Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1710/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 145 poz 1
law: Dyrektywa 2004/39/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych zmieniająca  dyrektywę Rady 85/611/EWG i 93/6/EWG i dyrektywę 2000/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz uchylająca dyrektywę Rady  93/22/EWG
article: art. 6 ust. 1 pkt 10
journal: Dz.U. 2000 nr 54 poz 654
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity
article: art. 187 par 1, art. 191
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 23
journal: Dz.U. 1976 nr 31 poz 178
law: Umowa między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki o uniknięciu podwójnego opodatkowania i zapobieżeniu uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, podpisana w Waszyngtonie dnia 8 października 1974 r.
article: art. 145 par 1  pkt 1 lit.a, art. 152, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Sędziowie sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (sprawozdawca), sędzia WSA Anna Sękowska, Protokolant starszy referent Karol Kodym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2014 r. sprawy ze skargi C. z siedzibą w Stanach Zjednoczonych Ameryki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty podatku dochodowego od osób prawnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz C. z siedzibą w Stanach Zjednoczonych Ameryki kwotę 24 543 zł (słownie: dwadzieścia cztery tysiące pięćset czterdzieści trzy złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 25 stycznia 2013r. C. z siedzibą w USA, dalej jako Skarżąca, Strona, Podatnik, Fundusz, wystąpił o stwierdzenie nadpłaty zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych za 2010r. w kwocie 1.732.543,00 zł pobranego przez płatnika T. S.A. oraz jej zwrot na rachunek bankowy Funduszu. Z uzasadnienia wniosku wynikało, że Skarżąca jest amerykańskim funduszem inwestycyjnym posiadającym osobowość prawną. Celem działalności Funduszu jest pomnażanie środków zgromadzonych przez jego uczestników między innymi poprzez inwestycje portfelowe w papiery wartościowe spółek kapitałowych. Jednym z rynków, na których Fundusz lokuje środki pieniężne, jest Polska. Fundusz wyjaśnił, że w 2010r. posiadał akcje spółki z siedzibą w Polsce. Z tytułu udziału w powyższej spółce na rzecz Funduszu wypłacone zostały dywidendy. Spółka, działając jako płatnik, od kwot dywidend wypłacanych na rzecz Funduszu pobrała podatek u źródła.

Przytaczając art. 63 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE seria C z 2008r. Nr 115, poz. 47, ze zm.; dalej TFUE), dawniej odpowiednio art. 56 ust. 1 Traktatu z dnia 25 marca 1957r. ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz. U. z 2004r. Nr 90, poz. 864/2; dalej: TWE), Pełnomocnik Funduszu powołał się na zasadę swobody przepływu kapitału, która, w jego opinii, znajduje zastosowanie zarówno w przypadku przepływów pomiędzy państwami członkowskimi, jak i między państwami członkowskimi i państwami trzecimi (w tym Stanami Zjednoczonymi).

W stanie faktycznym przedstawionym we wniosku, w ocenie Strony, naruszenie zasady swobody przepływu kapitału było wynikiem dyskryminacyjnego traktowania funduszy amerykańskich w stosunku do funduszy działających na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 maja 2004r. o funduszach inwestycyjnych (Dz. U. Nr 146, poz. 1546 ze zm.; dalej ustawa o funduszach inwestycyjnych). Zdaniem Pełnomocnika Strony, wyrażonym we wniosku o stwierdzenie nadpłaty, dyskryminacja stanowi koniunkcyjny splot trzech głównych okoliczności: (I) porównywalność podmiotów, których dotyczy dana norma prawna; (II) porównywalność sytuacji, w której znajdują się te podmioty oraz (III) wystąpienie różnicy w traktowaniu tych podmiotów wynikającej z przepisów prawa krajowego.

Według Pełnomocnika Strony przyjęte przez polskiego ustawodawcę rozróżnienie ma charakter arbitralny. Ustawodawca bez żadnych przyczyn objął zwolnieniem wyłącznie fundusze inwestycyjne działające na podstawie przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych, wyłączając tym samym ze zwolnienia wszelkie pozostałe. Przyjęta konstrukcja, w opinii Strony, ma charakter jawnej dyskryminacji - możliwość zastosowania zwolnienia opiera się bowiem wyłącznie na kryterium siedziby.

Zważywszy na podmiotowy charakter zwolnienia wynikającego z art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000r., Nr 54, poz. 654 z późn. zm.; dalej: u.p.d.o.p.) - dla funduszy polskich zatem maksymalnie szeroki - brak jest, zdaniem Podatnika, jakichkolwiek przesłanek, które mogłyby uzasadniać odmienne traktowanie różnych grup funduszy. Z jednej strony zwolnione są wszelkie dochody funduszy z siedzibą w Polsce. Z drugiej strony, nie są zwolnione żadne dochody funduszy amerykańskich. Według Pełnomocnika Strony, regulacja ta nie służy realizacji żadnych nadrzędnych celów.

W podsumowaniu wniosku pełnomocnik Strony wskazał, że w związku z okolicznością, że polskie przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych poprzez nierówne traktowanie funduszy inwestycyjnych z państw trzecich naruszają zasadę swobody przepływu kapitału, Fundusz może powołać się bezpośrednio na przepis unijny. Jednocześnie, na organach podatkowych ciąży obowiązek odstąpienia od stosowania polskich przepisów naruszających prawo unijne (art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p.) i zastosowania w ich miejsce art. 63 ust. 1 TFUE. W związku z powyższym Podatnik zakwestionował zasadność poboru zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych przez wymienionego powyżej płatnika i wystąpił z wnioskiem o zwrot nienależnie zapłaconego podatku.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2014r. odmówił stwierdzenia nadpłaty zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych w kwocie 1.732.543,00 zł, pobranego od dywidendy wypłaconej przez T. S.A. w dniu 1 lipca 2010 r.

Uzasadniając swoje stanowisko organ I instancji wskazał m. in. na:

a) swobodę przepływu kapitału - porównywalność sytuacji,

b) klauzule usprawiedliwiające naruszenie swobód traktatowych.

Pismem z dnia 7 lutego 2014r Skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji, w którym zarzuciła naruszenie art. 72 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 63 ust. 1 TFUE w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. - poprzez odmowę stwierdzenia nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych w kwocie, o której zwrot wnioskował Fundusz, a tym samym naruszenie zasady swobody przepływu kapitału.

Decyzją z [...] marca 2014r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy powyższą decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż istotę sporu na tle ustalonego stanu faktycznego można sprowadzić do rozstrzygnięcia następujących zagadnień:

I. naruszenia swobody przepływu kapitału (w tym ocena kwestii porównywalności), oraz

II. wystąpienia przyczyny uzasadniającej naruszenie swobody przepływu kapitału (konieczność zagwarantowania skuteczności kontroli podatkowych).

Organ podniósł, iż Skarżąca jest funduszem inwestycyjnym z siedzibą w Stanach Zjednoczonych, co zdaniem Organu oznacza że zastosowanie będzie miał w przedmiotowej sprawie przepis art. 3 ust. 2 u.p.d.o.p. Ponadto wskazał na treść art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. Zdaniem organu z powyższego wynika, że ustawa o funduszach inwestycyjnych ma zastosowanie wyłącznie do funduszy inwestycyjnych mających siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz do funduszy zagranicznych z siedzibą w jednym z państw członkowskich. W przypadku tych ostatnich ustawa o funduszach inwestycyjnych określa wyłącznie zasady prowadzenia działalności na terytorium Polski. Powyższe wynika z art. 1 tejże ustawy.

