Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 398/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-03-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
Hasła tematyczne: Służba cywilna
Skarżony organ: Kurator Oświaty
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 9 ust 1 pkt 1, art 9b ust 1 i ust 4, ust 6
journal: Dz.U. 2006 nr 97 poz 674
law: Ustawa  z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - tekst jednolity
article: art 156 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Monika Nowicka, Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.), Sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska, Protokolant starszy asystent sędziego Wojciech Latocha, po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 14 listopada 2012 r. sygn. akt II SA/Sz 976/12 w sprawie ze skargi P.G. na decyzję Zachodniopomorskiego Kuratora Oświaty w Szczecinie z dnia 9 lipca 2012 r. nr [..] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowanego 1. oddala skargę kasacyjną. 2. zasądza od P.G. na rzecz Zachodniopomorskiego Kuratora Oświaty w Szczecinie kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 14 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 976/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę P. G. na decyzję Zachodniopomorskiego Kuratora Oświaty w Szczecinie z dnia 9 lipca 2012 r. nr [..]w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Wójt Gminy [..]decyzją z dnia 5 kwietnia 2012 r. Nr [..]wydaną na podstawie art.156 § 1 pkt 2 oraz art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 Nr 98, poz. 1071 ze zmianami), art. 9 ust.1 oraz art. 9b ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982r. - Karta Nauczyciela (tekst jednolity z 2006 r. Dz. U. Nr 97, poz.674 ze zmianami) oraz § 1 pkt 3 rozporządzenia MEN z dnia 12 marca 2009r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz. U. Nr 50, poz. 400 ze zmianami) stwierdził nieważność decyzji wydanej przez Dyrektora Zespołu Szkół w [..]z dnia 28 czerwca 2011 r. Nr [..]w sprawie nadania P. K. G. stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego.

Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte z urzędu 18 listopada 2011 r. Na wstępie motywów swojej decyzji Wójt wyjaśnił, że właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji dyrektora szkoły o nadaniu nauczycielowi stopnia awansu zawodowego jest organ wyższego stopnia. W stosunku do dyrektora szkoły, organem wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z art. 9b ust. 7 ustawy z dnia z dnia 26 stycznia 1982 r. -Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz.674, ze zmianami), jest organ prowadzący szkołę.

W niniejszej sprawie postępowanie organu prowadzącego szkołę zainicjował Dyrektor Zespołu Szkół w [..], wskazując na fakt nieposiadania przez P. K. G. przygotowania pedagogicznego w dniu nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego (dowód: pismo z dnia 18 października 2011 r.- w aktach sprawy).

Jako podstawę prawną wydania swojej decyzji Wójt wskazał art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowiący, że: "Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa". Organ wyjaśnił, że decyzja administracyjna dotknięta wadami wskazanymi w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa jest indywidualnym aktem administracyjnym, który istnieje w obrocie prawnym do czasu jego eliminacji w trybie i na zasadach określonych procedurą administracyjną.

Sprawy związane z uzyskiwaniem stopni awansu zawodowego przez nauczycieli reguluje ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. -Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674, ze zmianami) natomiast kwestię kwalifikacji pedagogicznych reguluje rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz. U. Nr 50, poz. 400).

Wójt ustalił, że P. K. G. od 1 września 2010 r. do 31 maja 2011 r. odbywała staż na stopień nauczyciela kontraktowego, a następnie po uzyskaniu akceptacji Komisji Kwalifikacyjnej powołanej przez Dyrektora Zespołu Szkół w [..]otrzymała w dniu 28 czerwca 2011 r. Nr [..]stopień awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego. Zatrudniona była w tym okresie na stanowisku nauczyciela języka angielskiego, legitymowała się dyplomem z dnia 10.07.2010 r. ukończenia studiów magisterskich na Uniwersytecie [..]na kierunku filologia w specjalności filologia angielska.

Na dyplomie brak jakiejkolwiek wzmianki o uzyskaniu przygotowania pedagogicznego, w dokumentacji nie ma również żadnego innego dokumentu wydanego przez szkołę wyższą potwierdzającego posiadanie przez P. K G. przygotowania pedagogicznego.

