. w zw. z powołanymi wyżej przepisami rozporządzenia ws. studiów i stypendiów doktoranckich.

Sąd nie dostrzegł wadliwości decyzji organu, bezkrytycznie przyjął jego stanowisko i powielił argumentację organu zawartej w decyzji z [...] marca 2017 r., a w konsekwencji oddalił skargę. Mianowicie WSA uznał, że dodatkowe kryteria przyjęte jako podstawa odmowy przyznania skarżącej stypendium doktoranckiego są prawidłowe z uwagi na to, że nie zostały zakwestionowane w toku nadzoru MNiSzW. Nie przeprowadził jednak w tym zakresie postępowania dowodowego, przyjąwszy bezkrytycznie twierdzenia organu. Natomiast sam organ w uzasadnieniu decyzji z [...] marca 2017 r. nie wskazał ani nie udokumentował, kiedy czynności nadzorcze zostały przeprowadzone oraz jaki był ich zakres.

Ponadto WSA powielił tę część uzasadnienia decyzji z [...] marca 2017 r., w której organ jako przyczynę wprowadzenia dodatkowych kryteriów wskazał wielkość Wydziału Filologicznego, liczbę jednostek i jego specyfikę, specyfikę prowadzonych badań i zapotrzebowanie na młodą kadrę dydaktyczno-naukową. Za organem powtórzył, że Wydział nie jest w stanie zapewnić stypendiów doktoranckich wszystkim doktorantom. Należy jednak podkreślić, że skarżąca nie kwestionuje i nie kwestionowała w toku postępowania tego, że Wydział Filologiczny dysponuje ograniczonymi możliwościami w tym zakresie i w związku z tym, że przewidział taką a nie inną ogólną liczbę stypendiów. Nie zgadza się ona, że w ramach tej liczby wprowadzono dodatkowy podział na dyscypliny, który uniemożliwił jej otrzymanie stypendium mimo spełnienia niezbędnych kryteriów. Zauważyć również trzeba, że wskazanie ww. przyczyn przez WSA nie zostało poparte żadnym wyjaśnieniem, tzn. jak są rozumiane i jaki jest związek przyczynowy między nimi a wprowadzeniem dodatkowego podziału na dyscypliny, a także nie porównał "specyfiki" Wydziału Filologicznego z innymi wydziałami UW., które dodatkowego podziału nie wprowadziły, a także dlaczego ww. przyczyny nie znalazły odniesienia do studentów pierwszego roku.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie oraz o zasądzenie na rzecz organu administracji kosztów postępowania według norm przepisanych. Podniesiono w szczególności, że organ administracji podziela w całości interpretację przepisów prawa zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Zawarto w niej również obszerną polemikę z zarzutami skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

1. W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.

2. Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu nie są trafne.

3. Chybiony jest zarzut naruszenia art. 201 ust. 1 pkt 6 ustawy z 27 lipca 2005 r. w zw. z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP przez niewłaściwe zastosowanie i pominięcie powyższych przepisów przy orzekaniu, w szczególności pominięcie faktu, że rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 13 kwietnia 2016 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich zostało wydane na podstawie delegacji ustawowej, zawartej w p.s.w., w celu ustalenia warunków i trybu przyznawania stypendiów doktoranckich – co doprowadziło do błędnego przyjęcia, że o charakterze prawnym rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania stypendium doktoranckiego stanowią wyłącznie art. 200 i art. 66 ust. 2 p.s.w., ponieważ przepisy te – wbrew twierdzeniu skarżącej kasacyjnie – miały zastosowanie w postępowaniu administracyjnym, a Sąd I instancji zasadnie ocenił, że nie doznały one żadnych uchybień. Zgodnie z § 13 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 13 kwietnia 2016 r. stypendium doktoranckie na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który: 1) terminowo realizuje program studiów doktoranckich; 2) wykazuje się zaangażowaniem w: a) prowadzeniu zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych albo b) realizacji badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni albo jednostkę naukową; 3) w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego wykazał się postępami w pracy naukowej i w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej. Jak wynika z akt sprawy, wymienione w tym przepisie kryteria miały zastosowanie w stosunku do wszystkich doktorantów ubiegających się o stypendium, niezależnie od tego, w której dyscyplinie ubiegali się o stypendium. Po drugie, kryteria te mają charakter wstępny (każdy kandydat musi je spełnić), ale nie wystarczający, bo w drodze regulaminu studiów mogą być ustanowione dodatkowe przesłanki. Po trzecie wreszcie, przytoczona regulacja prawna nie zmienia faktu, że przyznanie stypendium doktoranckiego ma charakter uznaniowy.

