Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 713/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6335 Zwrot nienależnego świadczenia
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 76 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1265
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
article: art. 7, art. 77 par 1 i art. 80
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 12 listopada 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), , , Protokolant specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2019 roku sprawy ze skargi M. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania M.M. od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia za okres od 7 marca 2016 r. do 6 września 2016 r. w kwocie 6 017,60 zł, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 10 ust. 2 pkt 4, ust. 7 pkt 2, art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f, art. 53 ust. 1 i 6, art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1265 ze zm.), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

Decyzją z dnia 28 lipca 2014 r. Prezydent Miasta Ł. uznał M.M. za osobę bezrobotną od dnia rejestracji, tj. od dnia 28 lipca 2014 r. bez prawa do zasiłku dla bezrobotnego.

Decyzją z dnia [...] marca 2016 r. Prezydent Miasta Ł. przyznał M.M. stypendium z tytułu odbywania stażu w okresie od 7 marca 2016 r. do 6 września 2016 r. w wysokości 120% zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy, o ile wcześniej nie wystąpią okoliczności powodujące jego utratę.

Decyzją z dnia [...]października 2016 r. Prezydent Miasta Ł. orzekł o utracie przez M.M. statusu osoby bezrobotnej z dniem 4 października 2016 r. w związku z podjęciem zatrudnienia.

Na podstawie wydruku z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) z dnia 18 września 2018 r. Prezydent Miasta Ł. ustalił, że M.M. posiadał wpis do ewidencji działalności gospodarczej w okresie od dnia 22 marca 2010 r. do dnia 6 listopada 2014 r.

W związku z powyższym Prezydent Miasta Ł. postanowieniem z dnia 6 listopada 2018 r. wznowił z urzędu postępowania w sprawie:

-uznania za osobę bezrobotną od dnia rejestracji tj. od dnia 28 lipca 2014 r. i braku prawa do zasiłku dla bezrobotnego, zakończonej decyzją ostateczną z dnia 28 lipca 2014 r.;

- utraty statusu osoby bezrobotnej z dniem 4 października 2016 r., zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] października 2016 r.

W wyniku wznowienia postępowania, decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. Prezydent Miasta Ł. uchylił w całości decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia 28 lipca 2014 r. o uznaniu za osobę bezrobotną od dnia rejestracji tj. od dnia 28 lipca 2014 r. i braku prawa do zasiłku dla bezrobotnego i odmówił uznania za osobę bezrobotną od dnia rejestracji tj. od dnia 28 lipca 2014 r. i uchylił w całości decyzję z dnia [...] października 2016 r. o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem 4 października 2016 r. umorzył postępowanie w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej z dniem 4 października 2016 r.f

Następnie postanowieniem z dnia 17 grudnia 2018 r. Prezydent Miasta Ł. wznowił z urzędu postępowania w sprawie przyznania stypendium z tytułu odbywania stażu w okresie od 07.03.2016 r. do 06.09.2016 r. w wysokości 120 % zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, o ile wcześniej nie wystąpią okoliczności powodujące jego utratę, zakończone decyzją ostateczną z dnia [...]marca 2016 r.

Kolejną decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. Prezydent Miasta Ł. uchylił w całości decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] marca 2016 r. w sprawie przyznania stypendium z tytułu odbywania stażu w okresie od 7 marca 2016 r. do 6 września 2016 r. w wysokości 120 % zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, o ile wcześniej nie wystąpią okoliczności powodujące jego utratę i odmówił przyznania stypendium z tytułu odbywania stażu za okres od 7 marca 2016 r. do 6 września 2016 r.

Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. orzekł o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia za okres 7 marca 2016 r. do 6 września 2016 r. w kwocie 6 017,60 zł w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji. Powyższa decyzja została skutecznie doręczona stronie w dniu 5 marca 2019 r.

W dniu 18 marca 2019 r. M.M. złożył odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]. Kwestionując zasadność rozstrzygnięcia podał, że w dniu 28 lipca 2014 r. posiadał zawieszoną działalność gospodarczą co uprawniało go do zarejestrowania się w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna. Wskazał, że w okresie od 7 marca 2016 r. do 6 listopada 2016 r. zgodnie z CEIDG nie posiadał już działalności gospodarczej, co zgodnie z informacją przekazaną przez pracowników PUP w Ł. uprawniało go do skorzystania ze stypendium. Podał, że działalność gospodarcza została wykreślona z CEIDG w dniu 6 listopada 2014 r. Zarzucił organowi I instancji brak prawidłowego pouczenia o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, a powołując się na orzeczenia sądowe wskazał, że zgodnie z definicją bezrobotnego spełniał wszystkie przesłanki, aby status bezrobotnego posiadać.

