Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 578/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2021-08-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 u.ś.r.Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie Sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) Sędzia WSA Renata Owczarzak po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi A. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz A. H. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] Prezydent M. [...] odmówił skarżącej A. H. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką K. W., wskazując na nieziszczenie się w sprawie przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia [...] listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., dalej powoływanej jako "u.ś.r."). W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z poczynionych w sprawie ustaleń wynika w szczególności, że skarżąca sprawując opiekę nad matką pomaga jej we wszystkich czynnościach dnia codziennego i jest u matki codziennie co najmniej 6 godzin w dni powszednie oraz przez cały dzień w weekendy i święta; że K. W. jest osobą leżącą i nie jest w stanie wykonywać samodzielnie żadnej czynności; że od poniedziałku do piątku matką skarżącej zajmuje się opiekunka w wymiarze 4 godzin dziennie; oraz że skarżąca nie może zamieszkać u matki ze względu na mały metraż mieszkania, w którym zamieszkuje osoba niepełnosprawna. Jednocześnie organ wskazał, że z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...].11.2019 r., którym legitymuje się matka skarżącej, wynika, że jest ona trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji, a niepełnosprawność ta powstała przed [...].10.2019 r., a zatem w momencie wydania powołanego orzeczenia miała ona ukończone 78 lat. W związku z tym w ocenie organu niespełniony został ustawowy warunek dotyczący momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki przed ukończeniem 18 lub 25 roku życia, warunkujący możliwość przyznania przedmiotowego świadczenia.

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, domagając się jej uchylenia i podnosząc, że zgodnie ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego ("TK") wyrażonym w wyroku z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt 38/13, art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę na osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Wobec tego w obecnej sytuacji nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność stwierdził TK.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze ("SKO") decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał, że art. 17 ust. 1b u.ś.r., na którym to swoją decyzję oparł organ I instancji, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji, a tym samym argumentacja Prezydenta pomijająca utratę konstytucyjności części ww. przepisu jest wadliwa i nie może uzasadniać odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Niemniej jednak, SKO na podstawie akt niniejszej sprawy stwierdziło, że w sprawie zaistniały podstawy do odmowy przyznania przedmiotowego świadczenia z uwagi na to, że zakres sprawowanej opieki nie wskazuje na konieczność rezygnacji przez skarżącą z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał w szczególności, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. winien być stosowany wyłącznie do sytuacji, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Przy czym opieka ta zdaniem organu musi być ciągła, nieprzerwana, codzienna i osobista oraz w sposób oczywisty stanowić przeszkodę w wykonywaniu pracy zawodowej. Natomiast w niniejszej sprawie w ocenie SKO nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy między koniecznością rezygnacji (niepodejmowania) z zatrudnienia, a opieką nad niepełnosprawną matką. Z akt sprawy wynika bowiem, że matka skarżącej korzysta z pomocy opiekunki PCK w zakresie 4 godzin dziennie, a skarżąca, która zamieszkuje osobno sprawuje opiekę nad matką w wymiarze 5 godzin dziennie w tygodniu (od 15 do 20). Ponadto organ wskazał, że jak wynika z poczynionych w sprawie ustaleń, matka skarżącej w nocy pozostaje bez opieki, a w opiece pomaga również mąż skarżącej. Biorąc pod uwagę wskazane okoliczności organ odwoławczy stwierdził, że zakres sprawowanej opieki w niniejszej sprawie nie uniemożliwia skarżącej podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu. Jednocześnie podkreślił, że zakres opieki uprawniający do świadczenia pielęgnacyjnego nie może ograniczać się do wykonywania podstawowych czynności domowych, które mogą być w całości wykonywane poza godzinami pracy, przy czym jak wskazał - z akt sprawy wynika, że skarżąca wykonuje u matki czynności domowe i higieniczne. Taki zakres opieki nie wskazuje zatem w ocenie SKO, że matka wymaga stałej opieki i nie uzasadnia konieczności rezygnacji przez skarżącą z podejmowania pracy.

Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, zarzucając naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie przez nią pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Podniosła przy tym, że obowiązujące przepisy nie uzależniają otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od tego by sprawowana opieka była całodobowa oraz, że sprawowana przez nią opieka nad matką uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz podnosząc w szczególności, że wprawdzie opieka sprawowana przez skarżącą jest powtarzalna, jednak zdaniem organu nie cechuje się takim stopniem zaangażowania, aby uniemożliwiać jej podjęcie zatrudnienia chociażby w częściowym wymiarze pracy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku, nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym w niniejszej sprawie został zgłoszony zarówno przez skarżącą - w skardze, jak i przez organ - w odpowiedzi na skargę.

