Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 188/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8 ust.3 i 4; art. 6 pkt 16; art. 104 ust.4
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.
article: art. 9; art. 7;art. 77 par.1; art. 80
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c;
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja Sędziowie Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca) Protokolant Referent Jacek Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 maja 2019 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ustalenia świadczeń nienależnie pobranych i ich zwrotu uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]. Prezydent Miasta L. ustalił A. K. wysokość nienależnie pobranego świadczenia w postaci zasiłku okresowego za okres od dnia 1 marca 2014 r. do 31 sierpnia 2014 r. w łącznej wysokości [...] zł oraz wskazał terminu zwrotu świadczenia. Organ wyjaśnił, że na podstawie złożonych przez stronę dokumentacji ustalono dochód jego rodziny i decyzją z dnia [...]. przyznano zasiłek okresowy na okres od 1 marca 2014r. do 31 maja 2014r. w kwocie [...]zł miesięcznie, a następnie decyzją z dni [...]. kolejny zasiłek okresowy w miesiącu sierpniu 2014r. w wysokości [...] zł. Każda z decyzji zawierała pouczenie o obowiązku niezwłocznego informowania organu o każdej zmianie sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, stanowiącej podstawę do przyznania świadczenia. W toku podjętych czynności okazało się jednak, że oprócz udokumentowanych i ujawnionych dochodów, od 1 sierpnia 2012 r. M. K., żona wnioskodawcy, jako przedstawiciel ustawowy małoletnich dzieci P. K., W. K. i W. K. pobiera świadczenie z funduszu alimentacyjnej w łącznej kwocie [...]zł miesięcznie przyznane decyzją z dnia [...] r. Zarówno A. K. jak i jego żona podczas przeprowadzonego w dniach 5 marca 2014 r. oraz 12 sierpnia 2014 r. rodzinnego wywiadu środowiskowego nie poinformowali organu o uzyskiwanych dochodach z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Fakt ten pominięty został również w składanych przez M. K. w dniu 5 marca 2014 r. i 12 sierpnia 2014 r. oświadczeniach (k. 159, k. 186). W tej sytuacji organ uznał wypłacone świadczenia za nienależnie pobrane. Za takie stosownie do art. 6 pkt 16 ustawy o pomocy społecznej rozumie się bowiem świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej. Po zweryfikowaniu dochodu rodziny organ ponownie wyliczył wysokość należnego zasiłku okresowego, wskazując, że po uwzględnieniu dochodu z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego dochód w miesiącu lutym 2014 r. wyniósł [...] zł (świadczenia rodzinne - [...] zł + dochód z tytułu działalności gospodarczej - [...] zł + świadczenia z funduszu alimentacyjnego [...] zł), przekraczając kryterium dochodowe dla rodziny wynoszące [...] zł. Pobrany w miesiącu marcu 2014 r. zasiłek okresowy w kwocie [...]zł organ uznał za świadczenie nienależnie pobrane. Biorąc zaś pod uwagę zawieszenie od 19 marca 2014 r. działalności gospodarczej prowadzonej przez M. K. dochód rodziny w marcu 2014 r. i kwietniu 2014 r. wyniósł [...] zł (świadczenia rodzinne [...] zł + świadczenia z funduszu alimentacyjnego [...] zł). W związku z tym wysokość zasiłku okresowego przyznanego w ww. miesiącach winna wynosić [...] zł, a nie [...] zł, jak uprzednio ustalił organ ([...] zł - [...] zł x 50 %). Także w tym przypadku różnicę pomiędzy wypłaconą wysokością zasiłku okresowego, a obecnie ustaloną organ uznał za świadczenie nienależnie pobrane w kwocie [...]zł ([...] zł - [...] zł x 2). Zweryfikowany dochód rodziny w oparciu o który przyznano zasiłek okresowy od dnia 1 sierpnia 2014 r. do 31 sierpnia 2014 r. po uwzględnieniu kwoty [...]zł świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wyniósł [...] zł (zasiłki rodzinne wraz z dodatkiem z tytułu wielodzietności [...] zł + [...] zasiłek pielęgnacyjny + [...] zł świadczenie z funduszu alimentacyjnego). Ustalona wysokość zasiłku okresowego winna wynosić [...] zł, a nie [...] zł. Także tutaj różnicę wynikającą