Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 762/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2014-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 35a, art. 61 ust. 1, art. 140aa ust. 4 pkt 2, art. 140 ab ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 7, art. 68, art. 76 § 1, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia WSA Grzegorz Wałejko, Protokolant Asystent sędziego Małgorzata Olejowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 28 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi G. O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz G. O. kwotę 450 zł (czterysta pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 26 sierpnia 2013 r., Dyrektor Izby Celnej ..., po rozpatrzeniu odwołania G. Ol. prowadzącego działalność gospodarczą pn. P.H.U. G. O. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...]wydanej w przedmiocie nałożenia na ww. przedsiębiorcę kary pieniężnej w wysokości 15.000 złotych - utrzymał w mocy ww. decyzję organu pierwszej instancji.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...]r. funkcjonariusze Urzędu Celnego przeprowadzili kontrolę środka przewozowego - ciągnika samochodowego marki MAN, nr rej. [..] Zespołem pojazdów kierował W. D., który wykonywał przewóz drogowy cytryn na paletach, w imieniu przedsiębiorcy G. O. W trakcie kontroli dokonano pomiaru masy całkowitej i dynamicznego obciążenia osi pojazdu. Stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedyńczej osi napędowej ciągnika o 2310 kg, tj. o 20,09%, co zakwalifikowało pojazd jako nienormatywny, wymagający zezwolenia kategorii VII, którego przewoźnik nie posiadał. Przebieg kontroli utrwalono dwoma protokołami.

W tych okolicznościach Naczelnik Urzędu Celnego wszczął postępowanie, a następnie po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego uznając, że wykonujący transport nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego, decyzją z dnia [...] nałożył na przewoźnika karę pieniężną w wysokości 15.000 złotych, zgodnie z art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia kategorii VII.

Odwołanie od tej decyzji złożył G. O., wskazując na zastosowanie przez organ procedur kontrolnych niezgodnych z prawem oraz nieuwzględnienie okoliczności dołożenia należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, co wyłącza odpowiedzialność przewoźnika.

Zdaniem strony zapisy zawarte w protokole kontroli są niewystarczające dla stwierdzenia, czy miejsce ważenia było przystosowane w chwili kontroli do korzystania na nim z wag do pomiarów dynamicznych. Organ nie wyjaśnił również, w jaki sposób zmierzono rzeczywistą masę całkowita (RMC) pojazdu, gdyż - według strony - nie można ustalać tej wielkości za pomocą sumowania wyników ważenia poszczególnych osi, na co wskazuje raport Najwyższej Izby Kontroli. Okoliczność ta jest istotna wobec faktu, że przewożony był ładunek sypki, który w wyniku gwałtownego hamowania uległ przemieszczeniu, co spowodowało przesunięcie ciężaru na drugą oś i przekroczenie dopuszczalnego nacisku. Ponadto odwołujący podniósł, że kierowcy nie poinformowano o zasadach korzystania z wag w zakresie tej kontroli, podczas której użyto przenośnych wag do pomiarów dynamicznych. W sytuacji zatem gdy strona podważa poprawność ważenia, to organ powinien wykazać, że ważenie przebiegało w sposób zgodny z instrukcją użytkowania wag. Przy czym odwołujący zaznaczył, że nie kwestionuje faktu, iż użyta waga posiada świadectwo legalizacji, lecz to, że została użyta do przeprowadzenia kontroli, do której nie jest przeznaczona. Niezależnie od powyższego odwołujący podniósł, że dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem. Wskazuje na to fakt, że DMC pojazdu to 40 t, a RMC pojazdu to 37,12 t (wynik pierwszego pomiaru) i 36,98 t (wynik drugiego pomiaru), a więc odpowiednio o 2,88 t lub 3,02 t mniej od dopuszczalnej. Ponadto dopuszczalna ładowność pojazdu wynosi 25,5 t, a masa przewożonego ładunku wynosiła 21 t, a więc o 4,5 t mniej od dopuszczalnej. Dowodem natomiast na to, że ładunek uległ nagłemu przesunięciu jest wniosek kierowcy o zgodę na poprawienie przewożonego ładunku. Organ w ogóle nie odniósł się do tej okoliczności.