Wojewoda [...] pismem z dnia 15 kwietnia 2019 r. wezwał M.M. do jednoznacznego wyjaśnienia w terminie 7 dni, czy odwołanie z dnia 18 marca 2019 r. stanowi odwołanie do Wojewody [...] wyłącznie od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] orzekającej o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia, czy stanowi również odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] listopada 2018 r. orzekającej m.in. o odmowie uznania za osobę bezrobotną od dnia rejestracji tj. od dnia 28 lipca 2014 r. i czy zawiera również innego typu żądania, a jeśli tak to jakie.

W dniu 29 kwietnia 2019 r. M.M. złożył oświadczenia, że pismo z dnia 18 marca 2019 r. stanowi zarówno odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia za okres od 7 marca 2016 r. do 6 września 2016 r. w kwocie 6017,60 zł, jak i odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] listopada 2018 r. w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną od dnia 28 lipca 2014 r.

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia 7 maja 2019 r., nr [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] listopada 2018 r. w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną od dnia 28 lipca 2014 r.

Powyższe postanowienie zostało skutecznie doręczone stronie w dniu 15 maja 2019 r. i jest prawomocne.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] utrzymując zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia za okres od 7 marca 2016 r. do 6 września 2016 r. w kwocie 6 017,60 zł, w mocy wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy za bezrobotnego uważa się osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt l i 2 lit. a-g, lit. i, j, l oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3 i 4, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli (...)

- nie złożyła wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo po złożeniu wniosku o wpis:

- zgłosiła do ewidencji działalności gospodarczej wniosek o zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej i okres zawieszenia jeszcze nie upłynął, albo

nie upłynął jeszcze okres do, określonego we wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej, dnia podjęcia działalności gospodarczej, (...).

Stosownie do treści art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy, starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2.

Z cyt. przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wynika, że status bezrobotnego przysługuje tylko takiej osobie, która jest niezatrudniona, nie wykonuje innej pracy zarobkowej i nie złożyła wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej, a ponadto jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Oznacza to, że osoba bezrobotna może podjąć zatrudnienie, jest zdatna do pracy i ma do tego wymagane kwalifikacje oraz wyraża chęć i możliwość wykonywania pracy i jednocześnie nie występują żadne przeszkody po stronie tej osoby aby świadczyć pracę. Bezrobotny, który złożył wniosek o wpis do ewidencji działalności gospodarczej, bądź taki wpis posiada nie spełnia warunków nabycia statusu osoby bezrobotnej określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

W myśl art. 14 ust. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wpisowi do ewidencji podlegają przedsiębiorcy będący osobami fizycznymi.

Wraz z utratą statusu osoby bezrobotnej bezrobotny traci wszelkie inne uprawnienia przysługujące na podstawie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Treść przytoczonych powyżej przepisów jest jednoznaczna i nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych.

Zgodnie z art. 53 ust. 1 i ust. 6 ustawy, starosta może skierować bezrobotnych do odbycia stażu przez okres nieprzekraczający 6 miesięcy do pracodawcy, rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub pełnoletniej osoby fizycznej, zamieszkującej i prowadzącej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej i rybnej, w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym obejmującym obszar użytków rolnych o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe lub prowadzącej dział specjalny produkcji rolnej, o którym mowa w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2017 r. póz. 2336 oraz z 2018 r. póz. 650 i 858). Bezrobotnemu w okresie odbywania stażu przysługuje stypendium w wysokości 120% kwoty zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, wypłacane przez starostę; przepisy art. 41 ust. 6 oraz art. 80 stosuje się odpowiednio. Za okres, za który przysługuje stypendium, zasiłek nie przysługuje.

Z analizy wydruku z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że M.M. w okresie od 22 marca 2010 r. do 6 listopada 2014 r. prowadził działalność gospodarczą, co oznacza, że nie spełniał warunków osoby bezrobotnej, a co za tym idzie, nie przysługiwało mu prawo do stypendium z tytułu odbywania stażu. Zgodnie z art. 34 ust. 2 pkt 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, zawieszenie działalności gospodarczej mogło nastąpić tylko na okres 24 miesięcy, a zatem działalność gospodarcza mogła być zawieszona tylko w okresie od 13 lipca 2011 r. do 13 lipca 2013 r.

