Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 954/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Przejęcie mienia
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 77 § 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka (spr.), asesor WSA Agnieszka Wąsikowska, Protokolant ref. Marta Pachulska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2019 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa - Nadleśnictwa [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...], 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz Skarbu Państwa - Nadleśnictwa [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją nr [...], z [...] marca 2019 r., wydaną na podstawie art. 138 § I pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania Skarbu Państwa - Nadleśnictwa [...] od decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2018 r., znak: [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] orzeczeniem z [...] grudnia 1954 r., znak: [...], wydanym na podstawie art. 1 dekretu z dnia [...] lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa [...], [...], [...] i [...] (Dz. U. nr 46, poz. 339), przejęło na własność Państwa grunty i budynki położone w gromadzie [...], stanowiące własność m. in. S. D..

Wojewoda [...] decyzją z [...] grudnia 2013 r., znak: [...], stwierdził nieważność ww. orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] w zakresie nieruchomości stanowiących własność S. D..

Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2018 r. Wojewoda [...], działając po wznowieniu postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z [...] grudnia 2013 r., stwierdził wydanie tej decyzji z naruszeniem prawa w zakresie, w jakim Skarb Państwa - Nadleśnictwo [...] nie brał udziału w postępowaniu.

Skarb Państwa - Nadleśnictwo [...] wniósł odwołanie od tej decyzji, zarzucając Wojewodzie błędną jego zdaniem ocenę zaistnienia przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] grudnia 1954 r.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpatrując odwołanie wskazał, że Skarb Państwa - Nadleśnictwo [...], nie brało udziału w postępowaniu zakończonym decyzją z [...] grudnia 2013 r. Ze znajdujących się w aktach sprawy: odpisu księgi wieczystej [...], wykazu synchronizacyjnego dotyczącego tej księgi, sporządzonej przez geodetę uprawnionego J. S., oraz wypisów z rejestru gruntów dla działek nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...], położonych w powiecie [...], obrębie ewidencyjnym [...], wynika, że parcele gruntowe, wchodzące w skład nieruchomości stanowiącej byłą własność S. D., weszły w skład działek, których aktualnym właścicielem jest Skarb Państwa i znajdują się one w zarządzie Nadleśnictwa [...].

Ponieważ przymiot strony w postępowaniu administracyjnym ma podmiot, którego dotyczy bezpośrednio to postępowanie lub w którym może być wydane orzeczenie godzące w jego prawem chronione interesy poprzez ograniczenie lub uniemożliwienie korzystania z przysługujących mu praw, należało uznać Nadleśnictwo [...] za stronę postępowania. Nie może budzić wątpliwości, że podmiot ten, w myśl art. 32 ust. 1 ustawy o lasach (Dz. U. z 2015 r., Nr 2100 z późn. zm.) jako państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej reprezentujący Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia, ma interes prawny w sprawie objętej kontrolą.

Wojewoda [...], działając po wznowieniu postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z [...] grudnia 2013 r., zasadnie stwierdził, że decyzja ta wydana została z naruszeniem prawa w zakresie, w jakim Skarb Państwa - Nadleśnictwo [...] nie brał udziału w postępowaniu.

Dalej Minister wskazał, że decyzją z [...] grudnia 2013 r., znak: [...], Wojewoda [...] stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] grudnia 1954 r. powołując się na zaistnienie przesłanki rażącego naruszenia prawa, tj. art. 1 ust. 1 dekretu z dnia [...] lipca 1949 r., § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany, a także art. 44 i art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. R. P. Nr 45, poz. 416). Wojewoda wydając zaskarżoną decyzję z dnia [...] lipca 2018 r. podtrzymał wcześniejsze ustalenia i uznał, że decyzji z dnia [...] grudnia 2013 r. nie można uchylić z uwagi na okoliczność, że w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.

