Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3018/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 78d ust. 1; art. 78e ust. 2; art. 78f ust. 1;
journal: Dz.U. 2015 poz 615
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jedn.
article: art. 7; art. 77 par 1 i art. 107 par 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi K. P. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego (zwana dalej Komisją/Organem) uchwałą z [...] sierpnia 2015 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania K. P. (zwanej dalej stroną/skarżącą) od uchwały Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą w B. (zwaną dalej Komisją Egzaminacyjną) z [...] kwietnia 2015 r., nr [...] ustalającej negatywny wynik z egzaminu adwokackiego skarżącej, utrzymała zaskarżoną uchwałę w mocy.

Ustalono, że uchwałą nr [...] z [...] kwietnia 2015 r. Komisja Egzaminacyjna do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą w B., powołując się na przepis art. 78 f ust. 1 ustawy z 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2015 r., poz. 615) stwierdziła, że skarżąca uzyskała wynik negatywny z egzaminu adwokackiego. Wskazano, że uzyskała z poszczególnych zadań następujące oceny: z zadania z zakresu prawa karnego ocenę dobrą, z zadania z prawa cywilnego ocenę dostateczną, z zadania z prawa administracyjnego oceną dobrą natomiast z zadania z prawa gospodarczego ocenę niedostateczną.