Następnie organ odwoławczy stwierdził, że stosownie do art. 53 ust. 6 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy prawo do odbycia stażu i pobierania z tego tytułu stypendium, przysługuje wyłącznie bezrobotnemu. Art. 76 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy stanowi natomiast, że osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne.

Za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne, zgodnie z art. 76 ust. 2 pkt l i 2 ustawy, uważa się:

1.świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach,

2. świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie.

Z akt sprawy wynika, że M.M. w dniu rejestracji w urzędzie pracy, tj. w dniu 28 lipca 2014 r. nie spełniał warunków osoby bezrobotnej, a tym samym nie mógł uzyskać statusu osoby bezrobotnej. Nie będąc zaś osobą bezrobotną nie mógł uzyskać prawa do stypendium z tytułu odbywania stażu od dnia 7 marca 2016 r.

Prezydent Miasta Ł. w wyniku wznowienia postępowania decyzją z dnia [...]listopada 2018 r. uchylił w całości decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia 28 lipca 2014 r. o uznaniu M.M. za osobę bezrobotną od dnia rejestracji tj. od dnia 28 lipca 2014 r. i braku prawa do zasiłku dla bezrobotnego i odmówił uznania za osobę bezrobotną od dnia rejestracji, tj. od dnia 28 lipca 2014 r. Powyższą decyzję doręczono stronie w dniu 3 grudnia 2018 r. Od powyższej decyzji M.M. złożył odwołanie dopiero w dniu 18 marca 2019 r. wraz z odwołaniem od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]. W związku z powyższym Wojewoda [...] postanowieniem z dnia 7 maja 2019 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Powyższe postanowienie zostało skutecznie doręczone stronie w dniu 15 maja 2019 r. i jest prawomocne.

Organ odwoławczy podkreślił, że M.M. w dniu rejestracji w PUP w Ł. oświadczył, że jest osobą niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie oraz że nie złożył wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej (...). Skarżący ponadto został poinformowany o konieczności powiadomienia powiatowego urzędu pracy o wszelkich zmianach danych przekazanych w trakcie rejestracji oraz o okolicznościach powodujących utratę prawa do zasiłku lub utratę statusu osoby bezrobotnej oraz zwrotu nienależnie pobranego zasiłku, stypendium, innych nienależnie pobranych świadczeń lub kosztów szkolenia i przygotowania zawodowego dorosłych finansowanych ze środków z Funduszu Pracy. Oświadczenie niezbędne do ustalenia statusu bezrobotnego z dnia 28 lipca 2014 r. oraz Informacja o prawach i obowiązkach z dnia 28 lipca 2014 r. zostały własnoręcznie podpisane przez skarżącego.

Oceniając treść i zakres pouczeń Wojewoda [...] podkreślił, że były one prawidłowe i skuteczne, zaś strona była świadoma znaczenia określonych faktów, w tym okoliczności decydujących o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej, której przysługują określone w ustawie świadczenia. Z akt sprawy wynika, że skarżący otrzymał informację pełną, jasną i nie wymagającą dokonywania jakichkolwiek interpretacji jej treści, a zatem w sposób zrozumiały został pouczony o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej i był świadomy, co należy rozumieć pod pojęciem statusu bezrobotnego, jego utraty oraz skutkach i przyczynach takiego stanu rzeczy. Był również świadomy tego, co należy rozumieć pod pojęciem nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego oraz skutkach i przyczynach, a także możliwości powstania takiej sytuacji. Podkreślić także należy, że z akt administracyjnych nie wynika, aby w czasie odbierania pouczeń, ani w czasie późniejszym, skarżący zgłaszał organowi, że nie rozumie pojęcia bezrobotny, obowiązków bezrobotnego czy konsekwencji ich niedotrzymania. Skarżący potwierdził własnoręcznym podpisem, zapoznanie się z otrzymanymi informacjami (pouczeniami), zobowiązując się do ich przestrzegania.