Komisja Kwalifikacyjna powołana przez Dyrektora Zespołu Szkół w Przecławiu do przeprowadzenia postępowania kwalifikacyjnego P. K. G., stwierdziła, że nauczycielka posiada odpowiednie kwalifikacje do uzyskania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego. Komisja w trakcie postępowania kwalifikacyjnego dysponowała następującymi dokumentami: - Curriculum Vitae; dyplom ukończenia studiów magisterskich na Uniwersytecie [..] na kierunku filologia w specjalności filologia angielska (z dnia 10.07.2010 r.); dyplom uzyskania stopnia naukowego magistra nauk interdyscyplinarnych [..].

Zeznając, jako strona, P. K. G. oświadczyła, że w dniu przeprowadzenia postępowania kwalifikacyjnego, tj. 28 czerwca 2011 r. posiadała kwalifikacje pedagogiczne. Na dowód tego dostarczyła następujące dokumenty: zaświadczenie o ukończeniu kursu pedagogicznego dla asystentów uczelni; dyplom doktora [..]; zaświadczenie z dnia 15.10.2011 r. - I semestr Podyplomowych Studiów Pedagogicznych na Uniwersytecie [..]realizowanych w roku akademickim 2011/2012 i 2012/2013; pismo w sprawie uzyskania dodatku za wysługę lat.

W ocenie organu, przedstawione dokumenty nie pozwoliły uznać za udowodnione posiadanie przez P. K. G. kwalifikacji pedagogicznych. Wobec powyższego, pismem z 16 stycznia 2012 r. zobowiązano ją do dostarczenia, w celu uzupełnienia materiału dowodowego, suplementu do dyplomu ukończenia studiów magisterskich na kierunku filologia w specjalności filologia angielska. Suplement został dostarczony dnia 3 lutego 2012 r. W dniu 9 lutego 2012 r. P. G. złożyła wniosek o przeprowadzenie dowodu z następujących dokumentów: tłumaczenia przysięgłe z przebiegu studiów licencjackich, magisterskich i doktoranckich w [..]. Dowód z ww. dokumentów został przeprowadzony (zgodnie z postanowieniem z 18 lutego 2012 r.).

Zdaniem organu, ani suplement, ani tłumaczenia dokumentów dotyczących przebiegu studiów zagranicznych, nie uprawniają do przyjęcia, że w dacie wydania decyzji Pani P. K. G. spełniała wymogi w zakresie przygotowania pedagogicznego.

W toku postępowania organ przeprowadził dowody z przesłuchania świadków- wszystkich członków komisji kwalifikacyjnej: E.C., I.N., B.C oraz E.P. Wszystkie te osoby stwierdziły, że fakt posiadania przez P. G. kwalifikacji pedagogicznych był dla nich oczywisty i nie budził wątpliwości. Poza tym, ona sama nie wyprowadziła ich z błędu, m.in. przyjmując akt nadania stopnia nauczyciela kontraktowego stwierdzający, że posiada kwalifikacje pedagogiczne. Członkowie komisji przyznali, że dokonali błędnej interpretacji przedstawionych przez nią dokumentów dotyczących jej kwalifikacji. Uznali, że posiada ona przygotowanie pedagogiczne, nie dysponując żadnym dokumentem na potwierdzenie tego faktu.

W dniu 12 stycznia 2012 r. przesłuchano w charakterze świadka K.WK., która jako obserwator z ramienia organu prowadzącego uczestniczyła w posiedzeniu komisji kwalifikacyjnej stwierdziła, że nie weryfikowała dokumentów przedłożonych przez P. K. G., przyjęła za udowodnione posiadanie kwalifikacji pedagogicznych w oparciu o opinie pozostałych członków komisji kwalifikacyjnej.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art.9b ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. -Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006r. Nr 97, poz.674, z późn. zm.) warunkiem nadania nauczycielowi kolejnego stopnia awansu zawodowego jest spełnienie przez niego wymagań kwalifikacyjnych, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 oraz 1a pkt 3 Karty Nauczyciela. Zgodnie z § 1 pkt 3 rozporządzenia MEN z dnia 12 marca 2009r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz. U. Nr 50, poz. 400) przez przygotowanie pedagogiczne należy rozumieć nabycie wiedzy i umiejętności z zakresu psychologii, pedagogiki i dydaktyki szczegółowej, nauczanych w powiązaniu z kierunkiem (specjalnością) kształcenia i praktyką pedagogiczną w wymiarze nie mniejszym niż 270 godzin oraz odbycie pozytywnie ocenionych praktyk pedagogicznych w wymiarze nie mniejszym niż 150 godzin; o posiadaniu przygotowania pedagogicznego świadczy dyplom (zaświadczenie) szkoły wyższej albo świadectwo ukończenia kursu pedagogicznego prowadzonego przez zakład kształcenia nauczycieli albo placówkę doskonalenia nauczycieli lub inną instytucję, osobę prawną lub fizyczną, które mogą prowadzić takie kursy zgodnie z przepisami w sprawie placówek doskonalenia nauczycieli. Stosownie do § 2-4 ww. rozporządzenia, poza ukończeniem studiów magisterskich w zakresie filologii angielskiej, P. K. G. powinna posiadać również przygotowanie pedagogiczne w wymiarze co najmniej 270 godzin z zakresu psychologii, pedagogiki i dydaktyki szczegółowej, nauczanych w powiązaniu z kierunkiem (specjalnością) kształcenia i praktyką pedagogiczną w wymiarze nie mniejszym niż 150 godzin.

