Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 343/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2019-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2107
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art. 3 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1, art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 45
journal: Dz.U. 2016 poz 2064
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.), Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska Protokolant starszy inspektor sądowy Aneta Ciesielska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 maja 2019 r. sprawy ze skargi Funduszu w W. na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania skróconego aktu urodzenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia

14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018.2096) dalej: "K.p.a." oraz art. 45 ustawy z dnia 28 listopada 2014r. prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U.2018.2224] po rozpatrzeniu odwołania Funduszu z siedzibą w W.

(dalej: "Wnioskodawca" lub "Skarżący") Wojewoda Z. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w L. z [...] znak [...] orzekającą o odmowie wydania odpisu skróconego aktu urodzenia T. K.,

Z uzasadnienia tejże decyzji i akt sprawy wynika, Wnioskodawca pismem

z 24 września 2018 r. zwrócił się do Kierownika USC w L. z wnioskiem o wydanie odpisu skróconego aktu urodzenia T. K. wskazując, że odpis ten jest mu potrzebny do tego by złożyć w sądzie wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym Z. K..

Kierownik USC w L. wydał w dniu [...]. decyzję o odmowie wydania odpisu skróconego aktu urodzenia, wskazując, że wnioskodawca nie wykazał interesu prawnego w wydaniu mu wnioskowanego aktu urodzenia.

W ocenie organu odwoławczego, decyzja organu I instancji jest prawidłowa. Zgodnie z art. 45 ustawy prawo o aktach stanu cywilnego, odpis aktu stanu cywilnego dotyczący wskazanej osoby wydaje się osobie, której akt dotyczy, lub jej małżonkowi, wstępnemu, zstępnemu, rodzeństwu, przedstawicielowi ustawowemu, opiekunowi, osobie, która wykaże w tym interes prawny, sądowi, prokuratorowi, organizacjom społecznym, jeżeli jest to zgodne z ich celem statutowym i przemawia za tym interes społeczny, oraz organom administracji publicznej, w tym podmiotom, o których mowa w art. 5a ust. 1 ustawy, tj. Służbie Ochrony Państwa, Policji, Straży Granicznej i Służbie Więziennej, a także Żandarmerii Wojskowej, jeżeli jest to konieczne do realizacji ich ustawowych zadań.

Brak spełnienia przez Wnioskodawcę warunku posiadania interesu prawnego skutkuje wydaniem decyzji o odmowie wydania aktu.

Wnioskodawca wskazał, że ma interes prawny w uzyskaniu żądanego odpisu aktu stanu cywilnego ponieważ jest wierzycielem do masy spadkowej po zmarłym dłużniku Z. K. i zamierza złożyć do sądu wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym przez wskazaną we wniosku osobę, a podstawą tego, w przypadku dziedziczenia ustawowego, jest wykazanie m.in. stopnia pokrewieństwa. Żądany przez Wnioskodawcę odpis aktu urodzenia będzie stanowił dowód stopnia pokrewieństwa, w oparciu o który może dojść do stwierdzenia nabycia spadku, a w konsekwencji, do wykazania przejścia zobowiązania zmarłego dłużnika na rzecz jego spadkobiercy.

Organ II instancji podziela pogląd Kierownika USC w L., że Wnioskodawca nie wykazał, że posiada aktualny, istniejący w dacie orzekania interes prawny. Wskazane przez niego okoliczności świadczą o tym, że posiada on co najwyżej interes prawny przyszły, który zaktualizuje się gdy uruchomione zostanie postępowanie spadkowe po zmarłym Z. K., ale tylko w zakresie danych niezbędnych do jego prowadzenia, a gdy dług przejdzie na jego spadkobierców to w zakresie niezbędnym do jego wyegzekwowania od tych osób.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, że brak jest przesłanek do uznania posiadania interesu prawnego w udostępnieniu danych osobowo – adresowych potencjalnych spadkobierców zmarłego.

Stanowisko to znajduje także zastosowanie wobec czynności wydawania odpisów aktów stanu cywilnego.