z wypłaconej, a obecnie ustalonej wysokości zasiłku okresowego w wysokości [...] zł ([...],00 zł - [...]) uznano za świadczenie nienależnie pobrane w miesiącu sierpniu 2014 r. Łącznie za nienależnie pobrane świadczenie w okresie od marca 2014 r. do 31 maja 2014 r., a następnie w sierpniu 2014r. uznano kwotę [...]zł. Organ wyjaśnił ponadto, że w sprawie nie znajduje zastosowania 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej według którego w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. Na podstawie przeprowadzonej w dniu 16 października 2018 r. aktualizacji wywiadu środowiskowego ustalono, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, dorosłym synem który kontynuuje naukę na studiach oraz dwójką młodszych dzieci. Legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Nie podejmuje zatrudnienia wskazując, iż pozostaje na utrzymaniu żony, która od czasu zawieszenia w kwietniu 2016 r. działalności gospodarczej, pomimo, iż jest osobą w wieku aktywności zawodowej ( ma 45 lat ) nie podejmuje zatrudnienia, przy czym nie jest zarejestrowana w Miejskim Urzędzie Pracy w L. jako bezrobotna. Nie przedstawiła także dokumentacji świadczącej o przeciwskazaniach do podjęcia zatrudnienia ze względów zdrowotnych, a więc ma możliwość wykonywania pracy zarobkowej. Możliwość podejmowania pracy zarobkowej ma również najstarszy syn. Organ zaznaczył, że każda rodzina ma swój indywidualny swoisty dla siebie styl, sposób życia wewnątrzrodzinnego, sposób wyrażania uczuć, wyobrażeń, okazywanie sobie wzajemnego zrozumienia i zaangażowanie w sprawy jej członków. Jest więc rzeczą naturalną, aby członkowie rodziny wzajemnie się wspierali w celu przezwyciężenia trudności życiowych.

Po rozpoznaniu odwołania A. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzję organu I instancji utrzymało w mocy. Także organ odwoławczy uznał, że wnosząc w dniu [...] marca 2014 r. oraz w dniu [...] sierpnia 2014 r. o ustalenie prawa do zasiłku okresowego wnioskodawca nie poinformował pracownika socjalnego o rzeczywistej sytuacji finansowej rodziny, zatajając fakt osiągania dochodu z tytułu świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W konsekwencji zasadnie zakwalifikowano świadczenia wypłacone w okresie od 1 marca 2014 r. do 31 maja 2014 r. oraz od 1 do 31 sierpnia 2014 r. jako nienależnie pobrane w rozumieniu w art. 6 pkt 16 ustawy o pomocy społecznej. Kolegium podzieliło także stanowisko co do zastosowania art. 104 ust. 4 ustawy, wskazując, że nie zachodzi "przypadek szczególnie uzasadniony", uzasadniający odstąpienie lub zastosowanie inne formy ulgi przy dochodzeniu zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Organ zaznaczył, że rodzina utrzymuje się ze świadczeń finansowanych z budżetu państwa. Uzyskuje dochód w wysokości [...] zł. Źródło dochodu rodziny stanowią świadczenia z funduszu alimentacyjnego w łącznej wysokości [...] zł oraz świadczenia rodzinne przyznane na dzieci. Ponadto otrzymuje dofinansowanie do czynszu oraz energii. Dodatkowym wsparciem dla rodziny, nie wliczanym do dochodu stosownie do art. 8 ust. 4 pkt 7 ustawy o pomocy społecznej są świadczenia wychowawcze wypłacane na dzieci w wysokości [...] zł miesięcznie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. K. zarzucił decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego naruszenie art.7 kpa art. 77 i 80 kpa w zw. z art. 7 kpa, art. 8 kpa i 9 kpa oraz przepisów ustawy z dnia o pomocy społecznej. Jego zdaniem organ wydał decyzję bez należytego rozpatrzenia całości zebranego materiału dowodowego. Nie uwzględniono składanych w sprawie oświadczeń, według których wskazywał wraz z małżonką, że nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, a także oświadczenia żony, która informowała o zawieszeniu działalności gospodarczej z powodu sprawowania nad nim opieki. Zdaniem skarżącego pozbawiono go czynnego udziału w sprawie informując wprawdzie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, ale ich nie udostępniając. Skarżący przekonywał również, że wydanie decyzji powinno