Reasumując organ odwoławczy podkreślił, że M.M. nie posiadał statusu osoby bezrobotnej w okresie pobierania stypendium z tytułu odbywania stażu, tj. od 7 marca 2016 r. do 6 września 2016 r. i został prawidłowo pouczony o warunkach posiadania statusu osoby bezrobotnej i obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania zarzucił, że przez okres od czasu rejestracji, tj. 2014 r. do 2016 r. nikt nie dopatrzył się żadnych nieprawidłowości, tak samo w czasie odbywania stażu, który odbył się w sposób prawidłowy i gdyby nie urząd to najprawdopodobniej skarżący pracowałby w tym czasie gdzie indziej. Wskazał ponadto, że pracownik urzędu pracy nie może pamiętać, jak przebiegała rejestracja w urzędzie, a z ustaleń skarżącego wynika, że nie został poinformowany, że jeżeli działalność gospodarcza jest zawieszona to może być zarejestrowany ale nie może ubiegać się o staż, system CEiDG działał już w 2014 roku. Wskazał, że jako bezrobotny nie jest osobą wykształconą i nie posiadał wiedzy o przepisach i ciążącej na nim odpowiedzialności. Za zaistniałą sytuację i opieszałość winę ponoszą pracownicy urzędu pracy. Wniósł o anulowanie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpatrywanej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że w wyniku wznowienia postępowania, decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. Prezydent Miasta Ł. uchylił w całości decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia 28 lipca 2014 r. o uznaniu za osobę bezrobotną od dnia rejestracji tj. od dnia 28 lipca 2014 r. i braku prawa do zasiłku dla bezrobotnego i odmówił uznania za osobę bezrobotną od dnia rejestracji tj. od dnia 28 lipca 2014 r. i uchylił w całości decyzję z dnia [...] października 2016 r. o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem 4 października 2016 r. i umorzył postępowanie w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej z dniem 4 października 2016 r.

Następnie postanowieniem z dnia 17 grudnia 2018 r. Prezydent Miasta Ł. wznowił z urzędu postępowania w sprawie przyznania stypendium z tytułu odbywania stażu w okresie od 07.03.2016 r. do 06.09.2016 r. w wysokości 120 % zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, o ile wcześniej nie wystąpią okoliczności powodujące jego utratę, zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] marca 2016 r.

Kolejną decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. Prezydent Miasta Ł. uchylił w całości decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] marca 2016 r. w sprawie przyznania stypendium z tytułu odbywania stażu w okresie od 7 marca 2016 r. do 6 września 2016 r. w wysokości 120 % zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, o ile wcześniej nie wystąpią okoliczności powodujące jego utratę i odmówił przyznania stypendium z tytułu odbywania stażu za okres od 7 marca 2016 r. do 6 września 2016 r.

Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. orzekł o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia za okres od 7 marca 2016 r. do 6 września 2016 r. w kwocie 6 017,60 zł w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji.

Powyższa decyzja została skutecznie doręczona stronie w dniu 5 marca 2019 r.

Podstawą powyższych działań organu , było stwierdzenie że w dniu rejestracji skarżącego w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ł. w dniu 28 lipca 2014 r. w CEIDG istniał wpis dotyczący indywidualnej działalności gospodarczej skarżącego. W dokumencie tym jako datę rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej wskazano dzień 22 marca 2010r., a jako datę wykreślenia wpisu z rejestru dzień 6 listopada 2014 r. Jednocześnie skarżący w oświadczeniu rejestrowanego niezbędnym do ustalenia statusu bezrobotnego z dnia 28 lipca 2014r. nie zakreślił pkt 9 o treści - "nie złożyłem wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo po złożeniu wniosku o wpis zgłosiłem do ewidencji działalności gospodarczej wniosek o zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej i okres zawieszenia jeszcze nie upłynął, albo nie upłynął jeszcze okres do, określonego we wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej, dnia podjęcia działalności gospodarczej", co potwierdził własnoręcznym podpisem.

Organy uznały, że w dacie rejestracji tj. 28 lipca 2014 r., skarżący posiadał wpis do ewidencji działalności gospodarczej, który został wykreślony dopiero 6 listopada 2014 r. zatem w dacie rejestracji nie mógł uzyskać statusu bezrobotnego, a co za tym idzie pobrane stypendium z tytułu odbywania stażu za okres od 7 marca 2016 r. do 6 września 2016 r. było świadczeniem nienależnie pobranym.

