Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 822/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Szczepan Prax Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2007 r. sprawy ze skargi "A" S.A. w B. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] r. nr [...] 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104 §1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz w oparciu o art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. stwierdził u B. S. chorobę zawodową wywołaną pracą w warunkach [...] - [...] pochodzenia zawodowego.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wyżej wymieniony w dniu [...] r., w trakcie wykonywania czynności pracowniczych w "B" S.A. w K., gdzie jest zatrudniony od [...]r. do chwili obecnej, doznał [...] wskutek [...]. Równocześnie, mocą orzeczenia lekarskiego nr [...]., wydanego przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w dniu [...] r., u poszkodowanego rozpoznano schorzenie wymienione w poz. [...] wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115).

Mając na względzie powyższe organ sanitarny podniósł, że w sprawie zachodzi przesłanka warunkująca stwierdzenie choroby zawodowej, polegająca na rozpoznaniu danej jednostki chorobowej przez właściwą placówkę służby zdrowia przy równoczesnym ustaleniu związku przyczynowego pomiędzy rozpoznaną chorobą a warunkami pracy.

W odwołaniu złożonym do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. "B" S.A. w K. wniosły o uchylenie decyzji zapadłej w I instancji podnosząc zarzut, iż ocena narażenia zawodowego nie została przeprowadzona w sposób dostatecznie wyczerpujący gdyż w jej toku nie uwzględniono wskazań wynikających z §2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r.

Skarżący pracodawca zakwestionował także zasadność uznania dolegliwości poszkodowanego za chorobę zawodową podkreślając, że w decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. wskazano wyraźnie, iż schorzenie to spowodowane zostało [...], gdy tymczasem nie mieści się ono w definicji urazu sformułowanej w art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 199, poz. 1673 ze zm.), zgodnie z którą pod pojęciem tym należy rozumieć uszkodzenie tkanek ciała lub narządów człowieka wskutek działania czynnika zewnętrznego.

Jak bowiem podano w treści orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., stanowiącego podstawę wydanej decyzji, B. S. doznał w trakcie [...] urazu [...], oraz [...] przy czym pierwsza z tych dolegliwości została już wyleczona natomiast drugiej nie towarzyszą jakiekolwiek trwałe uszkodzenia tkanek ani narządów.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] wydaną na podstawie art. 138 §1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie wydane w I instancji.

Organ odwoławczy podniósł, że do stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest orzeczenie przez kompetentną placówkę służby zdrowia istnienia występującego schorzenia, jako choroby zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, to jest ustalenie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie wystąpiło w czasie i miejscu pracy, w związku z wykonywanym zawodem.

Zdaniem organu II instancji oba wskazane wyżej wymogi zostały w sprawie zachowane. Przeprowadzone postępowanie epidemiologiczne wykazało bowiem, że B. S. w dniu [...] r., w czasie pracy w "B" S.A. był eksponowany na [...] a równocześnie lekarze specjaliści kompetentnej placówki diagnostycznej rozpoznali u niego chorobę wymienioną w poz. [...] wykazu chorób zawodowych.

W świetle przedstawionych okoliczności Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. uznał, iż brak jest podstaw, które uzasadniałyby uchylenie lub zmianę aktu stanowiącego przedmiot odwołania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach "B" S.A., działając przez pełnomocnika - radcę prawnego R. K. (pełnomocnictwo stanowi kartę nr [...] akt sprawy) wniosły o uchylenie rozstrzygnięcia wydanego przez organ odwoławczy podnosząc, iż zostało ono podjęte z rażącym naruszeniem art. 4 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, polegającym na błędnym uznaniu, iż B. S. doznał urazu uzasadniającego stwierdzenie choroby zawodowej. Zgodnie bowiem z definicją zawartą w tym unormowaniu, za chorobę zawodową uważa się chorobę określoną w wykazie, o którym mowa w art. 237 §1 pkt 2 Kodeksu pracy, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy.

Skarżąca Spółka zaznaczyła także, iż przy ocenie działania czynnika szkodliwego należy mieć na uwadze dane wymienione w §2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wykazu chorób zawodowych..., gdy tymczasem przeprowadzone postępowanie nie doprowadziło jej zdaniem do uzyskania niezbędnych danych, o których mowa w tym przepisie.

