Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1060/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 156  par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi J. H., K. H. i T. H. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz J. H., K. H. i T. H. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 1060/14 UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 1979 r. nr [...], Naczelnik Miasta S. orzekł w pkt I ppkt 2 o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w S. oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...]o powierzchni [...] ha, z nieruchomości o powierzchni [...] ha, nie posiadającej urządzonej księgi wieczystej ani prowadzonego zbioru dokumentów w Państwowym Biurze Notarialnym w S., stanowiącej współwłasność C. H., J. H. oraz I. S. oraz w pkt II ppkt 2 orzekł o przyznaniu odszkodowania z tytułu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości.

Pismem z dnia 15 lutego 2006 r. - doprecyzowanym pismami z dnia 11 czerwca 2007 r., z dnia 4 marca 2008 r. oraz z dnia 2 marca 2009 r., J. H. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Naczelnika Miasta S. z dnia [...] grudnia 1979 r. w części dotyczącej wywłaszczenia gruntów wymienionych w pkt I ppkt 2 oraz przyznanego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia w pkt II ppkt 2.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Miasta S. z dnia [...] grudnia 1979 r. w części odnoszącej się do pkt I ppkt 2 dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w S., oznaczonej jako działki nr [...] oraz nr [...] o pow. [...] ha z nieruchomości o powierzchni [...] ha nieposiadającej urządzonej księgi wieczystej ani prowadzonego zbioru dokumentów w Państwowym Biurze Notarialnym w S., stanowiącej współwłasność C. H., I. S. i J. H., stanowiącej obecnie działkę nr [...] (dawniej część działki nr [...]) zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], oraz stwierdził wydanie z naruszeniem prawa ww. decyzji w stosunku do stanowiącej obecnie działki nr [...] (dawniej część działki nr [...]) oraz nr [...] (dawniej działka nr [...]) zapisaną w księdze wieczystej KW nr [...] oraz stwierdził nieważność ww. decyzji w części dotyczącej pkt II ppkt 2 orzekającego o przyznanym odszkodowaniu z tytułu wywłaszczenia. W uzasadnieniu Wojewoda podniósł, iż organ prowadzący postępowanie wywłaszczeniowe dopuścił się naruszeń przepisów art. 17, 18 i 19 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., które sprowadzały się do naruszenia prawa strony do czynnego udziału w toczącym się postępowaniu, co stanowi rażące naruszenie prawa. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Burmistrz Miasta S., który wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji wskazał, że stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta S. w części dotyczącej ustalonego odszkodowania zostało oparte na błędnych wnioskach, gdyż organ wywłaszczeniowy nie posiadał i nie znał treści aktu notarialnego z dnia [...] stycznia 1930 r. rep. Nr [...].

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, rozpatrując powyższe odwołania decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta S. z dnia [...] grudnia 1979 r. w części dotyczącej pkt I ppkt 2 oraz pkt II ppkt 2.