W następnej kolejności wskazać należy, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami prawa procesowego normującymi podstawowe standardy postępowania przed organami administracji publicznej.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja SKO z dnia [...] marca 2021 r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta M. [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. w przedmiocie odmowy przyznania A. H. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką K. W.. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej zakreślonych granicach Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie przyczyną odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego przez organ I instancji był fakt, że niepełnosprawność wymagającej opieki K. W. nie powstała przed 18 rokiem życia lub przed 25 rokiem życia w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, co zakwestionowane zostało jednak przez SKO. Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji wskazał bowiem, że argumentacja organu I instancji, pomijająca okoliczność utraty konstytucyjności części art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest wadliwa i nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Niemniej, organ odwoławczy wskazał jednocześnie na inną przyczynę odmowy świadczenia i podniósł, że w niniejszej sprawie nie ma możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej z uwagi na to, że wykazany zakres opieki sprawowanej nad matką nie uzasadnia konieczności rezygnacji przez skarżącą z zatrudnienia.

Przechodząc zatem do oceny zasadności wydanych w sprawie rozstrzygnięć, w pierwszej kolejności za prawidłowe Sąd uznał stanowisko Kolegium w zakresie dotyczącym braku możliwości odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na to, że z przedłożonego w sprawie orzeczenia lekarza orzecznika ZUS wynika, że niepełnosprawność matki skarżącej istnieje od dnia [...] października 2019 r., tj. od 78. roku życia. Należy bowiem wyjaśnić, że w związku z wydanym dnia 21 października 2014 r. wyrokiem TK o sygn. akt K 38/13, w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że przy ocenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego związanego z opieką nad dorosłą osobą niepełnosprawną należy pominąć kryterium daty powstania niepełnosprawności. Wniosek taki wyprowadza się zaś z brzmienia art. 190 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP, z którego wynika, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, wchodząc w życie z dniem ogłoszenia, o ile Trybunał nie określi innego terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego - co w przypadku istotnej w sprawie regulacji nie miało miejsca. Jeżeli więc Trybunał Konstytucyjny uznał art. 17 ust. 1b u.ś.r. za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, to znaczy, że od dnia 23 października 2014 r., w którym weszło w życie przedmiotowe orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, powołany art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie swojej treści zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 grudnia 2017r., I OSK 1079/17, z 11 lipca 2017r. I OSK 1600/16 – dostępne na stronie https://cbois.nsa.gov.pl/cbois/query). W związku z tym za wadliwą uznać należało podstawę odmowy wnioskowanego świadczenia, na której oparł się Prezydent M. [...], a tym samym również wydane przez niego rozstrzygnięcie.

Jeżeli zaś chodzi o wskazaną w decyzji II-instancyjnej podstawę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego związaną z brakiem wykazania w sprawie związku przyczynowo-skutkowego między koniecznością rezygnacji z zatrudnienia, a sprawowaną opieką, zdaniem Sądu jest ona nieuzasadniona, bowiem ocena Kolegium co do zakresu oraz charakteru sprawowanej przez skarżącą opieki nad niepełnosprawną matką jawi się w świetle dokonanej pod tym kątem przez organ analizy oraz przedstawionego na gruncie zaskarżonej decyzji wnioskowania, jako zbyt powierzchowna.

Podstawę materialnoprawną kontrolowanej decyzji stanowi art. 17 ust. 1 u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z przepisu tego wprost wynika, że wnioskujący o to świadczenie musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy. W każdym przypadku rozpoznawania wniosku o świadczenie pielęgnacyjne niezbędne jest zatem przeprowadzenie w tym zakresie postępowania wyjaśniającego, a następnie przeanalizowanie ustalonych okoliczności przy jednoczesnym uwzględnieniu indywidualnej sytuacji życiowej wnioskodawcy oraz osoby wymagającej opieki.

