Wyrok NSA, sygn. akt GSK 888/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2004-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: Za błędną wykładnię prawa materialnego należy przyjmować wadliwe zrozumienie treści przepisów, a przez niewłaściwe jego zastosowanie - posłużenie się przepisem zawierającym normę prawną, która nie odnosi się do stanu faktycznego sprawy.

TEZY

Za błędną wykładnię prawa materialnego należy przyjmować wadliwe zrozumienie treści przepisów, a przez niewłaściwe jego zastosowanie - posłużenie się przepisem zawierającym normę prawną, która nie odnosi się do stanu faktycznego sprawy.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Kazimierz Jarząbek Sędziowie NSA - Jan Bała - Edward Kierejczyk (spr.) Protokolant - Stefan Ukalski po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2004 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2004 r. sygn. akt 6 II SA 2218/02 w sprawie ze skargi W. G. na decyzje Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2002 r. Nr [...] i Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zgłoszenia wynalazku oraz odmowy udzielenia patentu na wynalazek oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. L. G. na dwie decyzje Urzędu Patentowego RP - Izby Odwoławczej z dnia [...] maja 2002 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zgłoszenia wynalazku oraz odmowy udzielenia patentu. Decyzja nr [...], w której podstawie prawnej powołano art. 245 i art. 318 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz.U. Nr 49, poz. 508), utrzymała w mocy decyzję Urzędu Patentowego umarzającą postępowanie w sprawie wynalazku zgłoszonego w dniu l grudnia 1993 r. przez W. L. G., Miami, Stany Zjednoczone Ameryki, oznaczonego nr P.309366 pt. "Odwodniony produkt biologiczny" w częściach objętych zastrzeżeniami nr 5 i 6. W jej uzasadnieniu stwierdzono, że w zakresie artykułów spożywczych (zastrzeżenia nr 5 i 6) Urząd podtrzymuje decyzję umarzającą, jakkolwiek wystąpiły pewne uchybienia nie mające jednak wpływu na ostateczną decyzję. Mianowicie, w związku z nadesłaniem przez zgłaszającego nowych zastrzeżeń ograniczonych jedynie do odwodnionego produktu i produktu spożywczego, w podstawie prawnej decyzji należało powołać § l, a nie § 2 art. 105 K.p.a.

Natomiast decyzją nr [...] utrzymano w mocy decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] listopada 1999 r. o odmowie udzielenia patentu na ten wynalazek. W uzasadnieniu decyzji organ potwierdził, że zgłaszający uzyskał już ochronę patentowaną na sposób i urządzenie do odwadniania identyczne jak w projekcie (patent nr 173772). Natomiast co do odwodnionego produktu biologicznego i produktu spożywczego stwierdził, że zarówno opis, jak i zastrzeżenia nie ujawniają wystarczających informacji do identyfikacji produktu jako takiego poza sposobem jego wytworzenia i stosowanego urządzenia. Ochrona na wytwór może być udzielona pod warunkiem stwierdzenia jego zdolności patentowej jako wytworu. Ujawnienie powinno być takie, aby wytwór był możliwy do odróżnienia w trakcie badania patentowego od rozwiązań znanych ze stanu technik, w tym rozwiązań występujących na rynku. W przedstawionym zgłoszeniu takiej możliwości nie ma. Z samego faktu, że produkt jest wytworzony nowym sposobem nie wynika, że produkt jest nowy. Dlatego też, ponieważ organ nie może stwierdzić, czy produkt jest nowy i wiąże tę cechę z zastosowanym sposobem postępowania i urządzeniem, za najwłaściwszą ochronę patentową na produkt uważa ochronę pośrednią z tytułu odwadniania.

W motywach wyroku Sąd I instancji zauważył, że skarżący (zgłaszający) uzyskał, zapewne w odrębnym postępowaniu, patent nr 173722 na sposób odwadniania produktów i urządzenie do odwadniania. W związku z tym pismem z dnia 14 września 1997 r. zgłaszający zawiadomił Urząd Patentowy o ograniczeniu zakresu wynalazku do odwodnionych produktów biologicznych i jednocześnie wyraźnie stwierdził, że nie interesuje go ochrona pośrednia wytworu, wynikająca z patentu o powołanym numerze, zgodnie z art. 16 ust. 4 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz.U. z 1993 r. Nr 26, poz. 1117, z późn. zm.).

Wg Sądu, na gruncie ustawy o wynalazczości nie ma przeszkód do ubiegania się o pełną ochronę patentową wytworu (produktu) objętego ochroną pośrednią wynikającą z treści art. 16 ust. 4 ustawy. Wniosek zgłaszającego był zatem w świetle ustawy dopuszczalny, ale zgłoszony do opatentowania produkt, mimo objęcia go ochroną pośrednią, podlegał pełnej ocenie zgodności patentowej, zgodnie z przepisami ustawy o wynalazczości. W prezentowanych opiniach Urzędu Patentowego podnoszono, że zgłoszony wynalazek, tj. odwodniony produkt biologiczny, nie spełnia wymagań określonych w art. 10 ustawy o wynalazczości. Sąd podzielił też stanowisko Urzędu Patentowego, że zgłaszający w ciągu wielu lat badań nie podnosił cech przesądzających o charakterze produktu jako odrębnego wynalazku, a jedynie wskazywał na jego związek z zastosowanym sposobem odwadniania i urządzeniem do odwadniania. A to, według ustawy o wynalazczości, wystarcza jedynie do udzielenia ochrony pośredniej na podstawie jej art. 16 ust. 4. Sąd nie uznał argumentu powołania się przez zgłaszającego na stanowisko Europejskiego Urzędu Patentowego, który udzielił mu w dniu 17 maja 1997 r. patentu nr EP 0 671 884 B1, ponieważ tym jednym patentem objęto wszystkie elementy zgłoszenia, tj. sposób - urządzenie - produkt, rozpatrując produkt jako wytwór będący następstwem zastosowanego sposobu i urządzenia, a więc jako w istocie jedną całość, z której nie próbowano wyodrębnić i objąć ochroną patentową jedynie produktu.

Zdaniem Sądu, organ patentowy prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego, które stanowiły wystarczającą podstawę dla podjętych w sprawie decyzji. W rozpatrywanej sprawie nie doszło też do istotnych naruszeń prawa proceduralnego, mających wpływ na wynik sprawy. W szczególności nie ma przesłanek pozwalających na stwierdzenie naruszenia art. 107 K.p.a., zwłaszcza gdy uwzględni się, że na podstawie art. 29 - 30 ustawy o wynalazczości oraz przepisów zarządzenia Prezesa Urzędu Patentowego RP z dnia 23 marca 1993 r. w sprawie ochrony wynalazków i wzorów użytkowych (M.P. Nr 18, poz. 179) zgłaszający powinien również aktywnie uczestniczyć w nadawaniu kształtu zgłoszonego wynalazku, a nie obciążać tym wyłącznie organ patentowy. Kwestia powołania niewłaściwego paragrafu art. 105 K.p.a. nie miała charakteru naruszenia mogącego mieć wpływ na wynik sprawy i została wystarczająco wyjaśniona w decyzji Urzędu Patentowego - Izby Odwoławczej z dnia [...] maja 2002 r. Nr [...].

Od tego wyroku skarżący wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając wyrokowi naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, w szczególności przepisów art. 10, 26 ust. l ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości oraz § 34 pkt l i § 35 ust. l pkt 2 zarządzenia Prezesa Urzędu Patentowego RP z dnia 23 marca 1993 r. Jego zdaniem organ patentowy wydał decyzje wbrew stanowisku wyrażonemu w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 1996 r., przyznającemu wewnętrzne pierwszeństwo do uzyskania patentu w Polsce według daty pierwszego zgłoszenia wynalazku w Urzędzie Patentowym RP. Urząd Patentowy RP podczas prowadzenia postępowania w sprawie udzielenia patentu na wynalazek pt. "Sposób i urządzenie do odwadniania produktów biologicznych oraz odwodnione produkty biologiczne", zgłoszonego w tym Urzędzie RP w dniu l grudnia 1993 r. za numerem P.309336, postępował niezgodnie z literą oraz duchem prawa europejskiego, nie biorąc pod uwagę także - w ramach dostosowywania prawa polskiego do patentu europejskiego - ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o dokonywaniu europejskich zgłoszeń patentowych oraz skutkach patentu europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 65, poz. 598).

Skarżący nie zgodził się z poglądem Sądu, że wynalazek nie spełnia warunków wymaganych do udzielenia patentu, określonych w art. 10 i 26 ust. l ustawy o wynalazczości. Zastrzeżenia patentowe dotyczące produktu wyraźnie określają cechy techniczne produktu według wynalazku, takie jak: zawartość wody, skład chemiczny oraz istnienie w suchym produkcie żywych komórek. Niepodważalnym dowodem powyższego twierdzenia jest fakt udzielenia patentu na tenże produkt przez Europejski Urząd Patentowy nr EP 0 671 884 (decyzja z dnia [...] maja 1997 r.). Nie ma zatem wątpliwości, że produkt według wynalazku spełnia wymagania określone przepisami prawa. Skarżący podzielił stanowisko Sądu, że Europejski Urząd Patentowy udzielił patentu, ponieważ jednym patentem objęto wszystkie elementy zgłoszenia, tj. sposób - urządzenie - produkt, rozpatrując produkt jako jedną całość. Sąd natomiast nie wziął pod uwagę faktu, że dokumentacja wynalazku zgłoszonego pod numerem P.309336 w Urzędzie Patentowym RP stanowi wierne tłumaczenie z języka angielskiego dokumentacji złożonej w Europejskim Urzędzie Patentowym. Ponadto pod presją stanowiska Urzędu Patentowego, zgłaszający pismem z dnia 14 września 1997 r. zrezygnował z dalszego ubiegania się o patent w zakresie sposobu odwadniania oraz urządzenia do odwadniania i jako załącznik przedłożył na nowo opracowane zastrzeżenia patentowe ograniczające zakres żądanej ochrony jedynie do produktu biologicznego. W związku z powyższym w skardze kasacyjnej sformułowano wniosek o udzielenie patentu na wynalazek objęty zgłoszeniem nr P.309336 w wersji stanowiącej wierne tłumaczenie opisu patentowego nr EP 0671 884. Po takim załatwieniu sprawy skarżący zadeklarował wystąpienie o wygaszeniu udzielonego mu patentu nr 173722.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Wg art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny - poza przypadkami nieważności postępowania - rozpoznaje sprawę w granicach kasacji. Granice te są wyznaczane w skardze kasacyjnej przez: wskazanie w jakim zakresie orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zaskarżone, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia oraz sformułowanie wniosku o uchylenie lub zmianę orzeczenia w stosownym zakresie (art. 176). Podstawy skargi kasacyjnej sprowadzać się mogą do naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i (lub) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174). Za błędną wykładnię prawa materialnego należy przyjmować wadliwe zrozumienie treści przepisów, a przez niewłaściwe jego zastosowanie - posłużenie się przepisem zawierającym normę prawną, która nie odnosi się do stanu faktycznego sprawy. Przy wykorzystaniu drugiej podstawy (naruszenie przepisów postępowania) trzeba natomiast wskazać przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, którym uchybił wojewódzki sąd administracyjny, uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że te uchybienia mogły w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy.

W skardze kasacyjnej nie podano, które przepisy postępowania zostały naruszone przez WSA przy oddaleniu skargi na ostateczną decyzję z dnia [...] maja 2002 r. nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie powyższego wynalazku - w częściach objętych zastrzeżeniami nr 5 i 6. Nie wskazano w niej również, na czym to naruszenie polegało i jak wpłynęło na wynik sprawy. Podstawę skargi kasacyjnej ograniczono zresztą wyłącznie do zarzutu naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 10 i 26 ust. 1 ustawy o wynalazczości oraz § 34 pkt 1 i § 35 ust. 1 pkt 2 wymienionego zarządzenia z dnia 23 marca 1993 r. Jedynie do tego zarzutu sprowadzało się uzasadnienie skargi od jej pierwszego ustępu na s. 4 (do tego miejsca zajmowano się uwagami nt. dostosowania prawa polskiego do patentu europejskiego i stanu faktycznego sprawy). W rezultacie skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw niezbędnych do jej uwzględnienia w powyższym zakresie.

Przed oceną skargi kasacyjnej w pozostałym zakresie - dotyczącym naruszenia w wyroku prawa materialnego przez błędną wykładnię wymienionych przepisów - należy przypomnieć, że WSA obowiązany był oceniać legalność ostatecznej decyzji wg stanu faktycznego i prawnego w dniu jej wydania. Otóż po ograniczeniu przez zgłaszającego pismem z dnia 14 września 1997 r. zakresu wynalazku jedynie do odwodnionego produktu biologicznego, decyzją Urzędu Patentowego z dnia [...] października 1997 r. umorzono postępowanie ze zgłoszenia 1 grudnia 1993 r. w części dotyczącej sposobu i urządzenia do odwadniania produktów biologicznych. Decyzja ta stała się ostateczna, nie była zaskarżona do sądu administracyjnego i spowodowała ograniczenie toczącego się postępowania administracyjnego tylko do wynalazku pt. "Odwodniony produkt biologiczny". W ramach tak ukształtowanego stanu faktycznego orzekał organ II instancji, wydając [...] maja 2002 r. decyzję nr [...] i WSA przy oddaleniu skargi wyrokiem z 23 lutego 2004 r. Co więcej - w skardze kasacyjnej zgodzono się z tym wyrokiem uwzględniającym powyższy stan faktyczny sprawy. Dokonana w niej modyfikacja roszczenia w postaci żądania powrotu do pierwotnej wersji zgłoszenia z dnia 1 grudnia 1993 r. wynika natomiast z nierozumienia kluczowych unormowań dotyczących sądowej kontroli działalności administracji publicznej i prawnej instytucji skargi kasacyjnej.

W zaskarżonym wyroku nie doszło do naruszenia wymienionych przepisów prawa materialnego ani przepisów ustawy z dnia 14 marca 2003 r., o której wspomniano w skardze kasacyjnej. Przyjęte w niej rozwiązania poświęcone dokonywaniu europejskich zgłoszeń patentowych oraz skutkom patentu europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej, obowiązują dopiero od 1 marca 2004 r. i nie mogły wpłynąć na decyzje wydawane nawet przed jej uchwaleniem.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.s.a. orzekł jak w sentencji.