Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1723/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: uchylono decyzję II i I instancji
określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana
Powołane przepisy: article: art. . 103 ust. . 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: w zw. zart. 42 ust. 3
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: art. 7 wzw. z art. 77 , art. 8 , art. 9 , art 107
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: w zw. z art. 135 , 152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie: WSA Iwona Niżnik-Dobosz (spr.) WSA Mariusz Kotulski Protokolant: st. ref. Urszula Czerwińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2015 r. sprawy ze skargi B. L. na decyzję Nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 31 października 2014 r., znak: [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia 31 października 2014 r., znak [...], Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego w K. , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej w skrócie K.p.a.) oraz art. 80 ust. 2 pkt 2, art. 83 ust. 2 i art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. jedn. Dz. U. 2013 r., poz. 1409 ze zm., dalej w skrócie u.p.b.) w związku z art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowalne (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D. z dnia 22 sierpnia 2014 r., znak [...] w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie samowolnie wybudowanego budynku usługowego z pomieszczeniami gospodarczymi na działce nr [...] przy ul. [...] w D .

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Postanowieniem z dnia 6 września 2011 r. znak [...] w D. wszczął postępowanie w sprawie legalności budowy budynku usługowego (kwiaciarni) z pomieszczeniami gospodarczymi na działce nr [...] przy ul [...] w D.

Postanowieniem z dnia 7 września 2012 r. znak [...] w D. nałożył na współwłaścicieli działki nr [...] : S.M., E.A., M.S., F. i D.S.F obowiązek wykonania oceny stanu technicznego budynku usługowego kwiaciarni z pomieszczeniami gospodarczymi na działce nr [...] przy ul. [...] w D.

Postanowieniem Nr [...] z dnia 26 kwietnia 2013 r. znak [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. uchylił ww. postanowienie PINB w D.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że PINB nie wykazał, aby istniały uzasadnione podstawy do wydania zaskarżonego postanowienia, a także nie zebrał dowodów dotyczących jakości robót budowlanych wykonanych w trakcie budowy obiektu. Zdaniem organu II instancji, PINB powinien w pierwszej kolejności zbadać, czy lokalizacja przedmiotowego budynku nie narusza odpowiednich przepisów techniczno-budowlanych, dotyczących sytuowania obiektów budowalnych jakie obowiązywały w czasie dopuszczenia się samowoli przez inwestora oraz, czy w związku z tym nie nastąpiło niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Decyzją z dnia 22 sierpnia 2014 r., znak [...] PINB w D. udzielił współwłaścicielom: S.M. , E.A., M.S., F.i D.S.F. pozwolenia na użytkowanie budynku usługowego na działce nr [...] .

W uzasadnieniu organ podał, że z ustaleń postępowania wyjaśniającego wynika jednoznacznie, że przedmiotowy budynek do obecnej formy i wymiarów został przebudowany i rozbudowany w latach 70-tych XX wieku. Organ podjął próbę zalegalizowania stwierdzonej samowoli zgodnie z przepisami Prawa budowlanego

z 1974 r., które przewidywało możliwość zalegalizowania samowoli, jeżeli wybudowany bez zezwolenia obiekt budowlany spełniał wszystkie wymagania przepisów prawa, a jego lokalizacja nie naruszała przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym.

Z ustaleń organu wynika, że przedmiotowy budynek usługowy nie naruszał przepisów przestrzennych obowiązujących w dacie budowy przedmiotowego budynku.

Ponadto, aby zalegalizować powstałą samowolę konieczne było stwierdzenie, że wybudowany budynek usługowy z pomieszczeniami gospodarczymi nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

W tym celu organ I instancji przeprowadził w dniu 16 czerwca 2014 r. oględziny przedmiotowego budynku usługowego oraz przylegającego do niego budynku mieszkalnego, w wyniku których ustalono, że prawdopodobną przyczyną uszkodzeń ścian i tynków w budynku mieszkalnym B.L. jest brak lub naturalne zniszczenie poziomej izolacji przeciwwilgociowej budynku mieszkalnego i ewentualna zmiana warunków wodno-gruntowych. Jednak wystąpienie uszkodzeń tynków i zawilgocenia ścian nie miało związku z wybudowaniem budynku usługowego. Tym samym PINB w D. uznał, że budynek usługowy nie oddziaływuje negatywnie na budynek mieszkalny oraz nie spowodował pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

W konsekwencji organ uznał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki negatywne, o których mowa w art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., które uniemożliwiałyby zalegalizowanie przedmiotowego obiektu.

