Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 446/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2014-08-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art.77 par.1, art.80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 29 ust.1 pkt 1 i ust.2
journal: Dz.U. 2012 poz 145
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak, sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Protokolant sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi P. Zarządu Dróg Wojewódzkich w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia poprzedniego stanu wód na gruncie 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Wójta Gminy Ł. z dnia [...] lutego 2014 roku numer [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącego P. Zarządu Dróg Wojewódzkich w B. kwotę 540,00 (słownie: pięćset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.-


UZASADNIENIE

U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne

i prawne.

Wnioskiem z dnia [...].06.2012 r. K. B. wystąpił do Wójta Gminy Ł. o wszczęcie postępowania w trybie art. 29 ustawy z dnia 18.07.2001 r. Prawo wodne (tekst jedn.: Dz. U z 2012 r. poz. 145) wraz z wnioskiem o zabezpieczenie. Wniósł o sprawdzenie, czy nasypanie i nawożenie ziemi na działkę położoną we wsi K., stanowiącą własność J. J., która graniczy z działką nr [...] stanowiącą jego własność, narusza stosunki wodne. W przypadku naruszenia wniósł o nakazanie przywrócenia stanu poprzedniego. Jednocześnie wniósł o zabezpieczenie niniejszego postępowania poprzez zakazanie właścicielce – J. J. nawożenia ziemi do czasu zakończenia niniejszego postępowania. Wyjaśnił, że na jego działce stoi dom oraz budynki gospodarcze. Z uwagi na sąsiedztwo z działką J. J. nawożenie ziemi na jej działkę powoduje zmianę stosunków wodnych oddziaływujących na działkę wnioskodawcy. Podał, że obok przepływa ciek wodny wpadający do rzeki Ł. i w przypadku dużych opadów deszczu nastąpi podtopienie jego działki. Zaznaczył, że brak zakazu wykonywania nasypów może spowodować niepowetowane szkody na jego działce poprzez zalanie budynku mieszkalnego i gospodarczego. Obowiązkiem wójta jest zasięgnięcie w tym celu wiedzy specjalistycznej.

Decyzją z dnia [...].10.2012 r. nr [...] Wójt Gminy Ł. odmówił nakazania J. J. przywrócenia stanu poprzedniego wód na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom na działce nr [...] - obręb K. W uzasadnieniu organ podniósł, że ze względu na brak możliwości prawnych w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w oparciu o przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie ma możliwości wydania zakazu nawożenia ziemi na działkę. Ponadto stwierdził, że realizowane roboty ziemne na działce nr [...] nie kwalifikują się do katalogu zakazów określonego w art. 29 ust. 1 ustawy Prawo wodne, gdyż podwyższanie terenu nie może powodować szkód na działce nr [...], a jedynie zmieniać w pewnym stopniu stan wód na gruncie. Zdaniem organu bezpośrednią przyczyną szkodliwego oddziaływania na działkę nr [...] jest naruszenie stanu wód na działce nr [...] (droga wojewódzka nr [...]), na wysokości działek nr [...] i [...], wskutek zlikwidowania skarpy i naturalnego obniżenia terenu, którym następował odpływ wody z posesji Pana B. kierunku przepustu pod drogą wojewódzką , zgodnie z naturalnym spadkiem. Organ opisał też zmiany w obrębie pasa drogowego w latach 2009-2012.

Ponadto Wójt Gminy Ł. podniósł, że z uwagi na fakt, iż Pani J. nie jest właścicielem tego gruntu (pomimo, że Pan B. wskazał ojca Pani J. jako sprawcę tego naruszenia) nie można zastosować w stosunku do niej postanowień art. 29 ust. 3 ww. ustawy. Zdaniem organu w celu rozwiązania zaistniałego problemu niezbędne jest przeprowadzenie odrębnego postępowania z udziałem P. Zarządu Dróg Wojewódzkich w B. jako zarządcy trwałego działki [...] stanowiącej drogę wojewódzką.

Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...].11.2012 r. nr [...] uchyliło w całości decyzję organu

I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium podniosło, że skoro uzasadnienie zaskarżonej decyzji opiera się na wykazaniu, że to wyłącznie zmiany w obrębie ukształtowania terenu części pasa drogowego wzdłuż działek [...], [...] i [...] spowodowały naruszenie stanu wód i podtapianie działki nr [...], to konieczne było prowadzenie postępowania z udziałem właściciela działki nr [...] (drogi wojewódzkiej nr [...]). Wskazano ponadto na rozważenie konieczności zasięgnięcia w sprawie dowodu

z opinii biegłego.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Wójt Gminy Ł. decyzją

z dnia [...].02.2014 r. nr [...] nakazał Województwu P. - właścicielowi działki nr [...] obręb K., stanowiącej pas drogi wojewódzkiej nr [...] ( ul. [...]) - w celu zapobiegającym szkodom na działce nr [...], które występują wskutek zablokowania odpływu wód powierzchniowych poprzez wykonanie nasypu ziemnego (podniesienie terenu) przez właściciela działki nr [...] - przywrócenie stanu poprzedniego wody na gruncie poprzez odtworzenie zasypanej skarpy pomiędzy chodnikiem a granicą działki nr [...] w taki sposób, ażeby umożliwić odpływ wód opadowych i roztopowych (powierzchniowych) napływających naturalnym ukształtowaniem terenu od ul. [...] (droga gminna), w pasie pomiędzy granicami działek nr: [...], [...] i [...], a chodnikiem drogi wojewódzkiej nr [...], oraz odmówił nakazania Pani J. J. przywrócenia stanu poprzedniego wód na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom na działce nr [...] - obręb K.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli U. i K. B. oraz P. Zarząd Dróg Wojewódzkich w B. U. i K. B. zaskarżyli decyzję w zakresie odmowy nakazania Pani J. J. przywrócenia stanu poprzedniego wód na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom na działce nr [...] - obręb K. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucili naruszenie przepisów art. 7 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu materiału dowodowego i braku jego obiektywnego rozważenia, co doprowadziło do wadliwych w sprawie ustaleń, skutkujących wydaniem ww. decyzji. Wnieśli o uchylenie decyzji w zaskarżonej części i nakazanie Pani J. J. przywrócenia stanu poprzedniego wód na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom na ww. działce.

Z kolei P. Zarząd Dróg Wojewódzkich w B. (zwany też dalej skarżącym) zarzucił decyzji naruszenie przepisów postępowania administracyjnego poprzez nienależyte i niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego poprzedniego

i obecnego oraz naruszenie przepisów ustawy Prawo wodne. Mając powyższe na względzie wniósł o uchylenie decyzji i wydanie nowej- bez nakazu Województwu P. przywrócenia stanu poprzedniego wody na gruncie poprzez odtworzenie zasypanej skarpy pomiędzy chodnikiem a granicą działki nr [...] oraz nakazującej Pani J. J. przywrócenie stanu poprzedniego wód na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom na działce nr [...] - obręb K.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołań, decyzją z dnia [...].03.2014 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności przywołał treść art. 29 ustawy Prawo wodne. Następnie wyjaśnił, że przepis art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne nie nakłada na organ prowadzący postępowanie obowiązku ustalenia wszelkich przyczyn danego stanu wody na gruncie zgłaszającego roszczenie,

ale nakazuje wyjaśnienie, czy powstałe szkody mogą być następstwem zmiany stanu wody na gruncie sąsiednim, co do którego zgłoszono roszczenie.