Strona, zaskarżyła powyższą uchwałę w całości i zarzuciła jej naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 78 e ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze, mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uznanie że zaproponowała nieprawidłowe rozwiązanie zadania z zakresu prawa gospodarczego, polegające na wytoczeniu powództwa o zapłatę przeciwko dwóm byłym członkom zarządu spółki podczas gdy jej zdaniem rozwiązanie zaproponowane, dotyczące ustalenia właściwego momentu złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, znajduje oparcie w przepisach prawa, a mianowicie art. 299 § 1 i 2 k.s.h., w najnowszym orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz w doktrynie. Jej zdaniem egzaminatorzy bezpodstawnie przyjęli, że skarżąca błędnie zinterpretowała przepisy prawa oraz, w sytuacji gdy egzaminatorzy za prawidłowe uznawali jedynie rozwiązanie wynikające z opisu istotnych zagadnień, który ma charakter niewiążący, a zatem, jako zgodne z nimi nie powinno powodować dyskwalifikacji pracy; niezasadne przyjęcie przez egzaminatorów, iż omyłkowe złożenie wniosku o zabezpieczenie roszczenia poprzez wpisanie hipoteki przymusowej bez wskazania sumy zabezpieczenia jest wyrazem nieuwzględnienia interesu strony, którą reprezentuje skarżąca; uznanie, że strona nieprawidłowo i lakonicznie sformułowała wnioski o przeprowadzenie dowodu z dokumentów w pozwie; bezpodstawne przyjęcie przez egzaminatora, że wniosek dowodowy o przesłuchanie stron "należy ocenić jako wadliwy", gdyż dotyczy okoliczności wynikających z dokumentów urzędowych, w sytuacji gdy wniosek dowodowy został zgłoszony na okoliczność pozostawienia wezwania do zapłaty bez odpowiedzi, co nie wynikało z dokumentów urzędowych ani żadnego innego dowodu, a niezaspokojenie roszczenia można wykazywać na wszelkie dostępne stronie sposoby; niezasadne przyjęcie, że styl pracy jest niestaranny oraz, że w pracy egzaminacyjnej popełniono błędy stylistyczne, w sytuacji gdy dostrzeżono w niej jedynie trzy uchybienia o charakterze oczywistych omyłek pisarskich, które nie wpłynęły na zniekształcenie znaczenia zdań formułowanych przez zdającą i nie utrudniają ich zrozumienia, a powyższe omyłki pisarskie wynikały ze spowolnienia pracy komputera powodowanego przez aplikację egzaminacyjną; bezzasadne przyjęcie, że uzasadnienie pozwu, wniosków o zabezpieczenie i wniosków dowodowych jest "bardzo lakoniczne" oraz "minimalistyczne", w sytuacji gdy pozew zawiera uzasadnienie a strona miała do dyspozycji ograniczoną ilość informacji wynikającą z kazusu egzaminacyjnego (nie zaś pełnych akt sprawy) oraz bardzo ograniczony czas na sporządzenie pozwu. Jej zdaniem pozew spełnia wymogi z art. 187 § 1 k.p.c, a zatem kwestia ta nie powinna wpływać na dyskwalifikację pracy egzaminacyjnej. Podniosła naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, tj. zasady równości wobec prawa, mające wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie przez egzaminatora, że wytoczenie powództwa przeciwko dwóm członkom zarządu spółki dyskwalifikuje pracę egzaminacyjną z uwagi na nieuwzględnienie interesu strony powodowej, a fakt sporządzenia pozwu, który jest zgodny z wymogami formalnymi, a ponadto jego żądanie główne i odsetkowe zostałyby uwzględnione nie przemawia korzystnie na rzecz oceny pracy zdającej, podczas gdy istnieje najnowsze orzecznictwo Sądu Najwyższego pozwalające na odmienną niż zastosowana przez egzaminatora interpretację tej kwestii, a pozwanie dwóch prezesów zarządu spółki nie powinno powodować dyskwalifikacji pracy i nie stanowiło podstawy wystawienia oceny niedostatecznej w przypadku innych zdających egzamin adwokacki. Wskazała na naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez oparcie się przez obu egzaminatorów wyłącznie na poglądzie, który uznaje za prawidłowe jedynie rozwiązanie wskazane w opisie istotnych zagadnień do zadania z zakresu prawa gospodarczego i w konsekwencji przyjęcie, że błędem jest pozwanie przez odwołującą się dwóch byłych prezesów zarządu spółki. Podniosła naruszenie przepisów postępowania, art. 8 k.p.a. w zw. z art. 78 d ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez akceptowanie przez egzaminatorów jedynie rozwiązania wskazanego w opisie istotnych zagadnień, pomimo iż opierając się na przepisach prawa i orzecznictwie można było dojść do odmiennych wniosków, w sytuacji gdy egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania kandydata do samodzielnego wykonywania zawodu. Wskazała na naruszenie przepisów postępowania tj. art. 11 k.p.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zaistnieniu istotnych rozbieżności i sprzeczności pomiędzy ocenami obu egzaminatorów, (co niekorzystnie wpłynęło na ocenę pracy i nie przekonuje zdającej), wyrażających się: w stwierdzeniu przez jednego z egzaminatorów, że wytoczenie powództwa przeciwko dwóm byłym prezesom zarządu spółki stanowi niezrealizowanie interesu klienta, przez drugiego zaś, iż jest to związane z ewentualnym poniesieniem kosztów; w przyjęciu przez jednego z egzaminatorów, że wniosek dowodowy o przesłuchanie stron jest wadliwy, a pominięciu i nieuznaniu tej kwestii za błąd przez drugiego z egzaminatorów; stwierdzeniu przez jednego z egzaminatorów, iż interes klienta w ogóle nie został zrealizowany, przez drugiego - że interesy klienta zostały zabezpieczone, a ponadto w istnieniu znacznych rozbieżności i nieścisłości pomiędzy ocenami cząstkowymi pracy wystawionymi przez egzaminatorów i niewyjaśnieniu przyczyn ich pojawienia się.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości przeprowadziła szczegółową analizę obowiązującego stanu prawnego. Organ wskazał, że powtórna ocena obejmuje te zarzuty i argumenty, które zostały zawarte w odwołaniu skarżącej. Jego zdaniem art. 78 d ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, wskazuje, że egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Podniósł, że zgodnie z ustawą "Oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu adwokackiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką, i biorą pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje". Przesłanki te mają charakter pojęć niedookreślonych (szacunkowych), których indywidualizacja dokonywana jest przez egzaminatorów i komisje podejmujące uchwały w odniesieniu do konkretnego przypadku. Powołując się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznała że opis istotnych zagadnień (art. 77a ust. 8), ujęty w akcie wykonawczym (wydanym na podstawie art. 77a ust. 12) nie może stanowić żadnego kryterium ocen.

