Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 377/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ruch drogowy
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 1 pkt 1, art 217, art 218, art 219
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 130 ust 1
journal: Dz.U. 1997 nr 98 poz 602
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wiśniewska Sędziowie Sędzia NSA Izabella Kulig- Maciszewska Sędzia del. NSA Jerzy Stankowski (spr.) Protokolant Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 września 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 847/08 w sprawie ze skargi P. P. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 5 września 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. P. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] utrzymującego w mocy postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2007 r. [...] odmawiające wydania zaświadczenia o treści żądanej przez skarżącego .

Dnia [...] lipca 2007 r. P. P. wystąpił do Komendy Miejskiej Policji w Poznaniu z wnioskiem o udzielenie informacji i wydanie odpowiedniego zaświadczenia na okoliczność tego, jakie wpisy i na jakiej podstawie widnieją w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, w stosunku do jego osoby. W kwietniu 2007 r. Wielkopolski Komendant Wojewódzki Policji w Poznaniu wystąpił do Prezydenta Miasta Poznania o sprawdzenie kwalifikacji skarżącego do kierowania pojazdem, wobec uzyskania przez niego 26 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego.

W odpowiedzi na wniosek skarżącego pismem z [...] lipca 2007 r. Komenda Wojewódzka Policji w Poznaniu poinformowała o istniejących wpisach, ich podstawie oraz ilości przypisanych punktów.

Pismem z dnia [...] września 2007 r. P. P. wystąpił do Komendy Wojewódzkiej Policji w Poznaniu o wydanie zaświadczenia o określonej treści, to jest takiego, z którego będzie wynikać, iż w ewidencji kierowców naruszających przepisy, w stosunku do osoby skarżącego, zarejestrowane jest tylko jedno wykroczenie drogowe - zdarzenie z dnia [...] kwietnia 2007 r.

Odpowiadając na żądanie skarżącego Naczelnik Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Wojewódzkiego Policji w Poznaniu przesłał skarżącemu dotyczący go wydruk z informacji o wpisach do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Jednocześnie poinformował P. P., że w okresie od [...] czerwca 2006 r. do [...] kwietnia 2007 r. przekroczył liczbę 24 punktów i z tego powodu wystąpiono o kontrolne sprawdzenie jego kwalifikacji.

Pismem z dnia [...] listopada 2007 r. skarżący ponownie złożył wniosek o wydanie zaświadczenia o żądanej treści, zarzucając, że dotychczas nie otrzymał ani zaświadczenia, ani też stosownego postanowienia odmawiającego przewidzianego przepisem art. 219 K.p.a.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] Wielkopolski Komendant Wojewódzkiej Policji odmówił skarżącemu wydania zaświadczenia o żądanej treści. W uzasadnieniu wskazał, że w prowadzonej ewidencji skarżący oprócz wykroczenia z dnia [...] kwietnia 2007 r. - o którego wykazanie w zaświadczeniu wnosił jego pełnomocnik - popełnił również inne wykroczenia.