Nałożenie na osobę lub jednostkę organizacyjną obowiązku wykazania interesu prawnego oznacza, że wnioskodawca dla skuteczności złożonego żądania wydania odpisu aktu stanu cywilnego musi udowodnić w sposób sprawdzalny, przez fakty, własny interes prawny. Nie jest udowodnieniem interesu prawnego w uzyskaniu odpisów aktów urodzenia potencjalnych spadkobierców dłużnika Wnioskodawcy, przytoczenie przepisów prawnych, na podstawie których ma on zamiar zainicjowania postępowania sądowego w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po zmarłym dłużniku. Zamiar zainicjowania postępowania sądowego nie wypełnia bowiem istotnych elementów na jakich oparty jest interes prawny, który powinien być konkretny, aktualny, obiektywnie istniejący. Samo deklarowanie zainicjowania postępowania sądowego, zwłaszcza w okolicznościach faktycznych sprawy, w której na gruncie materialnoprawnym nie występuje relacja łącząca Wnioskodawcę z osobami, których żądanie wydania odpisów aktów urodzenia obejmuje, przesądza o braku uzasadnionych podstaw prawnych

i faktycznych wykazania interesu prawnego. Uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku nie jest bowiem roszczeniem materialnoprawnym, lecz procesowym. Na gruncie przyjętego w polskim prawie systemu dziedziczenia, sam fakt istnienia wierzytelności, która może być realizowana poprzez ustalenie, na kogo przeszły obowiązki majątkowe dłużnika, nie stanowi podstawy do wyprowadzenia na gruncie materialnoprawnym przesłanek udostępnienia wnioskowanych odpisów aktów stanu cywilnego.

Powyższą decyzję Wnioskodawca zaskarżył skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając jej:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 6 w zw. z art. 45 ustawy

z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego w zw. z art. 28 K.p.a.

w zw. z art. 6 i 8 K.p.a. poprzez przyjęcie, iż Skarżący nie wykazał interesu prawnego w zakresie żądania wydania mu skróconego odpisu aktu urodzenia T. K., a skutkującego wydaniem decyzji utrzymującej w mocy decyzję odmowną organu I instancji w tym przedmiocie, podczas gdy z okoliczności faktycznych i prawnych sprawy wynika wniosek przeciwny,

2. przepisów prawa procesowego, mających wpływa na wydanie zaskarżonej decyzji: tj. art. 7, 8 w zw. z art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2 oraz art. 80 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego, wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, co doprowadziło organ odwoławczy do błędnego przyjęcia, iż Skarżący nie wykazał interesu prawnego w zakresie żądania uzyskania skróconego odpisu aktu urodzenia T. K..

Mając na względzie wskazane zarzuty, Skarżący wniósł o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody Z. w całości, z uwagi na naruszenia powołane w zarzutach skargi,

2) zasądzenie od organu na rzecz strony Skarżącej, kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi stwierdził, iż jego zdaniem pojęcie "interes prawny" oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Interes musi być osobisty, własny, indywidualny i konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić oraz aktualny (wyrok WSA w Lublinie z dnia 11 września 2018 r., II SA/Lu 364/18, LEX nr 2576023). Ustalenie zatem interesu prawnego może nastąpić jedynie w związku z konkretną normą prawa materialnego, ale również i procesowego lub ustrojowego, należącą do każdej gałęzi prawa, w tym również do prawa cywilnego (wyrok NSA w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2018r., II OSK1007/17, LEX nr 2480694). Musi to być taki przepis, z którego dla danego podmiotu wynikają prawa lub obowiązki pozostające w związku z konkretnym rozstrzygnięciem. Innymi słowy, interes prawny będzie posiadał taki podmiot, któremu obowiązujące przepisy przyznają określone uprawnienia lub nakładają wymierne obowiązki {wyrok NSA z dnia 29 maja 2018r., I OSK 1574/16, LEX nr 2502246, wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 lipca 2018r., VIII SA/Wa 337/18, LEX nr 2529919).

