Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 983/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 102 ust. 5 pkt 24  w związku z art. 109 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant ref. staż. Monika Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2011 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. D. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem opłaty oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23% podatku VAT.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] września 2010 r. Wydział Ubezpieczeń i Składek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej [...] OW NFZ) o rozstrzygnięcie okresu podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu M. H. (dalej skarżąca) z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Jak wskazano w powyższym piśmie, z posiadanej dokumentacji wynika, że skarżąca prowadziła działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej Nr [...] wydanego przez Wójta Gminy W. z datą rozpoczęcia działalności gospodarczej w dniu [...] listopada 1998 r., który to wpis decyzją z dnia [...] września 2001 r. został wykreślony.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. (dalej ZUS Oddział w W.) w drodze decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. oraz decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. ustalił, że skarżąca podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu z tytułu działalności gospodarczej w okresach: od [...] stycznia 1999 r. do [...] maja 2000 r., od [...] czerwca 2000 r. do [...] stycznia 2001 r. i od [...] sierpnia 2001 r. do [...] września 2001 r. Powyższe decyzje są prawomocne.

Ponadto ZUS Oddział w W. ustalił, że w okresie od [...] stycznia 2001 r. do [...] lipca 2001 r. skarżąca posiadała inny tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, tj. zatrudnienie w ramach umowy o pracę. W ww. okresie skarżąca spełniała warunki do niepodlegania obowiązkowi ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Dotychczas skarżąca nie zgłosiła się do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu działalności gospodarczej w okresie, w którym nie podlegała z tego tytułu obowiązkowi ubezpieczeń społecznych.

W piśmie z dnia [...] września 2010 r. (stanowiącym odpowiedź na wezwanie [...] OW NFZ z dnia [...] września 2010 r. do uzupełnienia wniosku z dnia [...] września 2010 r. o dodatkowe informacje i kopie dokumentów) ZUS Oddział w W. poinformował, iż wnosi o rozstrzygnięcie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego skarżącej z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej Nr [...] pod nazwą [...] wydanego przez Wójta Gminy W. Zdaniem Oddziału, przedmiotowe rozstrzygnięcie powinno dotyczyć okresu od [...] stycznia 1999 r. do [...] września 2001 r., tj. okresu, w którym skarżąca dokonała zgłoszenia płatnika składek z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej na podstawie ww. wpisu do ewidencji. Dodał, że nie jest w posiadaniu informacji na temat ewentualnych przerw w prowadzeniu przez skarżącą działalności gospodarczej, jak również nie ma wiedzy odnośnie składania zeznań podatkowych, uzyskiwania przychodu/dochodu/straty z powyższego tytułu.

Decyzją Nr [...] Dyrektor [...] OW NFZ z dnia [...] grudnia 2010 r., wydaną na podstawie art. 109 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tj. Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm. (dalej śoz) oraz art. 8 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym - Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm. (dalej puz), orzekł, iż skarżąca podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresie od [...] stycznia 1999 r.do [...] września 2001 r.

W uzsadnieniu ww. decyzji organ I instancji podniósł, iż z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego oraz z dokumentów przekazanych przez ZUS Oddział w W. wynika, że skarżąca prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej Wójta Gminy W. o Nr [...] w okresie wskazanym w sentencji decyzji. Z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej skarżaca dokonała: zgłoszenia płatnika składek w okresie od dnia [...] stycznia 1999 r. do [...] września 2001 r. [...], zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od [...] stycznia 1999 r. [...], natomiast od [...] sierpnia 2001 r. do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego [...]. Wyrejestrowania płatnika składek [...] skarżąca dokonała od dnia [...] września 2001 r. podając kod przyczyny wyrejestrowania płatnika składek - zaprzestanie prowadzenia działalności. Z tytułu prowadzenia tej działalności skarżąca złożyła deklaracje rozliczeniowe [...] za okres od stycznia 1999 r. do lipca 2001 r., w których wykazała składki na ubezpieczenie zdrowotne, natomiast za miesiąc sierpień 2001 r. złożyła deklarację rozliczeniową [...], w której wykazała składki na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy. Powyższe okresy prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżacą są zgodne z informacjami przekazanymi przez ZUS Oddział w W. oraz Urząd Gminy w W. Organ I instancji nie znalazł dowodów na to, że w okresie od [...] stycznia 1999 r. do [...] września 2001 r. skarżąca zgłosiła przerwę w prowadzeniu działalności gospodarczej. Ponadto skarżąca nie dostarczyła dowodów na to, że stan faktyczny jest inny niż wyżej przedstawiony.

Przesłanką wykonywania działalności gospodarczej w sposób ciągły nie może być rozumiana, jako konieczność jej wykonywania bez przerwy przez cały rok, lecz jako zamiar powtarzalności określonych czynności w odróżnieniu od ich przypadkowości, jednorazowości, sporadyczności lub okazjonalności. Przyjmuje się więc, że działalność gospodarcza z założenia ma być działalnością wykonywaną w sposób zorganizowany i nastawiony na nieokreślony z góry okres czasu, a ponadto związana jest z nią konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego. Zatem ewentualne przestoje, bez względu na ich przyczynę, np. z powodu braku płynności finansowej lub braku koniunktury, nie powodują zaprzestania prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Organ I instancji podkreślił, że z treści przepisu art. 109 ust. 1 śoz wynika wprost, że do indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego zalicza się tylko dwie kategorie spraw: sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym oraz sprawy dotyczące ustalenia prawa do świadczeń. W przedmiotowej sprawie Dyrektor [...] OW NFZ może rozpoznać tylko kwestie związane z objęciem ubezpieczeniem zdrowotnym, nie jest natomiast władny do rozpoznania kwestii związanych z opłacaniem składek na to ubezpieczenie. Dlatego mógł co najwyżej stwierdzić, iż skarżąca jest objęta obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od [...] stycznia 1999 r. do [...] września 2001 r.; nie mógł zaś stwierdzić istnienia obowiązku odprowadzenia, jak też wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej od decyzji Dyrektora [...] OW NFZ z dnia [...] grudnia 2010 r., w którym skarżąca nie zgodziła się z tą decyzją, Prezes NFZ działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 śoz oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej kpa), decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, powołując się na treść art. 8 pkt 1 lit. c oraz art. 11 ust. 1 ww. ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (dalej puz), a także art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), wskazał, iż czas objęcia ubezpieczeniem społecznym osób prowadzacych działalność gospodarczą, a więc także ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne.

Organ II instancji zwrócił również uwagę na unormowania art. 8 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 ze zm.) obowiązującej do dnia 31 grudnia 2000 r., w której dopuszczono możliwość podjęcia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną dopiero po zgłoszeniu działalności do ewidencji działalności gospodarczej. Przepisy ww. ustawy mają zasadnicze znaczenie przy określeniu znaczenia pojęć “rozpoczęcie" i "zakończenie" prowadzenia działalności gospodarczej. Przedmiotowa ustawa określała zasady podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. - od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] maja 1999 r. oraz decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. - od dnia [...] czerwca 2000 r. do dnia [...] stycznia 2001 r. i od dnia [...] sierpnia 2001 r. do dnia [....] września 2001 r. skarżąca została objęta przez ZUS obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi, jako osoba prowadząca działalność gospodarczą. Decyzje te są prawomocne. Natomiast w okresie od dnia [....] stycznia 2001 r. do dnia [...] lipca 2001 r. skarżąca spełniała warunki do niepodlegania obowiązkowi ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Stosownie do art. 8 pkt 1 lit. c puz, osoby objęte ubezpieczeniem społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej podlegają również z tego tytułu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

Organ II instancji podkreślił, że uprawdopodobnienie przez stronę faktycznego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej wymaga przedstawienia dowodów przeciwnych dla nieuwzględnienia twierdzeń strony. Tymczasem skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów ani argumentów świadczących o tym, iż w spornym okresie nie prowadziła działalności gospodarczej. Jednocześnie organ wskazał, że zgodnie z art. 109 ust. 2 śoz, sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych, co oznacza, iż organem zobowiązanym do prawidłowego ustalenia wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne dla skarżącej jest ZUS.

Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Podała, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją, gdyż uważa ją za błedną.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu [...] listopada 2011 r. pełnomocnik skarżącej oświadczyła, iż skarżąca co do zasady nie kwestionuje, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w okresie objetym decyzją podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, co potwierdza fakt uiszczania składek na ubezpieczenie zdrowotne za ten okres, tj. do sierpnia 2001 r. Skoro składki na ubezpieczenie zdrowotne są uiszczone do sierpnia 2001 r., to do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym skarżącej pozostaje jedynie okres od [...] września do [...] września 2001 r. Zatem w pozostałym zakresie decyzja jest bezprzedmiotowa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 tego artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi.

Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy stwierdzić, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. W działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie, Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Zaznaczyć przy tym należy, iż skarżąca nie podjęła żadnych działań mających na celu wyjaśnienie sprawy i obronę zajętego w niej stanowiska. W szczególności – pomimo wezwania organu I instancji z dnia [...] października 2010 r. – nie przedłożyła żadnych dokumentów, nie zgłosiła uwag bądź wniosków, ani też nie wypowiedziała się co do zebranego materiału dowodowego w sprawie. Również w dalszym toku postępowania administracyjnego, a także na etapie postępowania sądowego, skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów czy argumentów świadczących o tym, iż w okresie od [...] stycznia 1999 r. do [...] września 2001 r. nie prowadziła działalności gospodarczej, względnie prowadząc ją – co zdaje się wynikać z oświadczenia jej pełnomocnika na rozprawie przed Sądem - została z tego tytułu objęta obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego i odprowadzała składki z tego tytułu.

Ustalając stan faktyczny sprawy, organ prowadzący postępowanie administracyjne w I instancji powołał się na następujące informacje zawarte w uzasadnieniach prawomocnych decyzji ZUS Oddział w W. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. i nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r.:

w okresie od [...] stycznia 1999 r. do [...] lipca 2001 r. skarżąca zgłosiła się do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej [...] z siedzibą w Walimiu,

od [...] sierpnia 2001 r. zgłosiła się do ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej,

z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej dokonała zgłoszenia płatnika składek [...] w okresie od [...] stycznia 1999 r. do [...] września 2001 r.,

skarżąca dokonała wyrejestrowania płatnika składek [...] od dnia [...] września 2001 r. podając kod przyczyny wyrejestrowania płatnika: zaprzestanie prowadzenia działalności,

z tytułu prowadzenia działalności złożyła deklaracje rozliczeniowe [...] za okres od stycznia 1999 r. do lipca 2001 r., w których wykazała składki na ubezpieczenie zdrowotne,

za miesiąc sierpień 2001 r. złożyła deklarację rozliczeniową [...], w której wykazała składki na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy,

- skarżąca była zgłoszona do ubezpieczeń społecznych z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, w pełnym wymiarze czasu pracy, przez następujących płatników: w okresie od [...] stycznia 1999 r. do [...] czerwca 1999 r. przez płatnika składek "[...] Spółdzielnia Pracy [...]" w W. (płatnik złożył imienne miesięczne raporty rozliczeniowe [...] za okres od stycznia 1999 r. do lipca 1999 r., w których wykazał za okres od [...] stycznia 1999 r. do [...] czerwca 1999 r. kwoty wypłacanego zasiłku wychowawczego), w okresie od [...] lipca 1999 r. do [...] grudnia 2000 r. przez płatnika składek "B." Sp. z o.o. w W. (płatnik złożył imienne miesięczne raporty rozliczeniowe [...] za okres od sierpnia 1999 r. do czerwca 2000 r., w których wykazał kwoty wypłacanego zasiłku wychowawczego, za miesiąc lipiec 1999 r. złożono raport zerowy, raporty zerowe złożono także do listopada 2000 r., od lipca 2000 r. do października 2000 r. i za grudzień 2000 r. wykazano zasiłki rodzinne i pielęgnacyjne) oraz w okresie od [...] stycznia 2001 r. do [...] lipca 2001 r. przez płatnika składek [...] "E." w Wałbrzychu,

- w dniu [...] kwietnia 2010 r. do ZUS Oddział w W. wpłynęło świadectwo pracy z dnia [...] grudnia 2000 r. wydane przez "B." Sp. z o.o. potwierdzające zatrudnienie skarżącej łącznie w okresie od [...] lutego 1984 r. do [...] grudnia 2000 r. (w tym okres zatrudnienia w "[...] Spółdzielni Pracy [...]" w W. od [...] lutego 1984 r. do [...] czerwca 1999 r. i w "B." Sp. z o.o. w W. od [...] lipca 1999 r. do [...] grudnia 2000 r.); w dokumencie tym wskazano, iż skarżąca wykorzystała urlop wychowawczy od [...] marca 1990 r. do [...] grudnia 2000 r.

Ustalenie, czy skarżąca podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, pomimo posiadania innego tytułu ubezpieczenia zdrowotnego, wymaga przeanalizowania przepisów prawnych obowiązujących w okresie posiadania przez skarżącą wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Na przestrzeni ostatnich lat powszechny obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wynikał bowiem z różnych aktów normatywnych:

• do 31 marca 2003 r. - z art. 8 pkt 1 lit. c ww. ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (dalej puz), który stanowił, iż obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby objęte ubezpieczeniem społecznym (...), które były osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność lub osobami z nimi współpracującymi,

• w okresie od 1 kwietnia 2003 r. do 30 września 2004 r. - z art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 4, poz. 391 ze zm.), zgodnie z którym obowiązkowi ubezpieczenia podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym (...), które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi,

• w okresie od 1 października 2004 r. do 19 września 2008 r. - z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c śoz, w myśl którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi,

• z dniem 20 września 2008 r. ww. przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 lit c śoz otrzymał nowe brzmienie nadane przez art. 12 ustawy z 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 141, poz. 888), zgodnie z którym obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

Stosownie do treści art. 69 ust. 1 śoz, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Z kolei w świetle art. 13 pkt 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity: Dz. U. 2007, Nr 11, poz. 74 ze zm. (dalej sus) - obowiązującym do 19 września 2008 r., obowiązek ubezpieczeń (społecznych) dla osób prowadzących pozarolniczą działalność powstawał od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. Po nowelizacji - od 20 września 2008 r. ww. przepis art. 13 pkt 4 sus stanowi, że obowiązek tych ubezpieczeń dla osób prowadzących pozarolniczą działalność powstaje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Zatem dopiero z dniem 20 września 2008 r. ustawodawca wprowadził dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą możliwość wyłączenia się spod obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu w związku z prawem zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej na podstawie ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm. (dalej sdg). Stosownie do treści art. 8 ust. 6 pkt 1 sus, za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych. Z kolei w myśl art. 2 sdg działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły.

Należy także zwrócić uwagę na unormowanie art. 8 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 ze zm.) obowiązującej do dnia 31 grudnia 2000 r., w świetle którego dopuszczono możliwość podjęcia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną dopiero po zgłoszeniu działalności do ewidencji działalności gospodarczej.

Mając na uwadze powyższe regulacje ustawowe, podnieść należy, iż okres objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego jest tożsamy z okresem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Z prowadzeniem działalności gospodarczej mamy do czynienia zarówno w okresach faktycznego wykonywania czynności, które wyczerpują jej istotę (np. usług), jak też w czasie podejmowania innych czynności związanych z tą działalnością. O prowadzeniu działalności gospodarczej decydują bowiem wszelkie działania podejmowane przez przedsiębiorcę w celu zaistnienia czynności dających przychód – w tym także okres oczekiwania na klienta, zamówienia czy zlecenia.

Przesłanka wykonywania działalności gospodarczej w sposób ciągły nie może być zatem rozumiana jako konieczność jej wykonywania bez przerwy (przez cały rok, miesiąc, tydzień lub dzień), lecz jako zamiar powtarzalności określonych czynności, w odróżnieniu od ich przypadkowości, jednorazowości, sporadyczności lub okazjonalności. Przyjmuje się więc, że działalność gospodarcza z założenia ma być działalnością wykonywaną w sposób zorganizowany i nastawioną na nieokreślony z góry okres czasu, a ponadto związana jest z nią konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego. Zatem przedsiębiorca powinien liczyć się z takim ryzykiem obejmującym okresy faktycznego przestoju w wykonywaniu działalności, np. z powodu braku koniunktury.

Jak wskazano powyżej, zarejestrowana działalność gospodarcza wiąże się z przymusem podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Jedynie wykreślenie wpisu pozarolniczej działalności gospodarczej z ewidencji lub odnotowanie przerwy w jej prowadzeniu (zawieszenie) powoduje zawsze - na stałe lub okresowo - ustanie obowiązku ubezpieczenia. Ocena, czy działalność gospodarcza rzeczywiście jest wykonywana (a więc także czy zaistniała przerwa w jej prowadzeniu) należy do sfery ustaleń faktycznych, a istnienie wpisu do ewidencji nie przesądza o faktycznym prowadzeniu działalności gospodarczej, jednakże wpis ten prowadzi do domniemania faktycznego, według którego osoba wpisana do ewidencji, która nie zgłosiła zawiadomienia o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, jest traktowana jako prowadząca taką działalność. W konsekwencji domniemywa się, że skoro nie nastąpiło wykreślenie działalności gospodarczej z ewidencji, to działalność ta jest faktycznie prowadzona i w związku z tym istnieje obowiązek zapłaty składek na ubezpieczenie zdrowotne. Domniemanie to może być obalone w drodze przeprowadzenia przeciwdowodu, który obciąża stronę twierdzącą o faktach przeciwnych twierdzeniom wynikającym z domniemania. Ciężar dowodu wystąpienia przesłanek uzasadniających ustanie obowiązku ubezpieczenia (rzeczywistego zaistnienia przerwy w prowadzeniu działalności) obciąża tę stronę, która z faktu tego wywodzi skutki prawne w zakresie ustania obowiązku ubezpieczenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt II GSK 179/06, LEX nr 276729). Nadto zaistnienie przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej musi być rzeczywiste, co oznacza, że ubezpieczonego obciąża obowiązek wykazania wystąpienia okoliczności niezwiązanych z warunkami wykonywania działalności gospodarczej. W rezultacie okoliczności takie, jak brak koniunktury i związany z nim przestój, brak zamówień (klientów) i ich poszukiwanie nie stanowią przesłanki uzasadniającej uznanie istnienia przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej. Przerwa w prowadzeniu działalności gospodarczej powodująca ustanie obowiązku ubezpieczenia musi być usprawiedliwiona i udokumentowana (wykazana), a nie uzależniona wyłącznie od woli ubezpieczonego, sprowadzającej się do zamiaru czasowego wyłączenia ciążącego na nim obowiązku ubezpieczenia.

W niniejszej sprawie – na etapie postępowania przed organem I, jak i II instancji - skarżąca nie podjęła nawet próby dowiedzenia, iż w okresie objętym zaskarżoną decyzją nie podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. W skardze do Sądu ograniczyła się jedynie do oceny, że zaskarżona decyzja jest błędna. Natomiast na rozprawie – jak już wyżej wzmiankowano – pełnomocnik skarżącej oświadczyła, że co do zasady nie kwestionuje ona podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, tylko – powołując się na uiszczenie składek na to ubezpieczenie do sierpnia 2001 r. – wskazuje krótszy (o kilka dni) jej okres. Oświadczenie to można zatem potraktować jako przyznanie przez skarżącą faktu prowadzenia w okresie objętym zaskarżoną decyzją działności gospodarczej. Jednak objęta tym oświadczeniem informacja o uiszczeniu składek na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu tej działalności, wobec odmiennego stanowiska organów podejmujących decyzje w tej sprawie (I i II instancji) oraz wcześniejszego ww. wniosku z [...] września 2010 r. (a następnie pisma z [...] września 2010 r.) ZUS Oddział w W. o rozstrzygnięcie okresu podlegania skarżącej temu ubezpieczeniu, nie daje się zweryfikować żadnymi dowodami (pełnomocnik ich nie podała na rozprawie, a wcześniej nie złożyła żadnego pisma procesowego w tym względzie) w sensie potwierdzenia okoliczności, która mogłaby podważać / poddawać w wątpliwość zaskarżone rozstrzygnięcie.

Jednocześnie wskazać należy, iż zgodnie z dyspozycją art. 109 ust. 1 śoz zaskarżona decyzja rozstrzyga - w zakresie właściwości rzeczowej NFZ - jedynie o tym, czy istniał tytuł do objęcia skarżącej obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej oraz ustala okres podlegania temu ubezpieczeniu. Sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na to ubezpieczenie należą zaś do właściwości organów ubezpieczeń społecznych (por. art. 109 ust. 2 śoz). Od decyzji tych organów służy odwołanie do sądu powszechnego. Jeżeli skarżąca istotnie odprowadzała składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzenia ww. działalności gospodarczej, będąc objęta obowiązkiem tego ubezpieczenia, może to wykazać w postępowaniu przed tymi organami.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

O zwrocie pełnomocnikowi skarżącej kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a.