Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 2660/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 134 par 1, 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1849/19 w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Centralnej Komisja do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego I. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, II. zasądza od Rady Doskonałości Naukowej na rzecz R. S. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1849/19 oddalił skargę R. S. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] utrzymującą w mocy uchwałę Rady Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w W. z dnia [...] czerwca 2018 r. o odmowie nadania skarżącemu stopnia doktora habilitowanego w dyscyplinie [....] (dalej jako uchwała Rady Wydziału).

W motywach orzeczenia Sąd wyjaśnił w pierwszej kolejności, że w ramach swojej kognicji nie jest uprawniony do oceny, czy osoba ubiegająca się o nadanie stopnia naukowego doktora habilitowanego posiada znaczny dorobek naukowy, stanowiący znaczny wkład w rozwój określonej dyscypliny naukowej. W ramach postępowania sądowego nie dochodzi tym samym do oceny trafności opinii recenzentów w aspekcie dorobku naukowego kandydata i wartości naukowej wskazanych przez niego osiągnięć. W zakresie kognicji sądu administracyjnego pozostaje wyłącznie zbadanie, czy w toku postępowania habilitacyjnego nie doszło do naruszeń trybu postępowania określonego w przepisach ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz.U. z 2017 r. poz. 1789) zwanej dalej ustawą o stopniach naukowych oraz rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 stycznia 2018 r. w sprawie szczegółowego trybu i warunków przeprowadzania czynności w przewodzie doktorskim, w postępowaniu habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie tytułu profesora (Dz. U. z 2018 r. poz. 261) zwanego dalej rozporządzeniem z 2018 r.

Przywołując szereg przepisów ustawy o stopniach naukowych regulujących powyższą materię wskazano, że postępowanie dowodowe prowadzone przed Centralną Komisją do Spraw Stopni i Tytułów (zwaną dalej Centralną Komisją) ograniczone jest wyłącznie do uzyskania opinii jednego lub dwóch recenzentów, co wynika z art. 35 ust. 3 ww. ustawy. Z obowiązujących przepisów nie wynika natomiast wymóg zapoznania habilitanta przed podjęciem decyzji przez Centralną Komisję z opiniami powołanych przez ten organ recenzentów.

Odnosząc się do okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy Sąd podniósł, że postępowanie o nadanie skarżącemu stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk społecznych, w dyscyplinie [...], zostało wszczęte jego wnioskiem z dnia [...] czerwca 2016 r. skierowanym do Centralnej Komisji. Komisja habilitacyjna w pełnym składzie w głosowaniu jawnym w dniu [...] marca 2017 r., po zapoznaniu się z trzema negatywnymi recenzjami i dyskusji jednogłośnie podjęła w dniu [...] czerwca 2017 r. uchwałę nr [...] o odmowie nadania skarżącemu stopnia doktora habilitowanego. Po rozpatrzeniu odwołania habilitanta, Centralna Komisja decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] uchyliła zaskarżoną uchwałę i przekazała sprawę Radzie Wydziału [...] Uniwersytetu [....] do ponownego rozpatrzenia ze względów formalnych oraz naruszenia zasady bezstronności.

Rada Wydziału [....] Uniwersytetu [....] uchwałą z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...], biorąc pod uwagę opinię komisji habilitacyjnej oraz negatywne opinie recenzentów, odmówiła skarżącemu nadania stopnia doktora habilitowanego. Recenzenci (prof. L. R., dr hab. M. T.) zwrócili uwagę na brak zwartego programu badawczego i niespójność cyklu publikacji. Z kolei zdaniem recenzenta prof. P. O., publikacje skarżącego poświęcone obserwacji wybranych zachowań [...] – zaliczają się do etologii (dziedziny z obszaru nauk biologicznych, nie zaś [....]). Prof. L. R. poparł powyższą ocenę oraz podniósł niewystarczający stopień samodzielności wkładu habilitanta w cykl publikacji. Recenzenci byli też zgodni co do tego, że osiągnięcia naukowe skarżącego nie stanowią istotnego wkładu w dyscyplinę naukową jaką jest [....], przy jednoczesnej dobrej ocenie poziomu metodologicznego prac.