W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, iż w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 3 ust 1 i art. 2 ust. 2 ustawy wywłaszczeniowej, albowiem o wywłaszczenie wystąpił Rejonowy Zarząd Gospodarki Terenami w S., a celem wywłaszczenia była budowa międzyzakładowych ogrodów działkowych w S., co stanowiło cel użyteczności publicznej w rozumieniu ww. przepisu. W ocenie Ministra organ wywłaszczeniowy spełnił również przesłankę wynikającą z art. 21 ust. 2 ustawy wywłaszczeniowej oraz ustalił, iż nieruchomość wywłaszczana jest "odpowiednim terenem" dla urządzenia ogrodu działkowego w myśl przepisów ustawy z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych. Zdaniem organu odwoławczego potwierdzeniem ww. jest obowiązująca w tym czasie uchwała nr 83 Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 1977 r. w sprawie rozwoju pracowniczych ogródków działkowych do 1980 r. (M.P. Nr 15, poz. 82). Uchwała ta skierowana była do wojewodów i prezydentów miast stopnia wojewódzkiego. Zobowiązywała ona te organy do dokonania przeglądów terenów nadających się pod pracownicze ogródki działkowe oraz przeznaczenia ich w planach zagospodarowania przestrzennego na lata 1978-80 w terminie do 31 sierpnia 1977 r. pod stałe ogrody działkowe w wykazie stanowiącym załącznik do tej uchwały i dla województwa k. przewidywała obszar 40 ha. Minister wyjaśnił także, iż wywłaszczenia w niniejszej sprawie dokonano zgodnie z decyzją Głównego Architekta Województwa [...] z dnia [...] listopada 1979 r. nr [...], zatwierdzającą granice opracowania planu realizacyjnego budowy ogródków działkowych w S. zgodnie z planem ogólnym S. Jak wynika z załącznika graficznego do decyzji Głównego Architekta Województwa [...] z dnia [...] listopada 1979 r. nieruchomość stanowiąca własność J. H. była objęta I etapem realizacji budowy ogródków działkowych w S.

W związku z powyższym w ocenie Ministra niezbędność i odpowiedniość wywłaszczonej nieruchomości ustalono nie w chwili wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego i wydania decyzji wywłaszczeniowej, lecz wcześniej - mianowicie w chwili uchwalania planu zagospodarowania przestrzennego, ustalającego dla tej nieruchomości ściśle określone przeznaczenie i uwzględniając jej dotychczasowy charakter. W związku z powyższym w ocenie Ministra w przedmiotowej sprawie został spełniony warunek przewidziany w art. 3 ust. 1 powołanej ustawy.

Minister wskazał w uzasadnieniu swojej decyzji, że w jego ocenie został również spełniony wymóg wynikający z art. 6 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej. Wskazał, iż z akt sprawy wynika, że Naczelnik Miasta S. wystąpił pismami z dnia [...] października 1979 r. do I. S., C. H. i J. H. jako współwłaścicieli zawnioskowanej do wywłaszczenia nieruchomości z propozycją nabycia pod międzyzakładowe pracownicze ogrody działek nr [...] i [...] o pow. [...] ha za kwotę [...] zł. Fakt odbioru ofert potwierdzają widniejące na zwrotnych potwierdzeniach odbioru podpisy "S." i "H.".

Podniósł, że w jego ocenie został również spełniony wymóg wynikający z art. 16 i art. 17 ustawy wymóg wywłaszczeniowej. Na potwierdzenie powyższego wskazał, iż wobec braku odpowiedzi na złożone oferty wnioskiem z dnia [...] listopada 1979 r. Rejonowy Zarząd Gospodarki Terenami wystąpił do Naczelnika Miasta S. o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego m.in. w pkt 2 do działek nr [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha z nieruchomości o pow. [...] ha stanowiącej własność C. H., J. H. i I. S. Wnioskodawca wywłaszczenia jednocześnie wskazał, że dla przedmiotowej nieruchomości nie ma urządzonej księgi wieczystej ani zbioru dokumentów, co potwierdza znajdująca się w aktach archiwalnych notatka informująca, że zaświadczenie Państwowego Biura Notarialnego o braku księgi wieczystej i zbioru dokumentów znajduje się w aktach sprawy nr [...]. Dokumenty archiwalne potwierdzają, że wszystkie załączniki wymagane przepisami ustawy wywłaszczeniowej były dołączone do wniosku. Natomiast pismem z dnia [...] listopada 1979 r. Naczelnik Miasta S. zawiadomił o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do części nieruchomości położonych w S. w rejonie ulic [...] m.in. w pkt 2 zawiadomienia wskazano przedmiotowe działki stanowiące własność C. H., J. H. i I. S. Jednocześnie poinformowano o terminie rozprawy wywłaszczeniowo - odszkodowawczej wyznaczonej na dzień [...] grudnia 1979 r. Zawiadomienie zostało odebrane przez I. S. co również potwierdzają zwrotne potwierdzenia odbioru znajdujące się w aktach archiwalnych.

