Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 138/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 21 ust. 3, art. 27
journal: Dz.U. 2020 poz 217
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia WSA Michał Niedźwiedź (spr.) Sędzia WSA Inga Gołowska Sędzia WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu 30 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. D. na decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z 23 listopada 2021 r., nr [...] w przedmiocie płatności rolno – środowiskowo – klimatycznej na 2018 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

1.1. Decyzją z 14 października 2021 r. (nr 0104-2021-007409) Kierownik Bura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie Przyznał B. D. – nazywanemu dalej "Skarżącym" płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na 2018 r. w kwocie 58,60 zł w odniesieniu do działek rolnych zadeklarowanych w ramach wariantu 5.5. (półnaturalne łąki świeże). Równocześnie w ramach tego wariantu organ nałożył na Skarżącego sankcję w wysokości 2.014,78 zł. Organ odmówił Skarżącemu przyznania płatności płatność rolno-środowiskowo-klimatycznych na 2018 r. do działek zadeklarowanych przez Skarżącego w ramach wariantów 5.4. (półnaturalne łąki wilgotne) i 5.6.1. (torfowiska), nakładając przy tym na niego sankcje odpowiednio w wysokości 2.976,77 zł oraz 4.218 zł.

Ponadto organ ustalił obszar gruntów objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym, przyjmując: dla wariantu 5.4. powierzchnię 2,71 ha; dla wariantu 5.5. powierzchnię 2,08 ha; dla wariantu 5.6.1. powierzchnię 0,25 ha. Podczas gdy strona deklarowała powierzchnie odpowiednio 2,71 ha, 2,08 ha i 7,28 ha.

Jako podstawę prawną decyzji wskazano między innymi art. 26 ust. 1 i 2 pkt 2, art. 29 ust. 2 pkt 1 oraz art. 32 ust. 1 ustawa z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programów Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r., poz. 217 ze zm.; dalej jako "PROW") oraz § 2 rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 415 ze zm.; dalej jako "rozporządzenie RŚK").

1.2. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący zarzucił organowi:

- brak ustosunkowania się do wskazanych wad w pomiarze powierzchni PEG, która była mierzona w znacznej odległości od skrajni działek i nie uwzględniała prac wykonywanych pod koronami drzew, co przedstawiono na foto. 1 załączniki z wcześniejszego odwołania, a także pismo przesłane w w/w sprawie do Biura Powiatowego (BP) pozostające bez odpowiedzi;

- niewłaściwy pomiar powierzchni PEG, o czym świadczą każdorazowe kontrole i zmiany powierzchni kwalifikowanych (każda kontrola wykazywała rożne powierzchnie, a na przeważającej pow. działek [...], [...] i [...] nie było pełnej kontroli i pomiarów. Brak fotografii z miejsc wskazanych na mapie terenu (foto 9 i 10 załącznik 5) wcześniejszego odwołania i brak ustosunkowania organu;

- po raz kolejny wadliwe wskazanie, iż oparł określenie powierzchni o możliwie aktualne zdjęcia, co nie jest adekwatne ze stanem faktycznym i wskazał brak siedlisk "Magnocaricion", co narusza prawdy obiektywne KPA (zał.14,15,16 wcześniejsze odwołanie) i jest świadczeniem nieprawdy, brak ustosunkowania organu;

- organ nie uwzględnił elementów krajobrazu i towarzyszącej im roślinności (foto 31-36, załącznik 14-16), brak odpowiedzi na pismo skierowane w niniejszej sprawie do Biura Powiatowego;

- posiada zdjęcia z kontroli przy rzece U., który jest koszony, a który nie jest uwzględniony do powierzchni kwalifikowanej (organ pomimo pisma w tej sprawie nie ustosunkował się do tej wady pomiaru , a zdjęć z kontroli w sposób obiektywny nie przedstawił w decyzji (foto 2, załącznik 1, wcześniejsze odwołanie);

- brak jest określenia i definicji czym są zakrzaczenia - brak wskazania umocowania prawnego do takiego definiowania, brak ustosunkowania organu. Liczne powtórzenia z wcześniejszej decyzji na zasadzie kopiuj wklej;