Rozpatrując powyższe odwołanie Dyrektor Izby Celnej zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy ww. decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że użyta do kontroli waga posiada ważne świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar, z którego wynika, że miejscem jej zainstalowania i użytkowania jest terminal samochodowy oraz, że waga spełnia wymagania określone w przepisach metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu, wprowadzonych zarządzeniem Nr [...]Prezesa GUM z dnia 22 grudnia 2000 r. Ze świadectwa wynika również, że waga została objęta sprawdzeniem w zakresie rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych. Rozporządzenie to określa wymagania w zakresie konstrukcji, wykonania, materiałów, charakterystyk metrologicznych oraz warunków właściwego stosowania wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu, a także szczegółowy zakres badań, sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tego typu wag oraz sposoby i metody przeprowadzenia badan i sprawdzeń. Skoro zatem dla przedmiotowej wagi zostało wydane świadectwo legalizacji - oznacza to, że waga spełnia wszystkie warunki rozporządzenia – łącznie z tym, że miejsce ważenia jest przystosowane do korzystania na nim z wag do pomiarów dynamicznych.

Odnośnie ustalenia rzeczywistej masy pojazdu wskazano, że otrzymany w wyniku zsumowania nacisku wszystkich osi zestawu drogowego rezultat, ma charakter wyłącznie orientacyjny i nie stanowi podstawy żadnych negatywnych konsekwencji dla strony.

Za bezpodstawną organ odwoławczy uznał argumentację wskazująca, że przewożony towar stanowił ładunek sypki. W tym zakresie organ powołując się na treści Wytycznych Nr 1 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 6 kwietnia 2012 r. w sprawie wykładni pojęć "ładunku sypkiego" i "drewna" (...) wyjaśnił, że sporne określenie może być użyte wyłącznie w odniesieniu do przewozu ładunków sypkich luzem. Z akt sprawy wynika zaś, że towar w postaci cytryn (gdyby nawet uznać cytryny za towar sypki) nie był przewożony luzem. Cytryny znajdowały się bowiem w 1344 skrzynkach na owoce, umieszczonych na 21 paletach. Z tej przyczyny, brak było podstaw do zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W sprawie nie mógł również zostać zastosowany art. 140aa ust. 4 pkt 1 tej ustawy, który odwołuje się do dochowania należytej staranności lub braku wpływu przewoźnika na powstanie naruszenia. Wyrażenia te odnoszą się bowiem do sytuacji wyjątkowych, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć, a więc zdarzeń nagłych takich jak: awaria, nagły atak choroby, czy inne przypadki losowe. Zdaniem organu odwołujący nie wykazał i nie udowodnił, że (jak twierdzi) uczynił wszystko, co było możliwe i czego można było od niego rozsądnie oczekiwać, aby przewóz był przewozem "normatywnym".

Podobnie - w ocenie Dyrektora Izby Celnej – bezpodstawny jest zarzut niepoinformowania kierowcy o zasadach korzystania z użytej do kontroli wagi. Wskazał, że na terenie terminala zainstalowane są tablice informacyjne zawierające wskazówki odnośnie przejazdu kontrolowanego pojazdu przez wagę dynamiczną. Waga ponadto została wyposażona w system automatycznej sygnalizacji błędów pomiaru. System ten nie zarejestrował żadnych nieprawidłowości w czasie dokonywania pomiaru, nie wykazywał również jakichkolwiek usterek ani wad. Ważenie przebiegało zatem bez błędów, w sposób zgodny z instrukcją użytkowania wag. W przeciwnym wypadku system zarejestrowałby błąd pomiaru. W ocenie organu odwoławczego w tej sytuacji brak również uzasadnienia do żądania od organu przesłania instrukcji wagi.

Skargę sądową na powyższą decyzję złożył G. O, wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji i zwrot kosztów postępowania.

Skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 7 i 8 k.p.a. poprzez stosowanie procedur kontrolnych niezgodnych z prawem, polegające na przeprowadzeniu pomiarów nacisków osi oraz masy całkowitej pojazdu 5-osiowego przy pomocy wagi dynamicznej (poprzez sumowanie nacisków osi);

- art. 8 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie istoty sprawy i nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego, a także wadliwą jego analizę;

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie istoty sprawy i nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego, a także wadliwą jego analizę;

- art. 8, 77 i 107 § 3 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku starannego i wszechstronnego przeprowadzenia postępowania dowodowego, a następnie sporządzenia takiego uzasadnienia aby strona mogła poznać szczegółowe podstawy wydania decyzji;

- art. 15 k.p.a. i art. 127 k.p.a. poprzez pominięcie istoty zasady dwuinstancyjności postępowania;

- art. 140aa ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez pozorne przeprowadzenie postępowania dotyczącego wystąpienia okoliczności wyłączających odpowiedzialność przedsiębiorcy;

- wewnętrznych przepisów regulujących postępowanie podczas kontroli parametrów pojazdów poruszających się po drogach publicznych - instrukcji ważenia.

W uzasadnieniu skarżący w całości powtórzył zarzuty i twierdzenia odwołania, podkreślając brak swojej winy w przekroczeniu dopuszczalnego nacisku na oś pojazdu. Jego zdaniem ładunek był prawidło zabezpieczony i na niesprawność tego zabezpieczenia nie mógł mieć wpływu. Przewożone zaś cytryny, które w wyniku uszkodzenia skrzynek rozsypały się, uzyskały właściwości ładunku sypkiego.

Ponadto skarżący dodał, że fakt podpisania protokołu nie zwalnia organu od wyjaśnienia zgłaszanych przez stronę wątpliwości, co do sposobu przeprowadzenia kontroli. W tym zakresie podkreślił, że kierowca nie został pouczony przez kontrolującego o prawie odmowy podpisania protokołu kontroli. Takiego pouczenia nie zawiera również treść zamieszczonego pod protokołem kontroli oświadczenia, które otrzymał kierowca do podpisu. Kierowca nie dysponuje natomiast wystarczającą wiedzą dotycząca procedury kontrolnej, nie jest stroną postępowania, ani jej pełnomocnikiem. Kierowca z powodu nieznajomości procedur lub chęci szybkiego zakończenia kontroli podpisuje bez zastrzeżeń protokół. Ponadto kierowca podpisał protokół kontroli uważając, że w ten sposób potwierdza - nie tyle ustalenia kontroli, co sam fakt jej przeprowadzenia. Na pewno podpis kierowcy nie oznacza, co sugeruje organ, że cały proces ważenia był prawidłowy, a uzyskane wyniki odzwierciedlają faktyczny stan pojazdu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, jakkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są zasadne.

Przede wszystkim niezasadny jest zarzut naruszenia art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a) i b) i pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U z 2012 r. poz. 1137 - dalej jako P.r.d.). Przepis te obliguje organ prowadzący postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenia wyszczególnione w art. 140ab ust. 1 i 2 tej ustawy, do umorzenia postępowania, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przejazd:

a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem,

b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub

2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna.

Przepis ten przewiduje zatem możliwość uchylenia się podmiotu realizującego przejazd od kary w przewidzianych w nim przypadkach. Skarżący wskazał, że dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, a ponadto nie miał wpływu na powstanie naruszenia. O powyższym stanowi to, że masa przewożonego ładunku wynosiła 21 t, natomiast ładowność pojazdu 25,5 t. Nie została również przekroczona dopuszczalna masa całkowita pojazdu. W ocenie skarżącego nie można nakładać kary za przeciążenie osi pojazdu, gdy masa pojazdu nie przekracza dopuszczalnej masy całkowitej.

Ustosunkowując się do tej kwestii należy przede wszystkim zauważyć, że zgodnie z art. 2 pkt 35a P.r.d. pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Z definicji tej wynika zatem, że: dla uznania za pojazd nienormatywny wystarczy wystąpienie jednej z wymienionych przez ustawodawcę przesłanek, tj. przekroczenie nacisku na oś albo przekroczenie wymiarów lub masy rzeczywistej. Określenie pojazdu nienormatywnego nie zależy zatem wyłącznie od tego, że przekracza on normę rzeczywistej masy całkowitej. Pojazd jest nienormatywny zarówno wtedy, gdy przekracza dozwolone wymiary, jak i wtedy gdy przekracza dozwoloną masę całkowitą lub nacisk na oś (osie) pojazdy i co oczywiste, gdy przekracza wszystkie wskazane parametry. Co więcej - dochowanie należytej staranności nie może polegać jedynie na sprawdzeniu zapisów dokumentów wskazujących wagę przewożonego towaru (np. carnet TIR). Staranność w zachowaniu norm dotyczących obciążenia pojazdu mogłaby polegać, np. na zważeniu pojazdu po załadunku oraz sprawdzeniu obciążenia poszczególnych jego osi, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca.

