Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 936/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2014-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2, 3
journal: Dz.U. 2014 poz 567
law: Ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów

SENTENCJA

Dnia 22 października 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Wojciech Jarzembski sędzia WSA Joanna Brzezińska Protokolant: asystent sędziego Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 22 października 2014 roku sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie zasiłku dla opiekuna 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy B. decyzją z dnia [...].06.2014 r. odmówił B. K. – skarżącej przyznania zasiłku dla opiekuna z tytułu sprawowania opieki nad matką S. D. na okres od [...].05.2014 r. z uwagi na nie spełnienie przesłanki z art. 17 ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 1456; ze zm.), dalej powoływanej w skrócie jako: "uśr", w związku z art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 4.04.2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. 2014 r., poz. 567), dalej powoływanej w skrócie jako "ustawa", polegające na tym, że matka skarżącej pozostaje w związku małżeńskim.

W odwołaniu od tej decyzji skarżąca podała, że oboje jej rodzice chorują i wymagają opieki i że jej ojciec nie jest w stanie opiekować się swoją żoną, ponieważ sam jest pod stałą opieką lekarzy. Skarżąca wyraziła także wątpliwość co do tego czy miała obowiązek składania oświadczenia o zaprzestaniu pracy w gospodarstwie rolnym skoro ubiega się o zasiłek dla opiekuna będący kontynuacją dotychczas pobieranego przez nią świadczenia pielęgnacyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. (SKO) decyzją z dnia [...].07.2014 r., nr [...], sprostowaną postanowieniem z dnia [...].07.2014 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. SKO stwierdziło, na podstawie przedłożonych przez skarżącą dokumentów, iż złożyła ona oświadczenie z dnia [...].06.2014 r., z którego wynika, że nie zrezygnowała z prowadzenia gospodarstwa rolnego lub wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, co stanowi warunek konieczny otrzymania zasiłku dla opiekuna i tym samym nie spełniła warunku z art. 3 ust. 1 ustawy, co uniemożliwia przyznanie jej wnioskowanego świadczenia. SKO wyjaśniło także, że uzasadnienie decyzji organu I instancji opiera się na innej podstawie prawnej niż decyzja organu odwoławczego, ale pomimo tego należało ją utrzymać w mocy ponieważ organ I instancji poprawnie orzekł o odmowie przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia.

W skardze na powyższą decyzję SKO skarżąca podniosła, że są w niej istotne błędy i wyjaśniła, że do wniosku o świadczenie załączyła zaświadczenie z KRUS z dnia [...].06.2014 r. a nie jak napisano w decyzji z dnia [...].06.2011 r., a ponadto załączyła oświadczenie z dnia [...].06.2014 r. o tym, że nie wykonuje pracy w gospodarstwie rolnym, natomiast w decyzji SKO napisano, że nie zaprzestała pracy w gospodarstwie rolnym. Ponadto skarżąca podała, że to samo SKO przyznało jej świadczenie z tytułu sprawowania opieki nad matką decyzją z dnia [...].08.2011 r. Skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie stwierdzając, że nie podziela poglądu skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż w ramach dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać rozstrzygnięcie zapadłe w danym postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z obowiązującymi w dacie jego wydania przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami prawa procesowego, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Nie może natomiast rozpoznać sprawy kierując się kryteriami słuszności czy sprawiedliwości społecznej. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. W takiej sytuacji sąd administracyjny wydaje orzeczenie o charakterze kasacyjnym, nie posiadając kompetencji do rozstrzygnięcia bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania, innymi słowy sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ramach tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. stwierdza, że narusza ona prawo w stopniu powodującym konieczność jej uchylenia.

Skarżąca domaga się przyznania prawa do zasiłku dla opiekuna, którego zasady przyznawania określone zostały w ustawie z dnia 4.04.2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. 2014 r., poz. 567), dalej powoływanej jako "ustawa". Zgodnie z art. 2 tej ustawy zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 r., poz. 1557) z dniem 1 lipca 2013 r. (ust. 1). Ponadto, zgodnie z ust. 2 tego artykułu zasiłek dla opiekuna przysługuje:

1) za okresy od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992, z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.;

2) od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.

Stosownie zaś do treści art. 3 ustawy, w przypadku, gdy o zasiłek dla opiekuna ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników lub domownicy, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2013 r., poz. 1403, 1623 i 1650) świadczenie to przysługuje odpowiednio:

1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego;

2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym (ust. 1).

Przy czym zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia." Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (ust. 2).