- Biuro Powiatowe nie wskazało dowodów w postaci zdjęć dokumentujących jakiego gatunku chwasty porastały tereny wnioskodawcy, (zał. opinia z Katedry Agroekologii i Produkcji Roślinnej Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie), brak ustosunkowania organu;

- zawarcie w decyzji nieprawdy i brak wskazania załączników graficznych dokumentujących pozostawienie biomasy, jak i zdjęć potwierdzających inne sugerowane uchybienia. Nie zdefiniowano, nie wyjaśniono i nie określono stopnia dobrej kultury rolnej. Na czym polega uchybienie w tej kwestii i jak narusza wytyczne Ministerstwa Rolnictwa organ nie określił. Jeżeli stwierdzono uchybienia, to dlaczego w czasie kontroli nie dokonano fotografii tego uchybienia i nie przedstawiono tego wnioskodawcy (proszę o szczegółowe wyjaśnienie i podanie jaki rodzaj areału, powierzchnia i w obliczu jakich okoliczności został wykluczony. Brak obiektywizmu poprzez nieuwzględnienie i nie wyrażenie stanowiska organu wobec opinii uniwersyteckiej, jak i do licznych fotografii i pism wnioskodawcy, to przejaw kreowania nieuzasadnionych sankcji wobec wnioskodawcy (foto. 3, załącznik 2, wcześniejsze odwołanie);

- brak wskazania jakiego rodzaju braki w rejestrze działalności rolno- środowiskowej stanowią o jego niekompletności (postępowanie ma by

jawne i jasne dla strony - naruszenie KPA);

- koszenie działki fragmentarycznie w pewnym okresie, w zależności od stopnia wilgotności, a potem innej części "nie oznacza, że dokonano dwukrotnego koszenia całego areału. Taka ocena to nie tyle wadliwa co złośliwa interpretacja i naruszenie KPA, jako interesu strony w celu kreowania nieuzasadnionych sankcji. Brak wykazania dowodów przez organ (foto. 37-38, załącznik 17 + opinia eksperta jako załącznik) brak ustosunkowania organu i ponowne skopiowanie wadliwych treści z poprzedniej decyzji;

- na stronie 8 wcześniejszej decyzji organ załączył fot. 221 z kontroli w lipcu 2018 r., a zabiegi na tej działce były wykonane w sierpniu i wrześniu. Tylko zabiegi z września dokumentuje III kontrola. Zatem fotografia 221 nie potwierdza zabiegów wykonanych na areale [...] w 2018 roku, co narusza po raz kolejny obiektywizm decyzji i KPA (foto. 39 , załącznik 18 z wcześniejszego odwołania) brak ustosunkowania organu;

- szkic nr 1, str 8 i materiał z kontroli przed rozpoczęciem zabiegów z wcześniejszego odwołania - brak ustosunkowania organu. To teren bytowania bobrów, które w okresie wiosennym rozpoczynają żer i mogły pozostawi

zgryzione gałęzie - proszę o wskazanie dowodów z III kontroli do zarzucanych nieprawidłowości. Działanie zwierząt pod ochroną nie jest możliwe do kontroli w pełnym zakresie, a beneficjent nie ma na to wpływu. Multiplikowanie kar i sankcji w w/w przypadku, jest całkowicie nieuzasadnione. Wskazanie strzałką na szkicu 1 to krzew - zaledwie jeden krzew wierzby o średnicy około 4 metrów. Zatem dlaczego dokonano odliczenia powierzchni na której rośnie krzew, który może porasta

TUZy. (foto. 4 załącznik 2 z wcześniejszego odwołania) brak ustosunkowania organu; W trakcie kontroli na miejscu nie wskazano beneficjentowi uchybień w rejestrze rolno-środowiskowym, nie przedstawiono na czym polega niepełność rejestru.

