Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1379/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64 ust. 1 pkt 1, art. 140aa ust. 1 i 3,
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 41 ust. 1, 2 i 3
journal: Dz.U. 2013 poz 260
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 4 pkt 20, art. 8 ust. 2a
journal: Dz.U. 2013 poz 1069
law: Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach - tekst jednolity
article: art. 8 ust. 2a, art. 8 ust.1 pkt 4
journal: Dz.U. 2010 nr 138 poz 935
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności - tekst jednolity.
article: par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2004 nr 4 poz 23
law: Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag  nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Fronczyk Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.) Protokolant: ref. staż. Piotr Czyżewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2015 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa "[...]" B. B., E. B. Sp. j. z siedzibą w T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego – dalej jako "GITD", decyzją z dnia

[...] lutego 2014 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 64 ust. 1, 2 art. 64c, art. 140aa ust. 1, 3, pkt 1, 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. b), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.) – dalej jako p.r.d., art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

(Dz. U. z 2013 r. poz. 260 ze zm.) – dalej jako u.d.p., utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2013 r. nakładającą na Przedsiębiorstwo "[...]" B. B., E. B. Spółka Jawna z siedzibą w [...] – dalej jako "[...]" sp. j., "skarżąca", "spółka" – karę pieniężną w kwocie 2.000 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kat. VII, ze stwierdzeniem naruszenia zakazu przewozu ładunku innego niż ładunek niepodzielny.

Decyzję wydano w następujących okolicznościach:

W dniu [...] kwietnia 2013 r. o godz. 17:06, w miejscowości [...] na

ul. [...], na drodze krajowej nr. [...], o wartości dopuszczalnego nacisku na jedną oś napędową do 11,5 tony – zatrzymano do kontroli 5-osiowy pojazd członowy, składający się z 2 – osiowego ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] oraz 3 – osiowej naczepy ciężarowej marki [...] o nr. rej [...]. Pojazdem kierował D. M..

W dniu kontroli pojazdem wykonywany był krajowy przewóz drogowy kontenera wypełnionego częściami samochodowymi, umieszczonymi w 977 kartonach – o łącznej masie 16.556 kg (według dokumentów przewozowych) w imieniu i na rzecz spółki Przedsiębiorstwo "[...]" B. B., E. B. Spółka Jawna z siedzibą w [...]. Przejazd odbywał się z miejscowości [...] do miejscowości [...]. Załadowcą była "[...] " z siedzibą w [...]. Przeprowadzono ważenie pojazdu na zatwierdzonym przez uprawnionego geodetę stanowisku do pomiaru mas i nacisków osi znajdującym się przy al.

[...] w [...], przy drodze krajowej nr. [...]. Ważenia dokonano przy użyciu przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C o nr. fabrycznych CH 953333 i CH 953324.

W wyniku ważenia ustalono (po odjęciu możliwych błędów pomiarowych), że rzeczywisty nacisk pojedynczej osi napędowej ciągnika samochodowego wyniósł 13,4 t. Stwierdzono zatem przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej o 1,9 tony, tj. 16,52 % w stosunku do obowiązującej normy. W zakresie rzeczywistej masy całkowitej pojazdu członowego wraz z ładunkiem, a także pozostałych nacisków pojazd uznano za normatywny. Również zewnętrzne wymiary kontrolowanego pojazdu z ładunkiem mieściły się w dopuszczalnych wartościach, a zatem również w tym zakresie został on uznany za normatywny. Na podstawie ustalonych gabarytów kontrolowanego pojazdu, stwierdzono, że odpowiadał parametrom wymiarowo – wagowym przewidzianym dla zezwolenia kategorii VII.

Kierujący pojazdem został zapoznany ze świadectwami legalizacji wag i przymiaru wstęgowego, świadectwem wzorcowania oraz z protokołem pomiaru pochylenia terenu w miejscu ważenia. Przedstawiono mu dokumenty producenta wag – instrukcję obsługi. Kierujący sam odczytywał wyniki z urządzeń pomiarowych i nie składał przy tym wniosku o ponowne przeprowadzenie ważenia pojazdu.