Minister wskazał, iż w jego ocenie nie można się zgodzić ze stanowiskiem Wojewody, iż niedotrzymanie terminów wynikających z art. 18 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej tj. brak upływu 14 dniowego terminu do przeglądania akt, wyznaczenie terminu rozprawy oraz wydanie decyzji wywłaszczeniowej przed upływem terminu do przeglądania akt, stanowią o rażącym naruszeniu przepisu art. 18 i 19 ustawy wywłaszczeniowej. W ocenie Ministra w niniejszej sprawie zaistniała taka sytuacja, że strony o terminie rozprawy wywłaszczeniowo - odszkodowawczej wyznaczonej na dzień [...] grudnia 1979 r. dowiedziały się jak wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru w dniu 23 listopada 1979 r. tj. 11 dni przed wyznaczonym terminem, a zatem brak jest podstaw do twierdzenia, iż doszło do naruszenia przepisu art. 19 ust. 2 ustawy wywłaszczeniowej i naruszenia praw stron do czynnego udziału w toczącym się postępowaniu, mając również na uwadze art. 85 k.p.a., w brzmieniu ówcześnie obowiązującym. Ponadto w jego ocenie wyznaczenie terminu rozprawy przed upływem terminu do przeglądania akt stanowi jedynie uchybienie, które nie miało wpływu na wynik sprawy i nie może być oceniane jako

rażące naruszenie prawa.

Ponadto Minister wskazał, że byli właściciele pomimo odebrania zawiadomienia o terminie rozprawy wywłaszczeniowej w sprawie z odpowiednim wyprzedzeniem na rozprawie się nie stawili. Nie wystąpili również do organu o wyznaczenie nowego terminu, w przypadku niemożności uczestniczenia w niej.

Odnosząc się do wymogów wynikających z art. 22 ustawy wywłaszczeniowej Minister wskazał, iż z protokołu rozprawy przeprowadzonej w dniu [...] grudnia 1979 r. współwłaściciele nieruchomości zawnioskowanej do wywłaszczenia w pkt 2 nie stawili się. W rozprawie nie brał też udziału biegły, co wbrew ocenie Wojewody, nie może być uznane za rażące naruszenie prawa. Biegły mimo, iż nie uczestniczył w rozprawie to brał udział w postępowaniu poprzez sporządzenie pisemnej opinii szacunkowej. Jak wynika z akt archiwalnych odszkodowanie za grunt zostało ustalone w oparciu o operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę do szacowania nieruchomości rolnych inż. E. M. w dniu [...] maja 1979 r. Jak wynika z ewidencji gruntów działka nr [...] o pow. [...] ha. stanowiła grunt orny kl. IVa-V, natomiast działka nr [...] o pow. [...] ha stanowiła grunt orny kl. V. Biegły wskazał, że obszar działek do wyceny uzyskał z planu sytuacyjnego przedłożonego przez Rejonowy Zarząd Gospodarki Terenami w S. Zgodność przyjętych powierzchni potwierdza znajdujący się w aktach archiwalnych wypis z rejestru gruntów nr jedn. rejestr. [...] z dnia 2 listopada 1979 r. Rejonowego Biura Geodety Miejskiego. Jak wynika z uzasadnienia decyzji wywłaszczeniowej podstawę prawią przyznanego odszkodowania za grunt stanowił przepis art. 8 ust. 8 pkt 3.

