Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1270/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2007-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA – Katarzyna Radom Sędziowie: Sędzia WSA – Ludmiła Jajkiewicz Asesor WSA – Dagmara Dominik (sprawozdawca) Protokolant: Katarzyna Motyl po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 stycznia 2006 r. przy udziale - sprawy ze skargi P. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki z o.o. A z siedzibą w Ś. w podatku od towarów i usług za sierpień 2002 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. z dnia [...] Nr [...] w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności P. S. jako osoby trzeciej – byłego członka zarządu spółki z o.o. A z siedzibą w Ś., za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za sierpień 2002 r. w kwocie [...] i odsetki od tej zaległości naliczone do dnia wydania decyzji w kwocie [...] oraz koszty egzekucyjne w wysokości [...].

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że zaległość wynika z decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] Nr [...], którą organ kontrolny określił spółce A kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za sierpień 2002 r. Decyzja została doręczona w sposób przewidziany w art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm. zwanej dalej "O.p."). na adres wskazany w trakcie kontroli przez W. Sz. – ówczesnego prezesa zarządu sp. z o.o. A. Spółka pomimo ciążącego na niej obowiązku nie wpłaciła na konto Urzędu Skarbowego w Ś. zaległej kwoty podatku od towarów i usług za sierpień 2002r. wraz z należnymi odsetkami. Egzekucja przedmiotowej zaległości z majątku spółki z o.o. A okazała się bezskuteczna (brak nieruchomości, majątku ruchomego oraz środków pieniężnych na rachunku bankowym podmiotu). Nieskuteczna była również egzekucja wierzytelności u dłużnika zajętej wierzytelności jakim była sp. z o.o. B z siedzibą w K. W. Wobec powyższego Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. na podstawie art. 116 § 1 O.p. przeniósł odpowiedzialność na P. S. za zaległość podatkową podatku od towarów i usług za sierpień 2002 r.

Na skutek wniesionego odwołania przez stronę pismem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W., po przeprowadzeniu postępowania podatkowego, utrzymał decyzję organu podatkowego pierwszej instancji w mocy. Wskazał, że w przedmiotowej sprawie istnieją przesłanki do przeniesienia odpowiedzialności na P. S. – byłego członka zarządu spółki z o. o. A, za zaległości podatkowe tej spółki. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika bezspornie, że P. S. w momencie powstania zobowiązania w podatku od towarów i usług za sierpień 2002 r. pełnił obowiązki prezesa zarządu spółki i był jedynym jej udziałowcem, spółka zaległej kwoty nie wpłaciła na konto właściwego Urzędu Skarbowego, egzekucja administracyjna z majątku spółki z o.o. A okazała się w całości bezskuteczna, w związku z czym umorzono to postępowanie postanowieniem z dnia [...] Nr [...], a były członek zarządu nie wykazał istnienia przesłanek, które pozwoliłyby na odstąpienie od orzeczenia o odpowiedzialności. Nie podał też mienia spółki, z którego mogłaby być skutecznie prowadzona egzekucja. Tym samym nie znajduje uzasadnienia również zarzut naruszenia art. 116 O.p., bowiem ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu. Odnosząc się do zarzutu podniesionego w odwołaniu co do niepodjęcia przez organ pierwszej instancji egzekucji we właściwym terminie, zdaniem organu odwoławczy jest nieporozumieniem, bowiem egzekucja jest środkiem ostatecznym zmierzającym do wyegzekwowania zaległości podatkowej. Wskazano także, że zarzut naruszenia art. 10 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2003 r. Nr 60, poz. 535 ze zm.) jest bezprzedmiotowy, bowiem w spornej decyzji organ podatkowy pierwszej instancji nie dowodził istnienia przesłanek do ogłoszenia upadłości Spółki. Podtrzymano też stanowisko organu podatkowego pierwszej instancji w przedmiocie prawidłowości doręczenia decyzji wymiarowej.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu drugiej instancji w całości i zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