Kolegium stwierdziło, że organ I instancji uzupełnił postępowanie w żądanym zakresie. Postępowanie zostało przeprowadzone przy udziale w charakterze strony Województwa P. jako właściciela drogi, i skarżącego (PZDW) jako zarządcy trwałego, przy uwzględnieniu opinii wykonanej przez uprawnionego hydrologa. W ocenie organu odwoławczego rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zostało oparte na udowodnionych ustaleniach, że nastąpiła zmiana ukształtowania części pasa drogowego (działki nr [...]) przez zasypanie części zewnętrznej skarpy chodnika, i ta zmiana skutkuje oddziaływaniem na grunty sąsiednie w zakresie zmiany stosunków wodnych ze szkodliwym oddziaływaniem na działkę nr [...]. Kolegium wskazało, ze sposób oddziaływania na grunty został przedstawiony w sposób wyczerpujący w zaskarżonej decyzji Wójta Gminy Ł. stosownie do ustaleń hydrologa w sporządzonej opinii.

Organ odwoławczy podniósł, że hydrolog opisał stan wód na gruncie oraz kierunki przepływu wody przed dokonaniem zmian na działkach nr [...] i [...]. Hydrolog określił wpływ zmian ukształtowania terenu wokół działki nr [...] na zmianę stosunków wodnych (w tym działki nr [...] — podniesienie jej poziomu spowodowało zatrzymanie powierzchniowego odpływu wód w kierunku spływu

i skierowanie go w stronę działki nr [...], gdzie dalszy odpływ uniemożliwia nasyp chodnika na działce nr [...]). Nie miały one jednak znaczenia dla horyzontu wód podziemnych. Zmiany w ukształtowaniu powierzchni działki nr [...], co jest przedmiotem wniosku pierwotnego Państwa B., nie zmieniły natomiast naturalnych kierunków spływów powierzchniowych. Kolegium podkreśliło, że Pan K. B. wnosił jedynie "o sprawdzenie, czy nasypanie i nawożenie ziemi na działkę położoną we wsi K., stanowiącą własność J. J., która graniczy z działką nr [...] stanowiącą jego własność, narusza stosunki wodne". Do protokołu oględzin z dnia [...].06.2013 r., przeprowadzonego z udziałem wszystkich stron i uprawnionego hydrologa podał, że podwyższanie poziomu działki [...] i zasypanie rowu w pasie drogowym "spowoduje zablokowanie odpływu wody i woda będzie na mojej działce". Kolegium podniosło, że w sprawie zostało ustalone, iż roboty ziemne na działce nr [...] nie kwalifikują się do katalogi zakazów określonego w art. 29 ust. 1 ustawy Prawo wodne. W opinii hydrologa zostało szczegółowo opisane, że podwyższanie terenu tej działki może co prawda zmieniać w pewnym stopniu stan wód na gruncie, ale z pewnością nie może powodować szkód na działce nr [...]. Zakazy określone w art. 29 ustawy, na co zwrócił uwagę hydrolog, dotyczą zmian kierunki odpływu wody opadowej znajdującej się na własnym gruncie (także kierunku odpływu ze źródeł) ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Powyższe oznacza zaś, że nie ma zakazu odprowadzania wód

z własnego gruntu, bez szkody dla gruntów sąsiednich.

Ponadto organ odwoławczy podniósł, że ustalenia co do działań na działce

nr [...], które spowodowały zmiany stanu wody na przedmiotowym terenie są wiążące, gdyż zostały przeprowadzone z zapewnieniem udziału w postępowaniu właściciela drogi i jej zarządcy. Pełnomocnik skarżącego podał do ww. protokołu oględzin, że według wcześniejszych map była skarpa od chodnika do ogrodzeń (dotyczy to działek zabudowanych - dopisek Kolegium), której wysokości nie można obecnie określić, ponieważ "obecnie nie istnieje lub jest w zaniku", zaś Zarząd Dróg nie prowadził przy tych działkach prac ziemnych - poza modernizacją drogi i zjazdów

w roku 2001. Istnienie skarpy przy działce [...] potwierdza zaś Pan J. J. (zapis w ww. protokole). Powyższe, w ocenie organu odwoławczego, uzasadnia nałożenie zaskarżoną decyzją Wójta Gminy Ł. na właściciela drogi - Województwo P., obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego wody na gruncie.