Organ wskazał na orzecznictwo administracyjne, zgodnie z którym postępowanie legalizacyjne prowadzone według przepisów Prawa budowlanego z 1974 r., po wykluczeniu przesłanek zawartych w art. 37 powinna kończyć decyzja o pozwoleniu na użytkowanie (sygn. akt IV SA 681/97, VII SA/Wa 1186/07, IV SA 430/95).

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła B.L. , która wskazała, że według jej opinii do samowoli budowlanej doszło po 1995 r.

Zaskarżoną w sprawie decyzją nr [...] z dnia 31 października 2014 r. znak [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego w K. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu podał, że organ I instancji był uprawniony w prowadzonym postępowaniu legalizacyjnym do czynienia samodzielnych ustaleń w trakcie oględzin w zakresie stanu technicznego obiektu. Jego zdaniem, obiekt nie powoduje względem nieruchomości sąsiednich istotnych zagrożeń lub pogorszeń, nie można także uznać za uzasadniony wniosku, że to właśnie budynek usługowy z pomieszczeniami gospodarczymi powoduje zawilgocenie budynków sąsiednich.

Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego i w przedmiotowych okolicznościach stwierdzania przesłanek art. 43 ust. 3 ustawy Prawo budowalne z 1974 r. jest zasadna. Zgromadzony materiał wykluczył okoliczności określone w art. 37 tej ustawy, które skutkowałyby obligatoryjnym orzeczeniem nakazu rozbiórki oraz nakazanie zmian i przeróbek, mających na celu dostosowanie obiektów do wymogów Prawa budowlanego.

Skargę na powyższą decyzję wniosła do WSA w Krakowie B.L. , która podniosła fakty i okoliczności zgłaszane uprzednio w toku postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie

.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w treści ustawy. Kryterium kontroli wykonywanej przez te sądy określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), stanowiący, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem kontrola sądów polega na zbadaniu, czy kwestionowana decyzja nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądy administracyjne - w myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc związanymi zarzutami i wnioskami skargi, a zatem oceniają legalność decyzji z urzędu.

Z brzmienia art. 145 § 1 P.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Wobec uzasadnionych jej zarzutów, wskazanych poniżej, skargę należało uwzględnić, a zaskarżoną decyzję organu II i organu I instancji - uchylić.

Przedmiotem kontroli jest zgodność z powszechnie obowiązującym prawem decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego w K. , który działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej w skrócie K.p.a.) oraz art. 80 ust. 2 pkt 2, art. 83 ust. 2 i art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. jedn. Dz. U. 2013 r., poz. 1409 ze zm., dalej w skrócie u.p.b.) w związku z art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowalne (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D. z dnia 22 sierpnia 2014 r., w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie samowolnie wybudowanego budynku usługowego z pomieszczeniami gospodarczymi na działce nr [...] przy ul. [...] w D.

W nawiązaniu do podstaw prawnych znajdujących zastosowanie w sprawie, trzeba wyjaśnić, że ustawodawca w art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane sformułował przepisy międzyczasowe/intertemporalne, które znajdują zastosowanie w sprawie samowoli budowlanych/obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane lub w stosunku, do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne.

Zgodnie z treścią przywołanego art. 103 obecnie obowiązującej tzw. "nowej" ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane "1. Do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2. 2. Przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. 3. Właściwość organów do załatwiania spraw, o których mowa w ust. 1, określa się na podstawie przepisów ustawy".

W myśl art. 108 obecnie obowiązującej ustawy, ustawa ta tj. z dnia 7 lipca 1994 r. wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1995 r.