Poprzez ukończenie studiów wyższych magisterskich na Uniwersytecie [..]na kierunku [..]P. K G. nie nabyła przygotowania pedagogicznego. Z suplementu do dyplomu nr 113881 ukończonych przez P. K G. studiów wynika bowiem jednoznacznie, że program tych studiów nie obejmował zajęć z pedagogiki i dydaktyki szczegółowej, ani też praktyk pedagogicznych.

Nauczycielka tak określonego przygotowania pedagogicznego nie posiada również z innych tytułów, gdyż ukończony na Politechnice [..]kurs pedagogiczny dla asystentów uczelni nie spełniał wyżej wskazanych wymogów przygotowania pedagogicznego, jak również z dokumentacji odbytych studiów zagranicznych nie wynika spełnienie przez te studia wymogów w zakresie przygotowania pedagogicznego.

Wskazane przepisy Karty Nauczyciela i rozporządzenia w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli winny być stosowane przez organy administracji oświatowej zgodnie z ich brzmieniem, a treść tych przepisów nie nastręcza wątpliwości i nie wymaga wykładni. Z przepisów tych wynika w sposób jednoznaczny, że nauczyciel kontraktowy powinien posiadać przygotowanie pedagogiczne.

W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy Wójt przyjął, że P. K. G. w dniu nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego, nie spełniała wszystkich warunków do jego nadania. W ocenie organu, brak przygotowania pedagogicznego, należy zakwalifikować jako wadę istotną decyzji, powodującą nieważność tej decyzji i zastosować dyspozycję art. 156 § 1 pkt 2 i art. 16 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją P. K. G. wniosła odwołanie domagając się bardzo szczegółowego uzasadnienia, dlaczego naruszenie prawa uznano za "rażące".

Zachodniopomorski Kurator Oświaty decyzją z dnia 3 lipca 2012 r. Nr [..]działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) oraz art. 9b ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania -utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Ustosunkowując się do odwołania, organ drugiej instancji wyjaśnił, że w myśl art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela stanowisko nauczyciela może zajmować osoba, która posiada wyższe wykształcenie z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym lub ukończyła zakład kształcenia nauczycieli i podejmuje pracę na stanowisku, do którego są to wystarczające kwalifikacje. Zgodnie z art. 9 ust. 2 tej ustawy szczegółowe kwalifikacje wymagane od nauczycieli, wskazując w szczególności poziom wykształcenia i jego zakres w odniesieniu do poszczególnych typów szkół i placówek, określa w drodze rozporządzenia minister właściwy do spraw oświaty i wychowania.

Od 1 września 2009 r. szczegółowe kwalifikacje wymagane od nauczycieli reguluje rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz. U. Nr 50, poz. 400 z późn. zm.). W myśl § 11 kwalifikacje do nauczania danego języka obcego w szkole podstawowej posiada min. osoba legitymująca się dyplomem ukończenia studiów pierwszego stopnia lub studiów magisterskich na kierunku filologia w specjalności danego języka obcego lub lingwistyki stosowanej w zakresie danego języka obcego oraz która posiada przygotowanie pedagogiczne. Ponadto kwalifikacje do nauczania danego języka obcego w szkole podstawowej posiada osoba legitymująca się dyplomem ukończenia nauczycielskiego kolegium języków obcych w specjalności odpowiadającej danemu językowi obcemu lub studiów wyższych na dowolnym kierunku (specjalności), która dodatkowo legitymuje się świadectwem złożenia państwowego nauczycielskiego egzaminu z danego języka obcego stopnia II przed Państwową Komisją Egzaminacyjną lub świadectwem znajomości danego języka obcego w stopniu zaawansowanym lub biegłym, a ponadto posiada przygotowanie pedagogiczne.