1.3. Po rozpoznaniu odwołania Skarżącego, decyzją z 23 listopada 2021 r. (nr 486/OR06/2021), Dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w Krakowie utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W motywach decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że 14 czerwca 2018 r. Skarżący złożył wniosek o przyznanie na 2018 r. między innymi płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w wariancie 5.4. (półnaturalne łąki wilgotne – RŚK 5.4.), 5.5. (półnaturalne łąki świeże – RŚK 5.5.) oraz wariacie 5.6.1. (torfowiska – RŚK 5.6.1.). W postępowaniu zainicjowanym wnioskiem Skarżącego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał 30 września 2019 r. decyzję, która została następnie uchylona przez organu drugiej instancji decyzją z 13 lipca 2020 r. Jako przyczynę takiego rozstrzygnięcia wskazano braki w postępowaniu wyjaśniającym dotyczącym przede wszystkim kwalifikacji terenów objętych wariantem 5.6.1. Ponownie rozpoznając sprawę Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał 29 kwietnia 2021 r. decyzję, która również została uchylona przez Dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR (decyzja z 2 października 2021 r.). Organ odwoławczy powziął bowiem wątpliwości dotyczące prawidłowości wyliczenia sankcji. W konsekwencji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR raz jeszcze rozpoznał sprawę i wydał wspomnianą na wstępie decyzję z 14 października 2021 r., utrzymaną w mocy przez organ drugiej instancji.

W dalszej kolejności organ przywołał przepisy składające się na materialnoprawną podstawę decyzji, tj. § 2 ust. 1 pkt 1-3, § 4 ust. 2, § 11 ust. 4, § 12 ust. 7, § 15, § 18 ust. 1 pkt 1 oraz § 21 ust. 4 pkt 1 lit. a) rozporządzenia RŚK, jak również załącznik nr 2 do tego rozporządzenia, w którym określone zostały wymogi dotyczące realizowania wariantów RŚK 5.4., 5.5. i 5.6.1. oraz załącznik nr 3 i 4.

Następnie organ przywołał przepisy regulujące ustalanie rozmiarów działek objętych dopłatami w ramach systemu identyfikacji działek rolnych (LPIS), czyli: art. 70 i nast. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 1306/2013 z 17 grudnia 2013 r. (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, s. 549 ze zm.); art. 5 i nast. rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 640/2014 z 11 marca 2014 r. (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., s. 48 ze zm.); art. 9a ust. 1 i 2 ustawy z 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznania płatności (Dz. U. z 2017 r., poz. 1853 ze zm.); art. 29 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 809/2014 z 17 lipca 2014 r. (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, s. 69 ze zm.).

Ponadto wskazując na art. 9 ust. 1-3 rozporządzenia 640/2014 oraz § 2-3 rozporządzenia RŚK organ wyjaśnił, jakie może być maksymalne zagęszczenie drzew na obszarze uprawnionym do płatności.

Odnosząc się do ustaleń stanu faktycznego, Dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR wyjaśnił, że zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miały wyniki kontroli terenowej przeprowadzonej w dniach 9-13 listopada 2018 r., zdjęcia lotnicze wykonane 22 kwietnia 2018 r., zdjęcia lotnicze dostępne w programie Google Earth oraz ortofotomapy. Przy czym o wiarygodności kontroli terenowej miał świadczyć sposób jej przeprowadzenia; przeszkoleni pracownicy zmierzyli działki z wykorzystaniem GPS, wykonali zdjęcia, które zostały opisane poprzez wskazanie miejsca ich wykonania oraz ich kierunek, przedstawili szkice zawierające granice obszaru uznanego za uprawniony oraz pomiary pozwalające odnieść zarys obszaru uprawnionego do granic działek.

Dalej organ omówił wybrane zdjęcia, które miały ukazywać obszary uprawnione oraz nieuprawnione do wsparcia. W ocenie organu, umożliwiły one prawidłowe wytyczenie poszczególnych obszarów oraz ustalenie ich powierzchni. Zwrócił przy tym uwagę, że znajdujące się w aktach sprawy zdjęcia potwierdzają, że znaczna część działek, które zostały wskazane przez Skarżącego jako kwalifikujące się do wsparcia w ramach wariantu RŚK 5.6.1., jest zadrzewiona i zakrzewiona, pokryta liśćmi, złamanymi gałęziami, powalonymi drzewami. Teren ten należało zatem uznać za las, a nie torfowiska. Dalej zaś organ zwrócił wagę, że w ramach wariantu 5.6.1. Skarżący nie wykonał wycinki wskazanych drzew, zarośli, podrostów, jak również nie wykonał koszenia powierzchni, na której występują odroślą drzew i krzewów lub ich wycinki.

