Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1957/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 1 § 1 i § 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3 § 1,art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c, pkt 2, art. 134 § 1, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 26
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 623
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne
article: art. 250 § 3, art. 262 1 § 1 i § 2, art. 262
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny - t.j.
article: art. 240 § 1 pkt 3, art. 240 § 1 pkt 3, art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 pkt 6 oraz § 4
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Protokolant specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2012 r. sprawy ze skargi H. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu odsetek od zwracanych należności celnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] w części orzekającej o odmowie zwrotu odsetek od zwracanych należności celnych, 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz H. Sp. z o.o. w W. kwotę 17.189 zł (słownie: siedemnaście tysięcy sto osiemdziesiąt dziewięć) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi H. [...] Sp. z o.o. w W. jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w W. nr [...] z [...] lipca 2011 r. w zakresie w jakim utrzymała w mocy decyzję własną nr [...] z [...] grudnia 2010 r. w części odmawiającej zwrotu odsetek od zwracanych należności celnych. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

W wyniku czynności kontrolnych przeprowadzonych w firmie H. Sp. z o.o. przez funkcjonariuszy Urzędu Celnego w C. ujawniono faktury potwierdzające zakup w latach 1999-2001 towarów niekrajowych w postaci [...]. W trakcie kontroli nie stwierdzono dokumentów potwierdzających objęcie przedmiotowych towarów procedurą celną lub nadanie przeznaczenia celnego.

W związku z powyższym postanowieniem z [...] sierpnia 2002r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. wszczął z urzędu postępowanie celne w sprawie nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towarów ujętych na ujawnionych fakturach.

Następnie decyzją z [...] sierpnia 2004r. właściwy w sprawie Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. dopuścił do obrotu na polskim obszarze celnym towary ujęte na ujawnionych fakturach oraz stwierdził powstanie długu celnego wobec tych towarów.

Po zapoznaniu się z materiałem dowodowym zgromadzonym przez organ I instancji oraz mając na uwadze materiał dowodowy złożony przez Stronę w trakcie trwania postępowania odwoławczego, Dyrektor Izby Celnej w W. przy piśmie z [...] maja 2005r. zwrócił akta sprawy do Urzędu Celnego [...] W. w celu przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego.

Po przeprowadzeniu postępowania uzupełniającego Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z [...] sierpnia 2006r. uchylił zaskarżoną decyzje organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Celnej w W. wskazał na konieczność wnikliwego zbadania kiedy, jaką drogą i przez kogo faktycznie wprowadzony został na polski obszar celny towar objęty zabezpieczonymi w trakcie kontroli fakturami oraz dokonania wyczerpującej analizy kosztów wyszczególnionych w fakturach i zajęcia stanowiska, jakie koszty z poszczególnych faktur i na jakiej podstawie zostały doliczone do wartości celnej towarów.

W wyniku rozpoznania skargi spółki Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 lutego 2007r. sygn. akt V SA/Wa 1781/06 oddalił skargę.

Następnie organ I instancji decyzją z [...] września 2007r. dopuścił do obrotu na polskim obszarze celnym po uiszczeniu wymierzonych należności celnych część ujawnionego towaru i stwierdził powstanie w dniu [...] marca 2002r. długu celnego w kwocie [...] zl oraz umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie wszczęte postanowieniem z [...] sierpnia 2002r. wobec pozostałych towarów,.

Dyrektor Izby Celnej w W., po rozpoznaniu odwołania, decyzją z [...] lipca 2010r. uchylił zaskarżoną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z [...] września 2007r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji z powodu uchybień mających istotny wpływ w wydane rozstrzygnięcie. W ocenie Dyrektora Izby Celnej w W., organ I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe w zakresie niewystarczającym do ustalenia stanu faktycznego sprawy, odzwierciedlającego prawdę obiektywną. Zdaniem organu II instancji, nie wykazano w sposób bezsporny, że miało miejsce nielegalne wprowadzenie towarów na polski obszar celny, nie ustalono prawidłowej daty wprowadzenia oraz pełnego kręgu dłużników. Ponadto, w ocenie organu odwoławczego, zaskarżona decyzja nie zawiera analizy kosztów zawartych w ujawnionych podczas kontroli celnej fakturach.