W niniejszej sprawie bezsporną kwestią jest, że skarżąca jako jedyna córka niepełnosprawnej K. W. - legitymującej się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...].11.2019 r. [...] o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji - jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny i może ubiegać się o przedmiotowe świadczenie. Przy czym, jak ustalił organ I instancji, 80-letnia matka skarżącej jest osobą leżącą i nie jest w stanie wykonywać samodzielnie żadnej czynności. Niewątpliwie więc matka skarżącej wymaga sprawowania opieki. Poza sporem w sprawie pozostają również wynikające z materiału dowodowego (w tym z przeprowadzonego telefonicznie wywiadu środowiskowego) okoliczności, że skarżąca nie podejmuje pracy zawodowej oraz że rzeczywiście sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką. Jednak zdaniem SKO, pomiędzy sprawowaniem opieki przez skarżącą nad matką, a rezygnacją przez nią z podejmowania pracy zawodowej nie zachodzi związek przyczynowy, ponieważ zakres obowiązków w ramach sprawowanej opieki nie jest przeszkodą, aby skarżąca podjęła aktywność zawodową, choćby w niepełnym wymiarze czasu. Organ powołał się przy tym w szczególności na okoliczności korzystania przez matkę skarżącej z opiekunki, osobnego zamieszkiwania skarżącej oraz jej matki, sprawowania przez skarżącą opieki w wymiarze 5 godzin dziennie, pozostawania matki skarżącej w nocy bez opieki oraz pomocy w opiece nad niepełnosprawną przez męża skarżącej. Zaznaczył także, że opieka skarżącej sprowadza się w istocie do czynności domowych i higienicznych, a taki zakres opieki nie wskazuje, że K. W. wymaga stałej opieki i nie uzasadnia konieczności rezygnacji z zatrudnienia.

W ocenie Sądu stanowisko to nie zasługuje jednak na akceptacje. Organ odwoławczy nie dokonał bowiem wystarczającej i wszechstronnej analizy całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wybiórczo opierając się przy tym na niektórych okolicznościach sprawy i dochodząc w konsekwencji do nieuzasadnionych wniosków, że zakres sprawowanej opieki nie wskazuje, że matka skarżącej wymaga stałej opieki i nie uzasadnia konieczności rezygnacji przez skarżącą z zatrudnienia, ponieważ opieka nad matką może być sprawowana poza godzinami pracy. Takie rozstrzygnięcie uznać należało za nieuzasadnione, a wobec braku poprzedzenia go odpowiednią analizą okoliczności sprawy, także przedwczesne.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że sama ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (zob. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15 – dostępny jw.). Nie należy jednak rozumieć warunku "stałej" i "ciągłej" opieki, jako wykonywanie opieki "bez przerwy" i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być stała, w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie, opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest jej stopniem niepełnosprawności, a więc koniecznością wykonywania takich czynności, które warunkują jej egzystowanie w warunkach godności człowieka (zob. wyroki WSA w Gdańsku z dnia 2 lipca 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 482/20, WSA w Krakowie z dnia 29 lipca 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 640/21 – dostępne jw.). Stała opieka winna być zatem rozumiana również jako pozostawanie przez opiekuna w ciągłej dyspozycji swego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania faktycznych czynności opiekuńczych, wykazuje on realną gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy. Innymi słowy przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie uzależnia otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od obowiązku sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 23 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 598/21 – dostępny jw.).

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się ponadto, że nie można uzależniać otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od obowiązku zamieszkiwania opiekuna z osobą, nad którą jest sprawowana opieka. Tym bardziej w wypadku, gdy odległość pomiędzy miejscem zamieszkania opiekuna i podopiecznego jest niewielka za niewłaściwe uznaje się odgórne stwierdzenie, że okoliczność ta wyklucza możliwość sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną. O przyznaniu świadczenia nie powinna bowiem decydować sztywno określona liczba kilometrów dzieląca opiekuna od osoby, którą się opiekuje. Oceny takich okoliczności należy zatem zawsze dokonywać przy uwzględnieniu m.in. indywidualnej sytuacji życiowej oraz warunków mieszkaniowych opiekuna i osoby niepełnosprawnej, sposobu komunikacji między nimi czy też kondycji zdrowotnej osoby niepełnosprawnej (por. wyroki: NSA z dnia 7 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 3946/18; NSA z dnia 18 czerwca 2020r., sygn. akt I OSK 270/20; WSA w Krakowie z dnia 29 lipca 2021 r. sygn. akt III SA/Kr 640/21 – dostępne jw.)