Organ zauważył, iż Skarżąca jest natomiast funduszem inwestycyjnym mającym siedzibę w państwie trzecim, tj. poza Unią Europejską. Wobec powyższego według Organu nie budzi wątpliwości, iż Fundusz nie został objęty dyspozycją normy określonej w art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. Dyspozycją tego przepisu nie zostały bowiem objęte fundusze zagraniczne jako podmioty utworzone i działające na podstawie przepisów prawa państwa macierzystego, w tym mające siedzibę w Stanach Zjednoczonych.

Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, iż na stanowisko, że u.p.d.o.p. w brzmieniu obowiązującym w analizowanym okresie zwalniała z podatku wyłącznie fundusze inwestycyjne mające siedzibę w Polsce i wykonujące działalność zgodnie z polską ustawą o funduszach inwestycyjnych wskazał rzecznik generalny Paolo Mengozzi w swojej opinii przestawionej 06 listopada 2013r. w sprawie C- 190/12 Emerging Markets Senes of DPA Inyestment Trust Company przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Bydgoszczy.

Organ zaznaczył, że również Strona nie kwestionuje, że ww. przepis art. 6 ust. 1 u.p.d.o.p. pkt 10a nie obejmuje Funduszu swoim zakresem podmiotowym. Podatnik podniósł natomiast, że zwolnienie określone w ww. przepisie przysługuje Funduszowi na podstawie art. 63 ust. 1 TFUE.. Odnosząc się do ww. argumentu koniecznym jest, zdaniem Organu, wskazanie w pierwszej kolejności, że zgodnie z art. 63 TFUE (poprzednio art. 56 ust. 1 TWE) istotą swobody przepływu kapitału jest zakaz wprowadzania przez państwa członkowskie ograniczeń w przepływie kapitału w ramach Unii Europejskiej oraz w relacjach z państwami trzecimi.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. zauważył, że na gruncie prawa wspólnotowego nie można mieć wątpliwości, iż w przypadku gdy sytuacja prawna i faktyczna porównywanych podmiotów (rezydenta i nierezydenta) jest odmienna to nie można uznać ewentualnego zróżnicowanego ich traktowania na gruncie przepisów obowiązujących w państwie rezydenta, za dyskryminujące. Nie można wówczas mówić o naruszeniu zasady swobodnego przepływu kapitału.

Organ dokonał analizy porównywalności Funduszu z funduszami inwestycyjnymi z Polski. Wskazał, że ustawodawca w stanie prawnym badanego okresu nie określił żadnych enumeratywnie wymienionych kryteriów (tak jak ma to miejsce w stanie prawnym obowiązującym od dnia 01 stycznia 2011r.) na podstawie których można by takiej analizy dokonać. Organ dokonując analizy przepisów ustawy z dnia 27 maja 2004r. o funduszach inwestycyjnych, do której to ustawy odsyła przepis art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. stwierdził, iż ze zwolnienia z podatku dochodowego korzysta fundusz inwestycyjny:

a) który podlega w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu,

b) którego wyłącznym przedmiotem działalności jest lokowanie środków pieniężnych zebranych w drodze publicznego, a w przypadkach określonych w ustawie również niepublicznego proponowania nabycia jednostek uczestnictwa albo certyfikatów inwestycyjnych, w określone w ustawie papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe,

c) który prowadzi swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych władz państwa, w którym ma siedzibę i którego działalność podlega nadzorowi właściwych władz państwa, w którym na siedzibę,

d) który posiada depozytariusza przechowującego jego aktywa,

e) który jest zarządzany przez podmiot, który prowadzi swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmiot ten ma siedzibę.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w W. Fundusz mógłby skorzystać zatem z przedmiotowego zwolnienia w przypadku łącznego spełnienia ww. przesłanek (przy braku innych przeciwwskazań). Zagadnienie to nie stanowi kwestii spornej na gruncie niniejszej sprawy. Ponadto wskazał, iż Komisja Europejska nie miała zastrzeżeń do tak sformułowanych warunków porównywalności (wprowadzonych od 2011r. do u.p.d.o.p.).

W ocenie organu odwoławczego wbrew twierdzeniom Strony Fundusz nie spełnia warunku porównywalności określonego w pkt e) wobec czego w pełni zgodzi się z oceną zaprezentowaną w tym zakresie przez organ I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że:

Fundusz jest zarządzany przez wewnętrzny zarząd. Tymczasem stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych towarzystwo tworzy fundusz inwestycyjny, zarządza nim i reprezentuje fundusz w stosunkach z osobami trzecimi. W myśl art. 38 ust. 1 ww. ustawy towarzystwem funduszy inwestycyjnych może być wyłącznie spółka akcyjna z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, która uzyskała zezwolenie Komisji na wykonywanie działalności określonej w art. 45 ust. 1. Jak wynika z art. 45 ust. 1 ustawy, przedmiotem działalności towarzystwa jest wyłącznie tworzenie funduszy inwestycyjnych i zarządzanie nimi, w tym pośrednictwo w zbywaniu i odkupywaniu jednostek uczestnictwa, reprezentowanie ich wobec osób trzecich oraz zarządzanie zbiorczym portfelem papierów wartościowych.

Podkreślił przy tym, że powyższy warunek porównywalności został zaakceptowany przez ustawodawcę i transponowany do przepisów prawa w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit f) w brzmieniu obowiązującym od 01 stycznia 2014r. Nie został on również zakwestionowany przez Komisję Europejską.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. wskazał, że zgodnie z przyjętym przez polskiego prawodawcę modelem, fundusze inwestycyjne zarządzane są przez odrębną od nich osobę prawną, tj. towarzystwo funduszy inwestycyjnych. Konstrukcja zakłada więc, że organem jednej osoby prawnej jest inna osoba prawna. Rozwiązanie to jest zgodne z przepisami Dyrektywy UCITS, tj. z jej art. 6, które przewidują możliwość utworzenia przedsiębiorstwa zarządzającego (management company).

Organ zaznaczył, iż Skarżąca argumentowała również, że w 2010r. portfel inwestycyjny Funduszu był zarządzany przez doradcę inwestycyjnego C., który został zarejestrowany oraz działa na podstawie aktu regulującego działalność takich podmiotów. W opinii organu powyższe nie oznacza, że Fundusz był "zarządzany" przez podmiot, który prowadzi swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem, finansowym państwa, w którym podmiot ten ma siedzibę. Wskazał, że "zarządzanie", o którym mowa w analizowanym przepisie, musi być rozumiane szerzej niż tylko w odniesieniu do działalności inwestycyjnej (zarządzanie portfelem inwestycyjnym Funduszu). Wyjaśnił, iż ogólnie rzecz ujmując "zarządzanie" to prowadzenie spraw określonego podmiotu, polegające na administrowaniu jego majątkiem i kierowaniu jego bieżącą działalnością. W wypadku zarządzania funduszami inwestycyjnymi pojęcie to ulega znacznej modyfikacji, obejmując nie tylko pośrednictwo w zbywaniu i dokupowaniu jednostek uczestnictwa, lecz całokształt czynności związanych z inwestowaniem powierzonych środków i instrumentów finansowych w odpowiednie aktywa, zgodnie z przyjętymi w statucie danego funduszu zasadami polityki inwestycyjnej. W ocenie Organu na ten szerszy aspekt sprawy wskazuje również treść załącznika II Dyrektywy UCITS, gdzie w ramach funkcji zarządzania wyodrębnia się zarządzanie inwestycjami oraz działalność administracyjną polegającą na wykonywaniu takich czynności, jak obsługa prawna i obsługa rachunkowo-księgowa w zakresie zarządzania funduszem, zapytania klientów; wycena i wyznaczanie ceny (w tym zwroty podatkowe), monitorowanie przestrzegania uregulowań, prowadzenie rejestru posiadaczy jednostek uczestnictwa, wypłata zysków, emisja i umarzanie jednostek uczestnictwa, rozliczanie umów (w tym wysyłanie potwierdzeń), prowadzenie ksiąg, wprowadzanie do obrotu.