Pomiędzy stronami postępowania sporne jest, czy w rozpatrywanej sprawie doszło do nienależnego pobrania świadczenia przez skarżącego. Stosownie bowiem do art. 76 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Zgodnie z art. 76 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się: świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach oraz świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie.

Z powołanego uregulowania wynika, że dla uznania świadczenia za nienależnie pobrane, konieczne jest wystąpienie wskazanych tam przesłanek tj. muszą zaistnieć okoliczności powodujące ustanie prawa do pobierania świadczenia, pobierający świadczenie musi być wcześniej pouczony o konsekwencjach takich okoliczności, pobierający złożył nieprawdziwe oświadczenie lub sfałszował dokumenty albo zaszły inne przypadki świadomego wprowadzenia w błąd organu. Wszystkie przesłanki wskazane w przepisie art. 76 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy odwołują się do świadomości świadczeniobiorcy, do jego winy w ujęciu subiektywnym.

Należy zauważyć, że w rozpatrywanej sprawie organy obu instancji powołały jako podstawę prawną wydanych decyzji pkt 1 z art. 76 ust. 2 ustawy. Jednakże w niniejszej sprawie ewentualne zastosowanie może mieć pkt 2 z art. 76 ust. 2, ponieważ pkt 1 dotyczy sytuacji ustania prawa do świadczenia w trakcie jego pobierania, a nie sytuacji związanej z pobraniem świadczenia w całości, pomimo że świadczenie to od początku nie przysługiwało danej osobie. Organy uznały przecież, że już w momencie rejestracji z uwagi na istniejący wpis do ewidencji działalności gospodarczej skarżący nie spełniał przesłanek uzyskania statusu bezrobotnego.

Oczywiście istotny wpływ na "świadome wprowadzenie w błąd" urzędu pracy ma także prawidłowe pouczenie danej osoby o istotnych dla sprawy okolicznościach.

Przyjęcie, że pobrane świadczenie było nienależne w rozumieniu art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia, wymaga zatem wykazania negatywnego zachowania danej osoby, ukierunkowanego na niezgodne z prawem korzystanie ze środków publicznych. Wynika to z faktu, że zgodnie z treścią art. 76 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy, obowiązek zwrotu został połączony nie z samym tylko pojęciem "nienależnego świadczenia", lecz z zaistnieniem "świadczenia nienależnie pobranego". Wskazane sformułowania nie są zaś pojęciami tożsamymi. W orzecznictwie zwraca się bowiem uwagę na to, że "nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym i występuje między innymi wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Zatem pojęcie to nie nawiązuje do świadomości i woli jakiejkolwiek osoby. Natomiast "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zawinionego zaniechania). Przyjmuje się ponadto, że obowiązek obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych oświadczeń, dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 826/09, z dnia 6 października 2015 r. sygn. akt I OSK 555/14, z dnia 19 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 3263/14).

W ocenie Sądu, organy administracji dokonały błędnej wykładni art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia (abstrahując od tego, że właściwą podstawą prawną w okolicznościach przedmiotowej sprawy mógł być ewentualnie art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy) i w konsekwencji przedwcześnie uznały, że przepis ten znajduje zastosowanie w kontrolowanej sprawie. Sąd nie może się zgodzić ze stanowiskiem organów, że dla ustalenia obowiązku zwrotu pobranego przez skarżącego zasiłku wystarczające jest, iż nie poinformował on organu, że złożył wniosek i posiada niewykreślony wpis w ewidencji działalności gospodarczej, pomimo udzielenia skarżącemu przy rejestracji stosownego pouczenia. Oznaczałoby to bowiem, że art. 76 ust. 2 ustawy jest zbędny i nie niesie za sobą żadnych treści normatywnych, a zatem jest nieistotny z punktu widzenia oceny przez organ sposobu zachowania się korzystania ze statusu osoby bezrobotnej, w tym – do prawa do stypendium, oraz – zindywidualizowania zawartej w tym przepisie normy prawnej do konkretnego stanu faktycznego zaistniałego w rozpatrywanej przez organ sprawie. Jeszcze raz należy podkreślić, że organy były zobowiązane do ustalenia, czy nieuprawnione pobranie stypendium nastąpiło z "winy" skarżącego, a więc czy zachowanie skarżącego było ukierunkowane na niezgodne z prawem korzystanie ze środków publicznych.

Zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. organ zobowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, do rozpatrzenia całego materiału dowodowego i oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego danych okoliczności.