Zgodnie z treścią art. 1 dekretu z dnia [...] lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa [...],[...],[...] i [...] (Dz. U. Nr 46, poz. 339), nieruchomości ziemskie położone w województwach: [...],[...],[...] i [...] w obrębie pasa granicznego, przewidzianego w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 23 grudnia 1927 r. o granicach Państwa (Dz. U. R. P. z 1937 r., Nr II, poz. 83), oraz w powiatach: [...],[...] i [...] województwa [...] oraz [...] i [...] województwa [...] mogły być przejmowane na własność Państwa w całości lub w części, jeżeli nie pozostawały w faktycznym władaniu właścicieli albo ich właściciele nie zamieszkiwali na miejscu.

W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji bezspornie ustalił, że w dniu wydania orzeczenia nacjonalizacyjnego S. D., były właściciel przejętej nieruchomości, nie władał faktycznie nieruchomością położoną w gromadzie [...], mieszkał bowiem w miejscowości [...], gm. [...]. Ustalenia te wynikają ze znajdującej się w aktach sprawy karty przesiedleńczej S. D. nr [...] z dnia [...] czerwca 1947 r. oraz z zaświadczenia z [...] grudnia 2012 r., zgodnie z którym od dnia [...] czerwca 1947 r. do dnia [...] grudnia 1960 r. S. D. zameldowany był na pobyt stały w miejscowości [...] pod numerem [...]. Należało zatem uznać, że zaistniały w niniejszej sprawie stan faktyczny wyczerpuje dyspozycję art. 1 ust. 1 dekretu z dnia [...] lipca 1949 r.

Wojewoda wydając decyzję z [...] grudnia 2013 r. oraz odmawiając jej uchylenia decyzją z [...] lipca 2018 r. powołał się na okoliczność, że orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] grudnia 1954 r. rażąco narusza prawo, albowiem pomimo że z jego mocy dojść miało do zmian w zakresie prawa własności nie konkretyzuje ono nacjonalizowanej nieruchomości w sposób odpowiadający przepisom prawa. Orzeczenie nie zawiera danych dotyczących przejmowanych na własność Państwa nieruchomości, wskazując jedynie, że przejmowane są nieruchomości po osobach nieobecnych i niewładających swoimi gruntami i budynkami, położone w gromadzie [...], o łącznej pow. 1361,20 ha. Ponadto w uzasadnieniu wskazano, że wobec niezgodności katastru i hipoteki ze stanem faktycznym na gruncie zdołano jedynie ustalić powierzchnię ogólną gruntów, nie zdołano natomiast ustalić ściśle umiejscowienia wszystkich gruntów, z tej więc racji przyjęto w orzeczeniu jedynie powierzchnię ogólną gruntów osób niewładających swymi gruntami.

PPRN wydając orzeczenie z [...] grudnia 1954 r. zaniechało poczynienia takich ustaleń, poprzestając jedynie na wskazaniu istnienia rozbieżności pomiędzy dokumentacją hipoteczną i katastralną a stanem faktycznym, przy czym ani nie powołało się na konkretne dokumenty, ani nawet nie wskazało, na czym rozbieżności te polegają. Niewątpliwie zatem powołany wyżej przepis został rażąco naruszony.

Na rażące naruszenie art. 1 dekretu z dnia [...] lipca 1949 r. w zw. z art. 75 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym wskazuje ponadto okoliczność, że osnowa decyzji PPRN - a zatem część decyzji zawierająca merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy - nie zawiera orzeczenia, czy przejęto nieruchomość stanowiącą własność S. D.. Nie tylko nie wskazano jej powierzchni, numeru działek, księgi wieczystej lub zbioru prowadzonych dla niej dokumentów, ale zaniechano również wyrażenia woli przejęcia tej nieruchomości na własność Państwa, poprzestając na odniesieniu się do budynku mieszkalno-gospodarczego (przy czym budowle trwale z nieruchomością związane nie stanowiły odrębnej własności od gruntu, na którym były posadowione). Niewątpliwie zaś rozstrzygnięcie winno być sformułowane w sposób jasny i precyzyjny, a nie wynikać pośrednio z uzasadnienia decyzji, winno również być sformułowane w taki sposób, aby możliwe było jego wykonanie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 2762/17).