Organ wskazał, że w myśl postanowień zmienionej i ujednoliconej umowy o świadczenie doradztwa inwestycyjnego i usług, zawartej i obowiązującej od dnia 1 stycznia 2010r. pomiędzy Skarżącą (Funduszem) a doradcą finansowym C., spółką stanu [...], Doradca inwestycyjny świadczy na rzecz Funduszu usługi doradztwa inwestycyjnego, usługi administracyjne oraz w zakresie ogólnego zarządzania. Wszystkie działania Funduszu są jednak nadzorowane przez Zarząd Funduszu. Podkreślił, że Fundusz w dalszym ciągu (równolegle) posiadał Zarząd, którego kompetencje jako organu uprawnionego do prowadzenia spraw Funduszu oraz reprezentowania na zewnątrz zostały zachowane i w dalszym ciągu to Zarząd ma kluczowy wpływ na zarządzanie Funduszem.

Dyrektor Izby Skarbowej za zasadne uznał zastrzeżenia organu I instancji odnoszące się do braku spełnienia przez Stronę przedmiotowej przesłanki dotyczącej sposobu (formy) zarządzania, rozdziału kompetencji doradcy inwestycyjnego oraz kompetencji przysługujących zarządowi jako organowi uprawnionemu do prowadzenia spraw Funduszu oraz reprezentowania go na zewnątrz (przez które to pojęcie należy rozumieć przecież dokonywanie czynności prawnych, a w szczególności zawieranie umów, składanie i przyjmowanie oświadczeń woli, prowadzenie procesów oraz występowanie przed sądami oraz organami administracji).

Zdaniem Organu w przedmiotowej sprawie można bowiem mówić wyłącznie o "współzarządzaniu" przez Doradcę inwestycyjnego, a nie o "zarządzaniu" co powoduje, iż nie można mówić na gruncie niniejszej sprawy o spełnieniu przedmiotowego warunku. Art. 4 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych mówi bowiem o "zarządzaniu", a nie jedynie o "współzarządzaniu". Organ wskazał, że również Ustawodawca transponujący przedmiotowy warunek porównywalności do art. 6 ust. 1 pkt 10a lit f) u.p.d.o.p. posłużył się szerszym pojęciem "zarządzania".

W opinii Organu odmienna interpretacja ww. pojęcia prowadziłaby do sytuacji, w której warunek ten byłby nieefektywny i zupełnie sprzeczny z istotą porównywalności, gdyż w przypadku zawarcia jakiejkolwiek umowy cywilnoprawnej na zarządzanie nawet w bardzo wąskim wycinku działalności danego podmiotu z podmiotem posiadającym stosowne zezwolenie na zarządzanie funduszami inwestycyjnymi, analizowany warunek zwolnienia należałoby uznać za spełniony (przyjmując taką nieuprawnioną wykładnię).

Według Organu pojęcie "zarządzania", musi być rozumiane szeroko, jako obejmujące całokształt spraw związanych z kierowaniem danym podmiotem. Odwołał się do słownikowego znaczenia powyższego pojęcia. Zarządzanie w analizowanym kontekście to prowadzenie spraw określonego podmiotu, polegające na administrowaniu jego majątkiem i kierowaniu jego działalnością, sprawowaniu klasycznych funkcji zarządczych, tj. poprzez planowanie, organizowanie, motywowanie oraz kontrolę.

Organ zauważył, iż w przedmiotowej sprawie część kompetencji zarządczych pozostaje jednak w rękach Zarządu jako organu uprawnionego do prowadzenia spraw spółki oraz reprezentowania jej na zewnątrz (przez które to pojęcie należy rozumieć przecież dokonywanie czynności prawnych, w tym zawieranie umów), a tylko część zostało powierzone Doradcy inwestycyjnemu (czynności zarządzania portfelem inwestycyjnym oraz czynności administracyjne wymienione w umowie).

Dodatkowo wskazał, że w art. 4 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych użyto sformułowania "towarzystwo... "zarządza nim", a nie np. "których zarządzanie powierzono" itp. W opinii organu podatkowego, biorąc pod uwagę użycie takiego, a nie innego sformułowania przez Prawodawcę oraz ww. kierunek, kontekst interpretacji przepisów, sformułowanie "zarządza nim" należy rozumieć "jako zarządza nimi z mocy prawa" państwa, w którym podmioty te mają siedzibę". Zgodnie natomiast z opisem przedstawionym przez Stronę prawo amerykańskie nie nakłada obowiązku ustawowego, aby fundusz był zarządzany przez spółkę zarządzającą. Zwrócił przy tym uwagę na okoliczność, że przy założeniu poprawności rozumowania Strony należałoby uznać, że Fundusz może nawet wielokrotnie w ciągu roku podatkowego tracić i zyskiwać prawo do analizowanego zwolnienia podmiotowego w związku np. z rozwiązaniem umowy z doradcą inwestycyjnym i zawarciem, po jakimś czasie, umowy z inną spółką zarządzającą (pomiędzy datą rozwiązania jednej umowy, a rozpoczęciem świadczenia usług zarządzania przez inną spółkę zarządzaniem musi zajmować się Zarząd). Zdaniem Organu tego typu sytuacja rozmija się całkowicie z zamiarem Ustawodawcy, w związku z czym ww. okoliczność stanowi jeszcze jeden argument za poprawnością wykładni analizowanych przepisów zaprezentowanej przez tut. organ.

Organ podniósł, że zgodnie z artykułem 6 ust. 1 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/65/WE z dnia 13 lipca 2009r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS) (wersja przekształcona) (Dz.U.UE.L.2009.302.32) dostęp do prowadzenia działalności gospodarczej przez spółkę zarządzającą podlega wymogowi uzyskania wcześniejszego zezwolenia wydawanego przez właściwe organy macierzystego państwa członkowskiego spółki zarządzającej. Zezwolenie przyznane spółce zarządzającej na mocy niniejszej dyrektywy jest ważne we wszystkich państwach członkowskich. EUNGiPW powiadamiany jest o każdym udzielonym zezwoleniu i zamieszcza na swojej stronie internetowej aktualną listę spółek zarządzających, które otrzymały zezwolenie.

Natomiast, zgodnie z artykułem 6 ust. 2 ww. Dyrektywy spółka zarządzająca nie angażuje się w działalność inną niż zarządzanie UCITS, którym wydano zezwolenie na podstawie niniejszej dyrektywy, z wyjątkiem dodatkowego zarządzania przedsiębiorstwami zbiorowego inwestowania, które nie są objęte niniejszą dyrektywą i w odniesieniu do których spółka zarządzająca podlega nadzorowi ostrożnościowemu i których jednostki nie mogą być wprowadzane do obrotu w innych państwach członkowskich na mocy niniejszej dyrektywy.

Tymczasem ze zgromadzonego w toku postępowania podatkowego materiału dowodowego wynika, że Doradca inwestycyjny świadczy na rzecz Funduszu usługi zarządzania portfelem, jednakże zasadnicze decyzje dotyczące Funduszu podejmowane są przez Zarząd. W ocenie Organu w świetle powyższego nie sposób uznać Doradcę inwestycyjnego za spółkę "zarządzającą", działającą na podstawie zezwolenia wydanego przez właściwe władze państwa, w którym podmiot ten ma siedzibę.