Wskazał, że treść odwołania dowodzi zaskarżenia oceny z zadania z prawa gospodarczego.

Organ uznał, że strona rozwiązała zadanie egzaminacyjne prawidłowo przyjmując, iż należy sporządzić pozew. W ocenie organu w przedstawionym w zadaniu egzaminacyjnym stanie faktycznym nie można całkowicie wykluczyć możliwości pozwania pierwszego prezesa zarządu spółki. Pozwanie Arkadiusza Króla, który pełnił swą funkcję w okresie od 1 stycznia 2009 r. do 3 maja 2011 r., zdaniem organu wymagało od zdających egzamin adwokacki zawarcia w uzasadnieniu pozwu wywodu prawnego uzasadniającego takie stanowisko. Podniósł, że skarżąca w uzasadnieniu pozwu wskazała jedynie, że zobowiązanie spółki Beta względem spółki Alfa powstało kiedy prezesem zarządu był Arkadiusz Król. Wskazała, że przyczyny uzasadniające wniosek o ogłoszenie upadłości istniały już w momencie pełnienia przez niego funkcji, gdyż spółka przestała regulować zobowiązania 16 maja 2011 r., a przestał on pełnić funkcję 3 maja 2011 r. Uzasadnienie przyczyn wskazania jako pozwanego Arkadiusza Króla jest zdaniem organu wyjątkowo lakoniczne. Skarżąca w uzasadnieniu pozwu nie zawarła żadnych rozważań poświęconych zagadnieniu, kiedy jej zdaniem powstał stan niewypłacalności spółki i jakiej wykładni użytego w art. 299 § 2 k.s.h. pojęcia "właściwego czasu" do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości powinien dokonać sąd rozpoznający sprawę.

Podniesiono, że odwołanie skarżącej w zakresie skierowania powództwa przeciwko Arkadiuszowi Królowi byłoby skuteczne gdyby pozew zawierał właściwe uzasadnienie tego zagadnienia. Wobec braku właściwego uzasadnienia tej kwestii w pozwie praca nie może być oceniona w tym zakresie pozytywnie.

Zdaniem organu przedmiotem oceny jest umiejętność skonstruowania pozwu, sposób rozstrzygnięcia problemów określonych w zaleceniach dla zdających, właściwość zastosowanych przepisów oraz czy należycie uwzględniono interes reprezentowanej strony. Pozew sporządzany przez zdających w ramach egzaminu adwokackiego ma sprawdzać wiedzę i umiejętności zdających, wskazane jest zatem, aby uzasadnienie żądań pozwu zawierało nie tylko przytoczenie okoliczności faktycznych ale i wywód prawny wskazujący na zasadność roszczeń, pożądane jest także, aby w pozwie sporządzonym na potrzeby egzaminu adwokackiego podane były podstawy prawne roszczeń. Brak podstaw prawnych roszczeń zawartych w pozwie czy uzasadnienia prawnego, ma wpływ na wysokość oceny jednak nie może być traktowane jako błąd dyskwalifikujący pracę w sytuacji gdy pozostałe jej elementy zostały ocenione pozytywnie. Organ zauważa, że w swojej pracy skarżąca nie przeprowadziła trafnego wywodu prawnego co do zasadności dochodzonych roszczeń w szczególności w odniesieniu do pozwanego Arkadiusza Króla, narażając tym samym na możliwość oddalenia powództwa w stosunku do tego pozwanego, co wiązałoby się z obciążeniem reprezentowanej strony kosztami procesu w tym zakresie. Nie można zatem przyjąć, że pozew zabezpiecza w pełni interes reprezentowanej strony.

