Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 324/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2014-06-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Określono, że zaskarżony akt nie może być wykonany
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 1a ust. 1 pkt 3;
journal: Dz.U. 2010 nr 95 poz 613
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity.
article: art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 193 poz 1287
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Łozowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marta Wojciechowska Sędzia WSA Ewa Janowska Protokolant st. sekretarz sądowy Maria Żymańczyk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi J. D. i B. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Opolu z dnia 14 października 2013 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości na 2013 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz strony skarżącej kwotę 175,00 zł (sto siedemdziesiąt pięć 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

UZASADNIENIENIE

Wójt Gminy T. decyzją z 8 maja 2013 r. ustalił B. D. oraz J. D. podatek od nieruchomości na 2013 r. w kwocie 4365 zł.

Do opodatkowania przyjęto 192 m² powierzchni budynków związanych z działalnością gospodarczą, stawka 20,88 zł/1 m² - 4008,96 zł oraz grunty związane z działalnością gospodarczą o powierzchni 418,43 m² , stawka 0,85zł/lm2 - 355,67zł. Wymiar podatku ustalono w oparciu o informacje podatkowe, złożone przez podatnika, oględziny lokali z dnia 22.04.2013 r., dane ewidencyjne gruntów i budynków.

Od powyższej decyzji podatnicy wnieśli odwołanie, podnosząc błędne ustalenie stanu faktycznego, obrazę i nieprawidłową interpretację przepisów prawa podatkowego przez błędne przyjęcie i zakwalifikowanie wszystkich gruntów i budynków jako związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Zdaniem podatników lokal położony na pierwszym piętrze budynku przy ul. K. [...] ze względu na stan techniczny nie nadaje się na prowadzenie działalności gospodarczej. Ponadto nie jest w nim prowadzona żadna działalność gospodarcza.

Podatnicy, odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych (wyrok z dnia 10.01.2012 r., I SA/Gd 932/11, z dnia 22.07.2009 r., FSK 460/08, z dnia 14.08.2012 r., II FSK 2444/10 oraz z dnia 18.07.2012 r., II FSK 32/11) wskazali, że budynki i grunty stanowiące własność osoby fizycznej nie zawsze będą opodatkowane stawkami podwyższonymi; dotyczy to sytuacji, gdy nieruchomości te nie są wykorzystywane do działalności gospodarczej, a przez to nie wchodzą w skład przedsiębiorstwa. W takiej sytuacji winny być opodatkowane stawką niższą.

W ocenie odwołujących, oględziny lokalu położonego na pierwszym piętrze budynku przy ul. K. [...] w T. wykazały, że w lokalu tym nie ma śladu prowadzenia działalności gospodarczej, zatem lokal ten z działalnością gospodarczą nie jest związany. Stąd sporny lokal oraz pozostałe grunty, których właścicielami są podatnicy, winny być opodatkowane według stawki podstawowej.

Ponadto podatnicy zwrócili uwagę, że określona przez organ podatkowy funkcja budynku jako handlowo – usługowa jest nieprawidłowa i ustalona przez Wójta samowolnie. W roku 2010 Wójt Gminy wystąpił do jednostki wykonawstwa geodezyjnego o ekspertyzę w sprawie funkcji budynku. Po otrzymaniu tej ekspertyzy, w której wskazano funkcję budynku jako mieszkalną, Wójt Gminy wobec niegodzenia się z wnioskami ekspertyzy, samowolnie ustalił funkcję spornego budynku jako usługową, co nie ma poparcia w rzeczywistym stanie faktycznym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, w wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z dnia 14 października 2013 r., na podstawie art. 1 i art. 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.) oraz art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.) – zwanej dalej: [O.p. ], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołując przepisy ustawy z dnia 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. nr 95, poz. 613 ze zm.), – dalej jako: [u.p.o.l.] - art. 1a ust. 1 pkt 3 art. 2 ust. 1 pkt 1 i pkt 2, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 - stwierdził, że sam fakt posiadania przez przedsiębiorcę budynków, budowli bądź gruntów (z wyjątkami przewidzianymi w ustawie), chociażby był on tylko jednym ze współwłaścicieli przedmiotów opodatkowania, skutkuje uznaniem ich za związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Organ podniósł, że przedmiotem opodatkowania jest budynek handlowo - usługowy, co wynika z ewidencji gruntów i budynków znajdującej się w aktach sprawy. Zdaniem organu, z art. 21 ust. 1 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne wynika, że organ podatkowy związany jest klasyfikacją gruntów i budynków przyjętą w ewidencji dla celów podatkowych. W świetle zawiadomienia o zmianie w danych ewidencji gruntów i budynków z 5 czerwca 2012 r. budynek posadowiony na działce nr [...], położony w T. przy ul K. [...], pełni funkcję handlowo - usługową. W tym budynku znajdują się dwa lokale należące do podatników B. i J. D., o łącznej powierzchni 192 m². Skoro zatem omawiany budynek nie ma charakteru mieszkalnego, nie korzysta z wyłączenia z grupy przedmiotów opodatkowania związanych z działalnością gospodarczą. Okoliczność ta przesądza zdaniem organu o opodatkowaniu powierzchni wyżej wskazanych lokali najwyższą stawką (20,88 zł/m²).