Na etapie postępowania odwoławczego Centralna Komisja powołała dwóch recenzentów w osobach prof. dr hab. P. F. (Katedra [....]) oraz dr hab. Ł. K. (Kierownika Zakładu [....]), którzy przychylili się do negatywnej oceny dorobku naukowego skarżącego i wnioskowali o odrzucenie odwołania. Sekcja Nauk Humanistycznych i Społecznych Centralnej Komisji, po zapoznaniu się z odwołaniem i po wysłuchaniu opinii ww. recenzentów, w głosowaniu tajnym opowiedziała się przeciw uchyleniu zaskarżonej uchwały. Z kolei Prezydium Centralnej Komisji postanowiło w głosowaniu tajnym utrzymać w mocy zaskarżoną uchwałę.

Mając powyższe okoliczności na względzie, a także ograniczony zakres kontroli Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd przyznał rację skarżącemu, iż Rada Wydziału [....] Uniwersytetu [....] błędnie powołała w podstawie prawnej uchwały z dnia [...] czerwca 2018 r. rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 30 października 2015 r. w sprawie szczegółowego trybu i warunków przeprowadzania czynności w przewodzie doktorskim, w postępowaniu habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie tytułu profesora (Dz.U. z 2015 r. poz. 1842) zwane dalej rozporządzeniem z 2015 r., obowiązujące w dacie wszczęcia postępowania, a uchylone z dniem 1 października 2016 r. W tym okresie weszło bowiem w życie rozporządzenie w tej samej sprawie z dnia 26 września 2016 r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 1586). Jednakże zgodnie z jego § 31 do przewodów doktorskich, postępowań habilitacyjnych oraz postępowań o nadanie tytułu profesora wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe. To z kolei rozporządzenie zostało uchylone z dniem 1 lutego 2018 r. w związku z wejściem w życie rozporządzenia z 2018 r. niezawierającego jednak przepisu przejściowego o stosowaniu przepisów dotychczasowych. W rezultacie przepisami wykonawczymi dotychczasowymi w rozumieniu art. 179 ust. 1 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, były przepisy tego ostatniego rozporządzenia. Z uwagi na to, że przepisy wymienionych rozporządzeń w zakresie postępowania habilitacyjnego nie różnią się od siebie zasadniczo, a nadto ich zastosowanie nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia, nie było zdaniem Sądu podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji z tej przyczyny, a tym bardziej stwierdzenia jej nieważności. Warto również zauważyć, iż faktyczną podstawą prawną rozstrzygnięć organów stanowiły przepisy ustawowe.

Za nietrafny uznano także zarzut naruszenia art. 18a ust. 10 ustawy o stopniach naukowych poprzez jego niezastosowanie polegające na podjęciu uchwały Rady Wydziału, pomimo nieprzeprowadzenia ze skarżącym rozmowy przez komisję habilitacyjną. Zgodnie z jego brzmieniem, tylko w szczególnych przypadkach uzasadnionych wątpliwościami komisji habilitacyjnej dotyczącymi dokumentacji osiągnięć naukowych, komisja może przeprowadzić z nim rozmowę o jego osiągnięciach i planach naukowych. Skorzystanie przez komisję z tej możliwości zależy więc wyłącznie od jej oceny i nie ma charakteru obligatoryjnego. W przedmiotowej sprawie komisja wątpliwości takich nie miała, w związku z czym nie sposób zarzucić jej, iż rozmowy ze stroną nie przeprowadziła.

Nieuzasadniony okazał się zarzut naruszenia art. 21 ust. 2 w związku z art. 18a ust. 5 ustawy o stopniach naukowych poprzez niepowołanie przez Centralną Komisję nowej komisji habilitacyjnej po uchyleniu uchwały Rady Naukowej Instytutu [....] z dnia [...] czerwca 2017 r. i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia Radzie Wydziału [....] Uniwersytetu [....], choć ponowne jej rozpatrzenie wymagało powtórzenia również postępowania przed komisją habilitacyjną. Powyższy zarzut łączy się z zarzutem braku bezstronności sformułowanego w stosunku do recenzenta prof. P. O.