Zdjęcia te oraz wyniki kontroli miały też potwierdzić, że w przypadku działek [...], [...], [...], [...] (RŚK 5.4.) oraz [...] (RŚK 5.5.) Skarżący nie zebrał i nie usunął we właściwy sposób skoszonej biomasy. Wykonywał również w nieprawidłowej częstotliwości koszenie na działkach [...], [...], [...] (RŚK 5.4) oraz [...], [...] (RŚK 5.5.). Natomiast na działkach [...], [...], [...], [...] (RŚK 5.4) oraz [...], [...], [...] (RŚK 5.5.) nie pozostawiono wymaganej powierzchni niekoszonej, albo pozostawiono ją poniżej wymaganego progu. Z kontroli miało również wynikać, że Skarżący nie prowadził kompletnego rejestru działalności rolnośrodowiskowej w odniesieniu do działek rolnych [...], [...], [...], [...], [...] (RŚK 5.4), [...], [...], [...] (RŚK 5.5.).

Odnosząc się do poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu Dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził między innymi, że – wbrew temu co wywodzi Skarżący – na zgłoszonych działkach stwierdzono występowanie siedlisk przyrodniczych w ramach wariantu 5.6.1. Tyle tylko, że te siedliska, które otoczone były terenami zakrzewionymi i zadrzewionymi, czyli też zaniedbanymi trwałymi użytkami zielonymi, a ich powierzchnia była mniejsza niż 10 arów – nie mogły zostać uznane za siedliska uprawnione do uzyskania wsparcia. W tym zakresie organ przywołał art. 4 ust. 1 lit. e) oraz art. 4 ust. 1 lit. h) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013 r. (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608 ze zm.), w których zawarte zostały definicje trwałych użytków zielonych oraz art. 9 ust. 1-3 rozporządzenia 640/2014 oraz § 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 6 marca 2015 r. w sprawie elementów krajobrazu uznawanych za część kwalifikującą się obszaru działki rolnej oraz ich szerokości (Dz. U. z 2015 r., poz. 336).

Organ nie zgodził się również ze stwierdzeniem strony, że w zaskarżonej decyzji określono siedliska Magnocaricon jako chwasty. Wskazane przez stronę siedliska Magnocaricon są właściwe dla torfowisk, niemniej jednak działki na których miały się one znajdować zostały zadeklarowane jako wariant łąkowy 5.4., a nie 5.6.1. Natomiast obszary cieków wodnych oraz żeremi nie kwalifikują się jako teren uprawniony do płatności, a ponadto działka, na której miały się one znajdować nie zostały zgłoszone przez stronę jako torfowiska.

Jako bezzasadną organ ocenił także argumentację strony dotyczącą wybiórczego powoływania się na czynności kontrolne. Przeciwnie organ pierwszej instancji dysponował wynikami czterech kontroli terenowej, obszernym materiałem fotograficznym oraz wieloma szkicami. Zostały one poddane wyczerpującej ocenie, co znalazło odzwierciedlenie w motywach decyzji organu pierwszej instancji.

Nie można było również zarzucić, że kontrolujący nie przedstawili wystarczającego materiału zdjęciowego w zakresie działek zgłoszonych jako wariant 5.6.1., ponieważ teren ten był podmokły, a przede wszystkim gęsto porośnięty drzewami oraz krzakami – co utrudniało dostęp. Niemniej jednak kontrolujący wykonali znaczną ilość zdjęć, a formułując swoje wnioski wspierali się również zdjęciami lotniczymi. Nie było również powodów, aby wszystkie zdjęcia umieścić w treści samej decyzji, ponieważ prowadziłoby to zmniejszenia jej zrozumiałości.