Dalej organ odwoławczy podniósł, powołując art. 1 a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., że możliwe jest opodatkowanie gruntów i budynków będących w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą niższymi stawkami, gdy przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych.

Wspomniane w zacytowanym przepisie "względy techniczne" nie zostały przez ustawodawcę zdefiniowane, a znaczenie tego pojęcia można w ocenie organu odtworzyć, posługując się dorobkiem orzecznictwa sądów administracyjnych w tym zakresie. Przyjmuje się w nim, że pojęcie to nie obejmuje przyczyn natury technologicznej, ekonomicznej czy finansowej (por. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2007 r., sygn. akt II FSK 773/06, LEX nr 339937). Pojęcie "względy techniczne" należy łączyć tylko z obiektywnymi przeszkodami, a więc zdarzeniami niezależnymi od woli podatnika, uniemożliwiającymi prowadzenie działalności gospodarczej (por. wyroki NSA w Warszawie z dnia 16 lutego 2006 r., sygn. akt II FSK 301/05 oraz z dnia 22 czerwca 2007 r., sygn. akt II FSK 773/06, LEX nr 339937). W ocenie organu odwoławczego, braki wyposażenia budynku w wymagane urządzenia czy instalacje, bez których budynek nie może służyć prowadzonej działalności gospodarczej, nie mieszczą się w pojęciu "względów technicznych" uniemożliwiających jego wykorzystanie w takiej działalności (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 25 lutego 2008 r., sygn. akt I SA/G1 862/07, LEX nr 483168).

W ocenie składu orzekającego, wysokość podatku od nieruchomości w odniesieniu do lokalu niemieszkalnego o powierzchni 94,80 m², położonego na piętrze budynku przy ul. K. [...], nazywanego przez podatnika pustostanem, została ustalona prawidłowo. Brak aktualnego wykorzystania pomieszczenia do celów działalności gospodarczej lokalu nie wpływa na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż przepisy ustawy, wcześniej przywołane nie uzależniają ani faktu, ani sposobu opodatkowania od faktycznego wykorzystywania części budynku (lokalu) na działalność. W świetle okoliczności ustalonych w wyniku oględzin przeprowadzonych w 22 kwietnia 2013 r., w przedmiotowym lokalu znajdują się m.in. pojedyncze meble oraz jest on podłączony do sieci energetycznej i wodnej. Stan ten nie pozwala na przyjęcie wystąpienia względów technicznych. Odnosząc się do kwestii oświadczenia L. O., kierownika budowy, posiadającego uprawnienia budowlane (z dnia 28.02.2009 r.), wskazującego na konieczność przeprowadzenia remontu lokalu, w tym izolacji ścian i dachu, organ stwierdził, że oświadczenie to tym bardziej potwierdza stanowisko organu podatkowego, że niewykorzystanie budynku jest zależne od podatnika, a nie od obiektywnie istniejących względów technicznych. Konieczność ocieplenia budynku w omawianej części stanowi przemijającą przeszkodę korzystania z lokalu, której usunięcie jest uzależnione od woli i działań podatnika.

Dalej organ wskazał, że zgodnie z art. 1 a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., jedynie grunty, będące w posiadaniu przedsiębiorcy, związane z budynkami mieszkalnymi, podlegają opodatkowaniu stawką jak dla gruntów pozostałych. W przeciwnym razie, tzn. gdy grunty nie są związane z budynkami mieszkalnymi, opodatkowane są stawką jak dla gruntów związanych z działalnością gospodarczą.

Organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie organ I instancji ustalił charakteru budynku. Stwierdził, że budynek położony na działce [...] stanowi budynek o charakterze handlowo - usługowym. Działka nr [...] jest nie zabudowana, zatem nie obejmuje jej wyjątek określony w przepisach dotyczących budynków mieszkalnych. Okoliczności te pozwalają przyjąć, zdaniem organu odwoławczego, że wszystkie grunty należące do podatników, w tym J. D. jako przedsiębiorcy, powinny być opodatkowane stawką najwyższą 0,85 zł za 1 m², zarówno te oznaczone jako tereny niemieszkalne - działka nr [...] oraz [...], jak i działka nr [...], oznaczona jako tereny mieszkaniowe. Tym samym podatek do gruntów o łącznej 418,43 m² opodatkowanych stawką najwyższą - 0,85 zł za 1m², wynosi 4.365 zł (po zaokrągleniu stosownie do art. 63 O.p.).

Na powyższą decyzję podatnicy wnieśli skargę, w której żądali uchylenia decyzji w całości, przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, zasądzenia na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżący wskazali, że J. D. jest osobą prowadzącą działalność gospodarczą od 27 grudnia 2005 r., a miejscem tej działalności jest budynek położony w T. przy ul. K. [...], jednakże działalność gospodarcza jest prowadzona wyłącznie w lokalu położonym na parterze w przedmiotowym budynku o powierzchni 97,20 m², natomiast bezsprzecznie lokal będący własnością podatnika, a położony na piętrze budynku nie jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Wójt Gminy w T. wyliczając podatek od nieruchomości na rok 2013 na kwotę 4365 złotych, zakwalifikował cały budynek położony przy ul. K. [...] w T., a należący do przedsiębiorcy, jako związany z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując decyzję Wójta wskazało, iż podstawą ustalenia podatku w przedmiotowej sprawie są informacje z rejestru gruntów, w których wskazano charakter budynku przedsiębiorcy jako handlowo - usługowy.

Co istotne, decyzją z dnia 16 września 2013 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Wójta Gminy T. z dnia 01.02.2011 r., ustalającą podatek od nieruchomości na 2011 rok w kwocie 4020 zł. SKO stwierdziło, iż wysokość podatku od nieruchomości w odniesieniu do lokalu niemieszkalnego o powierzchni 94,80 m², położonego na piętrze budynku przy ul. K. [...] została przez Wójta Gminy ustalona nieprawidłowo, albowiem w roku 2011 lokal ten nie był wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej, a nadto w ewidencji gruntów i budynków brak określenia funkcji budynku.

Skarżący podnieśli, że zarówno w roku 2013, (jak również w 2012 i 2011), a także obecnie, nadal nie zmieniło się przeznaczenie przedmiotowego lokalu. W roku 2013 nie była prowadzona działalność gospodarcza i lokal nie był wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej. Mimo tego decyzją z dnia 14 października 2013 r. nr [...], SKO utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy T. o ustaleniu wysokości podatku od nieruchomości na rok 2013. Mimo braku zmiany faktycznego użytkowania lokalu, braku zmiany rzeczywistej funkcji budynku, zostały wydane dwie różne decyzje, jedynie w związku ze zmianą danych w rejestrze gruntów.

W tym miejscu skarżący odnieśli się do sposobu zmiany danych w ewidencji gruntów, która została ustalona na wniosek Wójta Gminy w T. W roku 2010 Wójt Gminy w T. wystąpił do jednostki wykonawstwa geodezyjnego o ekspertyzę w sprawie funkcji budynku, położonego w T. przy ul. K. [...], w celu ustalenia podatku od nieruchomości. Po otrzymaniu tejże ekspertyzy, w której wskazano funkcję budynku jako mieszkalną, Wójt Gminy, wobec kwestionowania wniosków powyższej ekspertyzy, wystąpił o ustalenie funkcji budynku jako usługowej. Zmiana ta została dokonana bez zgody podatnika, oraz po wyraźnym jego sprzeciwie, a co istotne, podatnik nie został pouczony o sposobie zaskarżenia decyzji zmieniającej zapis w ewidencji gruntów i budynków. Tak określona funkcja budynku, nie ma żadnego poparcia w rzeczywistym stanie faktycznym, albowiem w lokalu położonym na piętrze budynku przy ul. K. [...], nie była prowadzona żadna działalność usługowa. Wobec tego, w ocenie skarżących, dane zawarte w ewidencji gruntów, zawierają nieprawidłowy zapis, a przez to nie mogą stanowić podstawy do ustalenia podatku.