zostać poprzedzone wywiadem środowiskowym, w tym przypadku zrobiono to zaocznie nie uwzględniając stanu faktycznego, a materiał dowodowy w sprawie gromadzono wybiórczo ( zsumowano wszystkie rodzaje zasiłków) z pominięciem oświadczeń i innych istotnych dla sprawy dowodów. Zwrócił także uwagę, że organ uprzednio rozpoznając sprawą był informowany o Funduszu Alimentacyjnym, a dodatkowo w tym zakresie od początku posiadał wiedzę z urzędu, gdyż jest to ta sama instytucja. W mniemaniu skarżącego organ nie zastosował się także do art. 104 ust 4 ustawy o pomocy społecznej. Podał, że jest całkowicie niezdolny do pracy i wymaga stlej opieki innych osób, o czym organ wiedział, dysponując jego dokumentacja medyczną. Jego żona zawiesiła działalność gospodarczą, nie pobiera żadnych świadczeń z tytułu sprawowanej nad nim opieki, nie żyją także jego rodzice. Stwierdził, że żona jest po wypadku w którym doznała urazu głowy i czeka ją długa rehabilitacja. Obecnie rodzina utrzymuje się ze świadczeń Funduszu Alimentacyjnego w wysokości [...] zł, świadczeń wychowawczych w kwocie [...]zł i zasiłków rodzinnych w wysokości [...] zł. Pozbawiony został zasiłku stałego, natomiast syn żony jeszcze studiuje. Zwrócił uwagę, że jego zadłużenie czynszowe sięga ok. [...] zł i nadal nie może otrzymać wsparcia na jego pokrycie. W mniemaniu skarżącego organ powinien pouczyć go o możliwości złożenia wniosku w trybie wspomnianego przepisu, zaś jego brak świadczy o naruszeniu zasady informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków. W jego ocenie nie uwzględniono także przedawnienia świadczeń z pomocy społecznej, co ma miejsce po upływie 10 lat ( po nowelizacji przepisu z 2018r. - 6 lat ) od ich uzyskania za wyjątkiem świadczeń o charakterze okresowym, przedawniających się po 3 latach. Oznacza to, że wystawiając tytuł wykonawczy nie powinno się obejmować okresów, które zakończyły się przed trzema laty.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W sprawie nie podlega dyskusji, co potwierdza również treść skargi, że podczas przeprowadzanych w dniu 5 marca 2014r oraz 12 sierpnia 2014r. skarżący nie poinformował o uzyskiwaniu przez rodzinę dochodu w postaci świadczeń alimentacyjnych na rzecz trojga dzieci P. K., W. K. i W. K. w łącznej kwocie [...]zł miesięcznie, przyznanych decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia 13 września 2012 r. W konsekwencji organ przyznając pomoc finansową nie dysponował wszystkimi danymi pozwalających na ustalenie rzeczywistego dochodu rodziny, od którego w świetle art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej ( Dz.U z 2018r. poz. 1508 ) uzależniona była także wysokość świadczenia w postaci zasiłku okresowego. Skutkiem ujawnienia tej informacji było ponowne przeliczenie dochodu rodziny i prawidłowe wskazanie kwot samego zasiłku. Nie budzi przy tym wątpliwości, że kwoty uzyskiwanych alimentów należało wliczyć do dochodu. Przepis art. 8 ust. 3 ustawy nakazuje uwzględnić wszystkie dochody strony z wyjątkiem świadczeń enumeratywnie wskazanych w przepisie art. 8 ust. 4, wśród których nie zostały wymienione uzyskiwane alimenty. W orzecznictwie podkreśla się, że składniki wymienione w tym przepisie są wymienione enumeratywnie i nie ma możliwości jego rozszerzającej interpretacji (wyrok z dnia 1572/15 i 687/12 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ). Słusznie w tej sytuacji organ uznał, że wypłacone świadczenie w części przekraczającej kwotę wyliczoną ponownie, stanowi świadczenie nienależnie pobrane w rozumieniu art. 6 pkt. 16 ustawy, przez które należy rozumieć świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej. Bez żadnego znaczenia dla tej oceny pozostaje podnoszona przesz skarżącego okoliczność posiadania przez organ wiedzy o przyznanym świadczeniu alimentacyjnym, skoro wcześniej o nim orzekał. Definicja świadczenia nienależnie pobranego w żaden sposób nie odnosi się do jakiejkolwiek wiedzy organu, jednoznacznie ograniczając jej zakres do informacji przedstawianych przez wnioskodawcę. Organ nie ma obowiązku poszukiwania informacji dotyczących ustalenia dochodów stanowiących podstawę do przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Żaden przepis ustawy nie wskazuje na możliwość zwolnienia wnioskodawcy z obowiązku wskazania wszystkich dochodów z tego tylko powodu, że inne świadczenie pieniężne jest już wypłacane przez ten sam organ. Niezrozumiały jest także zarzut skupiający się na wytknięciu organom zaniechania przeprowadzenia wywiadu środowiskowego przed wydaniem decyzji o ustaleniu wysokości świadczenia nienależnie pobranego i jego zwrocie. Żaden przepis ustawy o pomocy społecznej nie przewiduje takiego obowiązku, co jest oczywiste, skoro dla uznania świadczenia za nienależnie pobrane nie ma znaczenia sytuacja zdrowotna, materialna czy bytowa podmiotu, któremu zostały pobrane, a ustaleniu tych okoliczności służy właśnie wywiad środowiskowy, o którym mowa w art. 106 ust. 4 ustawy, według którego określa się zarówno rodzaj pomocy jak i jej wysokość. Z pewnością natomiast przeprowadzenie wywiadu ma znaczenie w kontekście art. 104 ust. 4 ustawy, który organ ma obowiązek rozważyć w razie orzekania o zwrocie nienależnego świadczenia (wyroki NSA z dnia 15 stycznia 2008 r. (I OSK 517/07, 19 listopada 2008 r. I OSK 1894/07 opubl. w CBOSA ). Zgodnie z tym przepisem w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu wskazanych należności, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. Jest jasne, że zastosowanie któregokolwiek z tych rozwiązań musi być poprzedzone ustaleniem sytuacji w której znajduje się rodzina lub osoba, która zobowiązana jest do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, co może nastąpić na podstawie wywiadu. W istocie w dniu 16 października 2018r. organ przeprowadził aktualizację wywiadu, a udzielone wówczas informacje zostały wykorzystane przy rozstrzyganiu sprawy. Rację ma przy tym skarżący wskazując, że organ nie zawiadomił go o treści wspomnianego przepisu, czym miałby uniemożliwić złożenie stosownego wniosku. Z treści powołanego przepisu wynika, że organ nie mógł działać z urzędu, a dla jego zastosowania niezbędny jest wniosek zainteresowanego lub pracownika socjalnego. Organ nie wskazał, aby taki wniosek został złożony przez pracownika socjalnego, zobowiązany był zatem zawiadomić skarżącego o takiej możliwości.

Bez wątpienia decyzja podejmowana na podstawie art. 104 ust. 4 ustawy jest decyzją uznaniową. W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że kontrola sądowa w przypadku rozstrzygnięć organów w ramach uznania ogranicza się do zbadanie, czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Jeżeli zaś stanowisko organu ma oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym, jest przekonująco i logicznie uzasadnione, nie można mu zarzucić cech dowolności. W sytuacji, w której organy wyjaśnią wszelkie okoliczności sprawy istotne dla jej rozstrzygnięcia z zachowaniem wymogów ustawowych i w sposób przekonywujący uargumentują swoją decyzję wydaną w ramach przysługującego im uznania, to sąd administracyjny nie ma podstaw do zakwestionowania takiej decyzji i oceny jej słuszności (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1156/10 i z dnia 11 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 3119/12 opubl. w CBOSA). Skarżący trafnie jednak wskazuje, że organy nie dość starannie rozważyły wszystkie okoliczności. Chodzi zwłaszcza o stan jego zdrowia i możliwości zarobkowania. Z uzasadnienia wynika, że leczy się psychiatrycznie, został zaliczony do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Według jednak znajdującego się w aktach sprawy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Miejskiego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności w L. z [...]. został zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności z całkowitą niezdolnością do pracy. Z orzeczenia wynika także konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z tego tytułu pobiera zasiłek stały. Organ nie wskazał z jakiej daty pochodzi orzeczenie kwalifikujące skarżącego do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Z treści wywiadu sporządzonego 16 października 2018r. sądzić należy, że toczy się postępowanie w sprawie "utrzymania w mocy decyzji Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności". Organ nie wyjaśnił o jakie postępowanie chodzi i jakiego orzeczenia dotyczy. Jako załącznik do pisma z dnia 29 kwietnia 2019r. skarżący przedstawił natomiast Orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...]. w którym wskazano jego całkowitą niezdolność do pracy do 31 października 2016r. oraz orzeczenie z dnia 23 maja 2018r. z którego wynika całkowita niezdolność do pracy do dnia 31 maja 2021r. Może mieć to wpływ na ocenę sytuacji skarżącego pod kątem omawianego art. 104 ust.4. Jest to o tyle istotne, że decyzjami z [...]., a więc jeszcze prze rozpoznaniem odwołania przez Kolegium, właśnie z uwagi na trudną sytuację życiową skarżącego Prezydent Miasta L. z powołaniem się na ten przepis na wniosek pracownika socjalnego odstąpił od żądania zwrotu nienależnie pobranego zasiłku stałego za okres od 1 stycznia 2019r. do 31 stycznia 2019r., zasiłku celowego i pomocy rzeczowej. W decyzjach wskazano na informacje zawarte w wywiadzie środowiskowym sporządzonym, jak wynika z decyzji dotyczącej zasiłku stałego, [...]. Organ ustalił, że mimo uzyskiwanego przez rodzinę dochodu w kwocie [...]zł miesięcznie odstąpienie od zadania zwrotu nienależnie pobrano świadczenia uzasadnione jest jego ciężką i długotrwałą niepełnosprawnością. W jego ocenie żądanie zwrotu świadczenia w kwocie [...]zł jest dla skarżącego nadmiernym obciążeniem finansowym. Jak już wskazano decyzja w sprawie odstąpienia od żądania zwrotu, umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczenia terminu płatności albo rozłożenia na raty ma charakter uznaniowy, jednak poważne zastrzeżenia musi budzić ocena, według której tak mała kwota stanowi dla skarżącego nadmierne obciążenie finansowe, podczas, gdy zwrot kwoty [...]zł takim obciążeniem już nie jest. Tym bardziej, że w decyzji z [...]. wskazano na dochody o których nie wspomniano w zaskarżonej decyzji takich jak zasiłek energetyczny, dodatek mieszkaniowy i stypendium socjalne P. K. w wysokości [...] zł przyznane decyzją z dnia [...]. Organ powinien także uwzględnić stan zdrowia żony skarżącego. Z uzasadnienia wynika, że jest zdrowa, w wieku produkcyjnym i może podjąć zatrudnienie. Jednak już w oświadczeniu z 11 grudnia 2018r. stwierdziła, że z uwagi na złamaną rękę i uraz głowy nie jest w stanie podjąć pracy. W notatce sporządzonej 18 grudnia 2018r. przez pracownika organu zapisano, że podczas rozmowy telefonicznej skarżąca poinformowała o wypadku jaki miał miejsce 7 grudnia 2018r. w którym doznała urazu kończyny górnej. W toku postępowania administracyjnego rzeczywiście nie przedstawiono żadnej dokumentacji medycznej, która potwierdzałaby powyższą okoliczność, a tym bardziej ze wymagana byłaby dłuższa rehabilitacja, jak twierdzi skarżąca. Dopiero przy piśmie z dnia 29 kwietnia 2019r. złożono dwie karty informacyjne Szpitalnego [...]. potwierdzające pobyt skarżącej. Wynika z nich podejrzenia złamania w obrębie szyjki głowy kości promieniowej lewej, nie stwierdzono natomiast jakiegokolwiek urazu głowy. Nie wiadomo jaki obecnie jest stan jej zdrowia. Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium uwzględni powyższe okoliczności pod kątem szczególnie uzasadnionego przypadku, po uprzednim uzyskaniu stosownego wniosku. Bez wątpienia bowiem zastosowanie dyspozycji art. 104 ust. 4 ustawy jest wyjątkiem od zasady zwrotu nienależnie pobranych świadczeń i w taki sposób powinno być rozumiane. Uzasadnione jest przekonanie, że przesłanka szczególnie uzasadnionego przypadku występuje wówczas, gdy sytuacja życiowa osoby lub rodziny, ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczaj drastyczna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe, a wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych, ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Należą do nich zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości.