Minister wskazał, iż zgodnie z art. 8 ust. 8 pkt 3, jeżeli wywłaszczeniu podlegała część gruntu, a pozostała część wynosiła nie mniej niż powierzchnia działki normatywnej przyjętej w danej miejscowości pod budowę domu jednorodzinnego wolno stojącego odszkodowanie obliczało się jak w pkt 1 lit. b tj. najwyżej do pięciokrotnej wysokości stawek ustalonych dla gruntu omego klasy I w strefie ekonomicznej wielkomiejskiej. Stawka dla gruntu ornego klasy I w strefie ekonomicznej wielkomiejskiej wynosiła zgodnie z obowiązującym w dacie sporządzenia Zarządzeniem Ministra Rolnictwa z dnia 25 lipca 1979 r. w sprawie cen, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych (M.P. Nr 19, poz.114) i wynoszącą 36000 zł za 1 ha. Natomiast zgodnie z zarządzeniem Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] października 1979 r. dla gruntów położonych na terenie miasta S. stawka ustalona dla gruntu ornego klasy I w strefie ekonomicznej wielkomiejskiej mogła być podwyższona czterokrotnie. Wobec powyższego w ocenie Ministra biegły wyliczając kwotę odszkodowania zastosował powyższe przepisy dokonując prostego działania mnożenia - [...] ha x 36000 x 4 = [...] zł. Taka właśnie kwota odszkodowania tj. [...] zł została wskazana w ofertach z dnia [...] października 1979 r. i przyznana w decyzji o odszkodowaniu. Zwrotne potwierdzenia odbioru decyzji wskazują, że strony otrzymały decyzję. Wskazał także, że w aktach archiwalnych brak jest dokumentów wskazujących na kwestionowanie przez współwłaścicieli wysokości odszkodowania, odwołanie nie zostało złożone. Odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości oznaczone jako działki nr [...] oraz nr [...] o pow. [...] ha przysługiwało C. H., I. S. i J. H.

Minister w uzasadnieniu decyzji wskazał także, iż sam fakt przyznania kwota odszkodowania i podzielenia na trzy równe części dla trójki współwłaścicieli, wbrew ocenie dokonanej przez organ wojewódzki nie stanowi o rażącym naruszeniu przepisu art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., bowiem kwota odszkodowania została przyznana prawidłowo zgodnie z obowiązującymi przepisami. Minister podniósł, iż z postanowienia Sądu Powiatowego w S. Wydział Nieprocesowy z dnia [...] października 1968 r. sygn. akt Ns [...] wynika, że spadek po J. H. zmarłym w dniu [...] marca 1941 r. nabyli z ustawy po połowie dzieci córka I. H. i J. H. natomiast żonie C. H. w zbiegu z dwójką dzieci przysługiwało dożywotnie użytkowanie [...] części spadku. Jednakże z aktu notarialnego z dnia [...] stycznia 1930 r. rep. Nr [...] wynika, że J. H. i C. R. oświadczyli, iż zamierzają się połączyć węzłem małżeńskim oraz że wszelki majątek jaki każdy z małżonków obecnie posiada i jaki w przyszłości przejdzie do niego drogą darowizny, spadku lub zrządzeniem losu, tudzież wszelki dorobkowy majątek będzie stanowił ich wspólną własność za życia i na wypadek śmierci. Zatem zgodnie z powyższym C. H. była właścicielką 1/2 części wywłaszczonej nieruchomości i to jej właśnie przysługiwało odszkodowanie w 1/2 a nie w 1/3, natomiast pozostałym współwłaścicielom przysługiwało w 1/4 części.

Wobec powyższego Minister stwierdził, iż odszkodowanie zostało przyznane w prawidłowej wysokości, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a ustalenie ich w błędnych udziałach dla współwłaścicieli nie może stanowić rażącego naruszenia prawa, bowiem byli właściciele po przedstawieniu stosownych dokumentów mogli dochodzić swojej części odszkodowania.

Skargę na powyższą decyzję wniósł w imieniu J. H. – kurator K. H. kwestionując prawidłowość zaskarżonej decyzji, która wydana została z naruszeniem prawa i jest krzywdząca dla J. H. W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiony został dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego oraz argumentacja mająca wskazywać na uwzględnienie skargi. W toku postępowania sądowego, w miejsce skarżącego J. H. wstąpili jego następcy prawni tj. J. H., K. H. oraz T. H.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi, aczkolwiek nie w pełni z przyczyn w niej wskazanych.

