Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 225/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2012-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10, art. 61 par. 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Paweł Staniszewski po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 maja 2012 r. sprawy ze skargi E. W. Sp. z o.o. w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia pozwolenia na wytwarzanie odpadów oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Starosta I. stwierdził wygaśnięcie udzielonego spółce A. z o.o. z siedzibą w P. pozwolenia na wytwarzanie odpadów, uwzględniającego wymagania przewidziane dla zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie odzysku odpadów, wydanego przez Starostę I. decyzją z dnia [...] nr [...]. Na podstawie przedmiotowego pozwolenia spółka A. mogła prowadzić działalność polegającą na odzysku odpadów w instalacji Elektrociepłowni Biogazowej w L., z których powstawał biogaz wykorzystywany do produkcji energii elektrycznej.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że pismem z dnia [...] został poinformowany przez Zarząd spółki E. z o.o. z siedzibą w S., że spółka A. wykonująca usługi w zakresie obsługi Elektrociepłowni Biogazowej w L., utraciła tytuł prawny do prowadzenia instalacji w rozumieniu art. 193 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008 r., Nr 25, poz. 150 ze zm., dalej powoływanej jako "prawo ochrony środowiska"). Do w/w pisma zostało dołączone oświadczenie spółki E. o odstąpieniu od zawartej w formie aktu notarialnego pomiędzy spółka E. a spółką A. umowy obsługi eksploatacyjnej z dnia [...]. Jako przyczynę odstąpienia od umowy wskazane zostało prowadzenie przez spółkę A. instalacji Elektrociepłowni Biogazowej w L. w sposób rażąco naruszający postanowienia w/w umowy eksploatacyjnej i w sposób sprzeczny z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa oraz nieustosunkowanie się spółki A. do wezwania do zaprzestania naruszeń umowy i zwłoki w jej wykonaniu, co spowodowało całkowitą utratę zaufania Spółki E. do spółki A. i niemożność jakiejkolwiek dalszej współpracy. Biorąc pod uwagę powyższe, organ stwierdził, że na skutek oświadczenia spółki E. o odstąpieniu od umowy obsługi eksploatacyjnej, spółka A. utraciła tytuł prawny do prowadzenia instalacji - Elektrociepłowni Biogazowej w L., a przedmiotowe pozwolenie na wytwarzanie odpadów stało się bezprzedmiotowe. W związku z tym, iż art. 193 ust. 1 pkt 2 prawa ochrony środowiska stanowi, że pozwolenie wygasa, jeżeli podmiot przestał być prowadzącym instalację, organ na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej powoływanej jak "kpa") w zw. z art. 193 ust. 3 prawa ochrony środowiska stwierdził w drodze decyzji wygaśnięcie udzielonego pozwolenia na wytwarzanie odpadów.

Od powyższej decyzji spółka A. wniosła odwołanie, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Skarżonej decyzji strona zarzuciła rażące naruszenie przepisów prawa materialnego oraz postępowania, w szczególności art. 10 kpa poprzez niezapewnienie czynnego udziału w postępowaniu i niezawiadominie jej o wszczęciu postępowania w sprawie oraz pozbawienie jej możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem kwestionowanej decyzji. Odwołująca podkreśliła fakt, że decyzja w sprawie została wydana 1 dzień po złożeniu pismem z dnia [...] wniosku przed spółkę E. Zdaniem odwołującej, spółka ta nie powinna być uznana za stronę przedmiotowego postępowania.

