Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1440/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15a ust. 1, art. 17a  ust. 1 pkt 3, art. 21, art. 40a ust. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2005 nr 187 poz 1577
law: Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Piotr Borowiecki Protokolant Aneta Stefaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2009 r. sprawy ze skargi M. sp. j. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za nieprowadzenie klasyfikacji tusz wieprzowych w systemie EUROP oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (dalej: Główny Inspektor JHARS) z dnia [...] czerwca 2009 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 40a ust. 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577, z późn. zm.; dalej – "ustawa o jakości handlowej"), w zw. z art. 15a ust. 1, art. 17a ust. 1 pkt 3, art. 21 oraz art. 40a ust. 1 pkt 5 ustawy o jakości handlowej, art. 42 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 1234/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 października 2007 r. ustanawiającego wspólną organizacją rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych ("rozporządzenie o jednolitej wspólnej organizacji rynku") (Dz. U. L 299 z 16 listopada 2007 r., str. 1 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez p. Z. T. i p. M. T., w imieniu M. sp.j., W., od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (dalej Wojewódzkiego Inspektora JHARS) w [...] z dnia [...] marca 2009 r., dotyczącej wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 1000 zł, utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu przypomniano, że w dniu [...] lutego 2009 r., działając na podstawie upoważnienia do przeprowadzenia kontroli z dnia [...] lutego 2009 r., wydanego przez Wojewódzkiego Inspektora JHARS w [...], przeprowadzono kontrolę w M. sp.j., W. (protokół kontroli z dnia [...] lutego 2009 r.). W toku kontroli stwierdzono, że kontrolowany podmiot nie prowadzi klasyfikacji tusz wieprzowych w systemie EUROP i tym samym narusza wymagania art. 15a ust. 1 ustawy o jakości handlowej w zw. z art. 42 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 1234/2007.

W związku z powyższymi ustaleniami, na podstawie art. 40a ust. 4 w związku z art. 40a ust. 1 pkt 5 ustawy o jakości handlowej, Wojewódzki Inspektor JHARS w [...] w dniu [...] marca 2009 r. wydał decyzję wymierzającą kontrolowanemu podmiotowi karę pieniężną w wysokości 1000 zł.

Od w/w decyzji odwołanie wnieśli p. Z. T. i p. M. T., wspólnicy M. sp.j., W., zarzucając decyzji naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.

W uzasadnieniu odwołania podano, że zdaniem strony nieprawidłowa jest ocena organu I instancji, iż nieprowadzenie klasyfikacji tusz wieprzowych w systemie EUROP narusza przepisy ustawy o jakości handlowej, ponieważ "przepisy ustawy nie dotyczą: artykułów rolno-spożywczych wytwarzanych na własny użytek". Dodatkowo w odwołaniu podniesiono, iż znaczna część tusz jest poddawana kruponowaniu (oskórowywaniu) i nie ma możliwości klasyfikacji takich tusz przy pomocy aparatu o przystępnej wartości. Strona wskazuje również, że jej dostawcy nie są zainteresowani rozliczaniem się za dostarczone zwierzęta według klasyfikacji EOROP.

Główny Inspektor JHARS zważył co następuje:

Zgodnie z art. 15a ust. 1 ustawy o jakości handlowej, tusze wieprzowe oraz wołowe poddaje się klasyfikacji i oznacza się znakiem klasy jakości handlowej ustalonej dla danej tuszy, zgodnie z warunkami określonymi w przepisach Unii Europejskiej. Stosownie do art. 15a ust. 3 tej ustawy, obowiązek ten nie dotyczy jednak:

1) tusz pochodzących ze świń użytych do rozrodu;

2) tusz wieprzowych pochodzących z rzeźni, w których poddaje się ubojowi:

a) nie więcej niż 200 świń tygodniowo średniorocznie lub

b) wyłącznie świnie urodzone i tuczone w tuczarniach tych rzeźni oraz dokonuje się rozbioru wszystkich uzyskanych tusz.

W przedmiotowej sprawie kontrolowany podmiot nie był zwolniony od prowadzenia klasyfikacji tusz wieprzowych.

Zgodnie z art. 15a ust. 3a w/w ustawy, średniotygodniowy ubój u producenta przekroczył 200 sztuk zwierząt, ponieważ w 2008 r. w ubojni ubito 12 264 sztuki trzody chlewnej. Taką liczbę ubitych sztuk podał producent w oświadczeniu o wielkości uboju w 2008 r., przesłanym do Wojewódzkiego Inspektora JHARS w [...][...] stycznia 2009 r. stosownie do obowiązku, o którym mowa w art. 15a ust. 3d ustawy o jakości handlowej. Również w piśmie z dnia [...] maja 2009 r. strona wskazała, że informacja o ilości ubitych sztuk została podana zgodnie z wymaganiami do Wojewódzkiego Inspektora JHARS w [...].