Ad II)

Dyrektor Izby Skarbowej w W. wskazał, iż prawo wspólnotowe przewiduje sytuacje uzasadniające naruszenie zasady swobody przepływu kapitału. Nie ma ona charakteru bezwzględnego, a przepisy TWE przewidują wyjątki od jej stosowania. ( art. 58 ust. 1 TWE (aktualnie art. 65 ust. 1 TFUE). Zaznaczył, iż na gruncie przepisu, artykułu 56 TWE (aktualnie art. 63 TFUE) z uwagi na brak możliwości bezpośredniego zastosowania na potrzeby prawa podatkowego pojęć użytych w ww. przepisie takich jak "porządek publiczny" czy "bezpieczeństwo publiczne", ETS wypracował własne pozatraktatowe klauzule usprawiedliwiające naruszenie swobód traktatowych. Wskazał, że już w swym pierwszym orzeczeniu dotyczącym opodatkowania bezpośredniego ETS stwierdził, że dyskryminujące zróżnicowanie w traktowaniu może być pod pewnymi warunkami w obszarze prawa podatkowego usprawiedliwione. W dalszych orzeczeniach Trybunał rozwinął zasady właściwe prawu podatkowemu, które pod pewnymi warunkami usprawiedliwiają naruszenie swobód traktatowych. Wypracowane przez ETS klauzule dobrze odzwierciedla orzeczenie ETS z dnia 15.07.2004r. w sprawie Lenz, sygn. akt C-315/02.

Z kolei w wyroku z 15 maja1997r. w sprawie C-250/78 Trybunał uznał, że naruszenie swobód traktatowych może uzasadniać również skuteczność nadzoru podatkowego. W tym kontekście wskazał, że, rozszerzenie swobody przepływu kapitału na państwa spoza Unii Europejskiej nastąpiło dopiero na mocy Traktatu z Maastricht, który wszedł w życie z dniem 01 listopada 1993 r. Z orzecznictwa ETS wynika, że przepływ kapitału do lub z państw odbywa się w innym kontekście prawnym, niż przepływ kapitału w obrębie Wspólnoty (por. wyrok w sprawie C-101/05, pkt 37). Traktat nadał bowiem swobodzie przepływu kapitału w tym zakresie autonomiczną konstrukcję, która może podlegać dalej idącej reglamentacji niż w wymiarze wewnętrznym jednolitego rynku. Wynika to przede wszystkim z szerszego zakresu dopuszczalnych ograniczeń, podyktowanych zarówno względami ekonomicznymi jak i politycznymi.

Organ przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy wskazał, że ograniczenie zasady swobody przepływu kapitału uzasadnione jest w przedmiotowym stanie faktycznym jak słusznie wskazał również organ I instancji koniecznością zagwarantowania skuteczności kontroli podatkowych.

Odnosząc się do zarzutu, iż organ I instancji nie wyjaśnił, że organy podatkowe nie dysponują narzędziami prawnymi pozwalającymi na zweryfikowanie dowodów i wyjaśnień Podatnika uznał go za bezpodstawny wskazując, iż w skarżonej decyzji organ ten zawarł szerokie uzasadnienie w tym zakresie.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej podmiotowy charakter zwolnienia przewidziany w art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. uzasadnia potrzebę sprawdzenia danego podmiotu zagranicznego pod kątem czy spełnia on przesłanki zaliczenia go do kategorii funduszy inwestycyjnych, porównywalnych z funduszami działającymi na podstawie ustawy o funduszach inwestycyjnych. W rozpatrywanym przypadku organy podatkowe winny mieć prawną możność w oparciu o umowy międzynarodowe dokonania weryfikacji dowodów i informacji przedstawionych przez wnioskodawcę będącym amerykańskim funduszem inwestycyjnym. Istotne jest czy umowy te dają możliwość wymiany informacji na analogicznym poziomie jak ustawodawstwie Unii Europejskiej. Zasada swobody przepływu kapitału jest bowiem ograniczona, jak zostało to już zaznaczone, koniecznością zagwarantowania skuteczności kontroli podatkowych.

Organ zauważył, iż wymiana informacji pomiędzy administracjami podatkowymi Polski i USA jest prowadzona głównie w oparciu o przepis art. 23 ust. 1 umowy między Rządem PRL a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej o uniknięciu podwójnego opodatkowania i zapobieżeniu uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu (Dz. U. 1976 nr 31, poz. 178 i 179), a także jest możliwa w oparciu o przepisy Konwencji Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) i Rady Europy o wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach podatkowych z 25 stycznia 1988 (dalej zwana Konwencją). Konwencja została ratyfikowana przez Polskę w roku 1997 (Dz. U. 1998 nr 141 poz. 913 i 914 i przez USA w roku 1995.

W ocenie Organu z przepisu art. 23 ust. 1 powyższej Umowy wynika, że wymiana informacji pomiędzy administracjami Polski i USA jest możliwa jedynie w zakresie informacji niezbędnych do realizacji postanowień Umowy. Nie ma zatem możliwości zwrócenia się na jego podstawie o informacje wykraczające poza zakres przedmiotowej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. Organ zauważył, że informacje, które polskie organy podatkowe muszą posiadać do zweryfikowania ustalenia, czy dany fundusz amerykański jest porównywalny do polskich funduszy zwolnionych podmiotowo od podatku, mają charakter gospodarczy dotyczący zasad funkcjonowania takiego podmiotu na rynku. Informacji takich nie można uzyskać w oparciu o przepis art. 23 ust. 1 Umowy.

Organ powołując się na treść przepisu artykułu 1 preambuły dyrektywy Rady 77/799/EWG z 19 grudnia 1977 dotyczącej wzajemnej pomocy właściwych państw członkowskich w obszarze podatków bezpośrednich oraz opodatkowania składek ubezpieczeniowych (obecnie dyrektywa Rady 2011/16/UE z 15.02.2011 w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie opodatkowania) oraz art. 4 ust. 2 i art. 50 Dyrektywy Rady 85/611/EWG w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych, odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS) stwierdził, że w stosunkach z krajami trzecimi nie obowiązują tak szczegółowe regulacje zobowiązujące do wymiany informacji jak te, które obowiązują w ramach UE oraz z krajami należącymi do EOG.

Zaznaczył, iż na okoliczność, iż w stosunkach z krajami trzecimi (np. USA) nie istnieją analogiczne ramy współpracy w zakresie wymiany informacji dotyczących zasad funkcjonowania i działania funduszy inwestycyjnych do obowiązujących w ramach UE oraz na brak możliwości potwierdzenia i zweryfikowania u właściwych organów informacji i dowodów przedstawionych przez stronę postępowania, wskazał rzecznik generalny Paolo Mengozzi w swojej opinii przestawionej 06 listopada 2013 w sprawie C-190/12 Emerging Markets Series of DFA Investment Trust Company przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Bydgoszczy.

Organ zauważył, że Rzecznik Generalny przedstawiając sprawę do rozpoznania przedstawił opinię z dnia 06. listopada 2013r., w której zawarł poniższe wnioski:

1. Artykuł 56 TWE (obecnie art. 63 TFUE) należy interpretować w ten sposób, że na przepis ten można się powołać przeciwko stosowaniu przepisów podatkowych państwa członkowskiego (...), na mocy których ze zwolnienia podatkowego nie mogą korzystać dywidendy wypłacone przez spółki mające siedzibę w rzeczonym państwie członkowskim na rzecz funduszu inwestycyjnego mającego siedzibę w państwie trzecim.