W piśmie oznaczonym jako odpowiedź na odwołanie pełnomocnik spółki E. wniósł o utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy. W uzasadnieniu podniósł, że spółka E. jest jedynym właścicielem i dysponentem instalacji Elektrociepłowni Biogazowej w L., zatem wszelkie czynności, działania oraz innego rodzaju aktywność związana z tą instalacją oznaczają zgodnie z art. 28 kpa automatyczne uzyskanie przez spółkę statusu strony w prowadzonym w sprawie postępowaniu. Zdaniem w/w ewentualne naruszenie przez organ I instancji art. 10 kpa, jako nie mające żadnego znaczenia dla wydanego rozstrzygnięcia, nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Po rozpatrzeniu odwołania spółki A. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że podstawy wygaśnięcia pozwoleń na korzystanie ze środowiska określone zostały w przepisach art. 193 prawa ochrony środowiska i, że jedną z przesłanek wygaśnięcia pozwolenia jest sytuacja, na którą powołał się organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, tj. sytuacja w której podmiot przestał być prowadzącym instalację (art. 193 ust. 1 pkt 2 prawa ochrony środowiska). Jednocześnie organ podkreślił, że wskazane przepisy nie wprowadzają odrębnego postępowania w sprawach z zakresu ochrony środowiska, lecz uzupełniają rozwiązania zawarte w Kodeksie postępowania administracyjnego, co oznacza, iż postanowienia art. 193 prawa ochrony środowiska muszą być interpretowane w powiązaniu z art. 162 kpa, określającym ogólne podstawy wygaśnięcia decyzji. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 1988 r. o sygn. akt II SA 1676/87 organ zaznaczył również, że postępowanie w przedmiocie wygaśnięcia decyzji jest postępowaniem prowadzonym w nowej sprawie administracyjnej, zatem powinno być ono przeprowadzone zgodnie z zachowaniem wszystkich reguł procesowych, poczynając od zawiadomienia strony na podstawie art. 61 kpa, a kończąc na wymaganiach, jakie według art. 107 kpa powinna spełniać każda decyzja administracyjna. W kontekście poczynionych uwag organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji naruszył szereg przepisów proceduralnych. Przede wszystkim, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 61 § 4 kpa, nie zawiadomił spółki A. o wszczęciu postępowania w przedmiocie wygaśnięcia pozwolenia na wytwarzanie odpadów, i pozbawił spółkę przed wydaniem zaskarżonej decyzji możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Tym samym, jak podsumował organ, w sprawie organ I instancji nie zapewnił spółce A. czynnego udziału na żadnym z etapów prowadzonego postępowania, czym naruszył przepis art. 10 § 1 kpa, zwłaszcza że pomiędzy dniem uzyskania przez Starostę I. informacji o odstąpieniu przez spółkę E. od umowy na obsługę eksploatacyjną Elektrociepłowni Biogazowej w L., a wydaniem decyzji o wygaśnięciu pozwolenia upłynął zaledwie jeden dzień. Spółka A. nie mogła więc ustosunkować się do argumentów organu prowadzącego postępowanie w sprawie oraz dokumentów przedstawionych przez spółkę E. Organ odwoławczy podkreślił również, że od zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania organy administracji publicznej mogą odstąpić jedynie w przypadkach określonych w art. 10 § 2 kpa, tj. w sytuacji, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną, z tym że przyczyny odstąpienia od wskazanej zasady, zgodnie z art. 10 § 3 kpa, powinny zostać utrwalone w aktach sprawy w drodze adnotacji. Taka sytuacja jednak nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie. Zdaniem organu konsekwencją naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, było również naruszenie w sprawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących prowadzenia postępowania dowodowego, a wyrażonych w art. 81 oraz w art. 7, art. 77 i art. 80 kpa. Ponadto organ wskazując na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 1999 r. o sygn. akt III SA 979/98 i z dnia 4 kwietnia 1997 r. o sygn. akt III SA 1795/95, podkreślił że naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu stanowi kwalifikowaną wadę procesową i jest podstawą do wszczęcia postępowania nadzwyczajnego w sprawie o wznowienie postępowania na wniosek strony, niezależnie od tego, czy miało wpływ na treść decyzji. Organ zaznaczył przy tym, że nie podziela stanowiska spółki E., iż organ I instancji mógł wydać wyłącznie decyzję taką jak w przedmiotowej sprawie, jako że spółka A. nie dysponuje tytułem prawnym do nieruchomości umożliwiającym prowadzenie Elektrociepłowni Biogazowej w L., albowiem okoliczność ta nie jest bezsporna w sprawie, skoro spółka A. wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji. Poza tym organ zarzucił Staroście I., że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, w jaki sposób ustalił on krąg stron niniejszego postępowania, niemniej jednak w ocenie organu nie ulega wątpliwości, że odwołanie zostało wniesione przez podmiot legitymowany, gdyż przedmiotowe pozwolenia zostało wydane dla odwołującej się strony. W świetle wszystkich wskazanych powyższej okoliczności, uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, jest w ocenie organu odwoławczego uzasadnione i konieczne.