Organ odwoławczy zaznaczył również, że dla potrzeb tego postępowania nie jest istotne, kto dokonał zmian na gruncie powodujących zmianę w stanie wód, natomiast stwierdzenie zaistnienia (dokonania) takich zmian na czyimś gruncie uprawnia organ do nałożenia obowiązku ich usunięcia przez właściciela, bez względu przez kogo zostały dokonane.

Na marginesie Kolegium zaznaczyło, że w obecnym stanie prawnym właściciele gruntów mogą, w drodze pisemnej ugody, ustalić zmiany stanu wody na gruntach, jeżeli zmiany te nie wpłyną szkodliwie na inne nieruchomości lub na gospodarkę wodną. Ugoda nie może dotyczyć wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi, a realizacja postanowień ugody jest możliwa po zatwierdzeniu, w drodze decyzji, przez wójta. Z wnioskiem o zatwierdzenie ugody występują umawiający się właściciele gruntów (art. 30 ustawy Prawo wodne). Możliwe jest zatem odwrócenie naturalnego spływu wody za zgodą zainteresowanych sąsiadów, jeżeli te zmiany nie wpłyną szkodliwie na inne nieruchomości.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem P. Zarząd Dróg Wojewódzkich w B. złożył skargę do tutejszego Sądu, wnosząc jednocześnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., 77 §1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie przez organ okoliczności wynikającej ze zgromadzonych w sprawie dowodów, iż bezpośrednią przyczyną zmiany stosunków wodnych w obszarze między ul. [...], a ciekiem płynącym za działką o numerze [...] jest nawiezienie i rozplantowanie gruntu oraz podwyższenie poziomu terenu działki nr [...], co zakłóciło naturalny kierunek spływu wód opadowych w kierunku cieku.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że P. Zarząd Dróg Wojewódzkich

w B. został utworzony 1 stycznia 1999 r. i przejął w zarządzanie sieć dróg wojewódzkich na terenie województwa p., w tym drogę nr [...] na odcinku od granicy miasta Ł. do granicy województwa. Odcinek drogi nr [...] na wysokości działek nr [...], [...], [...] i [...] w K. w dniu przekazania drogi znajdował się stanie takim samym jak w dniu dzisiejszym. Remont wykonany

w roku 2001 polegał na naprawie nawierzchni, oczyszczeniu przepustów pod zjazdami oraz pogłębianiu i oczyszczaniu rowów i nie spowodował zmiany jakichkolwiek parametrów drogi ani zmiany stosunków wodnych. Odwodnienie pasa drogowego rozwiązano metodą powierzchniowego spływu wód opadowych do rowów przydrożnych- bez ingerencji w istniejący system odwodnienia. Jedynymi zmianami dokonanymi na rozpatrywanym obszarze było podwyższenie poziomu działek przez ich właścicieli poprzez nawożenie gruntu. Skarżący podniósł, że nie zgadza się ze stwierdzeniem zawartym w decyzji Wójta Gminy Ł. że "nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie na działce nr [...] jednak bez szkodliwego oddziaływania na działkę nr [...]". Zdaniem strony skarżącej nawiezienie i rozplantowanie gruntu oraz podwyższenie poziomu terenu zakłóciło naturalny kierunek spływu wód opadowych

w kierunku naturalnego cieku usytuowanego przy działce nr [...]. Opisana sytuacja dowodzi, że do braku prawidłowego odwodnienia obszaru przyczyniły się zmiany sposobu zagospodarowania przyległych do drogi wojewódzkich działek. Skarżący podniósł, że naturalne ukształtowanie terenu świadczy o tym, iż spływ wody

z ul. [...] oraz działek [...], [...], [...] i [...] odbywał się

w kierunku rowu usytuowanego po stronie południowej tych działek, natomiast podwyższenie poziomu działki nr [...] utworzyło barierę, która uniemożliwia dotychczasowe, prawidłowe i naturalne odwodnienie działek przyległych do drogi. Zatem, w ocenie skarżącego, działania PZDW w żaden sposób nie wpłynęły na zmianę stosunków wodnych, które przyczyniły się do zalewania nieruchomości na działce nr [...] przyległej do pasa drogowego.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zawartą w kwestionowanej decyzji.

Podczas rozprawy w dniu [...].08.2014 r. pełnomocnik po okazaniu mapy, oświadczył do protokołu, że skarpa wzdłuż działki Pana J. powstała podczas budowy chodnika (około 30 lat temu) i kończyła się na działce Państwa J. (wcześniej te działki należały do Pana B.). Wskutek nawiezienia ziemi przez Państwa J. doszło do różnicy terenu pomiędzy ich działką, a B. około 70 cm. Poprzednio naturalny spływ wody następował wzdłuż skarpy chodnika aż do działki [...]. Obecnie wskutek nawiezienia ziemi u Państwa J. woda zatrzymuje się u B., a dodatkowo napływa z ulicy [...]j (własność Gminy) i również zalega na działce Pana B. Zdaniem pełnomocników opinia hydrologa powinna być połączona z opinią geodety, który wskazałby archiwalne granice działek. Według informacji Pana B. w 2004 roku powstał przepust.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, gdyż organy nie wyjaśniły wszystkich okoliczności faktycznych, mających istotny wpływ na wynik sprawy, naruszając przepisy art., 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a.

Prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego wymaga,

w pierwszej kolejności, ustalenia stanu faktycznego nie budzącego wątpliwości. Oprócz zarzutów skargi, Sąd z urzędu dostrzegł nieprawidłowości w zaskarżonej decyzji, korzystając z uprawnienia zawartego w art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej p.p.s.a.

Art. 29 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 sierpnia 2001 r. Prawo wodne

(Dz. U. z 2012 r., poz. 145) zakazuje właścicielowi gruntu dokonywania zmiany stanu wody na gruncie, zwłaszcza kierunku odpływu wody opadowej, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

Art. 29 ust. 2 cyt. ustawy obciąża obowiązkiem usunięcia przeszkód lub zmian w odpływie wody właściciela gruntu, choćby działanie było zawinione przez osobę trzecią, przez przypadek, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

W sprawie niniejszej, obowiązkiem przywrócenia stanu poprzedniego wód na gruncie (w celu zapobiegnięcia szkodom na działce nr [...]) obciążono właściciela działki nr [...] (pas drogowy ulicy [...]).

Zaskarżona decyzja została wydana, głównie w oparciu o opinię biegłego hydrologa.

Poza sporem pozostaje okoliczność, że działka K. B. o nr [...] jest położona w K. u zbiegu ulic: [...] i [...] (działka nr [...]), od południa granicy z działką o nr [...] K. J. i T. J., a od wschodu z działką nr [...] J. J. Naturalny spływ wód powierzchniowych odbywał się, poczynając od ulicy [...]j, poprzez działki o nr nr [...], [...], [...], [...] w stronę naturalnego cieku wodnego na działce nr [...].

Zdaniem K. B. z momentem podwyższenia terenu działki nr [...] poprzez nawiezienie ziemi, woda powierzchniowa zaczęła zalegać na jego działce o nr [...].

Według opinii biegłego zostało to spowodowane bezpośrednio zmianą stosunków wodnych na działce nr [...], gdyż właściciel działki nr [...] zlikwidował skarpę przy chodniku w pasie drogowym działki nr [...] (ul. [...]) i powstał łagodny spadek w kierunku działki K. B.