W ocenie organu prawidłowo sformułowany wniosek dowodowy powinien wskazywać fakty podlegające stwierdzeniu (tezę dowodową) oraz środek dowodowy mający służyć wykazaniu tych faktów. Wniosek niezawierający tych elementów uniemożliwia sądowi wydanie postanowienia dowodowego, które spełniałoby wymogi określone w art. 236 k.p.c.. Wnioski dowodowe formułowane przez skarżącą nie zawierają tez dowodowych nie mogą zostać uznane za w pełni poprawne.

Zdaniem organu nie można zgodzić się też z wywodami skarżącej, że wniosek o dopuszczenie dowodu z przesłuchania stron był wnioskiem zasadnym, gdyż zdająca sformułowała go na okoliczność pozostawienia bez odpowiedzi wezwań do zapłaty przez pozwanych, a okoliczność ta nie miała odzwierciedlenia w żadnym innym dowodzie, nie znalazła potwierdzenia w żadnym dokumencie urzędowym.

W ocenie organu wniosek dowodowy z przesłuchania stron w stanie faktycznym sprawy był zbędny. Jego zdaniem dowodzeniu podlegają fakty, które dla rozstrzygnięcia sprawy mają istotne znaczenie (227 k.p.c.). To na stronie pozwanej ciążyłby ciężar wykazania, że zapłaciła należność wynikającą z wezwania do zapłaty, a nie na stronie powodowej, że wezwanie bez zapłaty nie przyniosło efektu.

Zdaniem organu bezzasadne jest twierdzenie egzaminatorów, że styl pracy jest niestaranny, że język pracy jest tylko "w miarę czytelny" oraz występują w niej "błędy językowe". Wskazał, że w pięciostronicowej pracy dostrzeżono jedynie uchybienia mające charakter oczywistych omyłek pisarskich: powtórzenie słowa oraz tzw. błędy literowe. Należy podkreślić, iż nie są to błędy stylistyczne oraz nie zmieniają one sensu sformułowanych przez zdającą zdań. Nie utrudniają także zrozumienia przekazywanych przez odwołującą się informacji. Zdaniem organu, zdająca konstruowała pozew z zakresu prawa gospodarczego po sporządzeniu skargi, a zatem po kilku godzinach wytężonej pracy. Uznano, że praca skarżącej nie zawiera znaczących błędów stylistycznych czy literowych, ale ten element pracy ma marginalne znaczenie dla oceny pracy.

Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca, zarzucając:

1. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 78 e ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez przekroczenie granic luzu decyzyjnego i przyjęcie, że:

- skarżąca nie uzasadniła w pozwie żądania odsetkowego, w sytuacji gdy w uzasadnieniu pozwu zacytowano pogląd komentatora dotyczący żądanych odsetek, data od której zasadnym było żądanie odsetek wynikała wprost z wezwań do zapłaty dołączonych do pozwu, a szczegółowe rozważania dotyczące żądania odsetkowego nie są elementem obligatoryjnym uzasadnienia pozwu,

- skarżąca nie wskazała w sposób wystarczający okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie, podczas gdy okoliczności faktyczne zostały przytoczone w uzasadnieniu pozwu, a ponadto wskazała ona w uzasadnieniu podstawę prawną roszczenia oraz treść konkretnego przepisu prawa, co zgodnie z powszechnym w doktrynie i orzecznictwie poglądem, powoduje ukierunkowanie postępowania przez pośrednie określenie okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie i pozwoliłoby na uwzględnienie wytoczonego powództwa w całości,

2. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 7 k.p.a. w zw. z art. § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 78 h ust. 12 ustawy - Prawo o adwokaturze, mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na ustaleniu, że "Gdyby skarżąca w uzasadnieniu pozwu sporządzonego w ramach egzaminu swoje stanowisko uzasadniła w sposób choćby zbliżony do wywodu poświęconego tej kwestii a zawartego w odwołaniu praca zostałaby oceniona pozytywnie", w sytuacji gdy Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości wcieliła się w rolę Sądu, do którego kierowane było powództwo, zaś zgodnie z zasadą "Sąd zna prawo" wywód prawny nie jest warunkiem uwzględnienia powództwa ani elementem obligatoryjnym uzasadnienia pozwu, zwłaszcza w przypadku, gdy w zaskarżonej uchwale wyraźnie wskazano, iż rozwiązanie zaproponowane przez skarżącą jest równie prawidłowe a opis istotnych zagadnień do zadania z zakresu prawa gospodarczego nie ma mocy wiążącej,

3. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 15 k.p.a. w zw. z art. 78 h ust. 12 ustawy - Prawo o adwokaturze, mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na bezzasadnym przejęciu stanowisk Państwa Egzaminatorów Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą w B., wyrażającym się w:

- uznaniu, że skarżąca sformułowała w pozwie wnioski dowodowe o dopuszczenie dowodu z dokumentów w sposób nieprawidłowy, "uniemożliwiający sądowi wydanie postanowienia dowodowego, które spełniałoby wymogi z art 236 k.p.c.", podczas gdy w judykaturze wskazuje się, iż brak jest wymogu umieszczenia wniosków dowodowych z dokumentów we wstępnej części pozwu, a żaden przepis Kodeksu postępowania cywilnego nie wymaga formułowania wniosków o dopuszczenie dowodu z dokumentów w sposób identyczny jak wniosków o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków, głoszone przez doktrynę poglądy o pożądanym formułowaniu ich w podobny sposób nie powinny być uznawane za wymóg, zaś wnioski dowodowe w tym zakresie zgłoszone w pozwie nie zostałyby oddalone przez Sąd;

- przyjęciu za własne stanowiska egzaminatora - Sędziego Sądu Apelacyjnego - iż skarżąca błędnie zgłosiła wniosek dowodowy o przesłuchanie stron, w sytuacji gdy wniosek ten był powołany również na okoliczność niezaspokojenia roszczenia przez spółkę w okresie od 2 października 2013 r. do lutego 2014 r., kiedy to spółkę wykreślono z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, do czego nie odniosła się Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały,

- uznaniu, że skarżąca w sposób błędny sformułowała wnioski o zabezpieczenie roszczenia oraz nie podała okoliczności ich uzasadniających, w sytuacji gdy wnioski te zawierały wszystkie elementy poza sumą zabezpieczenia, co jest brakiem formalnym usuwalnym, a okoliczności uprawdopodabniające wnioski o zabezpieczenie zostały przytoczone we wstępnej części pozwu, zaraz po samych wnioskach,

4. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 78 h ust. 12 ustawy - Prawo o adwokaturze, mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na nie odniesieniu się przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w uzasadnieniu uchwały do części zarzutów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą w B., a to do: zgłoszenia wniosku o przesłuchanie stron również na okoliczność niezaspokojenia roszczenia przez spółkę w okresie od 2 października 2013 r. do 10 lutego 2014 r., kiedy to spółkę wykreślono z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego oraz nieodniesienia się do zaistniałych w opiniach obojga egzaminatorów sprzeczności dotyczących tych samych elementów pozwu sporządzonego podczas egzaminu adwokackiego (zrealizowania bądź nie interesu reprezentowanej strony z uwagi na wytoczenie powództwa przeciwko dwóm byłym prezesom zarządu spółki z o.o.).

Wobec powyższego wnosi o uchylenie w całości zaskarżonej uchwały Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego oraz o uchylenie w całości poprzedzającej ją uchwały nr [...] Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą w B.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest uchwała organu z [...] sierpnia 2015 r. nr [...] utrzymująca w mocy uchwałę organu I instancji z [...] kwietnia 2015 r. ustalającą, że zdająca uzyskała wynik negatywny z egzaminu adwokackiego.