W lokalu położonym na piętrze budynku przy ul. K. [...] zarówno w roku 2011 oraz w latach 2012, 2013 i 2014, nie była i nie jest prowadzona działalność gospodarcza i lokal ten nie służył i nie był wykorzystywany do jej prowadzenia. Lokal ten stanowi pustostan.

Skarżący stwierdzili dalej, że co prawda dane zawarte w ewidencji gruntów mają walor dokumentu urzędowego i są podstawą do ustalenia wymiaru podatku, jednakże wobec faktu, iż zmiana w ewidencji gruntów została dokonana mimo braku zmiany rzeczywistego przeznaczenia lokalu, a jedynie na wniosek urzędnika, bez obiektywnych oględzin, bez dogłębnej weryfikacji sposobu użytkowania budynku, dane te nie powinny być podstawą do ustalania podatku. Ustalenie podatku w przedmiotowej sprawie winno nastąpić w oparciu o prawdę obiektywną (art. 122 O.p.). Powoływanie się jedynie na zapis w rejestrze gruntów stanowi zbytni formalizm, który godzi nie tylko w zasadę prawdy obiektywnej, ale także w zasadę praworządności wyrażoną w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Nie można bowiem przyjąć, że ze względu na silnie formalistyczną wykładnię art. 21 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, ograniczenia może doznać fundamentalna dla postępowania podatkowego zasada prawdy obiektywnej.

Stwierdzić zatem należy w ocenie strony skarżącej, że przy ustalaniu podatku na rok 2013, naruszono podstawowe zasady regulujące postępowaniem podatkowym. Przede wszystkim naruszono zasadę prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 122 O.p., która nakazuje organom podatkowym podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Dokonane zmiany w danych ewidencji gruntów są niewłaściwe, sprzeczne ze stanem rzeczywistym. W świetle art. 21 Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz art. 122 O.p. organy podatkowe, co do zasady, są zobowiązane do uwzględnienia w postępowaniu podatkowym danych zwartych w ewidencji gruntów (nawet jeżeli ustawa regulująca dany typ podatku nie odsyła explicite do prawa geodezyjnego i kartograficznego) i nie są uprawione do weryfikowania klasyfikacji wskazanej w tej ewidencji. Jednakże w sytuacji, gdy podatnik wykaże w postępowaniu podatkowym, że wbrew wskazanym w stosownej procedurze administracyjnej przesłankom do zmiany klasyfikacji w ewidencji, tak aby była ona zgodna ze stanem rzeczywistym, organy ewidencyjne nie dokonały właściwej zmiany, organy podatkowe muszą taką okoliczność zweryfikować, aby podjąć swoje rozstrzygnięcie w oparciu o prawdę obiektywną. Na poparcie swojego stanowiska skarżący wskazali na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 kwietnia 2013 r., I SA/Gd 164/13.

Nadto, podobnie jak w odwołaniu wskazano, iż w obowiązującym stanie prawnym, istnieje stanowisko, iż budynki i grunty stanowiące własność osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą nie zawsze będą opodatkowane stawkami podwyższonymi; dotyczy to sytuacji, gdy nieruchomości te nie są wykorzystywane do działalności gospodarczej, a przez to nie wchodzą w skład przedsiębiorstwa, w takiej sytuacji winny być opodatkowane w stawce najniższej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 22 maja 2014 r. skarżący wskazali, że Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartografii stwierdził zasadność skargi podatników dotyczących nieprawidłowości w dokonanych zmianach w ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do budynku w T. przy ul. K. [...]. W związku z czym, pismem z dnia 29 kwietnia 2014 r. zawiadomiono skarżących o wszczęciu postępowania w sprawie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków w celu wydania decyzji ustalającej zakres aktualizacji operatu ewidencyjnego dla obrębu T., w części dotyczącej oznaczenia użytku gruntowego dla działki [...] oraz funkcji budynku oznaczonego numerem ewidencyjnym budynku [...] położonego na przedmiotowej działce.