Mając na względzie wyżej przedstawione rozważania, podnieść należy, że w okolicznościach sprawy o braku sprawowania stałej opieki uniemożliwiającej podjęcie zatrudnienia, nie może zatem przesądzać wyłącznie to, że w dni powszednie matka skarżącej korzysta z pomocy opiekunki PCK w wymiarze 4 godzin dziennie, a skarżąca faktyczne czynności opiekuńcze w miejscu zamieszkania matki w ciągu tygodnia sprawuje w godzinach 15-20, ani też to że matka skarżącej na noc zostaje sama. Stałą opiekę, jak już wyżej wskazano, należy bowiem rozumieć przede wszystkim jako trwałą oraz rozciągniętą w czasie oraz polegającą zarówno na sprawowaniu faktycznych czynności opiekuńczych jak i pozostawaniu w gotowości do pomocy. W związku z powyższym nie należy wykluczać odgórnie, że w czasie gdy matką skarżącej zajmuje się opiekunka oraz w nocy, gdy matka pozostaje sama – skarżąca nie jest w ciągłej gotowości do niesienia jej pomocy. Organ odwoławczy jednak nie uwzględnił tego i pominął tę kwestię w swoich rozważaniach, wskazując jednocześnie, że w czasie kiedy skarżąca nie przebywa u matki mogłaby podjąć pracę, chociażby w niepełnym wymiarze. Takie stwierdzenie bez pogłębionej analizy okoliczności sprawy nie może jednak zostać zaakceptowane. Po pierwsze z tego względu, że podjęcie zatrudnienia mogłoby znacznie utrudnić dyspozycyjność skarżącej, co przy jednoczesnym uwzględnieniu ciężkiego stanu zdrowia matki, mogłoby skutkować brakiem możliwości otoczenia matki taką opieką jakiej wymaga. Po drugie zaś, należy pamiętać, że nie można wymagać od osoby opiekującej się obłożnie chorym członkiem rodziny, że całkowicie zrezygnuje ze swojego życia osobistego i w czasie, gdy nie wykonuje faktycznych czynności opiekuńczych – a zatem w realiach sprawy, w czasie gdy matką zajmuje się opiekunka lub w nocy, gdy matka zostaje sama – będzie podejmowała pracę zawodową. Przyjęcie takiego założenia a priori, bez należytego zbadania wszystkich okoliczności danej sprawy jest sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego i może być krzywdzące dla osoby sprawującej opiekę. Należy mieć bowiem na względzie ciężar obowiązków związanych z opieką nad osobą leżącą, co w okolicznościach sprawy zostało przez SKO całkowicie zlekceważone. Świadczy o tym w szczególności stwierdzenie, że skarżąca wykonuje u matki czynności domowe i higieniczne, a czynności te mogą być wykonywane poza godzinami pracy. Tymczasem, jak wynika z ustaleń organu I instancji czynności jakie wykonuje skarżąca podczas opieki nad matką to zarówno podstawowe czynności domowe i higieniczne – tak jak wskazało SKO w uzasadnieniu decyzji – ale ponadto również czynności bezpośrednio związane z ciężkim stanem zdrowia matki, która jest osobą leżącą, niezdolną do samodzielnej egzystencji. Zakres czynności wykonywanych podczas opieki nad matką skarżąca wskazała szczegółowo w piśmie z dnia [...].12.2020 r. (znajdującym się w nieponumerowanych aktach sprawy organu I instancji), z którego wynika, że wykonuje ona takie czynności jak m.in. masaże i oklepywanie matki 2-3 razy dziennie, ćwiczenia fizyczne czy też przewracanie jej na inny bok w celu przeciwdziałania odleżynom. Uwzględnić należy też, że nawet wykonywanie czynności opiekuńczych w zakresie higieny w stosunku do osoby, która jest w stanie wegetatywnym z pewnością związane jest ze zdecydowanie większym utrudnieniem niż w stosunku do osoby, która jest w stanie samodzielnie się poruszać. Biorąc pod uwagę wynikający z akt sprawy stan faktyczny, nie sposób uznać zatem po pierwsze, że matka skarżącej nie wymaga stałej opieki, która może uzasadniać konieczność rezygnacji z zatrudnienia, a po drugie, że czynności wykonywane przez skarżącą nie wymagają od niej wysokiego stopnia zaangażowania i mogą być kwalifikowane jako czynności domowe i higieniczne. Za wykluczającą możliwość przyznania skarżącej świadczenia w ocenie Sądu nie może być również odgórnie uznana pomoc w opiece nad matką – czy to przez opiekunkę PCK czy też przez męża skarżącej – tym bardziej, że z akt sprawy nie wynika to, jak kształtuje się konkretny podział obowiązków związanych z opieką pomiędzy tymi osobami. Przy czym jak wynika z akt sprawy, K. W. potrzebuje pomocy osoby trzeciej przy wykonywaniu wszystkich czynności życiowych, a więc w ciągu całego dnia, natomiast opiekunka PCK pomaga jedynie 4 godziny dziennie w dni powszednie, a mąż pracujący zawodowo tylko w godzinach wieczornych.

