Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2214/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 190
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: § 20 ust. 4
journal: Dz.U. 2006 nr 236 poz 1707
law: Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 6 grudnia 2006 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania wyjaśniającego i  dyscyplinarnego wobec studentów

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys, Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.), Sędzia del. NSA Zygmunt Zgierski, Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Kopania, po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 kwietnia 2014 r. sygn. akt III SA/Gd 157/14 w sprawie ze skargi J. A. S. na orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów [...] Uniwersytetu M. z dnia [...] grudnia 2012 r. w przedmiocie wymierzenia kar dyscyplinarnych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 157/14, oddalił skargę J. A. S. na orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów [...] Uniwersytetu M. z dnia [...] grudnia 2012 r. w części dotyczącej punktu II orzeczenia Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów [...] Uniwersytetu M. utrzymującego w mocy punkt I orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów [...] Uniwersytetu M. z dnia [...] czerwca 2012 r. w przedmiocie wymierzenia kar dyscyplinarnych.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy:

Komisja Dyscyplinarna dla Studentów [...] Uniwersytetu M. orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2012 r., po rozpoznaniu sprawy studenta I roku kierunku [...] [...] Uniwersytetu M. J. A. S. obwinionego o to, że:

1. w dniu [...] października 2011 r. wtargnął na zajęcia z [...] II roku prowadzone przez [...] w Katedrze i Zakładzie [...] i kierował groźby pozbawienia życia wobec studenta M. M.,

– tj. o czyn uchybiający godności studenta [...]UM., naruszający przepisy obowiązujące na [...]UM. (w tym art. 189 ust. 2 pkt 3 Ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, § 9 Regulaminu Studiów [...]UM. oraz treść złożonego przez siebie ślubowania) oraz wypełniający znamiona przestępstwa z art. 190 § 1 kodeksu karnego;

2. w dniu 21 października 2011 r. podczas zabawy z okazji otrzęsin dla studentów I roku w Klubie [...] w [...] dokonał czynnej napaści na studenta II roku English Division, przedstawiciela organizacji studenckiej – A. J.,

– tj. o czyn uchybiający godności studenta [...]UM., naruszający przepisy obowiązujące na [...]UM. (w tym art. 189 ust. 2 pkt 3 Ustawy, § 9 Regulaminu Studiów [...]UM., oraz treść złożonego przez siebie ślubowania) oraz wypełniający znamiona przestępstwa m.in. z art. 158 § 1 kodeksu karnego w zb. z art. 157 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.;

3. w dniu 6 grudnia 2011 r. na terenie Domu Studenta nr [...] w [...] wywołał bójkę, w której następnie uczestniczył i naraził studenta [...]UM. K. Y. F. na bezpośrednie niebezpieczeństwo naruszenia czynności narządu ciała lub rozstroju zdrowia przy czym jednocześnie kierował wobec ww. studenta groźby pozbawienia go życia,

– tj. o czyn uchybiający godności studenta [...]UM., naruszający przepisy obowiązujące na [...]UM. (w tym art. 189 ust. 2 pkt 3 Ustawy, § 9 Regulaminu Studiów [...]UM. stanowiącego Załącznik nr 1 do Uchwały Nr [...] z dnia 29 czerwca 2009 r., oraz treść złożonego przez siebie ślubowania) oraz wypełniający znamiona przestępstw m.in. z art. 190 § 1 kodeksu karnego i art. art. 158 § 1 w zb. z art. 157 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.;

uznała winnego tego, że

I. w dniu [...] października 2011 r. wtargnął na salę, na której odbywały się zajęcia z [...] II roku prowadzone przez [...] w Katedrze i Zakładzie [...], w [...] i swoim zachowaniem zakłócił proces dydaktyczny; czyn ten uznał za uchybiający godności studenta [...]UM., naruszający przepisy obowiązujące na [...]UM. - tj. art. 189 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 Ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, § 9 pkt. 3 i 5 Regulaminu Studiów [...]UM. oraz treść złożonego przez siebie ślubowania, i za to na podstawie art. 212 pkt 3 Ustawy wymierzyła mu karę nagany,