W ocenie skarżących wskazane okoliczności są istotne z uwagi na fakt, że zaskarżona decyzja opierała się na danych z ewidencji gruntów i budynków, których zmiany zostały dokonane w sposób nieprawidłowy.

W związku z powyższym podatnicy wnieśli o zaliczenie w poczet materiału dowodowego załączonych pism Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartografii z dnia 16 kwietnia 2014 r. oraz Starosty Opolskiego z dnia 29 kwietnia 2014r.

Na rozprawie w dniu 11.06.2014 r., na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – dalej jako: [p.p.s.a.], Sąd przeprowadził dowód uzupełniający z wyżej wskazanych pism oraz z dokumentów przedłożonych na rozprawie: protokołu oględzin z dnia 29 maja 2014 r. i pisma Starosty Opolskiego z dnia 30 maja 2014 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty w niej zawarte zasługiwały na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej (§1), a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto, w myśl art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 tej ustawy skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji z punktu widzenia wskazanych kryteriów, Sąd stwierdził, że narusza ona prawo w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest zastosowana przez organy stawka podatkowa w podatku od nieruchomości w odniesieniu do gruntów i budynków będących własnością skarżącego prowadzącego działalność gospodarczą oraz jego małżonki. Zdaniem organu powyższe nieruchomości winny być opodatkowane stawką przewidzianą dla gruntów i budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, skarżący natomiast utrzymują, że według stawek właściwych dla budynków mieszkalnych i gruntów pozostałych.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1-3 u.p.o.l. - w brzmieniu obowiązującym w 2013 r. - opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty, budynki lub ich części oraz budowle lub ich części. Podatnikami podatku od nieruchomości są m.in. osoby fizyczne będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych (art. 3 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy). Podstawę opodatkowania dla gruntów stanowi ich powierzchnia, a dla budynków lub ich części powierzchnia użytkowa (art. 4 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 wyżej powołanej ustawy). Definicje gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej zawiera art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., zgodnie z którym za grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej uważa się grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b (niemającymi zastosowania w rozpoznawanej sprawie), chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych.

Z przepisu tego wynika, że wszystkie grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, chyba że przedmiot opodatkowania nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych z dwoma wyjątkami. Te wyjątki to budynki mieszkalne i zajęte pod nie grunty oraz grunty pod jeziorami i zajęte na zbiorniki wodne retencyjne lub elektrowni wodnych. Jeżeli zatem budynek mieszkalny i związany z nim grunt są w posiadaniu przedsiębiorcy, to podlegają opodatkowaniu na takiej zasadzie, że budynek jest obciążony stawkami właściwymi dla innych budynków mieszkalnych, a grunt według stawek właściwych dla gruntów pozostałych.

W przedmiotowej sprawie organ I i II instancji uznał, że wszystkie grunty i budynki będące w posiadaniu skarżących są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, bowiem bezspornie J. D. taką działalność prowadzi.

Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji wskazał, że przedmiotem opodatkowania jest budynek handlowo - usługowy posadowiony na działce [...], co wynika z ewidencji gruntów i budynków znajdujących się w aktach sprawy. Dalej odwołując się do art. 21 ust. 1 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne podniósł, że na mocy tego przepisu organ podatkowy związany jest klasyfikacją gruntów i budynków przyjętą w ewidencji dla celów podatkowych. W budynku tym znajdują się dwa lokale należące do podatników B. i J. D., o łącznej powierzchni 192 m². Zdaniem organu II instancji, skoro omawiany budynek nie ma charakteru mieszkalnego, nie korzysta z wyłączenia z grupy przedmiotów opodatkowania związanych z działalnością gospodarczą. Okoliczność ta przesądza o opodatkowaniu powierzchni ww. lokali najwyższą stawką (20,88 zł/m²).

W odniesieniu do gruntów, w zaskarżonej decyzji przyjęto, że wszystkie grunty należące do podatników, w tym J. D. jako przedsiębiorcy, powinny być opodatkowane stawką najwyższą 0,85 zł za 1 m², zarówno te oznaczone jako tereny niemieszkalne - działka nr [...] oraz [...], jak i działka nr [...], oznaczona jako tereny mieszkaniowe. Działka nr [...] jest nie zabudowana, zatem nie obejmuje jej wyjątek określony w przepisach dotyczących budynków mieszkalnych.