Zgodnie z § 1 pkt 3 ww. rozporządzenia z dnia 12 marca 2009 r. przez przygotowanie pedagogiczne należy rozumieć nabycie wiedzy i umiejętności z zakresu psychologii, pedagogiki i dydaktyki szczegółowej, nauczanych w wymiarze nie mniejszym niż 270 godzin w powiązaniu z kierunkiem (specjalnością) kształcenia, oraz pozytywnie ocenioną praktyką pedagogiczną w wymiarze nie mniejszym niż 150 godzin. Przygotowanie pedagogiczne winno obejmować: metodykę nauczania danego języka, religioznawstwo (tj. wiedzę z zakresu historii, geografii, kultury i literatury danego obszaru językowego). O posiadaniu przygotowania pedagogicznego świadczy dyplom ukończenia studiów, lub inny dokument wydany przez uczelnię, dyplom ukończenia zakładu kształcenia nauczycieli, lub świadectwo ukończenia kursu kwalifikacyjnego.

Zgodnie z art. 9b ust. 1 pkt 1 ustawy - Karta Nauczyciela warunkiem nadania stopnia nauczyciela kontraktowego nauczycielowi zatrudnionemu w szkole jest:

- spełnianie wymagań kwalifikacyjnych, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 1a-3, ustawy - Karta Nauczyciela,

- odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego,

- uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej po dokonaniu analizy dorobku zawodowego nauczyciela i przeprowadzonej rozmowie.

Zdaniem Kuratora, w świetle cytowanych przepisów oraz załączonych do sprawy dokumentów P. K. G. nie posiada kwalifikacji do zajmowanie stanowiska nauczyciela języka angielskiego, albowiem oprócz dyplomu ukończenia studiów niestacjonarnych na kierunku filologia w specjalności filologia angielska nie legitymuje się dokumentami potwierdzającymi, że posiada przygotowanie pedagogiczne zgodnie z cytowanym wyżej § 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 12 marca 2009 r. Nie można bowiem przyjąć, że ukończony przez nią kurs doskonalenia pedagogicznego dla nauczycieli akademickich w wymiarze 105 godzin spełnia wymagania § 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 12 marca 2009 r.

W ocenie organu odwoławczego nadanie stopnia nauczyciela kontraktowego nauczycielowi, który nie spełnia powyższych warunków należy uznać za rażące naruszenie prawa, które w myśl art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji. Organ administracji państwowej nie może bowiem wydawać decyzji niezgodnych z przepisami prawa obowiązującymi w dacie wydania decyzji. Obywatele, których prawna i faktyczna sytuacja wobec organów administracji jest zbliżona, mają prawo oczekiwać, iż zostaną wobec nich podjęte decyzje o podobnej, jeśli nie dosłownej treści. Nauczyciel może zatem uzyskać kolejne stopnie awansu zawodowego tylko na podstawie powszechnie obowiązujących nauczycieli przepisów.

W świetle powyższego organ II Instancji stwierdził, że P. K. G. w dniu nadania stopnia nauczyciela kontraktowego, tj. w dniu 28 czerwca 2011 r., nie spełniła warunku do nadania jej tego stopnia określonego w art. 9b ust. 1 ustawy - Karta Nauczyciela. Uzyskała stopień nauczyciela kontraktowego nie posiadając wymaganych kwalifikacji. Decyzja dyrektora Zespołu Szkół w [..]z dnia 28 czerwca 2011 r. Nr [..]została zatem wydana z naruszeniem przepisów prawa.

P. K. G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na wyżej opisaną decyzję ostateczną oświadczając, że nie zgadza się z decyzją. Skarżąca, identycznie jak wcześniej w odwołaniu, podniosła, że ma ukończony Kurs Pedagogiczny dla Asystentów na Politechnice [..]oraz zacytowała art. 160 § 1 Kpa.

Sąd I instancji uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd I instancji podniósł, iż zasada ogólna trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wyrażona w art. 16 Kodeksu postępowania administracyjnego zezwala na wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego tylko w ściśle określonych w tym przepisie trybach nadzwyczajnych postępowania administracyjnego, do których zaliczane jest postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, na co słusznie wskazywał organ I instancji w uzasadnieniu prawnym swojej decyzji.

