Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1637/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 39 ust. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska - Rzepecka (spr.), , Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Sędzia WSA Tomasz Stawecki, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 marca 2017 r. sprawy ze skargi J. D. i M.D. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] kwietnia 2016 r. znak [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę oddala skargę.


UZASADNIENIE

[...] Wojewódzki Konserwator Zabytków postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...], na podstawie art. 89 pkt 2, art. 91 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2014 r. poz. 1446 ze zm.), art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.) oraz art. 106 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 271, zwana dalej k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku Prezydenta [...], odmówił uzgodnienia zamierzenia budowlanego inwestora J. D. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą [...] polegającego na rozbiórce budynku gospodarczego (budynku wieży ciśnień) zlokalizowanego na działce nr [...], obr. [...] przy ul. [...] w W..

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła J. D..

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., znak: [...], na podstawie art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, art. 39 ust. 3 ustawy Prawo budowlane oraz art. 17 pkt 2, art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia J. D., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż Prezydent [...] zwrócił się do [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków pismem z dnia 12 listopada 2015 r., sygn. [...], o uzgodnienie pozwolenia na rozbiórkę budynku gospodarczego (wieży cieśnień) na działce nr ew. [...], obr. [...] przy ul. [...] w W.. Do ww. podania został załączony projekt rozbiórki wykonany przez jednostkę projektową A. we wrześniu 2014 r. oraz Ekspertyza techniczna określająca możliwość dalszego użytkowania budynku dawnej wieży ciśnień i budynku dawnej czesalni położonych na terenie Przedsiębiorstwa [...] autorstwa mgr. inż. D. C., rzeczoznawcy budowlanego w specjalności konstrukcyjno-budowlanej, sporządzona we wrześniu 2014 r. W przekonaniu autora ww. opracowania, budynek jest zdewastowany, jego ściany są zawilgocone i porażone grzybami pleśniowymi, porośnięte mchem i samosiejkami, w zachodniej elewacji występują spękania świadczące o niekontrolowanym osiadaniu narożnika. W obrębie stropów odnotowano korozję, stwierdzono ponadto ubytki w pokryciu dachu. Według mgr. inż. D. C., obiekt ten jest całkowicie zużyty, w stanie awaryjnym. W opracowaniu zaznaczono, iż remont ww. nieruchomości jest ekonomicznie nieuzasadniony oraz że stopień zużycia technicznego budynku nie kwalifikuje go do remontu. Budynek należy wyburzyć.

[...] Wojewódzki Konserwator Zabytków postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...], odmówił uzgodnienia pozwolenia na przeprowadzenie ww. prac rozbiórkowych. Organ wskazał, iż przedmiotem postępowania jest budynek dawnej wieży ciśnień będącej elementem zespołu budowlanego fabryki włókienniczej, dawniej [...], obecnie Drukarnia [...], położonej na terenie układu urbanistycznego dzielnicy [...] w W.. Zaznaczył, iż wszystkie budynki dawnego zakładu przemysłowego tworzą czytelną kompozycję analogicznie komponowanych, jednolitych stylistycznie obiektów o wystroju neoromańskim i neogotyckim, powstałych na przełomie XIX i XX wieku. Rozbudowa zakładu w okresie międzywojennym nie doprowadziła do przekształcenia starszych budynków. Późniejsza likwidacja obiektu kotłowni oraz dwóch innych budynków o nieustalonej funkcji, a także modernizacje i remonty nie zatarły wartości zabytkowych ww. kompleksu. Obiekt wnioskowany do rozbiórki współtworzy ww. zespół, stanowiąc jego najważniejszy element wertykalny, prezentuje indywidualne wartości artystyczne, historyczne i naukowe. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków dokonał opisu formalnego powyższego budynku oraz odniósł się do wniosków ww. ekspertyzy. Organ stwierdził, iż stan techniczny opisany w ww. opracowaniu został potwierdzony podczas oględzin omawianego obiektu przeprowadzonych przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w dniu 27 listopada 2014 r. Organ ten uznał, iż pomimo zniszczeń substancji budowlanej, przedmiotowa nieruchomość zachowała pierwotną bryłę i wystrój elewacji, a zatem obiekt ten nie uległ degradacji powodującej utratę wartości zabytkowych. Ze względu zatem na walory indywidualne oraz rolę w ww. kompleksie industrialnym, jego rozbiórka jest niedopuszczalna pod względem konserwatorskim. Organ pierwszej instancji powołał się jednocześnie na opinię dr. inż. arch. P. G. dotyczącą zasadności i konieczności wpisu do rejestru zabytku dawnej przędzalni czesankowej [...] na terenie [...].

