Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1539/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1 pkt 3, art. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1170
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), Protokolant specjalista Agnieszka Rogowska-Bil, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi A w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2021 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 4.638 (cztery tysiące sześćset trzydzieści osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

1. A w K. (A) - [...] - (A1) wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: organ drugiej instancji lub Kolegium) z [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2021 r.

2. Stan sprawy.

2.1. Burmistrz Miasta T. (dalej: organ pierwszej instancji) decyzją z [...] określił skarżącemu wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2021 r. w kwocie [...] zł.

2.2. Od powyższej decyzji podatnik złożył odwołanie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie następujących przepisów prawa:

- art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2029 r. poz. 1170, ze zm. - u.p.o.l.) poprzez błędne uznanie przez organ podatkowy pierwszej instancji, że skarżąca powinna zadeklarować do podatku od nieruchomości posiadane grunty i budowle niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej, według stawki takiej jak dla związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej,

- art. 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 poz. 1540, ze zm. - o.p.) oraz art. 180 o.p. w związku z art. 181 o.p. poprzez niepodjęcie przez organ podatkowy pierwszej instancji wystarczających czynności zmierzających do zebrania i oceny pełnego materiału dowodowego w sprawie i rozpatrzenia go w sposób wyczerpujący, a tym samym naruszenie zasady postępowania podatkowego wymienionej wart. 121 o.p.

2.3. Po rozpoznaniu odwołania, organ drugiej instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu podał, że z akt sprawy wynika, że A1 w 2021 r. nie zadeklarował do opodatkowania gruntów oraz posadowionych na nich budowli lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz wykazał powierzchnię użytkową [...] m2 jako budynki pozostałe oraz grunty o powierzchni [...] m2 jako grunty pozostałe, przez co nastąpiło znaczne obniżenie wysokości zadeklarowanego podatku od nieruchomości, w odniesieniu do deklarowanych podstaw opodatkowania w latach poprzednich oraz uiszczonego od nich podatku od nieruchomości.

W złożonej na 2021 r. deklaracji na podatek od nieruchomości, A1 nie wykazał do opodatkowania wartości budowli, natomiast wykazał następujące podstawy:

- grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej: [...] m2, które stanowią grunty pod częścią budynku zajętą na prowadzenie działalności gospodarczej,

- grunty pozostałe: [...] m2 (na których usytuowane są budowle dworca),

- budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej [...] m2,

- budynki pozostałe: [...] m2.

Wykazana powierzchnia użytkowa budynku związana z prowadzeniem działalności gospodarczej dotyczy pomieszczeń wynajętych w 2021 r.

Powierzchnia gruntu pod częściami zajętymi na prowadzenie działalności gospodarczej wynosi [...] m2. Natomiast pozostała część gruntu to działka zajęta na budowle stanowiące infrastrukturę dworca autobusowego o powierzchni wynoszącej [...] m2 oraz pozostałe grunty, nie zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej, o łącznej powierzchni wynoszącej [...] m2 (pod budynkiem zajętym na cele własne).

Jak wynika z wyjaśnień udzielonych przez A1 zadeklarowane do opodatkowania jako pozostałe grunty i budynki są to powierzchnie nie wykorzystywane przez jakiekolwiek podmioty prowadzące działalność gospodarczą, w tym działalność w zakresie przewozu pasażerskiego. A1 wykorzystuje je na realizację zadań publicznych w zakresie planowania, koordynacji, integracji oraz rozwoju publicznego transportu zbiorowego oraz w zakresie metropolitalnych przewozów pasażerskich, które to zadania publiczne nie stanowią działalności gospodarczej w rozumieniu u.p.o.l. Chodzi o powierzchnie gruntu (z wyjątkiem gruntu położonego pod budynkiem, w części wykorzystywanej na działalność gospodarczą) oraz powierzchnie użytkowe budynku lub wynajęte w 2021 r.

Dalej Kolegium podało, że zgodnie z treścią art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., użyte w ustawie określenia oznaczają grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej - grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z zastrzeżeniem ust. 2a.