Ponadto raz jeszcze podkreśliła, iż z orzeczenia wydanego przez kompetentną placówkę medyczną wynika, że poszkodowany doznał w wyniku [...] urazu [...] oraz nastąpiło u niego czasowe pogorszenie [...] a zatem schorzeń, które nie wyczerpują definicji choroby zawodowej. Uraz [...] został już bowiem wyleczony, natomiast problemy ze [...] nie stanowią urazu w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych gdyż nie powstały one w wyniku uszkodzenia tkanki lub narządu.

W świetle powyższego skarżący pracodawca wywiódł, iż nie sposób zgodzić się aby okoliczności sprawy uzasadniały stwierdzenie choroby zawodowej.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Organ II instancji podtrzymał argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji, podkreślając, że udokumentowany fakt narażenia B. S. na czynnik szkodliwy i rozpoznanie u niego choroby zawodowej przez kompetentną placówkę medyczną umożliwiało wydanie decyzji stwierdzającej istnienie tej choroby w rozumieniu §2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych...

Następnie, to jest w dniu [...] r. do Sądu wpłynęło pismo procesowe datowane na [...] r. (pismo to zostało nadesłane w zakresie innych spraw ze skargi "B" S.A., o sygn. akt IV SA/Gl 828/06 i IV SA/Gl 829/06), w treści którego pełnomocnik skarżącej Spółki oświadczył, iż połączyła się ona z "C" w B. w wyniku czego zawiązany został nowy podmiot o nazwie "A" S.A., który stosownie do art. 494 §1 Kodeksu spółek handlowych wstąpił we wszystkie prawa i obowiązku spółek łączących się.

W konsekwencji, mocą zarządzenia Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 28 grudnia 2006 r. odnotowano zmianę oznaczenia strony skarżącej na "A" S.A. w B..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Stosownie zaś do treści art. 134 §1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z brzmienia art. 145 §1 przywołanej ustawy wynika natomiast, że w przypadku gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec wzruszeniu jedynie wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na względzie powyższe uznano, że skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, że zarówno zaskarżony akt jak i poprzedzająca go decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które w sposób istotny mogły wpłynąć na wynik sprawy a w konsekwencji nie mogą one pozostać w obrocie prawnym.

Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej, obowiązujące w dniu wydania zaskarżonej decyzji określone zostały w §2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Zgodnie z przywołanym przepisem przez choroby zawodowe należy rozumieć schorzenia ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym".

O stwierdzeniu choroby zawodowej decydują zatem, jak zgodnie przyjęły organy sanitarne obydwu instancji, dwie przesłanki: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Należy zaakcentować, że wystąpienie rzeczonych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Ocena działania czynnika szkodliwego powinna przy tym zostać dokonana z uwzględnieniem okoliczności wymienionych w §2 ust. 3 cytowanego rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r.

W niniejszej sprawie jest poza sporem, że w dniu [...]r., w miejscu pracy B. S. był eksponowany na spowodowaną [...] [...] a także na [...].

Z dołączonej do akt sprawy karty narażenia zawodowego wynika nadto, iż wyżej wymieniony był w tym okresie zatrudniony na stanowisku [...], zaś do zakresu jego obowiązków należało [...].

Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że przedstawione wyżej zdarzenie wyczerpuje znamiona charakterystyczne dla wypadku przy pracy. Brak jest natomiast podstaw do zakwalifikowania dolegliwości stanowiących jego następstwo jako choroby zawodowej.

Trzeba bowiem zaznaczyć, że nie występuje tu związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy wykonywaną przez poszkodowanego pracą a stwierdzonym u niego schorzeniem. Zarówno charakter czynności na zajmowanym przez niego stanowisku jak i miejsce zatrudnienia nie stwarzały zagrożenia powstania choroby zawodowej [...] w następstwie pracy wykonywanej w warunkach [...]. Warto tu odnotować, iż w karcie narażenia zawodowego określono, że [...] miał miejsce w [...], który nie jest dla [...] naturalnym i stałym miejscem pełnienia obowiązków pracowniczych.

Tymczasem zgodnie z poglądem wyrażonym w orzecznictwie sądowym, schorzenie wywołane nagłym i krótkotrwałym zdarzeniem mającym cechy wypadku przy pracy nie może być uznane za chorobę zawodową. Choroba zawodowa jest bowiem pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku z wykonywaną pracą, przy czym ich etiologia nie może sprowadzać się do zakłócenia procesu pracy (jak w sytuacji wypadku przy pracy), lecz musi wynikać wprost z jej specyfiki, to jest z rodzaju, charakteru i warunków wykonywania (por.: wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 1999 r., sygn. akt II SA/Ka 1313/97, publ.: Prawo pracy 2005/5/35).