2. Artykuły 56 TWE i 58 TWE (obecnie art. 63 TFUE i 65 TFUE) nie sprzeciwiają się stosowaniu przepisów podatkowych państwa członkowskiego(...). na mocy których ze zwolnienia podatkowego nie mogą korzystać dywidendy wypłacane przez spółki mające siedzibę w rzeczonym państwie członkowskim na rzecz funduszu inwestycyjnego mającego siedzibę w państwie trzecim, ponieważ organy rzeczonego państwa członkowskiego nie są w stanie zweryfikować informacji ewentualnie przekazanych przez ten fundusz inwestycyjny, dotyczących w szczególności jego zezwolenia i działania, w braku ram prawnych i współpracy administracyjnej analogicznych do obowiązujących w Unii Europejskiej i w Europejskim Obszarze Gospodarczym.

Zdaniem Organu wnioski płynące z powyższej opinii znajdą również zastosowanie na gruncie niniejszej sprawy, gdyż opinia ta dotyczy także funduszu inwestycyjnego ze Stanów Zjednoczonych, co powoduje, że dotyczy tego samego stanu prawnego.

W związku z powyższym Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził, iż organ I instancji prawidłowo odmówił stwierdzenia wnioskowanej nadpłaty z tytułu pobrania i odprowadzenia przez płatnika, tj. T. S.A. zryczałtowanego podatku dochodowego w kwocie 1.732.543,00 od wypłaconej Funduszowi dywidendy. W ocenie Organu skoro Fundusz nie spełniał dyspozycji art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. oraz nie stwierdzono naruszeń art. 63 ust. 1 TFUE, które stanowić miały w ocenie Strony podstawę do stwierdzenia nadpłaty, to nieuzasadniony jest zarzut naruszenia dyspozycji art. 72 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez odmowę stwierdzenia wnioskowanej nadpłaty.

W skardze na powyższą decyzję Skarżąca wniosła o jej uchylenie oraz decyzji ją poprzedzającej i zasądzenie kosztów postępowania,

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

- art. 72 §1 pkt 2 w zw. z art. 73 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (dalej: Ordynacja podatkowa) w zw. z art. 63 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dalej: TFUE) w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 10 u.d.o.p. - poprzez odmowę stwierdzenia nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych w kwocie, o której zwrot wnioskował Fundusz, a tym samym naruszenie zasady swobody przepływu kapitału.

W uzasadnieniu skargi wskazała, iż powołany przez Organ przepis art. 6 ust. 1 pkt 10 a u.p.d.o.p. określa przesłanki, od których ustawodawca uzależnił zwolnienie z opodatkowania funduszy inwestycyjnych z innych niż Polska krajów Unii Europejskiej (UE) i Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) - nie dotyczy zatem funduszy amerykańskich. Zaznaczyła, że fundusze spoza UE i EOG działają w innym kontekście prawnym i odnoszenie do nich wprost warunków sformułowanych w odniesieniu do funduszy europejskich jest działaniem nieprawidłowym - nie uwzględnia ono bowiem przede wszystkim odmiennych uwarunkowań prawnych obowiązujących w USA.

Skarżąca wyjaśniła, iż cel zabezpieczenia interesów inwestorów, realizowany w przypadku polskich funduszy poprzez obowiązek zarządzania nimi przez towarzystwo, jest w takim samym stopniu zrealizowany w przypadku funduszy amerykańskich, bez wprowadzania dodatkowego podmiotu (towarzystwa). Działalność Zarządu Funduszu mieści się w ramach zezwolenia udzielonego Funduszowi przez właściwy organ nadzoru nad rynkiem finansowym kraju siedziby Funduszu. Fundusz w 2010r. korzystał z usług doradcy inwestycyjnego, tj. C. (dalej: Doradca inwestycyjny), którego funkcje, zgodnie z zawartymi umowami obejmowały m.in. określanie papierów wartościowych i innych aktywów, jakie będą kupowane lub sprzedawane przez Fundusz. Powyższe potwierdza, że za działalność inwestycyjną odpowiedzialny był Doradca inwestycyjny. Z kolei Zarząd był odpowiedzialny za reprezentację Funduszu, m.in. składanie i przyjmowanie oświadczeń woli oraz ogólny nadzór nad działalnością Funduszu. W ocenie Skarżącej Dyrektor Izby Skarbowej nieprawidłowo uznał, że zasadnicze decyzje dotyczące Funduszu podejmowane są przez Zarząd.

Zdaniem Funduszu, przez zarządzanie funduszem inwestycyjnym należy rozumieć te czynności, które dotyczą działalności inwestycyjnej. W konsekwencji, bardziej prawidłowe byłoby uznanie, że podmiotem zarządzającym Funduszem był Doradca inwestycyjny (nie zaś Zarząd). Jednocześnie, nie ulega wątpliwości, że Doradca inwestycyjny prowadził swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym, co Fundusz szczegółowo wykazał w toku postępowania.

Skarżąca zarzuciła, iż Organ nie uwzględnił faktycznego podziału kompetencji pomiędzy Zarządem a Doradcą inwestycyjnym Funduszu. Według Skarżącej za podmiot zarządzający Funduszem należałoby uznać Doradcę inwestycyjnego. Nawet jednak, gdyby zgodnie ze stanowiskiem Dyrektora Izby Skarbowej wyrażonym w decyzji uznać, że Fundusz był zarządzany przez Zarząd, w żaden sposób nie przesądza to o braku porównywalności Funduszu do polskich funduszy inwestycyjnych.

Spółka podniosła, iż Dyrektor Izby Skarbowej nie odniósł się do argumentów przedstawionych w odwołaniu, wskazujących obowiązujące instrumenty prawne pozwalające na wymianę informacji pomiędzy odpowiednimi organami w Polsce i w USA w zakresie istotnym dla sprawy. W Decyzji lakonicznie stwierdzono jedynie, że podstawy do weryfikacji dowodów przedstawionych przez Fundusz nie dają przepisy polsko-amerykańskiej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz Konwencja OECD o wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach podatkowych Zdaniem Funduszu, oba wskazane akty prawne dają polskim organom podatkowym szeroką możliwość zwrócenia się do amerykańskich organów podatkowych z wnioskiem o przekazanie informacji dotyczących Funduszu, które mogą być istotne dla sprawy. Na potwierdzenie swojego stanowiska Skarżąca powołała się na wyrok TSUE w sprawie C-190/12.

Według Skarżącej treść przepisów art. 2 ust. 1 pkt a lit. i), art. 4, art. 5 ust. 1 Konwencji OECD wskazuje, że organy podatkowe są zobligowane do wymiany wszelkich informacji, które są istotne z podatkowego punktu widzenia (legislator użył zwrotu "będą wymieniać", a nie posłużył się np. sformułowaniem "mogą wymieniać"). Konwencja OECD nie ogranicza zakresu informacji, jakie mogą być przedmiotem wymiany pomiędzy organami podatkowymi. Wręcz przeciwnie, art. 4 stanowi, iż wymianie podlegają "wszelkie informacje (...) które (...) mogą mieć istotne znaczenie dla stosowania" przepisów dotyczących podatków objętych Konwencją OECD. W ocenie Skarżącej oznacza, to iż dopuszczalny zakres wymiany informacji został określony możliwie najszerzej. W stanie faktycznym będącym przedmiotem sprawy informacjami takimi mogą być przykładowo dane dotyczące utworzenia oraz funkcjonowania Funduszu. Nawet przyjmując, że amerykańskie organy podatkowe nie dysponują we własnym zakresie wystarczającymi danymi na temat funkcjonowania funduszy inwestycyjnych, to zgodnie z art. 5 ust. 2 Konwencji OECD, są one zobligowane do podjęcia wszelkich kroków w celu dostarczenia Państwu wnioskującemu żądanych informacji. W rezultacie, mogą one np. wystąpić do właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym USA w celu przedstawienia informacji w zakresie objętym wnioskiem, które następnie zostałyby przekazane stronie polskiej. Ponadto, Fundusz zauważył, że stosowanie przepisów Konwencji OECD nie wymaga ustanowienia dodatkowych szczegółowych zasad, metod i procedur, jak podnosi Dyrektor Izby Skarbowej w decyzji. Zasady procedury wymiany informacji są określone wprost przepisami Konwencji OECD m.in. w Rozdziale IV - Postanowienia dotyczące wszelkich form pomocy. Konwencja OECD reguluje także inne kwestie związane z procedurą udzielenia pomocy, w tym wymiany informacji, np. zagadnienia dotyczące ochrony informacji poufnych, granic obowiązku udzielenia pomocy.