Stąd też organy przyjęły, ze odpowiedzialność za zmianę stosunków wodnych, ze szkodą dla działki nr [...], ponosi Województwo P. tj. P. Zarząd Dróg Wojewódzkich, w którego zarządzie pozostaje droga Ł. (dz. nr [...]) pomimo, iż Zarząd nie dokonał żadnych czynności na gruncie. Organy, powtarzając wnioski biegłego hydrologa, stwierdziły, że zmiany stanu wody na gruncie działki

nr [...] nie miały szkodliwego oddziaływania na działkę nr [...].

W ocenie Sądu, organy bezkrytycznie przyjęły wnioski z opinii biegłego nie zauważając kilku sprzeczności w tej opinii (i kolejnych wyjaśnień biegłego hydrologa będących odpowiedzią na wątpliwości K. B.). Biegły stwierdza, bowiem, że przyczyna zalewania działki nr [...] jest brak infrastruktury (odwodnienia) ulicy [...]j tj. działki nr [...] będącej drogą gminną. Podnosi też, że przyczyny można również upatrywać w zagospodarowaniu działki nr [...] oraz wysokiego fundamentu odgradzającego tą działkę od działki K. B. Należy zaznaczyć, ze działka nr [...] stanowi własność K. J.

i T. J., którzy nie byli stronami w sprawie.

Zatem, przyczyn podtopienia działki K. B. może być kilka. organy nie wyjaśniły, od jakiego czasu występuje problem podtapiania i z jakim wydarzeniem należy to skorelować.

Nadto, z mapy dołączonej do opinii biegłego (zał. 1) wynikają rzędne terenu,

z których można odczytać kierunek naturalnego spływu wody z działki nr [...]

w kierunku działki nr [...] tj. rzędna [...] do [...], [...], a więc z terenu wyższego na poziom niższy (oznaczone kolorem czerwonym a więc po nawiezieniu ziemi na działkę J. J.) Organ nie przeanalizował dokładnie załącznika nr 1 (mapy), co winien uczynić z udziałem biegłego przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Organ winien również przeprowadzić kolejne oględziny w celu ustalenia granicy pomiędzy pasem drogowym działki nr [...] a działką nr [...] w celu ustalenia, czy zasypana część zewnętrzna skarpy chodnika znajdowała się w pasie drogowym czy też na działce J. J. (na co słusznie zwrócił uwagę pełnomocnik skarżącego). Od tego ustalenia będzie zależało, zważywszy treść art. 29 ust 2 prawa wodnego, na którym podmiocie spoczywa obowiązek usunięcia przeszkód w odpływie wody. Organ rozważy także potrzebą wezwania, w charakterze strony, właścicieli działki nr [...].

Zaznaczyć należy, iż ponowne przeprowadzenie postępowania z udziałem biegłego hydrologa (dotychczas biorącego udział w sprawie bądź powołanie innego) jest niezbędne z uwagi na skomplikowany charakter sprawy i potrzebę dysponowania wiedzą fachową w zakresie stosunków wodnych. Treść opinii biegłego podlegać będzie ocenie organu tak, jak każdy dowód w sprawie. Organ wydając decyzję, winien mieć na względzie przesłanki wynikające z art. 29 ust. 1 prawa wodnego. Należy pamiętać, iż zmiany stanu wodnego dokonane przez właściciela na jego gruncie, ze szkodą dla sąsiada, nie dotyczą jedynie zmiany kierunku odpływu wód powierzchniowych. Może to być zatrzymanie odpływu wód wskutek nawiezienia ziemi w celu podwyższenia terenu, wykonanie robót budowlanych polegających na wzniesieniu murowanego ogrodzenia itp.

Stan faktyczny dokonania określonej zmiany na gruncie nie jest wystarczający do zastosowania art. 29 ust. 3 prawa wodnego. Konieczne jest ustalenie, że doszło do zmiany stanu wody na gruncie, a w następstwie tej zmiany właściciel działki sąsiedniej poniósł czy też ponosi określone szkody.

Mając na względzie powyższe okoliczności, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) oraz art. 152 i art. 200 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.