Podatnicy konsekwentnie w toku całego postępowania twierdzili, że tylko lokal położony na parterze budynku w T. przy ul. K. [...] jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej. Natomiast lokal na piętrze tego budynku z taką działalnością nie jest związany. Na poparcie swojego stanowiska w odwołaniu wskazywali, że funkcja spornego budynku określona jako handlowo – usługowa jest nieprawidłowa i ustalona została przez Wójta Gminy w T. samowolnie. Podnosili, że w roku 2010 Wójt Gminy wystąpił do jednostki wykonawstwa geodezyjnego o ekspertyzę w sprawie funkcji budynku. Po otrzymaniu tej ekspertyzy, w której wskazano funkcję budynku jako mieszkalną, Wójt Gminy wobec niegodzenia się z wnioskami ekspertyzy, samowolnie ustalił funkcję spornego budynku jako usługową, co nie ma poparcia w rzeczywistym stanie faktycznym. Powyższe zostało rozwinięte w skardze w której skarżący kwestionowali sposób dokonania zmiany w ewidencji gruntów i budynków, co ostatecznie znalazło potwierdzenie w przedłożonych przez skarżących pismach, które zostały dopuszczone przez Sąd jako dowód, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a.

Odnosząc się do zasadniczego przedmiotu sporu – opodatkowania spornego lokalu znajdującego się na piętrze budynku w T. przy ul. K. [...], co do zasady rację mają organy podatkowe, że zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.) – zwanej dalej: [p.g.k], dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią m.in. podstawę wymiaru podatków i świadczeń. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że organy podatkowe ustalając wysokość zobowiązań w podatku od nieruchomości nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji (por. m.in. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 27 kwietnia 2009 r., II FPS 1/09 oraz uchwała 7 sędziów NSA z dnia 18 listopada 2013 r., II FPS 2/13 dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak dalsze powoływane orzeczenia).

Oznacza to, że co do zasady o sposobie kwalifikacji gruntu (budynku), dla celów podatkowych w podatku od nieruchomości, nie tyle decyduje sposób rzeczywistego wykorzystania nieruchomości, ile jej funkcje wskazane w ewidencji gruntów i budynków. Niemiej jednak, domniemanie zgodności z prawdą dowodu, jaki stanowi wypis z ewidencji gruntów i budynków, jest domniemaniem wzruszalnym. Przeciwko treści takiego dokumentu mogą być przeprowadzone dowody przeciwne, zgodnie z treścią art. 194 § 3 O.p. Jak słusznie stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 18 października 2013 r., I SA/Lu 560/13, którego pogląd Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela, dokument urzędowy, o jakim stanowi art. 194 § 1 O.p., nie jest dowodem niepodważalnym. Zarzut niezgodności z prawdą dokumentu urzędowego (narratywnego - czyli zawierającego oświadczenie wiedzy) może być dowodzony wszelkimi środkami dowodowymi. Przepisy Ordynacji podatkowej nie wprowadzają żadnych ograniczeń w odniesieniu do środków dowodowych, które organ orzekający może dopuścić w celu obalenia mocy dowodowej dokumentów urzędowych. Wzruszenie domniemania wynikającego z art. 194 § 1 O.p. oznacza, że dokument urzędowy jest odtąd traktowany tak jak dokument prywatny, a zatem jego treść podlega swobodnej ocenie.

W przedmiotowej sprawie organy ustaliły, że budynek w T. przy ul. K. [...] nie jest budynkiem mieszkalnym, na podstawie danych z rejestru budynków, w którym określono funkcję tego budynku na handlowo-usługową. Zauważyć także należy, że tak ustalona funkcja przedmiotowego budynku wynikała ze zmiany z dnia 5 czerwca 2012 r., którą zaktualizowano operat ewidencji gruntów i budynków, na wniosek Wójta Gminy T. W jednostce rejestrowej dla działki [...] w miejsce użytku "treny mieszkaniowe" (B) wpisano "inne tereny zabudowane" (Bi) oraz ujawniono zmianę funkcji budynku o numerze ewidencyjnym [...] kwalifikując go jako "budynek handlowo – usługowy" (wcześniej oznaczony był jako "budynek mieszkalny"), co wynika z akt administracyjnych (załącznik nr 13).