Przesłanki ustawowe nieważności decyzji określone zostały w art. 156 § 1 Kpa. Podstawą stwierdzenia nieważności decyzji w kontrolowanej sprawie administracyjnej był art. 156 § 1 pkt 2 Kpa stanowiący, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Następnie Sąd wskazał, że zasady awansu zawodowego nauczycieli reguluje powołana w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 z późn. zm.). Zgodnie z art. 9b ust. 1 tej ustawy, warunkiem nadania nauczycielowi kolejnego stopnia awansu zawodowego jest spełnienie przez niego wymagań kwalifikacyjnych, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 oraz 1a pkt 3.

Stosownie do art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy Karta Nauczyciela stanowisko nauczyciela może zajmować osoba, która posiada wyższe wykształcenie z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym lub ukończyła zakład kształcenia nauczycieli i podejmuje pracę na stanowisku, do którego są to wystarczające kwalifikacje. Zgodnie natomiast z art. 9 ust. 2 tej ustawy, szczegółowe kwalifikacje wymagane od nauczycieli, wskazując w szczególności poziom wykształcenia i jego zakres w odniesieniu do poszczególnych typów szkół i placówek, określa w drodze rozporządzenia minister właściwy do spraw oświaty i wychowania.

Kwalifikacje wymagane od nauczycieli reguluje rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz. U. Nr 50, poz. 400 z późn. zm.).

W myśl § 11 wskazanego wyżej rozporządzenia kwalifikacje do nauczania danego języka obcego w szkole podstawowej posiada osoba legitymująca się dyplomem ukończenia studiów pierwszego stopnia lub studiów magisterskich na kierunku filologia w specjalności danego języka obcego lub lingwistyki stosowanej w zakresie danego języka obcego oraz która posiada przygotowanie pedagogiczne. Ponadto kwalifikacje do nauczania danego języka obcego w szkole podstawowej posiada osoba legitymująca się dyplomem ukończenia nauczycielskiego kolegium języków obcych w specjalności odpowiadającej danemu językowi obcemu lub studiów wyższych na dowolnym kierunku (specjalności), która dodatkowo legitymuje się świadectwem złożenia państwowego nauczycielskiego egzaminu z danego języka obcego stopnia II przed Państwową Komisją Egzaminacyjną lub świadectwem znajomości danego języka obcego w stopniu zaawansowanym lub biegłym, a ponadto posiada przygotowanie pedagogiczne.

Pojęcie: "przygotowanie pedagogiczne" zdefiniowane zostało w § 1 pkt 3 tego rozporządzenia, który stanowi, że przez przygotowanie pedagogiczne "należy rozumieć nabycie wiedzy i umiejętności z zakresu psychologii, pedagogiki i dydaktyki szczegółowej, nauczanych w wymiarze nie mniejszym niż 270 godzin w powiązaniu z kierunkiem (specjalnością) kształcenia, oraz pozytywnie ocenioną praktyką pedagogiczną w wymiarze nie mniejszym niż 150 godzin. Przygotowanie pedagogiczne winno obejmować: metodykę nauczania danego języka, religioznawstwo (tj. wiedzę z zakresu historii, geografii, kultury i literatury danego obszaru językowego). O posiadaniu przygotowania pedagogicznego świadczy dyplom ukończenia studiów, lub inny dokument wydany przez uczelnię, dyplom ukończenia zakładu kształcenia nauczycieli, lub świadectwo ukończenia kursu kwalifikacyjnego".

Sąd I instancji zauważył, iż z treści skargi można wnosić, że skarżąca dowolnie interpretuje pojęcie "przygotowanie pedagogiczne". Dlatego podkreślił, że pojecie to zostało zdefiniowane w prawie oświatowym, czego skarżąca - jak się wydaje nie przyjmuje do wiadomości- mimo jednoznacznego wyjaśnienia tej kwestii przez organy administracji orzekające w sprawie. Nie wystarczy zatem rozpoczęcie kursu, którego ukończenie spełniałoby warunki przygotowania pedagogicznego określone w § 1 pkt 3 wskazanego wyżej rozporządzenia, jak też nie wystarczy ukończenie kursu lub studiów podyplomowych z zakresu pedagogiki, nawet czasowo i przedmiotowo zbliżonego do wymogów określonych we wskazanym przepisie, ale w pełni (np. co do wymaganych godzin lub rodzaju przedmiotów albo liczby godzin praktyki) nie wyczerpujących wymagań omawianego przepisu. Nie chodzi tu bowiem o potoczne rozumienie przygotowania pedagogicznego, lecz o jego definicję prawną, która musi być spełniona na dzień wydania aktu nadania nauczycielowi stopnia awansu zawodowego.