W trakcie procedury ważenia, wnęka pomiarowa nie zawierała żadnych zanieczyszczeń, gdyż została dokładnie oczyszczona bezpośrednio przed dokonaniem ważenia. Kontrolowany nie okazał stosownego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Mając na uwadze powyższe okoliczności organ stwierdził wykonywanie przejazdu po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym bez koniecznego zezwolenia kategorii VII – w związku z naruszeniem zakazu przewozu ładunku innego niż niepodzielny pojazdem nienormatywnym o parametrach przewidzianych dla zezwolenia kategorii VII.

Zawiadomieniem z dnia 6 maja 2013 r., doręczonym w dniu 10 maja 2013 r. poinformowano spółkę o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz przysługujących prawach strony w postępowaniu, w tym o prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

W toku prowadzonego postępowania, w piśmie z dnia 13 maja 2013 r. spółka złożyła wyjaśnienia. Wskazała, że pojazd nie przekraczał dopuszczalnych wymiarów zewnętrznych, a także dopuszczalnej masy całkowitej. Przejazd nim nie wymagał posiadania zezwolenia kat. VII i nie mógł on być uznany za pojazd nienormatywny. Podniosła, że kierowca nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Kontener zabezpieczony został plombami, które zakłada i zdejmuje załadowca i odbiorca. Przewoźnik nie mieli prawa samowolnie otworzyć kontenera w celu sprawdzenia rozłożenia ładunku. Kierowca nie miał też możliwości zważenia pojazdu po załadunku. Zdaniem spółki, w związku z wyjaśnieniami oraz załączonymi fotografiami powstanie naruszenia było wynikiem okoliczności zewnętrznych niezależnych zarówno od kierowcy jak i skarżącej.

W tym stanie faktycznym [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wydał w dniu [...] października 2013 r. decyzję nakładającą na "[...]" sp. j. karę pieniężną w kwocie 2.000 zł za naruszenie zakazu przewozu ładunku innego niż ładunek niepodzielny pojazdem nienormatywnym o parametrach przewidzianych dla zezwolenia kategorii VII.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z uwagi na podzielność przewożonego ładunku, strona miała obowiązek wykonania przewozu drogowego pojazdem normatywnym także w zakresie dopuszczalnych maksymalnych nacisków na osie pojazdu. Umieszczony w pojeździe ładunek podzielny nie może co do zasady, doprowadzać do przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu jak również dopuszczalnych nacisków osi. Organ zauważył, iż wskutek nieprawidłowo wykonanego załadunku, doszło do znacznego przekroczenia dopuszczalnej wartości nacisku pojedynczej osi napędowej, a tym samym kontrolowany pojazd stał się nienormatywny.

WITD krytycznie odniósł się do wyjaśnień spółki, uznając, iż nie zasługują one na uwzględnienie. Wskazano, iż plomba, którą zabezpieczono kontener nie była plombą celną. Powołując się na przepisy ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. – Prawo przewozowe (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 1173, 1529), wskazano, że przewoźnik mógł sprawdzić czy załadowany towar odpowiadał parametrom oraz czy nie naruszał przepisów dotyczących rzeczy dopuszczonych do przewozu na warunkach szczególnych. Brak dokonania sprawdzenia, zdaniem organu, świadczył o braku zachowania należytej staranności ze strony przewoźnika drogowego. Organ wskazał nadto, iż spółka powinna podjąć wszelkie możliwe działania zmierzające do uniemożliwienia przekroczenia dopuszczalnych wartości nacisków osi. Takimi działaniami powinno być wskazanie załadowcy takiego sposobu rozmieszczenia ładunku na naczepie, by nie powodowało to nadmiernego obciążenia osi napędowej lub przyjęcie mniejszej ilości ładunku do przewozu lub wykorzystanie innego pojazdu o większym dopuszczalnym nacisku na oś. Jednakże działania te nie zostały przez spółkę podjęte.