Zgodnie ze stanowiskiem judykatury, skoro wierzyciel spadkodawcy, a więc

w przedmiotowej sprawie Skarżący, może złożyć zgodnie z treścią art. 1025 § 1 k.c. wniosek o stwierdzenie nabycia spadku, a podstawą tego stwierdzenia w przypadku dziedziczenia ustawowego jest wykazanie m.in. stopnia pokrewieństwa, to ma on interes prawny w rozumieniu art. 45 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego w żądaniu wydania mu odpisu aktu urodzenia spadkobierców dłużnika, tj. w niniejszej sprawie T. K.. Odpis ten będzie stanowić dowód stopnia pokrewieństwa, w oparciu o który może dojść do stwierdzenia nabycia spadku, a w konsekwencji, do wykazania przejścia zobowiązań zmarłego dłużnika na rzecz jego spadkobierców (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 13 lutego 2018 r., II SA/Bd 814/17, LEX nr 2474931, wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 marca 2018 r., I SA/Wa 43/18, LEX Nr 2486078). Art. 1025 § 1 k.c. wskazuje na każdą osobę, która zainteresowana jest w wywołaniu skutków, jakie ustawa łączy z wydaniem przez Sąd postanowienia stwierdzającego nabycie spadku przez określone osoby (postanowienie SN z dnia 23 września 1999 r., III CKN 351/98, Legalis, postanowienie SN z dnia 12 stycznia 1983 r., III CRN 218/82, Legalis). Stanowisko przedstawione przez organ I instancji, iż w postępowaniu spadkowym "Sąd ma obowiązek badać z urzędu kto jest spadkobiercą", jak i stanowisko, iż przytoczone przez Skarżącego podstawy prawne uzasadniające żądanie wydania skróconego odpisu aktu urodzenia, a dotyczące wykładni przepisu art. 670 k.p.c. nie zwalnia Wnioskodawcy czy uczestników po-stępowania od obowiązku wskazywania dowodów dla stwierdzenia faktów w przedmiotowej sprawie iż T. K. odziedziczył z mocy ustawy spadek po Z. K. jako jego zstępny, W postępowaniu tym bowiem ma zastosowanie art. 232 zd. pierwsze k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., a także art. 672 k.p.c. Nie sposób podzielić stanowiska organów, iż nie występuje relacja łącząca Skarżącego z osobami, których żądanie wydania odpisów aktów urodzenia obejmuje. Powyższe bowiem stoi w opozycji do przepisów prawa dowodowego, do których reguł obowiązany jest zastosować się Skarżący, jak i Sąd spadku. Nadto, uzyskanie żądanego dokumentu, stanowi niejako "przedsąd", tj. brak uzyskania dokumentów skutkuje negatywnymi skutkami procesowymi dla Skarżącego w postępowaniu sądowym w zakresie prawa spadkowego. Uzyskanie żądanego dokumentu stanowi warunek sine qua non skutecznego złożenia wniosku o stwierdzenia nabycia spadku i jest niezbędne do prawidłowego procedowania sprawy przed sądem spadku i nie stanowi tylko i wyłącznie potencjalnej emanacji wszczęcia postępowania spadkowego.

W postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku rola sądu jest co prawda determinowana ustawowym nakazem działania z urzędu, a rozstrzygnięcie zapada niezależnie od wniosków i stanowiska stron, lecz stosownie do wyników postępowania dowodowego oraz norm prawa materialnego, mających zastosowanie w danym stanie faktycznym. Nie wyłącza to jednak ogólnych przepisów dotyczących postępowania dowodowego i nie zwalnia zainteresowanych, a więc w przedmiotowej sprawie – Skarżącego, z obowiązku udowodnienia twierdzeń, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne ani nie nakłada na Sąd orzekający obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego z urzędu (w tym wnioskowania o stosowne odpisy aktów stanu cywilnego- tak jak to wskazuje organ I i II instancji), lecz chodzi przede wszystkim o zbadanie z urzędu, stosownie do treści zebranego materiału dowodowego, kto jest spadkobiercą. Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2001 r. (w sprawie I CSK 12/11, LEX nr 960516) potwierdza brak podstaw prawnych do wydania decyzji odmawiającej zadośćuczynieniu treści podania Skarżącego z dnia 24 września 2018 r. W sprawie o stwierdzenie nabycia spadku znajduje odpowiednie zastosowanie norma całego art. 232 k.p.c. Ze zdania pierwszego tego przepisu wynika, że to na uczestnikach postępowania oraz Skarżącym spoczywa obowiązek wskazania dowodów dla stwierdzenia faktów, z których wywodzi skutek prawny (art. 511 § 1 k.p.c. w zw. z art. 187 § 1 k.p.c. w zw. z art. 126 § 1 pkt 3 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.) tym samym, jeżeli Skarżący będzie wnosił o stwierdzenie, iż spadek po Z. K. nabył z mocy ustawy jego zstępny, winien wykazać takową okoliczność, iż ww. pochodzi od spadkodawcy, co winno nastąpić za pomocą dokumentu, o którego wydanie wnosił.