Przechodząc do merytorycznego uzasadnienia rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 39 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje właściwy organ po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków.

Zarządzeniem Prezydenta [...] z dnia [...] listopad 2014 r., nr [...], utworzono gminną ewidencję zabytków, w której figuruje wieża ciśnień objęta postępowaniem, jak również zespół budynków fabryki włókienniczej, dawnej [...], obecnie drukarnia [...], do którego obiekt ten należy, a zatem organ konserwatorski posiada kompetencje do uzgadniania pozwolenia budowlanego na przeprowadzenie wnioskowanych prac.

Dalej, organ odwoławczy podkreślił, iż w świetle regulacji art. 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami przyjąć należy, że wszystkie działania i rozstrzygnięcia organu konserwatorskiego winny być podejmowane dla zapewnienia odpowiednich warunków, umożliwiających zachowanie zabytków we właściwym stanie, ich odpowiedniego zagospodarowania i utrzymania, zapobiegania zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla ich wartości, udaremnienia niszczenia i właściwego korzystania z zabytków. W związku z powyższym, organ ochrony zabytków rozstrzyga w omawianej sprawie, czy projektowane prace są dopuszczalne ze stanowiska konserwatorskiego, tj. czy nie naruszają wartości zabytkowych chronionego obiektu lub obszaru.

Organ podał, że z przedłożonego materiału dowodowego wynika, iż budynek wnioskowany do rozbiórki, pochodzący z ok. 1890-1900 r., pełniący historycznie funkcję wieży ciśnień w obrębie dawnej przędzalni czesankowej [...] A. G. przy ul. [...] w W. posiada indywidualne wartości artystyczne, których nośnikiem jest jego forma zewnętrzna, o elewacjach licowanych cegłą klinkierową, utrzymanych w stylistyce neoromańskiej, posiadających bogaty wystrój, na który składają się m.in. lizeny, fryz arkadkowy, konsolki, archiwolty, dekoracyjne obramienia okien. Jednocześnie, budynek ten stanowi cenną egzemplifikację zabudowy industrialnej z przełomu XIX i XX wieku.

Organ uznał, że poza okolicznością, iż nieruchomość posiada indywidualne wartości zabytkowe, za odmową uzgodnienia pozwolenia na jej rozbiórkę przemawia przynależność ww. budynku do powyżej wskazanego historycznego kompleksu przemysłowego, pochodzącego z ww. okresu. Zgodnie z opinią dr. inż. arch. P. G. z Instytutu [...] Politechniki [...], sformułowaną w październiku 2002 r., zabudowa powyższej fabryki to jeden z ostatnich kompletnych historycznych zespołów industrialnych na terenie W., połączony z osiedlem mieszkaniowym, o prawie całkowicie zachowanym układzie przestrzennym zabudowy przemysłowej, mieszkaniowej oraz usługowej, zaprojektowanej według najlepszych wzorców architektury tego typu drugiej połowy XIX wieku. Wartości zabytkowe ww. zespołu podnosi bogaty wystrój klinkierowy elewacji obiektów go współtworzących, utrzymany w duchu historyzmu, z odwołaniem do form średniowiecznych.