W związku z czym organ stwierdził, że średniotygodniowa liczba ubitych zwierząt wyniosła 231,4 sztuk, co zobowiązywało przedsiębiorcę do prowadzenia w 2009 r. klasyfikacji tusz. Strona mogłaby się zwolnić od tego obowiązki jedynie w sytuacji, gdyby w rzeźni było ubijane najwyżej 200 świń tygodniowo średniorocznie lub były ubijane wyłącznie świnie urodzone i tuczone w tuczarniach tej rzeźni.

Również w roku 2007 r. średniotygodniowy ubój przekraczał 200 szt., ponieważ w tym roku ubito 12 579 sztuk trzody chlewnej. Fakt ten został stwierdzony w protokole kontroli z dnia [...] marca 2008 r., który skarżący podpisał bez zastrzeżeń. Nadto kontrolowany oświadczył, że kontrolowana spółka ma w planach zakup urządzenia do klasyfikacji EUROP.

Organ podkreślił, że rozwiązania prawne w art. 15a ustawy o jakości handlowej są analogiczne jak wymagania określone w przepisach prawa wspólnotowego. Zgodnie z art. 42 ust. 1 lit. b rozporządzenia (WE) Nr 1234/2007, wspólnotowe skale klasyfikacji tusz stosowane są zgodnie z przepisami załącznika V w odniesieniu do tusz świń niebędących świniami hodowlanymi. Stosownie zaś do art. 20 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1249/2008 z dnia 10 grudnia 2008 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrożenia wspólnotowych skal klasyfikacji tusz wołowych, wieprzowych i baranich oraz raportowania ich cen (Dz. U. L 337 z 16 grudnia 2008 r., str. 3), w drodze odstępstwa od ust. 1 państwa członkowskie mogą zdecydować o tym, że stosowanie tej skali nie jest obowiązkowe w przypadku rzeźni:

a) dla których dane państwa członkowskie ustalają maksymalną liczbę ubojów; liczba ta nie może przekraczać średniej rocznej uboju w wysokości 200 świń tygodniowo;

b) w których dokonuje się tylko uboju świń urodzonych i tuczonych we własnych tuczarniach i które same zajmują się rozbiorem wszystkich uzyskanych tusz.

Niestosowanie się do wyraźnych wymagań dotyczących obowiązku prowadzenia klasyfikacji tusz w systemie EUROP nie może być usprawiedliwiane wysokimi kosztami zakupu odpowiednich przyrządów służących temu celowi, ani oświadczeniami kontrahentów strony o preferowanym rozliczaniu się za dostarczony żywiec według wagi żywej.

Stosownie do art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. WE L 31 z 1 lutego 2002 r., str. 1 z późn. zm.; Dz. Urz. Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 6, str. 463 z późn. zm.), podmioty działające na rynku spożywczym i pasz zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej żywności lub pasz z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności oraz kontrolowania przestrzegania tych wymogów.

Producent nie dołożył należytej staranności wymaganej od profesjonalisty w danych warunkach. Z ustaleń kontroli wynika, że nie prowadził on klasyfikacji tusz w systemie EUROP, mimo że jego obowiązek w tym zakresie wynikał wprost z przepisów art. 15a ustawy o jakości handlowej, jak również z art. 42 ust. 1 lit. b rozporządzenia (WE) Nr 1234/2007 i art. 20 ust. 2 rozporządzenia (WE) Nr 1249/2008.

Według organu, przy ocenie zachowania albo niezachowania należytej staranności trzeba posiłkować się doktryną prawa cywilnego. Przez "należytą staranność" należy rozumieć staranność "ogólnie wymaganą " w stosunkach danego rodzaju. Oznacza to, że przy ocenie postępowania trzeba zmierzać do jej obiektywizacji, a tym samym i generalizacji. Nie można więc uniknąć przyjęcia pewnych modeli postępowania. Skonstruowany z punktu widzenia powszechnie utrwalonych wymagań w stosunkach danego rodzaju model należytej staranności konfrontujemy z rzeczywistym zachowaniem, a to w celu ustalenia, czy wykazana staranność była należyta czy też niewystarczająca.

Kwestię staranności należy rozpatrywać każdorazowo w płaszczyźnie "stosunków danego rodzaju". Chodzi o ten rodzaj stosunków, w obrębie których zobowiązany działa (działał). Chociaż kryterium "stosunków danego rodzaju" sprawia, że zagadnienie wymaganej staranności nie przedstawia się jednolicie, niemniej jednak należy zawsze mówić o staranności należytej, a więc bez dokonywania jej gradacji. Wymaganą staranność indywidualizujemy stosownie do wchodzących w rachubę rodzajów stosunków. Wykluczone jest zatem zastosowanie jednego wzorca o globalnym charakterze. Trzeba tu mieć na uwadze takie okoliczności, jak: rodzaj i specyfika obowiązku (np. spełnianie świadczenia wymagającego szczególnych umiejętności lub mającego swoiste przeznaczenie albo też dotyczącego osoby - opiekowanie się dzieckiem, pielęgnacja chorego), czy też ryzyko pojawienia się szkody w następstwie wykonania zobowiązania, a także rozmiary tej szkody.