Na powyższą decyzję spółka E. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, domagając się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji organu II instancji, z uwagi na naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 10 § 1 i art. 61 § 4 kpa poprzez ich błędną interpretację, wyrażającą się w uznaniu przez organ II instancji, że brak poinformowania przez Starostę I. spółki A. odpowiednio o możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i zgłaszania wniosków dowodowych przed wydaniem decyzji kończącej postępowania w sprawie oraz o wszczęciu postępowania w sprawie, stanowi wystarczającą podstawę do uchylenia decyzji w sytuacji, gdy decyzja wydawana przez organ I instancji ma charakter decyzji deklaratoryjnej i jedynie potwierdza (ex tunc) powstanie zdarzenia prawnego z przeszłości.

W uzasadnieniu skargi strona szczegółowo opisując stan faktyczny sprawy, podkreśliła okoliczność utraty przez spółkę A. tytułu prawnego do prowadzenia instalacji w rozumieniu art. 193 ust. 2 pkt 2 prawa ochrony środowiska, w związku ze złożeniem oświadczenia o odstąpieniu od umowy eksploatacyjnej z dnia [...], przez obie strony tej umowy. Wskazując, że fakt utraty prawa do prowadzenia instalacji jest niezaprzeczalny i przyznany przez obie strony umowy, zaznaczyła że odwołanie spółki A. ma wyłącznie na celu przedłużenie prowadzonego postępowania i oddalenie skutków w czasie. Zdaniem skarżącej oczywistym jest, że w sprawie nie poinformowano spółki A. w trybie art. 61 § 4 i art. 10 § 1 kpa, odpowiednio o wszczęciu postępowania oraz możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i zgłaszania wniosków dowodowych, niemniej jednak w ocenie skarżącej organ II instancji powinien był ocenić związek pomiędzy brakiem realizacji obowiązków wynikających ze wskazanych przepisów, a treścią decyzji administracyjnej kończącej postępowanie w sprawie. Nie zawsze bowiem naruszenie wymogów wynikających z w/w przepisów prowadzi do niezgodności decyzji z przepisami prawa i niekiedy, tak jak w niniejszym przypadku, jest to uzasadnione, chociażby ze względu na wyrażoną w art. 12 kpa zasadę działania organów wnikliwie i szybko oraz przy użyciu najprostszych środków prowadzących do załatwienia sprawy. Każdy przypadek potencjalnego naruszenia w/w przepisów powinien być, jak podkreśliła skarżąca, badany indywidualnie, z punktu widzenie wpływu tego naruszenia na wynik sprawy. Zdaniem skarżącej w przedmiotowej sprawie brak zastosowania się przez organ I instancji do treści art. 10 § 1 i art. 61 § 4 kpa nie miał żadnego znaczenia dla wydanego rozstrzygnięcia. Nawet bowiem gdyby spółka A. brała udział w postępowaniu to i tak podejmowane czynności nie miałyby wpływu na treść wydanej decyzji, gdyż odstąpienie od umowy obsługi eksploatacji Elektrociepłowni Biogazowej L. z dnia [...] miało charakter wzajemny, co spowodowało, że nie dysponowała ona tytułem prawnym do instalacji. Decyzja zaś o wygaśnięciu pozwolenia nie ma charakteru uznaniowego, a wygaśnięcie następuje z mocy prawa w sytuacji gdy dotychczasowy podmiot utraci tytuł prawny do instalacji, decyzja ma zatem charakter deklaratoryjny i wywiera skutki ex tunc. Skoro więc przesłanka obligująca organ do wydania decyzji stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania (brak tytułu prawnego do instalacji umożliwiającego prowadzenie eksploatacji) wystąpiła bez względu na to, czy spółka Agrogaz brała czynny udział, czy też nie w przedmiotowym postępowaniu, to tym samym, jak podsumowała strona skarżąca, niezastosowanie się przez organ do treści art. 10 § 1 i art. 61 § 4 kpa nie miało wpływu na podjętą decyzję w sprawie. Innymi słowy, czynny udział spółki w postępowaniu nie miał żadnego znaczenia w sprawie, gdyż w związku z deklaratoryjnym charakterem przedmiotowej decyzji, wygaśnięcie pozwalnia nastąpiło w dniu wygaśnięcia umowy eksploatacyjnej. Wniesienie zaś przez spółkę A. odwołania od decyzji organu I instancji nie świadczy, wbrew twierdzeniom organu odwoławczego, o tym, że mogły istnieć okoliczności, które miałyby wpływ na treść decyzji organu I instancji, albowiem spółka A. nie jest w