W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. postanowieniem z [...] sierpnia 2010r wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru w stosunku do T. Sp. z o.o. i D. Sp. z o.o. tj. agencji [...] współpracujących z H., do których ww. towary były bezpośrednio dostarczane przez kontrahentów zagranicznych.

Następnie organ celny I instancji ustalił, iż w przedmiotowej sprawie upłynął w dniu [...] września 2010r. termin na powiadomienie dłużników o zarejestrowaniu kwoty długu celnego. Wobec powyższego Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. decyzją nr [...] z [...] października 2010r. umorzył z powodu przedawnienia postępowanie wobec H. Sp. z o.o., T. Sp. z o.o. i D. Sp. z o.o.

Pismem z 17 listopada 2010r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o zwrot należności zajętych z rachunku bankowego strony.

Decyzją nr [...] z [...] grudnia 2010r. Dyrektor Izby Celnej w W. orzekł o zwrocie należności celnych w wysokości [...] złotych oraz odsetek wyrównawczych od należności celnych w wysokości [...] złotych. Zwrotu powyższej kwoty dokonano przelewem z [...] grudnia 2010r.

Pismem z 30 grudnia 2010r.skarżąca wniosła o uzupełnienie decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] grudnia 2010r. poprzez orzeczenie w przedmiocie zwrotu odsetek od kwoty zwróconych należności celnych.

Postanowieniem z [...] kwietnia 2011r. Dyrektor Izby Celnej w W. odmówił uzupełnienia przedmiotowej decyzji. W uzasadnieniu wskazał, że skarżąca przyczyniła się w znacznym stopniu do wydania rozstrzygnięcia nakładającego obowiązek uiszczenia należności celnych, a zatem nie spełniono przesłanek wymienionych w art. 250 § 3 ustawy z 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (t. j. Dz. U. z 2001r., Nr 75, poz. 802 ze zm.), zwanej dalej Kodeks Celny, które uzasadniałyby wypłatę odsetek od zwróconych należności celnych.

Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła pismem z 29 kwietnia 2011r. (data nadania) zażalenie. Postanowieniem z [...]lipca 2011r. Dyrektor Izby Celnej w W. utrzymał w mocy swoje postanowienie z [...] kwietnia 2011r.

Pismem z 6 maja 2011r. spółka H. złożyła odwołanie od decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] grudnia 2010r., zaskarżając ją w części, w której nie odnosi się do uznania, że skarżącej należy się zwrot odsetek od kwoty zwróconych należności celnych od dnia ich uiszczenia. Skarżąca stanęła na stanowisku, że w żaden sposób nie przyczyniła się do błędów organów w związku z czym należą się jej odsetki stosownie do art. 250 § 3 Kodeksu celnego.

Dyrektor Izby Celnej w W. zaskarżaną decyzją z [...] lipca 2011r. utrzymał w mocy decyzję własną z [...] grudnia 2010r. W uzasadnieniu Dyrektor Izby Celnej w W. wskazał, iż organ I instancji nie popełnił błędu wydając decyzję o nielegalnym wprowadzeniu towaru na polski obszar celny. Organ powołał się przy tym na art. 9 § 2 Kodeksu celne i wskazał, że w przedmiotowej sprawie organ celny nie dysponował odpowiednim materiałem dowodowym, który w sposób bezsporny stanowiłby dowód, że towar wyszczególniony w ujawnionych fakturach został objęty procedurą celną lub zostało tym towarom nadane przeznaczenie celne. Nie dysponował także dokumentami, które wskazywałyby, że towar został nabyty w kraju. Na stronie natomiast spoczywał obowiązek przedstawienia takich dokumentów oraz wyjaśnień, na etapie postępowania poprzedzającego wydanie decyzji, aby organ mógł uznać w sposób bezsporny, że towar wymieniony w ujawnionych fakturach został legalnie wprowadzony na polski obszar celny. W związku z tym zdaniem organu, to skarżąca nie zachowała należytej staranności bezpośrednio przyczyniła się do przeświadczenia organu, że towar został nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny i dlatego też w sprawie została wydana decyzja z [...] sierpnia 2004r., którą naczelnik urzędu celnego stwierdził powstanie długu celnego. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej w W., organy celne nie popełniły błędu wydając powyższą decyzję.

