Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 348/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-09-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 1 pkt 1, art. 104 par. 2, art. 105 par. 1, art. 110, art. 138 par. 1 pkt 1, art. 156 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 3 pkt 2 , art. 16a
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Tadeusz Wołek (spr.) Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 września 2014 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...] umorzył w całości postępowanie w sprawie ustalenia prawa M. S. do specjalnego zasiłku opiekuńczego, w okresie od 12 sierpnia 2013 r. do 31 października 2013 r., wnioskowanego na B. T.

Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 5 ust. 2, art. 16a ust. 1-8, art. 20 ust. 3, art. 23 ust. 4e, art. 24 ust. 1, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm.; obecnie t.j.: Dz.U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.), dalej "u.ś.r.", § 7 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2013 r., poz. 3), § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2012 r., poz. 959), art. 104, art. 107 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej "K.p.a.".

Jako powód umorzenia postępowania organ wskazał uprzednie rozpatrzenie tej samej sprawy decyzją ostateczną, którą odmówiono M. S. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w okresie od 1 lipca 2013 r. do 31 października 2013 r.

W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że w decyzji [...] z dnia [...] 2013 r. odmówił M. S. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego wnioskowanego na B. T. w związku z brakiem związku przyczynowo skutkowego tj. konieczności rezygnacji z zatrudnienia w celu podjęcia opieki nad osobą niepełnosprawną.

W dniu 12 sierpnia 2013 r. wpłynął kolejny wniosek M. S. o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na siostrę B. T. ur. [...] 1961 r. Do wniosku zostały dołączone: kserokopia - świadectwa pracy "A" w K z dnia 12 sierpnia 2013 r. wraz z prośbą o rozwiązanie ww. umowy oraz oświadczenie M. S. z dnia 12 sierpnia 2013 r.

Zgodnie z art. 16a ust. 1 u.ś.r. specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r.- Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2012 r. poz. 788 i 1529), dalej "K.r.o.", ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielniej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W aktach sprawy znajduje się orzeczenie lekarza orzecznika ZUS nr akt: [...] z dnia 31.07.1998 r. uznające B. T. za całkowicie niezdolną do pracy i do samodzielnej egzystencji od 31.07.1998 r.

Zgodnie z treścią art. 128 K.r.o. obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. W sprawie, na M. S. ciąży obowiązek alimentacyjny wobec niepełnosprawnej siostry, która jest krewną w linii bocznej, spokrewnioną w drugim stopniu.

Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty kryterium dochodowego wynoszącego 623 zł netto.

Ustalono, iż miesięczny dochód rodziny (suma dochodów członków rodziny) wyniósł 1596,9 zł (701,97 + 894,93 zł). Dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł 319,38 zł (1596,90 : 5). Wyliczony dochód w przeliczeniu na jednego członka rodziny nie przekracza wymaganego kryterium dochodowego 623 zł.

Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w dniu 6 września 2013 r. przekazał wywiad środowiskowy przeprowadzony z M. S. w obecności B. T., z którego wynika, że osoba wymagająca opieki choruje na stwardnienie rozsiane i jest osobą leżącą.

Ustalono, że w okresie zatrudnienia M. S. od 5 sierpnia do 12 sierpnia 2013 r. w firmie "A" w K opiekę nad siostrą sprawowała opiekunka oraz na przemian mąż G. S. i córki: P. (22 lat) i G. (15 lat). M. S. musiała zrezygnować z pracy gdyż nie mogła pogodzić pracy i opieki nad siostrą, która jest przykuta do łóżka od 17 lat", więc zmuszona była zwolnić się z pracy po 7 dniach.

Ponadto ustalono, że M. S. pracowała: od 1.09.1984 r. do 16.12.2009 r. w PSS "Społem" w N na stanowisku sprzedawcy, a następnie pobierała świadczenia z ZUS, od 28.09.2011 r. do 28.03.2012 r. pobierała zasiłek dla bezrobotnych z Powiatowego Urzędu Pracy.

Ostatnie zatrudnienie w firmie "A" w K na stanowisku pracownik ds. biurowych, trwało od 5 sierpnia 2013 r. do 12 sierpnia 2013 r. Zgodnie ze świadectwem pracy stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania umowy o pracę na zasadzie porozumienia stron (art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy).

Z informacji zawartych w protokole z dnia 2 lipca 2013 r. wynika, że opieka nad siostrą jest sprawowana w takim wymiarze czasowym (tj. całodobowo), że uniemożliwia M. S. podjęcie zatrudnienia.

Fakt, że M. S. w okresie od 1 maja 2012 r. do 30 czerwca 2013 r. pobierała świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną oraz złożyła wniosek w dniu 2 lipca 2013 r. o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres od 1 lipca 2013 r. do 31 października 2013 r. świadczy o tym, że nie miała zamiaru podejmowania zatrudnienia z uwagi na stan zdrowia siostry B. T. Po odebraniu decyzji nr [...] w dniu 2 sierpnia 2013 r. odmawiającej jej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego podjęła pracę w "A" w K. A zatem można uznać, że umowa zawarta w dniu 5 sierpnia 2013 r. przez M. S. jest pozorna, gdyż miała świadomość, że ze względu na stan zdrowia siostry nie będzie mogła świadczyć pracy. M. S. utraciła zatrudnienie po siedmiu dniach wskutek rozwiązania umowy o pracę na mocy porozumienia stron.

Biorąc pod uwagę, że M. S. od 1 maja 2012 r. do 30 czerwca 2013 r. pobierała świadczenie pielęgnacyjne czyli zrezygnowała z pracy jak też jej poszukiwania w związku z koniecznością opieki nad członkiem rodziny oraz ze względu na trudną sytuację na lokalnym rynku pracy, organ uznał zawarcie umowy o pracę za pozorne, mające na celu jedynie umożliwienie skutecznego ubiegania się o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Z tych względów organ stwierdził, że nie zachodzą przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia.

M. S. wniosła odwołanie od powyższej decyzji.

Podniosła, że ustawa nie precyzuje na jak długo ma być zawarta umowa o pracę, a jedyny warunek to rezygnacja z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą. Siostra skarżącej jest obłożnie chora i wymaga pomocy we wszystkich czynnościach życiowych. Opiekę nad nią do czasu zatrudnienia sprawowała skarżąca, otrzymując świadczenie pielęgnacyjne, które skarżącej zabrano.

W dniu 5 sierpnia 2013 r. podjęła pracę organizując jednocześnie opiekę przy siostrze, w ten sposób, że opieka została podzielona pomiędzy wynajętą opiekunkę, męża skarżącej i jej córki. Z uwagi na ogrom trudnej i ciężkiej pracy opiekunka po dwóch dniach zrezygnowała z pracy. Pogarszający się stan zdrowia siostry, plany szkolne i życiowe dzieci oraz praca zawodowa męża spowodowały, że mimo chęci zmuszona była po tak krótkim czasie zrezygnować z zatrudnienia.

Skarżąca zaznaczyła, że stwierdzenie w decyzji (uznające zawarcie umowy o pracę za pozorne, mające na celu jedynie umożliwienie skutecznego ubiegania się o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego) jest dla skarżącej krzywdzące, gdyż nikt nie może określić ogromu ciężkiej, całodobowej pracy wykonywanej przy chorej.

Ponowna zmiana sytuacji życiowej sprawiła, że w dniu 12 sierpnia 2013 r. skarżąca złożyła kolejny wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaniem stałej opieki nad chorą siostrą. Niezrozumiały jest fakt umorzenia postępowania, z uwagi na to, że powstały nowe okoliczności w sprawie. Wójt winien ponownie je rozpatrzyć i wydać decyzję, a nie umarzać w całości postępowanie w sprawie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 13 grudnia 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 3 pkt 22 i art. 16a ust. 1 u.ś.r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że wnioskodawczyni zawarła umowę o pracę na okres próbny tj. od 5.08.2013 r. do 4.11.2013 r. Organ I instancji słusznie zwrócił uwagę, że wnioskodawczyni w chwili podjęcia pracy miała świadomość utraty pobieranego wcześniej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad B. T. (decyzja odmawiająca przyznania prawa do zasiłku została wydana w dniu 1.08.2013 r. i doręczona stronie w dniu 2.08.2013 r.). W tej sytuacji M. S. w pełni świadomie zawarła pozorną umowę o pracę, co też pośrednio sama przyznaje podając przyczyny rozwiązania umowy o pracę. Trudno uwierzyć w tłumaczenia wnioskodawczyni, że wynajęta opiekunka zrezygnowała z opieki nad chorą B. T. Ponadto M. S. nie podała ani danych personalnych opiekunki ani żadnych powodów przemawiających za brakiem możliwości dalszej opieki nad niepełnosprawną siostrą. Okoliczności dotyczące rezygnacji z pracy opiekunki zostały podniesione dopiero w odwołaniu.

Wszystkie twierdzenia wnioskodawczyni organ odwoławczy uznał za gołosłowne, a w konsekwencji za niewiarygodne. Organ I instancji słusznie przyjął, że M. S. nie miała zamiaru podejmowania pracy zawodowej z uwagi na stan zdrowia siostry, która wymaga całodobowej opieki, co też wnioskodawczyni przyznała w protokole z dnia 2.07.2013 r., a zawarta przez nią umowa o pracę była pozorna. Znamienny jest również fakt, że wnioskodawczyni nie wniosła odwołania od poprzedniej decyzji tj. z dnia 1.08.2013 r. W tych okolicznościach organ odwoławczy stwierdził, że wnioskodawczyni sama dobrowolnie i na własną prośbę zrezygnowała z pracy zarobkowej.

Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 26.08.2013 r. wynika, że siostra wnioskodawczyni jest objęta usługami opiekuńczymi świadczonymi przez opiekunki terenowe OPS.

W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że M. S. nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad chorą siostrą.

Zdaniem organu odwoławczego, odwołanie nie może zostać uwzględnione, albowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi w tej materii przepisami prawa. Organ przywołał art. 16a u.ś.r.

Z akt sprawy wynika, że siostra wnioskodawczyni – B. T. orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 31.07.1998 r. (nr akt: [...]) została uznana za osobę całkowicie niezdolną do pracy i do samodzielnej egzystencji od 31.07.1998 r.

Z decyzji z dnia 1.08.2013 r. odczytujemy, że M. S. nie podejmowała pracy zarobkowej, nie rejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy (z zaświadczenia z UP z dnia 2.07.2013 r. wynika, że M. S. była zarejestrowana jako osoba bezrobotna w okresie od 20.09.2011 r. do 30.04.2012 r.), a ostatnie zatrudnienie w PSS Społem ustało w wyniku rozwiązania umowy o pracę przez pracodawcę bez wypowiedzenia na podstawie art. 53 § 1 pkt 1 lit. B K.p. (tj. długotrwałej niezdolności pracownika do pracy).

Nadto organ stwierdził, że odwołująca w okresie od 1 maja 2012 r. do 30 czerwca 2013 r. pobierała świadczenie z tytułu sprawowania opieki nad siostrą.

Organ przywołał art. 3 pkt 22 u.ś.r. Wskazał, że M. S. nie zrezygnowała z zatrudnienia, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną siostrą, ponieważ podjęła pracę zarobkową i zaledwie po kilku dniach zatrudnienia z niej zrezygnowała. Ponadto wnioskodawczyni w odwołaniu sama podniosła, że u.ś.r. nie precyzuje okresu w jakim pracownik ma pozostawać w stosunku pracy lub stosunku cywilnoprawnym, po którego ustaniu przysługiwałyby świadczenia z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą.

W związku z powyższym organ podniósł, że nie jest spełniony jeden z koniecznych i podstawowych warunków, z którymi przepis art. 16a ust. 1 u.ś.r. wiąże prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego nie zależy od swobodnego uznania organu, ale zgodnie z art. 16a ust. 1 u.ś.r., jest możliwe tylko wtedy, gdy są spełnione wszystkie warunki określone w tym przepisie. Tymczasem w przypadku M. S. nie jest spełniony jeden z koniecznych warunków wskazanych w tym przepisie, ponieważ nie zrezygnowała ona z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wobec tego brak jest podstaw do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, w związku ze sprawowaniem opieki nad B. T.

Organ I instancji dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, a następnie oceny prawnej. Decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego i prawa procesowego.

Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o podstawę prawną tj. art. 105 § 1 K.p.a., który stanowi: "Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości lub w części organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości lub w części". Gdyby organ I instancji wydał odmienną decyzję niż zaskarżona, należałoby stwierdzić jej nieważność na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. "Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną". W sprawie Wójt Gminy słusznie wydał decyzję umarzającą postępowanie w całości albowiem w dniu [...] 2013 r. wydana została decyzja odmawiająca przyznanie M. S. świadczenia pielęgnacyjnego obejmująca okres wnioskowanego świadczenia od 1 lipca 2013 r. do 31 października 2013 r.

M. S. wniosła na powyższą decyzję skargę. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, dopuszczenie dowodu z dokumentów (umowy o pracę na okres próbny od 5.08.2013 r. do 4.11.2013 r., zaświadczenia lekarskiego z dnia 17.01.2014 r. oraz PIT 11 M. S. za 2013 r.)

W uzasadnieniu zarzutów podniosła, że w związku z tym, że sytuacja finansowa jej rodziny jest trudna - wraz z dwójką uczących się dzieci oraz obłożnie chorą siostrą pozostaje na utrzymaniu męża, podjęła decyzje o pracy w firmie "A" w K na okres próbny od 5.08.2013 r. do 4.11.2013 r., tym bardziej że pracodawca zapewnił ją, że po tym okresie będzie mogła świadczyć pracę w miejscu zamieszkania, a więc mogąc jednocześnie sprawować nad siostrą bezpośrednią opiekę. Decyzja o zatrudnieniu wymagała specjalnych zabiegów i takiego zorganizowania życia, by na ten czas zapewnić siostrze właściwą opiekę.

Między innymi z tego powodu córka P. S. zrezygnowała ze studiów dziennych, stacjonarnych w WSZ i podjęła je w systemie zaocznym na Uniwersytecie w K. Następnie poszła do OPS z prośbą o pomoc w tej ciężkiej sytuacji lecz kierownik poinformowała ją, że jest jej bardzo przykro ale nie umie pomóc, gdyż nie jest w stanie przydzielić jej opiekunki na kilka godzin dziennie i tez nie ma ośrodka który by przyjął jej siostrę w tak ciężkim stanie. Zapewniła więc opiekunkę we własnym zakresie spoza rodziny – P. B. z J. Niestety umowę o pracę była zmuszona rozwiązać po upływie kilku dni, a przyczyną było pogorszenie się stanu zdrowia siostry. Członkowie jej rodziny nie mogli podołać obowiązkom, wynajęta opiekunka zrezygnowała z pracy.

W decyzji z dnia [...] 2013 r. umarzającej postępowanie w sprawie, organ I instancji z kolei skupił się na tym, że zawarcie umowy o pracę miało na celu jedynie umożliwienie skutecznego ubiegania się przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Organ I instancji nie poczynił dodatkowych ustaleń we własnym zakresie na okoliczność wiarygodności zatrudnienia. Ocenił jedynie, że wobec tego, iż pobierała świadczenie pielęgnacyjne do 30.06.2013 r., (czyli zrezygnowała z pracy jak też jej poszukiwania w związku z koniecznością opieki), a nowe przepisy u.ś.r. wymagały rezygnacji z zatrudnienia, jej umowa o pracę była pozorna. Zdaniem organu także trudna sytuacja na rynku pracy jest tego potwierdzeniem.

Nadmieniła, że niepełnosprawność siostry istnieje od 1998 r. Jeszcze pracując, gdy opiekę nad siostrą sprawowała matka skarżącej, codziennie, z racji bliskiego miejsca zamieszkania matki, pomagała w opiekowaniu się siostrą i wykonywała trudniejsze zabiegi pielęgnacyjne. Od czasu gdy matka z powodu złego stanu zdrowia, nie mogła już takiej opieki wykonywać (orzeczenie o niepełnosprawności matki zostało wydane w marcu 2010 r.). tj. od 2010 r. na stałe osobiście sprawuje opiekę nad siostrą, mimo że siostra posiada dorosłe dzieci, lecz nie czują się one zobowiązane do zaopiekowania się matką.

Siostra wymaga kompleksowej opieki, dbania o higienę osobistą, karmienia, ubierania zmiany opatrunków, (przebywając w szpitalu nabyła odleżyny), cewnikowania, rehabilitacji. GOPS ustalił siostrze pomoc opiekuńczą 3 razy w tygodniu po 2 godziny w okresie gdy siostra przebywała jeszcze u matki lecz faktycznie opieka ta już od 2012 r. w większości nie była sprawowana z powodu choroby wyznaczonego do opieki pracownika socjalnego. W dalszym więc ciągu opiekę nad niezdolną do samodzielnej egzystencji siostrą sprawuje skarżąca sama.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podnosząc, że skarga nie może zostać uwzględniona, albowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi w tej materii przepisami prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.". Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 P.p.s.a.

Skarga jest zasadna.

W sprawie poddanej kontroli Sądu na skutek wniesionej skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją z dnia 13 grudnia 2013 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 3 pkt 22, art. 16a ust. 1 u.ś.r.

Wójt Gminy decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...] umorzył w całości postępowanie w sprawie ustalenia prawa M. S. do specjalnego zasiłku opiekuńczego, w okresie od 12 sierpnia 2013 r. do 31 października 2013 r., wnioskowanego na B. T. W podstawie prawnej tej decyzji organ I instancji przywołał, m.in. art. 105 § 1 K.p.a.

Po sentencji decyzji organ I instancji wskazał, że powodem umorzenia postępowania jest uprzednie rozpatrzenie tej samej sprawy decyzją ostateczną, tj. odmówiono M. S. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w okresie od 1 lipca 2013 r. do 31 października 2013 r.

W kolei w uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w decyzji [...] z dnia [...] 2013 r. odmówił M. S. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego wnioskowanego na B. T. w związku z brakiem związku przyczynowo skutkowego tj. konieczności rezygnacji z zatrudnienia w celu podjęcia opieki nad osobą niepełnosprawną.

W dniu 12 sierpnia 2013 r. do Urzędu Gminy wpłynął kolejny wniosek M. S. o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na siostrę B. T. ur. [...] 1961 r. Do wniosku zostały doręczone następujące dokumenty: kserokopia - świadectwa pracy "A" w K z dnia 12 sierpnia 2013 r. wraz z prośbą o rozwiązanie ww. umowy oraz oświadczenie M. S. z dnia 12 sierpnia 2013 r.

W dalszej części uzasadnienia decyzji organ I instancji wskazał na dokonane ustalenia stanu faktycznego i dokonując ich subsumcji do przesłanek wynikających z art. 16a ust. 1 u.ś.r. uznał, że nie zachodzą przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia.

Z kolei organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji ponownie rozważając zasadność przyznania wnioskowanego świadczenia przywołując i podzielając dokonane przez organ I instancji ustalenia stanu faktycznego oraz ocenę przesłanek określonych w art. 16a ust. 1 u.ś.r. uznał, że brak jest podstaw do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, w związku ze sprawowaniem przez skarżącą opieki nad B. T.

Dopiero w ostatnim fragmencie uzasadnienia decyzji organ odwoławczy wskazał, że decyzja organu I instancji została wydana w oparciu o podstawę prawną tj. art. 105 § 1 K.p.a. Gdyby organ I instancji wydał odmienną decyzję niż zaskarżona, należałoby stwierdzić jej nieważność na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. "Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną". W sprawie Wójt Gminy słusznie wydał decyzję umarzającą postępowanie w całości albowiem w dniu [...] 2013 r. wydana została decyzja odmawiająca przyznanie M. S. świadczenia pielęgnacyjnego obejmująca okres wnioskowanego świadczenia od 1 lipca 2013 r. do 31 października 2013 r.

Zdaniem Sądu, nie ulega wątpliwości, że art. 105 § 1 K.p.a. zobowiązuje organ do umorzenia postępowania gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak przedmiotu postępowania administracyjnego rozumianego jako sprawa administracyjna w rozumieniu art. 1 pkt 1 K.p.a., przy czym sprawa może nie mieć charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed wszczęciem postępowania administracyjnego, jak również utracić taki charakter po wszczęciu postępowania, a przed jego zakończeniem.

Zgodnie z art. 104 § 2 K.p.a. decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji. Wydaną decyzją organ administracji jest związany (art. 110 K.p.a.).

W postępowaniu administracyjnym niedopuszczalne jest ponowne rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji merytorycznej, jeśli wcześniej sprawa tożsama pod względem podmiotowym, przedmiotowym, dotycząca tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym została rozstrzygnięta decyzją ostateczną i decyzja ta nie została następnie uchylona, czy też zmieniona w sposób prawem przewidziany. W tych okolicznościach występuje tożsamość spraw administracyjnych. Na obowiązywanie zakazu ponownego orzekania w tej samej sprawie (res iudicata) zasadnicze znaczenie ma ustalenie tożsamości spraw administracyjnych rozstrzygniętych z jednej strony wcześniejszą decyzją ostateczną i z drugiej strony wyznaczonej zakresem sformułowanego przez stronę nowego żądania. Tożsamość spraw administracyjnych zachodzi w przypadku, gdy występują w nich te same podmioty, dotyczą one tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Zgodnie z treścią art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Zatem w postępowaniu administracyjnym niedopuszczalne jest ponowne rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji merytorycznej, jeśli wcześniej sprawa tożsama pod względem podmiotowym, przedmiotowym, dotycząca tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym została rozstrzygnięta decyzją ostateczną i decyzja ta nie została następnie uchylona, czy też zmieniona w sposób prawem przewidziany. Brak więc prawnych możliwości podjęcia przez organ ponownego rozstrzygnięcia konkretnej sytuacji określonej osoby z tej przyczyny, że w jej sprawie wydana już została decyzja ostateczna i dotąd nie została ona wyeliminowana z obrotu. To czyni nowe postępowanie bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. i wymaga umorzenia postępowania.

Ponadto w piśmiennictwie i orzecznictwie akcentuje się konieczność i celowość rozróżnienia bezprzedmiotowości postępowania i bezzasadności żądania strony. Tego rozróżnienia organy w sprawie poddanej kontroli Sądu nie dokonały, a także i przede wszystkim nie zauważyły, że nie występuje tożsamość stanu faktycznego tej sprawy ze stanem faktycznym sprawy rozstrzygniętej ostateczną decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...].

Brak tożsamości stanu faktycznego tych spraw wynika z tego, że skarżąca składając w dniu 12 sierpnia 2013 r. kolejny wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad niepełnosprawną siostrą wskazała na fakt podjęcia zatrudnienia od 5 sierpnia do 12 sierpnia 2013 r. w firmie "A" w K, co zresztą organ potwierdził w dokonanych w oparciu o zebrane dowody ustaleniach. Trafnie zdaniem Sądu, w tym zakresie skarżąca już w odwołaniu od decyzji organu I instancji zarzucała, że powstały nowe okoliczności w sprawie i organ winien ponownie je rozpatrzyć i wydać decyzję, a nie umarzać w całości postępowanie w sprawie.

Skoro rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności jest jedną z podstawowych przesłanek wynikających z art. 16a ust. 1 u.ś.r., rozważania i ocena co do pozorności podjęcia przez skarżącą takiego zatrudnienia mogła stanowić co najwyżej podstawę do oceny zasadności żądania skarżącej i ewentualnej odmowy wnioskowanego świadczenia, a nie podstawę do umorzenia postępowania.

W konsekwencji powyższego z naruszeniem art. 105 § 1 K.p.a. organ I instancji umorzył postępowanie, które to stanowisko błędnie podzielił organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji.

Uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzające ją rozstrzygnięcie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania w zakresie wyżej opisanym, które mogło mieć i miało istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.

Przy ponownym prowadzeniu postępowania organy uwzględnią oceny prawne i wskazania powyżej wyrażone zgodnie z dyspozycją art. 153 P.p.s.a.