Staranność ogólnie wymagana to staranność normalna, przeciętna, ale w pozytywnym tego słowa znaczeniu. Zaznaczyć zarazem należy, że przy określaniu tak pojmowanej staranności nie bierze się pod uwagę rzeczywistego postępowania przeważającego kręgu zobowiązanych do określonego postępowania, gdyż może ono odbiegać in minus od właściwego poziomu, lecz należy kierować się stawianymi im wymaganiami.

(Porównaj - Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania. Tom 1, Dmowski Stanisław, Sychowicz Marek, Ciepła Helena, Kolakowski Krzysztof, Wiśniewski Tadeusz. Żuławska Czesława, Gudowski Jacek, Bieniek Gerard, Warszawa 2006, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis (wydanie VII) s. 697nn).

W świetle powyższego, przedsiębiorca powinien być świadomy podstawowych obowiązków jakie na nim spoczywają jako profesjonaliście dokonującym uboju żywca wieprzowego. Producent przesłał do Wojewódzkiego Inspektora JHARS w [...] informację z art. 15a ust. 3d ustawy o jakości handlowej (o liczbie ubitych sztuk w

2008 r.). W związku z czym był w tym przypadku świadomy spoczywających na nim obowiązków dotyczących klasyfikacji tusz. Tym samym jego postępowanie, polegające na nieprowadzeniu tej klasyfikacji, było zawinione. W rozpatrywanym przypadku nie zachodzi żadna przesłanka zwalniająca przedsiębiorcę z obowiązku poddawania klasyfikacji tusz wieprzowych w systemie EUROP.

W piśmie z dnia [...] maja 2009 r. strona podnosi, że jej zdaniem organ odwoławczy bezprawnie żąda przedstawienia dokumentu potwierdzającego prawo reprezentowania strony przez osoby, które podpisały odwołanie. W jej odczuciu organ powinien sam sprawdzić na stronie internetowej Krajowego Rejestru Sądowego, kto jest uprawniony do reprezentowania spółki, ewentualnie uzyskać taką informację "w formie telefonicznej rozmowy".

Należy podkreślić, że wnoszący odwołanie ma obowiązek przedstawienia dowodów (dokumentów) świadczących o jego uprawnieniu do reprezentowania strony. W przypadku spółki prawa handlowego będzie to aktualny odpis z KRS. Niewniesienie takiego dokumentu przez stronę razem z odwołaniem powoduje brak formalny odwołania i konieczność jego uzupełnienia. Do czasu uzupełnienia braków formalnych organ administracji nie może rozpatrzyć sprawy merytorycznie. Wydanie decyzji bez uzupełnienia braków formalnych odwołania powodowałoby nieważność takiej decyzji. Z tego względu w niniejszej sprawie konieczne było przedłużenie terminu rozpatrzenia odwołania.

Zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy o jakości handlowej, przepisy ustawy nie dotyczą artykułów rolno-spożywczych wytwarzanych na własny użytek.

Sformułowanie "na własny użytek" oznacza, że spod reżimu ustawy są zwolnione artykuły rolno-spożywcze przeznaczone na zaspokajanie indywidualnych potrzeb bytowych posiadacza tych artykułów i jego rodziny.

Nie można wyłączyć jednak na podstawie tego przepisu surowców przeznaczonych do wytwarzania środków spożywczych, które będą zbywane przez producenta. Świadczy o tym m.in. definicja artykułów rolno-spożywczych zawarta w art. 3 pkt 1 wskazanej ustawy, zgodnie z którą do artykułów rolno-spożywczych zaliczane są - produkty rolne, runo leśne, dziczyzna, organizmy morskie i słodkowodne w postaci surowców, półproduktów oraz wyrobów gotowych otrzymywanych z tych surowców i półproduktów, w tym środki spożywcze.

Zgodnie z art. 40a ust. 1 pkt 5 ustawy o jakości handlowej, kto nie poddaje klasyfikacji lub ustalaniu masy tusz wieprzowych lub wołowych, podlega karze pieniężnej w wysokości nie wyższej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, nie niższej jednak niż 1000 zł.

Oznacza to, że jeśli została przeprowadzona kontrola, w trakcie której stwierdzono, że podmiot zobowiązany do prowadzenia klasyfikacji tusz w systemie EUROP, wojewódzki inspektor JHARS ma obowiązek wymierzyć mu karę pieniężną, która nie może być niższa niż 1000 zł. Tak też uczynił Wojewódzki Inspektor JHARS w [...] wydając decyzję Nr [...], z dnia [...] marca 2009 r., wymierzając stronie karę pieniężną w wysokości 1000 zł. W ocenie organu odwoławczego, wysokość kary pieniężnej stanowi odczuwalną dolegliwość dla strony, pozostając jednocześnie w jej możliwościach finansowych.