Zdaniem Sądu I instancji, skoro P. K. G. uzyskała stopień nauczyciela kontraktowego, nie posiadając przygotowania pedagogicznego wymaganego przepisami prawa, to oczywiste jest, że nadanie jej tego stopnia awansu zawodowego nastąpiło z naruszeniem prawa materialnego.

W przekonaniu Sądu, ocena stopnia tego naruszenia dokonana winna być również w kontekście okresu, jaki upłynął od dnia nadania skarżącej stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego (28 czerwca 2011r.) do dnia wydania decyzji ostatecznej stwierdzającej jego nieważność (9 lipca 2012 r.). Sąd bowiem w pełni podziela stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 lipca 2009 r. sygn. akt I OSK 1283/08 stwierdzające, że: "Akt nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela jest rodzajem certyfikatu zawodowego potwierdzającego określone uprawnienia w tym zakresie, pochodzącego od władzy publicznej i skutkującego wobec wszystkich pracodawców-obecnych i przyszłych. Zatem mając na względzie skutki prawne i społeczne tego aktu, stwierdzenie jego nieważności i eliminowanie go z obrotu prawnego w oparciu o ocenną przesłankę rażącego naruszenia prawa wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. musi być wyważone, przez szczegółową analizę wszystkich okoliczności rozpatrywanego przypadku, z uwzględnieniem także długości okresu jaki upłynął od wydania aktu nadania."

Sąd I instancji zgodził się z oceną wyrażoną w zaskarżonej decyzji, że rozpatrywane naruszenie ma charakter rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1pkt 2 Kpa. Krótki okres funkcjonowania wadliwej decyzji w obrocie prawnym oraz doniosłość prawna naruszonego w oczywisty sposób przepisu, istotnie jest nie do pogodzenia z zasadami praworządności (art. 7 Konstytucji RP) i państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP). Z punktu widzenia ochrony interesu społecznego nie ma żadnego racjonalnego uzasadnienia dla pozostawienia tak wadliwego aktu w obrocie prawnym.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła P. G., zaskarżając go w całości zarzuciła mu naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.

1) a) art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, art. 3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 135 P.p.s.a poprzez niezastosowanie, które polegał na tym, że stwierdzając nierozpoznanie istoty sprawy przez organy administracji publicznej, WSA powinien był uchylić zaskarżoną decyzję (decyzje), a nie zastępować organy administracji i samemu (jako pierwszy w sprawie) rozpoznawać istotę sprawy;

2) art. 7 kpa, art. 77 kpa, art. 107 § 3 kpa, art. 136 kpa i art. 138 § 2 kpa,

jako, że WSA nie uchylił decyzji Zachodniopomorskiego Kuratora Oświaty i poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy [..], mimo że w trakcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji (156 § 1 pkt 2 kpa) o nadaniu stopnia awansu zawodowego wspomniane organy administracji nie zbadały sprawy dogłębnie i wnikliwie i nie wyjaśniły w uzasadnieniu swoich decyzji wszystkich istotnych okoliczności i aspektów sprawy koniecznych do rozstrzygania o istnieniu lub nieistnieniu rażącego naruszenia prawa. Organy administracji nie zbadały bowiem społecznych skutków wadliwej decyzji o nadaniu stopnia awansu zawodowego, przy czym wadliwość decyzji Zachodniopomorskiego Kuratora Oświaty polegała dodatkowo na tym, że nie uchyliła ona decyzji Wójta Gminy [..];

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., art. 134 § 1 P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie, gdyż Sąd oddalił skargę, a powinien był uchylić decyzję (decyzje), które zostały wydane przez organy administracji z naruszeniem art. 7 kpa, art. 77 kpa, art. 107 § 3 kpa, art. 136 kpa i art. 138 § 2 kpa (organy administracji nie zbadały sprawy dogłębnie i wnikliwie i nie wyjaśniły w uzasadnieniu swoich decyzji wszystkich istotnych okoliczności i aspektów sprawy koniecznych do rozstrzygania o istnieniu lub nieistnieniu rażącego naruszenia prawa; organy administracji nie zbadały społecznych skutków wadliwej decyzji o nadaniu stopnia awansu zawodowego, przy czym wadliwość decyzji Zachodniopomorskiego Kuratora Oświaty polegała dodatkowo na tym, że nie uchylił on decyzji Wójta Gminy [..].