W ocenie Sądu zarzuty dotyczące braku bezstronności nie zawierają merytorycznego uzasadnienia i w istocie stanowią próbę zmiany recenzentów, którzy negatywnie ocenili osiągnięcia i dorobek naukowy skarżącego. Zwrócono nadto uwagę, że art. 21 ust. 2 ustawy stanowi jedynie, iż w przypadku uchylenia zaskarżonej uchwały przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia radzie tej samej lub innej jednostki organizacyjnej. Żaden przepis ustawy nie przewiduje w takim przypadku powołania nowej komisji habilitacyjnej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie:

I. przepisów postępowania:

1) art. 151 P.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez oddalenie skargi skarżącego na zaskarżoną decyzję i odmowę stwierdzenia jej nieważności, podczas gdy decyzja ta objęta jest kwalifikowaną wadą prawną nieważności polegającą na tym, że utrzymuje ona w mocy nieważną uchwałę Rady Wydziału wydaną w oparciu o przepisy rozporządzenia z 2015 r., nieznajdującego w ogóle zastosowania w sprawie niniejszej; powyższe uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji nieważnej;

2) art. 151 P.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi skarżącego na zaskarżoną decyzję i odmowę uchylenia tej decyzji, pomimo że narusza ona art. 21 ust. 2 ustawy o stopniach naukowych w związku z art. 107 § 1 pkt 4 K.p.a. w związku z art. 29 ust. 1 zd. 1 ustawy o stopniach naukowych w ten sposób, że utrzymuje w mocy uchwałę Rady Wydziału naruszającą art. 107 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez wskazanie w niej jako podstawy prawnej całego aktu prawnego, tj. rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, a nie konkretnego przepisu tego rozporządzenia, tj. uchwałę dotkniętą wadliwością w postaci niepowołania konkretnej podstawy prawnej. Powyższe uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji utrzymującej w mocy poprzedzającą ją uchwałę Rady Wydziału w której nie została powołana rzeczywista podstawa prawna tej uchwały, co prowadzi do jej niezgodności z prawem i uniemożliwia rzetelną kontrolę prawną;

3) art. 151 P.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., a także art. 18a ust. 10 ustawy o stopniach naukowych poprzez oddalenie skargi skarżącego na zaskarżoną decyzję i odmowę uchylenia tej decyzji, pomimo że narusza ona art. 21 ust. 2 w związku z art. 18a ust. 10 ustawy o stopniach naukowych w ten sposób, że utrzymuje w mocy uchwałę Rady Wydziału o odmowie nadania skarżącemu stopnia doktora habilitowanego w dyscyplinie - [....], pomimo że uchwała ta została wydana bez przeprowadzenia przez komisję habilitacyjną rozmowy z habilitantem - skarżącym, podczas gdy:

- komisja habilitacyjna powołana w niniejszej sprawie powzięła wątpliwości dotyczące dokumentacji osiągnięć naukowych habilitanta, co uzasadniało potrzebę skorzystania z przewidzianej przez ustawę możliwości odbycia z habilitantem rozmowy (18a ust. 10 ustawy o stopniach naukowych);

- uznaniowa decyzja komisji habilitacyjnej co do przeprowadzenia rozmowy z habilitantem wbrew poglądowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podlega kontroli prawnej i powyższe uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji wydanej w postępowaniu przeprowadzonym nierzetelnie bez należytego wyjaśnienia kwestii dorobku naukowego skarżącego, będącego podstawą postępowania habilitacyjnego;

4) art. 151 P.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., a także art. 18a ust. 5 ustawy o stopniach naukowych poprzez oddalenie skargi skarżącego na zaskarżoną decyzję i odmowę uchylenia tej decyzji, pomimo że narusza ona art. 21 ust. 2 w związku z art. 18a ust. 5 ustawy o stopniach naukowych w ten sposób, że utrzymuje w mocy uchwałę Rady Wydziału o odmowie nadania skarżącemu stopnia doktora habilitowanego w dyscyplinie - [....], po ponownym tylko częściowym rozpatrzeniu sprawy skarżącego, tj. po ponownym rozpatrzeniu tej sprawy bez ponowienia postępowania przed komisją habilitacyjną, czyli bez ponowienia najważniejszego merytorycznego elementu postępowania; powyższe uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji wydanej w postępowaniu niepełnym, tj. w postępowaniu polegającym na tylko częściowym ponownym rozpatrzeniu sprawy, w toku którego nie ustalono prawidłowo dorobku naukowego skarżącego, będącego podstawą postępowania habilitacyjnego, naruszenie przepisu;

5) art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez nierozpoznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wszystkich zarzutów wniesionej w imieniu skarżącego do tego Sądu skargi i odmówienie kontroli sądowej zaskarżonej w imieniu skarżącego decyzji w następujących zarzutów:

