Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2266/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski, Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.), Sędzia del. WSA Marian Wolanin, Protokolant starszy asystent sędziego Dorota Kozub - Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 12 września 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji we Wrocławiu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 czerwca 2013 r. sygn. akt IV SA/Wr 102/13 w sprawie ze skargi B.D. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji we Wrocławiu z dnia 18 grudnia 2012 r. nr [..] w przedmiocie uznania winnym naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 4 czerwca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 102/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu skargi B.D. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji we Wrocławiu z dnia 18 grudnia 2012 r. nr [..] w przedmiocie uznania winnym naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że zaskarżoną decyzją z dnia 18 grudnia 2012 r., nr [..] Komendant Wojewódzki Policji we Wrocławiu, dalej: Komendant Wojewódzki Policji, na podstawie art. 1[..] n ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jednolity Dz. U. z 2011, nr 287, poz. 1687 ze zm.), dalej: ustawa, po rozpatrzeniu odwołania B.D. dalej: skarżący, od decyzji Komendanta Powiatowego Policji w [..] dalej: Komendant Powiatowy Policji, nr [..], z dnia 19 października 2012 r. w sprawie uznania wyżej wymienionego winnym naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany za to, że: "w dniu [..] kwietnia 2012 r. pełniąc służbę w patrolu interwencyjnym Wydziału Prewencji KPP w [..] w godz. [..] otrzymując polecenie dyżurnego jednostki nadkom. R.F. udania się na teren [..] w celu zabezpieczenia miejsca ujawnienia przez zgłaszającego Z.B. [..], naruszył dyscyplinę służbową w ten sposób, że po udaniu się na miejsce interwencji i zapoznaniu się z położeniem [..], odmówił wykonania polecenia dyżurnego dotyczącego zabezpieczenia miejsca znalezienia [..] do czasu przyjazdu [..], tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 1 ustawy", utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazano, że orzeczeniem nr 1 z dnia 7 sierpnia 2012 r. Komendant Powiatowy Policji uznał skarżącego winnym popełnienia przewinienia dyscyplinarnego opisanego w postanowieniu nr 1 Komendanta Powiatowego Policji z dnia 17 maja 2012 r. o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego i wymierzył karę dyscyplinarną nagany. Po rozpatrzeniu wniesionego przez obwinionego odwołania, Komendant Wojewódzki Policji orzeczeniem nr 25 z dnia 11 września 2012 r. uchylił wskazane orzeczenie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez przełożonego dyscyplinarnego.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego Komendant Powiatowy Policji orzeczeniem nr 4 z dnia 19 października 2012 r. uznał skarżącego winnym opisanego wyżej przewinienia dyscyplinarnego i wymierzył mu karę dyscyplinarną nagany.

Obwiniony odwołał się od tego orzeczenia do Komendanta Wojewódzkiego Policji.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 1[..] ust. 1 ustawy w postępowaniu odwoławczym rozpoznanie sprawy następuje na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu dyscyplinarnym. Zadaniem organu odwoławczego jest zbadanie, czy postępowanie dyscyplinarne zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami, a w szczególności, czy nie naruszono ustawowych praw obwinionego, oraz czy jego rozstrzygnięcie co do winy i wymierzonej kary znajduje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym.