Organ administracji w należyty sposób, zgodnie z art. 7 oraz art. 77 § 1 K.p.a. zgromadził materiał dowodowy i wyjaśnił stan faktyczny w niniejszej sprawie. Strona przekraczając w 2008 r. średniotygodniową liczbę ubitych sztuk trzody chlewnej określoną w art. 15a ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (200 sztuk), miała obowiązek prowadzenia klasyfikacji tusz. Była przy tym świadoma tego obowiązku, ponieważ złożyła informację o liczbie ubojów dokonanych w 2008 r. Biorąc pod uwagę stan faktyczny i sytuacje strony, organ wymierzył karę pieniężną w najniższej możliwej wysokości.

Organ I instancji zaskarżoną decyzją nie zobowiązywał strony do zakupu aparatu odpowiedniego do prowadzenia klasyfikacji tusz w systemie EUROP. Decyzją tą wymierzył jedynie karę pieniężną za niewykonywanie obowiązku prowadzenia takiej klasyfikacji. Organ nie może nakazać kupna określonego urządzenia ani zwolnić z obowiązku prowadzenia klasyfikacji EUROP. W przypadku stwierdzenia nieprowadzenia klasyfikacji tusz mimo takiego obowiązku wynikającego z przepisów prawa, organy Inspekcji JHARS są obowiązane do wymierzenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 40a ust. 1 pkt 5 ustawy o jakości handlowej. Strona może korzystać z wynajętego lub użyczonego urządzenia i nie musi wcale nabywać aparatu do klasyfikacji, ponieważ obowiązek dotyczy prowadzenia klasyfikacji, a nie kupna urządzeń.

W świetle zebranego materiału dowodowego uznano, że organ I instancji postąpił prawidłowo formułując treść decyzji. Wydana decyzja zawiera przywołanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. Zastosowana interpretacja przepisów prawa nie jest wadliwa. Wobec powyższego nie zachodzi tu sytuacja, która wymagałaby uchylenia decyzji.

Skargę na powyższą decyzję Głównego Inspektora JHARS złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona, zarzucając zaskarżonej decyzji:

1) naruszenie art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2001 r. o jakości handlowej przez błędną wykładnię określenia "na własny użytek";

2) art. 40a ust. 5 cytowanej ustawy w pkt. 1 - przez nie ustalenie stopnia szkodliwości czynu i czy w ogóle zachodzi "szkodliwość czynu" w rozumieniu tego przepisu.

Wskazując na powyższe zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora JHARS w [...] z dnia [...] lutego 2009 r. oraz o zasądzenie od Głównego Inspektora JHARS w [...] na rzecz skarżących kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu stwierdzono, że:

Ad. 1) W myśl art. 2 pkt. 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. przepisy jej nie dotyczą artykułów rolno-spożywczych wytwarzanych na własny użytek. Ustawodawca w treści ustawy nie określa w ogóle pojęcia "na własny użytek". Półtusze wieprzowe uzyskane po uboju świń zakupionych według wagi żywej są wytwarzane na własny użytek, zostają przetworzone w zakładzie skarżących na finalne wyroby, w tym elementy mięsa, mięso drobne oraz przetwory mięsne. Nie ulega wątpliwości, że mieści się to pojęciu "na własny użytek". Gdyby skarżący półtusze wieprzowe uzyskane po uboju świń zakupionych według wagi żywej sprzedawali na rynek półtusz wieprzowych czerpiąc korzyści materialne, to wtedy nie można byłoby mówić o "własnym użytku".

W zaskarżonej decyzji usiłuje się określić pojęcie "na własny użytek", jako artykuły rolno - spożywcze przeznaczone na zaspokajanie indywidualnych potrzeb posiadacza tych artykułów i jego rodziny. Definicja ta jest dowolna i niezgodna z duchem ustawy. W ujęciu tym została ona stworzona dla potrzeb uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Ustawa z 21 grudnia 2001 r. o jakości handlowej w swej treści dotyczy różnych podmiotów przetwarzających produkty rolno-spożywcze, a nie tylko indywidualnych gospodarstw domowych, do czego się sprowadza definicja przeciwnika skargi. Mając na uwadze, że firma skarżących w zakresie swej działalności prowadzi ubój (rzeźnia) a następnie rozbiór i przetwórstwo (masarnia) ubitych sztuk i nie prowadzi jakiejkolwiek sprzedaży półtusz wieprzowych, stwierdzić należy, że pozyskane półtusze z ubitych sztuk są wykorzystywane w pełni na własny użytek tj. na zaspokojenie potrzeb cyklu produkcyjnego dalszej produkcji, którym produktem finalnym są mięsno i elementy mięsne oraz mięsa drobne jak również produkty wędliniarskie. Tak należy rozumieć pojęcie "użytku własnego", o którym mowa w art. 2 pkt. 1 cytowanej ustawy.