Pomimo rozbudowy w latach międzywojennych oraz późniejszych modernizacji (obejmujących m.in. wtórne otynkowanie elewacji hali produkcyjnej), jak również pomimo wyburzenia obiektu kotłowni oraz dwóch innych budynków o nieustalonej funkcji, omawiany kompleks posiada nadal czytelną kompozycję przestrzenną oraz zachował formę architektoniczną charakterystyczną dla czasów powstania.

O wartości zabytkowej przedmiotowego obiektu i zespołu świadczy fakt, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków prowadzi postępowanie administracyjne w sprawie wpisu do rejestru zabytków zespołu budowlanego dawnej fabryki przy ul. [...], [...] i [...] w W. współtworzonego przez obiekt stanowiący przedmiot postępowania.

Wieża ciśnień na działce nr ew. [...], obr. [...] przy ul. [...] w W. stanowi bardzo istotny element przestrzenny zespołu przemysłowego, będąc najbardziej wyrazistym obiektem wertykalnym, dynamizującym i akcentującym sylwetę zespołu. Ewentualna likwidacja przedmiotowego budynku wpłynęłaby zatem bardzo niekorzystnie na historyczny kształt zabudowań industrialnych, obniżając wartości artystyczne, historyczne i naukowe całego zespołu przemysłowego.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wskazał, że twierdzenia strony, iż kompleks ten uległ modyfikacjom, które mogłyby mieć wpływ na stan zachowania jego wartości zabytkowych, nie zostały w żaden sposób udokumentowane przez skarżącą ani potwierdzone przez organ odwoławczy na podstawie całego materiału dowodowego. Ponadto, podkreślił, że badając kwestię stanu zachowania omawianego budynku, przeanalizował ocenę stanu technicznego przedmiotowego obiektu zamieszczoną w ekspertyzie autorstwa mgr. inż. D. C.. Autor opracowania wskazał na bardzo daleko idącą destrukcję substancji materialnej ww. budynku, niemniej jednak jego stanowisko odnośnie do możliwości przeprowadzenia prac remontowo-naprawczych ww. nieruchomości nie jest jednoznaczne. W jednym miejscu opracowania mgr inż. D. C. stwierdził, iż remont ww. wieży jest ekonomicznie nieuzasadniony, w innym zaś uznano, że stopień zużycia technicznego budynku nie kwalifikuje go do remontu. Budynek należy wyburzyć. Jednocześnie, nie przeprowadzono analizy możliwości wykonania konkretnych prac naprawczych i konserwatorskich omawianego budynku tj. zastosowania wzmocnienia konstrukcji, wprowadzenia niezbędnych izolacji, użycia środków biobójczych. Ponadto, jest to ocena dokonana w sposób wizualny, nie zaś badawczy. Trudno zatem uznać wnioski w niej zawarte za w pełni odpowiadające stanowi faktycznemu. Przyjęta przez mgr. inż. D. C., celem obliczenia stopnia zużycia technicznego budynku, metoda czasowa Rossa nie może mieć zastosowania przy ocenie stanu zachowania obiektów zabytkowych. Nie uwzględnia ona bowiem zużycia poszczególnych elementów oraz okoliczności, iż historyczny budynek, w ciągu wieloletniego funkcjonowania, poddawany był remontom. W związku z powyższym, ww. opracowanie nie może stanowić dowodu przesądzającego o konieczności rozbiórki powyższego zabytku ze względów technicznych.

Organ konserwatorski zaznaczył, że w omawianym przypadku przedłożył interes społeczny nad interes skarżącej. Realizacja planowanej inwestycji doprowadziłaby do całkowitej destrukcji budynku, który posiada indywidualne wartości historyczne, artystyczne naukowe, jak również do istotnego uszczuplenia walorów zabytkowych bardzo cennego historycznego kompleksu przemysłowego na terenie W..

