Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 1976/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-01-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1, art. 3 ust. 5, art. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 1946 nr 3 poz. 17
law: Ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej.
Teza: Potencjalna zdolność zatrudnienia pracowników przy produkcji na jedną zmianę powinna być ustalona w toku postępowania administracyjnego, poprzedzającego wydanie decyzji o upaństwowieniu przedsiębiorstwa.

TEZY

Potencjalna zdolność zatrudnienia pracowników przy produkcji na jedną zmianę powinna być ustalona w toku postępowania administracyjnego, poprzedzającego wydanie decyzji o upaństwowieniu przedsiębiorstwa.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na rozprawie sprawy ze skargi Huty Szkła "W." S.A. w S.-W. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia 23 maja 1997 r. (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa Huta Szkła "W." Sp. z o.o. S., powiat M. - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją utrzymuje się w mocy decyzję Ministra Gospodarki z dnia 8 kwietnia 1997 r. (...) o stwierdzeniu nieważności na podstawie art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa orzeczenia nr 26 Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 14 lutego 1948 r. dotyczącego przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa Huta Szkła "W." Sp. z o.o. S., powiat M.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazuje się, że podstawę prawną przejęcia na własność Państwa przedmiotowej Huty stanowił przepis art. 3 ust. 1 i 5 oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej /Dz.U. nr 3 poz. 17 ze zm./ oraz par. 65 ust. 1 pkt "d" i par. 77 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa /Dz.U. RP nr 16 poz. 62/. Stosownie do tych przepisów, przejęciu na własność Państwa podlegały tylko te spośród przedsiębiorstw nie wymienionych w art. 3 ust. 1 lit. A pkt 1-17, które posiadały zdolność zatrudnienia przy produkcji na jedną zmianę więcej niż 50 pracowników.

Sprawa była już przedmiotem orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wydał wyrok z dnia 20 października 1993 r. IV SA 1313/93 uchylający decyzję o stwierdzeniu nieważności kwestionowanego orzeczenia ze względu na naruszenie art. 7 i art. 75 par. 1 oraz art. 10 par. 1 Kpa, a następnie wyrok z dnia 3 czerwca 1996 r. IV SA 1040/95 uchylający decyzję nie stwierdzającą nieważności kwestionowanej decyzji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ orzekający podkreślił, iż wyrok z dnia 3 czerwca 1996 r., wiążący organ administracji przy ponownym rozpoznaniu sprawy stosownie do art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, uznający wydanie decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji kwestionowanej z naruszeniem art. 7, art. 75 par. 1 i art. 77 par. 1 Kpa wskazywał na to, że:

- w sytuacji, gdy istniały w sprawie trzy opinie biegłych, w tym dwie sporządzone na zlecenie organu orzekającego, a więc tzw. "niezależne", z których wynika, że nie zachodziły przesłanki do nacjonalizacji przedsiębiorstwa, oparto się na dwóch innych opiniach biegłych działających na zlecenie strony zainteresowanej, to jest aktualnego użytkownika zakładu hutniczego,

- orzekający organ nie ustosunkował się w odpowiedzi na skargę do zarzutu, iż biegli, na których opiniach oparta została zaskarżona decyzja zajmują określone funkcje u strony zainteresowanej /członka rady nadzorczej i pełnomocnika użytkownika przedsiębiorstwa/ a więc nie mogą być traktowani jako obiektywni eksperci,

organ orzekający w znacznej części orzeczenia odnosił się do innych okresów działalności Huty, a nie do okresu z daty wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej /5 luty 1946 r./,

- nie powinna budzić wątpliwości okoliczność, że w dniu 5 lutego 1946 r., przedmiotowe przedsiębiorstwo posiadało tylko jedną wannę,

- konieczne jest ustalenie przez organ orzekający wielkości wanny będącej w posiadaniu huty w dniu 5 lutego 1946 r., gdyż od tego m. in. zależy ocena potencjalnych możliwości zatrudnienia, w tym celu można by ewentualnie zasięgnąć opinii uzupełniających od rzeczoznawców.

Rozpatrując sprawę ponownie po wyżej powołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego organ orzekający dokonał analizy postępowania administracyjnego z okresu przejęcia przedsiębiorstwa. Oparto się przy tym w toku postępowania wyjaśniającego na "różnorodnym materiale dowodowym", w tym dokumentach źródłowych z lat 1945-1956.

Skorzystano ponadto z ekspertyz rzeczoznawców wykonanych na zlecenie byłych właścicieli przedsiębiorstwa, aktualnego użytkownika przedsiębiorstwa oraz na zlecenie organu orzekającego.