Istotą rozstrzygnięcia orzeczenia PPRN było odjęcie własności nieruchomości, a także miało ono stanowić podstawę do wpisu w księdze wieczystej (art. 4 ust. 1 dekretu), zatem brak opisu konkretnych działek gruntu oznaczał nieokreślenie przedmiotu przejęcia, a w konsekwencji rażące naruszenie art. 75 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r.

Ponadto brak podjęcia działań zmierzających do ustalenia przedmiotu postępowania należy uznać za rażące naruszenie art. 44 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r., wprowadzającego konieczność przeprowadzenia stosownego postępowania administracyjnego.

Wobec powyższego Minister uznał, że Wojewoda w zaskarżonej decyzji z [...] lipca 2018 r., znak: [...], prawidłowo przyjął, że brak jest możliwości uchylenia decyzji z [...] grudnia 2013 r., znak: [...], z uwagi na okoliczność, że w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.

Minister podkreślił również, że ze względu na ograniczenie określone w art. 146 § 1 k.p.a., aktualnie uchylenie decyzji Wojewody z [...] grudnia 2013 r. nie może nastąpić z uwagi na upływ pięciu lat od dnia jej doręczenia.

Natomiast odnosząc się do zarzutu dotyczącego braku ustalenia przez Wojewodę, które z przejętych na mocy badanego orzeczenia nieruchomości stanowiły własność S. D., Minister uznał, że skoro kwestionowane orzeczenie PPRN nie określało przedmiotu przejęcia, brak jest podstaw aby w postępowaniu nieważnośćiowym Wojewoda ustalał, jakie nieruchomości zostały na jego podstawie przejęte. Ustalenia takie byłyby w istocie merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy, co jest niedopuszczalne w postępowaniu nieważnościowym, którego celem jest kontrola istnienia przesłanek nieważności orzeczenia, nie zaś orzekanie o przedmiocie postępowania zwykłego.

Odnośnie kwestii braku odniesienia się przez Wojewodę do orzeczenia PPRN w [...] z [...] maja 1959 r., Minister zauważył, orzeczenie to nie było objęte prowadzonym przez Wojewodę postępowaniem nieważnościowym.

Minister nie uznał zasadności zarzutu, jakoby odwołujący się pozbawiony był udziału w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją.

Odnośnie zmiany wartości i przeznaczenia przejętych nieruchomości oraz przyznania ekwiwalentu za przejętą nieruchomość Minister uznał, że okoliczności te stanowią kwestie następcze, pozostające bez związku z oceną prawidłowości badanego orzeczenia.

Niezasadny w ocenie Ministra jest również zarzut dotyczący naruszenia przepisów ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju, albowiem zaskarżona decyzja dotyczy prawidłowości orzeczenia PPRN, nie zaś realizacji roszczeń cywilnoprawnych lub uprawnień do rekompensaty.

Wbrew twierdzeniom odwołującego się, Wojewoda odmówił uchylenia decyzji z [...] grudnia 2013 r. nie z uwagi na upływ terminu, a z uwagi na okoliczność, że w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.