W myśl art. 1a ust. 2a pkt 1-3 u.p.o.l. do gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej nie zalicza się:

- budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami;

- gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i d;

- budynków, budowli lub ich części, w odniesieniu do których została wydana decyzja ostateczna organu nadzoru budowlanego, o której mowa w art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290) lub decyzja ostateczna organu nadzoru górniczego, na podstawie której trwale wyłączono budynek, budowlę lub ich części z użytkowania.

Kolegium analizując powyższą sprawę zauważyło, że należy na wstępie doprecyzować "związek" nieruchomości z prowadzeniem działalności gospodarczej, który nie może opierać się na samym fakcie posiadania nieruchomości przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą. Zdaniem Kolegium, związek ten powinien być oparty na faktycznym lub nawet potencjalnym wykorzystywaniu nieruchomości w działalności gospodarczej. Grunty, budynki i budowle, będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, które choćby pośrednio lub w ograniczonym zakresie służą lub mogą służyć do prowadzenia działalności gospodarczej tego podmiotu, są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l.

Grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, należy uznać wszystkie wykorzystywane na prowadzenie działalności gospodarczej, które nie zostały wyłączone ze względu na szczególny rodzaj prowadzonej działalności, czy też szczególne kategorie gruntów, budynków i budowli, które zostały wymienione w art. 1a ust. 2a u.p.o.l. W katalogu wyłączeń nie znajdują się nieruchomości będące w posiadaniu przedsiębiorców, którzy świadczą usługi autobusowego transportu publicznego, czyli działalność sklasyfikowaną w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD), stanowiącego Polską Klasyfikację Działalności (PKD) jako działalność wykonywana przez podmioty, działalność w zakresie transportu lądowego pasażerskiego, miejskiego i podmiejskiego - 49.31.Z. Podklasa ta obejmuje m.in. miejskie lub podmiejskie przewozy pasażerskie realizowane środkami transportu lądowego, takimi jak autobus, po ustalonych trasach w oparciu o rozkład jazdy, uwzględniający zabieranie pasażerów oraz ich wysadzanie na ustalonych przystankach. Fakt, że działalność taka stanowi działalność gospodarczą wynika wprost z definicji zawartej w art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, który stanowi, że działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Natomiast art. 4 tejże ustawy mówi, że przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą. Wskazuje to w sposób jednoznaczny, że każdy z podmiotów, o którym mowa powyżej, który świadczy na terenie T. autobusowy transport publiczny na rzecz A jest przedsiębiorcą, a więc podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą i zależnie od jej formy, ujawniony jest albo w Krajowym Rejestrze Sądowym, albo w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Kolegium zgadza się z organem pierwszej instancji, że kwestia wykorzystania (posiadania) przez powyższe podmioty nieruchomości dworca autobusowego do prowadzonej działalności gospodarczej wynika z charakteru świadczonych usług, gdzie z gruntów i posadowionych na nim budowlach samego dworca muszą korzystać przewoźnicy wykonujący usługi autobusowego transportu publicznego.

Odbywa się to na zasadach wynikających z uchwały nr [...] Zgromadzenia A z dnia [...] w sprawie określenia dworców komunikacyjnych udostępnionych dla operatorów i przewoźników oraz warunków i zasad korzystania z tych obiektów, w której w załączniku stanowiącym Regulamin korzystania z dworca autobusowego w T. wyrażono, że przewoźnicy korzystają ze stanowisk odjazdowych, możliwości parkowania, czyli wykorzystywania budowli dworca autobusowego. Zatem nie ulega wątpliwości, że powierzchnie te są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej i nie są wykorzystywane jedynie na realizację zadań publicznych w zakresie planowania, koordynacji, integracji oraz rozwoju publicznego transportu zbiorowego oraz w zakresie metropolitalnych przewozów pasażerskich. Tak więc skoro grunt, a tym samym usytuowane na nim budowle stanowiące dworzec autobusowy, wykorzystywane są przez przedsiębiorców na prowadzenie przez nich działalności gospodarczej autobusowego transportu publicznego, to podlegają one opodatkowaniu odpowiednio stawką dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz od budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Natomiast pozostałe powierzchnie gruntu oraz budynki, które są w posiadaniu A1 (wykorzystywane na cele własne, nie wynajęte) podlegają stawkom dla budynków i gruntów pozostałych.

