Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 610/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2021-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 48, art. 49f
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 25
journal: Dz.U. 2020 poz 471
law: Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk sędzia WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi M. C. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji; 2) zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia "[...]" r. nr "[...]" Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta O. (dalej: PINB) odmówił wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego, na podstawie art. 49f ustawy Prawo budowlane, dotyczącego budynku położonego przy ul. "[...]" w O. (dz. nr "[...]", obr. "[...]").

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 22.04.2021 r. wpłynął, przekazany przez WINB w O., wniosek p. M. C. (dalej jako: "Skarżący") z dnia 6.04.2021 r. o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego, dotyczącego budynku przy ul. "[...]"

w O. Przytoczono treść art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Organ wyjaśnił, że dokonał oceny czy w przedmiotowej sprawie spełnione zostały przesłanki zastosowania art. 49f ustawy Prawo budowlane (dalej: P.b.) i uznał, że nie może zastosować tej regulacji. Wskazano, że art. 49f P.b. został wprowadzony ustawą z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2020 poz. 471) i z art. 25 tego aktu wynika, że do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych

i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przypisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Podano, że PINB wszczął postępowanie administracyjne dotyczące legalizacji przedmiotowego budynku w 2013r., które do dnia dzisiejszego nie zostało zakończone, dlatego brak jest uzasadnienia prawnego do wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego.

Ze stanowiskiem tym nie zgodził się M. C., który w terminie złożył zażalenie, wnosząc o umorzenie postępowania PINB "[...]" w całości oraz natychmiastowe wszczęcie procedury uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Zarzucił m.in., że organ powołał się na art. 61a k.p.a., gdy w jego przypadku należało oprzeć się na regulacji zawartej w Rozdziale 14 k.p.a. i art. 163b § 1 k.p.a.

Po rozpatrzeniu zażalenia, "[...]" Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "WINB" lub "organ odwoławczy"), postanowieniem z dnia "[...]" r., utrzymał

w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu przedstawiono przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie, zacytowano treść art. 61 § 1 k.p.a. oraz art. 61a § 1 k.p.a., jak też przytoczono treść art. 49f ustawy Prawo budowlane w brzmieniu nadanym ustawą z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2020 poz. 471), dalej zwaną: "ustawą zmieniającą P.b.". Wskazano na brzmienie art. 25 ustawy zmieniającej P.b. W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że regulacja art. 49f P.b. nie znajduje zastosowania w tej sprawie, bowiem PINB dla m. O. 21 października 2013 r. wszczął postępowanie administracyjne w przedmiocie wykonania garażu z nadbudową mieszkalną przy

ul. "[...]" w O., które do dnia dzisiejszego nie zostało zakończone. Organ I instancji właściwie zatem odmówił wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego dotyczącego wskazanego budynku na podstawie art. 49f P.b. Wyjaśniono, że samo złożenie żądania wszczęcia postępowania nie powoduje automatycznie skutku

w postaci jego wszczęcia. Na wstępnym etapie rozpoznania sprawy organ przeprowadza badanie pod kątem istnienia przesłanek formalnoprawnych, warunkujących jego dopuszczalność. Podano, że w postanowieniu wydanym na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania, instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym.

We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skardze m.in. na powyższe postanowienie M. C. (dalej jako: "Skarżący") zarzucił łamanie:

1) art. 12 § 1 k.p.a., poprzez prowadzenie sprawy w sposób opieszały oraz nie wnikliwie;

2) art. 6, i art. 7 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny

z zasadą praworządności oraz zaniechania podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy;

3) art. 7a § 1 poprzez nieuznanie, że jeżeli w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony;

4) art. 124 § 2 poprzez brak uzasadnienia faktycznego, odrzucenia wniosku

o umorzenie postępowania odwoławczego PINB "[...]" i natychmiastowe wszczęcie postepowania uproszczonego w trybie art. 49f P.b., zwłaszcza że służy na nie zażalenie lub skarga do sadu administracyjnego;

5) art. 8 k.p.a., poprzez prowadzenia postępowania odwoławczego w sposób godzący w zaufanie obywatela do państwa;

6) art. 15 k.p.a., poprzez nie wykonywanie swoich ustawowych obowiązków;

7) art. 77 § 1 k.p.a., poprzez nie czytanie akt i tym samym w sposób niewyczerpujący rozpatrzenie całego materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy;

8) prawa materialnego - art.145 § 1 pkt. 3 ppsa. w związku z art.150 § 1 i art. 157 § 1 k.p.a., poprzez przekazanie wniosku o umorzenie postępowania odwoławczego PINB "[...]" i natychmiastowego wszczęcia postępowania uproszczonego w trybie art.49f P.b.;

9) poświadczanie nieprawdy w dokumencie mającym znaczenie prawne - art. 49f P.b. twierdząc, że jednym z koniecznych warunków wdrożenia procedury postępowania uproszczonego legalizacyjnego jest brak prowadzonego lub przeprowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie samowoli budowlanej wobec wnioskowanego obiektu i nie wydanie nakazu rozbiórki na wnioskowany obiekt;

10) prawa materialnego, poprzez wezwanie strony postanowieniem z "[...]" r., do sprecyzowania czy żądanie umorzenia postępowania odwoławczego oznacza, że wycofuje Skarżący odwołanie od decyzji PINB dla m. O. z dnia 10.02.2020 r.,

w terminie 7 dni pod rygorem uznania dalszej konieczności prowadzenia przez WINB w/w postępowania odwoławczego;

11) prawa materialnego, poprzez ustanowienie dla PINB dla m. O. uprawnień eksperta i nakazanie mu dokonania projektu kotłowni wraz instalacjami wentylacyjnych i komina.

Mając na uwadze powyższe, Skarżący wniósł:

1. na podstawie art. 145 § 1 ppsa., art.152 k.p.a., w związku z art. 145 § 1 pkt.5 k.p.a., w związku z art. 126, art 134 k.p.a. o wstrzymanie postanowienia WINB w O. z dnia "[...]" r.;

2. na podstawie art. 145 § 3, w związku z art.145 § 1 pkt 1 i 2 ppsa, o umorzenie postępowania odwoławczego "[...]", a następnie na podstawie art. 145a § 1 ppsa.

w związku z art.145 § 3, w związku z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nakazanie Organowi odwoławczemu zastosowanie art.138 § 1 pkt 2 poprzez wydanie decyzji merytorycznej;

3. na podstawie art. 145 § 1 ppsa. o stwierdzenie, że WINB dopuścił się naruszenia prawa materialnego:

a) poprzez nie uwzględnienie faktu, że postępowanie legalizacyjne "[...]" jest prowadzone na podstawie art. 103 ust. 2 P.b. z 1994 r., i tym samym nie podlega regulacji art. 25 ustawy z 13 lutego 2020 r.;

b) wskazanego w art. 150 § 1 k.p.a., poprzez przekazanie wniosku o umorzenie postępowania odwoławczego PINB "[...]" i natychmiastowego wszczęcia postępowania uproszczonego w związku z art. 49f P.b. do organu I instancji;

c) poprzez wezwanie Skarżącego kolejnym postanowieniem z "[...]" r., do sprecyzowania czy żądanie umorzenia postępowania odwoławczego oznacza, że wycofuje on odwołanie od decyzji PINB dla m. O. z dnia "[...]" r., w terminie 7 dni pod rygorem uznania dalszej konieczności prowadzenia przez W-MWINB w/w postępowania odwoławczego;

d) poprzez ustanowienie dla PINB uprawnień eksperta, a następnie nakazanie mu dokonania projektu kotłowni wraz z instalacjami wentylacyjnymi i komina;

4. na postawie art. 149 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

o uznanie, że:

- WINB dopuścił się przewlekłego postępowania poprzez naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną ich wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

- przewlekłe postępowanie wskazane wyżej w pkt. 2a miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

5. na podstawie art 16 § 1; art 90 ppsa. o rozpoznanie skargi na zasadzie rozprawy

w składzie trzech sędziów na posiedzeniu jawnym!!

W obszernych motywach uzasadnienia skargi Skarżący wyjaśnił, że pismem

z 6.04.2021 r., wystąpił do organu prowadzącego postępowanie odwoławcze

(w związku z odwołaniem od decyzji PINB dla m. O. z dnia "[...]" r., z wnioskiem

o umorzenie postępowania administracyjnego PINB "[...]", legalizacyjnego budynku mieszkalnego w O. przy ul. "[...]" i natychmiastowe rozpoczęcie postępowania uproszczonego w związku z nowelizacją Prawa Budowlanego z 1994 r., wchodzącą

w życie w dniu 19.09.2021 r. Zanegował możliwość stosowania w odniesieniu do jego sytuacji faktycznej art. 25 ustawy nowelizującej (Dz.U.2020.471), gdyż dotychczasowe postępowanie legalizacyjne było prowadzone w oparciu o art. 103 ust. 2 P.b., a ten przepis nie został wskazany w art. 25 ustawy zmieniającej.

Skarżący wyjaśnił nadto, że ustawa nowelizująca - obowiązująca od 19.09.2020 r.- w art. 49f wyjaśnia, jak należy dokonywać legalizacji nieruchomości wybudowanych przed 1995 r. (art. 103 P.b. z 1994r.), bez pozwolenia i zgłoszenia, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Przepis ten w ustępie 2 przewiduje,

w przypadku obiektów budowlanych, o których mowa w art. 103 ust. 2, uproszczone postępowanie legalizacyjne, o którym mowa w ust. 1, które prowadzi się na żądanie właściciela lub zarządcy tego obiektu budowlanego. Dokładnie taka sytuacja ma miejsce w przypadku Skarżącego, gdyż nie można znaleźć dokumentu zgłoszeniowego odziedziczonego - po śmierci ojca - budynku mieszkalnego jednorodzinnego (urzędy miały obowiązek tylko 5 lat przetrzymywać dokumenty), wybudowanego w 1990 r., pod rządzami Prawa budowlanego z 1974r., wystąpiono więc o zalegalizowanie budynku wybudowanego jako "samowolnie". Nadto podniesiono, że od momentu jego wybudowania na dzień wystąpienia o legalizację w 2013 r. upłynęło już ponad 20 lat, natomiast obecnie ponad 30 lat, przy czym biegli rzeczoznawcy posiadający odpowiednie uprawnienia stwierdzili, że budynek jest bezpieczny dla zdrowia użytkowników i otoczenia. Z uwagi na wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Skarżący stwierdził, że w odniesieniu do jego budynku mieszkalnego winno być wszczęte postępowanie uproszczone legalizacyjne, natomiast wcześniejsze umorzone.

W odpowiedzi na skargę, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Ponieważ wniesiona skarga dotyczyła także działalności organu odwoławczego sprawę tą wpisano pod kolejnym numerem repertorium i była przedmiotem odrębnego rozpoznania przed tutejszym Sądem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:

W świetle art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sąd administracyjny ma obowiązek badania zaskarżonych aktów wyłącznie w zakresie ich legalności, a więc z punktu widzenia ich zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.) dalej jako: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane

w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Oznacza to, że w przypadku skargi na takie postanowienie organu administracji publicznej

w obecnym stanie prawnym skierowanie ich do rozpoznania w trybie uproszczonym

na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku, bądź zgody strony.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie w przedmiocie odmowy wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego celem legalizacji budynku położonego przy ul. "[...]" w O., działka nr "[...]", obręb "[...]", którego właścicielem jest Skarżący. W okolicznościach tej sprawy organy uznały zgodnie, że przepis art. 49f ustawy Prawo budowlane nie ma zastosowania, gdyż w myśl art. 25 ustawy zmieniającej do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych

i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Jak wynika zaś z akt rozpoznawanej sprawy wniosek Skarżącego z dnia 6 kwietnia 2021 r. o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego dotyczy obiektu, wobec którego w 2013 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne, które do dnia złożenia przedmiotowego wniosku nie zostało zakończone.

W rozpoznawanej sprawie w wyniku przeprowadzonej kontroli legalności, Sąd stwierdził naruszenie prawa, które uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno zaskarżonego postanowienia, jak i utrzymanego nim w mocy postanowienia organu I instancji. W konsekwencji, skarga podlega uwzględnieniu.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że istota sporu, jaki wyłonił się

w rzeczonej sprawie dotyczy stanowiska orzekających organów co do możliwości stosowania procedury z art. 49f P.b. – uproszczonego postępowania legalizacyjnego, w odniesieniu do obiektów budowlanych, co do których toczą się postępowania administracyjne w dacie 19 września 2020 r., kiedy to weszła w życie nowelizacja P.b.

Wskazać pozostaje, że przepis art. 49f P.b., dodany przez art. 1 pkt 37 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 471), dalej jako: "ustawa zmieniająca", która weszła w życie z dniem 19 września 2020 r., wprowadza szczególną regulację określającą przesłanki wszczęcia uproszczonego postępowania legalizac4yjnego. W myśl tego przepisu

w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia – jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne (art. 49f ust. 1 P.b.). W przypadku obiektów budowlanych, o których mowa w art. 103 ust. 2, tj. obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne, uproszczone postępowanie legalizacyjne, o którym mowa w ust. 1, prowadzi się na żądanie właściciela lub zarządcy tego obiektu budowlanego (art. 49f ust. 2 P.b.). Nie można natomiast wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w ust. 1, jeżeli termin, o którym mowa

w ust. 1, upłynął po dniu wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy, o którym mowa w art. 48 ust. 1 (art. 49f ust. 5 P.b.). Jednocześnie w przypadku stwierdzenia stanu zagrożenia życia lub zdrowia ludzi organ nadzoru budowlanego nakazuje,

w drodze postanowienia, bezzwłoczne zabezpieczenie obiektu budowlanego lub jego części oraz usunięcie stanu zagrożenia. Na postanowienie to przysługuje zażalenie (art. 49f ust. 3 i 4 P.b.).

Jak zapisano w uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 13 lutego 2020 r.

o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (druk nr 121, s. 43 i następne, dostępny na: https://www.sejm.gov.pl) wprowadzenie uproszczonej procedury administracyjnej w odniesieniu do samowoli budowlanych starszych niż 20 lat jest konieczne ze względu na wymóg zachowania standardów w zakresie bezpieczeństwa. W Polsce istnieje i jest użytkowany szereg obiektów budowlanych samowolnie wybudowanych przed wieloma laty, co do których organy nadzoru budowlanego nie mają wiedzy, a tym samym nie mogły podjąć przewidzianych

w Prawie budowlanym działań. Właściciele zwykle nie podejmują bowiem prób legalizacji samowolnie zrealizowanych obiektów budowlanych z obawy przed wysokimi opłatami legalizacyjnymi, a także obawiając się wydania przez organ nadzoru budowlanego decyzji o rozbiórce - przede wszystkim ze względu na ich niezgodność

z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Nadto obowiązek przechowywania co najmniej przez okres istnienia obiektu dokumentacji związanej

z wydanym pozwoleniem na budowę lub zgłoszeniem został wprowadzony dopiero na mocy przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Dlatego też niejednokrotnie jest wręcz niemożliwe do ustalenia, czy dana inwestycja zrealizowana w okresie obowiązywania ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane została wybudowana bez wymaganej zgody. W sytuacji zatem wzniesienia obiektu budowlanego przed 1 stycznia 1995 r. brak możliwości okazania przez aktualnego właściciela tego obiektu decyzji o pozwoleniu na budowę samo w sobie nie oznacza jeszcze, że jest to samowola budowlana (por. wyrok NSA z 9 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 928/17, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślono nadto, że nowa procedura daje możliwość wystąpienia do organu nadzoru budowlanego z żądaniem wszczęcia postępowania legalizacyjnego w formie uproszczonej i tym samym legalizacji starych samowoli budowlanych, co pozwoli uregulować stan prawny obiektów budowlanych

i zwiększyć ich bezpieczeństwo, bowiem zalegalizowane obiekty budowlane podlegają okresowym kontrolom wynikającym z rozdziału 6 P.b.

W ocenie Sądu uzasadnienie projektu ustawy uchwalonej następnie jako ustawa zmieniająca wskazuje, że zamiarem ustawodawcy było możliwie szerokie stosowanie nowej regulacji - uproszczonego postępowania legalizacyjnego - do starych samowoli budowlanych. Chodzi bowiem o "porządkowanie" dawnych inwestycji w celu ich zinwentaryzowania i zagwarantowania bezpieczeństwa.

Odnosząc się do stanowiska organów nadzoru budowlanego w tej sprawie,

w szczególności do argumentacji organu odwoławczego, Sąd wskazuje, że art. 25 ustawy zmieniającej należy interpretować inaczej, aniżeli to przedstawiono

w zaskarżonym postanowieniu.

Stosownie do treści art. 25 ustawy zmieniającej, do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1 (P.b.), wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (ustawy zmieniającej), przepisy ustawy zmienianej w art. 1 (P.b.) stosuje się w brzmieniu dotychczasowym - w nawiasie wstawienia dokonane przez Sąd.

Jak wskazano w wyroku WSA w Poznaniu dnia 13 października 2021 r. sygn.

II SA/Po 418/21 (dostępny w CBOSA), który to pogląd tam wyrażony Sąd w niniejszej sprawie podziela w całości, że: "Analizując brzmienie cytowanego przepisu (art. 25 ustawy zmieniającej) pozostaje stwierdzić, że stanowi on o reżimie prawnym, jaki ma zastosowanie "do spraw" uregulowanych ustawą zmienianą. Wynika z tego, że omawiana regulacja intertemporalna nakazuje stosować dotychczasowe przepisy P.b. do toczących się spraw administracyjnych - wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie ustawy zmieniającej. Do spraw takich należą m.in. sprawy o legalność obiektów budowlanych, które były uregulowane w P.b. przed 19 września 2020 r. (prowadzone na podstawie art. 48 i nast. P.b., względnie na podstawie przepisów art. 37 i 40 P.b. z 1974 r. przez odesłanie z art. 103 ust. 2 P.b.). Oczywisty i całkowicie zrozumiały jest zamysł ustawodawcy, który chciał, aby dotychczasowe procedury kontynuowane były wedle dotychczasowego porządku. W ocenie Sądu kwestia wszczęcia i prowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego powinna być wyłączona z rozważań dotyczących art. 25 nowel.P.b. Oczywistym jest, że przed

19 września 2020 r. żadna procedura legalizacyjna uproszczona nie mogła się toczyć, gdyż to właśnie w drodze nowel.P.b. ją wprowadzono. Przed wejściem w życie nowel.P.b. nie było więc tego typu "spraw". Uproszczone postępowanie legalizacyjne zostało uregulowane jako postępowanie administracyjne nowe, szczególne i odrębne. Postępowanie to jest przedmiotem odrębnej sprawy, która wymaga wszczęcia. Jest ono konkurencyjne do postępowań z art. 48 P.b. i z art. 37 i 40 P.b z 1974 r. (stosowanego na podstawie odniesienia z art. 103 ust. 2 P.b.), a przesłanką decydującą

o pierwszeństwie postępowania uproszczonego jest upływ czasu od zakończenia budowy obiektu, którego postępowanie ma dotyczyć."

Na taką konkurencyjność regulacji wskazuje przede wszystkim istnienie przepisów dotyczących legalizacji uproszczonej wobec obiektów wybudowanych przed 1995 r. Zgodnie bowiem z art. 49f ust. 2 P.b. do tych obiektów procedurę uproszczoną prowadzi się na wniosek właściciela lub zarządcy tego obiektu budowlanego. Z art. 49f ust. 2 P.b. wynika więc, że stanem zupełnie naturalnym i założonym przez ustawodawcę jest stan, gdy istnieją przesłanki do prowadzenia procedury z art. 37 i 40 P.b. z 1974 r. (stosowanego na podstawie odniesienia z art. 103 ust. 2 P.b.), która wszczynana jest przez organ z urzędu. Zarazem w odniesieniu do tego samego obiektu budowlanego właściciel lub jego zarządca mogą w każdym czasie "wybrać" procedurę legalizacyjną uproszczoną. Innymi słowy, samowolnie wybudowane obiekty wybudowane przed 1995 r. są przedmiotem zainteresowania organów nadzoru budowlanego z urzędu, a przy założeniu bierności właściciela lub zarządcy, powinno być wobec nich wszczęte postępowanie z art. 37 i 40 P.b. z 1974 r. (w zw. z art. 103 ust. 2 P.b.). Natomiast w razie złożenia przez uprawniony podmiot wniosku o procedurę uproszczoną (art. 49f ust. 2 P.b.), rozpatrywana będzie ona w granicach nowej sprawy

i będzie miała pierwszeństwo.

Drugą regulacją, która wskazuje na to, że procedury legalizacyjne zwykłe

i legalizacyjne uproszczone to dwie różne "sprawy" administracyjne, jest art. 49f ust. 5 P.b., który stanowi, że "Nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w ust. 1, jeżeli termin, o którym mowa w ust. 1, upłynął po dniu wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy, o którym mowa w art. 48 ust. 1". Analiza tej regulacji wskazuje, że ustawodawca traktuje tryby legalizacyjne: "zwykły"

(z art. 48 ust. 1 P.b.) i "uproszczony" (art. 49f ust. 5 P.b.) jako odrębne. Wskazuje bowiem, że zainicjowanie trybu "zwykłego" przed upływem 20 lat od zakończenia budowy (wydanie postanowienia o wstrzymaniu budowy, o którym mowa w art. 48 ust. 1 P.b.) jest a limine przesłanką negatywną wszczęcia trybu uproszczonego.

Rozważania te skłaniają do wniosku, że regulacja intertemporalna z art. 25 ustawy zmieniającej w ogóle nie odnosi się do uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Rolą art. 49f i nast. nie było zmodyfikowanie reguł, wedle których prowadzone są procedury legalizacyjne "zwykłe". Przepisem tym dodano, niejako "obok", postępowanie nowe, wszczynane w odrębnym i szczególnym trybie - które, jeżeli zostanie zainicjowane i są ku niemu przesłanki - tworzy nową konkurencyjną sprawę administracyjną.

Reasumując, wbrew twierdzeniom WINB, z przepisów P.b. i ustawy zmieniającej wynika, że uproszczone postępowanie legalizacyjne może być pod określonymi warunkami wszczęte, chociażby nawet w odniesieniu do danego obiektu prowadzono już inne postępowanie legalizacyjne "zwykłe".

Wskazuje na to powołany już wyżej art. 49f ust. 5 P.b., stosownie bowiem do tego przepisu wszczęcie procedury uproszczonej jest niedopuszczalne w odniesieniu do obiektów, co do których w procedurze zwykłej (art. 48 P.b.) wydano postanowienie

o wstrzymaniu budowy, a termin 20 lat od daty zakończenia budowy obiektu upłynął dopiero po tym postanowieniu. A contrario w innych przypadkach uproszczone postępowanie legalizacyjne może i powinno być wszczynane. Przykładowo, postępowanie uproszczone należy wszcząć wobec obiektów budowlanych, co do których toczy się postępowanie w sprawie ich legalności, ale nie wydano postanowienia z art. 48 ust. 1 P.b. albo postanowienie to wydano, ale po terminie 20 lat od daty zakończenia budowy. W takich przypadkach uproszczone postępowanie legalizacyjne powinno być wszczęte i stanowić będzie ono nową sprawę.

W tym miejscu należy także wskazać, że odrębną regulację międzyczasową uniemożliwiającą prowadzenie uproszczonej procedury legalizacyjnej stanowi art. 32 ustawy zmieniającej, zgodnie z którym nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy decyzję o nakazie rozbiórki. Z powołanego wyżej przepisu wprost wynika, że ustawa nowelizująca eliminuje możliwość wszczęcia postępowania legalizacyjnego uproszczonego w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie tej ustawy decyzję o nakazie rozbiórki. W ocenie Sądu, a contrario, należy przyjąć, że w stosunku do obiektów budowlanych, co do których nie wydano przed wejściem w życie ustawy zmieniającej decyzji o rozbiórce, przepisy dotyczące postępowania legalizacyjnego uproszczonego znajdują zastosowanie.

Analiza akt rozpoznawanej sprawy prowadzi do wniosku, że w stosunku do wnioskowanego budynku przy ul. "[...]" w O. przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej nie została wydana decyzja o nakazie rozbiórki. Jak wskazuje sam Skarżący oraz orzekające organy nadzoru budowlanego w tej sprawie przez PINB dla m. O. w dniu 21 października 2013 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne

w przedmiocie wykonania garażu z nadbudową mieszkalną i do chwili złożenia wniosku o wszczęcie uproszczonej procedury legalizacyjnej przez Skarżącego (wniosek z dnia 6.04.2021 r.), to postępowanie nie zostało zakończone. Nie wynika także aby w sprawie tej wydana została decyzja nakazująca rozbiórkę. Wiadomym pozostaje natomiast, że PINB decyzją z "[...]" r. znak: "[...]"nakazał właścicielowi budynku wykonanie zmian

i przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami.

W związku z powyższym, nie było przeszkód do zastosowania w tym przypadku przepisów regulujących uproszczone postępowanie legalizacyjne, pod warunkiem, że budynek ten został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej przed 1995 r., nawet jeśli o takiej samowoli będzie mowa z uwagi na brak możliwości odnalezienia dokumentu na podstawie którego został zrealizowany. Co do daty jego realizacji

z przekazanych akt sprawy nie wynika data powstania, dlatego też jeśli faktycznie budynek ten powstał przed 1995r., to brak było podstaw do wydania postanowienia odmawiającego wszczęcia uproszonej procedury legalizacyjnej. Jak bowiem wskazano wyżej odmowa wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego możliwa jest jedynie w przypadku spełnienia przesłanek określonych w art. 32 ustawy zmieniającej.

Reasumując, skoro uproszczone postępowanie legalizacyjne wprowadzono do ustawy – Prawo budowlane dopiero ustawą z 13 lutego 2020 r., a uprzednio

w obowiązującej ustawie Prawo budowlane takie rozwiązanie nie funkcjonowało, to przyjąć trzeba, że art. 25 ustawy zmieniającej nie mógł odsyłać w zakresie uproszczonego postępowania legalizacyjnego do rozwiązań dotychczasowych.

Te bowiem przed wejściem w życie ustawy zmieniającej nie funkcjonowały.

Rozpoznając ponownie niniejszą sprawę, organ uwzględni przedstawione rozważania Sądu.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., uchylił w pkt 1 sentencji wyroku – zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu

I instancji. O kosztach postępowania sądowego orzekł w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a.