Natomiast w kwestii nieodwracalności skutków prawnych kontrolowanej decyzji Minister wskazał, skutek przedmiotowego orzeczenia polegał jedynie na przejęciu przez Skarb Państwa określonej nieruchomości. Skutek taki (przejęcie własności) może być odwrócony przez stwierdzenie nieważności przedmiotowego orzeczenia. Skutki prawne wywołane nie przez decyzję o przejęciu nieruchomości na rzecz Państwa, ale przez późniejsze zdarzenia, nie mogą stanowić podstawy do oceny, że tym samym taka decyzja wydana bez podstawy prawnej wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] marca 2019 r. wniósł Skarb Państwa - Nadleśnictwo [...]. Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w niniejszej sprawie, w szczególności dotyczącego wydania orzeczenia o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonych w gromadzie [...], w części dotyczącej S. D., w sytuacji nie kwestionowania w całości orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] grudnia 1954 r. znak: [...], a które to orzeczenie rzekomo miało być wydane z naruszeniem przepisów art. 75 rozporządzenia Prezydenta z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym, braku indywidualnego oznaczenia nieruchomości S. D. i braku wyjaśnienia, do jakiej konkretnej nieruchomości została stwierdzona nieważność powołanego wyżej orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...], a w konsekwencji nie ustalenia przedmiotu postępowania, a w szczególności oznaczenia nieruchomości, których właścicielem miał być poprzednik prawny wnioskodawczyni, a to wszystko przy jednoczesnym stwierdzeniu, że skutkiem prawnym orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] grudnia 1954 r. znak: [...] w części dotyczącej przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości położonych w gromadzie [...], stanowiących w dacie przejęcia własność S. D. było nabycie własności przedmiotowych nieruchomości przez Skarb Państwa z równoczesnym pozbawieniem własności nieruchomości przez jej dotychczasowego właściciela, jak również ustaleniu istnienia kolejnego orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] maja 1959 r., znak: [...] dotyczącego tych samych nieruchomości i identyfikującego nieruchomości te w sposób niewątpliwy;

- art. 7 k.p.a., gdyż nie poczynienie ustaleń opisanych wyżej narusza interes społeczny, a w tym przypadku interes Skarbu Państwa, w którego imieniu działa Nadleśnictwo [...], będącego aktualnym właścicielem nieruchomości należących wcześniej do poprzednika prawnego wnioskodawcy – S. D., przy jednoczesnym nie wykazaniu, na czym ma polegać rażące naruszenie przepisów art. 1 dekretu z dnia [...] lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa m.in.. [...] województwa [...], a powołane przepisy tylko w sposób ogólny regulują treść mających zapaść orzeczeń;

- art. 151 § 2 k.p.a. w zw. z art. 146 k.p.a. poprzez nie uchylenie ostatecznej decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2018 r., znak: [...] w sytuacji:

a. gdy Skarb Państwa - Nadleśnictwo [...] nie był stroną postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] grudnia 1954 r., a więc tym samym bieg 5-letniego terminu nie może być liczony od ostatniego doręczenia decyzji stronie, a od dnia, w którym Skarb Państwa - Nadleśnictwo [...] powziął informację o wydaniu przedmiotowej decyzji, co miało miejsce w dniu [...] sierpnia 2014 r., a to wszystko w sytuacji, gdy od dnia wydania tej decyzji (tj. [...] grudnia 2013 r.) nie upłynął jeszcze okres pięciu lat,

b. nie poczynienia przez organ administracyjny stosownych ustaleń faktycznych, o czym mowa wyżej, wobec czego nie sposób stwierdzić czy w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadającą w swej istocie decyzji dotychczasowej,

c. gdy nieruchomość ta aktualnie została obsadzona przez wnioskodawcę Skarb

Państwa - Nadleśnictwo [...] lasem, co poprzez zmianę jej struktury doprowadziło do znacznej zmiany jej wartości i przeznaczenia, w konsekwencji czyniąc z niej strategiczny zasób naturalny kraju, a zatem działanie to wywołało niewątpliwie nieodwracalne skutki prawne,

d. gdy ustalono, że poprzednikowi prawnemu wnioskodawczyni nadano grunt w miejscu jego przesiedlenia, zapewne tytułem ekwiwalentu za grunt przejęty na rzecz Skarbu Państwa w/w decyzjami prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...], czego dowód w postaci Aktu nadania gruntu zalega w aktach niniejszej sprawy,