Skarżąca wskazała, iż prawo amerykańskie przewiduje upublicznienie informacji dotyczących funduszy inwestycyjnych. Przykładowo, dokumenty zgromadzone przez SEC są powszechnie dostępne, w tym dla podmiotów zainteresowanych inwestowaniem za pośrednictwem funduszy inwestycyjnych. W ocenie Skarżącej informacje tego rodzaju mogą być uznane za niezbędne dla realizacji postanowień Umowy z USA - dochód z dywidend uzyskanych przez Fundusz został bowiem opodatkowany według stawki przewidzianej w Umowie z USA, tj. 15%. Informacje służące ustaleniu, czy dany fundusz powinien być zwolniony z opodatkowania, czy też opodatkowany zgodnie z Umową z USA (art. 23 ust. 1 Umowy z USA), niewątpliwie należy uznać za "niezbędne dla realizacji postanowień Umowy". W związku z powyższym Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem, iż organy podatkowe nie dysponowały instrumentami prawnymi pozwalającymi im na zweryfikowanie dowodów i wyjaśnień przedkładanych przez Fundusz. W ocenie Spółki twierdzenie Dyrektora Izby Skarbowej, iż nie dysponuje on instrumentami prawnymi pozwalającymi na zweryfikowanie dowodów przedstawionych przez Funduszu w trakcie postępowania, nie znajduje oparcia na gruncie obowiązujących przepisów prawa, jak i pozostaje w sprzeczności z praktyką.

Fundusz podkreślił, że postępowanie w niniejszej sprawie dotyczy nadpłaty za konkretny rok 2010. Informacje dotyczące Funduszu powinny być zatem weryfikowane w odniesieniu wyłącznie do tego roku. Innymi słowy, bez znaczenia dla sprawy pozostaje, czy w kolejnych latach (nieobjętych postępowaniem) Fundusz spełniał warunki do zwolnienia go z opodatkowania. Istotne jest jedynie spełnienie tych warunków w 2010 r. Według Skarżącej niezależnie od możliwości pozyskania odpowiednich informacji od organów USA, nie ma potrzeby weryfikowania zmian związanych ze statutem lub działaniem Funduszu - istotny dla sprawy jest kształt statutu i działalność Funduszu wyłącznie w latach objętym postępowaniem. Ponadto Spółka zwróciła uwagę, że w związku z wydaniem Wyroku C-190/12, wnioski z opinii rzecznika generalnego są już nieaktualne. Trybunał nie przychylił się do stanowiska rzecznika generalnego i uznał, że polskie organy podatkowe dysponują instrumentami prawnymi do weryfikacji danych w celu ustalenia, czy fundusze inwestycyjne z siedzibą w Stanach Zjednoczonych "prowadzą (...) działalność w ramach regulacyjnych równoważnych z ramami regulacyjnymi Unii".

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Pismem procesowym z dnia 6 listopada 2014 r. Skarżąca przedstawiła dodatkową argumentacje w sprawie wskazując, iż w stanie faktycznym sprawy nie występuje żadna z przesłanek, która mogłaby uzasadniać odmienne traktowanie funduszy inwestycyjnych niebędących rezydentami.

W ocenie Skarżącej nie sposób uznać - wbrew twierdzeniom Dyrektora Izby Skarbowej zawartym w decyzji - że organy podatkowe nie dysponowały instrumentami prawnymi pozwalającymi im na zweryfikowanie dowodów i wyjaśnień przedkładanych przez Fundusz. Skarżąca powołując się na wyrok TSUE w sprawie C-190/12 wskazała, iż stwierdzenie porównywalności nie może być uzależnione od wystąpienia identycznych zasad regulujących tworzenie i funkcjonowanie funduszy inwestycyjnych w Stanach Zjednoczonych do tych występujących w Polsce. Porównywalność nie oznacza identyczności. Poszczególne jurysdykcje podatkowe, przyjmując analogiczne konstrukcje prawne, mogą różnić się w zakresie szczegółowych rozwiązań. Formy organizacyjno-prawne funduszy inwestycyjnych nie są identyczne również w państwach będących członkami Unii Europejskiej. Zaznaczyła, iż fundusze spoza UE i EOG działają w innym kontekście prawnym i odnoszenie do nich wprost warunków sformułowanych w odniesieniu do funduszy europejskich jest działaniem nieprawidłowym - nie uwzględnia ono bowiem przede wszystkim odmiennych uwarunkowań prawnych obowiązujących w USA. Ponadto na potwierdzenie swojego stanowiska przywołała orzecznictwo sądów administracyjnych.

Skarżąca podkreśliła, że konstrukcje dotyczące Funduszu są analogiczne do przewidzianych w polskich przepisach (i służą realizacji tego samego celu, tj. ochronie interesów inwestorów), w świetle powołanego powyżej orzecznictwa TSUE i polskich sądów administracyjnych, nie powinno ulegać wątpliwości, że Fundusz jest podmiotem porównywalnym do polskich funduszy inwestycyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych dalej (Dz. U. Nr 153, poz. 1296 ze zm.) oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) dalej: "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy (w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego), lub mogło mieć istotny wpływ na ten wynik (w przypadku naruszenia przepisów postępowania).

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo.

Przedmiotem sporu w sprawie jest kwestia zasadności opodatkowania w Polsce zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób prawnych dywidendy uzyskanej w 2010r. od T. S.A. z siedzibą w Polsce przez Fundusz.

Zdaniem Funduszu polskie przepisy regulujące opodatkowanie zagranicznych funduszy inwestycyjnych, w zakresie odnoszącym się do obowiązku zapłaty zryczałtowanego podatku dochodowego od dywidend, przy jednoczesnym zwolnieniu z podatku krajowych funduszy inwestycyjnych są niezgodne z art. 63 TFUE. Zdaniem Skarżącej zwolnienie podmiotowe wynikające z art. 6 ust. 1 pkt 10 u.d.o.p. powoduje, że fundusze które nie mogą być uznane za podmioty działające na podstawie przepisów polskiej ustawy o funduszach inwestycyjnych są traktowane w sposób dyskryminacyjny. W efekcie tego dywidendy otrzymane przez fundusze inwestycyjne mające siedzibę w państwach spoza Unii Europejskiej podlegają zryczałtowanemu podatkowi dochodowemu zgodnie z art. 22 ust. 1 u.d.o.p., z uwzględnieniem przepisów umów międzynarodowych o unikaniu podwójnego opodatkowania, zaś dywidendy wypłacane przez krajowe spółki na rzecz krajowych funduszy inwestycyjnych jak i funduszy z Unii Europejskiej są wolne od podatku.