3.1. Na powyższą decyzję Kolegium skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

- art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. poprzez błędne uznanie przez organy, że A1 powinien zadeklarować do podatku od nieruchomości posiadane grunty i budowle niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej według stawki takiej jak dla związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej z uwagi, iż w opinii organów przedmiotowe nieruchomości są w posiadaniu przedsiębiorców, którzy świadczą usługi transportu publicznego,

- art. 187 o.o. oraz art. 180 o.p. w związku z art. 181 o.p. poprzez niepodjęcie przez organy wystarczających czynności zmierzających do zebrania i oceny pełnego materiału dowodowego w sprawie i rozpatrzenia go w sposób wyczerpujący, a tym samym naruszenie zasady postępowania podatkowego wymienionej w art. 121 o.p. tj. prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych,

- art. 123 § 1 o.p. poprzez naruszenie zasady postępowania podatkowego - zasady udziału stron poprzez niewydanie przez organ podatkowy drugiej instancji przed wydaniem przedmiotowej decyzji stosownego postanowienia wyznaczającego siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego w sprawie.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wskazano, że A1 jako grunty i budynki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą wykazał tylko i wyłącznie grunty i budynki używane i wykorzystywane przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą, których udostępnienie odbywa się na podstawie obowiązujących w 2021 r. umów najmu, których kserokopie również zostały przekazane do organu podatkowego.

Organ podatkowy pierwszej instancji został poinformowany, że pozostała powierzchnia gruntów i budynków będących własnością A nie jest wykorzystywana przez jakiekolwiek podmioty prowadzące działalność gospodarczą, w tym działalność w zakresie przewozu pasażerskiego, ale przez A1 na realizację zadań publicznych w zakresie planowania, koordynacji, integracji oraz rozwoju publicznego transportu zbiorowego oraz w zakresie metropolitalnych przewozów pasażerskich, które to zadania publiczne nie stanowią działalności gospodarczej w rozumieniu u.p.o.l.

Dalej podano, że zgodnie z art. 2 i art. 12 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o związku metropolitalnym w województwie śląskim, związek metropolitalny realizuje zadania publiczne, w tym w zakresie planowania, koordynacji, integracji oraz rozwoju publicznego transportu zbiorowego, w tym transportu drogowego, kolejowego oraz innego transportu szynowego, a także zrównoważonej mobilności miejskiej oraz metropolitalnych przewozów pasażerskich. A1 jest jednostką organizacyjną A. Przedmiotem działania A1 jest wykonywanie zadań A w zakresie organizowania publicznego transportu zbiorowego. A1 nie prowadzi działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców.

Nieruchomość położona w T. przy ul. [...] jest w posiadaniu A-A1 i tylko część nieruchomości jest wynajmowana na rzecz podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Pozostała powierzchnia nieruchomości (zarówno grunty, budowle i budynki) nie jest związana z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu u.p.o.l., ponieważ nie jest w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. Okoliczność, iż przewoźnikom udostępnia się dworzec autobusowy nie oznacza automatycznie, iż są w jego posiadaniu. A1 nie zawiera również z przewoźnikami umów o odpłatne korzystanie z dworca, miejsc parkingowych.