Podlegające kontroli postępowanie administracyjne zostało wszczęte na skutek złożenia przez J. H., współwłaściciela wywłaszczonej nieruchomości wniosku o stwierdzenie w trybie artykułu 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego nieważności orzeczenia Naczelnika Miasta S. z dnia [...] grudnia 1979 r. dotyczącego wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa, nieruchomości położonej w S., oznaczonej jako działki [...] i [...] (obecnie działki [...],[...] i [...]) o powierzchni [...]ha z nieruchomości o powierzchni [...] ha stanowiącej współwłasność C. H., I. S. i J. H., za odszkodowaniem w kwocie [...] zł, w części dotyczącej odszkodowania.

Przedmiotem oceny Sądu będzie zatem legalność rozstrzygnięcia organu nadzoru, który odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia o wywłaszczeniu, wydanego w wyniku przeprowadzenia postępowania nadzwyczajnego. Przedmiotem takiego postępowania jest ustalenie, czy ostateczna decyzja administracyjna poddana nadzorowi jest dotknięta którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz czy nie zachodzą przesłanki negatywne do stwierdzenia nieważności, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a.

Dokonując takiej oceny, organ orzekający jest obowiązany ustalić zarówno stan faktyczny, jak i stan prawny z daty wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie o stwierdzenie nieważności. Oznacza to, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpatrywanie sprawy wyłącznie w granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 k.p.a., czyli, że w postępowaniu tym organ administracji publicznej nie jest władny rozpatrywać sprawy co do jej istoty, jak to może uczynić w postępowaniu odwoławczym. Organ nadzoru działa jako organ kasacyjny i nie może rozstrzygać żadnej innej kwestii merytorycznej.

W dotychczasowym orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 k.p.a. zachodzi jedynie wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu (norma prawną), a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie. Oznacza to, że nie każde naruszenie lub uchybienie prawa jest podstawą do zastosowania, będącego wyjątkiem od określonej w art. 16 § 1 k.p.a. ogólnej zasady stabilności decyzji administracyjnych, nadzwyczajnego trybu wzruszenia decyzji administracyjnej. Niezbędna jest ocena rodzaju tych naruszeń, gdyż podstawą stwierdzenia nieważności decyzji jest jedynie istnienie wad o charakterze kwalifikowanym.

W postępowaniu prowadzonym w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., którego przedmiotem jest wniosek strony o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w postępowaniu wywłaszczeniowym prowadzonym na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, niezbędna jest ocena rodzaju naruszenia ściśle określonych zasad i trybu wywłaszczania oraz podstawy prawnej wydanej decyzji, w świetle dających się obiektywnie ujawnić istotnych okoliczności sprawy i z punktu widzenia kwalifikowanych podstaw przewidzianych dla tego rodzaju postępowania nadzwyczajnego.

Skarżący zarówno w postępowaniu przed organami administracji publicznej, jak i w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie zarzuca wadliwość decyzji zarówno w części odejmującej prawo własności nieruchomości jak w części dotyczącej przyznania odszkodowania. Przedmiotem oceny Sądu było zatem ustalenie, czy organ nadzoru w ramach prowadzonego postępowania nadzorczego prawidłowo uznał, że kontrolowana decyzja zapadła z poszanowaniem przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r.

W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że przepis art. 22 powołanej ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania kontrolowanej w trybie nadzorczym decyzji stanowił, iż odszkodowanie ustala się na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych powołanych przez organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Opinia biegłych powinna zawierać szczegółowe uzasadnienie.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że wskazany przepis jest przepisem bezwzględnie obowiązującym, dotyczącym zasad i trybu postępowania wywłaszczeniowego. Z brzmienia tego przepisu wynika, że odszkodowanie powinno zostać ustalone na podstawie opinii biegłych powołanych z listy prezydium wojewódzkiej rady narodowej w liczbie ustalonej przez organ orzekający, którzy powinni uczestniczyć w rozprawie.