- art. 122, 180 § 1 i 2, art. 181 pkt 3, art. 187 i art. 188 O.p. ponieważ oparto ją na niepełnym materiale dowodowym oraz nie ustosunkowano się do wszystkich dowodów i twierdzeń podnoszonych przez stronę;

- art. 116 O.p. przez uznanie, że istnieją przesłanki do przeniesienia odpowiedzialności podatkowej na stronę skarżącą za zaległości podatkowe spółki z o.o. A;

- art. 10 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze poprzez przyjęcie, że istniały przesłanki do ogłoszenia upadłości spółki w okresie, kiedy był prezesem zarządu. Strona skarżąca uzasadniając skargę podniosła, że nie można było orzec o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, bowiem decyzja określająca kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za sierpień 2002 r. nie została spółce skutecznie doręczona. W ocenie skarżącego egzekucja administracyjna prowadzona do majątku spółki z o.o. A była wadliwa, ponieważ pisma i upomnienia kierowane były na adres strony. Jednocześnie zarzucił, że nie została wszczęta we właściwym czasie, gdyż w momencie powstania zobowiązania w podatku od towarów i usług za sierpień 2002 r. spółka dysponowała majątkiem nieruchomym oraz wierzytelnościami wobec swoich kontrahentów między innymi wobec spółki B z siedzibą w K. W. Skarżący wskazał, że w okresie za który powstało zobowiązanie w podatku od towarów i usług – sierpień 2002 r. spółka była wypłacalna i brak było jakichkolwiek przesłanek do ogłoszenia upadłości. Potwierdzeniem tego stanu są dokumenty finansowe spółki sporządzone na dzień 31 grudnia 2002 r. Skarżący podniósł również, że organ drugiej instancji odmówił przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków na okoliczność istnienia przesłanek uzasadniających ogłoszenie upadłości spółki, czym pozbawił stronę prawa do obrony swych racji.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi i podtrzymała swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę wskazano, że postanowienie z dnia [...] nr [...] i [...] odmówił organ odwoławczy przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków, ponieważ przesłuchanie ich na okoliczność istnienia przesłanek uzasadniających ogłoszenie upadłości spółki, a nawet dokonanie ustaleń zgodnie z tezą dowodową nie może mieć wpływu na przedmiotowe orzeczenie, gdyż P. S., w toku postępowania w niniejszej sprawie nie dostarczył dowodu (wniosek o ogłoszenie upadłości, wszczęcie postępowania układowego), który pozwoliłby stronie uwolnić się od odpowiedzialności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie należy zauważyć, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej obejmującą m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej "p.s.a."), które oceniane są z punktu widzenia ich legalności, a więc zgodności z prawem, zarówno materialnym jak i formalnym. Przeprowadzając zatem kontrolę legalności zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że znajduje ona umocowanie w obowiązującym prawie materialnym, a przy jej wydaniu nie doszło do naruszenia reguł postępowania podatkowego w istotnym stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem sporu między stronami jest kwestia odpowiedzialności P. S. jako prezesa zarządu za zaległość podatkową spółki z o.o. A w podatku od towarów i usług za sierpień 2002 r.

W pierwszej kolejności wypada wskazać, że wbrew temu co twierdzi skarżący decyzja określająca wysokość zaległości podatkowej sp. z o.o. A za sierpień 2002 r. została doręczona w sposób skuteczny. Z akt sprawy jednoznacznie wynika (protokół przyjęcia wyjaśnień z dnia [...] – k.50a), że adresem do doręczeń korespondencji dotyczącej spółki z o.o. A był adres wskazany przez W. Sz.,– ówczesnego prezesa zarządu spółki z o.o. A - będący jego adresem zameldowania. Z uwagi na niemożność doręczenia decyzji W. Sz. z uwagi na jego nieobecność zastosowano fikcję prawną doręczenia pisma przewidzianą w art. 150 O.p.