Przedmiotowa nieruchomość nadal jest w posiadaniu A1 czyli w posiadaniu podmiotu realizującego zadania publicznego transportu zbiorowego, tj. nie prowadzącego działalności gospodarczej. Okoliczność, iż przewodnicy wykonując usługę autobusowego transportu zbiorowego w miejscach wskazanych przez A1 (miejscu w nieruchomości będącej własnością A, w posiadaniu A1) nie oznacza automatycznie, iż miejsce to jest związane z prowadzoną działalnością gospodarczą przedmiotowych przewoźników, miejsce to jest nadal związane i wykorzystywane przez A1 na realizację zadań publicznych w zakresie planowania, koordynacji, integracji oraz rozwoju publicznego transportu zbiorowego oraz w zakresie metropolitalnych przewozów pasażerskich, które to zadania publiczne nie stanowią działalności gospodarczej w rozumieniu u.p.o.l.

Sam fakt świadczenia usług autobusowego transportu publicznego na terenie T., w tym podjeżdżanie na dworzec autobusowy i zatrzymywanie się na stanowiskach na dworcu w celu wsiadania i wysiadania pasażerów nie oznacza, iż przewoźnicy (przedsiębiorcy) mają w posiadaniu daną nieruchomość. Dla porównania - w sytuacji kiedy jakikolwiek przedsiębiorca podjeżdża na nieruchomość drugiego podmiotu (właściciela nieruchomości) i korzysta przez chwilę z przedmiotowej nieruchomości w celu świadczenia dla niego usług np. usług kurierskich (kurier/firma kurierska - przedsiębiorca odbiera i dostarcza przesyłkę) to nie oznacza automatycznie, iż przedmiotowa nieruchomość jest w jego posiadaniu i tym samym powinna być opodatkowana stawką podatku od nieruchomości właściwą dla nieruchomości związanej z działalnością gospodarczą.

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych mówi wprost, iż grunty, budynki, budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej - to grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. Dworzec nadal jest w posiadaniu A1 jako jednostki organizacyjnej właściciela czyli A. Posiadanie oznacza faktyczne władztwo nad rzeczą przez posiadacza, którego przedmiotowi przewoźnicy nie mają. Posiadanie może wiązać się również z posiadaniem tytułu prawnego do rzeczy (dworca), którego przedmiotowi przewoźnicy również nie mają. Przewoźnicy mogą jedynie z niego korzystać zgodnie z zasadami wynikającymi z Regulaminu Korzystania z Dworca Autobusowego w T. (załącznik do uchwały Nr [...] Zgromadzenia A z dnia [...]). Przewoźnicy nie ponoszą opłat za korzystanie z dworca, jak również nieruchomość na której położony jest dworzec nie jest przez nich wynajmowany/wydzierżawiany. Dworzec jest przeznaczony do odprawy pasażerów korzystających z usług przewozowych w ramach publicznego transportu zbiorowego. Przewoźnicy korzystając z dworca stosują się do zasad ruchu i parkowania określonych przez właściciela oraz do jego poleceń wydawanych w czasie korzystania z dworca. To właściciel wyznacza przewoźnikowi stanowisko odjazdowe i udostępnia je przed planowanym odjazdem autobusu wg wskazań dyspozytora ruchu. To właściciel planuje i koordynuje publiczny transport zbiorowy na terenie dworca.

Tym samym, przedmiotowe sporne nieruchomości służą tylko i wyłącznie A1 w celu realizacji zadań publicznych w zakresie planowania, koordynacji, integracji oraz rozwoju publicznego transportu zbiorowego oraz w zakresie metropolitalnych przewozów pasażerskich i w związku z tym powinny być opodatkowane stawkami podatku od nieruchomości dla budynków i gruntów pozostałych.

Na koniec wskazano, że właściwym dla A jest Urząd Skarbowy w K., ponieważ organy skarbowe uznały, że A nie prowadzi działalności gospodarczej, a działalność statutową. Skoro zatem A nie prowadzi działalności gospodarczej to tym bardziej A1 jako jednostka budżetowa A takiej dzielności nie prowadzi.

3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

4. Skarga okazała się zasadna.

Kontrola sądu w niniejszej sprawie odnosi się do zgodności z prawem decyzji w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2021 r. Spór w przedmiotowej sprawie, dotyczy zasadniczo kwestii opodatkowania według wyższej stawki podatkowej gruntów oraz posadowionych na nich budowli (dworzec autobusowy) związanych z działalnością gospodarczą w stosunku, do których skarżącej przysługuje prawo własności.