Następnie organ odwoławczy wskazał na następujący stan faktyczny. W dniu [..] kwietnia 2012 r. nadkom. R.F. - dyżurny KPP w [..] ok. godz. 10.50 otrzymał telefoniczną informację od Z.B. o tym, że na torze [..] mieszczącym się na terenie [..], w trakcie treningu został ujawniony [..]. Ok. godz. 11.13 skierował na miejsca zdarzenia patrol w składzie: sierż. szt. M.L. - kierowca oraz skarżący - dysponent, którzy tego dnia pełnili służbę w godz. [..]. Przed udaniem się na miejsce interwencji patrol udał się do jednostki, w celu m.in. pobrania drugiego radiotelefonu na wypadek gdyby jeden z funkcjonariuszy musiał pozostać przy [..]. Na miejscu dyżurny przekazał im, że na miejscu mają rozpoznać zagrożenie i zabezpieczyć miejsce ujawnienia [..] przed dostępem osób postronnych. Po przyjechaniu na miejsce interwencji, funkcjonariusze zastali zgłaszającego Z. B., który wskazał im miejsce niewybuchu. Następnie sierż. szt. M. L. telefonicznie poinformował dyżurnego KPP o poczynionych ustaleniach na miejscu interwencji. Z uwagi na fakt, iż funkcjonariusze nie posiadali taśmy do zabezpieczenia miejsca zdarzenia, sierż. szt. M. Lis o pomoc poprosił zgłaszającego interwencję. Miejsce ujawnienia niewybuchu zostało ogrodzone przy użyciu taśmy rozpiętej na drewnianych kołkach i rosnących drzewach. W dalszej kolejności miejsce to zostało wyłączone z użytkowania oraz została zmieniona trasa dla [..]. O powyższych ustaleniach sierż. szt. M. L. telefonicznie informował dyżurnego - nadkom. R. F.. W trakcie jednej z tych rozmów dyżurny przekazał sierż. szt. M. L. informację, że [..] będzie dopiero w poniedziałek i do tego czasu należy fizycznie zabezpieczyć miejsce ujawnienia [..]. Wymienieni funkcjonariusze mieli pozostać na miejscu do końca służby, tj. godz. 14.00 i otrzymania podmiany przez policjantów z drugiej zmiany. Jednocześnie sierż. szt. M. L. otrzymał polecenie od dyżurnego, aby na miejscu pozostawił obwinionego z radiotelefonem nasobnym, a on sam miał udać się na interwencję przy ul. [..]. Funkcjonariusz przekazał polecenie oficera dyżurnego obwinionemu. Jednak skarżący stwierdził, że nie pozostanie na miejscu znalezienia [..] bez odpowiedniego wsparcia technicznego, tj. radiotelefonu, przy pomocy którego mógłby nawiązać kontakt z dyżurnym jednostki. Skarżący odmówił wykonania otrzymanego w formie ustnej polecenia dyżurnego KPP, a ponowne wezwanie przez dyżurnego do zabezpieczenia miejsca przez skarżącego pełniącego służbę w patrolu interwencyjnym KPP z jednoczesnym pouczeniem o konsekwencjach wynikających z niewykonania polecenia służbowego nie zmieniło postawy obwinionego. Dyżurny do zabezpieczenia miejsca ujawnienia [..] był zmuszony skierować asp. P.K. z KP w [..], który realizował w tym czasie służbę obchodową na podległym terenie i wykonywał prace biurowe. Asp. P. K. wykonał polecenie i będąc w patrolu jednoosobowym zabezpieczał wskazane miejsce do godz. około 14.00, a następnie został zmieniony przez asp. M.S. z Posterunku Policji w [..]. W czasie rozliczenia służby Naczelnik Wydziału Prewencji KPP - podinsp. K.D. przyjął dokumenty dotyczące realizowanych zadań, w tym czynności związanych z zabezpieczeniem [..]. Nie prowadzono rozmów w tym czasie dotyczących niewykonania polecenia przez skarżącego. Nadkom. R. F. nie rozmawiał ze skarżącym na temat odmowy wykonania jego polecenie, a na tę okoliczność sporządził raport do Komendanta Powiatowego Policji opisując całą sytuację związaną z postawą skarżącego.

Uwzględniając przedstawiony stan faktyczny w ocenie wyższego przełożonego dyscyplinarnego bezspornym jest, zdaniem organu odwoławczego, że skarżący popełnił przewinienie dyscyplinarne opisane w zarzucie. Rozpatrując sprawę pod kątem odpowiedzialności dyscyplinarnej skarżącego wskazano, że zgodnie z art. 132 ust. 3 pkt 1 ustawy, policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Z art. 132 ust. 3 pkt 1 ustawy wynika, że naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności odmowa wykonania albo niewykonanie rozkazu lub polecenia przełożonego, względnie organu uprawnionego na podstawie ustawy do wydawania poleceń policjantom, z wyłączeniem rozkazów i poleceń, o których mowa w art. 58 ust. 2 ustawy. W kontekście powyższych unormowań wskazano, że działanie policjanta w sposób odbiegający od reguł zakreślonych przywołanymi przepisami stanowi o naruszeniu przez niego dyscypliny służbowej. Zachowanie, jakiego dopuścił się skarżący opisane w zarzucie polegające na odmowie wykonania polecenia dyżurnego KPP (przekazanego w formie ustnej) dotyczącego zabezpieczenia [..] kwietnia 2012 r. miejsca znalezienia [..] przed dostępem osób postronnych do czasu podmiany przez patrol rozpoczynający służbę tego dnia o godz. 14.00, a uznano za naruszenie dyscypliny służbowej.