Organ nie podzielił również zarzutu dotyczącego bezpodstawnego pominięcia części zdjęć przedstawionych przez Skarżącego, ponieważ nie były one opatrzone żadną datą, nie wskazano miejsca ich wykonania ani ich kierunku.

Zdaniem organu, wbrew temu co podnosiła strona skarżąca, nie było również podstaw, aby przyznać płatności do obszarów dotkniętych działaniem siły wyższej, czyli związanej z działalnością bobrów (żeremia) oraz występowaniem wiatrołomów. Wskazując na art. 4 ust. 2 rozporządzenie 640/2014 organ wyjaśnił, że beneficjent powinien był powiadomić o takich zdarzeniach w terminie piętnastu dni od daty, w której było to możliwe. Tymczasem pisma, w których strona powołuje się na te okoliczności zostały opatrzone datami 3 września 2018 r., 21 listopada 2020 r., 7 lipca 2020 r. oraz 26 października 2020 r. Ponadto w pismach tych nie sprecyzowano daty powstania szkód.

2.1. W skardze wywiedzionej od powyższej decyzji Skarżący podniósł zarzuty naruszenia:

- art. 2 Konstytucji RP zatwierdzonej w powszechnym referendum przez Suwerena w związku z postanowieniami

- art. 7, art. 7 a. § l., art. 8 § 1 k.p.a.;

- art. 10 § l k.p.a. pomimo wielu wystąpień, tak pisemnych jak i ustnych ograniczano zasadę czynnego udziału stronie- nie wyjaśniając faktycznej powierzchni i granic działek przez wiele lat ( urząd nie wszczął nigdy żadnych działań kontrolnych na miejscu z własnej inicjatywy), ale przez pół roku prowadził z naruszeniem miru domowego przesłuchania rolników nie informując o takim rodzaju postępowania wnioskodawcy;

- art. 75 § 1 i 2 k.p.a.;

- art. 78. § 1 k.p.a. ponieważ organ nie rozpatrzył wniosków dowodowych strony - zgłoszonych w pismach z dnia 25 maja 2020 r. i z 21 sierpnia 2020 r. i niepodanie podstawa ich nie rozpatrzenia, co miało wpływ na wydanie nieprawidłowej decyzji naruszającej prawo;

- art. 79 k.p.a. pomimo, że Skarżący przedstawiał stosowne dowody i składał pisma organ tego nie uwzględnił i nie wskazał w decyzji. Przez ponad pół roku od czerwca 2020 roku do stycznia 2021 organ prowadził z naruszeniem miru domowego gromadzenie dowodów poprzez nachodzenie rolników w domach i przesłuchiwanie świadków, nie informując o tym strony postępowania;

- art. 80 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji postanowień rozporządzenia RŚK w zakresie naruszenia postanowień § 22 ust. 5. Organ zaniechał bowiem przez pięć lat korekty aktualizacji map na wystąpienie rolnika zgłoszone w maju 2018 r. w zakresie naruszenia postanowień § 23 ust. 5 poprzez nie dochowanie przez Agencję terminu, nie tylko za lata 2017-2018 ale równie za lata 2019-2021;

- art. 81 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie strony i jej wypowiedzenia się co do dowodów z pisma z dnia 25 maja, 12 czerwca 2020 i 21 sierpnia 2020 r.;

- art. 107 § 3 k.p.a. ponieważ uzasadnienie decyzji dokonano w oparciu o nieadekwatny materiał zdjęciowy i wybrany w sposób nieobiektywny. Organ nie uwzględnił elementów krajobrazu foto 31-36, czym nie dochował postanowień ustawy dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r., poz.. 308).

2.2. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

2.3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując przy tym swoje dotychczasowe stanowisko.

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

3.1. Skarga okazała się niezasadna, dlatego została oddalona.

3.2. Biorąc pod uwagę treść kontrolowanej decyzji oraz skierowanej przeciwko niej skargi należy stwierdzić, że spór w sprawie dotyczy tego, czy Dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR prawidłowo określił Skarżącemu wysokość płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2018 r., jak również, czy prawidłowo nałożył na Skarżącego sankcje.