Postanowienie Wojewódzkiej Komisji ds. Upaństwowienia Przedsiębiorstw z dnia 24 kwietnia 1947 r. podaje, iż Huta posiadała dwie wanny a jej zdolność zatrudnienia wynosiła ponad 50 pracowników na jedną zmianę. Nie przywołano jednak żadnych dowodów potwierdzających posiadanie dwóch wanien zmianowych przez to przedsiębiorstwo.

Uzasadnienie decyzji zawiera bardzo szczegółowe odniesienie się do zgromadzonego w sprawie obszernego materiału dowodowego a w konkluzji stwierdza się, że spośród pięciu wydanych w sprawie ekspertyz, w tym dwóch niezależnych, bo opracowanych na zlecenie organu administracji, tylko jeden ekspert działający na zlecenie strony zainteresowanej stwierdził, że w jego ocenie huta w dacie 5 luty 1946 r. posiadała zdolność zatrudnienia 64 osoby na jedną zmianę. Pozostały materiał dowodowy wskazuje na to, że w tej dacie w Hucie znajdowała się jedna wanna czterootworowa, a zdolność przy produkcji na jedną zmianę nie przekraczała 50 pracowników. Kwestia posiadania w dniu 5 lutego 1946 r. tylko jednej wanny została zresztą przesądzona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 1996 r.

W obszernej skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego oraz błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę wnosi się o jej oddalenie, odnosząc się podobnie jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, bardzo szczegółowo do podniesionych w skardze zarzutów.

Po wniesieniu skargi strona skarżąca wystąpiła do organu orzekającego o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji powołując się na Pakt ujawnienia nowego materiału dowodowego mającego w ocenie strony istotne znaczenie dla orzeczenia w sprawie.

Strona skarżąca wniosła ponadto bardzo obszerne pismo procesowe mające wykazać zasadność skargi, powodujące konieczność odroczenia rozprawy sądowej w celu umożliwienia pozostałym stronom postępowania zajęcia stanowiska co do podniesionych przez stronę argumentów.

W pismach procesowych złożonych przez organ orzekający oraz stronę zainteresowaną w związku z dodatkowymi argumentami strony skarżącej wnosi się o oddalenie skargi.

Na rozprawie przed Sądem pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał skargę a jego wywody zmierzały do wykazania, że nie zgromadzono wystarczającego i przekonującego materiału dowodowego, który świadczył by o tym, że w Hucie w krytycznym momencie funkcjonowała tylko jedna, mniejsza wanna zaś potencjalna zdolność zatrudnienia przy produkcji w Hucie była w dacie jej upaństwowienia mniejsza od 50 pracowników na jedną zmianę.

Pełnomocnicy pozostałych stron postępowania wnieśli o oddalenie skargi jako bezzasadnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Prawidłowo w zaskarżonej decyzji przyjęto, że kwestia liczby wanien w dacie przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa w istocie została już przesądzona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 1996 r. opartym na materiale dowodowym będącym już wówczas w posiadaniu Sądu. Nie został ujawniony po tym wyroku żaden nowy materiał dowodowy umożliwiający dokonanie odmiennych ustaleń.

Jeżeli natomiast chodzi o zdolność potencjalną zatrudnienia pracowników przy produkcji na jedną zmianę, to w ocenie orzekającego w niniejszej sprawie składu Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczność ta powinna być przede wszystkim ustalona w toku administracyjnego postępowania ogólnego poprzedzającego wydanie kwestionowanej decyzji o upaństwowieniu przedsiębiorstwa. Jak to wynika natomiast z powołanego przez organ orzekający materiału dowodowego, kwestionowana decyzja została wydana bez ustalenia szczegółowego tej okoliczności, mającej kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia, w wyniku czego prowadzone było przez wiele lat postępowanie nieważnościowe a Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w sprawie już po raz -trzeci. Już tylko taka sytuacja wyraźnie potwierdza eksponowaną na rozprawie przed Sądem okoliczność, że brak jest możliwości jednoznacznego stwierdzenia, iż spełniona była przesłanka upaństwowienia przedsiębiorstwa sprowadzająca się do tego, że miało ono w dacie wejścia w życie przepisów nacjonalizacyjnych możliwość zatrudnienia przy produkcji ponad 50 pracowników na jedną zmianę. Na tą kwestię nowego światła nie rzuciły nawet ujawnione przez stronę skarżącą materiały, powołane we wniosku o wznowienie postępowania nieważnościowego.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza także, iż dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie dopatrzył się, aby postępowanie dowodowe zakończone wydaniem tej decyzji było prowadzone przez organ orzekający stronniczo, zaś wnioski organu administracji nosiły cechę dowolności. Tym samym nie można stwierdzić, aby organ orzekający przekroczył granice swobodnej oceny dowodów.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 27 ust. 1 cyt. ustawy o NSA.