Według organu fakt korzystania z dworca autobusowego przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą w zakresie przewozu pasażerskiego, przesądza o związku tych nieruchomości z działalnością gospodarczą.

Z kolei w opinii skarżącej nieruchomości te pomimo korzystania z nich przez ww. podmioty, nadal pozostają w posiadaniu A1 jako jednostki organizacyjnej A i służą mu tylko w celu realizacji zadań publicznych w zakresie planowania, koordynacji, integracji oraz rozwoju publicznego transportu zbiorowego oraz w zakresie metropolitalnych przewozów pasażerskich.

W sporze tym rację należy przyznać stronie skarżącej.

5. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o związku metropolitalnym w województwie śląskim (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1277, ze zm. - u.z.m.), związek metropolitalny jest zrzeszeniem gmin województwa śląskiego, charakteryzujących się istnieniem silnych powiązań funkcjonalnych oraz zaawansowaniem procesów urbanizacyjnych, położonych na obszarze spójnym pod względem przestrzennym, który zamieszkuje co najmniej 2.000000 mieszkańców.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.z.m. związek metropolitalny wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność.

Dalej zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 3 u.z.m. związek metropolitalny wykonuje zadania publiczne w zakresie planowania, koordynacji, integracji oraz rozwoju publicznego transportu zbiorowego, w tym transportu drogowego, kolejowego oraz innego transportu szynowego, a także zrównoważonej mobilności miejskiej oraz zgodnie z pkt 4 metropolitalnych przewozów pasażerskich.

Nadto w myśl art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1371), ilekroć w ustawie jest mowa o jednostce samorządu terytorialnego - należy przez to rozumieć również związek międzygminny, związek powiatów, związek powiatowo-gminny lub związek metropolitalny.

Z kolei zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy, organizowanie publicznego transportu zbiorowego polega w szczególności na określaniu przystanków komunikacyjnych i dworców, których właścicielem lub zarządzającym jest jednostka samorządu terytorialnego, udostępnionych dla operatorów i przewoźników oraz warunków i zasad korzystania z tych obiektów.

Zgodnie z ust. 2 ww. przepisu, określenie przystanków komunikacyjnych i dworców oraz warunków i zasad korzystania, o których mowa w ust. 1 pkt 6, następuje w drodze uchwały podjętej przez właściwy organ danej jednostki samorządu terytorialnego.

Na mocy właśnie ostatnio cytowanego przepisu podjęta została uchwała nr [...] przez Zgromadzenie A z dnia [...]. Zgodnie z § 1 wskazanej uchwały, udostępnia się operatorom i przewoźnikom dworzec autobusowy w T. przy ulicy [...].

W myśl § 2, określa się warunki i zasady korzystania z dworca, o którym mowa w ust. 1 w postaci "Regulaminu korzystania z dworca autobusowego w T." stanowiącego załącznik do niniejszej uchwały.

Zgodnie z § 1 regulaminu, dworzec autobusowy w T., położony przy ul. [...] stanowi własność A. Dworzec jest przeznaczony do odprawy pasażerów korzystających z usług przewozowych w ramach publicznego transportu zbiorowego. Dworzec jest udostępniany operatorom i przewoźnikom realizującym publiczny transport zbiorowy w sposób niedyskryminujący, na zasadach określonych w niniejszym regulaminie oraz umowach zawieranych pomiędzy właścicielem dworca, a operatorem lub przewoźnikiem wykonującym publiczny transport zbiorowy.

Należy zwrócić uwagę również na uchwałę Zgromadzenia A z dnia [...] nr [...] w sprawie utworzenia jednostki organizacyjnej A o nazwie A1 oraz wyposażania jej w minie. Zgodnie z § 2 wskazanej uchwały przedmiotem działania A1 jest wykonywanie zdań A w zakresie organizowania publicznego transportu zbiorowego.