W skardze H. (dalej: Skarżąca) wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz uchylenie decyzji ją poprzedzającej w części, w jakiej nie przyznano spółce zwrotu odsetek od niesłusznie pobranych należności celnych. Zaskarżonej decyzji zarzucono:

- naruszenie art. 250 § 3 Kodeksu celnego w związku z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. przepisy wprowadzające Prawo Celne (Dz. U. z 2004r., Nr 68, poz. 623) poprzez uznanie, że Spółce nie należy się zwrot odsetek od kwoty zwróconych, nienależnie pobranych należności celnych od dnia ich pobrania.

- naruszenie art. 121 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), zwanej dalej Ordynacja podatkowa oraz art. 2 Konstytucji RP poprzez prowadzenie postępowania i wydanie decyzji z naruszeniem zasady budowania zaufania do organów podatkowych oraz zasady demokratycznego państwa prawa.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.)

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd, kierując się tymi przesłankami i wychodząc poza granice skargi uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] lipca 2011 r. w zakresie w jakim utrzymała w mocy decyzję własną z [...] grudnia 2010 r. w części odmawiającej zwrotu odsetek od zwracanych należności celnych.

Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest odmowa zwrotu przez organ celny odsetek od zwracanych Skarżącej należności celnych.

Podstawa materialnoprawna regulującą sporną kwestię zawarta została w art. 250 § 3 Kodeksu Celnego, który - na mocy art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. przepisy wprowadzające Prawo Celne (Dz. U. Z 2004 r., Nr 68, poz. 623) - ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Zgodnie z art. 250 § 3 Kodeksu celnego od zwracanych należności celnych przywozowych lub wywozowych nie płaci się odsetek, chyba, że niewłaściwe ustalenie kwoty należności było wynikiem błędu organu celnego, a dłużnik w żaden sposób nie przyczynił się do powstania tego błędu. W takim wypadku odsetki oblicza się od dnia uiszczenia należności podlegających zwrotowi. Organem celnym właściwym do rozstrzygania w pierwszej instancji w sprawach uregulowanych w art. 250 § 3 Kodeksu celnego jest dyrektor izby celnej ( art. 252 1 Kodeksu celnego).

Stosownie do art. 262 1 §1 Kodeksu celnego w przypadku wydania decyzji w pierwszej instancji przez dyrektora izby celnej, z zastrzeżeniem art. 278 § 3, odwołanie od tej decyzji rozpatruje ten sam organ celny. Pracownik lub funkcjonariusz celny, który brał udział w wydaniu decyzji, której dotyczy odwołanie, podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu odwoławczym i wydaniu decyzji w tym postępowaniu (§ 2 art.262 1 Kodeksu celnego). Ponadto w zakresie przepisów postępowania odpowiednie zastosowanie w sprawie - na podstawie art. 262 Kodeksu celnego - mają przepis art. 12 oraz przepisy działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r., Nr 8 , poz. 60 ze zm.), dalej: Ordynacja podatkowa.

Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej .– w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: decyzja wydana została przez pracownika, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 130 -132 Ordynacji podatkowej. Należy wskazać, że w rozpoznawanej sprawie zarówno decyzja Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] grudnia 2010 r. jak i utrzymująca ją w mocy zaskarżona decyzja z [...] lipca 2011 r. podpisana (wydana) została przez Zastępcę Dyrektora D. K., działającą z upoważnienia Dyrektora Izby Celnej w W. Oznacza to, że w wydaniu zaskarżonej decyzji uczestniczył pracownik podlegający wyłączeniu na mocy art. 262 1 § 1 Kodeksu celnego co - poprzez odpowiednie stosowanie art. 240 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej – stanowi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Zatem w rozpatrywanej sprawie należało stwierdzić naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Omówiona wadliwość postępowania stanowi samodzielną i wystarczającą podstawę do uwzględnienia skargi w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.