stanie przedłożyć żadnego dowodu, z którego wynikałoby, że w dniu wydania uchylonej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzji organu I instancji posiadała ona tytuł prawny do instalacji umożliwiający prowadzenie eksploatacji. Skarżąca podkreśliła także, że spółka A. nie wskazała w odwołaniu od decyzji organu I instancji żadnej czynności procesowej, której nie mogła podjąć, a która miałaby wpływ na zmianę wydanej decyzji, ani też nie przedstawiła związku przyczynowego pomiędzy brakiem uczestnictwa w postępowaniu w charakterze strony, a treścią wydanej w sprawie decyzji. Ponadto skarżąca powołała się na wyroki sądów administracyjnych, w których wyrażone zostało stanowisko, że zarzut naruszenia art. 10 § 1 kpa poprzez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych, a także na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 marca 2011 r. o sygn. akt II SA/Kr 1499/10, wskazujący w sytuacji naruszenia art. 61 § 4 kpa, na konieczność oceny związku przyczynowego pomiędzy wydaniem decyzji, a brakiem poinformowania strony o wszczęciu postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i podkreślając, że obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu nie został zrealizowany przez organ I instancji na żadnym z etapów prowadzonego postępowania, a decyzja pierwszoinstancyjna wydana została wyłącznie w oparciu o dowody przedstawionej przez jedną stronę postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz.1269 ze zm.), Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną.

Jak wynika z przedstawionego stanu sprawy Starosta I. decyzją z dnia [...] stwierdził wygaśnięcie udzielonego spółce A. decyzją z dnia [...] pozwolenia na wytwarzanie odpadów, uwzględniającego wymagania przewidziane dla zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie odzysku odpadów na terenie Elektrociepłowni Biogazowej w L. Na podstawie przedmiotowego pozwolenia spółka A. mogła prowadzić działalność polegającą na odzysku odpadów w instalacji Elektrociepłowni Biogazowej w L., z których powstawał biogaz wykorzystywany do produkcji energii elektrycznej. Powodem stwierdzenia wygaśnięcia pozwolenia było powzięcie przez Starostę I. informacji, z pisma spółki E. z dnia [...], o utracie przez spółkę A. tytułu prawnego do prowadzenia instalacji w rozumieniu art. 193 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, w związku z odstąpieniem przez spółkę E. od zawartej ze spółką A. umowy obsługi eksploatacyjnej Elektrociepłowni Biogazowej w L. z dnia [..]. Należy wyjaśnić, że podstawy wygaśnięcia pozwoleń na korzystanie ze środowiska określone zostały w art. 193 prawa ochrony środowiska. Wśród przesłanek wygaśnięcia pozwoleń ustawodawca wymienił m.in. sytuację na którą powoła się organ I instancji, tj. okoliczność, że określony podmiot przestał być prowadzącym instalację (art. 193 ust. 1 pkt 2). W takiej sytuacji, zgodnie z art. 193 ust. 3 prawa ochrony środowiska, organ właściwy do wydania pozwolenia stwierdza, w drodze decyzji, wygaśniecie pozwolenia, co też zostało uczynione w przedmiotowej sprawie. Możliwość jednak zgodnego z prawem zastosowania normy art. 193 ust. 3 prawa ochrony środowiska z uwagi na wystąpienie materialnoprawnej podstawy wygaśnięcia pozwolenia na korzystanie ze środowiska z art. 193 ust. 1 pkt 2 prawa ochrony środowiska, uwarunkowana jest zachowaniem w danej sprawie istotnych wymogów proceduralnych tworzących określoną ustawowo procedurę rozstrzygnięcia konkretnej sprawy administracyjnej (sprawy materialnej), w tym gwarancji procesowych ustanowionych przez ustawodawcę w Kodeksie postępowania administracyjnego i wymogów uczciwości procesowej. Postępowanie w przedmiocie wygaśnięcia decyzji jest bowiem, jak słusznie podkreślił organ II instancji, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 1988 r. o sygn. akt II SA 1676/87, postępowaniem prowadzonym w nowej sprawie administracyjnej, jako że dotyczy ono bezprzedmiotowości innej decyzji administracyjnej. A zatem powinno być ono przeprowadzone zgodnie z zachowaniem wszystkich reguł procesowych, w tym m.in. tych wynikających z zasadny ogólnej wyrażonej