W świetle zarysowanego powyżej stanowiska organu można wytyczyć dwa obszary, w których miały pojawić się nieprawidłowości wykluczające możliwość przyznania płatności lub też je znaczenie ograniczające, jak również obligujące organ do nałożenia sankcji.

Pierwszy z nich dotyczył realizacji przez Skarżącego wymogów wynikających z załącznika nr 2 do rozporządzenia RŚK w odniesieniu do działek zgłoszonych jako półnaturalne łąki wilgotne (wariant RŚK 5.4.) oraz półnaturalne łąki świeże (wariant RŚK 5.5.). W tym zakresie organ stwierdził, że Skarżący nie prowadził kompletnego rejestru działalności rolnośrodowiskowej, w przypadku części działek nie pozostawił wymaganej powierzchni niekoszonej, albo pozostawił ją poniżej wymaganej powierzchni, koszenia przeprowadzane były w nieprawidłowej częstotliwości, a skoszona biomasa była nie zebrana lub nie usunięta we właściwy sposób.

W przypadku drugiego obszaru, zdaniem organ, znaczna część obszaru działek, które zostały zgłoszone przez stronę, jako torfowiska (wariant RŚK 5.6.1.), nie spełniała przewidzianych dla nich kryteriów. Były one w przeważającej mierze zadrzewione i zakrzewione, pokryte wiatrołomami, liśćmi oraz gałęziami. Tym samym strona nie spełniła warunków wynikających z załącznika nr 2 do rozporządzenia RŚK, pakiet 4, pkt 7 – takich jak: wycięcie wskazanych przez eksperta przyrodniczego zarośli i podrostów drzew, koszenia podrostów drzew i krzewów, zebrania skoszonej i wyciętej biomasy. Organ podkreślił przy tym – wskazując na art. 9 rozporządzenia 640/2014 – że ilość drzew na hektar powierzchni uprawnionej do wsparcia nie powinna być większa niż 100 sztuk, a szerokość skupisk drzew i krzewów nie powinna przekraczać 2 metrów. Tymczasem w przeważającej mierze zgłoszone działki nie spełniały tych wymogów – i w tym zakresie zostały one wyłączone ze wsparcia.

Okoliczności te miały wynikać przede wszystkim z kontroli przeprowadzonych w 2018 r. na działkach zgłoszonych przez Skarżącego, w toku których wykonano liczne zdjęcia, opisy oraz szkice sytuacyjnej, jak również zdjęć lotniczych oraz ortofotomap.

Kwestionując powyższe Skarżący podniósł wyłącznie zarzuty naruszenie przepisów postępowania, podkreślając w ich ramach, że postępowanie nie było prowadzone w sposób budzący zaufanie i w jego toku ograniczano mu możliwość czynnego udziału w czynnościach. Ponadto organy nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania dowodowego, a oceniając poszczególne okoliczności organy nie uwzględniły zgłaszanych przez stronę zastrzeżeń oraz pominęły przedstawione przez nią dowody.

3.3. W ocenie Sądu, organy nie naruszyły wskazanych w skardze przepisów.

Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że w świetle art. 4 ustawy PROW przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się o ile ustawa nie stanowi inaczej. Przy czym w postępowaniu dotyczącym płatności z tytułu zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego może zostać wyłączone nie tylko wprost, ale również poprzez wprowadzenie odmiennych reguł, którym należy przypisać pierwszeństwo.

Powyższe znajduje odzwierciedlenie w art. 27 PROW, który stanowi między innymi, że w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ:

" 1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne."

Ponadto zgodnie z art. 21 ust. 3 i art. 27 ust. 2 ustaw PROW strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Pamiętać należy, że postępowanie dotyczy pomocy finansowej udzielanej w związku z prowadzoną działalnością rolniczą. Nie dotyczy ono powstałego z mocy prawa obowiązku podatkowego, zatem podmiotem mającym przejawiać aktywność w tym postępowaniu, polegającą na wykazaniu spełnienia pozytywnych przesłanek do uzyskania pomocy, jak również wykazania braku wystąpienia negatywnych przesłanek skutkujących odmową udzielenia tej pomocy jest podmiot, który z takiej pomocy chce skorzystać. Oznacza to, że jego aktywność nie może sprowadzać się głównie do negowania dokonanych przez organ prowadzący postępowanie ustaleń.