Niezależnie od powyższego warto wskazać, że w odwołaniu od decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] grudnia 2010 r. Skarżąca podnosiła okoliczności świadczące, w jej ocenie, o popełnieniu błędu przez organ przy niewłaściwym ustaleniu kwoty należności oraz o nie przyczynieniu się do powstania tego błędu. Argumenty Skarżącej ukierunkowane zostały na wykazanie braku podstaw do odmowy zwrotu odsetek od zwracanych należności celnych. W ramach odwołania Skarżąca wskazała m. in., że pomimo wieloletniego prowadzenia postępowania dotyczącego długu celnego nie wiadomo w ogóle czy doszło do wprowadzenia jakiegokolwiek towaru na polski obszar celny oraz kto ewentualnie był importerem towarów zakładając, że w ogóle doszło do importu takich towarów. Skarżąca przywołała także stanowisko samego Dyrektor Izby Celnej w W., zaprezentowane w decyzji z [...] lipca 2010 r., którą uchylono decyzje organu I instancji z [...] września 2007 r. i w której wskazano na szereg istotnych uchybień proceduralnych. Dyrektor zarzucił decyzji pierwszoinstancyjnej (na podstawie, której doszło do pobrania należności celnych wraz z odsetkami wyrównawczymi) naruszenie określonej w art. 122 Ordynacji podatkowej zasady prawdy obiektywnej, poprzez oparcie rozstrzygnięci na niekompletnym materiale dowodowym co spowodowało niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i co stanowi o naruszeniu także art. 187 Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy zarzucił nadto naruszenie art. 124 Ordynacji podatkowej poprzez niepełne wyjaśnienie zasadności przesłanek jakimi kierował się organ oraz naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, określonej w art. 191 Ordynacji podatkowej, poprzez dokonanie wybiórczej analizy materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia bez dokonania wszechstronnej i rzetelnej analizy zgromadzonych dokumentów. Jak wskazano w odwołaniu Dyrektor wskazał w decyzji na konieczność usunięcia wątpliwości co do tego jaki ostatecznie towar, w jakiej ilości, kiedy w jaki sposób i przez kogo został sprowadzony na terytorium Polski. Decyzja Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] lipca 2011 r. jest ostateczna i składa się na materiał dowodowy rozpatrywanej sprawy, dotyczącej odmowy wypłaty odsetek od zwracanych należności celnych.

Zdaniem Sądu obowiązkiem organu rozpatrującego odwołanie było odniesienie się do argumentów Skarżącej podniesionych w powyższym zakresie, co jednak nie nastąpiło. Dyrektor rozpatrując odwołanie Skarżącej od decyzji z [...] grudnia 2010 r powinien ponownie rozpatrzyć i rozstrzygnąć sprawę w jej całokształcie a rozpatrzenie odwołania nie powinno sprowadzać się do skontrolowania zaskarżonej decyzji. Nie odniesienie się Dyrektora Izby Celnej w W. do argumentów przywołanych w odwołaniu - istotnych z punktu widzenia wymogu prawidłowego zastosowania w sprawie przepisów prawa materialnego, regulujących kwestię zwrotu odsetek od zwracanych należności celnych, uregulowanych w Kodeksie celnym - stanowi naruszenie art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z tych samych powodów Dyrektor naruszył art. 191 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Ponadto wskazać należy, że wydając zaskarżoną decyzję Dyrektor naruszył art. 210 § 1 pkt 6 oraz § 4 ustawy Ordynacja podatkowa. Wymienione przepisy stanowią, że decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne oraz, że uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, których dał wiarę, oraz przyczyn dla których innym dowodom odmówił wiarygodności.

Reasumując tę część rozważań, zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przytoczonych powyżej przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. stanowi odrębną podstawę do uwzględnienia skargi.

Ponownie rozpatrując odwołanie Skarżącej Dyrektor Izby Celnej w W. zobowiązany będzie do uwzględnienia oceny prawnej wyrażonej przez Sąd w uzasadnieniu wyroku. W szczególności organ powinien rozważyć wszelkie okoliczności i dowody zgromadzone w sprawie, na gruncie przepisów prawa materialnego regulującego kwestię wypłaty odsetek od zwracanych należności celnych. Stanowisko organu powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji, z którego powinno jasno wynikać jakie fakty organ uznał za udowodnione, jakim dowodom dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności.

Wobec powyższego, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) oraz art. 200 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.