w art. 10 kpa. W myśl art. 10 § 1 kpa organy administracyjne obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Sformułowana w przytoczonym przepisie zasada czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym konstytuuje w stosunku do organu dwa obowiązki prawne. Pierwszym z nich jest obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, drugim zaś obowiązek umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do całokształtu zebranych w sprawie dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Wskazanym obowiązkom organu odpowiadają stosowne uprawnienia strony postępowania. W zakresie prawa do czynnego udziału w każdym stadium postępowania strona może realizować wiele uprawnień procesowych określonych wyraźnie przepisami kodeksu postępowania administracyjnego (np. art. 78 § 1, art. 79), natomiast w zakresie prawa do obrony (druga część zdania przepisu art. 10 § 1 kpa) ma uprawnienie do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Wskazane uprawnienia strona może realizować zarówno w toku postępowania przed organem I instancji, jak i w postępowaniu odwoławczym; we wszystkich fazach postępowania w danej instancji (faza wszczęcia postępowania, faza postępowania wyjaśniającego, faza między zakończeniem postępowania wyjaśniającego a wydaniem decyzji oraz faza podejmowania decyzji), z wyjątkiem uprawnienia do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i zgłoszonych żądań, które obejmuje tylko fazę po zakończeniu postępowania wyjaśniającego, a jeszcze przed wydaniem decyzji, z tym że strona ma uprawnienia do wypowiedzenia się także w toku postępowania wyjaśniającego odnośnie konkretnych dowodów (np. art. 79 § 2). W fazie wszczęcia postępowania uprawnienie strony do czynnego w nim udziału realizowane jest m.in. przez normę wyrażoną w przepisie art. 61 § 4 kpa, a konstytuującą prawo strony (i odpowiadający temu prawu obowiązek organu) do zawiadomienia o fakcie wszczęcia postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron. Odnosząc się do uprawnienia strony do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, należy wskazać iż organ administracyjny powinien, celem stworzenia warunków gwarantujących stronie możliwość skorzystania z tego uprawnienia, po pierwsze pouczyć stronę o tym uprawnieniu (informując jednocześnie o zakończeniu postępowania wyjaśniającego), po drugie wyznaczyć jej stosowny termin do zapoznania się z aktami sprawy i do złożenia końcowego oświadczenia (wypowiedzenia się) odnośnie zebranych dowodów i zgłoszonych żądań, a po trzecie powstrzymać się od wydania decyzji do czasu złożenia tego oświadczenia w wyznaczonym terminie (patrz. W. Dawidowicz – Postępowanie administracyjne, str. 93-94; R. Kędziora - Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, str. 56). Zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy, nie mogą uchylić się od obowiązku realizacji zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu, z innych przyczyn niż wymienione w art. 10 § 2 kpa, a więc gdy załatwienie spawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę. W przeciwnym razie zawsze dojdzie do naruszenia art. 10 § 1 kpa. Należy dodać, że obowiązek organu umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego znajduje swoistą sankcję w przepisie art. 81 kpa, mówiącym iż okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną tylko wtedy, gdy strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, na podstawie których została ona ustalona (o ile nie zachodzi wyłączenie, o którym mowa w art. 10 § 2 kpa). Przepis ten, jako odnoszący się również do fazy postępowania wyjaśniającego, stanowi realizację zasady czynnego udziału strony w postępowaniu w jej obu postaciach, poprzez wprowadzenie warunku, od spełnienia którego uzależnione jest uznanie przez organ administracji publicznej danej okoliczności faktycznej za udowodnioną (patrz R. Kędziora - Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, str. 54 -59, G. Łaszczyca, Cz.Martysz, A. Matan - Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz - Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz LEX do art. 10 kpa).