Należy przy tym zaakcentować, że stanowisko judykatury zasadniczo wyłącza współistnienie obu wskazanych instytucji. Nie jest zatem dopuszczalne uznanie tego samego zdarzenia za wypadek przy pracy a jednocześnie za okoliczność uzasadniającą stwierdzenie choroby zawodowej.

W świetle przedstawionych rozważań prawnych nie sposób przyznać aby uszczerbek na zdrowiu doznany przez B, S, mieścił się w definicji choroby zawodowej, wynikającej z §2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r.

Uszczerbek ten powstał bowiem w okolicznościach charakterystycznych dla wypadku przy pracy a mianowicie w efekcie zadziałania czynnika szkodliwego dla zdrowia, który wystąpił w środowisku pracy zainteresowanego incydentalnie.

Warto tu zwrócić uwagę, iż z oświadczeń złożonych przez B. S. na rozprawie wynika, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych i Powszechny Zakład Ubezpieczeń przyznały mu prawo do świadczeń z tytułu uszczerbku na zdrowiu spowodowanego wypadkiem przy pracy. [...], w wyniku którego wyżej wymieniony doznał [...] uznany został więc za wypadek przy pracy także przez stosowne instytucje ubezpieczeniowe.

Jest natomiast jednoznaczne, że czynnik szkodliwy w postaci [...] a także [...] nie wynikał z samej istoty środowiska pracy [...] czy też ze sposobu wykonywania czynności właściwych dla takiego stanowiska a w konsekwencji brak jest podstaw do formułowania twierdzeń o istnieniu związku przyczynowego pomiędzy wykonywaną przez poszkodowanego pracą a stwierdzonymi u niego dolegliwościami.

Mając na uwadze powyższe godzi się podnieść, że orzekające w sprawie organy stwierdzając istnienie u zainteresowanego choroby zawodowej dopuściły się naruszenia normy prawnomaterialnej zawartej w §2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.

W toku przeprowadzonego postępowania uchybiono także zasadzie prawdy obiektywnej wynikającej z art. 7 i art. 77 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieprawidłową ocenę zebranych w sprawie dowodów. Zdaniem Sądu ustalenia w zakresie oceny narażenia zawodowego nie zostały bowiem poddane analizie w kontekście całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego a zwłaszcza w świetle specyfiki czynnika, który spowodował powstanie spornego schorzenia. Konsekwencją powyższego był brak dostatecznie wyczerpującego i dokładnego wyjaśnienia okoliczności, w oparciu o które stwierdzono, iż zachodzą przesłanki warunkujące stwierdzenie choroby zawodowej a w szczególności, że spełniony został wymóg związku przyczynowego pomiędzy chorobą rozpoznaną u B. S. a działaniem szkodliwych czynników występujących w jego środowisku pracy.

Przywołane wyżej nieprawidłowości mogły mieć wpływ na wynik sprawy albowiem mogły stanowić przyczynę bezzasadnego uznania schorzeń, na które uskarża się wyżej wymieniony za chorobę zawodową.

Dlatego w toku ponownego rozpoznania sprawy niezbędne będzie dokonanie ustaleń uwzględniających wskazania Sądu dotyczące stosowania §2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych...., w zakresie dotyczącym kryteriów stwierdzenia choroby zawodowej.

Należy w tym celu rozpatrzyć całość materiału dowodowego i czyniąc zadość zasadzie proceduralnej sformułowanej w art. 7 i art. 77 §1 K.p.a. dokonać analizy oceny narażenia zawodowego w świetle pozostałych okoliczności faktycznych a zwłaszcza w kontekście uwarunkowań dotyczących środowiska pracy poszkodowanego.

Dopiero bowiem wtedy możliwe będzie wydanie decyzji opartej na prawidłowych ustaleniach co do istnienia przesłanek, od których prawo uzależnia rozstrzygnięcie o stwierdzeniu istnienia choroby zawodowej.

Ponieważ nieprawidłowości stanowiące przyczynę uwzględnienia skargi obciążają także decyzję zapadłą w I instancji, właściwe będzie aby czynności zmierzające do dokonania wskazanych ustaleń przeprowadzone zostały przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B..

Zważywszy wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w związku ze stwierdzeniem naruszenia art. 7 i art. 77 §1 K.p.a. oraz §2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, działając na podstawie art. 132 i art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

Wobec uwzględnienia skargi, Sąd mając na względzie treść art. 152 p.p.s.a. określił, że nie podlega ona wykonaniu do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.