W zażaleniu P. P. zarzucił naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. Nr 236, poz. 1998 ze zm.). W uzasadnieniu wskazał, że w stosunku do dwóch wykroczeń figurujących w ewidencji minął okres jednego roku i z tego powodu powinny być usunięte. Nadto trzecie z wykroczeń zostało stwierdzone przez Straż Gminną w dniu [...] stycznia 2007 r., a organ ten nie był uprawniony do stwierdzenia popełnienia wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu w ruchu drogowym w postaci przekroczenia dozwolonej prędkości. Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność przepisu § 17 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie kontroli ruchu drogowego.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] Komendant Główny Policji działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu przyznał, że dnia [...] marca 2007 r., sygn. akt U 1/07, (Dz. U. Nr 53, poz. 359) Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz ust. 2 w zakresie czynności wskazanych w § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 grudnia 2002 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. z 2003 r. Nr 14, poz. 144, Nr 26, poz. 230 i Nr 230, poz. 2310) jest niezgodny z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, ze zm.) oraz z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Następnie Komendant wyjaśnił, że zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny normy prawne miały charakter kompetencyjny i nie stanowiły podstawy skazania. Podstawę skazania, w przypadku przekroczenia dozwolonej prędkości, a takie wykroczenie popełnił w dniu [...] stycznia 2007 r. skarżący, stanowią przepisy art. 92 lub 97 kodeksu wykroczeń, a nie normy kompetencyjne organów. Wykroczenie zostało popełnione, natomiast tylko sąd może przyjąć, że ujawnił je organ do tego nieuprawniony. Polskie prawodawstwo przyjęło zasadę, że do chwili publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego wadliwy akt prawny pozostaje w obrocie prawnym i można go stosować, zatem przyjąć należało, że do tego momentu Straż Miejska posiadała kwestionowane uprawnienia i dowody (fotografie) pozyskane legalnie. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego upływu roku od chwili popełnienia wykroczenia, Komendant wyjaśnił, że zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 3 cyt. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. organ prowadzący ewidencję usuwa z ewidencji punkty przyznane na podstawie wpisu ostatecznego, jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynął rok, za wyjątkiem sytuacji, gdy przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które liczba punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24 punkty. W przypadku strony nie można usunąć z ewidencji naruszeń z [...] czerwca 2006 r. i [...] sierpnia 2006 r., bowiem liczba przypisanych w okresie jednego roku punktów przekroczyła dopuszczalny limit.

W skardze P. P. zarzucił naruszenie prawa procesowego, to jest:

1. art. 218 § 2 K.p.a. i nieprzeprowadzenia postępowania administracyjnego w zakresie koniecznym do wyjaśnienia, czy ujawnienie wykroczenia z [...] stycznia 2007 r. przez funkcjonariuszy Straży Gminnej w C. mogło stanowić wystarczającą podstawę do dokonania wpisu do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego,

2. art. 7 i 138 § 2 K.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego celem ustalenia, czy przedłożone przez Straż Gminną w C. dokumenty mogły stanowić dowody w sprawie, jako zebrane wskutek bezprawnych czynności,

3. art. 10 K.p.a. poprzez wydanie decyzji bez możliwości wypowiedzenia się skarżącego co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów.