Analizując przesłanki umorzenia postępowania, WITD wskazał na fakt, że w toku kontroli drogowej ustalono, iż przewożony ładunek nie spełniał wymogów uznania go za "ładunek sypki", a także nie był drewnem. W związku z powyższym nie było możliwe umorzenie postępowania w związku z przekroczeniem wyłącznie dopuszczalnej wartości nacisku pojedynczej osi.

Od powyższej decyzji, "[...]" sp. j. w dniu 19 listopada 2013 r. (data stempla pocztowego) złożyła odwołanie od decyzji z dnia [...] października 2013 r. zarzucając, że została wydana z rażącym naruszeniem prawa, wnosząc jednocześnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Pismem z dnia 29 listopada 2013 r. (data stempla pocztowego) spółka w uzupełnieniu odwołania, zaskarżonej decyzji zarzuciła, że została wydana z naruszeniem:

• art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez stosowanie procedur kontrolnych niezgodnych z prawem, tj dokonanie pomiaru nacisków osi oraz masy całkowitej pojazdu 5-cio osiowego poprzez sumowanie nacisków osi;

• procedury kontrolnej poprzez dokonanie pomiaru rzeczywistej masy całkowitej pojazdu wagami do tego nie przeznaczonymi;

• przepisów postępowania, mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. polegające na uzasadnieniu wydanej decyzji w sposób uniemożliwiający kontrole jej poprawności i użycie niewłaściwych wag;

• przepisów postępowania, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. – mającym istotny wpływ na wynik sprawy – poprzez niewyjaśnienie istoty sprawy i nieprzeprowadzenie wyczerpującego postepowania dowodowego oraz wadliwą analizę;

• art. 8, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku starannego i wszechstronnego przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz sporządzenie wadliwego uzasadnienia, a także poprzez wydanie decyzji bez przeprowadzenia wnikliwego i szczegółowego postepowania administracyjnego;

• art. 140aa ust. 4 p.r.d. poprzez pozorne przeprowadzenie postępowania dotyczącego wystąpienia okoliczności wyłączających odpowiedzialność przedsiębiorcy.

W uzasadnieniu swojego stanowiska "[...]" sp. j. powołując się na stanowisko Najwyższej Izby Kontroli wskazała, że przenośne wagi typu SAW 10C nie są przystosowane do ustalania ewentualnego przekroczenia nacisków osi pojazdów wieloosiowych oraz DMC tych pojazdów. Urządzenia nie powinny być stosowane, zdaniem ww. organu, do wyznaczania masy całkowitej pojazdu, a jedynie do pomiaru nacisku kół i pojedynczych osi. W związku z powyższym, skarżąca uznała wyniki przeprowadzonej kontroli za nielegalne oraz nierzetelne, ponieważ "braki w procedurach ważenia choć w jednym ich elemencie jakim jest sprawdzenie poprawności DMC, skutkuje błędami w pozostałych jej aspektach, takich jak naruszenia przekroczenia nacisku na oś". Wskazała przede wszystkim na fakt, że wagi zostały użyte do przeprowadzenia kontroli, do której nie były przeznaczone. Zauważyła nadto, iż instrukcja obsługi wag typu SAW 10C w ogóle nie przewiduje ważenia pojazdów o liczbie osi większej niż 4.

Spółka wskazała również na fakt niedoręczenia przez organ protokołu pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia oraz legalizacji wag, w związku z uznaniem przez WITD, że wystarczającym było zapoznanie się przez kierowcę z niniejszymi dokumentami podczas kontroli. Zdaniem spółki naruszyło to prawo do czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Ponadto wskazała na jedynie pozorne odniesienie się przez organ do złożonych wyjaśnień, a także na brak dokonania czynności weryfikujących czy przewożony ładunek był ładunkiem sypkim.

Skarżąca podkreśliła też, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, gdyż każdy załadunek jaki podejmowała, zawsze był starannie przygotowany tak by nie przekraczał DMC pojazdu. Na poparcie swoich twierdzeń odwołała się również do orzecznictwa sądowo-administracyjnego.