W ocenie zaś organu podatkowego zasadnie pobrano od Skarżącej zryczałtowany podatek dochodowy od osób prawnych na podstawie art. 22 u.d.o.p., gdyż Strona nie jest objęta dyspozycją normy zawartej w art. 6 ust.1 pkt 10 u.d.o.p. Dyspozycją tego przepisu nie zostały objęte fundusze zagraniczne jako podmioty utworzone i działające na podstawie przepisów prawa państwa macierzystego, w tym mające siedzibę w Stanach Zjednoczonych, które podobnie jak Skarżąca, nie prowadzą działalność w ramach regulacyjnych równoważnych z ramami regulacyjnymi Unii.

. Zauważyć należy, że do funduszy inwestycyjnych, których siedziba znajduje się w państwie członkowskim Unii ma zastosowanie dyrektywa Rady 85/611/EWG z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS) (Dz. U. L 375, s. 3) dalej: "dyrektywa UCITS", zmienionej dyrektywą 2004/39/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. (Dz. U. L 145, s. 1). Uchwalenie ustawy o funduszach inwestycyjnych miało na celu dostosowanie regulacji krajowych do przepisów dyrektywy UCTIS (por. uzasadnienie do projektu ustawy o funduszach inwestycyjnych, druk sejmowy nr 1773 z dnia 15 lipca 2003r., IV kadencja Sejmu).

Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy mają wywody Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zawarte w wyroku z dnia 10 kwietnia 2014r. w sprawie Emerging Markets Series of DFA Investment Trust Company przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Bydgoszczy (C-190/12).

W powyższym wyroku TSUE stwierdził, że art. 63 TFUE (poprzednio art. 56 TWE) dotyczący swobodnego przepływu kapitału znajduje zastosowanie do sytuacji, takiej jak rozpatrywana w sprawie w postępowaniu głównym, w której na mocy krajowych przepisów podatkowych ze zwolnienia podatkowego nie mogą korzystać dywidendy wypłacane przez spółki mające siedzibę w państwie członkowskim na rzecz funduszu inwestycyjnego mającego siedzibę w państwie trzecim, podczas gdy fundusze inwestycyjne mające siedzibę we wspomnianym państwie członkowskim korzystają z takiego zwolnienia. Jednocześnie TSUE podkreślił, że art. 63 TFUE i art. 65 TFUE (poprzednio art. 58 TWE) należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwiają się one przepisom podatkowym państwa członkowskiego takim jak rozpatrywane w sprawie w postępowaniu głównym, na podstawie których ze zwolnienia podatkowego nie mogą korzystać dywidendy wypłacane przez spółki mające siedzibę w tym państwie członkowskim na rzecz funduszu inwestycyjnego mającego siedzibę w państwie trzecim w zakresie, w jakim istnieje pomiędzy tym państwem członkowskim a rozpatrywanym państwem trzecim zobowiązanie umowne do wzajemnej pomocy administracyjnej, które umożliwia krajowym organom podatkowym zweryfikowanie informacji przekazanych ewentualnie przez fundusz inwestycyjny. Trybunał uznał, że to do sądu odsyłającego należy zbadanie, w ramach sprawy w postępowaniu głównym, czy mechanizm wymiany informacji przewidziany w ramach tej współpracy rzeczywiście umożliwia polskim organom podatkowym zweryfikowanie, w stosownym wypadku, informacji dostarczonych przez fundusze inwestycyjne z siedzibą na terytorium Stanów Zjednoczonych Ameryki dotyczących warunków ich tworzenia i działania, w celu ustalenia, czy prowadzą one działalność w ramach regulacyjnych równoważnych z ramami regulacyjnymi Unii.

Tym samym oceny zgodności art. 6 ust. 1 pkt 10 u.d.o.p. z prawem unijnym należy dokonać z punktu widzenia art. 63 TFUE , czyli zasady swobody przepływu kapitału. Do środków zakazanych przez powyższy przepis zalicza środki mogące zniechęcać osoby niebędące rezydentami do dokonania inwestycji w tym państwie członkowskim lub które mogą zniechęcić osoby będące rezydentami państwa członkowskiego do dokonywania inwestycji w innych państwach (wyroki TSUE: z dnia 18 grudnia 2007r. w sprawie C-101/05 A, Zb.Orz. s. I-11531; z dnia 10 lutego 2011 r. w sprawach połączonych C-436/08 i C-437/08 Haribo Lakritzen Hans Riegel i Österreichische Salinen, Zb.Orz. s. I-305; wyrok z dnia 10 maja 2012r. w sprawach połączonych od C-338/11 do C-347/11 Santander Asset Management SGIIC i in.).

Różnica w traktowaniu pod względem podatkowym dywidend pomiędzy funduszami inwestycyjnymi będącymi rezydentami a funduszami inwestycyjnymi niebędącymi rezydentami może zniechęcać z jednej strony fundusze inwestycyjne z siedzibą w państwie trzecim do obejmowania udziałów spółek z siedzibą w Polsce, a z drugiej strony inwestorów będących rezydentami w tym państwie członkowskim do nabywania udziałów w funduszach inwestycyjnych niebędących rezydentami (zob. podobnie ww. wyrok TSUE w sprawach połączonych Santander Asset Management SGIIC i in.). Takie różne traktowanie może prowadzić do ograniczenia swobodnego przepływu kapitału.

W wyroku z dnia 10 kwietnia 2014r., C-190/12 TSUE wykluczył, aby ograniczenia wynikające z regulacji krajowych można uzasadnić koniecznością zachowania spójności systemu podatkowego, czy podziałem kompetencji podatkowych i zachowania wpływów podatkowych.

Należy zbadać, czy ograniczenie wykonywania podstawowych swobód zagwarantowanych przez Traktat może uzasadniać konieczność zapewnienia skuteczności kontroli podatkowych, która stanowi nadrzędny wzgląd interesu ogólnego (wyrok TSUE z dnia 6 października 2011r. w sprawie C-493/09 Komisja przeciwko Portugalii, Zb. Orz. s. I-9247 i przytoczone tam orzecznictwo). W tym względzie podkreślenia wymaga, że w sytuacji gdy uregulowania danego państwa członkowskiego uzależniają przyznanie korzyści podatkowej od spełnienia warunków, których przestrzeganie może zostać zweryfikowane jedynie w drodze uzyskania informacji od właściwych organów państwa trzeciego, co do zasady prawnie uzasadniona jest odmowa przez dane państwo członkowskie przyznania takiej korzyści, jeżeli, w szczególności z powodu braku umownego zobowiązania dostarczenia przez to państwo trzecie informacji, niemożliwe okazuje się uzyskanie informacji od tego ostatniego państwa (zob. ww. wyrok w sprawach połączonych Haribo Lakritzen Hans Riegel i Österreichische Salinen i przytoczone tam orzecznictwo).

Podkreślenia wymaga również brak wspólnych ram prawnych dotyczących współpracy administracyjnej z państwami trzecimi, na wzór obowiązującej w Unii Europejskiej dyrektywy Rady 77/799/EWG z dnia 19 grudnia 1977 r. dotyczącej wzajemnej pomocy właściwych władz państw członkowskich w dziedzinie podatków bezpośrednich (Dz.U. L 336, s. 15 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 9, t. 1, s. 63). Powstaje zatem pytanie, czy polskie organy podatkowe są w stanie zweryfikować, w odniesieniu do funduszy inwestycyjnych niebędących rezydentami, czy spełnione są szczególne warunki ustanowione przez polskie przepisy dla funduszy inwestycyjnych. Odpowiadając na to pytanie należy zauważyć, że w rozpatrywanej sprawie ramy prawne wzajemnej pomocy administracyjnej pomiędzy Rzeczypospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki, umożliwiające wymianę informacji w zakresie stosowania przepisów podatkowych, wynikają w szczególności z art. 23 umowy z dnia 8 października 1974r. między Rządem Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki o uniknięciu podwójnego opodatkowania, a także z art. 4 Konwencji Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) i Rady Europy, podpisanej w Strasburgu w dniu 25 stycznia 1988r. o wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach podatkowych.