Odnosząc się do twierdzeń obwinionego, który poddał w wątpliwość że dyżurny KPP wydał mu polecenie zabezpieczenia miejsca ujawnienia [..] i powołał się na nieprawidłowość, w sformułowaniu zarzutu dotyczącą czasu trwania zabezpieczenia do czasu przyjazdu [..] przytoczono słowa, jakie obwiniony zawarł w swojej notatce służbowej z dnia 14 maja 2012 r. "...Za pośrednictwem dowódcy sierż. szt. M.L. otrzymałem polecenie pozostania i zabezpieczenia miejsca zdarzenia w pojedynkę...". Również określa czas na jaki miał zabezpieczać miejsce "..Ja miałem pozostać w miejscu zabezpieczenia do czasu podmiany przez patrol ze zmiany 14.00 - 22.00...". Z tych zapisów jasno wynika, jakie skarżący otrzymał polecenie od dyżurnego oraz w jakim czasie miało ono trwać. Polecenie było wydane precyzyjnie za pośrednictwem dowódcy patrolu i w tym czasie skarżący nie kierował do dyżurnego oraz dowódcy patrolu wątpliwości w zakresie treści polecenia, a jedynie powiadomił, że go nie wykona.

Wątpliwości, co do technicznego zabezpieczenia miejsca zdarzenia rozwiewają zdjęcia, które policjant dołączył do powyższej notatki służbowej. Na zdjęciach wyraźnie jest widoczne zabezpieczenie miejsca ujawnienia [..] przed przypadkową ingerencją osób postronnych. Rozmieszczenie taśmy koloru biało - czerwonego rozpiętej na kijkach i rosnących drzewach dostatecznie oznacza wyłączone z przemieszczania się miejsce objęte nadzorem. W czasie technicznego zabezpieczania miejsca ujawnienia [..] byli obecni obaj funkcjonariusze, zgłaszający oraz dodatkowo zaparkowany radiowóz z włączonymi światłami błyskowymi. Dowódca patrolu st. sierż. M. L. zeznając wskazał, w jakiej kolejności przebiegały poszczególne etapy realizowanych czynności na miejscu oraz jakie były kolejne decyzje dyżurnego. Z zeznań tych wynika, że najpierw dokonano zabezpieczenia technicznego widocznego na załączonych zdjęciach miejsca ujawnienia [..], a dopiero później dyżurny’ wydał polecenie dla skarżącego w zakresie pełnienia służby w patrolu jednoosobowym, którego ten nie wykonał. Czynnością, jaka pozostała zlecona do wykonania skarżącemu, w takich okolicznościach było niedopuszczenie do [..] osób postronnych i dokumentowanie służby, a następnie przekazanie jej zmiennikowi. Podniesiono, że zgodnie z § 27 ust. 2 pkt 2 Zarządzenia nr 768 KGP z dnia 14 sierpnia 2007 r. w sprawie metod i form wykonywania zadań przez policjantów pełniących służbę patrolową oraz koordynacji działań o charakterze prewencyjnym (Dz. U. KGP nr 15 poz. 119 ze zm.) policjant może pełnić służbę w patrolu jednoosobowym w porze dziennej, od świtu do zmierzchu.

Dyżurny KPP miał wiedzę w jakim miejscu znajduje się [..], jak jest umiejscowiony oraz jakiego dokonano zabezpieczenia. Z uwagi na posiadane środki techniczne przez właściciela [..], nie było konieczności dostarczenia na miejsce środków technicznych będących na wyposażeniu Policji. W razie wątpliwości to dowódca patrolu kieruje do dyżurnego informację o konieczności dodatkowego zabezpieczenia. Sierż. szt. M. L. wskazując na możliwości jednoosobowego zabezpieczenia miejsca ujawnienia [..] przedstawił swoją subiektywna ocenę jako policjant. Również taką ocenę przedstawili inni przesłuchani w sprawie funkcjonariusze. Mając na względzie poczynione ustalenia oraz zdjęcia wykonane przez obwinionego nie sposób odmówić im racji. W tej sytuacji czynić zarzut braku zapewnienia przez dyżurnego dostatecznej łączności jest abstrakcyjny. Łączność była zapewniona za pośrednictwem stacji nasobnej. Obwiniony nie wskazuje jakie mogło wystąpić realne zagrożenie, aby dyżurny musiał posiadać zapasowy patrol. Utrzymywanie stałej łączność pomiędzy każdym patrolem, a dyżurnym jest podstawowym zadaniem w służbie patrolowej. Zaznaczono, że z relacji obwinionego wynika, że łączność za pośrednictwem radiotelefonu "motorola" została nawiązana z dyżurnym w ograniczonym stopniu, gdyż z odwołania z dnia 14 sierpnia 2012 r. wynika, że "...zdołaliśmy jedynie zgłosić fakt przybycia i podjęcia interwencji ...". Tak więc z relacji samego obwinionego wynika, że posiadali łączność z dyżurnym w miejscu pełnienia służby.

