Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 418/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2009-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art34 par. 1
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: art. 44
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 134-135
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 19-20 w zw. z par. 2 ust. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1348
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska,, Sędzia WSA Mirosław Surma, Protokolant Sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 lutego 2009r. sprawy ze skargi M.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania za bezzasadne zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne 1. uchyla zaskarżone postanowienie, poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji oraz postanowienie Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...]. nr [...]; 2. określa, że powyższe postanowienia nie mogą być wykonane w całości; 3. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokat R. G.-C. kwotę 309,80 (słownie: trzysta dziewięć 80/100) złotych w tym 52,80 złotych podatku od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu; 4. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz skarżącego 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

ISA/Ke 418/08

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem nr. [...] z dnia [...]. Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...].[...]w sprawie uznania za nieuzasadnione zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne.

U uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. prowadzi wobec D. i M. małżonków S. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o nr. [...],[...]i [...]wystawionych przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w O. Placówka Terenowa w S., obejmujących należności z tytułu niezapłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników.

W związku z zajęciem wierzytelności pieniężnej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w O. M. S. złożył zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Postanowieniem z dnia [...]. uzupełnionym postanowieniem z dnia [...]. wierzyciel tj. Prezes KRUS uznał wniesione zarzuty za bezzasadne i odrzucił je w całości.

Postanowieniem z dnia [...]. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. odrzucił wniesione zarzuty i uznał je za bezzasadne.

W złożonym zażaleniu M. S. zarzucił zastosowanie wobec niego zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia [...]. Dyrektor Izby Skarbowej w K. uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia.

Po uzyskaniu kolejnego postanowienia wierzyciela (postanowienie Prezesa KRUS z dnia [...].) odrzucającego zarzuty, Naczelnik Urzędy Skarbowego w S. postanowieniem z dnia [...]. uznał wniesione zarzuty za bezzasadne i odrzucił je w całości.

Na skutek złożonego zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w K. uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania.

W związku z powyższym pismem z dnia [...]. Naczelnik US w S. zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie złożonych zarzutów oraz dokonanie szczegółowego rozstrzygnięcia kwestii związanej z zarzucanym przedawnieniem zaległych składek.

Postanowieniem z dnia [...].[...]Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego uznał zarzuty za bezpodstawne i je odrzucił. Po przeanalizowaniu w/wym postanowienia organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o ponowne rozpatrzenie kwestii przedawnienia zaległości. W odpowiedzi na powyższe wierzyciel postanowieniem z dnia [...].[...]ponownie uznał zarzuty za bezpodstawne i je odrzucił. W uzasadnieniu wskazał, że nie jest zasadny zarzut błędu co do osoby albowiem D. S. małżonka M. S. prowadziła działalność rolniczą jako właścicielka gospodarstwa rolnego o pow. 1.44 ha przeliczeniowego. Podlegała zatem z mocy art. 7 i 16 ustawy z dnia 20.XII.1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 1998r. Nr. 7 poz. 25 ze zm.) przedmiotowemu ubezpieczeniu. Odnośnie zarzutu prowadzenia egzekucji bez wcześniejszego doręczenia upomnienia wierzyciel wyjaśnił, że upomnienie zostało wysłane na adres małżonków S. w dniu 15 maja 2007r. Przesyłka pomimo dwukrotnego awizowania w dniu 21.V.07 i 28.V.07 nie została podjęta. W związku z tym na podstawie art. 44 ustawy z dnia 14.VI.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego Dz.U.Nr. 98 poz. 1071 za 2000r. ze zm.) przesyłkę należało uznać za doręczoną prawidłowo. Podniósł nadto, że jeżeli zgodnie z art. 4 ust. 1 cyt. ustawy u.s.r. działalność rolnicza prowadzona jest na rachunek kilku osób obowiązek opłacania składek ciąży na nich solidarnie.

Wierzyciel wskazał też, że skoro składki nie były opłacanie w terminie to powstała zaległość podatkowa dochodzona w trybie egzekucji.

Zdaniem organu nie doszło do przedawnienia składek za okres od 3 kwartału 1997r. do 2 kwartału 1998r. Wskazał, że od 1.I.1997r. do 31.XII.1998r. na podstawie art. 35 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 25.XI.1986r o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (Dz.U.Nr. 25/1989r. poz. 137 ze zm.) w zw. z art. 52 pkt 1 ustawy u.s.r. zobowiązania z tytułu składek przedawniały się po upływie 5 lat licząc od dnia wymagalności. Bieg przedawnienia przerywany był przez każda czynność o której dłużnik został zawiadomiony. Od 1.I.1999r. odnośnie przedawnienia zastosowanie miały przepisy określone w art. 24 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 13.X.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych a od dnia 1.I.2003r. przepisy ustawy z dnia 18.XII.2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z tą ustawą należności, które nie przedawniły się na dzień 31. XII. 2002r. zostały objęte 10-letnim terminem przedawnienia. W związku z tym, że bieg terminu przedawnienia przerwany został pismami odebranymi przez D. S. w dniu 24.I.1997r. i 18.I.1999r. to należności za III i IV kwartał 1997r. nie przedawniły się z uwagi na 10-letni termin przedawnienia. Podniósł nadto, że od 2.V.2004r. 10-letni termin przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne rolników wynika z art. 41 b ustawy o u.s.r.

Odpowiadając na zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego wierzyciel podniósł, że skoro skarżący pobiera świadczenie w ZUS gdzie dokonano zajęcia to on nie ma wpływu na wysokość dokonywanych potrąceń. Nadto przypomniał, że na wniosek D. S. decyzją z dnia 18.I.2008r. umorzono zaległe odsetki w kwocie 4147 zł i zaproponowano rozłożenie na raty pozostałego zadłużenia pod warunkiem uregulowania kosztów egzekucyjnych. Wskazał też , że zobowiązani na bieżąco informowani byli o stanie zadłużenia i toku postępowania w sprawie.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. postanowieniem z dnia [...].[...]uznał wniesione zarzuty za bezzasadne i odrzucił je w całości. Utrzymując powyższe rozstrzygnięcie w mocy Dyrektor Izby Skarbowej w K. w zaskarżonym postanowieniu z dnia [...]. wskazał, że z mocy art. 34 § 1 ustawy postępowanie egzekucyjne w administracji zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pk 1-7,9,10, organ rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela. Istotnym jest, że w zakresie zarzutów o jakich mowa w art. 33 pkt 1-5 są dla organu wiążące. Wiążące zatem było stanowisko wierzyciela rozstrzygające zarzuty w zakresie błędu co do osoby, nieistnienia obowiązku i braku jego wymagalności. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia powtórzył argumentację zaprezentowaną przez wierzyciela.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. złożył M. S. . Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucił, że postępowanie egzekucyjne wszczęte zostało mimo niedoręczenia upomnienia. Zakwestionował pogląd, że podwójne awizowanie przesyłki jest zgodne z art. 44 ustawy kodeks postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącego organ przyjął fikcje doręczenia wyłącznie w celi przerwania biegu przedawnienia. Nadto podniósł, że jest człowiekiem schorowanym a wierzyciel nie informował go nigdy o zaległościach składkowych jego żony.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie podnosząc, że upomnienie wzywające małżonków S. do uregulowania zaległości zostało doręczone w sposób zastępczy zgodnie z dyspozycją art. 44 § 1 i 4 kpa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr. 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że wyeliminować z obrotu prawnego można rozstrzygnięcie naruszające prawo w sposób który miał wpływ lub w przypadku prawa procesowego mógł mieć wpływ na jego treść ( art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi DZ.U.Nr. 153 poz. 1270 ze zm. dalej p.p.s.a.). Wskazać przy tym trzeba, że zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany ramami skargi a przewidziane ustawą środki może stosować do wszystkich aktów podjętych w postępowaniach prowadzonych w granicach będącej przedmiotem zaskarżenia sprawy.

Skarga jest zasadna choć nie z przyczyn w niej wymienionych.

Wychodząc poza granicę skargi wskazać należy, że ocena legalności zaskarżonego postanowienia zależy od odpowiedzi na pytanie, czy w przedmiotowej sprawie były dostateczne podstawy do oddalenia w postępowaniu egzekucyjnym zarzutu M. S. opartego na przedawniania składek z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników na III i IV kwartał 1997r.

Dyrektor Izby Skarbowej oddalając zarzuty w tym zakresie powołał się na wiążącą go w tym zakresie z mocy art. 34 § 1 ustawy z dnia 17.VI.1966r. postępowanie egzekucyjne w administracji ( tekst jedn. Dz.U.Nr. 229 poz. 1954 za 2005 ze zm.) dalej ustawa p.e.a. wypowiedź wierzyciela.

Aby zatem rozstrzygnąć tą kwestie należało sądową kontrolę legalności rozstrzygnięcia rozpocząć od dozwolonej z mocy art. 135 p. p.s.a. kontroli stanowiska wierzyciela. Obowiązkiem sądu jest bowiem stworzenie takiego stanu, w którym w obrocie prawnym nie będzie funkcjonował żaden akt organu administracji publicznej niezgodny z prawem.

Podobne stanowisko zaprezentował Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w uzasadnieniu orzeczenia w sprawie IIISA/Wr 517/04 ( dostępne w bazie Lex). W zaprezentowanej tezie Sąd ten wskazał, że " wiążący dla organu egzekucyjnego charakter wypowiedzi ZUS jako wierzyciela w zakresie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej nie pozbawia wojewódzkiego sądu administracyjnego możliwości dokonywania oceny tej wypowiedzi przy rozpoznawania skargi na postanowienie dyrektora izby skarbowej."

Tezę tą , jak również jej rozwinięcie zawarte w uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. w całości podziela.

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać zatem należy, że wypowiedź wierzyciela w zakresie w jakim wskazuje na nieprzedawnienie składek jest błędna . Wierzyciel prezentując swój pogląd w tym zakresie powołał się bowiem na przepisy, które do sprawy nie miały zastosowania. Prawdą jest , że termin przedawnienia należności z tytułu składek KRUS ulegał zmianom. Przepis 41b, obecnej treści obowiązuje od 2 maja 2004r. , wprowadzony przepisem art. 1 pkt 41 ustawy z dnia 2.IV.2004r. o zmianie ustawy o ubezpieczeni8u społecznym rolników oraz o zmianie niektórych innych ustaw (DZ.U. Nr. 91 poz. 873). Przed dniem 2.V.2004r. , na mocy art. 52 u.s.r. , do ustalenia długości terminu przedawnienia miały odpowiednie zastosowanie przepisy ustawy z dnia 19.XII.1980r. o zobowiązaniach podatkowych (Dz.U. z 1993r. Nr. 108 poz. 486 ze zm.), którą uchyliła wchodząc w jej miejsce ustawa z dnia 29.VIII.1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr. 137 poz. 926 ze zm.). Zmiana przepisów nastąpiła z dniem 1 stycznia 1998r. Rozpoznając zatem zarzut przedawnienia zaległości składkowych za III i IV kwartał 1997r. wierzyciel winien go przeanalizować w oparciu o te właśnie przepisy. Na marginesie wspomnieć należy, że Dyrektor Izby Skarbowej w K. uchylając postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...]. zwracał uwagę na nieprawidłowo zastosowanie w sprawie wskazane wyżej przepisy, ale uczynił to nie w rozstrzygnięciu procesowym a w dołączonym do niego piśmie z dnia [...]. Praktyka przenoszenia uzasadnień do pism kierowanych odrębnie do podległych organów jest co wielokrotnie podnosił Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. błędna albowiem nie znajduje odbicia w przepisach prawa procesowego a stosowanie jej prowadzi jak w sprawie niniejszej do błędnych rozstrzygnięć i niepotrzebnego przedłużania postępowania.

Rozpoznając zatem zarzuty wierzyciel, badając zarzut przedawnienia składek uczyni to w oparciu o przepisy prawa wskazane wyżej. Również w oparciu o te przepisy ustali, czy bieg terminu przedawnienia nie został przerwany.

Odnosząc się do kolejnych zarzutów wskazać należy, że nie były zasadne.

Zarzutu skargi o wszczęciu postępowania egzekucyjnego bez uprzedniego doręczenia upomnienia nie był uprawniony. W aktach sprawy znajduje się bowiem przy tytule wykonawczym dowód doręczenia upomnienia. Wynika z niego, że z uwagi na nieobecność adresata dokonano doręczenia zastępczego a pozostawiona na 14 dni w urzędzie pocztowym przesyłka była dwukrotnie awizowana. Takie doręczenie zgodne jest z dyspozycją art. 44 ustawy kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.Nr. 98 poz. 1071 za 2000r. ze zm.). Podnieść tylko należy, że organy błędnie wskazały datę doręczenia tejże przesyłki albowiem wskazały na datę ostatniego awizowania gdy tymczasem przesyłkę doręczono z upływem 14 dnia licząc od dnia pierwszego awizowania. Błąd ten nie miał jednak żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia albowiem nie zmieniał faktu, że upomnienie zostało doręczone prawidłowo. Podnieść też należy co umknęło wierzycielowi w zajętym stanowisku, że podstawą wydania tytułów wykonawczych w sprawie była znajdująca się w aktach sprawy decyzja Prezesa KRUS nr. [...]. Okoliczność ta wynika z będących podstawą egzekucji tytułów wykonawczych. Skoro w ostatecznej decyzji ustalono, że M. S. jest zobowiązany do uiszczania należności z tytułu składek D. S. to wszelkie zarzuty skarżącego w tym zakresie są z tego względu spóźnione i niezasadne.

W pozostałym zakresie stanowisko wierzyciela a co za tym idzie zaskarżone postanowienie jest prawidłowe.

Reasumując wskazać należy, że dostrzeżone w postanowieniu wierzyciela uchybienia a szczególności to polegające na braku oceny zarzutu przedawnienia (wobec oceny w oparciu o niewłaściwe przepisy prawa) nie pozwoliły na pozostawienie go w obrocie prawnym a konsekwencji również postanowień organów egzekucyjnych.

W związku z powyższym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 134 i 135 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach wydano w oparciu o art. 200 p.p.s.a. zwracając skarżącemu uiszczony wpis. Koszty udzielonej z urzędu pomocy adwokackiej ustalono w oparciu o § 19 i 20 w zw. z § 2 ust. 3 rozp. Min. Sprawiedliwości z dnia 28.IX.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz.U. z 2002r. Nr. 163 poz. 1348 ze zm.).