Z powyższych przepisów wynika zatem, że [...] czyli A realizuje zadania publiczne, w tym w zakresie planowania, koordynacji, integracji oraz rozwoju publicznego transportu zbiorowego, w tym transportu drogowego, kolejowego oraz innego transportu szynowego, a także zrównoważonej mobilności miejskiej oraz metropolitalnych przewozów pasażerskich. Z kolei A1 jest jednostką organizacyjną A. Przedmiotem działania A1 jest wykonywanie zadań A w zakresie organizowania publicznego transportu zbiorowego. A nie prowadzi działalności gospodarczej, a działalność statutową, również A1 nie prowadzi działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców.

6. Dalej wskazać przyjdzie, że w myśl ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane:

1) grunty;

2) budynki lub ich części;

3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (art. 2 ust. 1 u.p.o.l.).

Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące:

1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3;

2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych;

3) użytkownikami wieczystymi gruntów;

4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie:

a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości,

b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2.

Zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej - to grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z zastrzeżeniem ust. 2a.

Przepis art. 1a ust. 2a u.p.o.l. stanowi zaś, że do gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej nie zalicza się budynków, budowli lub ich części, w odniesieniu do których została wydana decyzja ostateczna organu nadzoru budowlanego, o której mowa w art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290), lub decyzja ostateczna organu nadzoru górniczego, na podstawie której trwale wyłączono budynek, budowlę lub ich części z użytkowania.

Z treści art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. wyraźnie zatem wynika, że czynnikiem decydującym o uznaniu nieruchomości za związaną z prowadzeniem działalności gospodarczej jest kryterium posiadania i to w znaczeniu o jakim mowa w art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeksu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1740, ze zm. - k.c.). Odwołanie się do art. 336 k.c. jest o tyle zasadne, że przepisy u.p.o.l. nie zawierają legalnej definicji posiadania, jak też innych wskazówek pozwalających na nadanie innej treści temu pojęciu. Uwzględniając zatem obowiązujące reguły wykładni prawa należało posiłkowo sięgnąć do istniejącej już normy prawnej regulującej tę kwestię.

7. Posiadanie w ujęciu tego przepisu przedstawia się jako stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą. Posiadanie występuje zatem przy równoczesnym istnieniu fizycznego elementu władania rzeczą, określanego jako corpus possessionis oraz psychicznego elementu animus rem sibi habendi, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie. Posiadaczem rzeczy jest więc zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 czerwca 1972 r. (III CRN 121/72), wyraził pogląd, że "posiadanie jest stanem faktycznym polegającym na faktycznym władztwie, przez które rozumie się samą możność władania rzeczą. Efektywne więc w sensie gospodarczym korzystanie z rzeczy (nieruchomości) nie jest konieczną przesłanką posiadania." - por. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2015 r., II FSK 1398/13.

Artykuł 336 k.c. ten wskazuje, że: posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

Podstawową postacią omawianej instytucji jest posiadanie samoistne. Polega ono na faktycznym władztwie nad rzeczą (możności władania rzeczą) jak właściciel. Jak wskazał F. Zoll, "posiadacz może faktycznie to, co uprawnionemu wolno", czyli "tę moc faktyczną, jaką uprawniony mieć powinien, posiadacz ma w rzeczywistości". Innymi słowy, mający prawo jest uprawniony, zaś posiadacz rzeczywiście może. Zasadnie uznaje się, że prawo własności wyłoniło się z posiadania. Skądinąd w większości przypadków to właściciel (bądź współwłaściciel) jest posiadaczem samoistnym, zaś sprawowane przez niego władztwo faktyczne opiera się na tytule prawnym własności. Wobec powyższego treść pojęcia posiadania samoistnego w pewnym zakresie jest odbiciem, aczkolwiek nie jest definitywnie zdeterminowana treścią prawa własności. Posiadacz samoistny może władać rzeczą jak właściciel (art. 336 k.c.), czyli korzystać z niej z wyłączeniem innych osób, pobierać pożytki i dochody, a także rozporządzać (art. 140 k.c.).