Należy podkreślić, że odpowiedzialność osób trzecich jest instytucją prawną wiążącą skutki istnienia zobowiązania podatkowego z podmiotem innym niż podatnik. Osoby trzecie ponoszą odpowiedzialność za cudzy dług, jednakże odpowiedzialność ta wynikać może wyłącznie z mocy konkretnego przepisu ustawy, a do kręgu tych osób należą wyłącznie podmioty wymienione w art. 110-117 O.p., przy czym katalog osób trzecich, ponoszących odpowiedzialność z tytułu cudzych zaległości podatkowych ma charakter zamknięty. Zgodnie z art. 116 § 1 O.p. stanowiącym podstawę prawną zaskarżonej decyzji /w brzmieniu obowiązującym w 2002 r./ za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono upadłość lub wszczęto postępowanie układowe albo, że niezgłoszenie upadłości oraz brak postępowania układowego nastąpiły nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Natomiast art. 116 § 2 O.p. wskazuje, że odpowiedzialność członków zarządu spółki, o której mowa w § 1 obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki. Z powołanego przepisu wynika zatem, że przesłankami odpowiedzialności członka zarządu spółki są: 1/ powstanie zobowiązania (zaległości podatkowej) w czasie pełnienia funkcji członka zarządu, 2/ bezskuteczność egzekucji w stosunku do spółki, 3/ niewskazanie przez członka zarządu mienia z którego egzekucja jest możliwa, 4/ niewykazanie we właściwym czasie zgłoszenia upadłości lub wszczęcia postępowania układowego. Przy czym ciężar dowodu wykazania przesłanek egzoneracyjnych spoczywa na stronie.

W rozpatrywanej sprawie stanowisko przyjęte przez organy podatkowe co do niewykazania przez skarżącego przesłanek egzoneracyjnych jest niewątpliwie trafne i oparte na należycie zebranym materiale dowodowym. Bezspornym jest, że P. S. pełnił funkcję prezesa zarządu w sierpień 2002 r. a zatem wtedy, gdy przedmiotowe zobowiązanie powstało z mocy prawa. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] umorzono postępowanie egzekucyjne w wyniku braku jakiegokolwiek majątku należącego do spółki. Podnoszona przez skarżącego okoliczność wskazania majątku z którego możliwa była egzekucja w postaci wierzytelności od spółki B okazała się nieprawdziwa. Strona nie wykazała także w sposób niezbity pozostałych przesłanek egzoneracyjnych jak: wykazanie we właściwym czasie zgłoszenia upadłości lub wszczęcia postępowania układowego lub brak winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości. Powoływanie się jedynie na sprawozdanie finansowe spółki nie dowodzi jeszcze braku takiej winy. Podnoszenie zaś zarzutu braku przesłuchania świadków na ww. okoliczności jest zabiegiem chybionym w kontekście art. 116 O.p. i zasadnie organy podatkowe odmówiły postanowieniem z dnia [...] Nr [...] przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków. Stąd też należy uznać za bezzasadne zarzuty naruszenia art. 122, 180 § 1 i 2, art. 181 pkt 3, art. 187 i art. 188 O.p., jak też art. 116 O.p. Organy podatkowe nie dowodziły istnienia przesłanek do ogłoszenia upadłości Spółki dlatego też bezzasadnym jest również zarzut naruszenia art. 10 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2003 r. Nr 60, poz. 535 ze zm.). Wypada wskazać, że powołana wyżej ustawa weszła w życie 1 października 2003 r., a w odniesieniu do przedmiotowej sprawy zastosowanie miały przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934r. Prawo upadłościowe (tekst jedn. Dz. U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 ze zm.).

Poczynione uwagi nakazały uznać, iż zaskarżone decyzje nie naruszają prawa, co czyni skargi nieuzasadnionymi i spowodowało konieczność ich oddalenia na podstawie art. 151 p.s.a.