W tych ustaleniach została wydana wymieniona na wstępie decyzja administracyjna.

Główny Inspektor Transportu Drogowego uzasadniając swoje rozstrzygnięcie uznał, że organ I instancji wypełnił obowiązek wynikający z art. 7 oraz art. 77 k.p.a. i zgromadził w aktach sprawy dowody, które były konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, a także dopuścił jako dowód wszystko co mogło przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie było sprzeczne z prawem. W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedlił ustalony stan faktyczny.

GITD przytoczył definicję pojazdu nienormatywnego, zwrócił uwagę na stwierdzone naruszenia, a także powołując się na odpowiednie rozporządzenie wskazał, iż droga krajowa nr [...] na odcinku gdzie doszło do kontroli została zaliczona do kategorii dróg, po których mogą poruszać się jedynie pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 11,5 t.

Organ odwoławczy wyjaśnił procedurę ustalania kategorii wymaganego zezwolenia, która ma wpływ na wysokość nałożonej kary pieniężnej i stwierdził, iż organ I instancji prawidłowo zakwalifikował stwierdzone naruszenie jako wykonywanie przejazdu drogowego pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII. Podkreślił, że podczas kontroli stwierdzono przekroczenie nacisku na pojedynczej osi napędowej o 1,9, tony, tj. o 16,52% w stosunku do normy wynoszącej 11,5 tony. Organ odwoławczy wyjaśnił ponadto, że w związku z uznaniem przez ustawodawcę, iż największe spustoszenie na drogach czynią pojazdy o niewłaściwym, nierównomiernym rozłożeniu ładunku na poszczególne osie, decydującym czynnikiem oceny normatywności pojazdu muszą być w istocie naciski wywierane na poszczególne osie pojazdu. Organ uznał ponadto, że strona postepowania administracyjnego ustalona została prawidłowo i jest nią podmiot, który wykonywał kontrolowany przejazd.

Odnosząc się do zawartych w odwołaniu zarzutów, GITD nie podzielił stanowiska skarżącej, iż wagi typu SAW 10C nie służą do wyznaczania nacisków osi wielokrotnych, czy rzeczywistej masy całkowitej. Uznając rozważania strony w tym zakresie za bezprzedmiotowe, wskazał, że w toku kontroli stwierdzono jedynie przekroczenie wartości dopuszczalnego nacisku na jedną oś pojazdu, a nie nacisku osi wielokrotnych czy dmc pojazdu. Organ wyjaśnił, że w związku z brakiem regulacji prawnej odnośnie procedury ważenia pojazdów, przy zastosowaniu przenośnych wag do pomiarów statycznych, Inspektorzy ITD posługują się w tym zakresie instrukcjami wag dołączonymi przez producenta. Zgodnie z instrukcją w celu sprawdzenia wartości nacisku na pojedynczą oś, dwie wagi ustawiane są pod kołami aktualnie ważonej osi. W przypadku pojazdów wieloosiowych, wyniki poszczególnych pomiarów są sumowane i w ten sposób uzyskiwana jest wartość nacisku na osie wielokrotne oraz masa całkowita pojazdu. GITD zaznaczył ponadto, że "cała procedura ważenia odbyła się prawidłowo, za pomocą zalegalizowanych przyrządów pomiarowych, była dokonana przez kompetentne organy i jej wyniki są w pełni wiarygodne".

Organ odwoławczy zwrócił uwagę na fakt, iż spółka miała zapewniony czynny udział na każdym etapie postępowania, o czym została pouczona w treści zawiadomienia o wszczęciu postępowania. Miała zatem prawo do przeglądania akt sprawy, sporządzania notatek, kopii i odpisów. Organ nie był natomiast zobowiązany do przesyłania skarżącej kserokopii z akt sprawy.