Ad. 2) W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołano art. 40a ust. 5 ustawy na podstawie, którego wymierzono karę grzywny w wysokości 1000 zł., podczas gdy przepis ten traktuje o okolicznościach mających wpływ na wysokość wymierzanej kary bądź odstąpienia od niej, jeżeli stopień szkodliwości czynu jest znikomy. Tak więc w zaskarżonej decyzji nie dokonano kwalifikacji prawnej czynu skarżących. Już tylko z tych względów zaskarżona decyzja winna być uchylona, skoro nie podano przepisu na podstawie, którego można było skazać skarżących na grzywnę. Powołanie się na art. 40a ust. 1 pkt. 5 ustawy w powyższym kontekście świadczy o niezrozumieniu jego treści. Nie można więc było oczekiwać, że w zaskarżonej decyzji rozważy się stopień szkodliwości czynu skarżących i czy w ogóle "szkodliwość czynu" w rozumieniu powołanego artykułu ustawy zachodziła. Społeczna szkodliwość czynu skarżących jest znikoma, a można powiedzieć, że w ogóle nie zachodzi. Istotnym jest, że stosowana forma zakupu świń wg wagi żywej daje rolnikom bardziej godziwą zapłatę, o której mowa w art. 2 rozporządzenia komisji (WE 1249/2008 z dnia 10 grudnia 2008 r.). Wymierzenie kary grzywny nie leży w interesie gospodarki polskiej, gdyż tego rodzaju polityka prowadzi do upadłości rodzimych, małych i średnich firm.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor JHARS wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu, po przypomnieniu dotychczasowego przebiegu postępowania administracyjnego, Główny Inspektor JHARS po dokładnym przeanalizowaniu sprawy w trakcie przeprowadzonego postępowania odwoławczego nie stwierdził uchybień organu I instancji, które mogłyby być podstawą do stwierdzenia wadliwości decyzji Wojewódzkiego Inspektora JHARS w [...].

W ocenie organu odwoławczego, zarzuty podniesione w skardze są bezzasadne. Organ dokładnie wyjaśnił sprawę i odniósł się do zarzutów odwołania. Przy rozstrzyganiu sprawy uwzględnił zarówno ustawodawstwo krajowe, jak również przepisy prawa wspólnotowego. Decyzja została prawidłowo uzasadniona zarówno pod względem faktycznym, jak i prawnym. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji została zamieszczona rzetelna argumentacja organu i podane szczegółowo motywy rozstrzygnięcia dokonanego w oparciu o cały materiał dowodowy zebrany w sprawie. Zgodnie z piśmiennictwem oraz orzecznictwem sądów administracyjnych, z przekroczeniem granic prawa do oceny dowodów mamy do czynienia wtedy, gdy organ administracji pozostawia poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę i pomija istotne dla sprawy materiały dowodowe lub dokonuje ich oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (zob. teza pierwsza wyroku NSA z 14 stycznia 1994 r., III SA 491/93).

W związku z tym, że podniesione w skardze zarzuty i argumentacja były w większości zawarte w odwołaniu, a obszerna odpowiedź na te argumenty strony została już ujęta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora, należy podtrzymać dotychczasowe twierdzenia organu II instancji.

Przede wszystkim organ odwoławczy podkreślił, że wymóg prowadzenia klasyfikacji tusz w systemie EUROP wynika wprost z przepisów powszechnie obowiązującego prawa, w szczególności art. 15a ust. 1 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych oraz art. 42 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 1234/2007. Stosownie do art. 15a ust. 3 wskazanej ustawy, obowiązek ten nie dotyczy jednak:

1) tusz pochodzących ze świń użytych do rozrodu;

2) tusz wieprzowych pochodzących z rzeźni, w których poddaje się ubojowi:

a) nie więcej niż 200 świń tygodniowo średniorocznie lub

b) wyłącznie świnie urodzone i tuczone w tuczarniach tych rzeźni oraz dokonuje się rozbioru wszystkich uzyskanych tusz.

W przedmiotowej sprawie kontrolowany podmiot nie był zwolniony od prowadzenia klasyfikacji tusz wieprzowych.

Zgodnie z art. 15a ust. 3a w/w ustawy, średniotygodniowy ubój u producenta przekroczył 200 sztuk zwierząt, ponieważ w 2008 r. w ubojni ubito 12 264 sztuki trzody chlewnej. Taką liczbę ubitych sztuk podał producent w oświadczeniu o wielkości uboju w 2008 roku, przesłanym do Wojewódzkiego Inspektora JHARS w [...][...] stycznia 2009 r. stosownie do obowiązku, o którym mowa w art. 15a ust. 3d ustawy o jakości handlowej. Również w piśmie z dnia [...] maja 2009 r. strona wskazuje, że informacja o ilości ubitych sztuk została podana zgodnie z wymaganiami do Wojewódzkiego Inspektora JHARS w [...].

W związku z czym stwierdzono, że średniotygodniowa liczba ubitych zwierząt wyniosła 231,4 sztuk, co zobowiązywało przedsiębiorcę do prowadzenia w 2009 r. klasyfikacji tusz.

Klasyfikacja ta ma m.in. na celu zagwarantowanie dostawcom żywca możliwości zapoznania się z wynikami mięsności dostarczonych zwierząt, tak aby można było porównać ceny skupu oferowane przez rzeźnie w poszczególnych klasach mięsności.