Powyższe oznacza, że przepisy ustawy PROW w sposób istotny modyfikują obowiązki organu i pozycję stron postępowania administracyjnego w stosunku do reguł określonych w k.p.a.

Przepisy te stanowią wyjątek od tzw. zasady prawdy materialnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., a rozwijanej w dalszych przepisach m.in. art. 77 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku pomocy finansowej z tytułu wsparcia bezpośredniego obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym, chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają zaś obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tak jak tego wymaga art. 7 k.p.a.

Ograniczeniu uległa również realizacja zasad: informowania stron i innych uczestników postępowania (art. 9 k.p.a.) oraz czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). W przypadku pierwszej z zasad ograniczenie to polega na zobowiązaniu organu do udzielania stronom niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania - i to wyłącznie na żądanie stron, a nie z urzędu. Natomiast w przypadku drugiej z zasad organ został zobligowany do zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania jedynie w sytuacji, gdy strona wyraziła takie żądanie.

Takie rozłożenie ciężaru w postępowaniu dowodowym powoduje, że organ nie jest zobowiązany do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy, jak tego oczekuje Skarżący, ani też z własnej inicjatywy pouczania strony czy też jej informowania o przysługujących jej prawach. Obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada prawdy materialnej została bowiem w postępowaniu o przyznanie płatności zredukowana do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (por. wyrok NSA z 29 marca 2019 r. sygn. akt I GSK 1369/18).

3.4. Odnosząc powyższe wyjaśnienia do tej części decyzji oraz skargi, która dotyczy torfowisk, zdaniem Sądu, organy w sposób racjonalny wyjaśniły, że skoro złożone przez stronę zdjęcia nie były opatrzone datami ich wykonania oraz w sposób nieprecyzyjny określono miejsca, które miały one obrazować – nie mogły one potwierdzić stanowiska Skarżącego.

Zaznaczyć przy tym należy, że zasadniczo miały one dowodzić tego, że w obrębie obszarów zgłoszonych przez stronę jako torfowiska znajdowały się charakterystyczne dla nich siedliska roślinności (Magnocaricion). Tyle tylko, że organ nie wykluczył możliwości ich występowania, ale wskazał, że skoro otoczone były gęstymi krzewami oraz licznymi drzewami, nie mogły one zostać uznane za obszary uprawnione do wsparcia w ramach wariantu RŚK 5.6.1. Ilość drzew przekraczała bowiem dopuszczalną ilość (100 sztuk na 1 hektar), a ich obszar występowania – poza nielicznymi przypadkami – był szerszy niż dopuszczalne 2 metry. Ponadto z protokołów kontroli miało wynikać, że Skarżący dopiero rozpoczął pracę mające na celu usunięcie drzew i krzewów, czyli doprowadzenia zgłoszonego obszaru do stanu, który uprawniałby do otrzymania wsparcia do torfowisk. Zaznaczyć również należy, że stanowisko organu zostało poparte adekwatnym materiałem fotograficznym, który został szeroko omówiony w motywach kontrolowanej decyzji. S

W odniesieniu do torfowisk Skarżący przywołał również prywatną opinię sporządzoną przez pracownika Uniwersytetu Rolniczego z 10 maja 2021 r. Zdaniem strony, opinia ta miała dowodzić braku zrozumienia przez organ czym są torfowiska, zakresu wykonywanych na nich zabiegów oraz błędów w pomiarach wynikających z pominięcia obszarów pod koronami drzew. W tym względzie Sąd podziela ocenę tego pisma przedstawioną przez organ: jest ona nazbyt ogólnikowa, a sformułowane w niej zastrzeżenia dotyczące wykorzystywania ortofotomap do pomiarów nie przystają do sprawy. Jej ogólnikowość przejawia się przede wszystkim w tym, że składa się ona w znacznej mierze z trawestacji norm prawnych, połączonej ze zdawkowym komentarzem. Natomiast znajdujące się na jej końcu uwagi na temat przydatności ortofotomap do ustalania, czy dany obszar porośnięty jest określoną ilością drzew są o tyle chybione, że z motywów decyzji wynika, że zasadnicze znaczenie dla ustalenia tej okoliczności miały zdjęcia wykonane w toku kontroli.