4. Z kolei zarzut naruszenia art. 201 ust. 1 pkt 6 ustawy z 27 lipca 2005 r. w zw. z art. 3 ust. 1 u.s.t.n. w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 8 sierpnia 2011 r. w sprawie obszarów wiedzy, dziedzin nauki i sztuki oraz dyscyplin naukowych i artystycznych oraz załączonego do niego wykazu jest bezzasadny, ponieważ te dwa ostatnie przepisy nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Art. 3 ust. 1 u.s.t.n. zawiera delegację ustawową, zgodnie z którą Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego określi, w drodze rozporządzenia, po zasięgnięciu opinii Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, zwanej dalej "Centralną Komisją", dziedziny nauki i sztuki oraz dyscypliny naukowe i artystyczne, mając na uwadze istniejące stopnie i tytuły, a także rozwój dziedzin i dyscyplin nauki oraz dziedzin sztuki i dyscyplin artystycznych oraz obszary wiedzy, z uwzględnieniem obszarów kształcenia określonych w przepisach o szkolnictwie wyższym. Jak wynika z treści tego przepisu, określenie dyscyplin naukowych następuje w celu ustalenia, w jakich dyscyplinach naukowych będą nadawane stopnie naukowe i tytuł naukowy profesora. Wniosek ten, uzyskany na gruncie wykładni językowej, znajduje pełne potwierdzenie na gruncie wykładni systemowej – por. np. art. 13 ust. 1, art. 16 ust. 1 czy art. 27 ust. 5 u.s.t.n. Inaczej zresztą tego przepisu interpretować nie można, ponieważ prawna reglamentacja dziedzin i dyscyplin naukowych (w znaczeniu: nie ma innych dyscyplin naukowych niż zadekretowane przez władze administracyjne państwa właściwe w sprawach szkolnictwa wyższego) byłaby sprzeczna z zasadą autonomii szkół wyższych, a przede wszystkim z zasadą wolności prowadzenia badań naukowych. Trafnie więc uznał Sąd I Instancji, że przyjęcie kwestionowanego kryterium podziału na dyscypliny naukowe nie było dowolne, albowiem uzasadnione było specyfiką prowadzonych badań naukowych w zakresie szeroko rozumianej polonistyki oraz w zakresie filologii obcych.

5. Nie można też podzielić zarzutu naruszenia art. 201 ust. 1 pkt 6 ustawy z 27 lipca 2005 r. w zw. z art. 98 ust. 1 p.s.w. w zw. z art. 32 Konstytucji RP przez niewłaściwe zastosowanie i pominięcie powyższych przepisów przy orzekaniu, w szczególności przez pominięcie faktu, że zastosowanie kryterium w postaci podziału na dyscypliny uchybiło zasadzie konkursowości obowiązującej w postępowaniu przyznawania stypendiów doktoranckich jako finansowanych ze środków publicznych przez pozbawienie skarżącej możliwości uzyskania stypendium, choć spełniła ona ku temu kryteria wynikające ze źródeł prawa powszechnie obowiązującego, a także wydanego na ich podstawie regulaminu przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich na UW. na stacjonarnych studiach doktoranckich w Uniwersytecie W., ponieważ wprowadzenie dodatkowych kryteriów (podział na dyscypliny naukowe) nie jest dowolne i nie wykracza poza ramy autonomii szkół wyższych, a zatem nie pozostaje w sprzeczności ze wskazanymi w skardze kasacyjnej przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Nie doszło również do złamania zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP), ponieważ skarżąca kasacyjnie nie jest w tej samej sytuacji faktycznej i prawnej, co doktoranci na filologiach obcych.

6. Z tych samych powodów, które zostały wyłuszczone w punkcie 5 niniejszego uzasadnienia za nietrafny należało uznać zarzut naruszenia art. 200 ust. 1 i 3 w zw. z art. 66 ust. 2 p.s.w. w zw. z § 13 ust. 2 pkt 1-3 rozporządzenia ws. studiów i stypendiów doktoranckich w zw. z § 1 ust. 2 i 3 oraz § 2 ust. 1 i 2 regulaminu przyznawania i wypłacania stypendiów doktoranckich na UW. przez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że uznanie administracyjne, jakie dotyczy podejmowania decyzji w przedmiocie stypendiów doktoranckich jest uznaniem "w czystej formie", w ramach którego rektor uczelni uprawniony jest do zastosowania innych kryteriów, niż przewidziane w źródłach prawa powszechnie obowiązującego, a także, że rektor może samodzielnie ustalać regulamin przyznawania stypendiów doktoranckich na podstawie delegacji w postaci normy blankietowej, gdy tymczasem regulamin przyznawania stypendiów doktoranckich podlega ocenie z punktu widzenia zgodności z przepisami zawartymi w aktach prawnych wyższego rzędu. Dodać jedynie należy, że skarżąca kasacyjnie konsekwentnie i całkowicie pomija przez cały czas podnoszone przez organ twierdzenia, uzasadniające wyszczególnienie 3 dyscyplin naukowych w dziedzinie nauk humanistycznych, w ramach których realizowane są studia doktoranckie na Wydziale Filologicznym UW., z zastrzeżeniem konieczności zróżnicowania wymogów odnoszących się do poszczególnych specjalizacji w ramach każdej z nich.

7. Wreszcie za całkowicie nieuzasadniony należało uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 pkt 4 i 6 k.p.a. przez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy, niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co doprowadziło do niedostrzeżenia wadliwości decyzji organu, bezkrytycznego przyjęcia jego stanowiska i powielenia argumentacji organu zawartej w decyzji z [...] marca 2017 r., a w konsekwencji do oddalenia skargi. Po pierwsze dlatego, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji znajduje pełne uzasadnienie w materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy. Po drugie dlatego, że wskazane przez skarżącą kasacyjnie przepisy k.p.a. nie nakładają na sąd administracyjny obowiązku podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy. Po trzecie zaś dlatego, że wskazanych przepisów nie da się naruszyć w sposób określony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej ["że w ramach tej liczby (przewidzianej przez Wydział ogólne liczby stypendiów – przyp. NSA) wprowadzono dodatkowy podział na dyscypliny, który uniemożliwił jej (tzn. skarżącej kasacyjnie – przyp. NSA) otrzymanie stypendium mimo spełnienia niezbędnych kryteriów"].

Mając na uwadze podniesione wyżej względy orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na zasadzie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.