Zatem powyższa zmiana danych zawartych w ewidencji gruntów budynków miała istotną rolę na podjęte przez organy rozstrzygnięcia, co podkreślono także w skardze, w której skarżący zarzucili, że w takim samym stanie faktycznym organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji ustalającą podatek od nieruchomości na 2011 rok w kwocie 4020 zł, ponieważ stwierdził, że wysokość podatku od nieruchomości w odniesieniu do lokalu niemieszkalnego o powierzchni 94,80 m², położonego na piętrze budynku przy ul. K. [...] została przez Wójta Gminy ustalona nieprawidłowo, albowiem w roku 2011 lokal ten nie był wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej, a nadto w ewidencji gruntów i budynków brak określenia funkcji budynku.

W świetle powyższego w sytuacji, gdy podatnicy w odwołaniu kwestionowali prawidłowości dokonania zmiany w ewidencji gruntów i budynków, organ odwoławczy winien odnieść się do powyższych zarzutów i wyjaśnić ten istotny w ocenie Sądu wątek sprawy. Organ odwoławczy kwestii tej w ogóle nie rozważył, zupełnie pominął okoliczności podnoszone przez podatników, ograniczając się do ogólnikowego stwierdzenia, że na podstawie art. 21 ust. 1 p.g.k., dane z ewidencji gruntów i budynków stanowią podstawę wymiaru podatków.

Zauważyć należy, że z przeprowadzonych przez Sąd dowodów uzupełniających z dokumentów wynika, że zmian tych dokonano niezgodnie z obowiązującymi przepisami, stąd Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uznał wniesioną przez skarżących skargę za zasadną, stwierdził bowiem, że Starosta Opolski nie informował właścicieli nieruchomości o podejmowanych przez organy działaniach. Zdaniem tego organu wpływ wniosku Wójta Gminy T. winien spowodować wszczęcie postępowania administracyjnego, którego czynnymi uczestnikami powinni być właściciele przedmiotowej nieruchomości. Powyższe spowodowało wszczęcie postępowania w dniu 29 kwietnia 2009 r. w sprawie aktualizacji operatu gruntów i budynków w celu wydania decyzji ustalającej zakres aktualizacji operatu ewidencyjnego dla obrębu T., w części dotyczącej oznaczenia użytku gruntowego dla działki [...] oraz funkcji budynku oznaczonego numerem ewidencyjnym budynku [...] położonego na przedmiotowej działce.

Wprawdzie dokumenty przedłożone w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie były znane organowi odwoławczemu, to jednak w ocenie Sądu, skarżący w odwołaniu zasygnalizowali problem rozbieżności ewidencji gruntów i budynków ze stanem rzeczywistym. Jeżeli zdaniem organu podatnicy uczynili to w sposób niewystarczający, organ winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i odnieść się do powyższej kwestii w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czego jednak nie uczynił, naruszając przepisy art. 120, art. 121, art. 122 i art. 187 § 1 i art. 210 § 4 pkt 6 O.p.

Zdaniem Sądu słuszne jest stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych, że w sytuacji, gdy podatnik wykaże w postępowaniu podatkowym, że wbrew wskazanym w stosownej procedurze administracyjnej przesłankom do zmiany klasyfikacji w ewidencji, tak aby była ona zgodna ze stanem rzeczywistym, organy ewidencyjne nie dokonały właściwej zmiany, organy podatkowe muszą taką okoliczność zweryfikować, aby podjąć swoje rozstrzygnięcie w oparciu o prawdę obiektywną (art. 122 O.p). Przeciwna wykładnia systemowa ww. przepisów prawa prowadziłaby do zbytniego formalizmu, który godziłby nie tylko w zasadę prawdy obiektywnej, ale także w zasadę praworządności wyrażoną w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Nie można bowiem przyjąć, że ze względu na silnie formalistyczną wykładnię art. 21 p.g.k. ograniczenia może doznać fundamentalna dla postępowania podatkowego zasada prawdy obiektywnej (zob. wyrok dnia 11 lipca 2012 r., II FSK 2632/10, LEX nr 1225422).