Odnosząc poczynione uwagi prawne do okoliczności faktycznych ustalonych przez Sąd na postawie akt sprawy, należy wskazać, iż w przedmiotowej sprawie organ I instancji w sposób całkowity i niczym nieuzasadniony naruszył omówioną wyżej zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu, pozbawiając spółkę A. jakichkolwiek uprawnień procesowych, stanowiących realizację wskazanej zasady, w tym m.in. tych wskazanych przez organ odwoławczy, a wynikających z braku zawiadomienia spółki A. o wszczęciu postępowania w przedmiocie wygaśnięcia pozwolenia na wytwarzanie odpadów, i pozbawienia spółki przed wydaniem decyzji możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Oceniając okoliczności i zakres naruszenia w sprawie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu Sąd wziął pod uwagę bezsporną okoliczność, że pomiędzy dniem uzyskania przez Starostę I. informacji o odstąpieniu przez spółkę E. od umowy na obsługę eksploatacyjną Elektrociepłowni Biogazowej w L., a wydaniem decyzji o wygaśnięciu pozwolenia upłynął jedynie jeden dzień. Zatem organ I instancji powziął rozstrzygnięcie w sprawie nie tylko natychmiast po uzyskaniu informacji o ewentualnym zaistnieniu podstawy wygaśnięcia pozwalnia na korzystanie ze środowiska z art. 193 ust. 1 pkt 2 prawa ochrony środowiska, ale również wydając decyzję oparł się wyłącznie na stanowisku jednej strony, tj. spółki E., i co ważniejsze wyłącznie na dowodach przez nią przedstawionych. Spółka A. natomiast, będąca podmiotem udzielonego decyzją z dnia [...] pozwolenia na wytwarzanie odpadów, którego wygaśnięcie stwierdził organ I instancji, nie mając jakiejkolwiek informacji o toczącym się, jednodniowym postępowaniu, nie mogła na żadnym etapie postępowania wypowiedzieć się w sprawie i ustosunkować do argumentów i dowodów przedstawionych przez spółkę E. i zgromadzonych przez organ I instancji. Takie postępowanie organu I instancji w sposób rażący godzi w zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu, i wskazuje że w sprawie nie tyko naruszano omawianą zasadę, lecz wręcz całkowicie i odstąpiono od jej zastosowania w sprawie, gdyż spółka A. została pozbawiona nie tyle czynnego, co jakiekolwiek udziału w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Należy wyraźnie podkreślić, że z akt sprawy nie wynika, żeby w sprawie zaistniały okoliczności określone w art. 10 § 2 kpa, tj. że załatwienie sprawy nie cierpiało zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. W aktach sprawy nie znajduje się też jakakolwiek adnotacja wskazująca na okoliczności i przyczyny odstąpienia od wskazanej zasady, zgodnie z art. 10 § 3 kpa. Organy administracyjne mogą zaś uchylić się od obowiązku realizacji zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu, jedynie w sytuacji określonej w art. 10 § 2 w zw. z § 3 kpa. Biorąc zatem pod uwagę powyższe oraz fakt, że w świetle art. 145 § 1 pkt 4 kpa podstawę do wznowienia postępowania na wniosek strony stanowi sytuacja, w której strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, co zadaniem Sądu w okolicznościach przedmiotowej sprawy miało miejsce w związku z całkowitym odstąpieniem od zastosowania przez organ I instancji normy art. 10 § 1 kpa, należy stwierdzić, że rozstrzygnięcie organu II instancji uchylające w trybie art. 138 § 2 kpa decyzję organu I instancji i przekazujące jemu sprawę do ponownego rozpatrzenia, jest zasadne, prawidłowe i zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Zawarte natomiast w skardze argumenty spółki E. o możliwości uzasadnionego naruszenia art. 10 § 1 kpa w sytuacji gdy decyzja organu administracyjnego ma charakter deklaratoryjny i jedynie potwierdza (ex tunc) powstanie zdarzenia prawnego z przeszłości, nie zasługują w ocenie Sądu na uwzględnienie, zarówno ze względu na fakt, że przesłanki odstąpienia od zasady czynnego udziału strony w postępowaniu w sposób wyczerpujący określa przepis art. 10 § 2 kpa i, że wśród tych przesłanek nie znalazł się w/w argument strony skarżącej, ale również ze względu na okoliczność, że żaden obowiązujący przepis prawa nie różnicuje i nie warunkuje zastosowanie w postępowaniu administracyjnym art. 10 § 1 kpa od rodzaju podjętej decyzji administracyjnej, tj. od tego czy decyzja ta ma charakter decyzji konstytutywnej czy deklaratoryjnej. Należy również wskazać, że przywołane w skardze przez spółkę E. wyroki sądów administracyjnych, w których wyrażone zostało stanowisko, że zarzut naruszenia art. 10 § 1 kpa poprzez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych oraz stanowisko o konieczności istnienia związku przyczynowego pomiędzy wydaniem decyzji w wyniku przeprowadzonego postępowania a brakiem poinformowania strony o tym, że postępowanie zostało wszczęte, nie mogą znaleźć zastosowanie w sprawie, albowiem dotyczą one innego stanu faktycznego, tj. stanu faktycznego w którym strona brała co do zasady udział w postępowaniu, a naruszenie przepisu art. 10 § 1 kpa wynikało jedynie z faktu naruszenia konkretnych, pojedynczy uprawnień stanowiących element składowy realizacji zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. W przedmiotowej sprawie natomiast, jak wskazano wyżej, zasada ta nie został w żadnej fazie postępowania pierwszoinstancyjnego i w jakimkolwiek stopniu zrealizowana. Postępowanie to bowiem trwało jeden dzień, a spółka A. nie brała w nim żadnego udziału.