Wskazywanie kolejnych argumentów obwinionego dotyczących braku doświadczenia zawodowego i krótkiego okresu służby jako przyczyn odmowy wykonania polecenia służbowego uznano za nieuprawnione. Skarżący w czasie zdarzenia pozostawał już w służbie od 29 grudnia 2005 r. Pierwotnie na stanie OPP we Wrocławiu. W okresie od 3 stycznia 2006 r. do 7 lipca 2006 r. odbywał szkolenie zawodowe w Szkole Policji w [..] zakończone wynikiem ogólnym - poprawnym. W okresie od 31 lipca 2006 r. do 30 września 2007 r. pełnił służbę w OPP we [..], a od 1 października 2007 r. został przeniesiony na własną prośbę do pełnienia służby w KPP [..]. Awansowany do stopnia starszego posterunkowego 24 lipca 2007 r. oraz do stopnia sierżanta 24 lipca 2008 r. Rozkazem personalnym z 10 grudnia 2008 r. mianowany 29 grudnia 2008 r. policjantem w służbie stałej z upływem okresu służby przygotowawczej. Pełnił obowiązki specjalisty Sztabu Policji KPP w okresie od 1 stycznia 2008 r. do 16 lipca 2008 r. posiadając w tym czasie podwyższony dodatek służbowy o kwotę 200 zł. Wielokrotnie nagradzany nagrodami motywacyjnymi z funduszu nagród za rzetelne wywiązywanie się z powierzonych zadań i zleconych czynności. Wysoko oceniany za realizację zadań służbowych w opiniach i ocenach okresowych między innymi w opinii służbowej z 6 czerwca 2008 r. Dopiero w ostatniej opinii oceniany poniżej wymagań w trzech kategoriach tj. w opinii służbowej z 27 stycznia 2011 r.

Odnosząc się do kolejnych zarzutów podniesionych w odwołaniu zauważono, że obwiniony w toku prowadzonego postępowania korzystał w pełni z uprawnień określonych w art. 1[..] f ustawy, jakie przysługują stronie, w tym do składania wniosków dowodowych. Organ I instancji dokonując ich oceny do części dowodowych przychylił się i je zrealizował, natomiast niektórych nie uwzględnił wydając w tym zakresie stosowne postanowienia, które po zażaleniu strony zostały utrzymane w mocy przez Komendanta Powiatowego Policji. Zauważono, że wyższy przełożony dyscyplinarny nie stwierdził, aby organ I instancji naruszył w tym zakresie ustawowe prawa obwinionego.

Obwiniony zakwestionował również zasadność prowadzenia niektórych czynności dowodowych w postaci przesłuchania w charakterze świadka asp. M. S. i asp. P. K./ poddając w wątpliwość wartość dowodową ich zeznań z uwagi na subiektywne odczucia i sugerowanie odpowiedzi przez przesłuchującego.

Dokonując analizy akt postępowania dyscyplinarnego stwierdzono, że w aktach znajdują się protokoły przesłuchania w charakterze świadka asp. M. S. (karta nr 48) i asp. P. K. (karta nr 46), którzy samodzielnie pełnili służbę przy zabezpieczeniu niewybuchu.

Zdaniem organu odwoławczego nie ulega wątpliwości, że skarżący otrzymał polecenie zabezpieczenia miejsca ujawnienia [..] wydane przez dyżurnego nadkom. R. F. w chwili, gdy patrol był na miejscu tj. na [..], a przekazane policjantowi przez dowódcę patrolu st. sierż. M. L.. Wskazują na to zeznania dyżurnego nadkom. R. F., st. sierż. M. L, nadkom. S. Z. oraz relacja samego obwinionego zawarta w notatce służbowej z dnia 14 maja 2012 r.