Zdaniem skarżącego dopuszczono się także błędów w ustaleniach faktycznych; przyjęto bowiem za podstawę rozstrzygnięcia, iż figuruje on w ewidencji jako ukarany nie tylko za wykroczenie drogowe z [...] kwietnia 2007 r. w miejscowości P., ul. [...], ujawnione przez funkcjonariusza z KPP w Z., polegające na przekroczeniu prędkości od 31 do 40 km/h E03, za co przyznano 6 punktów, ale pozostaje ukarany również za inne wykroczenia wskutek czego łącznie liczba zgromadzonych przez skarżącego punktów karnych wynosi 26, a nie 6. Na tej podstawie skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w celu wydania zaświadczenia o żądanej przez skarżącego treści oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi P. P. stwierdził, że w ewidencji wpisane powinno być wyłącznie wykroczenie drogowe z dnia [...] kwietnia 2007 r., za które przyznano 6 punktów i zastosowano mandat karny kredytowy w wysokości 200 zł. Skarżący stwierdził następnie, że w tej sprawie nie miała zastosowania zasada określona w § 6 ust. 1 pkt 3 w zw. z § 7 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. ponieważ wykroczenie z [...] stycznia 2007 r. nie powinno w ogóle znaleźć się w ewidencji wobec tego, że zostało ujawnione przez funkcjonariuszy Straży Gminnej. P. P. podkreślił, że organ ten nie jest uprawniony do dokonywania czynności kontrolnych poprzez używanie fotoradarów. Niekonstytucyjność rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 grudnia 2002 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego została orzeczona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 marca 2007 r., sygn. akt: U 1/07. Jego zdaniem, wobec stwierdzenia niezgodności z Ustawą zasadniczą uprawnienia Straży Gminnej do dokonywania czynności w tym zakresie, jakiekolwiek dokumenty, zebrane wskutek dokonania czynności niedozwolonych przez ustawę, stanowią dowód niedopuszczalny i nie powinny stanowić podstawy do dokonania wpisu do ewidencji. Skarżący zgodził się z poglądem, iż podstawą do stwierdzenia popełnienia wykroczenia są przepisy kodeksu wykroczeń; podniósł jednakże, że art. 39 § 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia w zw. z art. 170 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego wniosek dowodowy powinno się oddalić jeżeli przeprowadzenie dowodu jest niedopuszczalne. Skarżący zarzucił też, że Komendant Główny Policji powinien przeprowadzić w niezbędnym zakresie postępowanie wyjaśniające i zasięgnąć informacji od Wojewódzkiej Komendy w Poznaniu celem ustalenia jakie dokumenty stanowiły podstawę do dokonania wpisu w ewidencji. Gdyby uzyskał informację, iż wpisy zostały oparte na dowodach zgromadzonych przez organy pozbawione legitymacji ustawowej do dokonywania tego typu czynności, to ustaliłby, iż brak jest podstaw do dokonania wpisu do ewidencji. Na marginesie P. P. podkreślił, że z treści opublikowanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie wynika, iż późniejsza data jego publikacji miała skutki prawne jedynie wobec stanów faktycznych zaistniałych po dniu utraty mocy obowiązującej przez przepis. Powołując się na powyższe skarżący doszedł do przekonania, że błędnie przyjęto, iż ujawnione przez funkcjonariuszy Straży Gminnej wykroczenie stanowi podstawę do dokonania wpisu do ewidencji. W konsekwencji wadliwy jest również wniosek, jakoby wykroczenie z [...] czerwca 2006 r. w miejscowości N. oraz wykroczenie z [...] sierpnia 2006 r. (w P., ul [...]) nie mogły zostać usunięte z ewidencji. Prawidłowe prowadzenie ewidencji i nieuwzględnienie w niej wykroczenia ujawnionego przez funkcjonariuszy Straży Gminnej nie doprowadziłoby do przekroczenia limitu 24 punktów w ciągu roku od dnia popełnienia pierwszego naruszenia. Suma zgromadzonych przez skarżącego punktów w okresie od dnia 2 czerwca 2006 r. do 2 czerwca 2007 r. wyniosłaby 20 punktów. Taka liczba zgromadzonych punktów karnych nie stanowiłaby przeszkody do wykreślenia na podstawie złożonego przez skarżącego wniosku pozostałych wpisów i pozostawienia w ewidencji wyłącznie wpisu wykroczenia popełnionego przez skarżącego w dniu [...] kwietnia 2007 r.

W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wnosił o jej oddalenie. Stwierdził, iż nałożony za wykroczenie prawomocny mandat karny - przed wydaniem orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny - stanowił podstawę, zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia, do dokonania w ewidencji wpisów ostatecznych. Pomimo zakwestionowanych przez Trybunał norm kompetencyjnych, mandat ten pozostaje prawomocny, a uchylić go może właściwy sąd na mocy art. 101 k.p.o.w. Gdyby Komendant Policji uznał za niezasadne naliczenie powyższych punktów, usunął je z ewidencji lub nie ujął ich w wydanym zaświadczeniu, poddając w wątpliwość prawomocność nałożonego mandatu, tym samym wykroczyłby poza granice swoich kompetencji. Organ stwierdził też, że postępowanie wyjaśniające, o którym mowa w art. 218 § 2 K.p.a., ma charakter fakultatywny. Jest uzależnione od tego, czy organ dysponuje niezbędnymi informacjami do wydania żądanego zaświadczenia. W sprawie postępowanie wyjaśniające nie było konieczne. Po opublikowaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w Komendzie Głównej Policji, po szczegółowej analizie przedmiotowej problematyki, niezwłocznie wypracowano stanowisko dotyczące interpretacji oraz stosowania obowiązujących, jak również uchylonych przepisów. Odpierając zarzut dotyczący wpisu na podstawie dokumentów zgromadzonych przez Straż Gminną stwierdził, że w postępowaniu w sprawie o wykroczenie, do przepisów o dopuszczalności dowodów stosuje się art. 170 k.p.k., który stanowi m.in., że oddala się wniosek dowodowy, jeśli przeprowadzenie dowodu jest niedopuszczalne, a wiarygodność zgromadzonego materiału pozwalającego na stwierdzenie popełnienia wykroczenia nie budzi zastrzeżeń. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego błędu w ustaleniach faktycznych wskazał, że w okresie od 2 czerwca 2006 r. do 5 kwietnia 2007 r. skarżący naruszył czterokrotnie przepisy ruchu drogowego. Nałożono prawomocne mandaty karne, stanowiące podstawę do dokonania w ewidencji wpisów ostatecznych, łącznie 26 punktów. W świetle orzeczenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego uzasadnione było wpisanie do ewidencji punktów karnych za wykroczenie z dnia [...] stycznia 2007 r., ujawnione przez Straż Gminną w C. Tym samym liczba naruszonych wykroczeń oraz wpisanych punktów karnych przedstawiona w wydanym skarżącemu w dniu [...] lipca 2007 r. zaświadczeniu odpowiadała stanowi faktycznemu.

Oddalając skargę wyrokiem z dnia 5 września 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 847/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że organy Policji, odmawiając skarżącemu urzędowego potwierdzenia stanu prawnego w przedmiocie objętym wnioskiem, czyli wydania zaświadczenia, z którego wynikałoby, że w stosunku do skarżącego w ewidencji kierowców naruszających przepisy, zarejestrowane jest tylko jedno wykroczenie drogowe (zdarzenie z [...] kwietnia 2007 r.) nie naruszyły art. 219 K.p.a. Zdaniem Sądu z ustaleń faktycznych opartych na danych z ewidencji kierowców wynika, iż oprócz wykroczenia z [...] kwietnia 2007 r. skarżący posiadał także inne wpisy o popełnionych wykroczeniach i stosowną informację otrzymał od organu w piśmie z [...] lipca 2007 r. Sąd nie podzielił stanowiska, że w stosunku do dwóch wykroczeń minął okres jednego roku i z tego powodu powinny one być usunięte, ponieważ skarżący zakwestionował obecnie trzecie z wykroczeń, stwierdzone mandatem przez Straż Gminną. Stosownie do art. 218 § 1 K.p.a. w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Przepis art. 217 § 1 pkt 2 K.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie, jeżeli osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Zdaniem Sądu w oparciu o te przepisy organ uprawniony do prowadzenia ewidencji ma wyłącznie kompetencje do potwierdzenia w zaświadczeniu "faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji". Nie prowadzi zatem żadnego postępowania dowodowego w celu badania faktów albo stanu prawnego. Innymi słowy, wbrew twierdzeniom skarżącego, organy Policji nie badają w trybie ewidencji podstaw do dokonania wpisu, o ile nie zostaną podważone w odrębnym postępowaniu. Z tych przyczyn Sąd uznał za prawidłowe stanowisko Komendanta Głównego Policji i uznał, że tylko sądy badają, czy i jakie skutki dla prawomocnego orzeczenia o wpisie kary pieniężnej ma późniejsza data publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Tylko sąd może przyjąć ujawnienie wykroczenia przez organ nieuprawniony. Zatem do momentu publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego wadliwy akt pozostaje w obrocie prawnym i Straż Miejska posiadała stosowne uprawnienia.

W skardze kasacyjnej od wyroku P. P. zarzucił naruszenie prawa przez jego błędną wykładnię oraz nie zastosowanie bądź nienależyte zastosowanie:

1. art. 92 ust. 1 i art. 190 ust. 4 Konstytucji RP w zw. z art. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 marca 2007 r. sygn. akt U 1/07 nie miał wpływu na rozstrzygnięcie zapadłe w kontrolowanej sprawie;

2. art. 3 § 1 i art. 3 § 2 pkt 1 oraz art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez przeprowadzenie kontroli, która nie zmierzała do przywrócenia stanu zgodnego z prawem;

3. art. 141 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez brak należytego uzasadnienia wyroku;

4. art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, przez przyjęcie, że w ewidencji Policji mogą się znajdować punkty karne nałożone przez organ, który nie był do tego uprawniony, bowiem dokonał tego w oparciu o przepisy wydane niezgodnie z art. 92 § 1 konstytucji RP,

5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nie zbadanie czy Komendant Główny Policji w toku rozpoznania sprawy i wydania decyzji, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a w rezultacie oddalenie skargi warunkujące utrzymaniem niezgodnej z prawem decyzji w mocy,

6. art. 217 § 2 pkt 2 i 218 § 1 K.p.a. poprzez niewłaściwą wykładnię i zastosowanie, a w szczególności błędne przyjęcie, że wydając zaświadczenie stosowny organ nie może zbadać podstaw dokonania wpisu w ewidencji będącego przedmiotem żądanego zaświadczenia, oraz że do momentu publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego wadliwy akt (rozporządzenie) pozostawało w mocy a więc straż miejska posiadała stosowne uprawnienia, co skutkować powinno także później (po wyroku TK) odmową wydania żądanego zaświadczenia.

Wskazując na powyższe P. P. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sadowego w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący skoncentrował się na wykazaniu, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszenie art. 218 § 2 K.p.a., które polegało na nie przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w zakresie koniecznym do wyjaśnienia, czy postępowanie mandatowe przeprowadzone przez straż miejską (która ujawniła wykroczenie popełnione przez P. P. w dniu [...] stycznia 2007 r.) mogło stanowić wystarczającą podstawę do dokonania wpisu do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Skarżący podkreślił, że podstawowym celem kontroli sądów administracyjnych jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Wskazując to P. P. przypomniał, że wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 marca 2007 r. sygn. akt U 1/07 orzeczono o niezgodności § 17 ust 1 pkt. 1 lit c rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 grudnia 2002r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. z 2003r., Nr 14, poz. 144, ze zm.) z: art. 131 ust 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym oraz art. 92 ust 1 Konstytucji. Pomimo, że orzeczenie Trybunału zostało ogłoszone w Dzienniku Ustaw z dnia 28 marca 2008 r. i w tym dniu weszło w życie, w ewidencji punktów karnych dotyczącej P. P. w dalszym ciągu znajdują się punkty, które zgodnie z tym orzeczeniem są bezprawne. Skarżący zaznaczył też, że orzeczenia Trybunału są skuteczne z mocą wsteczną - od chwili wydania aktu normatywnego lub od chwili wejścia w życie Konstytucji. Stwierdzenie niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonym w przepisach właściwych dla danego postępowania. Przypomniał przy tym, że nie jest dopuszczalne wznowienie postępowania mandatowego ani postępowania przeprowadzanego na podstawie art. 101 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. Nr 106, poz. 1148) i zakończonego wydaniem i postanowienia o odmowie uchylenia mandatu karnego, ponieważ orzeczenie to nie kończy prawomocnie postępowania sądowego w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.s.w. w zw. z art. 549 § 1 k.p.k. W kontrolowanej sprawie doszło natomiast do wydania postanowienia odmawiającego wydania zaświadczenia z którego wynikałoby, że w ewidencji kierowców naruszających przepisy w stosunku do P. P. zarejestrowane jest tylko jedno wykroczenie drogowe - zdarzenie z dnia [...] kwietnia 2007 r. Odnosząc się do argumentacji Sądu skarżący podał, że jest ona błędna bowiem istniejącym systemie prawnym nie mógł i nadal nie może wystąpić o wznowienie postępowania mandatowego, by tą drogą usunąć bezprawnie nałożoną na niego karę i co za tym idzie, usunąć z rejestru te punkty karne, które są związane z bezprawnie nałożonym na niego mandatem. Powielając błędny tok rozumowania (prezentowany przez organy) Sąd pierwszej instancji nie zmierzał zatem do przywrócenia stanu, który byłby zgodny z prawem. W ocenie skarżącego, jeśli nie może on wznowić postępowania administracyjnego na podstawie kodeksu postępowania administracyjnego, ani wznowić postępowania mandatowego przewidzianego w kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia, powstaje sytuacja, w której osoba bezprawnie ukarana i bezprawnie obciążona punktami karnymi, pomimo stwierdzenia tego bezprawia przez organ przewidziany w Konstytucji, będzie nadal ponosiła konsekwencje bezprawnych działań organów Państwa. P. P. stwierdził następnie, iż zgodnie z art. 76 § 1 K.p.a., dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Organy orzekające w sprawie zobligowane były domniemaniem prawdziwości informacji zawartych w zaświadczeniu o wpisach w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Domniemanie to nie jest nieusuwalne i zgodnie z art. 76 § 3 K.p.a. nie wyłącza możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów urzędowych. Inicjatywa dowodowa, w postępowaniu administracyjnym, spoczywała na stronie podważającej treść takiego dokumentu. Skarżący pokreślił, że zwracał się do właściwych organów celem usunięcia z ewidencji mandatu karnego wystawionego bezprawnie przez Straż Miejską, wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 marca 2007 r. Wskazywał przy tym jednoznacznie, że w myśl. art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym w ewidencji Policji znajdują się punkty karne nałożone przez organ, który nie miał do tego prawa, gdyż Straż Miejska nie była uprawniona do nakładania grzywny w drodze mandatu karnego. Skarżący podniósł, że dokumenty, które zostały zebrane wskutek dokonania czynności niedozwolonych przez ustawę stanowią dowód niedopuszczalny i w żadnym wypadku nie powinny stanowić podstawy do dokonania wpisu w ewidencji punktów karnych. Skarżący dodał też, że zawężenie prawnych możliwości wzruszenia prawomocnych mandatów karnych nie zwalnia właściwych podmiotów do podjęcia innych, prawem przewidzianych prawem środków, które zapewniłyby realizację celu, jakiemu służy uregulowanie zawarte w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Nie do pogodzenia bowiem z obowiązującą zasadą demokratycznego państwa prawnego, wynikającą z art. 2 ustawy zasadniczej, jest dążenie do wykonania rozstrzygnięcia opartego na podstawie prawnej, która została już wyeliminowania z systemu prawnego z powodu jej niekonstytucyjności.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania

Zaskarżonym w tej sprawie postanowieniem Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] utrzymano w mocy postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2007 r. odmawiające wydania zaświadczenia żądanej treści.

Postępowanie dotyczące zaświadczeń nie jest postępowaniem administracyjnym, jakiego dotyczy art. 1 pkt 1 K.p.a., a jedynie ma charakter administracyjny z uwagi na organy je stosujące i jedną z prawnych form działania administracji, do których się ono odnosi. Kontrola sądowo-administracyjna postanowień (art. 219 K.p.a.) wydanych w tym szczególnym i uproszczonym trybie postępowania powinna być dokonywana przede wszystkim w świetle przepisów go dotyczących, a więc przepisów zawartych w Dziale VII Kodeksu postępowania administracyjnego. Do tych regulacji należy się odnieść w pierwszej kolejności.

W Dziale VII Kodeksu postępowania administracyjnego w sposób szczególny określono tryb i kompetencje organów wydających zaświadczenia. W świetle art. 217 § 2 K.p.a. należy stwierdzić, iż celem zaświadczenia jest urzędowe potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego na wniosek zainteresowanej osoby, która ubiega się o jego wydanie ze względu na swój interes prawny. Z kolei art. 218 § 1 K.p.a. nakłada obowiązek wydania zaświadczenia przez właściwy organ, jeżeli określone fakty czy też stan prawny wynikają z prowadzonych przez właściwy organ ewidencji, rejestrów lub innych danych będących w posiadaniu tego organu. Ponadto w żadnym przypadku zaświadczenie nie przyznaje, nie stwierdza, jak i nie uznaje uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, lecz tylko potwierdza istnienie stanu, faktu bądź uprawnienia lub obowiązku uprzednio przyznanego lub potwierdzonego odpowiednio w konstytutywnej lub deklaratoryjnej decyzji administracyjnej lub w innym indywidualnym akcie administracyjnym. Zaświadczenie jest czynnością materialno-techniczną i urzędowym potwierdzeniem określonych faktów lub stanu prawnego. Dlatego też nie rozstrzyga o żadnych prawach lub obowiązkach jak i nie może tworzyć nowej sytuacji prawnej. Zaświadczenie nie może rozstrzygać o istnieniu lub nieistnieniu obowiązku, ponieważ jest tylko przejawem wiedzy, nie zaś woli organu administracji publicznej.

Mając na względzie powyższe całkowicie błędne jest stanowisko P. P., jakoby w oparciu o art. 217 § 2 pkt 2 i art. 218 § 1 K.p.a. organ wydający zaświadczenie był umocowany i obowiązany badać postawy dokonania wpisu w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego.

Zgodnie z art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.) Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punków w skali o 0-10 i wpisuje się do tej ewidencji. Ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzi komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ewidencjonowanych (§ 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, Dz. U. Nr 236, poz. 1998). W tej sprawie P. P. wystąpił z wnioskiem o wydanie zaświadczenia o określonej treści, to jest, że w ewidencji zarejestrowane jest jedynie wykroczenie drogowe z dnia [...] kwietnia 2007 r. popełnione przez skarżącego w miejscowości P., za które przyznano 6 punktów i przyznano mandat karny. Komendant Wojewódzki Policji w Poznaniu nie mógł wydać zaświadczenia o żądanej treści, ponieważ w prowadzonej przez niego ewidencji bezsprzecznie odnotowany był inny stan faktyczny, aniżeli ten, którego potwierdzenia żądał P. P. W ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego - w odniesieniu do skarżącego - wpisano bowiem cztery wykroczenia drogowe, za które otrzymał on łącznie 26 punktów. Z tych przyczyn organ zasadnie odmówił wydania zaświadczenia o żądanej treści na podstawie art. 219 K.p.a.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej P. P. skoncentrował się na wykazaniu, że organy Policji - w ramach postępowania wyjaśniającego określonego w art. 218 § 2 K.p.a. - powinny dokonać kontroli zasadności dokonanych wpisów w ewidencji i odnotować w zaświadczeniu jedynie jeden z nich. Zawarł też szeroką argumentację przemawiającą za koniecznością usunięcia części wpisów dotyczących jego osoby. Wysuwając zarzuty pod adresem organów i Sądu pierwszej instancji skarżący zdaje się jednak całkowicie zapominać, że "organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji". Komendant Wojewódzki Policji nie mógł zatem potwierdzić, iżby w prowadzonej przez niego ewidencji widniał jeden wpis dotyczący jednego wykroczenia skarżącego, skoro w sposób oczywisty odnotowano tam cztery różne wykroczenia. Z punktu widzenia postępowania dotyczącego wydania zaświadczenia - odzwierciedlającego dane z ewidencji organu - nie ma natomiast znaczenia czy wpisy te wprowadzone zostały zasadnie. Istotne jest, że na dzień sporządzenia zaświadczenia widniały one w ewidencji i nie zostały w przepisanym trybie usunięte.

Z powyższych przyczyn nie można było uznać również argumentacji skarżącego odnoszącej się do niedopuszczalności wznowienia postępowania mandatowego (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2003 r. sygn. akt I KZP 25/03). Okoliczność, że P. P. nie miał on możliwości podważenia bezprawnie nałożonego na niego przez Straż Miejską mandatu, a w konsekwencji domagania się usunięcia związanych z nim punktów, nie zmienia faktu, że określone punkty wynikające z przyjętego przez niego mandatu zostały do tej ewidencji w przepisanym trybie wpisane. Organ Policji potwierdzając stan wynikający z ewidencji nie mógł zatem uznać tych wpisów za niebyłe.

Nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 3 § 1 i art. 3 § 2 pkt 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. b oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny legalności zaskarżonego postanowienia i zasadnie oddalił skargę, trafnie uznając, że organ wydający zaświadczenie ma wyłącznie kompetencje do potwierdzenia w nim określonych faktów albo stanu prawnego wynikających z prowadzonej przez niego ewidencji. Również uzasadnienie wyroku, choć zwięzłe, było wyczerpujące i adekwatne do nieskomplikowanego prawnie charakteru kontrolowanego rozstrzygnięcia (art. 141 § 1 P.p.s.a.).

Zarzuty naruszenia art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 190 ust. 4 Konstytucji nie były usprawiedliwione, ponieważ odnosiły się do zasadności wpisów już istniejących w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Postępowanie poprzedzające zaskarżone postanowienie dotyczyło wyłącznie wydania dokumentu urzędowego (zaświadczenia) potwierdzającego fakt istnienia wpisów odnotowanych w prowadzonej przez organ w ewidencji, a nie ich zasadności.

Z tych względów na podstawie art. 184 ustawy P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.