Biorąc zatem pod uwagę istnienie zobowiązań umownych pomiędzy Rzeczypospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki, ustanawiających wspólne ramy prawne współpracy i przewidujących mechanizmy wymiany informacji pomiędzy danymi organami krajowymi, nie można wykluczyć a priori, że fundusze inwestycyjne z siedzibą na terytorium Stanów Zjednoczonych Ameryki będą w stanie dostarczyć informacje i dowody umożliwiające polskim organom podatkowym zweryfikowanie we współpracy z właściwymi organami Stanów Zjednoczonych Ameryki, iż wykonują one działalność na warunkach równoważnych z tymi, które mają zastosowanie do funduszy inwestycyjnych z siedzibą na terytorium Unii.

To zatem, czy art. 63 TFUE będzie miał zastosowanie w sprawie zależy od tego, czy fundusze inwestycyjne z siedzibą na terytorium Stanów Zjednoczonych Ameryki prowadzą działalność w ramach regulacyjnych równoważnych z ramami regulacyjnymi Unii. Wymaga to dokonania porównania tych regulacji.

W ocenie Skarżącej jej sytuacja w powyższym zakresie jest porównywalna z funduszami mającymi siedzibę w państwach Unii, a ewentualne odmienności wynikają z odmiennych systemów prawnych (cammon law/prawo Europy kontynentalnej) nie mogą być podstawą do wyciągnięcia wniosku o braku porównywalności i odmowy zastosowania w stosunku do Skarżącej art. 63 TFUE.

Natomiast zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w W. działalność Skarżącej wykazuje istotne różnice w powyższym zakresie. Mianowicie okoliczność, iż Fundusz jest zarządzany przez wewnętrzny zarząd stanowi odmienność od regulacji art. 4 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych, zgodnie z którym towarzystwo tworzy fundusz inwestycyjny, zarządza nim i reprezentuje fundusz w stosunkach z osobami trzecimi. W ocenie organu faktu tego nie zmienia podniesiona przez Skarżącą okoliczność, że w 2010r. portfel inwestycyjny Funduszu był zarządzany przez doradcę inwestycyjnego C.. Z tych względów zdaniem organu podatkowego art. 63 TFUE nie będzie miał zastosowanie w niniejszej sprawie.

Zdaniem Sądu jednak porównania między funduszami takimi jak Skarżąca a funduszami z Unii Europejskiej należy dokonać w szerszym zakresie niż to uczynił organ. Przede wszystkim należy ustalić, jakie są cele i zasady funkcjonowania Skarżącej, w szczególności jaki jest przedmiot jej działalności, obowiązki, jakie stosowane są wobec niej środki kontroli, czy też formy zarządu. przy czym nie muszą to być instytucje identyczne jak funkcjonujące w Unii. Nie chodzi bowiem o to, aby fundusze funkcjonujące w państwach trzecich były identyczne jak te, które działają w Unii Europejskiej lecz aby były odpowiednie dla realizacji celów i zasad funkcjonowania. Forma organizacyjno-prawna w jakiej działają fundusze również nie może mieć rozstrzygającego znaczenia w sprawie. W szczególności wyjaśnienia w oparciu o powyższe kryteria wymaga zdaniem Sądu kwestionowana przez organ pozycja doradcy inwestycyjnego funkcjonującego w strukturach Skarżącej jako jeden z podmiotów zarządzających.

W ocenie Sądu, tak fragmentaryczne porównanie, jakiego dokonał Dyrektor Izby Skarbowej, nie pozwala na sformułowanie tezy, że Fundusz amerykański wykonuje działalność na warunkach nierównoważnych z tymi, które mają zastosowanie do funduszy inwestycyjnych z siedzibą na terytorium Unii.

Jednocześnie organ będzie miał na względzie, że uzyskanie stosownych informacji czy dowodów lub ich zweryfikowanie może wymagać wystąpienia do amerykańskich władz podatkowych, na podstawie art. 23 umowy z dnia 8 października 1974r. między Rządem Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki o uniknięciu podwójnego opodatkowania i zapobieżeniu uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, czy art. 4 Konwencji Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) i Rady Europy, podpisanej w Strasburgu w dniu 25 stycznia 1988 r. o wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach podatkowych.

Trzeba przy tym zaznaczyć, że z wyroku TSUE z dnia 10 kwietnia 2014r. w sprawie Emerging Markets Series of DFA Investment Trust Company przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Bydgoszczy wynika, iż organy podatkowe Stanów Zjednoczonych Ameryki poinformowały, że polskie organy podatkowe rozpoczęły już procedurę wymiany informacji w sprawie, której przedmiot jest identyczny z przedmiotem niniejszej sprawy (pkt 19 wyroku). Na tę okoliczność zwróciła uwagę również Skarżąca w piśmie procesowym z dnia 6 listopada 2014r.

Organ oceni, czy otrzymane informacje czy to od Strony czy w drodze wymiany informacji, umożliwiają zweryfikowanie charakteru działalności Skarżącej jako porównywalnego z charakterem funduszy inwestycyjnych z siedzibą w Polsce (Unii Europejskiej), oraz czy prowadzi ona działalność w ramach regulacyjnych równoważnych z ramami regulacyjnymi funduszy krajowych, a patrząc szerzej - funduszy inwestycyjnych z siedzibą na terytorium Unii. Porównanie to winno się odnosić do udzielenia zezwoleń, nadzoru, struktury działania.

Należy zauważyć, że na podstawie art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy jest zobowiązany do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Normatywną treścią zasady wyrażonej w tym przepisie jest obowiązek organu zebrania wszystkich dowodów niezbędnych do zbudowania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia podatkowego oraz obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.

Wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału nie może polegać na fragmentarycznej ocenie faktów, lecz oznacza dochodzenie do wyjaśnienia stanu faktycznego w sposób dokładny, z uwzględnieniem pełnego kontekstu. Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest ściśle związany z wynikającą z art. 191 Ordynacji podatkowej zasadą swobodnej oceny dowodów. Ocena swobodna powinna być bowiem oparta na wszechstronnej ocenie całości materiału dowodowego. Zdaniem Sądu, organy podatkowe naruszyły powyższe przepisy.

Podkreślić ponadto należy, że ramy prawne wzajemnej pomocy administracyjnej pomiędzy Rzeczypospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki, umożliwiające wymianę informacji w zakresie stosowania przepisów podatkowych, wynikają w szczególności z art. 23 umowy z dnia 8 października 1974r. między Rządem Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki o uniknięciu podwójnego opodatkowania, a także z art. 4 Konwencji Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) i Rady Europy, podpisanej w Strasburgu w dniu 25 stycznia 1988r. o wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach podatkowych. Rzeczą organu podatkowego jest ustalenie, czy otrzymane informacje umożliwiają zweryfikowanie, czy charakter funduszy inwestycyjnych z siedzibą w Stanach Zjednoczonych Ameryki jest porównywalny z charakterem funduszy inwestycyjnych z siedzibą w Polsce.

Mając powyższe uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. O kosztach sądowych postanowiono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 4 p.p.s.a.