Z powyższego wprost wynika, iż sąd tylko w wyjątkowych sytuacjach może dopuścić dowód niewskazany przez wnioskodawcę w sprawie, bowiem na podstawie

art. 670 § 1 k.p.c. nie można nałożyć na sąd spadku obowiązku zastępowania wnioskodawcy w udowodnieniu okoliczności, z których wnioskodawca ten wywodzi dla siebie skutki prawne (postanowienie z dnia 6 marca 1998r., III CKN 38/98, LEX

nr 399713), tak jak to wskazywał organ II instancji. Działanie Skarżącego zgodnie z literą prawa w przedmiocie uzyskania niezbędnych dokumentów, które zobligowany jest przedłożyć wraz z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku, nie jest działaniem "potencjalnym", ani "zamiarem zainicjowania postępowania", tylko stanowi element procesu niezbędnego do zrealizowania, w celu złożenia przed sądem spadku stosownego wniosku. Przepis art. 670 k.p.c. nie wyłącza ani nie zastępuje przepisów dotyczących postępowania dowodowego (art. 227-309 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c.– tak postanowienie SN z dnia 26 stycznia 1999 r., III CKN 134/98, LEX nr 399715), nie nakłada na Sąd obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia okoliczności istotnych z punktu widzenia wnioskodawcy, a więc Skarżącego, a tym samym, to na Skarżącym ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności, na które się we wniosku o stwierdzenia nabycia spadku powołuje. Tym samym, nie sposób podzielić stanowiska zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji, iż Skarżący nie wykazał istnienia swojego interesu prawnego w żądaniu wydania skróconego aktu urodzenia, zgodnie z treścią podania z dnia 24 września 2018 r.

Odpowiadając na skargę Wojewoda Z. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) dalej: "P.p.s.a" sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. prawidłowości zastosowania przez te organy przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi, powodujące eliminację zaskarżonego aktu z obrotu prawnego, następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy lub zachodzą przesłanki nieważności aktu (art. 145 § 1

pkt 1 P.p.s.a.).

Mając na uwadze powyższe zasady stwierdzić należy, iż zarzuty skargi okazały się niezasadne.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 45 ustawy z 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2224). Powyższy przepis stanowi, iż odpis aktu stanu cywilnego i zaświadczenie

o zamieszczonych lub niezamieszczonych w rejestrze stanu cywilnego danych dotyczących wskazanej osoby wydaje się osobie, której akt dotyczy lub jej małżonkowi, wstępnemu, zstępnemu, rodzeństwu, przedstawicielowi ustawowemu, opiekunowi, osobie, która wykaże w tym interes prawny, sądowi, prokuratorowi, organizacjom społecznym, jeżeli jest to zgodne z ich celem statutowym i przemawia za tym interes społeczny, oraz organom administracji publicznej, w tym podmiotom, o których mowa w art. 5a ust. 1, tj. Służbie Ochrony Państwa, Policji, Straży Granicznej i Służbie Więziennej, a także Żandarmerii Wojskowej, jeżeli jest to konieczne do realizacji ich ustawowych zadań.

Skarżący jest zatem podmiotem, który by uzyskać odpis aktu stanu cywilnego winien wykazać w tym własny interes prawny. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się zatem do tego, czy wskazany we wniosku skarżącego zamiar złożenia przez niego do sądu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym dłużniku przez jego zstępnego, by z tej części spadku egzekwować swą wierzytelność, świadczy o posiadaniu interesu prawnego, o którym mowa w wyżej przytoczonym przepisie.

Pojęcie interesu prawnego, o którym mowa w art. 45 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego nie jest w ustawie zdefiniowane. Dla ustalenia znaczenia tego pojęcia konieczne jest zatem odwołanie się do poglądów wypracowanych w doktrynie i orzecznictwie. Należy przyjąć, że istnienie interesu prawnego uzależnione jest od istnienia przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (por. wyrok NSA z dnia 5 lutego 2009, II OSK 95/08). Interes prawny musi być interesem własnym, osobistym, indywidualnym danego podmiotu i mieć charakter realny, to jest istnieć aktualnie, a nie hipotetycznie oraz pozostawać w bezpośrednim związku z przedmiotem sprawy administracyjnej. O tym, czy w konkretnej sprawie dany podmiot ma interes prawny, decydują przepisy prawa materialnego nie tylko z zakresu prawa administracyjnego, ale również z zakresu np. stosunków cywilnych. Ustalenie interesu prawnego wnioskodawcy w uzyskaniu określonych danych osobowych powinno być zatem ściśle powiązane z sytuacją prawną strony w konkretnej sprawie. Wnioskodawca miałby więc interes prawny w uzyskaniu tych danych, gdyby jego sytuacja prawna była zależna od danych uzyskanych z prowadzonej przez dany organ ewidencji, tj. gdyby dane te, bądź określony dokument były niezbędne do zrealizowania przez wnioskodawcę swoich uprawnień. Zawsze zatem należy badać w tym względzie okoliczności danego przypadku.