Jest oczywiste, że zakresem kognicji Sądu w rozpatrywanej sprawie nie była ponowna ocena wyników egzaminu skarżącej, lecz ocena prawidłowości podjętych w tej sprawie uchwał. Sąd nie sprawdzał więc, czy organy prawidłowo oceniły pracę skarżącej, lecz czy we właściwy sposób odniósł się do podniesionych przez skarżącą zarzutów.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w świetle kryteriów opisanych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), Sąd nie dopatrzył się w działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.

Zgodnie z art. 78d ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Zgodnie z art. 78e ust. 2 ww. ustawy oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu adwokackiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. W myśl art. 78f ust. 1 omawianej ustawy pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu adwokackiego otrzymał ocenę pozytywną.

Przepis art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze wskazuje, że kryteria muszą być spełnione łącznie, bo tylko wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu. Egzamin służy sprawdzeniu przygotowania do samodzielnego i należytego świadczenia pomocy prawnej w celu ochrony prawnej interesów podmiotów, na rzecz, których jest wykonywana.

Wprowadzając omówione kryteria oceny prac pisemnych ustawodawca nakazał stosować skalę ocen określoną przepisami ustawy Prawa o adwokaturze. Ocenę pozytywną może uzyskać tylko takie rozwiązanie zadania, które jest poprawne pod względem formalnym, materialnoprawny i uwzględnia interes reprezentowanej przez zdającego strony. Zróżnicowanie ocen pozytywnych (od dostatecznej do celującej) nie oznacza, że błędy popełnione w rozwiązaniu zadania, świadczące o niespełnieniu podstawowych kryteriów mogą być kwalifikowane w ramach stopniowalności oceny pozytywnej. Naczelny Sąd Administracyjny w wielu orzeczeniach prezentował taki pogląd i stwierdzał, że tylko spełnienie wszystkich ustawowych kryteriów zaproponowanego rozwiązania uprawnia oceniających dodo skali ocen pozytywnych". Należy zauważyć, że postępowanie w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego ma szczególny, swoisty charakter i nie jest typowym postępowaniem administracyjnym. Celem tego postępowania jest przede wszystkim sprawdzenie przygotowania prawniczego osoby przystępującej do tego egzaminu pod względem zdolności do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu zaufania publicznego - adwokata. W postępowaniu dotyczącym ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego obowiązkiem organów administracyjnych jest ochrona interesu publicznego, który w tym wypadku należy rozumieć jako zapewnienie możliwości wykonywania zawodu zaufania publicznego przez osoby do tego należycie przygotowane.

W ocenie Sądu cel i istota egzaminu adwokackiego wskazują, że aby praca egzaminacyjna mogła zostać oceniona na ocenę pozytywną powinna - w stopniu oczekiwanym od profesjonalisty - spełniać wymogi formalne, zawierać powołanie właściwych przepisów prawa oraz odpowiednie ich powiązanie ze stanem faktycznym, a zdający powinien wykazać się umiejętnością interpretacji tych właściwych w sprawie przepisów w aspekcie interesów reprezentowanej strony poprzez zaprezentowanie profesjonalnego wywodu jurydycznego. Nie może ulegać wątpliwości, że skoro zgodnie z art. 78d ust. 1 Prawa o adwokaturze egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego do samodzielnego należytego wykonywania zawodu adwokata, to zdający - sporządzając pracę egzaminacyjną - wymaganą wiedzą i umiejętnościami powinien się wykazać. Zdający, rozwiązując dane zagadnienie problemowe, powinien mieć zatem świadomość, iż brak powołania adekwatnych w sprawie zarzutów czy lakoniczność użytej argumentacji prawnej może mieć niekorzystny wpływ na ocenę pracy egzaminacyjnej. Istota i charakter egzaminu adwokackiego obligują zdających do dostrzeżenia i podniesienia, co należy podkreślić - wszystkich - istotnych uchybień danego rozstrzygnięcia, zaś zaproponowany sposób rozwiązania zadania egzaminacyjnego powinien zawierać poprawnie zredagowane zarzuty i wnioski oraz należyte ich uzasadnienie co zostało prawidłowo wskazane przez organ z powołaniem się na utrwalone już orzecznictwo sądów.