W kontekście analizowanego przepisu, nie wyłącza również odpowiedzialności przewoźnika podnoszona przez skarżącego okoliczność nagłego hamowania pojazdu przed terminalem, w wyniku czego mogło dojść do przemieszczenia przewożonego ładunku. W tym zakresie słusznie wskazał organ, że zgodnie z art. 61 ust. 1 - 4 P.r.d. ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu. Umieszcza się go na pojeździe w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę, nie naruszał stateczności pojazdu, nie utrudniał kierowania pojazdem, nie ograniczał widoczności drogi i nie zasłaniał świateł i urządzeń, w które pojazd jest wyposażony. Nadto ładunek umieszczony na pojeździe powinien być zabezpieczony przed zmianą położenia, natomiast urządzenia służące do mocowania ładunku powinny być zabezpieczone przed rozluźnieniem się, swobodnym zwisaniem lub spadnięciem podczas jazdy. W tych okolicznościach, nie ma znaczenia, dlaczego kierujący pojazdem musiał nagle pojazd zatrzymać. Manewr ten nie powinien bowiem mieć wpływu na przemieszczenie się przewożonego ładunku. Kierujący pojazdem musi bowiem liczyć się z tym, że na drodze zawsze może dojść do różnych nieprzewidzianych sytuacji zmuszających do wykonania nagłych manewrów. Jeżeli zatem kierujący jest świadom tego, że ładunek może mu się przemieścić wskutek nagłego hamowania, powinien zabezpieczyć ładunek i dostosować prędkość jazdy tak, by przy wykonywaniu tego manewru nie wystąpiło przesunięcie się przewożonego towaru. Każdy podmiot zajmujący się przewozem ładunku po drogach publicznych powinien z należytą starannością, bardzo dokładnie, sprawdzać proces załadunku towaru na pojazd, jak i jego sposób zabezpieczenia, aby nie doszło do naruszenia jakichkolwiek norm prawa drogowego. Właściciel samochodu ciężarowego, który powierza dokonanie przewozu ładunku, zgodnie z obowiązującym prawem, w pełni ponosi odpowiedzialność za działanie zatrudnianego przez siebie kierowcy. To przewoźnik ponosi konsekwencje zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto przyczynił się do powstania naruszenia (zob. wyrok NSA z 6 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 716/10). Organy administracji ustalają jedynie, czy doszło do naruszenia przepisów ustawy. W przypadku stwierdzenia naruszeń, po stronie organu powstaje obowiązek nałożenia stosownej kary pieniężnej i od obowiązku tego organ administracji odstąpić nie może. Odpowiedzialność administracyjna przewoźnika jest niezależna od winy, czy dobrej lub złej woli, wystarczające jest stwierdzenie samego faktu nieprzestrzegania nałożonych obowiązków. Dlatego też, co do zasady, bez znaczenia są okoliczności, w jakich doszło do powstania naruszeń, za wyjątkiem tych, które stanowią przesłanki uchylenia odpowiedzialności przewoźnika, zawarte w omawianym przepisie.

W ocenie Sądu, prawidłowy jest również pogląd organów o braku możliwości zastosowania w sprawie art. 140aa ust. 4 pkt 2 P.r.d. Jakkolwiek przeprowadzona kontrola nie wykazała przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, nie można uznać, że przedmiotowy przewóz dotyczył ładunku sypkiego. Za taki nie można bowiem uznać cytryn zapakowanych w skrzynki, umieszczone następnie na paletach (vide: carnet TIR k. 5 akt adm.). Jak słusznie wskazał organ - same cytryny (luzem) bez wątpienia należałoby zakwalifikować do takiej kategorii, jednak już ich zapakowanie w skrzynki, ułożone dodatkowo na paletach pozbawia te towary wskazanej cechy. Bez wpływu na wynik sprawy jest okoliczność posłużenia się przez organy w procesie wykładni tego pojęcia Wytycznymi nr 1 Głównego Inspektora Transportu Drogowego nr 1 z dnia 6 kwietnia 2012 r. w sprawie wykładni pojęć "ładunku sypkiego" i "drewna" użytych na gruncie normy prawnej wyrażonej w przepisie art. 5 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 222, poz. 1321). Prawdą jest, że przepis ten już nie obowiązuje, a jego regulacje zostały przeniesione do art. 140 aa ust. 4 pkt 2 P.r.d. Wykładnia spornego pojęcia dokonana przez organ – jest jednak prawidłowa. W powszechnym rozumieniu, zasadniczą cechą materiału sypkiego jest jego zdolność (skłonność) do przesypywania się (przemieszczania). W tym stanie rzeczy - cytryny ulokowane w skrzynkach, które zostały umieszczone na paletach, żadną miarą nie można uznać za materiał sypki.

Za usprawiedliwione natomiast uznać należy zarzuty strony, odnoszące się do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zakresie dotyczącym poprawności procesu ważenia pojazdu.

Z przywołanego już art. 61 ust. 1 P.r.d. wynika wprost, że przewożony ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu. Do nałożenia kary w określonej ustawą wysokości upoważnia jednak uzyskanie takich wyników ważenia pojazdu, które nie budzą wątpliwości. Zakres odpowiedzialności przewoźnika za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, czy dopuszczalnych nacisków ładunku na poszczególne osie pojazdu, ustawodawca przekłada na wysokość kary pieniężnej, uzależniając ją od wyników ważenia. Z tego względu, ustalenia faktyczne w zakresie wyników ważenia nie mogą budzić żadnych wątpliwości w zakresie prawidłowości ich przeprowadzenia. Jest to bowiem zasadniczy dowód, stanowiący podstawę odpowiedzialności administracyjnej strony w zakresie wysokości nałożonej kary pieniężnej.

W rozpoznawanej sprawie pomiaru nacisków osi i masy całkowitej dokonano przy użyciu wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu (waga dynamiczna). Potwierdza to protokół kontroli. Co ważne, istota protokołu kontroli wyraża się w tym, że dokument ten winien odzwierciedlać i potwierdzać istniejący w momencie kontroli stan faktyczny. W konsekwencji powinien on czynić zadość wymogom określonym w art. 68 k.p.a. Jako zaś dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe i w ich zakresie działania, stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Tym bardziej w postępowaniu dotyczącym nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym, gdzie protokół z kontroli jest w zasadzie jedynym dokumentem stanowiącym materiał dowodowy, nie może on budzić żadnych wątpliwości. W niniejszej sprawie sporządzony protokół, oprócz wyników pomiaru zawierał informację (pkt 12), że ważenia dokonano na wadze dynamicznej, zgodnie z wymaganiami określonymi dla użytkownika wydanej przez producenta oraz spełniającej wymogi rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 188, poz. 1345) oraz zgodnie z informacjami wskazanymi na znakach i tablicach, o których dodatkowo poinformowano kierowcę kontrolowanego pojazdu.