A zatem w przypadku bezsprzecznego ustalenia, że budowa przedmiotowego budynku usługowego/kwiaciarni została zakończona przed wejściem w życie obecnie obowiązującej ustawy, w sprawie znajdują odpowiednie zastosowanie art. 37, art. 40, art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (czyli inaczej mówiąc uprzednio obowiązującego "starego" Prawa budowalnego).

Zgodnie z art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane " 1. Obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

2. Terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce albo o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1.

3. Wraz z przejęciem na własność Państwa obiektu budowlanego lub jego części, określonych w ust. 1 i 2, podlega przejęciu na własność Państwa również działka, na której obiekt jest położony - o obszarze niezbędnym do właściwego użytkowania obiektu. Przejęcie działki następuje za odszkodowaniem płatnym według przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości. Jeżeli obiekt jest położony na terenie oddanym w użytkowanie wieczyste, umowa użytkowania wieczystego ulega rozwiązaniu.

4. Przejęcie prawa własności obiektu budowlanego wraz z działką następuje z dniem, w którym decyzja o przejęciu obiektu i działki na własność Państwa stała się ostateczna. Z tym dniem ulega rozwiązaniu umowa użytkowania wieczystego, jeżeli obiekt jest położony na terenie oddanym w użytkowanie wieczyste. Decyzja ta stanowi podstawę do ujawnienia w księdze wieczystej objętych nią praw rzeczowych.

5. Z przyczyn określonych w ust. 1 i 2 obiekty budowlane i urządzenia, określone w art. 28 ust. 3, podlegają przymusowej rozbiórce".

W art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, ustawodawca przewiduje legalizacje, czyli uzdrowienie samowoli budowlanej.

Zgodnie z w/w art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane " W wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami".

W myśl art. 41 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane "1. Inwestor lub osoba działająca z jego upoważnienia, oddając do użytku obiekt budowlany, przekazuje właścicielowi lub zarządcy obiektu plan realizacyjny i projekt z wszystkimi rysunkami zamiennymi lub naniesionymi zmianami, wprowadzonymi w toku wykonywania robót budowlanych. Przekazaniu podlegają również dziennik budowy i protokoły badań i sprawdzeń wymagane przepisami oraz w razie potrzeby instrukcja obsługi i eksploatacji obiektu bądź instalacji i urządzeń związanych z obiektem.

2. Inwestor lub osoba działająca z jego upoważnienia zawiadamia właściwy terenowy organ administracji państwowej o oddaniu obiektu do użytku. Do zawiadomienia powinny być załączone dokumenty wymagane przepisami oraz oświadczenie osoby kierującej budową, że obiekt budowlany lub roboty budowlane zostały wykonane zgodnie z pozwoleniem na budowę oraz że doprowadzono do należytego stanu i porządku teren, a także ulicę, sąsiednią nieruchomość, budynek, mieszkanie lub lokal, w razie korzystania z nich. Przy oddawaniu obiektów budowlanych, których użytkowanie może ujemnie wpływać na środowisko, do zawiadomienia powinno być załączone również oświadczenie inwestora o rodzaju wykonanych urządzeń chroniących środowisko i stanie gotowości tych urządzeń do eksploatacji".

Zgodnie z art. 42 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane " 1. Inwestor, właściciel lub zarządca może przystąpić do użytkowania obiektu budowlanego, co do którego wydano przewidziany w art. 40 nakaz dokonania zmian lub przeróbek, dopiero po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie, wydanego przez właściwy terenowy organ administracji państwowej.

2. Poza wypadkiem określonym w ust. 1 właściwy terenowy organ administracji państwowej może nałożyć obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie wybudowanego obiektu budowlanego, gdy jest to uzasadnione względami bezpieczeństwa ludzi lub mienia, ochrony środowiska albo innymi względami interesu społecznego.

3. Podstawą do wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest stwierdzenie zdatności do użytku wykonanego obiektu.

4. Minister Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska określi w drodze rozporządzenia zakres i tryb zawiadamiania o oddaniu do użytku obiektu budowlanego, zasady stwierdzania zdatności do użytku wykonanego obiektu oraz rodzaje obiektów budowlanych nie wymagające zawiadomienia właściwych terenowych organów administracji państwowej o oddaniu do użytku".