O posiadaniu i jego postaci decyduje sposób władania rzeczą oraz element woli występujący w psychice osoby. Posiadacz samoistny włada rzeczą z zamiarem posiadania jej dla siebie. Zgodnie z art. 336 k.c. nie będzie posiadaczem samoistnym podmiot, który faktycznie włada rzeczą jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą, np. użytkowanie wieczyste (posiadacz zależny).

Zatem rozstrzygające znaczenie ma zachowanie podmiotu i spełnienie dwóch warunków, a mianowicie sprawowanie władztwa faktycznego odpowiadającego treściowo podmiotowemu prawu własności (fizyczny corpus) oraz wyrażanie woli władztwa dla siebie (psychiczny animus).

Faktyczne władanie rzeczą jako element posiadania samoistnego z reguły nie budzi wątpliwości, sprowadza się bowiem do fizycznego władztwa nad rzeczą, możliwości jej "zatrzymania", "używania" oraz "korzystania" z niej. Corpus określa się jako władztwo ekonomiczne. Osoba faktycznie władająca rzeczą najczęściej nią dysponuje, panuje nad nią i decyduje o niej, ma możliwości wpływu na nią, np. może ją przekształcić, zniszczyć, a także przekazać do używania innej osobie (np. dzierżycielowi, posiadaczowi zależnemu) i uzyskiwać z tego korzyści. – (por. Dowgier Rafał i in., Podatki i opłaty lokalne. Komentarz – LEX).

Z uwagi na powyższe bezsprzecznie można uznać, że korzystanie w niniejszej sprawie ze spornych nieruchomości (gruntów i budowli) przez podmioty prowadzące działalność gospodarzą, tj. przewoźników wykonujących usługę autobusowego transportu zbiorowego, nie stanowi posiadania samoistnego w rozumienia ww. przepisu, albowiem czynnikiem determinującym postać posiadania jest sfera woli posiadacza (animus). Wola wskazująca na to, że posiadacz traktuje rzecz jako pozostającą w sferze jego swobodnej dyspozycji, powinna być jawna i wyraźnie przejawiająca się w dokonywanych przez niego zewnętrznych czynnościach. W orzecznictwie wskazuje się, że przy ocenie, czy mamy do czynienia z posiadaniem samoistnym, powinno się uwzględniać zakres posiadania, czyli okoliczności, które świadczą o tym, że osoba traktuje rzecz jak swoją własność, np. opłacanie z własnych środków podatku od nieruchomości, przeprowadzanie remontów, dokonywanie innych nakładów.

Jeśli chodzi zaś o posiadanie zależne to wskazać należy, że posiadacz zależny ma mniejszy zakres uprawnień w stosunku do posiadacza samoistnego, gdyż najczęściej jego zakres uprawnień jest skutkiem umowy, a więc stosunku prawnego obligacyjnego, a nie stosunku prawnego rzeczowego. Jednakże decydujące znaczenie ma tutaj faktyczne władztwo nad rzeczą. Pomimo niezwykle szerokiego ujęcia tytułów, z których posiadanie może powodować nabycie statusu podatnika podatku od nieruchomości, w praktyce podatkowej należy w każdym indywidualnym przypadku ustalić, czy podmiot ma faktyczne władztwo nad rzeczą, a nie jedynie korzysta z rzeczy (por. Borszowski Paweł, Stelmaszczyk Klaudia, Komentarz do ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, [w:] Podatki i opłaty lokalne. Podatek rolny. Podatek leśny. Komentarz - LEX).