Zdaniem Sądu stanowisko organów obu instancji w tej kwestii jest prawidłowe. Pomimo bowiem wezwania organu I instancji do wykazania interesu prawnego, Skarżący nie przedstawił dowodów na tę okoliczność. Ze złożonych przez niego wyjaśnień wynika, że aktualnie nie toczy się postępowanie sądowe z udziałem Skarżącego oraz z udziałem osoby, której aktu stanu cywilnego wniosek Skarżącego dotyczył.

Zamiar zainicjowania postępowania sądowego nie wypełnia istotnych elementów na jakich oparty jest interes prawny. Nie jest to bowiem interes aktualny obiektywnie istniejący i konkretny. Samo zaś deklarowanie zainicjowania postępowania sądowego, zwłaszcza w okolicznościach faktycznych tej sprawy, w której na gruncie materialnoprawnym nie występuje relacja łącząca Skarżącego z osobą, której żądanie wydania aktu stanu cywilnego, nie stanowi dostatecznej podstawy dla wykazania interesu prawnego.

Badając, czy w niniejszej sprawie Skarżący wykazał istnienie interesu prawnego wywodzonego z racji istnienia roszczenia do masy spadkowej, skład orzekający w niniejszej sprawie zwraca uwagę na pogląd zawarty m.in. w wyrokach WSA we Wrocławiu z dnia 15 października 2015 r. sygn. akt II SA/Wr 446/15 oraz z dnia 18 listopada 2015 r. sygn. akt II SA/Wr640/15 (dostępne CBOSA nsa.gov.pl).

W motywach tych orzeczeń wyrażono pogląd, że w polskim systemie prawnym nie został przyjęty system rezerw, zgodnie z którym określone osoby należące do najbliższych krewnych zmarłego zawsze dochodzą do dziedziczenia określonej części spadku. Tym samym nie można wykluczyć sytuacji, kiedy cały majątek spadkowy, a z nim odpowiedzialność za długi spadkowe, przejdzie na inne osoby niż te, które w ustawie zostały zaliczone do kręgu spadkobierców ustawowych. W przywołanych orzeczeniach zauważono za słuszne uznano także stanowisko, że skoro wierzyciel ma prawo dochodzić swoich wierzytelności od spadkobierców dłużnika, to najpierw muszą oni być ustaleni, a do tego właściwy jest sąd powszechny, nie zaś organ gminy. Zgodnie natomiast z art. 1025 § 1 kc, sąd na wniosek osoby mającej w tym interes prawny stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę, a notariusz ma zasadach określonych w przepisach odrębnych sporządza akt poświadczenia dziedziczenia. Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku może złożyć osoba mająca interes w uzyskaniu takiego stwierdzenia. Chodzi tu więc o osobę mającą interes w powstaniu skutków prawnych, które łączą się ze stwierdzeniem nabycia spadku. Do kręgu tych osób należy zaliczyć m.in. wierzyciela spadkowego. We wniosku o stwierdzenie nabycia spadku wskazuje się dane spadkodawcy, natomiast wskazanie spadkobierców nie jest obowiązkiem wnioskodawcy. Nawet w przypadku, gdy we wniosku są podane osoby powołane do spadku, to sąd nie jest tym związany, bowiem związanie sądu w postępowaniu

o stwierdzenie nabycia spadku granicami wniosku odnosi się jedynie do osoby spadkodawcy. W myśl art. 677 § 1 k.p.c., sąd stwierdzi nabycie spadku przez spadkobierców, choćby były nimi inne osoby niż te, które wskazali uczestnicy.

W postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku sąd wymienia spadkodawcę oraz wszystkich spadkobierców, którym spadek przypadł, jak również wysokość ich udziałów. Zgodnie z art. 669 k.p.c., sąd spadku wydaje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po przeprowadzeniu rozprawy, na którą wzywa wnioskodawcę oraz osoby mogące wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi. Zatem to sąd wzywa wyżej wymienione osoby, a nie wnioskodawca, tak więc żądane przez stronę skarżącą dane nie są niezbędne do złożenia wniosku do sądu powszechnego na podstawie art. 1025 kc. Stosownie do art. 670 kpc, sąd spadku ma obowiązek badać z urzędu, kto jest spadkobiercą. W szczególności sąd ten bada, czy spadkobierca pozostawił testament oraz wzywa do złożenia testamentu osobę, co do której będzie uprawdopodobnione, że testament u niej się znajduje. Jeżeli testament zostanie złożony, sąd dokona jego otwarcia i ogłoszenia.