Z przedłożonych sądowi akt sprawy bezspornie wynika, że skarżąca w dniu [...].06.2014 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna na okres od [...].05.2014 r. w związku ze sprawowaniem opieki nad matką – S. D., legitymującą się orzeczeniem lekarza rzeczoznawcy KRUS z dnia [...].03.2007 r. o uznaniu za trwale i całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji. Skarżąca w okresie od [...].07.2011 r. do [...].06.2013 r. miała prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad matką (vide: decyzja SKO z dnia [...].08.2011r., k-13). Do wniosku skarżąca załączyła oświadczenia z dnia [...].06.2014 r., o tym, że zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego lub wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, oraz że nie podjęła zatrudnienia, sprawuje opiekę nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności i wymagającą opieki, nie ma ustalonego prawa do żadnego ze świadczeń emerytalno-rentowych, nie jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, jej matka pozostaje w związku małżeńskim, a także o tym że jest zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego i emerytalno-rentowego w KRUS (vide: oświadczenia k-28 i 23).

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO stwierdziło, że skarżąca wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia złożyła oświadczenie o tym, że nie zrezygnowała z prowadzenia gospodarstwa rolnego lub wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym i z tego SKO następnie wywiodło o konieczności odmowy przyznania wnioskowanego przez skarżącą świadczenia, wskazując na treść art. 3 ust. 1 ustawy, jako podstawę niekorzystnego dla skarżącej rozstrzygnięcia. W aktach, co już powyżej przedstawiono, znajdują się jednak sprzeczne z tym co stwierdziło SKO, jednobrzmiące oświadczenia skarżącej z dnia [...].05.2014 r. i dnia [...].06.2014 r. (vide: k-25 i 28), złożone w trybie art. 3 ust. 2 ustawy o tym, że zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego lub wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. Oznacza to, że jako małżonka rolnika spełniła warunek, od którego zależy przyznanie prawa do zasiłku dla opiekuna określony w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy. Innych przesłanek warunkujących przyznanie zasiłku dla opiekuna SKO w ogóle nie rozważało. Zwłaszcza przesłanka wynikająca z art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy o pozostawaniu matki skarżącej w związku małżeńskim, będąca podstawą negatywnego rozstrzygnięcia organu I instancji, nie była przedmiotem rozważań SKO.

W tej sytuacji zatem, gdy z akt sprawy wynika, że nie ma takiego dokumentu, na podstawie którego można odmówić skarżącej prawa do wnioskowanego świadczenia z powodu kontynuowania pracy w gospodarstwie rolnym lub prowadzenia gospodarstwa rolnego, a jednocześnie SKO nie wypowiedziało się jednoznacznie na temat tego, czy pozostawanie przez matkę skarżącej w związku małżeńskim uniemożliwia przyznanie jej tego świadczenia (jak przyjął to organ I instancji), okazuje się nie znanym powód odmowy przyznania przez organy wnioskowanego przez skarżącą świadczenia.

Oznacza to konieczność zarzucenia organowi odwoławczemu naruszenia szeregu zasad postępowania administracyjnego takich, jak zasada prawdy obiektywnej, zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, zasada przekonywania, zasada oficjalności postępowania, wyrażonych odpowiednio w art. 7,8,11 w zw. z art. 107 § 3 i art.77 § 1, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić należy zwłaszcza, znaczenie uzasadnienia decyzji. Jest ono bardzo ważnym składnikiem prawidłowo wydanej decyzji administracyjnej. Sąd administracyjny nie może wyręczać organu w wypełnieniu nałożonych na niego w tym względzie obowiązkach. Wskazać należy, że stosownie do postanowień art. 107 § 3 kpa uzasadnienie decyzji składa się z uzasadnienia faktycznego, zawierającego w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił mocy dowodowej oraz uzasadnienia prawnego zawierającego wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów, które zadecydowały o treści decyzji. Uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Obowiązek jego sporządzenia wiąże się, jak to wyżej zaznaczono, z wyrażoną w art. 11 kpa zasadą przekonywania, która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć tak, aby strony poznały argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Motywy decyzji winny wyjaśnić tok rozumowania organu prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej.

Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy zobowiązany będzie uwzględnić powyższe uwagi odnośnie zasad postępowania administracyjnego i dokonać powtórnie ustaleń materialnoprawnych w celu rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty, a swoje stanowisko uzasadni zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 kpa.

W tych warunkach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, należało orzec o uchyleniu zaskarżonej decyzji, jak w pkt 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 ppsa orzeczono zaś o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji (pkt 2 sentencji wyroku).