Dokonując oceny tak sformułowanej treści protokołu, w pierwszej kolejności nie można pominąć, że akta sprawy w ogóle nie zawierają instrukcji użytkowania wagi wydanej przez producenta, na której organ oparł swoje rozstrzygnięcie. Zgodnie natomiast z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej p.p.s.a., sąd dokonuje oceny zaskarżonego aktu na podstawie akt sprawy. Zakres rozpoznania sprawy przez sąd jest kształtowany w oparciu o materiał faktyczny i dowodowy, który legł u podstaw wydania zaskarżonego aktu administracyjnego i znajduje się w nadesłanych przez organ aktach sprawy. Zadaniem sądu jest bowiem ustalenie, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym i znajdujący się w przedstawionych sądowi aktach sprawy materiał dowodowy jest pełny, czy został prawidłowo oceniony i czy jest wystarczający do wydania aktu administracyjnego, zaś podstawowym obowiązkiem organów prowadzących postępowanie jest skompletowanie dowodów i dołączenie ich do akt sprawy, tym bardziej gdy dowód ten podlegał ocenie organu i stanowił podstawę rozstrzygnięcia sprawy. Tym samym, za dowolne Sąd uznał twierdzenia organów dotyczące zgodności procesu ważenia z wymogami instrukcji użytkowania wagi. Jako dowolne należy bowiem traktować ustalenia faktyczne, które nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym. Niedopuszczalne jest powoływanie się przez organ na dokument, który nie znajduje się w aktach sprawy, a tym bardziej, że dana czynność odpowiada treści tego dokumentu. Działanie takie jest niewątpliwie wadą postępowania. W przedmiotowej sprawie jest to natomiast na tyle ważne, gdyż spór między stronami dotyczy w istocie poprawności dokonanej czynności ważenia, a określonej właśnie instrukcją użytkowania wagi. Warto dodać, że instrukcji ważenia nie można zstąpić ważnym świadectwem legalizacji urządzenia, ani standardowym pouczeniem kierowcy o tablicach informacyjnych zawierających wskazówki odnośnie przejazdu kontrolowanego pojazdu przez wagę dynamiczną (notabene - kierujący pojazdem nie był polskim obywatelem i nie wiadomo, w jakim stopniu rozumiał język polski, zarówno "mówiony", jak i "pisany").

Wskazać bowiem należy, że ani ze świadectwa legalizacji, ani z ww. rozporządzenia w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu (...) nie wynika sposób przeprowadzania ważenia, tj. ustawienie wagi, sposób najazdu na wagę, możliwość lub konieczność użycia podkładek pod koła samochodu itd., a są to okoliczności, które mogą mieć wpływ na prawidłowość funkcjonowania wag i co z tym idzie, na rzetelność wyniku ważenia. Tego typu warunki, gwarantujące prawidłowe funkcjonowanie wagi wynikają z instrukcji użytkowania pochodzącej od producenta, co uzasadnia wymóg przedstawienia wymogów producenta wagi, w zakresie sposobu jej użytkowania. Dopiero tak podjęte działanie jest w sposób pewny i jasny wykazać kontrolowanemu, że waga była użytkowana tak jak należy, a wynik ważenia jest prawidłowy. Skarżący podnosił szczegółowe zarzuty co do prawidłowości procesu ważenia, do których organ nie odniósł się wskazując jedynie, że ważenie zostało przeprowadzone na legalizowanym punkcie pomiarowym, przy użyciu legalizowanej wagi, zaś na stanowisku wagowym zainstalowano tablice informacyjne zawierające wskazówki odnośnie przejazdu pojazdu przez wagę dynamiczną. Obowiązkiem organu, było natomiast wykazanie, że ważenie przebiegało w sposób zgodny z instrukcją użytkowania wag. Niewykazanie prawidłowości sposobu ważenia stanowi nieustalenie okoliczności, mającej zasadnicze znaczenie dla prawidłowości rozstrzygnięcia, bowiem wadliwe ważenie może skutkować wadliwym wynikiem ważenia. W tym stanie rzeczy brak ustaleń, że ważenie odbywało się zgodnie z zaleceniami producenta wagi i instrukcją obsługi wagi, stanowi niewyjaśnienie okoliczności istotnej dla sprawy i narusza art. 7 i 77 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 29 października 2013 r., sygn. akt II GSK 960/12).

Rozpoznając sprawę ponownie organ doprowadzi do uzupełnienia postępowania dowodowego, w celu wyjaśnienia czy ważenie odbyło się w sposób zgodny z zaleceniami producenta wag i instrukcją obsługi wagi. Sąd podkreśla, iż uchylając zaskarżoną decyzję nie przesądza o wyniku sprawy. Na obecnym etapie postępowania jednoznaczne w tej mierze twierdzenia byłyby bowiem przedwczesne i nieuprawnione.

Z tych względów należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzec jak w pkt I sentencji. Wobec uwzględnienia skargi należało orzec o niewykonalności zaskarżonej decyzji - po myśli art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania, obejmujących wpis sądowy w kwocie [...] zł, orzeczono na wniosek skarżącego, zgodnie z art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 p.p.s.a.