- art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. poprzez stosowanie zarzutu z tego przepisu w każdym przypadku jako rażące naruszenie prawa, skoro osoba objęta orzeczeniem PPRN otrzymała grunt, a orzeczenie PPRN stanowiło m.in. podstawę prawną ujawnienia prawa własności Skarbu Państwa w księgach wieczystych obejmujących nieruchomości przejęte na podstawie w/w orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] grudnia 1954 r., przy jednoczesnym ustaleniu, że w stosunku do tych samych nieruchomości zostało wydane kolejne orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] maja 1959 r., znak: [...], a zatem orzeczenie to, wbrew stanowisku Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi winno być również wzięte pod uwagę w postępowaniu o stwierdzenie nieważności w/w orzeczenia PPRN w [...],

- niezgodność zaskarżonego orzeczenia z treścią art. 2 i art. 7 ustawy z dnia 6.07.2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju w tym lasów państwowych stanowiących własność Skarbu Państwa,

- art. 80 k.p.a. polegające na tym, że wbrew ustawowemu obowiązkowi wynikającemu z treści powołanego artykułu, a polegającemu na wydaniu orzeczenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, nie zostały wzięte pod uwagę wszystkie okoliczności niniejszej sprawy, jak również prawidłowości w/w orzeczeń Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] grudnia 1954 r. i [...] maja 1959 r., skoro w oparciu o pierwszy z tych dokumentów zostało ujawnione w księdze wieczystej prawo własności obecnego właściciela, tj. Skarbu Państwa - Nadleśnictwa [...].

Wobec podniesionych zarzutów, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2018 r. oraz zasadzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] marca 2019 r. wydana w trybie wznowieniowym, przy czym przedmiotem postępowania wznowieniowego była decyzja Wojewody [...] z [...] grudnia 2013 r. wydana w trybie nieważnościowym.

Postępowanie nieważnościowe zakończone decyzją Wojewody [...] z [...] grudnia 2013 r. dotyczyło orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] grudnia 1954 r., znak: [...], wydanego na podstawie art. 1 dekretu z dnia [...] lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa [...],[...],[...] i [...] (Dz. U. nr 46, poz. 339), którym przejęto na własność Państwa grunty i budynki położone w gromadzie [...], stanowiące własność m. in. S. D..

Zgodnie z art. 1 ust. 1 dekretu z dnia [...] lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa [...],[...],[...] i [...] (Dz. U. nr 46, poz. 339), mogą być przejmowane na własność Państwa w całości lub w części nieruchomości ziemskie położone w województwach: [...],[...];[...] i [...] w obrębie pasa granicznego, przewidzianego w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 23 grudnia 1927 r. o granicach Państwa (Dz. U. R. P. z 1937 r. Nr 11, poz. 83), oraz w powiatach: [...],[...] i [...] województwa [...] oraz [...] i [...] województwa [...], jeżeli nie pozostają w faktycznym władaniu właścicieli.

Z kolei art. 4 ust. 1 ww. dekretu stanowi, że orzeczenie o przejęciu nieruchomości ziemskiej na własność Państwa stanowi podstawę do ujawnienia w księgach wieczystych i w zbiorach dokumentów na wniosek powiatowej władzy administracji ogólnej przejścia własności na rzecz Skarbu Państwa.

W aktach administracyjnych przedmiotowej sprawy znajduje się orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] grudnia 1954 r. w sprawie przejęcia na Skarb Państwa gruntów i budynków po osobach niewładających swymi gruntami. Orzeczenie to zostało wydane na podstawie dekretu z dnia [...] lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa [...],[...],[...] i [...]. Orzeczeniem tym postanowiono przejąć z dniem [...] grudnia 1954 r. na Skarb Państwa grunty i budynki w gromadzie [...] po osobach nieobecnych i niewładających swymi gruntami i budynkami w tym m.in. po S. D. przejęto budynek mieszkalno-gospodarczy – pozycja 26 orzeczenia. Orzeczeniem tym przejęte zostały również po osobach w nim wymienionych grunty o ogólnej powierzchni 1361,20 ha. Z uzasadnienia orzeczenia wynika, że w postępowaniu wyjaśniającym ustalono, że w gromadzie [...] pozostały po osobach niewładających swoimi gruntami budynki wymienione w sentencji orzeczenia oraz grunty wymienione w powierzchni ogólnej. Wymienienie gruntów w powierzchni ogólnej wynikało z niezgodności katastru i hipoteki ze stanem faktycznym na gruncie. Na gruncie zdołano ustalić jedynie powierzchnię ogólną gruntów, nie zdołano natomiast ustalić ściśle umiejscowienia wszystkich gruntów.