Odmowa wykonania polecenia służbowego wydanego dla skarżącego przez dyżurnego KPP spowodowała przesunięcie dyslokacji służby na podległym dyżurnemu w KPP terenie. Skierowany w miejsce ujawnienia [..] asp. P. K. do czasu otrzymania polecenia realizował czynności służbowe w KP w [..] polegające na patrolowaniu rejonu podległego tej jednostce oraz wykonywał prace biurowe. Zlecone temu policjantowi zadania służbowe musiał wykonać po przemieszczeniu się pojazdem służbowym na innym terenie.

Organ odwoławczy uznał zatem materiał dowodowy za wystarczający do oceny zachowania skarżącego pod kątem odpowiedzialności dyscyplinarnej w zakresie zarzucanego mu czynu. Okoliczności będące przedmiotem postępowania dyscyplinarnego wskazują, że obwiniony swoim zachowaniem wyczerpał znamiona zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego. Komendant Wojewódzki Policji uznał za wiarygodne i spójne zeznania złożone przez świadków: nadkom. R. F., st. sierż. M. L., nadkom. S. Z., asp. P. K. i asp. M. S., bowiem przedstawiony przez nich przebieg zdarzenia znajduje potwierdzenie w całości zebranego materiału dowodowego, a sam obwiniony w notatce służbowej z zabezpieczenia [..] z 14 maja 2012 r. oraz w treści kierowanych odwołań i zażaleń mimo, iż przyjmuje własną linię obrony i nie przyznaje się do winy, jednocześnie potwierdza fakt zaistnienia okoliczności będących przedmiotem sprawy. Bezsprzecznie stan faktyczny w niniejszej sprawie obrazuje załączona do materiałów sprawy, uwierzytelniona kserokopia notatników służbowych obwinionego i st. sierż. M. L. oraz wykonane przez obwinionego zdjęcia. Ocena materiału dowodowego wskazuje, że działania skarżącego były zawinione. Czyn, jakiego dopuścił się obwiniony wyczerpuje znamiona winy umyślnej, a w świetle powyższych ustaleń, argumenty obwinionego nie zasługują na uwzględnienie. Organ I instancji właściwie stwierdził, że sposób zachowania skarżącego na miejscu ujawnionego [..], a głównie stanowcza postawa wobec poleceń dyżurnego - wskazuje, że funkcjonariusz uświadamiał sobie, że odmawiając wykonania polecenia służbowego wypełnia znamiona naruszenia dyscypliny służbowej. Policjant dopuścił się popełnienia zarzucanego mu naruszenia dyscypliny służbowej z winy umyślnej w zamiarze ewentualnym - przewidując możliwość popełnienia przewinienia dyscyplinarnego na to się godził.

Odmowa wykonania polecenia służbowego stanowi przewinienie dyscyplinarne i świadczy o nie respektowaniu przez obwinionego podstawowych zasad dyscypliny służbowej. Dlatego też organ odwoławczy uznał, że rozstrzygnięcie organu I instancji w pełni zasługuje na uwzględnienie, a wina skarżącego w zakresie stawianego mu zarzutu została udowodniona. Podkreślono, że obwiniony pełni służbę w Policji, w pionie prewencji realizując zadania, w szczególności dotyczące służby patrolowej. Podejmując decyzje o odmowie wykonania polecenia służbowego wydanego mu przez dyżurnego jednostki i przekazanego przez dowódcę patrolu nie wypełnił podstawowego zadania, jakim jest realizacja polecenia służbowego.

Komendant Wojewódzki Policji, uwzględniając charakter popełnionego przez skarżącego przewinienia dyscyplinarnego uznał, że wymierzona mu kara dyscyplinarna nagany jest współmierna do stopnia zawinienia popełnionego przez niego czynu. Zgodnie z art. 134a ustawy, kara nagany oznacza wytknięcie ukaranemu przez przełożonego dyscyplinarnego niewłaściwego postępowania. Tak więc, w kontekście stwierdzonego zawinienia wymienionego policjanta w zakresie popełnienia przez niego zarzucanego mu czynu, utrzymanie w mocy wymierzonej obwinionemu kary dyscyplinarnej nagany uznano za zasadne. Podkreślono przy tym, że jest to najłagodniejsza kara dyscyplinarna, jaką przewidują przepisy ustawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Wydanym decyzjom zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych o przesłuchanie świadków, przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie, art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie przepisów art. 231 k.k. w przedmiocie braku reakcji na zawiadomienie przez skarżącego o podejrzeniu popełnienia przestępstwa a tym samym działanie na szkodę interesu publicznego i prywatnego, oraz poprzez niepodjęcie czynności dochodzeniowo śledczych na miejscu zdarzenia czego konsekwencją było zniszczenie dowodu przed przeprowadzeniem ekspertyzy [..], art. 12 k.p.a. poprzez przewlekłość w prowadzonym postępowaniu, w tym rażącą bezczynność w przedmiocie wydanego orzeczenia prawomocnie kończącego postępowanie, art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu czynnego uczestnictwa w toczącym się postępowaniu dyscyplinarnym w przedmiocie prowadzenia czynności dowodowych i eksperymentów procesowych bez udziału skarżącego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.