Nie ma przy tym przeciwwskazań do dobrowolnego rozliczania się według wagi żywej zwierząt. Jednak dostawcy mają prawo dowiedzieć się jakiej jakości poubojowej były dostarczone przez nich zwierzęta. W istocie klasyfikacja jest więc korzystna dla dostawców zwierząt rzeźnych.

Rozwiązania prawne w art. 15a ustawy o jakości handlowej są analogiczne jak wymagania określone w przepisach prawa wspólnotowego. Zgodnie z art. 42 ust. 1 lit. b rozporządzenia (WE) Nr 1234/2007, wspólnotowe skale klasyfikacji tusz stosowane są zgodnie z przepisami załącznika V w odniesieniu do tusz świń niebędących świniami hodowlanymi. Stosownie zaś do art. 20 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1249/2008 z dnia 10 grudnia 2008 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrożenia wspólnotowych skal klasyfikacji tusz wołowych, wieprzowych i baranich oraz raportowania ich cen (Dz. U. L 337 z 16 grudnia 2008 r., str. 3), w drodze odstępstwa od ust. 1 państwa członkowskie mogą zdecydować o tym, że stosowanie tej skali nie jest obowiązkowe w przypadku rzeźni:

a) dla których dane państwa członkowskie ustalają maksymalną liczbę ubojów; liczba ta nie może przekraczać średniej rocznej uboju w wysokości 200 świń tygodniowo;

b) w których dokonuje się tylko uboju świń urodzonych i tuczonych we własnych tuczarniach i które same zajmują się rozbiorem wszystkich uzyskanych tusz.

Niestosowanie się do wyraźnych wymagań dotyczących obowiązku prowadzenia klasyfikacji tusz w systemie EUROP nie może być usprawiedliwiane wysokimi kosztami zakupu odpowiednich przyrządów służących temu celowi, ani oświadczeniami kontrahentów strony o preferowanym rozliczaniu się za dostarczony żywiec według wagi żywej.

Organy Inspekcji JHARS przy wymierzaniu kary pieniężnej w kwocie minimalnej, tj. 1000 zł, wzięły pod uwagę stan faktyczny sprawy, w tym także szkodliwość społeczną czynu.

Obowiązek klasyfikacji został nałożony na podmioty, w których śreniotygodniowy ubój w poprzednim roku przekroczył 200 sztuk. W niniejszym przypadku producent nieznacznie przekroczył wskazaną ilość, osiągając w 2008 r. ubój średniotygodniowy na poziomie 231,4 sztuk, dlatego szkodliwość czynu należało określić jako nieznaczną. Przy czym należy również podnieść, że strona była w pełni świadoma spoczywających na niej obowiązków i świadomie je naruszała. Również w roku 2007 r. średniotygodniowy ubój przekraczał 200 szt., ponieważ w tym roku ubito 12 579 szt. trzody chlewnej. Fakt ten został stwierdzony w protokole kontroli Nr [...] z dnia [...] marca 2008 r.

Producent przesłał do Wojewódzkiego Inspektora JHARS w [...] informację z art. 15a ust. 3d ustawy o jakości handlowej (o liczbie ubitych sztuk w 2008 r.). W związku z czym był w tym przypadku świadomy spoczywających na nim obowiązków dotyczących klasyfikacji tusz. Tym samym uznano, że jego postępowanie polegające na nieprowadzeniu tej klasyfikacji było zawinione. W rozpatrywanym przypadku nie zachodzi żadna przesłanka zwalniająca przedsiębiorcę z obowiązku poddawania klasyfikacji tusz wieprzowych w systemie EUROP.

Zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy o jakości handlowej przepisy ustawy nie dotyczą artykułów rolno-spożywczych wytwarzanych na własny użytek. Sformułowanie "na własny użytek" oznacza, że spod reżimu ustawy są zwolnione artykuły rolno-spożywcze przeznaczone na zaspokajanie indywidualnych potrzeb bytowych posiadacza tych artykułów i jego rodziny. Nie można wyłączyć jednak na podstawie tego przepisu surowców przeznaczonych do wytwarzania środków spożywczych, które będą zbywane przez producenta.

Świadczy o tym m.in. definicja artykułów rolno-spożywczych zawarta w art. 3 pkt 1 wskazanej ustawy, zgodnie z którą do artykułów rolno-spożywczych zaliczane są - produkty rolne, runo leśne, dziczyzna, organizmy morskie i słodkowodne w postaci surowców, półproduktów oraz wyrobów gotowych otrzymywanych z tych surowców i półproduktów, w tym środki spożywcze.

Zgodnie z art. 40a ust. 1 pkt 5 ustawy o jakości handlowej, kto nie poddaje klasyfikacji lub ustalaniu masy tusz wieprzowych lub wołowych, podlega karze pieniężnej w wysokości nie wyższej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, nie niższej jednak niż 1000 zł.