- art. 21 ust. 2 ustawy o stopniach naukowych oraz § 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 1 września 2011 r. w sprawie kryteriów oceny osiągnięć osoby ubiegającej się o nadanie stopnia doktora habilitowanego poprzez utrzymanie w mocy chwały Rady Wydziału i odmowę nadania skarżącemu stopnia doktora habilitowanego w dyscyplinie - [....], pomimo że w postępowaniu habilitacyjnym skarżącego naruszony został § 2 ww. rozporządzenia poprzez arbitralne uznanie przez komisję habilitacyjną w uchwale z dnia [...] marca 2017 r., że precyzyjnie określony przez habilitanta wkład w powstanie prac mających kilku autorów został "przeszacowany" podczas gdy żaden przepis prawa, a zwłaszcza powołany wyżej § 2 rozporządzenia z dnia 1 września 2011 r. nie pozwala komisji habilitacyjnej na dokonywanie takich ustaleń;

- art. 21 ust. 2 oraz art. 16 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych poprzez utrzymanie w mocy chwały Rady Wydziału i odmowę nadania skarżącemu stopnia doktora habilitowanego w dyscyplinie - [....], pomimo że w postępowaniu habilitacyjnym skarżącego naruszony został ww. art. 16 ust. 1 powołanej ustawy poprzez arbitralne wyselekcjonowanie przez komisję habilitacyjną w uchwale z 1 marca 2017 r. tylko elementów spośród podoktorskich prac naukowych R. S., podczas gdy przepis ten nie pozwala na selekcjonowanie do oceny tylko fragmentów podoktorskiego dorobku naukowego, lecz dorobek ten zgłaszany przez habilitanta, powinien zostać poddany ocenie w całości;

- art. 21 ust. 2 ustawy o stopniach naukowych oraz art. 8 § 1 K.p.a., art. 9 K.p.a. oraz art. 75 § 1 K.p.a. w związku z art. 29 ust. 1 zd. 1 ustawy o stopniach naukowych poprzez utrzymanie w mocy uchwały Rady Wydziału i odmowę nadania skarżącemu stopnia doktora habilitowanego w dyscyplinie – [...], pomimo nie wzięcia przez komisję habilitacyjną przy podejmowaniu uchwały - stanowiącej podstawę ww. uchwały Rady Wydziału [....], a następnie zaskarżonej decyzji Centralnej Komisji - pod uwagę całości zgromadzonego w sprawie materiału oraz pomimo wprowadzania habilitanta przez komisję habilitacyjną w błąd co do tego, jakie dokumenty będą brane pod uwagę przy rozpatrywaniu jego sprawy i podejmowaniu uchwały; powyższe uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem doprowadziło do niepełnej kontroli przez Wojewódzki Sąd Administracyjny zaskarżonej decyzji, zwłaszcza w zakresie dokonanych przez organy pierwszej i drugiej instancji ustaleń co do dorobku naukowego skarżącego, będącego podstawą postępowania habilitacyjnego.

W oparciu o wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Centralna Komisja wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała.

Sprawa podlega na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu odpisu skargi kasacyjnej nie zażądała jej przeprowadzenia.

Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać: 1) oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części; 2) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie; 3) wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany; 4) powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Zasadnym jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie obejmującym zastosowanie art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a. oraz w związku z art. 75 § 1 K.p.a., art. 8 i art. 9 K.p.a. poprzez dokonanie niepełnej oceny zastosowania przez organy wydające w tej sprawie rozstrzygnięcia administracyjne zastosowania prawidłowych przepisów prawa. Jak podnosi strona skarżąca kasacyjnie, zarówno Centralna Komisja wydając zaskarżoną do Sądu pierwszej instancji decyzję w dniu [...] kwietnia 2019 r., jak i Rada Wydziału [....] Uniwersytetu [....] podejmując w dniu [...] czerwca 2018 r. uchwałę nr [...] w sprawie odmowy nadania skarżącemu kasacyjnie stopnia doktora habilitowanego nauk społecznych w dyscyplinie [....], nie zastosowały obowiązujących w dacie ich wydawania przepisów rozporządzenia z 2018 r. ale nieobowiązujących przepisów rozporządzenia z 2015 r. Oba ww. rozporządzenia regulują tryb postępowania w przedmiocie nadania stopnia doktora habilitowanego, co ma istotne znaczenie w sprawach o nadanie tego stopnia kontrolowanych przez sądy administracyjne. Jednolicie bowiem podnosi się w orzecznictwie, że sąd administracyjny w ramach swej kognicji kontroluje decyzje wydawane w postępowaniach dotyczących nadania stopnia lub tytułu naukowego i nie jest uprawniony do oceny wartości naukowej dokumentacji złożonej przez kandydata lub oceny trafności opinii recenzentów. Sąd administracyjny nie jest uprawniony do rozwiązywania merytorycznych sporów powstałych w świecie nauki (por. np. wyrok NSA z dnia 30 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 212/08; wyrok NSA z 24 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 1586/18). W związku z powyższym w zakresie kognicji sądu pozostaje tylko zbadanie, czy w toku postępowania o nadanie tytułu naukowego nie doszło do naruszenia trybu postępowania określonego właściwymi przepisami. Sąd administracyjny bada aspekty formalne postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji (por. wyrok NSA z 29 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 729/11; wyrok NSA z 17 grudnia 2010 r. sygn. akt I OSK 1700/10; wyrok NSA z 20 stycznia 2022 r. sygn. akt III OSK 4833/21).

Mając powyższe na uwadze istotnym w tej sprawie było ustalenie, czy zastosowano prawidłowe przepisy regulujące tryb postępowania w procedurze przyznania stopnia doktora habilitowanego.

Strona skarżąca kasacyjnie zarzut zastosowania nieobowiązującego rozporządzenia podnosiła zarówno w odwołaniu od uchwały Rady Wydziału [....] Uniwersytetu [....] z dnia [...] czerwca 2018 r. nr 117, jak i w skardze wniesionej do Sądu pierwszej instancji.

Z akt sprawy wynika, że Centralna Komisja w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazała, że w jej ocenie Rada Wydziału [....] Uniwersytetu [....] zastosowała prawidłowe przepisy rozporządzenia z 2015 r. Natomiast Sąd pierwszej instancji oddalając skargę stwierdził, że w tej sprawie nie miały zastosowania przepisy rozporządzenia z 2015 r., ale przepisy rozporządzenia z 2018 r. Tym niemniej w sposób skrótowy Sąd ten wskazał, że przepisy te nie były faktyczną podstawą prawną podjęcia rozstrzygnięć w tej sprawie, a ponadto przepisy obu rozporządzeń co do zasady nie różnią się (s. 17 uzasadnienia zaskarżonego wyroku).

Tak skrótowe ustosunkowanie się do głównego zarzutu skargi przez Sąd pierwszej instancji w istocie nie pozwala na prawidłową kontrolę w tym zakresie zaskarżonego wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny mimo oddalenia skargi skarżącego dokonał odmiennej wykładni niż zawarte w zaskarżonej decyzji stanowisko Centralnej Komisji co do obowiązywania w tej sprawie rozporządzenia z 2015 r. przyjmując, że organy powinny stosować rozporządzenie z 2018 r. Nie można pominąć i tego, że w tej sprawie na jej wcześniejszym etapie Centralna Komisja decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. uchyliła uchwałę Rady Naukowej Instytutu [....] z [...] czerwca 2017 r. w sprawie odmowy nadania skarżącemu kasacyjnie stopnia doktora habilitowanego z tego powodu, że ww. Rada Naukowa zastosowała nieobowiązujące przepisy rozporządzenia w sprawie szczegółowego trybu i warunków przeprowadzania czynności w przewodzie doktorskim, w postępowaniu habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie tytułu profesora.