Analiza zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wskazuje tymczasem, że wysokość odszkodowania nie została ustalona w sposób prawidłowy - na podstawie opinii biegłego bądź biegłych powołanych na zlecenie organu, w trybie wskazanego art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Organy obu instancji pominęły ocenę faktu, że wycena nieruchomości dokonana przez rzeczoznawcę do spraw szacowania nieruchomości rolnych – E. M. w dniu [...] maja 1979 r., sporządzona została przed datą wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego (czyli poza postępowaniem wywłaszczeniowym), które miało miejsce w dniu [...] listopada 1979 r., a ponadto biegły nie został powołany z listy prezydium wojewódzkiej rady narodowej ani też nie uczestniczył w rozprawie (aczkolwiek ta ostatnia okoliczność samodzielnie nie stanowi naruszenia prawa w stopniu rażącym tak m.in. I OSK 219/11, I OSK 195/2009).

Z operatu znajdującego się w aktach sprawy wynika ponadto, że nie zawiera on nie tylko szczegółowego ale faktycznie żadnego uzasadnienia.

Niezależnie od powyższego Sąd podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu organu I instancji - Wojewody [...], że kontrolowana decyzja wydana została w warunkach rażącego naruszenia art. 17, 18 i 19 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.

Podkreślenia wymaga, że stosownie do treści art. 17 cytowanej ustawy właściciele nieruchomości powinni być zawiadomieni o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego ( odpis postanowienia podlegał wywieszeniu na tablicy ogłoszeń właściwego urzędu gminy bądź miejskiego). Zgodnie z art.18 w terminie 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia lub 21 dni od wywieszenia ogłoszenia mieli prawo do przeglądania wniosku o wywłaszczenie wraz z dokumentacją oraz zgłaszania własnych wniosków dowodowych. Dopiero po upływie wymienionych terminów stosownie do art. 19 ustawy organ wyznaczał rozprawę, o której był zobowiązany powiadomić strony co najmniej na 7 dni przed jej terminem.

Tymczasem z akt sprawy niezbicie wynika, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania i zawiadomienie o wyznaczeniu rozprawy odszkodowawczej na dzień [...] grudnia 1979 r. zostało doręczone C.H., I. S. i J. H. w dniu [...] października 1979 r. Zawiadomienie zaś zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Miejskim w S. w dniach od [...].11.1979 r. do [...].12.1979 r.

Powyższe oznacza , że organ wydał kontrolowaną decyzję wywłaszczeniową w dniu [...] grudnia 1979 r. tj. w dniu rozprawy administracyjnej, uchybiając zarówno terminowi przewidzianemu na zapoznanie się przez strony z aktami sprawy oraz zgłoszenia przez nie własnych wniosków jak i wyznaczył rozprawę administracyjną zaniechawszy zawiadomienia zainteresowanych z zachowaniem 7-dniowego terminu przed jej rozpoczęciem.

Także odszkodowanie zostało ustalone w kontrolowanej decyzji w sposób wadliwy. Nietrafnie tym samym Minister zakwestionował stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji Wojewody [...] z dnia [...].04.2011 r.

Faktem jest bowiem, że Naczelnik Miasta S. wydając kontrolowaną decyzję z dnia [...] grudnia 1979 r. pominął treść aktu notarialnego z dnia [...].01.1930r. mocą, którego przyszli małżonkowie C, i J. H. rozciągnęli ustrój małżeńskiej wspólności majątkowej na cały swój posiadany jak i przyszły majątek, co oznacza, że byli współwłaścicielami wywłaszczonej nieruchomości.