Zdaniem Sądu bezzasadny jest także zarzut spółki A. o braku posiadania przez spółkę E. statusu strony postępowania sądowoadministracyjnego oraz administracyjnego. W świetle art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej powoływanej jak ppsa) prawo do wniesienia do sądu administracyjnego skargi przyznano dwóm kategoriom podmiotów: każdemu kto ma w tym interes prawny oraz, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, prokuratorowi, Rzecznikowi Praw Obywatelskich i organizacji społecznej w razie spełnienia pozostałych wymienionych we wskazanym przepisie przesłanek. Przez podmiot mający interes prawny w powyższym znaczeniu należy rozumieć stronę postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 28 kpa, a także inny podmiot, który wprawdzie nie posiadał statusu strony postępowania administracyjnego, lecz ma interes prawny we wniesieniu skargi. Zgodnie z art. 28 kpa stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z powyższego przepisu wynika, że wymaganą przesłanką do uzyskania przymiotu strony postępowania administracyjnego jest posiadanie interesu prawnego, z tym że stroną jest nie tylko ten, kto domaga się czynności organu, ale również i ten, kto o czynności te nie występuje, lecz postępowanie dotyczy także i jego interesu prawnego. Zarówno w orzecznictwie sądowym, jak i doktrynie przyjęto, że interes prawny wymagany przepisem art. 50 § 1 ppsa, w tym stanowiący atrybut strony postępowania administracyjnego, musi wynikać z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku. Jakkolwiek pojęcie interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 ppsa, w świetle orzecznictwa sądowego, może obejmować w wyjątkowych sytuacjach uprawnienia i obowiązki regulowane przepisami prawa procesowego, a nawet ustrojowego, to jednak z reguły wywodzi się on z przepisów prawa materialnego, co jest też wyłącznością interesu, o którym mowa w art. 28 kpa, który może znajdować oparcie tylko w prawie materialnym. Zatem należy przyjąć, że zarówno wnoszący skargę do sądu, jak i podmiot chcący uczestniczyć w postępowaniu administracyjnym pierwszo lub drugoinstacyjnym, względnie je inicjować, musi się legitymować interesem prawnym o charakterze materialnoprawnym. W ocenie Sądu spółka E. taki interes prawny posiada, albowiem jest ona właścicielem instalacji Elektrociepłowni Biogazowej w L. i w dniu [..] zawarła w formie aktu notarialnego ze spółką A. umowę obsługi eksploatacyjnej Elektrociepłowni Biogazowej w L., której to naruszenie, stało się podstawą oświadczenia o odstąpieniu od umowy, stanowiącego natomiast przesłankę do stwierdzenia decyzją organu I instancji wygaśnięcia udzielonego w dniu [...] pozwolenia na wytwarzanie odpadów na terenie Elektrociepłowni Biogazowej w L., z uwagi na utratę przez spółkę A. tytułu prawnego do prowadzenia instalacji w rozumieniu art. 193 ust. 1 pkt 2 prawa ochrony środowiska.

Uwzględniając wszystkie wskazane powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji.