Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1009/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 2 pkt 4, par. 6 pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 96 poz 861
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu,  które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie WSA Izabela Bąk - Marciniak WSA Maciej Busz Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi Z. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania do likwidacji barier architektonicznych w miejscu zamieszkania uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. z dnia 02 sierpnia 2016 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2016 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L (zwane dalej "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. (działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta L. ) z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...], którą odmówiono Z. U. przyznania dofinansowania do likwidacji bariera architektonicznych ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w 2016 r.

Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następującym stanie faktycznym.

Wnioskiem złożonym w dniu [...] marca 2016 r. (k. 1 akt administracyjnych) Z. U. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. o dofinansowanie do likwidacji barier architektonicznych ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, polegającej na wymianie wanny na kabinę prysznicową. W formularzu wniosku zaznaczył między innymi, że jest "osobą poruszającą się samodzielnie posiadającą dysfunkcję narządu ruchu" (pkt I.11 wniosku) oraz, że mieszka samotnie (pkt I.13 wniosku). W uzasadnieniu potrzeby wykonania prac planowanych do dofinansowania Z. U. powtórzył, że "mieszka sam", natomiast "zmiana wanny na prysznic wpłynie na poprawę jakości i bezpieczeństwa wykonywania codziennych czynności dla niepełnosprawnego" (pkt II.3 wniosku). Do wniosku dołączono zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, że ze względu na stan zdrowia skarżącego wymagana jest "zmiana sprzętu w łazience (kabina prysznicowa zamiast wanny – trudności architektoniczne i pomoc przy wychodzeniu z wanny)". Z. U. przedstawił też orzeczenie o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] wedle którego został on zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.

Wraz z pismem z dnia [...] maja 2016 r. Z. U. dosłał aktualne orzeczenie o zaliczeniu go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności z dnia [...] maja 2016 r. (k. 4 akt administracyjnych).

W dniu [...] czerwca 2016 r. w miejscu zamieszkania skarżącego przedstawiciel organu przeprowadził wizję lokalną, podczas której ustalono, że Z. U. cierpi na zwyrodnienie stawu barkowego lewego oraz kręgosłupa. Pracownik organu Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie odnotował też, że skarżący porusza się samodzielnie, bez pomocy przyrządów ortopedycznych. Potwierdzono, że Z. U. posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności. Jeśli chodzi o ocenę pomieszczenia zaplanowanego do modernizacji, pracownik organu stwierdził, że "wanna jest bardzo niska".

Pismem z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] poinformowano Z. U., że jego wniosek został rozpatrzony negatywnie (k. 7 akt administracyjnych).

Pismem z dnia [...] lipca 2016 r. skarżący wystąpił o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie (k. 8 akt administracyjnych).

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] (k. 9 akt administracyjnych) działający w upoważnienia Prezydenta M. L. – Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. – na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 23; dalej "K.p.a." – uwaga Sądu), art. 9 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (na datę decyzji tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721; obecnie tekst jednolity ustawy opublikowano w Dz. U. z 2016 r., poz. 2046; dalej "u.r.z.s."), § 2 pkt 4 i § 6 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane za środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (tekst jednolity Dz. U. 2015 r. poz. 926; dalej "rozporządzenie z dnia 25 czerwca 2002 r.") odmówił skarżącemu przyznania pomocy finansowej do likwidacji barier architektonicznych ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w 2016 r.

Organ wyjaśnił, że z uwagi na niewystarczającą kwotę środków finansowych przeznaczonych na dofinansowanie do likwidacji barier, niepozwalającą przyznać dofinansowania wszystkim kwalifikującym się wnioskodawcom, Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. wydał dniu [...] lipca 2016 r. zarządzenie nr [...] (zarządzenie to znajduje się w aktach na k. 10 – uw. Sądu), w którym w § 1 pkt 3 określił wysokość środków na dofinansowanie do likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych w 2016 r. w wysokości [...] zł. Natomiast w zarządzeniu nr [...] (zarządzenie to znajduje się w aktach na k. 11 i nast. – uw. Sądu) Dyrektor Ośrodka w sprawie ustalenia zasad rozpatrywania i przyznawania dofinansowania do likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych w § 2 ust. 1 ustalił wysokość dofinansowania do likwidacji barier, która wynosi [...] zł dla osoby niepełnosprawnej.

Organ wyjaśnił również, że w § 1 zarządzenia nr [...] określono, iż zasady rozpatrywania i przyznawania dofinansowania do likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych w 2016 r. zawarte są w załączniku nr 1 do tego zarządzenia. Zgodnie z przywołanymi zasadami o dofinansowanie w roku bieżącym ubiegać się mogą osoby posiadające znaczny stopień niepełnosprawności z powodu schorzeń narządu ruchu. W pierwszej kolejności rozpatrywane są wnioski osób najdłużej oczekujących na dofinansowanie, przy czym preferencyjnie rozpatrywane są wnioski osób poruszających się na wózku inwalidzkim, następnie osób korzystających z kul ortopedycznych, balkonika oraz po amputacji kończyn, a także osób samotnie zamieszkujących.

Organ wyjaśnił, że w 2016 r. na likwidację barier złożono 86 wniosków na kwotę [...]zł. Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w L. na dofinansowanie do likwidacji barier architektonicznych przeznaczył [...] zł. W efekcie dofinansowanie w wysokości [...] zł otrzymało 39 osób niepełnosprawnych, które spełniły przyjęte w roku bieżącym kryteria. Skarżący jako osoba niepełnosprawna legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, ponadto porusza się samodzielnie i nie korzysta z pomocy przyrządów ortopedycznych. W związku z tym wniosek rozpatrzono odmownie.

W odwołaniu Z. U. wskazał, że jest osobą mieszkającą samotnie i jest niepełnosprawny w stopniu umiarkowanym. Ze względu na stan zdrowia nie może korzystać z kąpieli w wannie. Z treści odwołania można wywieść, że skarżący nie zgadza się z zasadnością powołanego w decyzji zarządzenia Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, które łączy dofinansowanie z zaliczeniem do znacznego stopnia niepełnosprawności. W jego ocenie jest to niezgodne z rozporządzeniem Ministra o dofinansowanie z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

W kolejnym piśmie z dnia [...] września 2016 r. Z. U. – reagując na zawiadomienie go o wszczęciu postępowania odwoławczego, w którym pouczono go o możliwości zapoznania się z aktami sprawy – podniósł, że nie może przybyć do organu, gdyż porusza się o kulach. Co więcej ma zaplanowany termin operacji stawu kolanowego na rok 2021.

Decyzją z dnia z dnia [...] września 2016 r., nr [...] Kolegium, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 9 ust. 2 pkt 3 u.r.z.s. oraz § 2 pkt 4 i § 6 pkt 1 rozporządzenia z dnia 25 czerwca 2002 r. utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że o dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych mogą się ubiegać jedynie te osoby niepełnosprawne, które mają trudności w poruszaniu się, gdyż zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia z dnia 25 czerwca 2002 r. o dofinansowanie ze środków Funduszu zadań, na likwidację barier architektonicznych, jeżeli ich realizacja umożliwi lub w znacznym stopniu ułatwi osobie niepełnosprawnej wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem, mogą ubiegać się: osoby niepełnosprawne, które mają trudności w poruszaniu się, jeżeli są właścicielami nieruchomości lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości albo posiadają zgodę właściciela lokalu lub budynku mieszkalnego, w którym stale zamieszkują. Kolegium uznało, że decyzja w przedmiocie dofinansowania do likwidacji barier architektonicznych, jest wynikiem uznania administracyjnego.

W ocenie Kolegium z uzasadnienia decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie wynika jakimi kryteriami kierował się organ podejmując rozstrzygnięcie. Wskazano, że skarżący legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, ale porusza się samodzielnie, zaś wnioskowane dofinansowanie udzielane jest osobom legitymującym się znacznym stopniem niepełnosprawności, poruszającym się na wózku inwalidzkim, korzystającym z kul ortopedycznych, balkonika oraz po amputacji kończyn. Zasady rozpatrywania wniosków i przyznawania dofinansowania do likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych w 2016 roku zostały określone w załączniku nr 1 do zarządzenia Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. Kolegium podzieliło pogląd organu pierwszej instancji wskazując na hierarchię zgłaszanych potrzeb w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, jak również wysokość posiadanych środków przeznaczonych na świadczenia w tym zakresie. Organ przyznając określone świadczenia musi kierować się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru tych świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniać potrzeby osób korzystających z pomocy; ma przy tym prawo, w ramach uznania, do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, prowadzonej w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na te świadczenia, które jako ograniczone muszą być rozdzielane pomiędzy wszystkie osoby wymagające wsparcia.

Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie administracyjne prawidłowo, wyjaśnił stan faktyczny i oparł rozstrzygnięcie na obowiązujących przepisach prawa dokonując ich prawidłowej interpretacji.

W skardze na decyzję Kolegium Z. U. wniósł o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Skarżący zarzucił decyzji Kolegium mogące mieć wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania – art. 7, art. 8 w zw. z art. 77 i art. 80 K.p.a. Skarżący wniósł również o przeprowadzenie dowodu na okoliczność posiadanej przez niego zdolności poruszania się. Skarżący podniósł, że organ nie ustalił z jaką trudnością się porusza. Zaznaczył też, iż jego niepełnosprawność jest bardzo zaawansowana, co więcej czego go bardzo długi okres oczekiwania na operację (endoprotezoplastyka kolana).

W odpowiedzi na skargę z dnia [...] listopada 2016 r. Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przed przedstawieniem motywów wyroku Sąd uznał za konieczne wyjaśnienie wstępnych kwestii formalnych.

Po pierwsze Sąd zauważa, że skarżący – najpewniej przez niedopatrzenie – złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w sposób nieprawidłowy – wniósł ją bowiem bezpośrednio do tegoż Sądu, a nie za pośrednictwem organu (a tak należało uczynić zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, o czym pouczono skarżącego w decyzji Kolegium). Uchybienie to nie wywołało jednak żadnych ujemnych konsekwencji procesowych, albowiem w terminie do wniesienia skargi (rozpoczynającym bieg [...] października 2016 r. – zob. zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji Kolegium w aktach administracyjnych) została ona przez Przewodniczącego Wydziału IV Sądu przesłana pod adresem organu (zob. pismo z dnia 15 listopada 2016 r., IV Dz.K.Og 78/16 – w aktach administracyjnych).

Drugą kwestią, która wymaga omówienia na wstępie jest to, czy w ogóle dopuszczalnym było załatwienie w drodze decyzji administracyjnej sprawy skarżącego dotyczącej dofinansowania do likwidacji barier architektonicznych ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Kwestia ta budziła niegdyś pewne wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych, a to z tego względu, że zgodnie z § 14 rozporządzenia z dnia 25 czerwca 2002 r. podstawę dofinansowania zadań ze środków Funduszu stanowi umowa zawarta przez starostę (prezydenta miasta na prawach powiatu) z osobą niepełnosprawną lub jej przedstawicielem ustawowym, osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą, osobą prawną lub jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej. To z kolei prima facie może nasuwać wniosek o cywilnoprawnym charakterze stosunków prawnych związanych z dofinansowaniem potrzeb osób niepełnosprawnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekający w niniejszym składzie zgadza się z poglądem wyrażonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2015 r., II GSK 1846/14 (orzeczenia.nsa.gov.pl), w którego uzasadnieniu wyjaśniono, że choć uzyskanie dofinansowania dla osoby niepełnosprawnej następuje na podstawie umowy cywilnoprawnej, to jednak wyłonienie podmiotów, z którymi zostanie podpisana umowa o dofinansowaniu następuje po przeprowadzeniu procedury przewidzianej w rozporządzeniu z dnia 25 czerwca 2002 r., a czynności podejmowane przez organ administracji publicznej właściwy do załatwienia sprawy mają charakter procedury administracyjnej. Przeprowadzenie tej procedury prowadzi tym samym do rozstrzygnięcia, które stanowi rozstrzygnięcie indywidualne, dotyczące praw jednostki. Negatywne rozpatrzenie wniosku skutkuje brakiem możliwości zawarcia umowy, o której mowa w § 14 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 25 czerwca 2002 r. i brakiem roszczenia w tym zakresie. Brak jest bowiem w przepisach prawa cywilnego podstawy prawnej do wytoczenia powództwa zmierzającego do zobowiązania starosty do zawarcia umowy o dofinansowaniu w sytuacji negatywnego rozpoznania wniosku o dofinansowanie w oparciu o przepisy ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej i przepisy rozporządzenia. Tym samym wnioskodawca nie posiadałby możliwości domagania się rozpoznania sprawy przed sądem powszechnym z uwagi na brak stosunku cywilnoprawnego (zob. też por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2014 r., VIII SA/Wa 974/13; orzeczenia.nsa.gov.pl). Wsparciem dla prezentowanego wyżej stanowiska są też poglądy prawne wyrażone w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2012 r. (sygn. II GPS 1/12, ONSAiWSA 2012/4/62) dotyczące regulacji zawartej w art. 12a ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej.

Przechodząc do kwestii zasadności skargi złożonej przez Z. U. Sąd wyjaśnia, że podstawą prawną przyznawania świadczeń pieniężnych i rzeczowych dla osób niepełnosprawnych w celu likwidacji barier architektonicznych jest ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz wydane na podstawie art. 35a ust. 4 tej ustawy rozporządzenie z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

Zgodnie z art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. d u.r.z.s. do zadań powiatu należy dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych.

Z kolei § 2 pkt 4 rozporządzenia z dnia 25 czerwca 2002 r. stanowi, że ze środków Funduszu mogą być finansowane w części lub całości następujące rodzaje zadań: likwidacja barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych.

W § 6 pkt 1 rozporządzenia z dnia 25 czerwca 2002 r. wskazano, iż o dofinansowanie ze środków Funduszu zadań, jeżeli ich realizacja umożliwi lub w znacznym stopniu ułatwi osobie niepełnosprawnej wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem, mogą ubiegać się na likwidację barier architektonicznych - osoby niepełnosprawne, które mają trudności w poruszaniu się, jeżeli są właścicielami nieruchomości lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości albo posiadają zgodę właściciela lokalu lub budynku mieszkalnego, w którym stale zamieszkują.

Z powyżej wskazanych przepisów wynika, że organ rozstrzygając w sprawie dofinansowania przeznaczonego dla osoby niepełnosprawnej kieruje się więc kategoriami ocennymi i działa w oparciu o tzw. uznanie administracyjne. Oznacza to, że zadaniem organu jest wszechstronna ocena sytuacji wnioskodawcy, rozpatrzenie okoliczności działających za lub przeciw przyznaniu świadczenia. Ocena ta powinna również uwzględniać podstawowe zasady i kryteria przyznawania dofinansowania, a także ilość posiadanych przez organ środków finansowych przeznaczonych na ten cel.

Uznaniowy charakter decyzji oznacza, że organ administracji ma swobodę decyzyjną co do ustalenia treści decyzji uznaniowej, związaną z realizowaniem określonej w zakresie przedmiotu decydowania polityki państwa. Kontrola sądu administracyjnego, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest w stosunku do takich decyzji ograniczona. Sprowadza się bowiem do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem, czy prowadząc postępowanie w sprawie organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. oraz czy w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał.

W ocenie Sądu decyzja z dnia [...] sierpnia 2016 r. oraz utrzymująca ją w mocy decyzja z dnia [...] września 2016 r. nie spełniają opisanych wyżej standardów. Wnikliwa lektura uzasadnienia decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. wskazuje, iż za podstawę odmowy przyznania dofinansowania Z. U. podano dwie przyczyny: pierwsza – niewystarczająca ilość środków finansowych będących w dyspozycji organu, wymagająca dokonania wyboru potrzeb niepełnosprawnych najbardziej potrzebujących oraz druga – stwierdzenie, iż skarżący "jako osoba niepełnosprawna legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, ponadto porusza się [...] samodzielnie i nie korzysta z pomocy przyrządów ortopedycznych". Podobne stanowisko wyraziło Kolegium wskazując, że "wnioskodawca legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, ale porusza się samodzielnie, zaś wnioskowane dofinansowanie udzielane jest osobom legitymującym się znacznym stopniem niepełnosprawności, poruszającym się na wózku inwalidzkim, korzystającym z kul ortopedycznych, balkonika oraz po amputacji kończyn". Oba organy ustaliły hierarchię potrzeb osób niepełnosprawnych według zasad opisanych w zarządzeniu Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...].

Sąd stwierdza, że ocena sytuacji skarżącego w kontekście zgłaszanej przez niego potrzeby dofinansowania nie jest wyczerpująca. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę na to, co jest przedmiotem jego wniosku. Skarżący domaga się dofinansowania do likwidacji bariery architektonicznej w postaci wymiany wanny na kabinę prysznicową. Potrzeba ta jest zatem po części jedynie związana ze zdolnością skarżącego do samodzielnego poruszania się. Wymiana wskazanego wyposażenia łazienki – na co wskazuje doświadczenie życiowe – związana jest zasadniczo z możliwością zapewnienia higieny (mycia się) w pozycji leżącej, a następnie wstania z wanny. Organy nie zwróciły uwagi na zaświadczenie lekarskie dołączone do wniosku, z którego wynika (co cytowano już w części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia) ze względu na stan zdrowia Z. U. konieczna jest "zmiana sprzętu w łazience (kabina prysznicowa zamiast wanny – trudności architektoniczne i pomoc przy wychodzeniu z wanny)". Nie jest więc w takim kontekście przekonujący, a w każdym razie przesądzający argument, że skarżący porusza się samodzielnie. Skarżący nie ubiega się bowiem o dofinansowanie do bariery komunikacyjnej, ale bariery architektonicznej utrudniającej (o ile nie uniemożliwiającej) mu utrzymanie higieny.

Tylko na marginesie Sąd – kierując się zasadami doświadczenia życiowego – zwraca uwagę, że ze znajdującej się w aktach sprawy fotografii dołączonej do protokołu oględzin wynika, iż wanna znajdująca się w łazience skarżącego jest wyposażona w typowy dla takiego urządzenia kran (zawieszony nisko), stąd nie sposób nawet stwierdzić, czy można z niej korzystać choćby na stojąco (co pośrednio zalecono w zaświadczeniu lekarskim załączonym do wniosku).

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdza więc, iż ustalenia organu dotyczące tego, że skarżący porusza się samodzielnie oraz, że wanna w jego łazience jest niska nie podważają zgłoszonej potrzeby jej wymiany na kabinę prysznicową. Z wniosku wynika bowiem, że skarżącemu chodzi przede wszystkim o możliwość kąpieli w pozycji stojącej.

Sąd zauważa też, że wnioskowanie organów nie jest w pełni skorelowane z treścią zarządzenia Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie nr [...], na które organy te kilkukrotnie się powołują. Prawdą jest, że wedle treści tego zarządzenia o dofinansowanie na likwidację barier architektonicznych mogą ubiegać się osoby legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (§ 2 pkt 2 zarządzenia). Jednakże w przepisach ogólnych tego zarządzenia stwierdza się, że przy rozpatrywaniu wniosków o dofinansowanie uwzględnia się stopień i rodzaj niepełnosprawności. Można z tego wnioskować, że posiadanie umiarkowanego stopnie niepełnosprawności – w uzasadnionej sytuacji – nie wyklucza automatycznie danego wnioskodawcy z grona potencjalnych beneficjentów. Zwraca uwagę także treść § 2 pkt 3 lit. e zarządzenia, który stanowi, że pierwszeństwo w otrzymaniu dofinansowania mają osoby niepełnosprawne mieszkające samotnie, a w przypadku likwidacji barier w łazience, "wymieniające wannę na kabinę prysznicową".

W ocenie Sądu treść zarządzenia [...] nie pozwala automatycznie wykluczyć skarżącego z grona osób, których potrzeba może okazać się szczególnie uzasadniona. Skarżący jest osobą umiarkowanie niepełnosprawną, ale jego potrzeba ma charakter szczególny i nie jest związana bezpośrednio z charakterem jego niepełnosprawności (zdolności do poruszania się), lecz bardziej ze zdolnością radzenia sobie przy czynnościach codziennej higieny (wstawanie z wanny). Wreszcie nie można zapominać, że skarżący jest osobą mieszkającą samotnie – a takie osoby, przynajmniej formalnie (według zarządzania [...]), otrzymują pierwszeństwo w dofinansowaniu.

Sąd zauważa wreszcie, że zarządzenie [...] nie jest aktem prawa, ale stanowi materiał pomocniczy służący ustalaniu hierarchii potrzeb osób niepełnosprawnych. Stosowanie się do niego nie powinno więc powodować, że umkną z pola widzenia przesłanki prawne wynikające z rozporządzenia z dnia [...] czerwca 2002 r. Przepisy tego aktu stanowią natomiast, że środki z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przeznaczane są na likwidację barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku z "indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych" (§ 2 pkt 4 rozporządzenia), a o dofinansowanie ze środków Funduszu zadań, jeżeli "ich realizacja umożliwi lub w znacznym stopniu ułatwi osobie niepełnosprawnej wykonywanie podstawowych, codziennych czynności" mogą ubiegać się - na likwidację barier architektonicznych - osoby niepełnosprawne, które mają trudności w poruszaniu się (§ 6 pkt 1 rozporządzenia). Przepisy prawa nie wykluczają więc osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z grona potencjalnych beneficjentów pomocy ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

Sąd podkreśla jednocześnie, że przedstawiając powyższe wyjaśnienia nie deprecjonuje podniesionego przez organy argumentu o braku środków finansowych na wsparcie wszystkich niepełnosprawnych oraz o konieczności ustalenia hierarchii potrzeb, które mogą zostać zaspokojone przez Państwo. Dlatego niniejszego wyroku nie należy odczytywać jako nakazującego pozytywne rozpatrzenie wniosku Z. U.. Obowiązkiem organów administracji jest natomiast wnikliwe zbadanie charakteru zgłoszonej przez skarżącego potrzeby w kontekście jego stanu zdrowia i przyjęcie na tej podstawie obiektywnych ustaleń. Należy przy tym pamiętać, że zgłoszona potrzeba może okazać się bardzo istotna dla skarżącego (niezdolność wstawania z wanny, samotne zamieszkiwanie), a niekoniecznie należy ją postrzegać przez pryzmat generalnej zdolności skarżącego do poruszania się.

Wreszcie końcowo – odnosząc się do strony finansowej żądania skarżącego – Sąd poddaje pod rozwagę organu kwestię oceny kosztów wymiany wanny na kabinę prysznicową. Kwestia ta nie była analizowana w decyzji – skarżący nie podał we wniosku kwoty wnioskowanego dofinansowania (zob. pkt II.4 wniosku). Nie można więc wykluczyć, że koszty dofinansowania nie będą istotnie uszczuplały zasobu posiadanych przez organ środków.

Ponownie oceniając wniosek skarżącego organy wezmą pod uwagę przedstawione wyżej wskazania.

Z wymienionych względów Sąd – działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. – uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L..