Organ odwoławczy rozpatrując sprawę nie dopatrzył się przesłanek uzasadniających uwolnienie przewoźnika od odpowiedzialności (dochowanie należytej staranności i brak wpływu na powstanie naruszenia) wynikających z art. 140 aa ust. 4 p.r.d.. Wyjaśniając rozumienie tych przesłanek organ odwoławczy szeroko odniósł się w tym zakresie do uregulowań z prawa cywilnego, wskazując także na rozumienie braku wpływu, wyjaśnione w orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego. Nie było zatem możliwe umorzenie postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy uznał nadto, że pomiędzy zachowaniem skarżącej, a stwierdzonym naruszeniem istnieje normalny i bezpośredni związek przyczynowy. Wskazano, że przewoźnik powinien mieć wiedzę na temat przewożonego ładunku w zakresie jego właściwości i ilości, a także trasy jaką będzie pokonywał i należycie go zabezpieczyć przed przemieszczeniem, a w konsekwencji możliwością dopuszczenia do powstania naruszenia.

GITD nie podzielił również zawartych w odwołaniu twierdzeń mających świadczyć o "sypkim" charakterze przewożonego ładunku. Organ wskazał na fakt ustalenia rodzaju przewożonego ładunku na podstawie kontenerowego listu przewozowego nr [...] okazanego podczas kontroli oraz dokumentacji fotograficznej. Organ przytoczył definicję ładunku niepodzielnego zawartą w art. 2 ust. 35 lit. b) p.r.d., kwalifikując na jej podstawie przewożony ładunek jako podzielny. W ocenie GITD nie sposób, w niniejszym przypadku, uznać części samochodowych, umieszczonych w 977 kartonach, zamkniętych w kontenerze, ani za drewno, ani za materiał sypki – "który przewożony luzem wykazuje zdolność do przesypywania się, zaś poszczególne jego cząsteczki nie są ze sobą powiązane w sposób trwały", ze względu na sposób przewozu ww. materiału.

Organ odwoławczy wskazał, iż skarżąca w toku postepowania przed organem I i II instancji nie przestawiła żadnych dowodów wskazujących, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Uznał, że wyjaśnienia złożone przez spółkę w treści odwołania nie mogą być uznane za takie dowody.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Przedsiębiorstwo "[...]" B. B., E. B. sp. j. z siedzibą w [...] wniosła o uchylenie w całości decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonym decyzjom zarzuciła, że zostały wydane z rażącym naruszeniem:

• art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez stosowanie procedur kontrolnych niezgodnych z prawem (w tym z instrukcją wag) poprzez przeprowadzenie ważenia pojazdu 5-cio osiowego dwiema wagami;

• procedury kontrolnej poprzez dokonanie pomiaru rzeczywistej masy całkowitej pojazdu wagami do tego nie przeznaczonymi oraz sprawdzenie nacisków osi pojazdu 5-cio osiowego dwiema przenośnymi wagami do pomiarów statycznych;

• przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 8 k.p.a. w zw. art. 107 § 3 k.p.a., polegającym na wadliwym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i całkowite zignorowanie zarzutu użycia niewłaściwych wag;

• zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynikających z art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez to, że organ orzekający nie wyjaśnił wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonał błędnych ustaleń faktycznych;

• art. 156 § 1 pkt 2, poprzez wydanie decyzji bez podstawy prawnej;

• art. 7 i art. 11 k.p.a. jak i art. 78 § 1 k.p.a. przejawiającym się nieuwzględnieniem mających istotne znacznie dla sprawy dowodów przedkładanych i wnioskowanych przez skarżącą;

• procedury kontrolnej poprzez dokonanie pomiaru rzeczywistej masy całkowitej pojazdu wagami nieprzeznaczonymi do tego typu kontroli oraz sprawdzenie nacisków osi pojazdu 5-cio osiowego dwiema wagami;

• przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie istoty sprawy i nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego, a także wadliwą jego analizę skutkujące w konsekwencji przyjęciem, iż zebrane dowody w sposób jednoznaczny wskazują na wpływ lub zgodę skarżącego na powstanę naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego;

• Art. 140aa ust. 4 p.r.d. poprzez pozorne przeprowadzenie postępowania dotyczącego wystąpienia okoliczności wyłączających odpowiedzialność przedsiębiorcy;

• Zasad opisanych w instrukcji obsługi wagi.