Istotą posiadania zależnego w rozumieniu art. 336 k.c. jest władztwo nad cudzą rzeczą w zakresie odpowiadającym prawu podmiotowemu - innemu niż własność - które posiadacz wykonuje. Posiadanie zależne powstaje na ogół w wyniku wydania rzeczy na podstawie umowy o czasowe z niej korzystanie. Posiadaczem zależnym samochodu jest ten, komu władztwo nad nim zostało przekazane w umowie, lub ten, który faktycznie włada samochodem, jakby taką umowę zawarł. W typowych sytuacjach posiadania zależnego chodzi o użytkowanie wieczyste, najem, użyczenie, zastaw, obciążenie użytkowaniem itp. (wyrok SN z dnia 9 września 1977 r., II CR 304/77, OSNCP 1978, nr 7, poz. 111, z omówieniem T. Sangowskiego, Studia Ubezpieczeniowe 1981, nr 5, s. 218). Ten, kto korzysta z lokalu na podstawie umowy najmu, jest posiadaczem zależnym (prawa najmu), a jednocześnie dzierżycielem w zakresie prawa własności; we własnym imieniu i dla siebie wykonuje władztwo nad rzeczą tylko w granicach prawa najmu, jest więc posiadaczem zależnym. Posiadaczem zależnym w zakresie prawa użytkowania wieczystego jest także użytkownik wieczysty. Posiadanie zależne nie jest oparte - jak władztwo prekaryjne - na grzecznościowym pozwoleniu posiadacza, lecz ma trwać przez czas pozwalający na przyjęcie, że ze strony posiadacza samoistnego nastąpiła utrata określonego atrybutu władztwa (por. Gudowski Jacek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom II. Własność i inne prawa rzeczowe, wyd. II -LEX).

Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że nieruchomość położona w T. przy ul. [...] jest w posiadaniu A-A1 i tylko część nieruchomości jest wynajmowana na rzecz podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Pozostała powierzchnia nieruchomości (zarówno grunty, budowle i budynki) nie jest związana z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu u.p.o.l., ponieważ nie jest w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. Okoliczność, iż przewoźnikom udostępnia się do korzystania dworzec autobusowy nie oznacza automatycznie, iż jest on w ich posiadaniu. A1 nie zawiera z przewoźnikami umów o odpłatne korzystanie z dworca. Sam fakt świadczenia usług autobusowego transportu publicznego, w tym wjeżdżanie na dworzec autobusowy i zatrzymywanie się na stanowiskach na dworcu w celu wsiadania i wysiadania pasażerów nie oznacza, iż przewoźnicy (przedsiębiorcy) są w posiadaniu tej nieruchomość. Przewoźnicy mogą jedynie z niego korzystać zgodnie z zasadami wynikającymi z Regulaminu korzystania z dworca autobusowego w T. stanowiącego załącznik do uchwały Nr [...] Zgromadzenia A z dnia [...]). Przewoźnicy nie ponoszą opłat za korzystanie z dworca, jak również nieruchomość na której położony jest dworzec nie jest przez nich wynajmowana czy wydzierżawiana. Dworzec jest przeznaczony do odprawy pasażerów korzystających z usług przewozowych w ramach publicznego transportu zbiorowego. Przewoźnicy korzystając z dworca stosują się do zasad ruchu i parkowania określonych przez właściciela. To właściciel wyznacza przewoźnikowi stanowisko odjazdowe i udostępnia je. To właściciel planuje i koordynuje publiczny transport zbiorowy na terenie dworca.

8. Zatem w obliczu powyższego zasadny okazuje się być zarzut naruszenia art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. poprzez błędne uznanie przez organy, że A1 powinien zadeklarować do podatku od nieruchomości posiadane grunty i budowle niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej według stawki takiej jak dla związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej z uwagi, iż w opinii organów przedmiotowe nieruchomości są w posiadaniu przedsiębiorców, którzy świadczą usługi transportu publicznego.

W postępowaniu ponownym należy wziąć pod uwagę, że przedmiotowe sporne nieruchomości służą tylko i wyłącznie A1 w celu realizacji zadań publicznych w zakresie planowania, koordynacji, integracji oraz rozwoju publicznego transportu zbiorowego oraz w zakresie metropolitalnych przewozów pasażerskich i w związku z tym powinny być opodatkowane stawkami podatku od nieruchomości dla budynków i gruntów pozostałych.

9. Mając powyższe na względzie Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję.

10. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty składają się: uiszczony wpis od skargi 1.038,00 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym 3.600,00 zł.