Analiza treści uzasadnień decyzji organów obu instancji prowadzi do wniosku, że organy nie wykazały, że skarżący świadomie wprowadził organ w błąd przy rejestracji w PUP i że można mu przypisać działanie w złej wierze. W tym miejscu należy przypomnieć brzmienie przepisów istotnych z punktu widzenia rozpatrzenia niniejszej sprawy, a mianowicie, kto w świetle ustawy jest osobą bezrobotną, bowiem przyznane skarżącemu stypendium z tytułu odbywania stażu należało się tylko osobie posiadającej status bezrobotnego.

Zatem w świetle art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy za bezrobotnego uważa się osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt l i 2 lit. a-g, lit. i, j, l oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3 i 4, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli (...)

- nie złożyła wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo po złożeniu wniosku o wpis:

- zgłosiła do ewidencji działalności gospodarczej wniosek o zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej i okres zawieszenia jeszcze nie upłynął, albo

nie upłynął jeszcze okres do, określonego we wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej, dnia podjęcia działalności gospodarczej, (...).

Organy powołały się na fakt, że w dniu rejestracji skarżącego w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ł. w dniu 28 lipca 2014 r. w CEIDG istniał wpis dotyczący indywidualnej działalności gospodarczej skarżącego. W dokumencie tym jako datę rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej wskazano dzień 22 marca 2010r. a jako datę wykreślenia wpisu z rejestru dzień 6 listopada 2014 r. i tę informację zataił skarżący. Należy więc zwrócić uwagę, że w aktach sprawy znajduje się przedmiotowy wydruk z CEIDG. Istotnie wskazane przez organy daty zgadzają się, natomiast organy zupełnie pominęły widniejący w tym dokumencie wpis dotyczący podstawy wykreślenia o treści " art. 34 ust. 2 pkt 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej – niezłożono wniosku o wpis informacji i wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej przed upływem okresu 24 miesięcy od dnia zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej" Zgodnie natomiast z art. 34 ust. 2 pkt 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej w brzmieniu obowiązującym w dacie rejestracji bezrobotnego: "Przedsiębiorca podlega wykreśleniu z CEIDG z urzędu w drodze decyzji administracyjnej ministra właściwego do spraw gospodarki, w przypadku niezłożenia wniosku o wpis informacji o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej przed upływem okresu 24 miesięcy od dnia zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej". Oznacza to, że w przypadku skarżącego wykreślenie z dniem 6 listopada 2014 r. było konsekwencją niezłożenie przez niego informacji o wznowieniu wykonywania zawieszonej działalności gospodarczej przed upływem 24 miesięcy od dnia zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej. Koniecznie należy również podkreślić, że w aktach organu odwoławczego znajduje się jeszcze dodatkowo dokument pochodzący z CEIDG świadczący o tym, że skarżący zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej od dnia 13 lipca 2011 r. Powyższe dokumenty świadczą o tym, że w dacie rejestracji w dniu 28 lipca 2014 r. skarżący wypełniał przesłankę uzyskania statusu osoby bezrobotnej bowiem wprawdzie miał zgłoszoną działalność gospodarczą, ale była ona zawieszona od 13 lipca 2011 r. i z powodu niezłożenie przez niego wniosku o wpis informacji i wznowienie wykonywania działalności gospodarczej przed upływem okresu 24 miesięcy od dnia zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej, została z dniem 6 listopada 2014 r. wykreślona z urzędu. Sąd nie zgadza się ze stwierdzeniem organów, że skoro skarżący zawiesił działalność z dniem 13 lipca 2011 r. i mogła być ona zawieszona tylko na okres 24 miesięcy tj. do dnia 13 lipca 2013 r. to od tej daty skarżący prowadził działalność gospodarczą do dnia jej wykreślenia w dniu 6 listopada 2014 r. Przeczy temu podstawa wykreślenia, świadcząca o tym, że z powodu niepodjęcia zawieszonej działalności została ona wykreślona z urzędu. Przy czym organy nie wykazały, że niewiarygodne jest twierdzenie skarżącego, że w dacie rejestracji miał zawieszoną działalność. To bowiem właśnie fakt, że skarżący nie podejmował zawieszonej działalności po upływie 24 miesięcy od jej zawieszenia spowodowało jej wykreślenie z urzędu. W odwołaniu skarżący wyraźnie sygnalizował, że w dacie rejestracji miał zawieszoną działalność, a w dacie odbywania stażu już wykreśloną, co zgodnie z informacją przekazaną mu przez pracownika pup uprawniało go do skorzystania ze stypendium.