W związku z tym, że Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w tej sprawie organy obu instancji zastosowały nieobowiązujące przepisy rozporządzenia z 2015 r. regulujące sam tryb postępowania w przedmiocie nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego, to w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku należało wyjaśnić, jakie znaczenie miało to naruszenie prawa, a w szczególności czy mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też takiego wpływu nie wywarło i ewentualnie, czy było to naruszenie mogące być zakwalifikowanym jako wada objęta art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu znana jest niejednolitość poglądów co do skutków wydania aktu administracyjnego z powołaniem się na nieobowiązujący przepis prawa. W składzie rozpoznającym tę sprawę Naczelny Sąd Administracyjny przychyla się do poglądu, że wprawdzie zastosowanie nieobowiązującego przepisu stanowi naruszenie prawa, ale nie zawsze będzie ono skutkowało wyeliminowaniem z obrotu prawnego dotkniętej taką wadą decyzji. Zawsze jednak w takim przypadku należy skrupulatnie zbadać, czy nieobowiązujący przepis (lub nieobowiązujące przepisy) stanowiły podstawę do wydania zaskarżonego aktu lub były podstawą do dokonania ustaleń w danej sprawie bądź też odmienne regulowały daną materię w stosunku do niezastosowanych przepisów obowiązujących (por. wyrok NSA z 25 listopada 2021 r. sygn. akt II OSK 3179/19; wyrok NSA z 25 sierpnia 2020 r. sygn. akt II OSK 618/20; wyrok NSA z 28 marca 2019 r. sygn. akt II GSK 10/19).

W związku z tym w tej sprawie wymagało to oceny przez Sąd pierwszej instancji poszczególnych czynności w ramach przeprowadzonego postępowania wraz z oceną, czy mimo błędnego powołania się przez organy na nieobowiązujące rozporządzenie z 2015 r. nie naruszono regulacji zawartej w rozporządzeniu z 2018 r. oraz czy błędnie powołane przepisy były podstawą do wydania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją uchwały.

Nie jest wystarczającym lakoniczny zwrot w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że przepisy obu rozporządzeń (z 2015 r. i 2018 r.) zasadniczo nie różnią się od siebie. Nie budzi wątpliwości, że wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a. rozstrzyga daną sprawę w jej granicach nie będąc co do zasady związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym niemniej w przypadku, gdy strona skarżąca podnosi dany zarzut przeciwko prawidłowości zaskarżonej decyzji, to obowiązkiem sądu pierwszej instancji jest jego ocena wraz ze wskazaniem, dlaczego zarzut ten nie jest zasadny i nie może skutkować np. uchyleniem zaskarżonej decyzji.

W okolicznościach tej sprawy wyrok Sądu pierwszej instancji nie poddaje się kontroli instancyjnej z tego powodu, że wprawdzie zawiera on ustosunkowanie się do zarzutu wydania zaskarżonej decyzji na nieobowiązującym rozporządzeniu, ale wyrażone w tym zakresie stanowisko Sądu pierwszej instancji jest skrótowe i tym samym uniemożliwiające jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy stanowiącego podstawę oceny zaskarżonego wyroku. Dopiero bowiem dokonanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalenia, czy postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego nie było obarczone istotnymi wadami pozwoliłoby na przeprowadzenie kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W związku z powyższym w tej sprawie ze względu na brak dokonania oceny przez Sąd pierwszej instancji podstawowego zarzutu zawartego w skardze, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do uznania, że zajęte przez Sąd pierwszej instancji stanowisko jest prawidłowe, co uzasadnia uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie w oparciu o art. 185 § 1 P.p.s.a. wraz z zobowiązaniem tego Sądu przy ponownym rozpoznaniu sprawy do rozpoznania skargi, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności rzetelnej i szczegółowej oceny wpływu zastosowania nieobowiązującego rozporządzenia na treść wydanej w sprawie decyzji i poprzedzającej ją uchwały.

Mając powyższe należy stwierdzić, że na tym etapie rozpoznania sprawy przedwczesne byłoby wyrażanie przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska w kwestiach objętych pozostałymi zarzutami skargi kasacyjnej, w tym w kwestii dotyczących niepełnego – w ocenie strony skarżącej kasacyjnie – przeprowadzenia postępowania w przedmiocie nadania stopnia doktora habilitacyjnego lub nieprawidłowości w zakresie oceny dorobku habilitanta.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że wadliwość uzasadnienia wyroku czyni przedwczesną ocenę pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z 27 stycznia 2021 r. sygn. akt I OSK 1880/19).

O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym stronie, która wniosła skargę kasacyjną, należy się zwrot poniesionych przez nią niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego od organu - jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę. W tej sprawie należało od Rady Doskonałości Naukowej zasądzić na rzecz skarżącego R. S. kwotę 457 złotych stanowiącą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Koszty te obejmują zwrot wpisu od skargi kasacyjnej, zwrot opłaty za sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji, zwrot opłaty od pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie radcy prawnego będącego pełnomocnikiem strony skarżącej kasacyjnie w wysokości 240 złotych obliczone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).