W uzasadnieniu skargi "[...]" sp. j. zawarła argumenty, których większą część przedstawiła również w odwołaniu od decyzji organu I instancji, ze wskazaniem na dochowanie należytej staranności przez skarżącą w zakresie dokonania przewozu, braku wpływu na powstanie naruszenia, a także w zakresie dokonania pomiarów wagami do tego nie przystosowanymi oraz w sposób nie przewidziany przez producenta wag. Spółka wskazała również na fakt lakonicznego odniesienia się przez organ odwoławczy lub całkowitego braku do niektórych twierdzeń skarżącej.

Spółka podniosła również, że organ odwoławczy nie wziął w ogóle pod uwagę spostrzeżeń zawartych w odwołaniu na temat stanowiska NIK i GUM, jak również przytoczonego orzecznictwa sądowo-administracyjnego. Wskazała przy tym na fakt, iż "niedopuszczalna jest w państwie prawa sytuacja, w której organy państwowe nie mogą dojść do wspólnej konkluzji w sprawach dotyczących przepisów, szczególnie dotyczących nakładania kar pieniężnych". Zarzuciła również, że GITD nie odniósł się do twierdzeń strony odnośnie zakwalifikowania przewożonego ładunku jako ładunku o charakterze sypkim.

W ocenie spółki, wbrew opinii organu odwoławczego, to nie kierowca był stroną postepowania, a skarżąca i dokumenty takie jak protokół pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów oraz dokumenty legalizacji wag, winny być jej dostarczone wraz z zawiadomieniem o wszczęciu postępowania, w celu umożliwienia zapoznania się z nimi. Podniosła, że na utrudnioną możliwość zapoznania się z aktami miało wpływ to, że siedziba spółki znajduje się ponad 150 km od [...] WITD w [...].

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego z urzędu wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o jej oddalenie omawiając niezasadność zarzutów skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja GITD, jak również utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. W działaniu organów wydających decyzje Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest pełna.

Zgodnie z przepisem art. 2 pkt 35a prd, pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Stosownie do treści art. 64 ust. 1 pkt 1 prd, ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy. Natomiast w myśl art. 140aa ust. 1 prd, za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd (art. 140aa ust. 3 prd).

W myśl art. 41 ust. 1 udp, po drogach publicznych dopuszcza się ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3.

Minister właściwy do spraw transportu ustala, w drodze rozporządzenia, wykaz:

1) dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t,

2) dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t

- mając na uwadze potrzebę ochrony dróg oraz zapewnienia ruchu tranzytowego (art. 41 ust. 2 udp).

Drogi wojewódzkie inne niż drogi określone na podstawie ust. 2 pkt 1, drogi powiatowe oraz drogi gminne stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (art. 41 ust. 3 udp).

W świetle powyższych przepisów zasadą jest zakaz ruchu pojazdów nienormatywnych, a odstępstwem od tej zasady jest możliwość dopuszczenia tych pojazdów do ruchu – po uzyskaniu zezwolenia i na warunkach określonych w tym zezwoleniu. Wykaz dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykaz dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t zostały ustalone w rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 września 2012 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 1061).

W niniejszej sprawie kontrolowany pojazd poruszał się po odcinku drogi krajowej, który nie został wymieniony w ww. rozporządzeniu, a zatem zalicza się do dróg o dopuszczalnym nacisku osi do 11,5 t. Miejsce ważenia pojazdu legitymuje się protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia 17 lutego 2013 r. Pojazd (wraz z ładunkiem podzielnym w postaci części samochodowych w 977 kartonach) został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C legitymujących się ważnymi na dzień kontroli świadectwami legalizacji ponownej (tj. świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w [...]).

W toku kontroli kierowca odmówił podpisania protokołu oświadczając, że skoro masa całkowita pojazdu nie jest przekroczona to nie powinno dojść do nałożenia kary.

Tymczasem w wyniku pomiarów stwierdzono, że rzeczywista masa całkowita kontrolowanego pojazdu istotnie nie została przekroczona jednak stwierdzono przekroczenie nacisku na pojedynczej osi napędowej ciągnika samochodowego o 1,9 t (nacisk 13,4 t przy dopuszczalnym nacisku 11,5 t – przekroczenie o 16,52%) Mając na uwadze wynik ważenia pojazdu, jego kierowca powinien legitymować się zezwoleniem kategorii VII, tj. zezwoleniem na przejazd pojazdu nienormatywnego:

o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

Jednocześnie podkreślić należy, że kierowca kontrolowanego pojazdu uczestniczył w kontroli, nie zakwestionował wyników ważenia i nie zażądał też powtórnego ważenia wskazując jednak, że nie podpisał protokołu kontroli, ponieważ skoro całkowita masa pojazdu nie została przekroczona to nie ma podstaw do nałożenia kary.

Sąd stwierdza, że protokół, jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 kpa, sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe, w ich zakresie działania, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Protokół korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń z tego jeszcze względu, że sporządzany jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Protokół obrazuje stan faktyczny, który później może być trudny, zasadniczo niemożliwy do odtworzenia. W sprawie niniejszej kierowca kontrolowanego pojazdu nie wniósł uwag do sposobu przeprowadzenia kontroli.

Orzecznictwo sądowe przywiązuje istotne znaczenie do funkcji dowodowej protokołu z kontroli drogowej (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 września 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 1224/04, LEX nr 205475 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1399/10 LEX nr 1137861).

Odnosząc się do sformułowanego w skardze zarzutu naruszenia art. 75 § 1 kpa poprzez uznanie za dowód wyników pomiarów przeprowadzonych przy użyciu wag typu SAW do pomiaru nacisku osi niezgodnie ze wskazaniami producenta - wskazać należy w pierwszej kolejności na legitymowanie się przez te wagi ważnymi świadectwami legalizacji.

Zgodnie z przepisem art. 4 pkt 20 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 1069), dowód legalizacji to świadectwo legalizacji lub cecha legalizacji umieszczana na przyrządzie pomiarowym, poświadczające dokonanie legalizacji. Natomiast stosownie do treści art. 8 ust. 2 tej ustawy, prawna kontrola metrologiczna przyrządów pomiarowych jest wykonywana przez:

1) zatwierdzenie typu przyrządu pomiarowego na podstawie badania typu - przed wprowadzeniem typu przyrządu pomiarowego do obrotu lub

2) legalizację pierwotną albo legalizację jednostkową - przed wprowadzeniem danego egzemplarza przyrządu pomiarowego do obrotu lub użytkowania, a także

3) legalizację ponowną - w stosunku do przyrządów pomiarowych wprowadzonych do obrotu lub użytkowania.

Jak wynika z treści art. 8 ust. 2a ww. ustawy, przyrządy pomiarowe wprowadzone do obrotu lub do użytkowania po dokonaniu oceny zgodności z zasadniczymi wymaganiami, na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r. Nr 138, poz. 935 ze zm.), które są stosowane w dziedzinach, o których mowa w ust. 1 (w tym przy pobieraniu opłat (...) i innych należności budżetowych (...) - art. 8 ust.1 pkt 4), i zostały określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 6, podlegają w użytkowaniu prawnej kontroli metrologicznej (vide rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 27 grudnia 2007 r. w sprawie rodzajów przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej oraz zakresu tej kontroli – Dz. U. z 2008 r. Nr 3, poz. 13 ze zm. oraz rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 2 czerwca 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie rodzajów przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej oraz zakresu tej kontroli – Dz. U. Nr 110, poz. 727).

Nie ulega wątpliwości, że obydwie wagi użyte podczas kontroli w niniejszej sprawie legitymowały się ważnym świadectwem legalizacji.

Ze znanego Sądowi z urzędu Świadectwa Homologacji UE dołączonego do instrukcji wag SAW 10C wynika, że wagi te są zgodne z wymaganiami dyrektywy nr 90/384/EWG (obecnie zastąpionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych), wdrożonej do prawa polskiego rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23), którego przepisy stosuje się od dnia akcesji Polski do UE.

Zgodnie z § 2 pkt 2 tego rozporządzenia jego przepisy stosuje się do wag nieautomatycznych służących do określania masy będącej podstawą obliczania kar lub podobnych typów opłat. Zatem za pomocą wag użytych w trakcie kontroli organ administracji mógł ustalić zarówno masę całkowitą kontrolowanego pojazdu (DMC) jak też naciski na osie

W tym miejscu podkreślić należy, że w ramach konfiguracji dwóch wag (jednej pary) przy pomiarach obciążenia osi nie zamieszczono ograniczenia co do liczby osi, które mogą być poddane takiemu ważeniu. Nie ma zatem przeszkód do przeprowadzenia w tej konfiguracji pomiaru nacisków osi wielokrotnej składającej się z pięciu osi składowych, w jaką wyposażony był kontrolowany pojazd. Natomiast konfigurację użytkowania wag w grupach od 4 do 6 przewidziano w przypadku dokonywania pomiarów obciążenia grupowego osi lub pomiarów wagi netto pojazdów dwu- lub trzyosiowych podczas jednej procedury pomiaru wagi.

Zauważyć także trzeba, iż § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 951 ze zm.) definiuje oś wielokrotną jako zespół złożony z dwóch lub więcej osi zwanych "osiami składowymi", natomiast nie wskazuje maksymalnej liczby osi.

Z tych wszystkich powodów należało uznać, że zastosowane przez organ w wykonaniu ww. czynności kontrolnych wagi typu SAW 10C klasa dokładności IIII mogły służyć do pomiarów nacisków osi skontrolowanego pojazdu i określenia jego masy całkowitej.

W wyrokach z dnia 7 marca 2013 r. (sygn. akt II GSK 2280/11 i II GSK 2281/11) Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że użyte w sprawie wagi nieautomatyczne, posiadające deklaracje zgodności - stosownie do wymagań dyrektywy WE nr 90/384/EWG, umożliwiały określenie masy będącej podstawą obliczenia kar. Również, zdaniem tego Sądu, pomiar dopuszczalnej masy całkowitej przy użyciu jednej pary wag został wykonany w sposób technicznie prawidłowy, zaś algebraiczne zsumowanie wyników poszczególnych pomiarów, przy uwzględnieniu pomniejszeń, jest działaniem prawidłowym.

Ponadto Sąd akceptuje stanowisko GITD w kwestii pisma GUM z dnia 22 kwietnia 2011 r. oraz opinii NIK (Delegatury w [...]).

Sąd zauważa, że jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 lipca 1998 r., sygn. akt III SA 396/97 (LEX nr 35489), wyjaśnienia, instrukcje lub pisma resortowe, niewydane na podstawie delegacji ustawowej, nie mogą stanowić podstawy prawnej rozstrzygnięć organów administracyjnych.

Nie można zatem stawiać organowi administracji zarzutu, iż przy wydaniu decyzji nie uwzględnił pisma GUM oraz opinii NIK, zwłaszcza jeśli zważy się okoliczność, iż organ – w świetle posiadanej wiedzy – doszedł do odmiennych wniosków, a nadto nie dopatrzył się w ww. dokumentach pełnej argumentacji uzasadniającej przedstawione w nich tezy.

Reasumując, w ocenie Sądu organy administracji obu instancji nie naruszyły przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7, 77 § 1 oraz 80 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem podjęły niezbędne czynności w celu pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w oparciu o zebrany w sposób wyczerpujący materiał dowodowy. Poprzez pełne uzasadnienie faktyczne i prawne obu zaskarżonych decyzji organy nie naruszyły też normy postępowania administracyjnego wskazanej w przepisie art. 107 § 3 kpa.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.