Bezpodstawne jest natomiast przekonanie skarżącego co do przedawnienia wspomnianego świadczenia. Należy zwrócić uwagę, że wbrew temu co sądzi skarżący, przedawnienie świadczeń z pomocy społecznej nie następuje na zasadach ogólnych określonych w art. 117 i 118 kc. Wynika to stąd, że generalnie prawo administracyjne nie przewiduje instytucji przedawnienia, co jest zasadą w wprawie cywilnym. Przedawnienie na gruncie prawa administracyjnego istnieje tylko wówczas, gdy przepisy wyraźnie to regulują. Trafnie zatem uznały organy, że 3 – letni termin przedawnienia ustalony przepisem art. 104 ust. 5 ustawy biegnie od dnia, w którym decyzja ustalająca należności stała się ostateczna. Decyzja ustalająca należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń i nakazująca ich zwrot w rozpoznawanej sprawie została wydana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...]. , a więc wskazany termin biegnie dopiero od tej daty. Nie ma też mowy o zastosowaniu w sprawie art. 104 ust. 7 ustawy, zgodnie z którym nie wydaje się decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń, jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło więcej niż 10 lat. Pierwsza decyzja o przyznaniu zasiłku okresowego została wydana [...]., kolejna zaś [...]., co jasno wskazuje na bezzasadność oceny skarżącego.

Co do wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego z żoną i dziećmi kwestia ta była już przedmiotem rozważań WSA w Lublinie w wyroku z dnia 19 grudnia 2017r. ( II OSK 779/16 ) , w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu skarżącemu zasiłku stałego, gdzie jednoznacznie uznano za trafną ocenę organów, w której wskazano na prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego. Sąd poza powołaniem sytuacji zdrowotnej i materialnej skarżącego zwrócił również uwagę, że zarówno on jak i jego żona w ramach odrębnych postępowań dotyczących przyznania innych świadczeń rodzinnych, inicjowanych w okresie od 2014 r. do 2016 r., każdorazowo wskazywali na pięcioosobowy skład ich rodziny, co przesądza o słuszności stanowiska, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i z dziećmi. Stan powyższy potwierdził pracownik socjalny w wywiadzie z dnia 18 października 2018r., a poczynione tam uwagi uzasadniające odrzucenie odmiennej wersji forsowanej przez skarżącego i jego żonę uznać należy za przekonujące. W niczym poglądowi temu nie umniejsza wskazywanie w skardze na sytuację zdrowotną skarżącego. Przeciwnie, to właśnie ocena zdrowia skarżącego, sprawowana nad nim opieka przez żonę, korzystanie z tych samych urządzeń technicznych i sanitarnych, wysokość uzyskiwanych dochodów i pokrywanie wydatków przez żonę każą wykluczyć, aby był w stanie prowadzić samodzielne gospodarstwo domowe. Warto zwrócić uwagę, że pozostawanie skarżącego we wspólnym gospodarstwie domowym zostało opisane zarówno w wywiadach środowiskowych, a także we wspomnianej decyzji z dnia [...]. , co wówczas nie budziło jego zastrzeżeń.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 9 kpa. Skarżący sam przyznał, że został zawiadomiony o prawie do przeglądania akt, lecz ich nie udostępniono. Nie wiadomo o jaki zarzut chodzi, skoro nawet nie zjawił się w organie a ten nie ma obowiązku dostarczenia ich do miejsca zamieszkania skarżącego. Nie widomo też, jakie jego oświadczenia zostały pominięte i jakie zasiłki zsumowano. Decyzja jasno stanowi, że chodzi o zasiłki okresowe przyznane decyzją z [...]. na okres od 1 marca 2014r. do 31 maja 2014r. w kwocie po [...] zł miesięcznie i decyzją z [...]. na okres od dnia 1 sierpnia 2014r. do dnia 31 sierpnia 2014r. w kwocie [...]zł. Zarzuty w tym zakresie są niezrozumiałe i nie mają żadnego znaczenia dla sprawy.

Z tych względów na podstawie art. 145 §1 pkt. 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2018r. poz. 1302 ) uchylono zaskarżoną decyzję.