Sąd I instancji uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd I instancji podniósł, że ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r., nr 287, poz. 1687 ze zm.) dalej ustawa w rozdziale 10 pod tytułem "Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów" w sposób kompleksowy reguluje kwestie odpowiedzialności dyscyplinarnej policjantów.

Podstawę odpowiedzialności dyscyplinarnej stanowi art. 132 tej ustawy określający, iż policjant podlega tej odpowiedzialności w przypadku naruszenia dyscypliny służbowej lub nieprzestrzegania zasad etyki zawodowej. W przepisie tym jednocześnie ustawodawca wyjaśnił, co stanowi naruszenie dyscypliny służbowej.

Zdaniem Sądu, niespornym w sprawie jest, że w dniu 29 kwietnia 2012 r. pełniąc służbę w patrolu interwencyjnym Wydziału Prewencji KPP skarżący odmówił wykonania polecenia dyżurnego jednostki dotyczącego zabezpieczenia miejsca znalezienia [..] do czasu przyjazdu [..]. W ocenie organów administracyjnych obu instancji, opisany wyżej czyn stanowi przewinienie dyscyplinarne polegające na naruszeniu dyscypliny służbowej, o jakim mowa w art. 132 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 pkt 1 ustawy, natomiast według skarżącego, z powodów przez niego przedstawionych, miał on prawo odmówić wykonania wydanego mu polecenia, a tym samym czyn ten nie stanowi naruszenia dyscypliny służbowej i w konsekwencji przewinienia dyscyplinarnego.

Przepisy art. 132 ust. 1, 2 i ust. 3 pkt 1 ustawy zaś stanowią, że policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej (ust. 1). Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów (ust. 2). Naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności: odmowa wykonania albo niewykonanie rozkazu lub polecenia przełożonego, względnie organu uprawnionego na podstawie ustawy do wydawania poleceń policjantom, z wyłączeniem rozkazów i poleceń, o których mowa w art. 58 ust. 2 (ust. 3 pkt 1).

Następnie Sąd I instancji zauważył, że zdaniem organów administracyjnych obu instancji, z treści przytoczonych wyżej przepisów wynika, że policjant, w tym wypadku skarżący, zobowiązany był do wykonania każdego polecenia przełożonego, z wyjątkiem tych, o których mowa w art. 58 ust. 2 ustawy. Przepis ten postanawia, że policjant obowiązany jest odmówić wykonania rozkazu lub polecenia przełożonego, a także polecenia prokuratora, organu administracji państwowej lub samorządu terytorialnego, jeśli wykonanie rozkazu lub polecenia łączyłoby się z popełnieniem przestępstwa.

Sąd stwierdził również, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej stanowią także przepisy Zarządzenia nr 768 Komendanta Głównego Policji z dnia 14 sierpnia 2007 r. w sprawie form i metod wykonywania zadań przez policjantów pełniących służbę patrolową oraz koordynacji działań o charakterze prewencyjnym (Dz. Urz. KGP z 2007 r. nr 15 poz. 119 ze zm.) a zwłaszcza jego § 27.

Stanowi on, że:

1. Prowadzący odprawę, określając taktykę pełnienia służby patrolowej, powinien kierować się w szczególności następującymi zasadami:

1) rozmieszczenie patroli powinno być proporcjonalne i adekwatne do potrzeb i przewidywanego zagrożenia;

2) zastosowane formy pełnienia służby patrolowej powinny gwarantować bezpieczeństwo działania policjanta, a także pozytywnie wpływać na skuteczność i efektywność tej służby.

2. Wykonywanie zadań w patrolu jednoosobowym może być realizowane wyłącznie:

1) przez policjantów posiadających odpowiednie doświadczenie zawodowe, a zwłaszcza pozostających w służbie stałej;

2) w porze dziennej, od świtu do zmroku;

3) przy zapewnieniu w rejonie służby stałej obecności patrolu wspierającego;

4) przy ograniczeniu możliwości samodzielnego podejmowania interwencji domowych, w pomieszczeniach zamkniętych oraz w stosunku do więcej niż dwóch osób.