Powyższe w ocenie Sądu niewątpliwie świadczy o zbyt powierzchownym rozważeniu materiału dowodowego przez organy, które w szczególności nie uwzględniły ciężkiego stanu zdrowia matki skarżącej, a tym samym ciężaru oraz zakresu obowiązków jaki spoczywa na osobie otaczającej ją opieką.

Wskazać należy następnie, że mimo że skarżąca oraz jej matka faktycznie nie mieszkają razem – na co wskazało SKO uzasadniając swoje rozstrzygnięcie – to jednak mieszkają one w tym samym mieście, a odległość między miejscami ich zamieszkania nie jest duża i wynosi ok. 8 km w zależności od tego, jaką trasą się jedzie. To zaś, zdaniem Sądu również nie przesądza o braku sprawowania stałej opieki przez skarżącą. Istotnym jest ponadto, że SKO - powołując się na okoliczność osobnego zamieszkiwania, jako na argument potwierdzający, że skarżąca nie sprawuje stałej opieki uniemożliwiającej jej pracę - pominęło całkowicie ustalenia organu I instancji dotyczące przyczyny osobnego zamieszkiwania skarżącej i jej matki, tj. niewystarczających warunków mieszkaniowych skarżącej z uwagi na wymagane ustawienie w mieszkaniu specjalistycznego łóżka i zapewnienie osobnego pokoju dla osoby niepełnosprawnej, a także braku możliwości zamieszkania skarżącej u matki z uwagi na mały metraż mieszkania. Kolegium potraktowało zatem daną okoliczność, jako przesłankę stojącą na przeszkodzie do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia, nie rozważając nawet czy przyczyn osobnego zamieszkiwania przez skarżącą i jej matkę, nie należałoby jednak uznać za uzasadnione w okolicznościach sprawy.

Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że organ odwoławczy winien zatem ponownie dokładnie przeanalizować zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym w szczególności zakres czynności wykonywanych przez skarżącą podczas opieki nad K. W., a następnie ustalić czy są to czynności przekraczające zakres zwykłej opieki sprawowanej przez osobę zobligowaną do świadczeń alimentacyjnych, uniemożliwiające jakiekolwiek zatrudnienie czy też charakter oraz zakres tych czynności pozwala na uznanie ich za takie, które mogą być wykonywane poza godzinami pracy.

Podkreślić należy przy tym, że Sąd nie przesądza niniejszej sprawy co do meritum, a jedynie wskazuje, na dostrzeżone uchybienia organu II instancji polegające na braku wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności przedmiotowej sprawy i wybiórczym oparciu się na poszczególnych okolicznościach sprawy, co mogło mieć istotny wpływ na jej ostateczne rozstrzygnięcie.

Wskazane nieprawidłowości jakich dopuścił się organ odwoławczy, prowadzą bowiem do wniosku, że na tym etapie postępowanie stanowisko jakie Kolegium przyjęło na gruncie zaskarżonej decyzji – tj. że skarżąca może pogodzić sprawowanie opieki nad matką z aktywnością zawodową - jest niczym nieuzasadnioną tezą, oderwaną od zebranego w sprawie materiału dowodowego i do tego sprzeczną z zasadami doświadczenia życiowego. Dopiero zatem wszechstronne rozważenie zebranego w sprawie materiału dowodowego - przeprowadzone w zgodzie z zasadami, wyznaczającymi sposób prowadzenia postępowania wyjaśniającego i przy jednoczesnym uwzględnieniu celów ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawidłowej wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r., a także indywidualnej sytuacji życiowej skarżącej oraz jej matki – może stanowić podstawę do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Z powyższych względów Sąd uznał, że w sprawie doszło do wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., ponieważ nie zostały wyjaśnione i właściwie ocenione wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, co mogło mieć istotny wpływ na jej ostateczny wynik. Rozstrzygając sprawę ponownie, organ odwoławczy uwzględni przede wszystkim wyrażone w niniejszym uzasadnieniu uwagi Sądu, zwłaszcza co do konieczności ponownego wszechstronnego rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego zebranego przez organ I instancji, który w razie potrzeby SKO winno uzupełnić w wymaganym zakresie.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a.