Zgodnie z zaleceniami dla zdających, egzamin z prawa gospodarczego w ramach zadania z trzeciej części egzaminu adwokackiego należało sporządzić pozew albo opinię prawną w przypadku uznania, że brak jest podstaw do wniesienia pozwu - z uwzględnieniem interesu mocodawcy.

Skarżąca rozwiązała zadanie egzaminacyjne prawidłowo przyjmując, iż należy sporządzić pozew.

Rację ma skarżąca, o tyle o ile wskazuje, iż w oparciu o stan faktyczny przedstawiony w zadaniu egzaminacyjnym można było wskazać jako pozwanego Arkadiusza Króla. Niewypłacalność dłużnika przewidziana w art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jednolity Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361 ze zm.) zachodzi wtedy, gdy dłużnik z braku środków przez dłuższy czas nie wykonuje części lub całości swoich wymaganych zobowiązań (wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 19 stycznia 2011 r. V CSK 211/10). Przy wykładni użytego w art. 299 § 2 k.s.h. określenia "właściwego czasu" na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości nie można pomijać przepisów prawa upadłościowego i naprawczego regulujących obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości przez członków zarządu spółki oraz określających kiedy uważa się dłużnika za niewypłacalnego i kiedy ogłasza się upadłość osoby prawnej. Odpowiedzialność odszkodowawcza z art. 299 k.s.h. obciąża bowiem członków zarządu spółki za to, że nie złożyli wniosku o upadłość we właściwym czasie, a to kiedy można ogłosić upadłość, a więc to, kiedy taki wniosek będzie skuteczny i powinien być złożony, określają przepisy prawa upadłościowego i naprawczego. Przy ocenie pracy należy mieć na uwadze jednak to, że skarżąca w uzasadnieniu pozwu wskazała jedynie, że zobowiązanie spółki Beta względem spółki Alfa powstało kiedy prezesem zarządu był Arkadiusz Król. Wskazała, że przyczyny uzasadniające wniosek o ogłoszenie upadłości istniały już w momencie pełnienia przez niego funkcji, gdyż spółka przestała regulować zobowiązania 16 maja 2011 r., a przestał on pełnić funkcję 3 maja 2011 r. Uzasadnienie przyczyn wskazania jako pozwanego Arkadiusza Króla jest zatem wyjątkowo lakoniczne. Skarżąca w uzasadnieniu pozwu nie zawarła żadnych rozważań poświęconych zagadnieniu, kiedy jej zdaniem powstał stan niewypłacalności spółki i jakiej wykładni użytego w art. 299 § 2 k.s.h. pojęcia "właściwego czasu" do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości powinien dokonać sąd rozpoznający sprawę.

W ocenie Sądu, który podziela zdanie organu przedmiotem oceny jest umiejętność skonstruowania pozwu, sposób rozstrzygnięcia problemów określonych w zaleceniach dla zdających, właściwość zastosowanych przepisów oraz czy należycie uwzględniono interes reprezentowanej strony. Pozew sporządzany przez zdających w ramach egzaminu adwokackiego ma sprawdzać ich wiedzę i umiejętności, wskazane jest zatem, aby uzasadnienie żądań pozwu zawierało nie tylko przytoczenie okoliczności faktycznych ale i wywód prawny wskazujący na zasadność roszczeń, pożądane jest także, aby w pozwie sporządzonym na potrzeby egzaminu adwokackiego podane były podstawy prawne roszczeń. Brak podstaw prawnych roszczeń zawartych w pozwie czy uzasadnienia prawnego, ma wpływ na wysokość oceny jednak nie może być traktowane jako błąd dyskwalifikujący pracę w sytuacji gdy pozostałe jej elementy zostały ocenione pozytywnie. Zauważyć jednak należy, że w swojej pracy skarżąca nie przeprowadziła trafnego wywodu prawnego co do zasadności dochodzonych roszczeń w szczególności w odniesieniu do pozwanego Arkadiusza Króla, narażając tym samym na możliwość oddalenia powództwa w stosunku do tego pozwanego, co wiązałoby się z obciążeniem reprezentowanej strony kosztami procesu w tym zakresie. Nie można zatem przyjąć, że pozew zabezpiecza w pełni interes reprezentowanej strony.