Badając, czy skarżący świadomie wprowadził urząd pracy w błąd, organ winien rozważyć zachowanie skarżącego, który w dacie rejestracji nie zaznaczył wprawdzie odpowiedniej rubryki w składanym oświadczeniu to jednak nie prowadził działalności gospodarczej z powodu jej zawieszenia i w jego ocenie nie było więc przeszkód aby ubiegać się o status bezrobotnego. W kontekście świadomego wprowadzenia organu w błąd należy również rozważyć, że z pkt 9 oświadczenia niezbędnego do ustalenia statusu osoby bezrobotnej o treści - "nie złożyłem wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo po złożeniu wniosku o wpis zgłosiłem do ewidencji działalności gospodarczej wniosek o zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej i okres zawieszenia jeszcze nie upłynął, albo nie upłynął jeszcze okres do, określonego we wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej, dnia podjęcia działalności gospodarczej" nie wynika, że ewentualne zawieszenie zgodnie z przepisami może trwać 24 miesiące. Skoro więc skarżący nie podjął zawieszonego postępowania w określonym czasie to został z urzędu wykreślony z CEIDG z dniem 6 listopada 2014 r. W okolicznościach przedmiotowej sprawy trudno kategorycznie twierdzić, że skarżący w dniu rejestracji złożył świadomie nieprawdziwe oświadczenie i zrobił to w złej wierze, aby wyłudzić nienależne mu świadczenie, które otrzymał zresztą dopiero w 2016 r. już po wykreśleniu wpisu do CEIDG.

W ocenie charakteru zachowania skarżącego przy wydawaniu decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia nie rozważono tego, że zapis w dokumencie CEIDG potwierdza przyczynę wykreślenia z dniem 6 listopada 2014 r. działalności gospodarczej skarżącego (niezłożenie przez niego informacji o wznowieniu wykonywania zawieszonej działalności gospodarczej przed upływem 24 miesięcy od dnia zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej), a tym samym stanowisko skarżącego zawarte w odwołaniu. Nadto niedokładnie oceniono zarówno treść pouczeń - w kontekście zrozumienia ich znaczenia w świetle okoliczności tego, że stypendium skarżący otrzymał dopiero w marcu 2016 r., gdy jego działalność została już wykreślona z dniem 6 listopada 2014 r.,- jak i zamiaru strony. W tej materii należy jeszcze raz podkreślić, że ustawodawca posłużył się zwrotem "świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy", zatem zaakcentował intencję uzyskania świadczenia w sytuacji niespełnienia przesłanek prowadzących ku temu. Przeto chodzi tu o świadczenie, co do którego bezrobotny ma wiedzę, że mu nie przysługuje i racjonalnie zamierza z niego skorzystać, zdając sobie sprawę o jego nieprzysługiwaniu. Ten zamiar należy więc w sposób niebudzący wątpliwości ustalić. Jednocześnie ustawa nie reguluje kryteriów branych pod rozwagę w tym procesie, pozwalając organowi na prowadzenie szerokiego postępowania dowodowego wedle zasad uregulowanych w art. 75 § 1 i art. 77 § 1 K.p.a., a następnie na ocenę wiarygodności dowodów zgodnie z regułami zawartymi w art. 80 K.p.a.

Oceniając przedstawiony materiał dowodowy zdaniem Sądu organy nie wykazały okoliczności uzasadniających żądanie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, określonych w art. 76 ust. 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia i co najmniej przedwczesna była decyzja o jego zwrocie na tej podstawie. Dotyczy to kwestii zebrania materiału dowodowego oraz poczynienie wszechstronnych ustaleń oraz jego pełnej prawidłowej oceny, zgodnie z wymogami art. 7 i 77 § 1 i 80 K.p.a. Stwierdzone przez sąd uchybienia organów w zakresie ustalenia faktów dotyczących zarówno wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, jak i świadomości działania skarżącego, rozpatrywane w kontekście przesłanek z art. 76 ust. 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji publicznej zobowiązany będzie uwzględnić wyżej przedstawioną ocenę prawną.

Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz, na podstawie art. 135 p.p.s.a., decyzji ją poprzedzającej.

k.ż.