Trzeba zarazem dla potrzeb sprawy wyjaśnić, że w sytuacji stwierdzenia przez właściwy organ braku podstaw do orzeczenia nakazu rozbiórki z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. oraz braku podstaw do nakazania wykonania robót w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., organ powinien zakończyć postępowanie wydając w trybie art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r. decyzję o pozwoleniu na użytkowanie Przepisy prawa w takim stanie faktycznym obligują organ do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia - decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.

Ustosunkowując się do zarzutów skargi na tle powyżej przytoczonych przepisów prawnych i po zapoznaniu się z treścią zaskarżonej decyzji oraz z całością akt sprawy Sąd podziela stanowisko skarżącej w przedmiocie braku jednoznacznych ustaleń właściwych organów - w nawiązaniu do argumentów skarżącej - w treści decyzji, kiedy konkretnie i w oparciu o jakie dowody, została zakończona budowa przedmiotowego budynku usługowego/kwiaciarni, co w sposób oczywisty i bezsprzeczny jest wynikiem naruszenia przez właściwe organy art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. i ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż nie pozwala bezsprzecznie zweryfikować zastosowanych w sprawie podstaw materialnoprawnych.

Organy przyjęły w sposób arbitralny, bez szczegółowego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych kontrolowanej sprawy, że budowa przedmiotowego legalizowanego budynku zakończyła się w latach 70 ubiegłego stulecia.

Tymczasem skarżąca w odwołaniu do MWINB z dnia 1 września 2014 r. podnosi, że: "jej ojciec S.L. nigdy nie dopuściłby do tego, aby Pan M. dobudował się do ściany mojego domu. Mój ojciec zmarł w 1995 r. i to wtedy po śmierci mojego ojca Pan M, musiał dokonać samowoli (.....) Jestem pewna, że Pan M. przeprowadził samowolnie dobudowę przebudowę chatki na budynek w 1995 r. po śmierci mojego ojca. Ja na stałe wróciłam w 1996 r. z USA. A od 2000 r. zaczęła pojawiać się wilgoć, której nigdy wcześniej nie było".

Organ odwoławczy nie ustosunkował się do tego merytorycznego zakresu odwołania skarżącej, co zarazem oznacza, że nie wypowiedział się wszechstronnie, dlaczego z jakich powodów dał wiarę określonym dowodom, a z jakich powodów tej wiary odmówił innym dowodom. Takie działanie organu II instancji narusza zasadę prawdy materialnej zawartą w art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a., a także art. 107 k.p.a. w zakresie budowy prawidłowego uzasadnienia decyzji - w stopniu mającym istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Ten sam błąd w ramach postępowania dowodowego został w pierwszej kolejności uczyniony przez organ I instancji.

Niezależnie od powyższego stwierdzenia i oceny sprawy w zakresie postępowania wyjaśniającego determinującego wybór stosowanego reżimu prawnego, Sąd zwraca uwagę, że jeżeli by przyjąć w sprawie stosowanie ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (czyli "starego" Prawa budowlanego), co powinno być uzasadnione precyzyjnym wykazaniem kiedy zakończyła się budowa w/w przedmiotowego legalizowanego budynku - to z treści decyzji organu I i II instancji wynika, że organy dokonały błędnej wykładni norm prawa materialnego w sposób mający znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 z późn. zm.) do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie tej ustawy (czyli przed 1 stycznia 1995 r.) nie stosuje się art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r., dotyczącego orzekania o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części. Do takich obiektów stosuje, w zakresie usuwania skutków samowoli budowlanej, przepisy art. 37-42 Prawa budowlanego z 1974 r.

W związku z tym w przypadku trafnego, uzasadnionego uznania, że w kontrolowanej sprawie zastosowanie znajdzie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. - zgodnie z art. 37 ust. 2 ww. ustawy, właściwy organ może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce obiektu budowlanego wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli było to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w art. 37 ust. 1 ww. ustawy.

Przyczyny uzasadnione art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. to:

1) znajdowanie się obiektu na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2) powodowanie bądź w razie wybudowania spowodowanie niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Z kolei wykluczenie przesłanek przymusowej rozbiórki otwiera drogę do legalizacji obiektu na podstawie art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r., po ewentualnym dokonaniu zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego prawem i po uzyskaniu zezwolenia na użytkowanie.

W kontrolowanej sprawie właściwe organy uznały, że skoro w dacie wybudowania tego obiektu obowiązujący wówczas miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przewidywał możliwości legalnego wybudowania takiego budynku, to jest to - w odniesieniu do tej przesłanki - przesądzające o możliwości legalizacji obiektu budowlanego.

W odniesieniu do tego stwierdzenia, skład rozpoznający zauważa, że kwestia definiowania zgodności wybudowanego budynku z przepisami o planowaniu przestrzennym - w przypadku legalizacji budowy obiektów budowlanych pod rządami ustawy z 1974 r. - była przedmiotem licznych orzeczeń sądów administracyjnych.

Trzeba podkreślić, że jednoznacznie przeważa pogląd, podzielany przez skład rozpoznający, że samo badanie zgodności samowoli budowlanej z przepisami budowlanymi wiąże się z okresem jej realizacji, natomiast badanie zgodności z przepisami o planowaniu przestrzennym odnosi się do daty podejmowania decyzji przez właściwy organ (tak np. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 2053/11, opub. w Lex nr 1354932; Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1329/11, opub. w LEX nr 1291918; Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 1978/10, opub. w LEX nr 1112024; Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1574/10, opub. w LEX nr 1132100).

Oznacza to, że w kontrolowanej sprawie badanie zgodności budynku usługowego z pomieszczeniami gospodarczymi na działce nr [...] przy ul. [...] w D. - przy założeniu, że został wybudowany przed 1995 r.- co do zgodności z przepisami o planowaniu przestrzennym powinno odnosić się do daty podejmowania decyzji przez właściwy organ - czyli w tej sprawie na datę 31 października 2014 r. (datę wydania zaskarżonej decyzji).

W przekonaniu Sądu - już sama ta powyższa konstatacja stanowi przesłankę i przyczynę zasadnego uchylenia przez Sąd obu kontrolowanych decyzji. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy powinny to stanowisko uwzględnić.

W wyjaśnieniu swojego stanowiska Sąd stwierdza, że art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. wprawdzie wskazuje na wybudowanie obiektu niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie budowy, to jednak przesłanka zawarta w pkt 1 tego artykułu została wprost sformułowana w czasie teraźniejszym. W związku z tym zwrot "obiekt budowlany (...) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę" pozwala na ocenę skutków samowoli budowlanej popełnionej na gruncie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. według przepisów o planowaniu przestrzennym obowiązujących w dacie wydawania zaskarżonej decyzji. Pogląd składu orzekającego jest spójny z treścią uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2013 r. , sygn. akt II OPS 2/13 ONSAiWSA 2014/6/89, odnoszącej się do rozumienia pojęcia "przepisy o planowaniu przestrzennym" z art. 37 ust. 1 pkt 1 p.b. z 1974 r. Zgodnie ze wskazana uchwałą: " Przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.), są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji, z tym że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy.

Trzeba w tym miejscu dodatkowo wskazać, wyjaśnić, że postępowanie prowadzone w razie stwierdzenia samowoli budowlanej nakierowane jest na przywrócenie stanu zgodności danej inwestycji z ładem architektoniczno-budowlanym. Następuje to bądź poprzez zalegalizowanie samowolnie wybudowanego budynku, albo też poprzez orzeczenie nakazu jego rozbiórki. Tym samym możliwość zastosowania właściwego trybu postępowania (orzeczenia rozbiórki czy legalizacji), w aspekcie zgodności inwestycji z przepisami planistycznymi, należy odnosić do stanu aktualnego, tj. na datę rozstrzygania sprawy przez organ.