Przepis § 27 ust. 2 zarządzenia określa kilka warunków dopuszczenia wykonywania przez policjanta zadań w patrolu jednoosobowym. Wynika z nich, że może to nastąpić wyłącznie w sytuacjach enumeratywnie wymienionych w tej regulacji prawnej. Świadczy o tym niezbicie zwrot: "wyłącznie".

Analizując je Sąd I instancji przyjął, że warunki te powinny być spełnione łącznie by polecenie funkcjonariuszowi Policji zadań w patrolu jednoosobowym miało prawne uzasadnienie. Inaczej trudno byłoby np. w pkt 2 § 27 ust. 2 tego zarządzenia upatrywać samoistnej podstawy polecenia funkcjonariuszowi pełnienia służby patrolowej jednoosobowo.

Zdaniem Sądu I instancji, zachowanie skarżącego należało zatem ocenić w szczególności przez pryzmat tego przepisu mając na uwadze, że służba w patrolu jednoosobowym nie może m.in. zagrażać bezpieczeństwu funkcjonariusza, a temu służyć powinny wytyczne zawarte we wspomnianych czterech punktach ust. 2 § 27 zarządzenia.

Sąd dodał, iż ocena ta będzie mieć dodatkowo ten walor, że pozwoli jednocześnie stwierdzić czy polecenie wydane skarżącemu przez dyżurnego było zasadne. Nie sposób bowiem byłoby przyjąć, że funkcjonariusz policji ma obowiązek realizować także polecenie nie oparty na prawie. Dopiero to pozwoli przyjąć, że polecenie wydane skarżącemu było zasadne bądź niezasadne, a odmowa jego wykonania w sytuacji zasadności polecenia skutkowałoby odpowiedzialnością dyscyplinarną.

Z racji powyższego Sąd I instancji stwierdził, że organy obu instancji naruszyły zasady wynikające z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., w szczególności nie rozpatrzyły należycie zebranego materiału dowodowego, ani nie dały temu odpowiedniego wyrazu w motywach decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.). Brak w nich bowiem pełnego odniesienia się do omówionego unormowania zarządzenia. Sąd I instancji uznając, że organy administracyjne wydały zaskarżone orzeczenia z naruszeniem przytoczonych wyżej przepisów i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, uchylił je orzekając na ich podstawie oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Komendant Wojewódzki Policji we Wrocławiu, zaskarżając go w całości zarzucił mu naruszenie prawa procesowego tj.

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uwzględnienie skargi w sytuacji, w której zaskarżone orzeczenie nr [..] Komendanta Wojewódzkiego Policji we Wrocławiu oraz poprzedzające go orzeczenie organu I instancji nie naruszały, w stopniu uzasadniającym ich uchylenie, innych przepisów postępowania w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, w szczególności nie naruszały przepisów art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 Kpa, albowiem w postępowaniu dyscyplinarnym nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego z uwagi na to, że przepisu ustawy o Policji zawierają własne regulacje w tym zakresie, a w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania karnego;

2) art. 151 P.p.s.a. poprzez nie oddalenie skargi mimo braku podstaw do jej uwzględnienia.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna w całości zasługiwała na uwzględnienie.

Zaskarżone orzeczenie narusza art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. oraz art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 Kpa. Naruszenie tych ostatnich przepisów stanowiło powód, dla którego Sąd I instancji uwzględnił skargę, podczas gdy w rozpoznawanej sprawie przepisy te nie znajdowały zastosowania. Sąd I instancji ocenił zaskarżone orzeczenie na podstawie niewłaściwych przepisów. Okoliczność ta powoduje, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu oraz jego uzasadnienie naruszają prawo.

Zagadnienia związane z odpowiedzialnością dyscyplinarną policjantów zostały uregulowane w rozdziale 10 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji ( t. j. Dz. U. z 2011r. Nr. 287, poz. 1687 ze zm. ). Wymieniona ustawa w sposób pełny reguluje postępowanie dyscyplinarne wobec policjantów, określa m. in. kary dyscyplinarne, podmioty uczestniczące w postępowaniu oraz ich prawa i obowiązki, środki odwoławcze. Ustawa kompleksowo określa także zasady, według których prowadzi się postępowanie przed organem dyscyplinarnym I instancji oraz orzeczenia wydawane przez organ odwoławczy.