Skargę na powyższe postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 27 kwietnia 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli J. D. i M. D., wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie:

- art. 7 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zbytkami, poprzez stosowanie instrumentów nadzoru konserwatorskiego, podczas gdy obiekt będący przedmiotem sprawy nie jest objęty żadną z form ochrony zabytków wskazaną w ww. przepisie,

- art. 8 k.p.a., poprzez pominięcie słusznych racji skarżących, a kierowanie się wyłącznie interesem społecznym, podczas gdy, z powodu złego stanu budynku będącego przedmiotem sprawy, również pozostali obywatele nie mogą korzystać z obiektu, a przez to nieprowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej,

- art. 11 k.p.a., poprzez niedostateczne wyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi organ II instancji kierował się przy załatwieniu sprawy i uzasadnienie utrzymania zaskarżonego postanowienia w mocy jedynie interesem społecznym, a pominięcie wyników zawartych w ekspertyzie technicznej mgr inż. D. C., a stanowiących, że "budynki stanowią zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi,

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a., poprzez utrzymanie zaskarżonego postanowienia w mocy.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że art. 7 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zbytkami, za formy ochrony zabytków uznaje wpis do rejestru zabytków, uznanie za pomnik historii, utworzenie parku kulturowego, ustalenie ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, decyzji o warunkach zabudowy, decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej lub decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji w zakresie lotniska użytku publicznego. Mając na uwadze powyższe stwierdzili, że obiekt będący przedmiotem sprawy nie jest objęty żadną z form ochrony zabytków wskazaną w ww. przepisie, co wyklucza stosowanie instrumentów nadzoru konserwatorskiego.

Strona skarżąca zarzuciła organowi, iż ten koncentrując się na interesie społecznym, nie rozważył w odpowiednim zakresie uzasadnionego interesu skarżących, a przynajmniej takowe rozważania nie wynikają z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia.

J. D. i M. D. podnieśli także, że organ II instancji w uzasadnieniu swojego postanowienia powołuje się na opinię dr inż. arch. P. G. z Instytutu [...] Politechniki [...], sformułowaną w październiku 2002 r., nie biorąc po uwagę faktu, iż jest to opinia sprzed 14 lat i od tego momentu, na przedmiotowym budynku (zespole budynków) jeszcze bardziej odcisnął się ząb czasu. Podkreślili przy tym, że nie zachowały się żadne urządzenia dawnej przędzalni, co oznacza, że budynek nie stanowi obiektu charakterystycznego dla rozwoju sił wytwórczych i postępu technicznego i w związku z tym nie posiada wartości dydaktycznej w tym zakresie. Ponadto, jak stwierdzono w "Ekspertyzie Technicznej określającej możliwość dalszego użytkowania budynku dawnej wieży ciśnień i budynku dawnej czesalni położonych na terenie Przedsiębiorstwa [...]" autorstwa mgr inż. D. C. - budynki nie spełniają podstawowych wymagań dotyczących odpowiedniej izolacyjności cieplnej przegród, podstawowych wymogów bezpieczeństwa pożarowego, ustrojów konstrukcyjnych, jak również podstawowych wymagań dotyczących montażu i użytkowania instalacji wewnętrznych. Z powyższego wynika, iż są one w stanie stwarzającym zagrożenie dla obywateli. W ocenie strony, z pewnością w interesie społeczeństwa nie leży zachowanie tak zniszczonego budynku.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.).

W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli było postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] kwietnia 2016 r. utrzymujące w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] grudnia 2015 r. odmawiające, w trybie art. 39 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, uzgodnienia rozbiórki budynku gospodarczego (budynku wieży ciśnień) zlokalizowanego na działce nr [...], obr. [...] przy ul. [...] w W..

Zgodnie z ww. przepisem w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje właściwy organ w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków.

Zarządzeniem Prezydenta [...] z dnia [...] listopad 2014 r., nr [...], utworzono gminną ewidencję zabytków, w której figuruje przedmiotowa wieża ciśnień, jak również zespół budynków fabryki włókienniczej, dawnej [...], obecnie drukarnia [...], do którego obiekt ten należy.

W tym miejscu należy odnieść się do sformułowanego w skardze zarzutu naruszenia art. 7 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zbytkami. Skarżący upatrują naruszenia ww. przepisu w tym, że zostały zastosowane instrumenty nadzoru konserwatorskiego, podczas gdy obiekt będący przedmiotem sprawy nie jest objęty żadną z form ochrony zabytków wskazaną w tym przepisie. Można zatem uznać, że wątpliwości budzą konsekwencje prawne wpisu zabytku do ewidencji gminnej.

W tym kontekście należy zauważyć, że w 2010 r. zmienił się status gminnego wykazu. Przed nowelizacją ustawą z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 75, poz. 474) prowadzony był on wyłącznie dla celów wewnętrznych i porządkowych danego samorządu, stanowił np. podstawę programu opieki nad zabytkami. Wpis do ewidencji nie oddziaływał jednak na prawa właścicieli obiektów w niej ujętych. Po zmianie, jak podkreślają przedstawiciele doktryny, gminna ewidencja zabytków stała się jedną z prawnych form ochrony tych obiektów, mimo że wcale nie została jako taka wymieniona w przepisach (a w szczególności art. 7 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zbytkami). Na mocy noweli obiekty ujęte w gminnej ewidencji podlegają uzgodnieniom konserwatorskim zarówno na etapie postępowania o ustalenie warunków zabudowy, jak i przy wydawaniu pozwolenia na budowę lub rozbiórkę. Różnica w traktowaniu zabytków ujętych w rejestrze i tych wskazanych w ewidencji ma jednak charakter wyłącznie proceduralny. W świetle regulacji materialnoprawnych zabytki włączone do gminnej ewidencji zabytków traktowane są bowiem identycznie jak inne nieobjęte żadną formą ochrony zabytki w znaczeniu materialnym, czyli takie, które odpowiadają ustawowej definicji z art. 3 pkt 1 w zw. z art. 6 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zbytkami. Nie ma dodatkowych ograniczeń ani uprawnień w związku z ujawnieniem zabytku w gminnej ewidencji zabytków. Różnica widoczna jest jedynie na gruncie przepisów prawa procesowego (formalnego), zawartych w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz w prawie budowlanym. W tym zakresie nowelizacja z 2010 r. zmodyfikowała przebieg postępowań w sprawie ustalania warunków zabudowy i zagospodarowania terenu oraz w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na budowę, nakładając nie na właściciela zabytku, lecz na organy prowadzące ww. postępowania obowiązek uzgadniania decyzji z wojewódzkim konserwatorem zabytków w odniesieniu do obszarów i obiektów włączonych do gminnej ewidencji zabytków (zob. Ginter Artur, Michalak Anna, Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, Komentarz, WK, 2016 r.).

Organ konserwatorski zatem niewątpliwe uprawniony był do zajęcia stanowiska w zakresie możliwości przeprowadzenia wnioskowanych prac.

Zasadniczą kwestią było dokonanie oceny, czy organ konserwatorski odmawiając uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę obiektu przekroczyły granice uznania administracyjnego. W obowiązujących przepisach prawa ustawodawca nie wymienił przypadków, w których należy wydać pozwolenia, a w jakich odmówić jego udzielenia. Ocena ta powinna zatem każdorazowo opierać się na ustaleniach dokonanych przez organ ochrony konserwatorskiej w konkretnej sprawie.

W ocenie Sądu, w kontrolowanej sprawie organ w sposób rzetelny, z zachowaniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w oparciu o całokształt zgromadzonego materiału dowodowego, wykazał w sposób bezsporny brak podstaw do wydania uzgodnienia rozbiórki budynku gospodarczego (budynku wieży ciśnień).

Należy zgodzić się z poglądem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, że w świetle regulacji art. 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami przyjąć trzeba, że wszystkie działania i rozstrzygnięcia organu konserwatorskiego winny być podejmowane dla zapewnienia odpowiednich warunków, umożliwiających zachowanie zabytków we właściwym stanie, ich odpowiedniego zagospodarowania i utrzymania, zapobiegania zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla ich wartości, udaremnienia niszczenia i właściwego korzystania z zabytków.

Przy uwzględnieniu powyższej argumentacji, całokształt zgromadzonego materiału dowodowego potwierdza stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Jak ustalił organ konserwatorski budynek wnioskowany do rozbiórki, pochodzący z ok. 1890-1900 r., pełniący historycznie funkcję wieży ciśnień w obrębie dawnej przędzalni czesankowej [...] A. G. przy ul. [...] w W. posiada indywidualne wartości artystyczne, których nośnikiem jest jego forma zewnętrzna, o elewacjach licowanych cegłą klinkierową, utrzymanych w stylistyce neoromańskiej, posiadających bogaty wystrój, na który składają się m.in. lizeny, fryz arkadkowy, konsolki, archiwolty, dekoracyjne obramienia okien. Jednocześnie, budynek ten stanowi cenną egzemplifikację zabudowy industrialnej z przełomu XIX i XX wieku.

Nieruchomość przynależy do wskazanego historycznego kompleksu przemysłowego, pochodzącego z ww. okresu. Zgodnie z opinią dr. inż. arch. P. G. z Instytutu [...] Politechniki [...], sformułowaną w październiku 2002 r., zabudowa powyższej fabryki to jeden z ostatnich kompletnych historycznych zespołów industrialnych na terenie W., połączony z osiedlem mieszkaniowym, o prawie całkowicie zachowanym układzie przestrzennym zabudowy przemysłowej, mieszkaniowej oraz usługowej, zaprojektowanej według najlepszych wzorców architektury tego typu drugiej połowy XIX wieku. Wartości zabytkowe ww. zespołu podnosi bogaty wystrój klinkierowy elewacji obiektów go współtworzących, utrzymany w duchu historyzmu, z odwołaniem do form średniowiecznych. Pomimo rozbudowy w latach międzywojennych oraz późniejszych modernizacji (obejmujących m.in. wtórne otynkowanie elewacji hali produkcyjnej), jak również pomimo wyburzenia obiektu kotłowni oraz dwóch innych budynków o nieustalonej funkcji, kompleks posiada nadal czytelną kompozycję przestrzenną oraz zachował formę architektoniczną charakterystyczną dla czasów powstania.

O wartości zabytkowej przedmiotowego obiektu i zespołu świadczy także fakt, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków prowadzi postępowanie administracyjne w sprawie wpisu do rejestru zabytków zespołu budowlanego dawnej fabryki przy ul. [...], [...] i [...] w W., współtworzonego przez obiekt stanowiący przedmiot postępowania.

Wieża ciśnień na działce nr ew. [...], obr. [...] przy ul. [...] w W. stanowi bardzo istotny element przestrzenny zespołu przemysłowego, będąc najbardziej wyrazistym obiektem wertykalnym, dynamizującym i akcentującym sylwetę zespołu. Ewentualna likwidacja przedmiotowego budynku wpłynęłaby zatem bardzo niekorzystnie na historyczny kształt zabudowań industrialnych, obniżając wartości artystyczne, historyczne i naukowe całego zespołu przemysłowego.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika również, że organ konserwatorski badając kwestię stanu zachowania omawianego budynku, przeanalizował ocenę stanu technicznego przedmiotowego obiektu zamieszczoną w ekspertyzie autorstwa mgr. inż. D. C., uznając wnioski w niej zawarte za nieodpowiadające w pełni stanowi faktycznemu.

W ocenie Sądu, analiza została przeprowadzona niewadliwie. Ekspertyza mgr. inż. D. C. jest ogólnikowa w swej treści, tj. nie poparta żadnymi badaniami, pomiarami i obliczeniami, które są sprawdzalne, np. co do wytrzymałości ścian budynku, jego fundamentów. Brak jest rozważań na temat możliwości wykonania konkretnych prac naprawczych i konserwatorskich omawianego budynku tj. zastosowania wzmocnienia konstrukcji, wprowadzenia niezbędnych izolacji, użycia środków biobójczych. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy, jest to ocena dokonana w sposób wizualny, nie zaś badawczy. Przyjęta zaś celem obliczenia stopnia zużycia technicznego budynku, metoda czasowa Rossa nie może mieć zastosowania przy ocenie stanu zachowania obiektów zabytkowych. Podkreślić należy, że metodą czasową Rossa można obliczyć zużycie dla budynków o złej, prawidłowej lub bardzo dobrej gospodarce remontowej. Metoda ta powinna być wykorzystywana jako metoda pomocnicza, wyznaczająca ogólną wartość zużycia technicznego przy określonej gospodarce remontowej. Zaletą jej jest możliwość szybkiego wstępnego szacowania zużycia technicznego budynków, jednakże ma zasadniczą wadę, poprzez przyjęcie uproszczonych parametrów, nie uwzględnia możliwości zróżnicowanego zużycia poszczególnych elementów obiektu, jak również okoliczności, że historyczny budynek, w ciągu wieloletniego funkcjonowania, poddawany był remontom.

Bezspornym przy tym jest, iż przedmiotowy obiekt wymaga natychmiastowych prac, ale to jeszcze nie świadczy o tym, że jedyna czynność polegająca na usunięciu stanu zagrożenia z nim związanego ma polegać na jego całkowitej rozbiórce. Tym bardziej, że jak wyżej wskazano, nie ustalono w sposób bezsporny, iż obiekt nie nadaje się do dalszego użytkowania. Za zasadnością rozbiórki nie przemawia stwierdzenie zawarte w ekspertyzie, iż sporny budynek nie spełnia podstawowych wymagań dotyczących odpowiedniej izolacyjności cieplnej przegród, podstawowych wymogów bezpieczeństwa pożarowego, ustrojów konstrukcyjnych, jak również podstawowych wymagań dotyczących montażu i użytkowania instalacji wewnętrznych. Niewątpliwie stan taki stwarza zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi, jednakże nie powoduje, iż remont obiektu jest niewykonalny.

Zły stan techniczny budynku objętego ochroną nie oznacza jeszcze, że konieczna jest jego rozbiórka, tym bardziej wówczas, gdy gruntowny remont takiego budynku jest zasadny z punktu widzenia ochrony zabytku. Należy jeszcze raz zaakcentować, że żaden z dowodów pozostających w dyspozycji organu orzekającego w niniejszej sprawie nie wskazuje na to, iż remont przedmiotowego obiektu (zachowujący jego wartości zabytkowego) z technicznego punktu widzenia nie jest możliwy. Dopóki stopień zniszczenia obiektu zabytkowego nie osiągnie takiego rozmiaru, który pozwoli uznać, że obiekt nie przedstawia już żadnych wartości historycznych, artystycznych lub naukowych, bowiem nie da się go zachować, dopóty zabytek nie może zostać rozebrany (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 832/16).

Reasumując, w ocenie Sądu, mając na względzie całość materiału dowodowego, organ miał podstawy aby przyjąć, że obiekt nadal przedstawia wartości prawnie chronione, a uzgodnienie planowanych prac skutkowałoby unicestwieniem budynku posiadającego walory zabytkowe, co stoi w sprzeczności z celem ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienie wynika, dlaczego organ dał prymat interesowi społecznemu, pomijając przy tym interes inwestora.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako nieuzasadnioną oddalił.