Zdaniem Sądu zgłoszenia wniosku o zabezpieczenie poprzez ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości należącej do pozwanego Tomasza Kowalskiego bez podania kwoty nie można traktować w trakcie egzaminu jako uchybienia który jest brakiem formalnym usuwalnym. W ocenie Sądu zgłoszenia wniosku zakazu zbywania nieruchomości w odniesieniu do nieruchomości Arkadiusza Króla jak i poprzez wpisanie hipoteki przymusowej w odniesieniu do nieruchomości Tomasza Kowalskiego zostały sformułowane błędnie. Suma zabezpieczenia, o jakiej mowa w art. 736 § 1 pkt 1 k.p.c. winna obejmować należności obejmujące wszystkie zabezpieczane świadczenia, we wniosku o udzielenie zabezpieczenia zawartym w pozwie sporządzonym przez skarżącą brak w ogóle sumy zabezpieczenia. Nie można uznać, że wskazanie wartości przedmiotu sporu czy zawarcie w pozwie żądań, zwalnia z obowiązku wskazania sumy zabezpieczenia, czego wymaga wprost art. 736 § 1 pkt 1 k.p.c.

Ponadto uzasadnieniu pozwu brak uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających wniosek (art. 736 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.), natomiast we wniosku należy podać okoliczności uprawdopodabniające dochodzone roszczenie i interes prawny w zabezpieczeniu, czemu skarżąca nie sprostała. Wady wniosku sporządzonego przez skarżącą mają charakter wad formalnych - usuwalnych. Nie zmienia to jednak oceny, że wniosek o udzielenie zabezpieczenia nie został sformułowany prawidłowo.

Rację ma skarżąca, że przepisy Kodeksu postępowania cywilnego nie zawierają regulacji jak powinny być formułowane wnioski dowodowe, ale jak podkreśla się jednak w doktrynie (Henryk Pietrzkowski "Czynności procesowe zawodowego pełnomocnika w sprawach cywilnych" wyd. Lexis Nexis), prawidłowo sformułowany wniosek dowodowy powinien wskazywać fakty podlegające stwierdzeniu (tezę dowodową) oraz środek dowodowy mający służyć wykazaniu tych faktów. Wniosek niezawierający tych elementów uniemożliwia sądowi wydanie postanowienia dowodowego, które spełniałoby wymogi określone w art. 236 k.p.c.. Wnioski dowodowe formułowane przez skarżąca nie zawierają tez dowodowych nie mogą zostać uznane za w pełni poprawne.

W ocenie Sądu wniosek dowodowy z przesłuchania stron w stanie faktycznym sprawy był zbędny. Organ słusznie twierdzi, że dowodzeniu podlegają fakty, które dla rozstrzygnięcia sprawy mają istotne znaczenie (227 k.p.c.). To na stronie pozwanej ciążyłby ciężar wykazania, że zapłaciła należność wynikającą z wezwania do zapłaty, a nie na stronie powodowej, że wezwanie bez zapłaty nie przyniosło efektu.

Zdaniem Sądu należy jednocześnie uznać, iż organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.).

W ocenie Sądu organy administracji - rozstrzygając sprawę - oparły się na materiale prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny. Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach, organy obu instancji uzasadniły w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.