Dokonując z urzędu oraz w aspekcie wniosków i zarzutów skargi kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdza, że w ustalaniu zasadniczej dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii (funkcji handlowo - użytkowej budynku) naruszono podstawowe zasady regulujące postępowaniem podatkowym. Przede wszystkim naruszono zasadę prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 122 O.p., która nakazuje organom podatkowym podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym.

Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18 października 2013 r., I SA/Lu 560/13 LEX 1386713, że przepis art. 21 ust. 1 p.g.k., nie stanowi o braku potrzeby przeprowadzenia postępowania podatkowego i dokonania przez organ podatkowy własnych ustaleń co do treści zapisów, zamieszczonych w ewidencji, zwłaszcza w sytuacji, gdy istnieją podstawy do ich negowania. Takie natomiast, zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie miały miejsce. Wyjaśnienia wymaga przede wszystkim ustalenie charakteru (funkcji) jaką w 2013 r. spełniał sporny budynek. Organ podatkowy, by w pełni zrealizować zasadę prawdy obiektywnej i wykonać obowiązek ustalenia stanu faktycznego, przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, nie może ograniczać postępowania dowodowego jedynie do zapisów zawartych w ewidencji.

Zdaniem Sądu, trafnie podkreślono w powołanym wyżej wyroku z dnia 18 października 2013 r., że nie może być tak w demokratycznym państwie prawa, że formalistyczne zastosowanie przepisu art. 21 ust. 1 p.g.k. miałoby doprowadzić do akceptacji stanu rzeczy niezgodnego z rzeczywistością. Ze względu na ten przepis, podatnik w sensie podatkowym nie może czuć się bezsilny, w sytuacji, gdy właściwy organ ewidencyjny wprowadza zmiany w ewidencji gruntów i budynków na wniosek strony, będącej jednocześnie organem podatkowym, z naruszeniem przepisów dotyczących wszczęcia postępowania administracyjnego, w sytuacji, gdy aktualizacja operatu ewidencyjnego wymaga wyjaśnień wszystkich zainteresowanych stron.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, organ w zaskarżonej decyzji nie podjął wszystkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, czy naruszył art. 121, art. 122 i art. 187 § 1 O.p. Powyższe naruszenie prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Reasumując, przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie ponowne rozstrzygnięcie sprawy z uwzględnieniem uwag poczynionych powyżej.

W odniesieniu do pozostałych zarzutów skargi stwierdzić trzeba, że nie zasługują one na uwzględnienie. W szczególności słusznie przyjęto w zaskarżonym rozstrzygnięciu, że co do zasady sam fakt posiadania gruntu, budynku lub budowli przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą, chociażby był on tylko jednym ze współwłaścicieli przedmiotów opodatkowania, przesądza o uznaniu, że te przedmioty opodatkowania są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Dla celów tego podatku nie ma też znaczenia, czy nieruchomość jest faktycznie w danym okresie czasu wykorzystywana do celów prowadzenia działalności gospodarczej, a jeżeli tak, to jak intensywnie. W świetle art. 1 a ust.1 pkt 3 ustawy nie ma też znaczenia cel nabycia nieruchomości, pochodzenie środków na jej zakup, fakt, czy nieruchomość wchodzi w skład przedsiębiorstwa. Niewykorzystywanie nieruchomości lub jej części do wykonywania działalności gospodarczej nie daje podstaw do tego, by do wymiaru podatku od nieruchomości nie miały zastosowania stawki przewidziane dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą (zob. wyrok z dnia 13.02.2013 r., I SA/Op 339/12 jak i powołane w nim orzecznictwo, a także wyroki z dnia 18.02.2014 r., II FSK 581/12, z dnia 27.11.2013 r., I SA/Sz 1099/13 LEX 140144, z dnia 27.11.201r., I SA/Ol 741/13 LEX 1410102, z dnia 17.07.2013 r., I SA/Go 274/13, z dnia 18.04.2013 r., I SA/Gl 1121/12 LEX 1316407). W związku z powyższym prawidłowo organy ustaliły, że grunty należące do podatników (poza działką nr [...], co do której organy w ponownie przeprowadzonym postępowaniu ustalą czy nie jest ona związana budynkami mieszkalnymi, o czym wskazano w pierwszej części uzasadnienia) opodatkowane są stawką jak dla gruntów związanych z działalnością gospodarczą.

W świetle powyższego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 p.p.s.a orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.