Jak wynika z art. 1[..]j ust. 2 ustawy o Policji orzeczenie dyscyplinarne powinno zawierać:

1) oznaczenie przełożonego dyscyplinarnego;

2) datę wydania orzeczenia;

3) stopień, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe obwinionego;

4) opis przewinienia dyscyplinarnego zarzucanego obwinionemu wraz z kwalifikacją prawną;

5) rozstrzygnięcie o uniewinnieniu, stwierdzeniu winy i odstąpieniu od ukarania lub wymierzeniu kary dyscyplinarnej albo umorzeniu postępowania dyscyplinarnego;

6) uzasadnienie faktyczne i prawne orzeczenia;

7) pouczenie o prawie, terminie i trybie wniesienia odwołania;

8) podpis, z podaniem stopnia, imienia i nazwiska przełożonego dyscyplinarnego, oraz pieczęć jednostki organizacyjnej Policji.

Zgodnie z art. 1[..]n ust. 4 ustawy o Policji wyższy przełożony dyscyplinarny może zaskarżone orzeczenie:

1) utrzymać w mocy albo

2) uchylić w całości albo w części i w tym zakresie uniewinnić obwinionego, odstąpić od ukarania, względnie wymierzyć inną karę, bądź uchylając to orzeczenie - umorzyć postępowanie dyscyplinarne w pierwszej instancji, albo

3) uchylić w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez przełożonego dyscyplinarnego, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia czynności dowodowych w całości lub w znacznej części.

Uregulowanie prawne zawarte w art. 1[..]j ust. 2 ustawy o Policji stanowi niejako odpowiednik normy zawartej w art. 107 § 1 Kpa, określającej składniki decyzji administracyjnej. Wprawdzie w ustawie o Policji brak jest przepisu odpowiadającego w swej treści art. 107 § 3 Kpa, przykładowo wymieniającego elementy, które powinno zawierać uzasadnienie faktyczne decyzji administracyjnej, nie oznacza to jednak, że przepis art. 107 § 3 Kpa znajduje zastosowanie w postępowaniu dyscyplinarnym prowadzonym wobec policjantów. W rozdziale 10 ustawy o Policji brak jest przepisu odsyłającego do odpowiedniego stosowania Kpa w kwestiach w niej nieuregulowanych. Nadto z art. 1[..]p ust. 1 wynika, że w zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych. W postępowaniu dyscyplinarnym do świadków nie stosuje się również art. 184 Kodeksu postępowania karnego.

Treść art. 1[..]p ust. 1 ustawy o Policji jednoznacznie wskazuje iż w postępowaniu dyscyplinarnym oprócz przepisów ustawy o Policji stosuje się wyłącznie przepisy rozdziałów 14, 15 i 21 Kpk, z wyjątkiem stosowania kar porządkowych.

Sprawa odpowiedzialności dyscyplinarnej nie jest sprawą indywidualną, rozstrzyganą w formie decyzji administracyjnej. Zarówno zatem z uwagi na przedmiot postępowania dyscyplinarnego, jak i regulację szczególną w ustawie o Policji, przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się do postępowania dyscyplinarnego policjantów (por. wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2006 r., I OSK 472/06, LEX nr 290653).

Podobnie w wyroku z dnia 31 stycznia 2013r. I OSK 1155/12 LEX nr 1298297, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że sprawa odpowiedzialności dyscyplinarnej policjanta nie jest sprawą administracyjną załatwianą w formie decyzji administracyjnej. Z uwagi na przedmiot postępowania dyscyplinarnego jak i zawartą w ustawie z 1990 r. o Policji regulację szczególną - art. 1[..]p, do postępowania dyscyplinarnego policjantów nie stosuje się przepisów Kpa.

W świetle powyższego nieuprawnione stają się rozważania Sądu I instancji poświęcone uzasadnieniu orzeczenia organu dyscyplinarnego II instancji oraz wnioski z nich płynące. Zaskarżone orzeczenie nie mogło naruszać art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 Kpa, które nie miały w sprawie zastosowania, a tym samym nie mogły służyć Sądowi I instancji jako wzorzec kontroli.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 Ppsa orzekł jak w sentencji, zalecając Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie ponownie rozpoznającemu sprawę dokonanie oceny legalności zaskarżonego orzeczenia na podstawie przepisów rozdziału 10 ustawy o Policji.