Oznacza to, że jeśli została przeprowadzona kontrola, w trakcie której stwierdzono, że podmiot zobowiązany do prowadzenia klasyfikacji tusz w systemie EUROP, wojewódzki inspektor JHARS ma obowiązek wymierzyć mu karę pieniężną, która nie może być niższa niż 1000 zł. Tak też uczynił Wojewódzki Inspektor JHARS w [...] wydając decyzję z dnia [...] marca 2009 r., wymierzając stronie karę pieniężną w wysokości 1000 zł. W ocenie organu odwoławczego, wysokość kary pieniężnej stanowiła odczuwalną dolegliwość dla strony, pozostając jednocześnie w jej możliwościach finansowych.

Stosownie do art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., w przypadku braku wad decyzji organu I instancji, organ odwoławczy wydaje decyzję utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję. Organy I jak i II instancji podjęły wszelkie niezbędne kroki w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Po wnikliwym przeanalizowaniu materiału dowodowego stwierdzono, że producent naruszył przepisy dotyczące klasyfikacji tusz wieprzowych w systemie EUROP.

Ponadto organ podkreślił, że zaskarżona decyzja zawiera pełne uzasadnienie przyjętego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Głównego Inspektora JHARS z dnia [...] czerwca 2009 r., którą utrzymano w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora JHARS z dnia [...] marca 2009 r., nakładająca na przedsiębiorców karę pieniężną w wysokości 1000 zł.

Powyższą karę nałożono na przedsiębiorców, prowadzących w formie spółki jawnej M. w W. za stwierdzony w toku przeprowadzonej przez właściwe organy Inspekcji JHARS kontroli fakt, że kontrolowany podmiot nie prowadzi klasyfikacji tusz wieprzowych w systemie EUROP, czym naruszył wymagania art. 15a ust. 1 ustawy o jakości handlowej w zw. z art. 42 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 1234/2007.

W skardze przedsiębiorcy zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 2 pkt 1 ustawy o jakości handlowej przez błędną wykładnię określenia "na własny użytek" oraz art. 40a ust. 5 cytowanej ustawy w pkt. 1 - przez nie ustalenie stopnia szkodliwości czynu (i czy w ogóle miała miejsce "szkodliwość czynu" w rozumieniu tego przepisu).

W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji przywołano – jako jej podstawę materialno-prawną – przepisy art. art. 15a ust. 1, art. 17a ust. 1 pkt 3, art. 21 oraz art. 40a ust. 1 pkt 5 ustawy o jakości handlowej, a także art. 42 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 1234/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 października 2007 r. ustanawiającego wspólną organizacją rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych ("rozporządzenie o jednolitej wspólnej organizacji rynku"); nadto przywołano art. 40a ust. 4 ustawy o jakości handlowej, określający kompetencję do wymierzania kar pieniężnych.

Zgodnie z art. 15a ust. 1 powołanej wyżej ustawy tusze wieprzowe oraz wołowe poddaje się klasyfikacji i oznacza się znakiem klasy jakości handlowej ustalonej dla danej tuszy, zgodnie z warunkami określonymi w przepisach Unii Europejskiej.

Przepisami unijnymi określającymi warunki, o których wyżej mowa, jest przywołany wyżej art. 42 ("Klasyfikacja tusz") rozporządzenia o jednolitej wspólnej organizacji rynku, nakazujący klasyfikację tusz zgodnie z przepisami załącznika V do rozporządzenia. Załącznik ten, mający zastosowanie m.in. do wieprzowiny w odniesieniu do tusz świń niebędących świniami hodowlanymi, szczegółowo reguluje w pkt B wspólnotową skalę kwalifikacji tusz wieprzowych, opartą na ich mięsności (chude mięso jako % wagi tuszy).

Zgodnie z art. 17a ust. 1 pkt 3 Inspekcja JHARS sprawuje nadzór w zakresie jakości handlowej określonej przepisami Unii Europejskiej odnoszącymi się do m.in. tusz wieprzowych.

Przepis art. 21 ma charakter przepisu kompetencyjnego, natomiast zgodnie z art. 40a ust 1 pkt 5 kto nie poddaje klasyfikacji lub ustalaniu masy tusz wieprzowych lub wołowych, podlega karze pieniężnej w wysokości nie wyższej niż 10 % przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, nie niższej jednak niż 1000 zł.

W myśl art. 15 ust. 3 powołanego wyżej przepisu ust. 1 nie stosuje się do:

1) tusz pochodzących ze świń użytych do rozrodu;

2) tusz wieprzowych pochodzących z rzeźni, w których poddaje się ubojowi:

a) nie więcej niż 200 świń tygodniowo średniorocznie lub

b) wyłącznie świnie urodzone i tuczone w tuczarniach tych rzeźni oraz dokonuje się rozbioru wszystkich uzyskanych tusz.

Jak trafnie zauważył organ Inspekcji JHARS, w rozpatrywanej sprawie kontrolowany podmiot nie mógł być na podstawie art. 15 ust. 3 pkt 1 lit. a ustawy zwolniony od prowadzenia klasyfikacji tusz wieprzowych, gdyż skala prowadzonej działalności (średniotygodniowy ubój w ciągu roku) znacząco przekraczała wielkość dopuszczoną w powołanym przepisie ustawy.