Należy podkreślić, że działki zgłoszone przez Skarżącego w ramach wariantu 5.6.1. nie znajdowały się na obszarze Natura 2000 – a co za tym idzie powinny one stanowić trwałe użytki zielone, na których, zgodnie z § 11 ust. 4-7 rozporządzenia RŚK, ilość drzew nie powinna przekraczać 100 sztuk na 1 hektar, a szerokość terenów zadrzewionych nie powinna być większa niż 2 metry. Ponadto tereny te powinny być utrzymanych zgodnie z wymogami dotyczącymi trwałych użytków zielonych, co wymaga usunięcia drzew i krzewów, wykoszenia oraz zebrania biomasy. Stąd też twierdzenia strony o bezzasadnym wyłączeniu (błędnym pomiarze) terenów znajdujących się pod koronami drzew i w ich bliskim sąsiedztwie jest bezzasadne.

W tym kontekście, jako chybione należy również ocenić zastrzeżenia strony dotyczące wykluczenia z uprawnień do wsparcia części działek [...], [...] i [...]. Zdaniem Skarżącego rosły na niej jedynie 4 brzozy w wieku około 17 lat, a całość była porośnięta krzewami wierzby nie starszymi niż 8 lat. Tyle tylko, że tereny te zostały zgłoszone przez stronę, jako trwałe użytki rolne – a co za tym idzie również w odniesieniu do tych działek uaktywniają się wymogi wynikające z § 11 ust. 4-7 rozporządzenia RŚK. Równocześnie, jak trafnie zauważył organ, wskazane przez stronę roślinność jest właściwa dla zagajników o krótkiej rotacji, w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. e) rozporządzenia 1307/2013, podczas gdy według zgłoszenia obszar, na którym rosły miał być trwałym użytkiem zielonym.

Strona argumentuje ponadto, że kontrolujący nie mieli wystarczającej wiedzy, aby ocenić, czy na terenach torfowiska prowadzona była właściwa gospodarka, a ponadto dla osoby, która nie była wcześniej na torfowisku teren skoszony w lipcu, miesiąc później może wyglądać tak, jak gdyby nie przeprowadzono na nim żadnych zabiegów. Tyle tylko, że – ponownie należy to podkreślić – zasadniczą przyczyną, ze względu na którą organ uznał, iż zgłoszony przez stronę teren nie spełnia wymogów określonych dla torfowiska, było jego zadrzewienie i zakrzewienie. Tym samym, nawet jeżeli Skarżący wykonywał pewne zabiegi w lipcu 2018 r., a kontrola nastąpiła w następnym miesiącu, trudno jest racjonalnie wywodzić, że wskazanych przez organ drzew i krzewów wcześniej nie było. Przeciwnie, jak sam Skarżąc przyznaje, teren ten porośnięty był już od kilku lat.

Również w odniesieniu do działek zgłoszonych w ramach wariantów 5.4. i 5.5 ustalenia organu znajdują oparcie w obszernym materiale dowodowym (protokołach kontroli, zdjęciach terenu, zdjęciach lotniczych oraz ortofotomapach). W motywach decyzji organ wyraźnie i spójnie wyjaśnił, na czym polegały poszczególne nieprawidłowości oraz z jakich dowodów one wynikały. Omówił przy tym poszczególne zdjęcia, odnosząc je do konkretnych działek oraz pozostałych zdjęć, które nie zostały zamieszczone w treści samej decyzji. Tym samym, zdaniem Sądu, organ rozpatrzył materiał dowodowy w sposób wyczerpujący, zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy PROW. Zaznaczyć przy tym należy, że wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, w motywach kontrolowanej decyzji odniesiono się do przedstawionych przez Skarżącego zdjęć i poddano je ocenie, stosując równocześnie oznaczenia przyjęte przez stronę.

3.5. Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2022 r., poz. 329 ze zm.).