Faktycznie orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] grudnia 1954 r. mówi o przejęciu na własność Skarbu Państwa m. in. gruntów i budynku mieszkalno-gospodarczego po S. D. ale nie precyzuje powierzchni, numeru działek, księgi wieczystej lub zbioru dokumentów przejętej po nim nieruchomości.

W związku z powyższym, w celu uregulowania stanu własności Skarbu Państwa, przez ujawnienie Skarbu Państwa w księgach gruntowych przejętych nieruchomości, wydane zostało orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] maja 1959 r., znak [...], w sprawie przejęcia na Skarb Państwa gruntów położonych w obrębie wsi [...], gromada [...]. Orzeczenie to zostało wydane m.in. na podstawie dekretu z dnia [...] lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa [...],[...],[...] i [...]. Orzeczeniem tym postanowiono uznać, że we wsi [...] grunty nie będące w faktycznym władaniu właścicieli przesiedlonych w ramach akcji "W" na Ziemie [...], lub niewiadomych z miejsca pobytu, które przeszły na Skarb Państwa według orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1954 r., znak [...], zostały wyszczególnione na podstawie dotychczasowych ksiąg hipotecznych w punkcie 3 orzeczenia.

Zgodzić się należy z zarzutem skargi, że orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] maja 1959 r., znak [...] i orzeczenie tego organu z dnia [...] grudnia 1954 r. (powinno być [...] grudnia 1954 r.), znak [...], dotyczą tych samych nieruchomości przejętych na Skarb Państwa na podstawie dekretu z dnia [...] lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa [...],[...],[...] i [...]. W ocenie Sądu, rozbieżność co do daty orzeczenia, wynika z faktu, że w orzeczeniu Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] grudnia 1954 r., data ta jest korygowana.

Oba orzeczenia zostały wydane na tej samej podstawie prawnej. Orzeczenie z [...] maja 1959 r., znak [...], wprost odwołuje się do orzeczenia z [...] grudnia 1954 r. (powinno być [...] grudnia 1954 r.), znak [...], i wyszczególnia ono nieruchomości przejęte na własność Państwa m.in. orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] grudnia 1954 r., znak [...].

W ocenie Sądu, w okolicznościach przedmiotowej sprawy należy uznać, że przejęcie na podstawie art. 1 dekretu z dnia [...] lipca 1949 r. na własność Państwa gruntów i budynków położonych w gromadzie [...], stanowiących własność m. in. S. D., nastąpiło na podstawie dwóch orzeczeń. Orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] grudnia 1954 r., znak: [...] i uzupełniającego je orzeczenia z [...] maja 1959 r., znak [...]. Oba orzeczenia dotyczą tej samej czynności prawnej, jaką było przejęcie na własność Państwa gruntów i budynków położonych w gromadzie [...] na podstawie dekretu z dnia [...] lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa [...],[...],[...] i [...].

W tej sytuacji, skoro wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] grudnia 1954 r. został złożony po wydaniu orzeczenia z [...] maja 1959 r., ocena przesłanek nieważnościowych dotyczących przejęcie na własność Państwa gruntów S. D. musi być dokonana z uwzględnieniem obu uzupełniających się orzeczeń dotyczących tej samej czynności prawnej.

Organy ponownie rozpatrując sprawę w postępowaniu wznowieniowym uwzględnią powyższe stanowisko Sądu. Jednocześnie, wobec stanowiska Sądu, ocena pozostałych zarzutów skargi jest przedwczesna.

Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ww. ustawy.