W tym kontekście zrozumiały natomiast staje się zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 2 pkt 1 ustawy o jakości handlowej przez błędną wykładnię określenia "na własny użytek". Określenie to zostało użyte w powołanym przepisie ustawy jako określenie wyłączające zastosowanie przepisów ustawy o jakości handlowej, zgodnie bowiem z powołanym przepisem "Art. 2. Przepisy ustawy nie dotyczą: 1) artykułów rolno-spożywczych wytwarzanych na własny użytek."

W rozumieniu skarżących przedsiębiorców pojęcie "artykułów rolno-spożywczych wytwarzanych na własny użytek" nie odnosi się do zaspokajania indywidualnych potrzeb posiadacza i jego rodziny, lecz ma związek z prowadzoną działalnością gospodarczą. Mianowicie, poprzez połączenie w ramach jednego przedsiębiorstwa (prowadzonej działalności) funkcji rzeźni (uboju świń) z funkcją rozbioru i przetwórstwa półtusz (masarnia) skarżący stwierdzili, że rzeźnia pracuje na użytek masarni, a więc wytwarzają oni półtusze na własny użytek, a co za tym idzie – ich działalność nie podlega przepisom ustawy, nie przekraczają też oni limitów wyznaczonych w art. 15 ust. 3 pkt 2 lit. a ustawy. W rezultacie nałożenie na nich kary było bezpodstawne.

W przedstawionej kwestii Sąd uważa, że dokonana przez skarżących interpretacja pojęcia "artykułów rolno-spożywczych wytwarzanych na własny użytek" jest sprzeczna z samą istotą i celem regulacji zawartej w ustawie o jakości handlowej. Sąd podziela w tym zakresie interpretację tego pojęcia dokonaną przez Głównego Inspektora JHARS, w myśl której sformułowanie "na użytek własny" oznacza, że spod reżimu ustawy zostały wyłączone artykuły rolno-spożywcze przeznaczone na zaspokojenie indywidualnych potrzeb bytowych posiadacza tych artykułów i jego rodziny. Nie można jednak wyłączyć na podstawie tego przepisu surowców przeznaczonych do wytwarzania środków spożywczych, które będą zbywane przez producenta.

Jednocześnie Sąd zwraca uwagę, że dokonana przez skarżących przedsiębiorców interpretacja pojęcia "na użytek własny" stanowi próbę obejścia nie tylko przepisów ustawy o jakości handlowej, lecz również nadrzędnych przepisów powołanego wyżej rozporządzenia unijnego, które w żadnym przypadku nie dopuszcza do takiej interpretacji. Rozporządzenie to jednoznacznie traktuje produkcję tusz i półtusz wieprzowych jako odrębny rodzaj działalności i nakazuje bezwzględnie ich odpowiednią kwalifikację.

Odnosząc się do drugiego zarzutu podniesionego w skardze, tj. do naruszenia art. 40a ust. 5 pkt. 1 ustawy o jakości handlowej - przez nie ustalenie stopnia szkodliwości czynu (i czy w ogóle miała miejsce "szkodliwość czynu" w rozumieniu tego przepisu), to – w ocenie Sądu – należy wyraźnie rozróżnić rodzaj odpowiedzialności przewidzianej powołaną ustawą za naruszenie jej przepisów od zasad ustalania w takich przypadkach wysokości kary.

Otóż w ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że kara za naruszenie przewidzianego w art. 15a powołanej ustawy obowiązku kwalifikacji i oznaczenia tusz wieprzowych – zgodnie z warunkami określonymi w przepisach Unii Europejskiej, ma charakter administracyjny, praktycznie ze wszystkimi wynikającymi stąd konsekwencjami. Karę tę nakłada organ administracyjny w odrębnym postępowaniu administracyjnym, za naruszenie przewidziane w przepisach administracyjnych. Co do zasady – jak to zwykle bywa – powinna być ona nakładana niezależnie od winy sprawcy, stopnia przyczynienia się i rozmiarów powstałej szkody; za naruszenie takie powinna też – znów co do zasady – być nakładana kara, najczęściej kara pieniężna, w ustalonej w ustawie wysokości. W rozpatrywanym jednak przypadku art. 40a ustawy o jakości handlowej w ust. 5 przewidział, że "Ustalając wysokość kary, wojewódzki inspektor albo wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczych i wielkość jego obrotów". Tak więc w tym przypadku ma miejsce indywidualizacja ustalenia wysokości kary pieniężnej, sięgająca zarówno do przesłanek cywilistycznych (stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, wielkość obrotów) jak i karnych (dotychczasowa działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczych). Nie można jednak wyciągać stąd wniosku, że z przepisu tego wynika uznanie co do nałożenia kary.

Niejako na marginesie należy zauważyć, że zgodnie z art. 40 ust. 1 pkt 5 powołanej ustawy przewidziano możliwość miarkowania kary, jednocześnie ustalając jej najniższą wysokość; w rozpatrywanej sprawie za popełnione naruszenie nałożono na przedsiębiorców najniższą przewidzianą karę.

Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 127 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.