Ponadto zarzucono Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego tj.

1) art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 9 ust. 1 pkt. 1, 9b ust.

1, ust. 4, ust. 6 ustawy Karta Nauczyciela i § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra

Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 28 września 2011 r. w sprawie

szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli szkół artystycznych, placówek kształcenia artystycznego i placówek doskonalenia nauczycieli, gdyż

uznał, że akt nadania skarżącej stopnia awansu zawodowego został wydany z

rażącym naruszeniem prawa.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 wskazanej wyżej ustawy, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach określonych w art. 174 Ppsa, przy czym wskazane w niej pod adresem zaskarżonego wyroku zarzuty procesowe zmierzają wyłącznie do wykazania, że Sąd I instancji winien uwzględnić skargę, z uwagi na fakt że decyzja o nadaniu skarżącej stopnia stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego wprawdzie narusza prawo, nie czyni to jednak w sposób rażący. W zasadzie uzasadnienie zarzutów procesowych jest ściśle powiązane z zarzutami o charakterze materialnym tj. zarzutem naruszenia prawa materialnego – art. 156 § 1 pkt. 2 Kpa w zw. z art. 9 ust. 1 pkt. 1, art. 9b ust. 1 i ust. 4 oraz ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 1982r. Karta Nauczyciela ( Dz. U. z 2006r. Nr. 97, poz. 674 ze zm. ). Pozwala to na dokonanie wspólnej oceny wszystkich zarzutów wymienionych w skardze kasacyjnej.

Na wstępie swych rozważań Naczelny Sąd Administracyjny pragnie wskazać, że w orzecznictwie sądowym reprezentowany jest pogląd, iż o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (vide: wyrok SN z dnia 8 kwietnia 1994 r., III ARN 13/94, OSN 1994, nr 3, poz. 36; wyrok NSA z dnia 18 lipca 1994 r., V SA 535/94, ONSA 1995, nr 2, poz. 910).

Rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Zaznaczyć przy tym należy, że nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Ustalenie, czy w konkretnym wypadku nastąpiło "rażące naruszenie prawa", wymaga zawsze bardzo wnikliwego rozważenia sprawy. Naruszony przepis prawa nie może pozostawiać jakichkolwiek wątpliwości prawnych, a jego treść musi być jasna i nie może wywoływać sporów doktrynalno-orzeczniczych ( por. wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2013r. II GSK 190/12 LEX nr 1337107 ). W postępowaniu nieważnościowym nie ma, co do zasady miejsca na prowadzenie postępowania dowodowego w takim zakresie, jak to ma miejsce w postępowaniu zwykłym. Oceny legalności decyzji ostatecznej dokonuje się więc wyłącznie na podstawie materiału zgromadzonego w postępowaniu zwykłym zakończonym wydaniem takiej decyzji. Innymi słowy badany jest stan faktyczny jak i prawny z daty wydania decyzji ostatecznej w postępowaniu zwykłym, w stosunku do której toczy się postępowanie administracyjne o stwierdzenie jej nieważności.

Obowiązkiem organu stwierdzającego nieważność decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa (materialnego, procesowego czy ustrojowego) jest wyraźne wykazanie, jaki konkretny przepis został naruszony i dlaczego naruszenie to organ ocenił jako rażące, pamiętając przy tym, iż nie każde, nawet bezsporne, naruszenie prawa skutkuje stwierdzeniem nieważności decyzji.

Skarga kasacyjna kładzie akcent na niezbadanie przez organy administracji publicznej ,czy społeczne skutki jakie wywoła wadliwa decyzja uzasadniały uznanie jej za rażąco naruszającą prawo. Jednocześnie w skardze kasacyjnej brak jest rozwinięcia tego zarzutu. Jej autor nie pokazuje jakie to społeczne skutki spowodowała decyzja o nadaniu nauczycielce stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego, które sprzeciwiałyby się ocenie, że decyzja rażąco narusza prawo. Należy przypomnieć, że kwestia skutków decyzji, jako kryterium jej oceny w kontekście art. 156 § 1 pkt. 2 Kpa, została wypracowana przez orzecznictwo sądów administracyjnych, na potrzeby kontroli sądowoadministracyjnej. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej sąd administracyjny dokonując oceny decyzji stwierdzającej nieważność innej decyzji nie zastępuje organów administracji publicznej. Ocena w zakresie czy doszło do rażącego naruszenia prawa, ma charakter prawny (materialny ), a nie faktyczny. Sąd władny jest więc samodzielnie oceniać poddaną jego kontroli decyzję i wypowiadać się, czy w sposób rażący narusza prawo.

