Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1706/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie NSA Anna Łukaszewska - Macioch asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Agnieszka Kozik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi C.R. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej oddala skargę


UZASADNIENIE

I SA/Wa 1706/05

UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...], utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] listopada 2004 r., nr [...], którą stwierdził, iż decyzja Wojewody [...] z dnia [....] września 1991 r., nr [...] stwierdzająca nabycie przez Gminę K. z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej obręb [...], jako działka nr [...] o pow. [...] m², uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], została wydana z naruszeniem prawa w części obejmującej [...] lokali mieszkalnych w budynku przy ul. [...] w K. o nr [...], [...], [...], [...] i [...] wraz z udziałem wynoszącym [...] części we własności nieruchomości gruntowej oraz stwierdził nieważność tej decyzji w pozostałej części.

Z ustaleń organu nadzory wynika, że zakwestionowana decyzja została wydana w oparciu o art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy prowadzające (...), który stanowi, iż mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r., z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Z brzmienia powyższego przepisu wynika jednoznacznie, że komunalizacja w tym trybie następuje tylko wtedy, gdy mienie: a) posiada walor mienia ogólnonarodowego (państwowego), b) należy do osób wymienionych w tym przepisie.

Warunków tych nie spełnia objęta zakwestionowaną decyzją nieruchomość położona w K. przy ul.[...], oznaczona w ewidencji gruntów jako działka nr [...].

Akta sprawy potwierdzają, że wprawdzie na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] marca 1986 r., sygn. akt [...], Skarb Państwa - Urząd Skarbowy w K. nabył na własność przez zasiedzenie nieruchomość położoną w K. przy ul. [...] o pow. [...] m², składającą się z działek nr [...] i nr [...], zapisaną w KW nr [...], jednakże C. R. (C. R.) złożył skargę o wznowienie postępowania w tej sprawie. Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z dnia [...] stycznia 1997 r., sygn. akt [...] skargę oddalił, natomiast Sąd Wojewódzki w K. uwzględnił apelację wyżej wymienionego i postanowieniem z dnia [...] października 1997 r., sygn. akt [...], zmienił postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] marca 1986 r., sygn. akt [...] w ten sposób, że oddalił wniosek Skarbu Państwa o zasiedzenie.

Przytoczone wyżej orzeczenie Sądu Wojewódzkiego w K. wywołało skutek restituto in integrum, co oznacza, że w dniu 27 maja 1990 r. Skarb Państwa nie był właścicielem przedmiotowej nieruchomości, a jedynie posługiwał się wadliwym tytułem własności uzyskanym z naruszeniem prawa. W takiej zaś sytuacji należy uznać, iż brak było podstawowej przesłanki warunkującej proces komunalizacyjny z mocy prawa.

Stwierdzenie nabycia przez Gminę K. z mocy prawa, nieodpłatnie, własności nieruchomości nie stanowiącej mienia ogólnonarodowego (państwowego), o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...), lecz stanowiącej własność osoby fizycznej, jest rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, co skutkuje stwierdzeniem nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1991 r.

Z akt sprawy wynika jednak, że decyzja komunalizacyjna w części wywołała nieodwracalne skutki prawne, o których mowa w art. 156 § 2 kpa, to oznacza, iż przepis ten stoi na przeszkodzie do stwierdzenia nieważności decyzji w całości. Z nieodwracalnymi skutkami w rozumieniu wyżej wymienionego przepisu mamy do czynienia w sytuacji, gdy organ administracji publicznej przysługującymi mu środkami, w ramach własnych kompetencji nie może przywrócić stanu poprzedniego. W omawianej sprawie sytuacja taka zaistniała, albowiem [...] lokali mieszkalnych w budynku posadowionym na nieruchomości przy ul. [...] , zostało sprzedanych wraz z częścią udziału we własności gruntu pod działką nr [...], o czym świadczy treść aktów notarialnych potwierdzających zawarcie umów sprzedaży lokali.

Istnieje zatem podstawa, aby w części obejmującej przedmiot sprzedaży ograniczyć się - na zasadzie art. 158 § 2 kpa - do stwierdzenia wydania wyżej wymienionej decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z naruszeniem prawa, natomiast w pozostałej części - stwierdzić jej nieważność.

W skardze na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2005 r. C. R. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie decyzji poprzedzającej z dnia [...] listopada 2004 r. ale tylko w części stwierdzającej wydanie decyzji z naruszeniem prawa oraz o przyznanie skarżącemu kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zaskarżone decyzje naruszają art. 156 § 2 kpa przez uznanie, że w sprawie zachodzą nieodwracalne skutki prawne decyzji administracyjnej. W ocenie skarżącego w sprawie nie zachodzi nieodwracalność skutków prawnych umów zbycia lokali mieszkalnych, gdyż umowy te są bezwzględnie nieważne albowiem przy sprzedaży nieruchomości nie były spełnione warunki określone w ustawie z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

W istocie skarga sprowadza się do kwestionowania zaskarżonej decyzji w części orzekającej o wydaniu z naruszeniem prawa decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] września 1991 r. odnoszącej się do [...] lokali mieszkalnych znajdujących się w budynku przy ul. [...] w K. oraz do udziału wynoszącego [...] części, związanego z tymi lokalami w działce nr [...], objętej decyzją komunalizacyjną. Jak wynika z akt administracyjnych Gmina K., po nabyciu własności nieruchomości objętej kontrolowaną decyzją komunalizacyjną z dnia [...] września 1991 r. sprzedała umowami cywilnoprawnymi, zawartymi w formie aktów notarialnych, na rzecz osób fizycznych, własność lokali mieszkalnych o nr [...], [...], [...], [...] i [...] wraz z udziałem w gruncie tej nieruchomości wynoszącym [...] części. W tym zakresie organ nadzoru uznał, ze decyzja komunalizacyjna wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 kpa, co stanowi ujemną przesłankę stwierdzenia nieważności tej decyzji i co, w konsekwencji, prowadzi do stwierdzenia, że w tej części decyzja komunalizacyjna została wydana z naruszeniem prawa. Stanowisko to organu nadzoru jest prawidłowa, a jego uzasadnienie nie budzi wątpliwości.

Pojęcie nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 kpa zostało zdefiniowane w wielu orzeczeniach tak sądownictwa administracyjnego jaki i Sądu Najwyższego. Pojęcie to jest utrwalone i nie nasuwa wątpliwości. Szereg tych orzeczeń zostało powołanych przez organ nadzoru w zaskarżonej decyzji. W orzecznictwie od dawna utrwalony jest pogląd, że odwracalność lub nieodwracalność skutku prawnego decyzji należy rozpatrywać mając na uwadze zakres właściwości organów administracji oraz ich kompetencje. Jeżeli cofnięcie, zniesienie, odwrócenie skutków prawnych decyzji wymaga takich działań, do których organ administracji publicznej nie ma ustawowego umocowania, czyli nie może zastosować formy aktu administracyjnego indywidualnego, to wtedy skutek prawny decyzji jest nieodwracalny. Tak więc decyzja wywołała skutek prawny nieodwracalny wtedy, gdy ani przepisy prawa materialnego ani też przepisy procesowe, stanowiące podstawę działania organu administracji publicznej, nie czynią danego organu właściwym do cofnięcia tego skutku przez wydanie decyzji (uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1992 r., III AZP 4/92 - OSN z 12, poz. 211).

W niniejszej sprawie doszło do czynności prawnych sprzedaży części nieruchomości. Organ administracji publicznej nie jest uprawniony, w ramach przysługujących mu kompetencji ustawowych, do badania i stwierdzenia nieważności czynności cywilnoprawnych, nie jest więc tym samym, uprawniony do badania ważności zawartych przez Gminę K. umów sprzedaży lokali mieszkalnych wraz z określonymi udziałami w nieruchomości objętej kontrolowaną decyzją komunalizacyjną. Badanie ważności czynności cywilnoprawnych należy wyłącznie do sądu powszechnego w postępowaniu cywilnym. Dlatego należy uznać, że organ nadzoru nie jest właściwy do cofnięcia skutku prawnego decyzji komunalizacyjnej przez stwierdzenie, w formie decyzji, nieważności umów sprzedaży lokali mieszkalnych wraz z udziałem w gruncie. Dlatego właśnie skutek prawny kontrolowanej decyzji, w tym zakresie, jest nieodwracalny.

Ponieważ zaskarżona decyzja, z powyższych względów, jest zgodna z prawem Sąd na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.