Zarazem należy stwierdzić, że obowiązkiem organów administracji w kontrolowanej sprawie jest dokonanie oceny spełnienia drugiej przesłanki zawartej w art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r., tzn. powodowanie powstania stanu niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Jak bowiem wynika to z akt sprawy, na działce nr [...] w granicy z działką nr [...] znajduje się budynek usługowy kwiaciarnia z pomieszczeniami gospodarczymi, przy czym budynek ten przylega do budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce sąsiedniej. W sprawie sporne jest, czy wybudowany samowolnie w/w budynek stanowi przyczynę zawilgocenia i zagrzybienia ściany budynku skarżącej sąsiadującej z legalizowanym obiektem budowlanym.

Ustalenia dokonane przez organ I instancji i zaakceptowane, potwierdzone w akcie ponownej subsumpcji prawa przez organ II instancji stanowią naruszenia zasady prawdy materialnej i mają wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu, pozwolenie na użytkowanie, wymaga bezsprzecznego ustalenia w sferze prawnej i faktycznej, że zrealizowany samowolnie bez pozwolenia na budowę budynek nie powoduje powstania stanu niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

W tym zakresie po pierwsze należy ustalić, czy legalizowany budynek został usytuowany zgodnie z obowiązującymi w czasie budowy przepisami prawnymi stosownego rozporządzenia wykonawczego do ustawy, a następnie w razie ustalenia, że naruszone zostały warunki usytuowania budynku na działce nr [...] od granicy z działką nr [...] należałoby dokonać dodatkowych ustaleń, czy tak wzniesiony na ww. działce przedmiotowy budynek mieszkalny powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia. Za poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartym w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 2053/11, opub. w Lex nr 1354932, należy stwierdzić, że przesłanka "niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia" o której mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. będzie spełniona wówczas, gdy samowolna budowa obiektu budowlanego skutkować będzie niedopuszczalnym pogorszeniem w korzystaniu z nieruchomości sąsiedniej na skutek naruszenia wymogów prawa budowlanego, których usunięcie nie jest możliwe przez wydanie nakazu dokonania w obiekcie zmian lub przeróbek w trybie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r.

Tymczasem organ I i II instancji oparł swoje stanowisku na wynikach wywiedzionych z oględzin przedmiotowych budynków, przy czym ogólnikowy charakter tych wyników w ich warstwie werbalnej, słownikowej nie może stanowić wystarczającego uzasadnienia dla ustalenia, że zrealizowany samowolnie bez pozwolenia na budowę budynek nie powoduje powstania stanu niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

W tym miejscu Sąd zauważa, że według ustaleń poczynionych podczas oględzin organ I instancji ustalił, że prawdopodobną przyczyną uszkodzeń ścian i tynków w budynku mieszkalnym B.L. jest brak lub naturalne zniszczenie poziomej izolacji przeciwwilgociowej budynku mieszkalnego i ewentualna zmiana warunków wodno-gruntowych. Jednak wystąpienie uszkodzeń tynków i zawilgocenia ścian nie miało związku z wybudowaniem budynku usługowego. Tezy te nie znajdują jednak uargumentowanego rozwinięcia, nadto nie posiadają jednoznaczne precyzji. Organy m.in. pominęły okoliczności i sposób odprowadzania wody deszczowej z legalizowanego budynku.

Nie został określony stopień prawdopodobieństwa przyczyny uszkodzenia ścian i tynków w budynku mieszkalnym na działce nr [...] w nawiązaniu do stanu budynku sąsiedniego legalizowanego na działce nr [...] w kontekście spełniania przez niego wymogów przepisów budowlanych obowiązujących w czasie jego realizacji.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że w tej sprawie naruszony został przepis prawa materialnego - art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., a także prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zgodnie, z którą organy, w toku postępowania, stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej ma obowiązek wyczerpująco ustalić cały materiał dowodowy.

Przedstawione wyżej naruszenia prawa materialnego i prawa procesowego mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje koniecznością wydania wyroku o uchyleniu wydanych w sprawie decyzji organu II i I instancji w związku z art. 145 § ust. 1 pkt 1 lit. a i c, i art. 135 P.p.s.a.

O wstrzymaniu wykonywania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 P.p.s.a.