W niniejszej sprawie ocena taka została dokonana i jest trafna. Wady przesądzające o nieważności mają charakter materialny i tkwią w samej decyzji jako akcie stanowiącym podstawę stosunku prawnego. Naruszenie prawa tylko wtedy ma charakter "rażący" gdy akt administracyjny został wydany wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek. Z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie.

Przepis art. 9 ust. 1 pkt. 1 Karty Nauczyciela, zgodnie z którym stanowisko nauczyciela może zajmować osoba, która:

1) posiada wyższe wykształcenie z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym lub ukończyła zakład kształcenia nauczycieli i podejmuje pracę na stanowisku, do którego są to wystarczające kwalifikacje;

2) przestrzega podstawowych zasad moralnych;

3) spełnia warunki zdrowotne niezbędne do wykonywania zawodu, nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Wynika z niego, że aby zajmować stanowisko nauczyciela konieczne jest m.in. posiadanie odpowiedniego przygotowania pedagogicznego. Przytoczony przepis nie pozwala na zastąpienie wymogu posiadania odpowiedniego przygotowania pedagogicznego, innym wymogiem formalnym, nawet gdyby w pozaprawnym rozumieniu przepisu, było uznawane za ważniejsze. Całkowicie niezrozumiałe jest twierdzenie, że " brak papierka" ( mowa jest o dokumencie potwierdzającym przygotowanie pedagogiczne ), nie zmienia nic w pracy nauczyciela. Na tej zasadzie kierowcami mogłyby zostać osoby nie posiadające prawa jazdy, a które posiadają umiejętność jazdy samochodem, czy leczyć osoby, nie mające odpowiedniego przygotowania medycznego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie nie naruszył art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c, art. 134 i art. 135 Ppsa. Sąd I instancji, z uwagi na fakt iż kontrolował decyzję wydaną w postępowaniu nieważnościowym, był uprawniony i zobowiązany do kontroli prawidłowości zaskarżonej decyzji w kontekście wszystkich wypracowanych przez doktrynę i orzecznictwo sądowe kryteriów oceny rażącego naruszenia prawa. Ocena skutków naruszenia prawa przez decyzję o nieuprawnionym nadaniu nauczycielowi stopnia awansu zawodowego, była możliwa ma podstawie akt sprawy. Prowadzenie postępowania dowodowego na okoliczność skutków decyzji z dnia 28 czerwca 2011r.nie było potrzebne, ponieważ jak już stwierdzono stan sprawy pozwalał na ocenę wadliwej decyzji w tym zakresie.

Gdy chodzi natomiast o art. 135 Ppsa, to przyjmuje się, że naruszenie tego przepisu nie może być przedmiotem skutecznego zarzutu skargi kasacyjnej, ponieważ określa on uprawnienie sądu administracyjnego, a nie wnoszącego skargę na ściśle określony akt lub czynność organu administracji publicznej.

Z treści art. 135 Ppsa wynika bez wątpienia, że przepis ten ma zastosowanie tylko w razie uwzględnienia skargi - podstawą do jego zastosowania jest bowiem stwierdzenie przez sąd, że nie tylko akt lub czynność bezpośrednio do sądu zaskarżone, ale także akt lub czynność poprzedzająca wydanie zaskarżonego aktu lub podjętej czynności naruszyły przepisy prawa materialnego lub procesowego ( por. wyrok NSA z dnia 12 marca 2013r. I OSK 1199/12 LEX nr 1305295, z dnia 23 sierpnia 2012r. I FSK 1678/11 LEX nr 1218339 ).

Kończąc, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że autor skargi kasacyjnej błędnie powołał się na przepisy rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 28 września 2011r. określającego szczegółowe kwalifikacje wymagane od nauczycieli szkół artystycznych, placówek kształcenia artystycznego i placówek doskonalenia nauczycieli ( Dz. U. Nr. 224, poz. 1345 ). Przepisy te nie mają zastosowania w sprawie, gdyż skarżąca nie była nauczycielem zatrudnionym w szkole artystycznej. Nadto w skardze kasacyjnej niewłaściwie określono też organ I instancji ( raz jest to Wójt Gminy [..], innym razem Wójt Gminy [..]).

Mając na uwadze przedstawione wyże rozważania prawne Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 204 pkt. 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji.