Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 54/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, lit. c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 marca 2022r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją Prezydenta Miasta Z. (dalej: "organ", "organ I instancji") z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 17, art. 20 w zw. z art. 3 pkt 11, art. 32 ust. 2 i art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 z późn. zm., dalej: "ustawa") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), przyznano A. L. (dalej: "Strona", "Skarżąca") prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad K. G. (dalej: "osoba wymagająca opieki", "matka Strony") od 1 sierpnia 2021 r. do bezterminowo w kwocie 1971 zł miesięcznie oraz nie przyznano prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od dnia 1 maja 2021 r. do dnia 31 lipca 2021 r. W uzasadnieniu wskazano, iż decyzją organu z dnia [...] r. nr [...] odmówiono Stronie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką z uwagi na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 1b ustawy). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchyliło opisaną wyżej decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania wskazując, że ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie może zostać oparte na tej części przepisu at. 17 ust. 1b ustawy, której niekonstytucyjność została stwierdzona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Organ I instancji uwzględniając w/w stanowisko oraz fakt, iż od dnia 1 sierpnia 2021 r. Strona nie jest uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznał prawo do wnioskowanego świadczenia od wskazanej daty, natomiast co do okresu od 1 maja 2021 r. do dnia 31 lipca 2021 r. stwierdził przesłankę negatywną wynikającą z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy.

Strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła odwołanie od wydanej decyzji w części w jakiej organ nie ustalił prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tj. od pierwszego dnia miesiąca, w którym złożono wniosek do dnia 31 lipca 2021 r., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do tego świadczenia w spornym okresie. Względem zaskarżonej decyzji sformułowała zarzuty: naruszenia art. 24 ust. 2 ustawy poprzez jego niezastosowanie pomimo złożenia przez Stronę wniosku w dniu 28 maja 2021 r. wraz z oświadczeniem o woli uchylenia wcześniejszej decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy, dokonania błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy polegającej na pominięciu celów ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i wyklucza możliwość zbiegu tych uprawnień, a także naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 ustawy poprzez nieuwzględnienie normy prawnej określonej w art. 27 ust. 5 ustawy, co skutkowało nieprzyjęciem, że nastąpił w/w zbieg poprawnie implikujący prawo do dokonania wyboru jednego ze świadczeń, oraz doprowadziło do załatwienia sprawy w sposób kolidujący ze słusznym interesem strony, pomimo dokonania wyraźnego wyboru świadczenie już na etapie złożenia wniosku. W uzasadnieniu Strona wskazała, że okoliczności sprawowania opieki, jej zakres oraz fakt spełnienia wszelkich przesłanek wymaganych w celu ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie są kwestionowane przez organ, bezsporna pozostaje również data skutecznego złożenie przez Stronę wniosku w niniejszej sprawie. Strona podkreśliła, że wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, na podstawie art. 155 k.p.a. wniosła o uchylenie ze skutkiem na dzień poprzedzającym dzień złożenia wniosku, decyzji przyznającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, którego pobieranie stanowiłoby negatywną przesłankę przyznania korzystniejszego świadczenia, zatem w sposób wyraźny dokonała wyboru świadczenia w rozumieniu art. 27 ust. 5 ustawy. Wyjaśniła także, że nie można od Strony wymagać rezygnacji z przyznanego wcześniej świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie świadczenie rzeczywiście zostanie przyznane, a przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b nie powinien być interpretowany w oderwaniu od treści art. 27 ust. 5 ustawy oraz art. 27 ust. 2 ustawy. Swoje stanowisko poparła orzecznictwem sądów administracyjnych, m.in. wyrokami: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 25 czerwca 2020 r. II SA/Bk 322/20 i z dnia 13 lutego 2020 r. II SA/Bk 882/19, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 30 czerwca 2020 r. II SA/Ol 196/20 i z dnia 19 grudnia 2019 r. II SA/Ol 897/19 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2019 r. I OSK 82/18. Zdaniem Strony, rozstrzygnięcie organu prawdopodobnie podyktowane jest przekonaniem o niemożności uchylenia decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy z mocą wsteczną, w sytuacji, gdy zmiana lub uchylenie decyzji ostatecznej z mocą wsteczną są dopuszczalne, o ile następuje to za zgodą lub na korzyść zainteresowanego, a Strona w niniejszej sprawie już we wniosku wyraziła zgodę na jej uchylenie z mocą wsteczną.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 570) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Na wstępie uzasadnienia organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Następnie na podstawie akt sprawy ustalił złożenie przez Stronę wniosku w dniu 28 maja 2021 r. wraz z jednoczesnym złożeniem wniosku o uchylenie prawa do specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego. Ustalił również, iż Orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] r. matka Skarżącej została zaliczona do osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji na stałe. W dalszej kolejności organ odwoławczy przywołał podstawę normatywną rozstrzygnięcie, tj. art. 17 ustawy oraz wyjaśnił, że regulacja art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy sformułowana jest w sposób niebudzący wątpliwości, a sięganie do wykładni funkcjonalnej byłoby działaniem contra legem. Podkreślił, że sama intencja Strony o wyborze świadczenia nie jest wystarczająca do przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W tym zakresie została wydana w dniu [...] r. decyzja nr [...] uchylająca prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego od dnia 1 sierpnia 2021 r., która stała się ostateczna. W ocenie organu odwoławczego nie jest zatem możliwe przyznanie świadczenia w okresie od dnia 1 maja 2021 r. do dnia 31 lipca 2021 r.

Z rozstrzygnięciem nie zgodziła się Skarżąca wnosząc sporządzoną przez profesjonalnego pełnomocnika, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, formułując zarzuty tożsame z podniesionymi na etapie złożonego odwołania, wnosząc o uchylenie decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu Skarżąca podtrzymała również dotychczasowe stanowisko, podkreślając, że na żadnym etapie postępowania nie wycofała wcześniejszego wniosku o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy z dniem poprzedzającym złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne. Wskazała, że kwestią sporną pozostaje wyłącznie od kiedy powinno zostać przyznane wnioskowane świadczenie – zdaniem Skarżącej: od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowym wypełnionymi dokumentami, tj. od dnia 1 maja 2021 r., a zaskarżona decyzja nie znajduje potwierdzenia w powszechnej praktyce organów, które kierując się naczelną zasadą działania z poszanowaniem słusznego interesu obywateli dokonują przyznania świadczenia zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy i jego wypłaty w kwocie pomniejszonej o pobrane już w toku postępowania świadczenie. Poza orzecznictwem sądów administracyjnych przywołanym w uzasadnieniu odwołania Skarżąca zwróciła również uwagę na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2020 r. I OSK 2199/19 oraz z dnia 18 grudnia 2018 r. I OSK 1676/18.

W odpowiedzi na skargę z dnia 12 stycznia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o oddalenie skargi. Kolegium podtrzymało argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi.

Uwzględniając tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na złożony w zarówno w treści skargi jak również w treści odpowiedzi na skargę wniosek o skierowanie sprawy do jej rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stała się zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Podstawę materialnoprawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w szczególności art. 17 ust. 1 ustawy zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Natomiast stosownie do treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

Na podstawie akt administracyjnych Sąd ustalił następujący tok sprawy. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta Z. przyznał Stronie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką w okresie od 1 listopada 2020 r. do 31 października 2021 r. w wysokości 620 zł miesięcznie (karta nr 2 akt administracyjnych). W dniu 28 maja 2021 r. Skarżąca złożyła wniosek o ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego formułując w treści pisma wniosek "o uchylenie decyzji ustalającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego ze skutkiem na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku tj. 30 kwietnia 2021 r.", jednocześnie wnosząc "o uchylenie decyzji na końcowym etapie postępowania po ustaleniu spełnienia wszelkich pozostałych przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, niewstrzymywanie wypłacenia specjalnego zasiłku opiekuńczego w okresie procedowania i dokonanie potrącenia tego świadczenia z przyznanym świadczeniem pielęgnacyjnym" (karta 3 akt administracyjnych).

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] organ odmówił Stronie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w powołaniu na treść art. 17 ust. 1b ustawy - moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a także art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy - z uwagi na uprawnienie Strony do pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego (karta 6 akt administracyjnych). Na skutek odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia ze wskazaniem zasadności pominięcia tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, który został uznany za niekonstytucyjny, natomiast w odniesieniu do odmowy opartej o pobieranie przez Stronę specjalnego zasiłku opiekuńczego organ odwoławczy zauważył, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ I instancji nie rozpatrzył wniosku strony o uchylenie decyzji przyznającej prawo do tego zasiłku (karta 8 akt administracyjnych). W tym miejscu zasygnalizować należy, iż organ odwoławczy słusznie, w okolicznościach niniejszej sprawy, zwrócił uwagę na brak podstaw powoływania jako przyczyny odmowy art. 17 ust. 1b ustawy. Należy pamiętać, że odmowa przyznania uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego nie może zostać oparta na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 grudnia 2017 r. I OSK 1079/17, jeżeli Trybunał Konstytucyjny uznał art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, to znaczy, że od dnia [...] r., w którym weszło w życie omawiane orzeczenie, powołany art. 17 ust. 1b nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie swojej treści zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny.

W dalszej kolejności Prezydent Miasta Z. decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchylił od 1 sierpnia 2021 r. prawo Strony do specjalnego zasiłku opiekuńczego ustalone decyzją z dnia [...] r. nr [...] (karta nr 9 akt administracyjnych). Następnie decyzją nr [...]z dnia [...] r. Prezydenta Miasta Z. przyznał Stronie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką od 1 sierpnia 2021 r. do bezterminowo oraz nie przyznał prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od dnia 1 maja 2021 r. do dnia 31 lipca 2021 r., uzasadniając przyczynę odmowy za w/w okres w oparciu o przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji i utrzymało w mocy opisaną wyżej decyzję.

Zauważenia w tym miejscu wymaga słuszne zwrócenie uwagi przez organ odwoławczy na intencję Strony jaką było dokonanie wyboru świadczenia. Kolegium w tym zakresie stwierdziło, iż "rezygnacja z zasiłku dla opiekuna nastąpiła pismem z dnia 28 maja 2021 r." (str. 5 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Jednocześnie jednak niezasadnie organ odwoławczy przyjął prawidłowość działania organu I instancji, który uchylił prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego dopiero od dnia 1 sierpnia 2021 r., pomimo wyraźnego wniosku Strony w tym przedmiocie o jego uchylenie i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od pierwszego dnia miesiąca, w którym wniosek ten wpłynął. Analiza stanowiska Strony zawarta w treści wniosku jak i odwołania pozwala na jednoznaczne ustalenie, iż Strona posiadała wiedzę o kolizji świadczeń i konieczności rezygnacji z jednego z nich. Nadto Strona formułując wniosek w sposób przywołany powyżej, zmierzała do uniknięcia niekorzystnej sytuacji, którą byłoby pozostanie bez żadnego świadczenia w razie uchylenia decyzji z dnia [...] r. przyznającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego przy jednoczesnym nieprzyznaniu przez organ wnioskowanego w tym postępowaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Kwestia ta została jednak pominięta przez organy orzekające w sprawie.

Na gruncie przywołanego przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit b ustawy nie jest wprawdzie dopuszczalne jednoczesne przyznanie i wypłata dwóch lub więcej opisanych w nim świadczeń, jednakże przepis ten nie wyklucza wyboru przez stronę świadczenia, z którego chce skorzystać. Na umożliwienie Stronie wyboru jednego ze świadczeń także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją, zwracał już uwagę Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok z dnia 13 lipca 2018 r. I OSK 235/18, z dnia 12 grudnia 2018 r. I OSK 1175/18, z dnia 18 grudnia 2018 r. I OSK 1676/18). Dokonanie zatem przez stronę wyboru, jak to miało miejsce na gruncie niniejszej sprawy, uzasadniało uwzględnienie przez organy tego wyboru oraz rozstrzygnięcie zgodnie z wnioskiem Strony, o ile zostały spełnione pozostałe przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia. Jak stanowi art. 27 ust. 5 ustawy w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń, w tym świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. Wybór w tym zakresie został jasno wyrażony przez Skarżącą już we wniosku z dnia 28 maja 2021 r. wszczynającym niniejsze postępowania. Jak zasadnie podnosi się w orzecznictwie "skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać" (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 marca 2019 r. IV SA/Gl 985/18, podobnie: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 grudnia 2019 r. IV SA/Wr 426/19, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 marca 2021 r. III SA/Kr 1215/20, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 października 2021 r. II SA/Gl 972/21, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2021 r. I OSK 1004/20).

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 lipca 2018 r. I OSK 235/18, zgodnie z którym: "wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej decyzją świadczenia przed zbadaniem czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej stawia ją w dość trudnej sytuacji, wprowadza stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce już otrzymywanego. Trudno się dziwić, że strona nie chce zrezygnować z otrzymywanego świadczenia przed uzyskaniem pewności, że spełnia warunki do otrzymania świadczenia korzystniejszego", "skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać", "w grę może wchodzić przykładowo jednoczesne (tego samego dnia) przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna, czy też nawet rozstrzygnięcie o tych uprawnieniach w jednej decyzji" (podobnie: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 września 2019 r. II SA/Gl 639/19 i z dnia 28 października 2021 r. II SA/Gl 972/21). W tym kontekście Sąd podziela również w pełni pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zawarty w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 października 2021 r. III SA/Kr 445/21, w myśl którego "możliwe jest rozliczenie obu świadczeń przyznanych na ten sam okres, z których jedno zostało wcześniej wypłacone poprzez skompensowanie świadczeń i wypłatę nowego świadczenia za okres pokrywających się uprawnień w wysokości różnicy pomiędzy kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a kwotą wypłaconego specjalnego zasiłku opiekuńczego".

Zdaniem Sądu, wola Skarżącej co do wyboru świadczenia, które chce pobierać została wyrażona w sposób niebudzący wątpliwości, ponadto wybór ten został zawarty już na etapie złożonego wniosku. Przy uwzględnieniu przywołanego wyżej ugruntowanego orzecznictwa w tym przedmiocie, organy powinny działać w sposób zapewniający Skarżącej rozstrzygnięcie sprawy zgodnie z dokonanym wyborem przy jednoczesnym nienarażaniu Strony na pozostawanie bez wsparcia w postaci wypłaty jednego ze świadczeń będących przedmiotem wyboru.

Organ odwoławczy nie zauważył natomiast wadliwego działania organu I instancji co do omawianych kwestii, które to działanie nie może obciążać Strony. W tym zakresie należy mówić o naruszeniu przepisów dającym podstawy do zastosowania uprawnień kasatoryjnych. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy poprzez błędną wykładnię i zastosowanie, a także przepisów postępowania – art. 7, 77 § 1, art. 80 k.p.a., a w konsekwencji art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez niewłaściwą ocenę ustalonego stanu faktycznego z zaniechaniem dążenia do urzeczywistnienia zasady prawdy obiektywnej.

Uwzględniając, iż organ I instancji przyznał świadczenie pielęgnacyjne od dnia 1 sierpnia 2021 r. natomiast odmówił świadczenia za poprzedzający okres od dnia 1 maja 2021 do dnia 31 lipca 2021 r., natomiast organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną z pominięciem wyraźnego wskazania w orzeczeniu, iż rozstrzygnięcie dotyczy wyłącznie zaskarżonej części, tj. odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia za w/w okres, pomimo że decyzja w części przyznającej świadczenie nie została objęta wniesionym odwołaniem, zatem uzasadnione w ocenie Sądu pozostawało w niniejszej sprawie, uchylenie jedynie zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z treścią art. 141 § 4 zd. 2 p.p.s.a. organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni ocenę prawną, a także wskazania co do dalszego postępowania wyrażone wprost w niniejszym uzasadnieniu, w szczególności fakt, iż pobieranie przez Skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego, z uwagi na złożenie oświadczenia o wyborze świadczenia korzystniejszego oraz jednoczesną rezygnację z pobieranego zasiłku, nie mogło stanowić na gruncie niniejszej sprawy przeszkody do przyznania wnioskowanego świadczenia od pierwszego dnia miesiąca, w którym złożono przedmiotowy wniosek, stosownie do treści art. 24 ust. 2 ustawy, przy ustaleniu spełnienia wszystkich pozostałych przesłanek przyznania świadczenia za ten okres. Organ winien również rozważyć zaliczenie wypłaconego już specjalnego zasiłku opiekuńczego, a także podjąć działania odnoście odpowiedniego rozstrzygnięcia co do pozostającej w obrocie decyzji przyznającej Skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy za sporny okres.

Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. orzeczono o kosztach postępowania, zasądzając na rzecz Skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 480 zł, tj. wynagrodzenie pełnomocnika ustalone na postawie § 14 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.