Podobnie organ nie uwzględnił i nie omówił znajdującego się w aktach sprawy wypisu z rejestru gruntów z dnia [...] listopada 1979 r. gdzie uwidoczniona została jako właścicielka nieruchomości C. H.

Należy przypuszczać, że podstawą wydanej decyzji było natomiast, błędnie odczytane przez Naczelnika Miasta S. postanowienie Sądu Powiatowego w S. o stwierdzeniu nabycia spadku po J. H. z dnia [...].10.1968 r. Organ przyjął bowiem, że wymienione w nim osoby nabyły spadek po 1/3 części każda z nich. W istocie natomiast w cytowanym orzeczeniu wskazano, że spadek i gospodarstwo rolne po zmarłym J. H. dziedziczą wdowa C. H. 1/3 część spadku z prawem do dożywotniego użytkowania oraz dzieci – córka I. i syn J., każde z nich po połowie na własność. Organ nie dostrzegł tym samym, że stosownie do regulacji zawartej w art. 232-233 Kodeksu Cywilnego Królestwa Polskiego z dnia 1 stycznia 1826 r., który obowiązywał do dnia 1 stycznia 1947 r. C. H. odziedziczyła po mężu jedynie prawo dożywotniego użytkowania spadku tj. przypadającego udziału po nim w majątku wspólnym.

Powyższe oznacza, że pozostała właścicielką ½ części nieruchomości z prawem dożywotniego użytkowania spadku w udziale wskazanym w postanowieniu sądu, a jej dzieci I. i J. nabyły po połowie spadek po ojcu na własność.

W konsekwencji powyższego organ sprzecznie ze stanem faktycznym sprawy ustalił, że odszkodowanie należne jest stronom postępowania w częściach równych, po 1/3 części dla każdego z nich, a nie prawidłowo w ½ części na rzecz C. H. i po ¼ na rzecz obydwojga jej dzieci.

Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej nie podziela poglądu Ministra, że przyznanie uprawnionym odszkodowania nie stanowi rażącego naruszenia art.22 ustawy z dnia 13 marca 1958r. Za całkowicie niezrozumiałe uznać bowiem należy stanowisko organu, że "byli właściciele po przedstawieniu dokumentów mogli dochodzić swojej części odszkodowania". Możliwość wystąpienia z żądaniem zapłaty pozostałej części należnego C. H. odszkodowania i zwrotu nadpłaconych kwot przez jej następców prawnych w ramach możliwych w takich przypadkach postępowań np. o zapłatę lub stosownie do przepisów k.c. z bezpodstawnego wzbogacenia , pomijając kwestię ich skomplikowania i wątpliwości co do ich skuteczności , nie mieści się w ramach postępowania, które było przez Ministra kontrolowane i pozostaje bez wpływu na ocenę prawidłowości decyzji wydanej przez Naczelnika Miasta S. w dniu [...] grudnia 1979 r.

Wyjaśnienia wymaga także pominięta przez organy obu instancji kwestia stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 1979 r. w części dotyczącej działki nr [...], która stanowi obecnie własność Gminy Miejskiej w S., w kontekście zaistnienia lub niezaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych. Z uzasadnienia decyzji Wojewody [...] oraz z dokumentu ilustrującego przekształcenia własnościowe działki [...] wynika bowiem, że wskazana nieruchomość stanowi drogę.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że postępowanie nadzorcze w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wadliwie.

Omówione wyżej, liczne naruszenia przez organ przepisów ustawy z dnia [...] marca 1958 r. stanowią dowód, że decyzja wydana przez Naczelnika Miasta S. w dniu [...] grudnia 1979 r. zapadła w warunkach rażącego naruszenia prawa.

Oznacza to, że decyzja nadzorcza, odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej Naczelnika Miasta S. w dniu [...] grudnia 1979 r. wydana została, z naruszeniem prawa, co uzasadnia jej uchylenie.

Mając powyższe pod uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.