Przyjmując przedstawione poglądy, skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie uznał, że w zaistniałych w tej sprawie okolicznościach nie można jednoznacznie przyjąć, że Skarżący ma roszczenie o zapłatę wobec dzieci czy też rodzeństwa zmarłego, gdyż w świetle przedstawionych wyżej regulacji sam fakt należenia do grupy najbliższych krewnych zmarłego nie oznacza automatycznie, że jest się jego spadkobiercą. Z przywołanego wyżej art. 45 ustawy, jasno wynika, że to na wnioskującym o udostępnienie danych z akt stanu cywilnego spoczywa ciężar wykazania interesu prawnego w udostępnieniu danych. Aby móc stwierdzić, że ów interes prawny przysługuje wnioskodawcy, musi on wykazać istnienie konkretnego uprawnienia, które odnosi się do danych zindywidualizowanej osoby lub osób. Zebrany w sprawie materiał nie pozwala na jednoznaczne ustalenie, że osoby wskazane we wniosku są – jako potencjalni spadkobiercy - zobowiązani względem Skarżącego.

Nie negując, że zasadą polskiego prawa spadkowego, wyrażoną w art. 925 kc, jest nabywanie przez spadkobiercę spadku z chwilą jego otwarcia, zaznaczyć trzeba, że do stwierdzenia, kto konkretnie jest spadkobiercą konieczne jest przeprowadzenie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku, jednakże fakt, że dana osoba przynależy do kręgu spadkobierców ustawowych nie przesądza o tym, że faktycznie jest spadkobiercą.

Zauważyć należy, że ochrona danych osobowych i ograniczenie dostępu do tych danych służy przede wszystkim zapobieganiu udostępniania danych przypadkowym osobom z uwagi na przysługujące każdemu obywatelowi prawo do prywatności zagwarantowane art. 47 Konstytucji RP. Dlatego dane pozwalające na identyfikację danej osoby jest możliwie tylko wtedy, gdy wnioskujący wykaże, że w uzyskaniu tych informacji posiada interes prawny. W niniejszej sprawie Skarżący nie wykazał interesu prawnego w udostępnieniu danych osoby wskazanej przez niego jako potencjalnego spadkobiercy, gdyż na tym etapie sprawy nie zostało wykazane, że to właśnie on jest spadkobiercą który przejął zobowiązanie zmarłego. Skarżący sam zresztą wyjaśnia, że wystąpienie o wskazane dane z jego wniosku miało na celu potencjalne wystąpienie z wnioskiem o nabycie spadku, przesądza o posiadaniu interesu prawnego. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku jest elementem służącym realizacji interesu wierzyciela, ale dla jego uruchomienia – jak wcześniej wskazano – wierzyciel nie musi przedstawić danych spadkobiercy zawartych w akcie urodzenia..

Podobne stanowisko znalazło akceptację w wyroku NSA z dnia 26 lipca 2016 r. sygn. akt II OSK 286/16, w którym Sąd ten stwierdził, iż na gruncie przyjętego w polskim prawie systemu dziedziczenia, sam fakt istnienia wierzytelności, która może być realizowana poprzez ustalenie, na kogo przeszły obowiązki majątkowe dłużnika, nie stanowi podstawy do wyprowadzenia na gruncie materialnoprawnym przesłanek udostępnienia wnioskowanych danych. Brak zatem wykazania jakiejkolwiek relacji materialnoprawnej, a ograniczenie się wyłącznie do relacji procesowej uzasadniało brak zasadności wyprowadzenia interesu prawnego w uzyskaniu danych z rejestrów ewidencji.

Również WSA w Krakowie w wyroku z dnia 25 kwietnia 2019 r. sygn. akt

II SA/Kr 117/19 stwierdził, iż wyprowadzenie interesu prawnego z okoliczności przyszłych i niepewnych nie ma usprawiedliwionych podstaw.

W tej sytuacji, wobec braku podstaw do stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego oraz procesowego uzasadniającego zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 powołanej ustawy.