II. w dniu 6 grudnia 2011 r. na terenie Domu Studenta nr [...] w G. uczestniczył w bójce i tym samym stworzył zagrożenie zdrowia własnego i innych osób - w tym m.in. studenta [...]UM. K. Y. F. oraz studentki M. O.; czyn ten uznał za uchybiający godności studenta [...]UM. i naruszający przepisy obowiązujące na [...]UM. - tj. art. 189 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 Ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, § 9 pkt. 3 i 5 Regulaminu Studiów [...]UM. oraz treść złożonego przez siebie ślubowania, i za to na podstawie art. 212 pkt 3 Ustawy wymierzyła mu karę nagany,

III. za czyny określone w pkt I i II na mocy art. 85 kodeksu karnego i art. 86 § 1 kodeksu karnego oraz art. 212 pkt 3 Ustawy, wymierzyła mu karę nagany z ostrzeżeniem,

IV. w pozostałym zakresie uniewinniła obwinionego - tj. od czynu zarzuconego mu w pkt (2) Wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i o ukaranie.

W następstwie wniesionego odwołania przez J. A. S. od ww. orzeczenia Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna [...] Uniwersytetu M. zmieniła zakwestionowane rozstrzygnięcie Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów [...] Uniwersytetu M. w ten sposób, że wyeliminowała z orzeczenia pkt III, zaś w pozostałym zakresie utrzymała orzeczenie w mocy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że Komisja Dyscyplinarna prawidłowo przeprowadziła postępowanie, jak również w wystarczająco wnikliwy i rzetelny sposób oceniła zebrany materiał dowodowy. W oparciu o zasady logiki oraz wiedzy i doświadczenia życiowego określiła powody, dla których przyznała lub odmówiła przyznania poszczególnym dowodom wiarygodności. Dokonała właściwych ustaleń faktycznych i w sposób zasadny przypisała obwinionemu winę w zakresie zdarzeń opisanych w pkt nr 1 i 3 i uniewinniła obwinionego od czynu zarzucanego mu w pkt 2. Odwoławcza Komisja podzieliła stanowisko Komisji zawarte w uzasadnieniu, w szczególności odnośnie zakwalifikowania czynu studenta, jako naruszenia § 9 pkt 3 i 5 Regulaminu Studiów oraz treści ślubowania.

Oddalając składane wnioski dowodowe, Komisja Dyscyplinarna uzasadniała wystarczająco swoje decyzje, które Odwoławcza Komisja podzieliła. Odwoławcza Komisja wskazała, że z uzasadnienia orzeczenia wynika, że Komisja nie powzięła wątpliwości przy ustalaniu stanu faktycznego; dopiero wówczas gdyby one zaistniały, można byłoby je ocenić na korzyść obwinionego.

Komisja Odwoławcza wskazała, iż ustalenia faktyczne, co do przebiegu zdarzenia poczynione przez Komisję były prawidłowe. Odnośnie do zarzutu dotyczącego opinii o zachowaniu obwinionego Odwoławcza Komisja podała, że opinia została wzięta pod uwagę nie, jako podstawa do orzekania o winie, ale jako pośrednia podstawa wpływająca na wymiar kary. Komisja Dyscyplinarna miała prawo przy wymiarze kary wziąć pod uwagę ww. opinię albowiem oceniono studenta, jako przyszłego [...]. Komisja nie przychyliła się też do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 4 i 7 k.p.k., uznając twierdzenia obwinionego za dowolną polemikę z ustaleniami Komisji.

Komisja uznała za słuszny zarzut naruszenia art. 85 i 86 § 1 k.k. wskazując, że nieprawidłowe było połączenie przez Komisję wymierzonych kar i wymierzenie obwinionemu kary łącznej na zasadzie przepisów kodeksu karnego. Żadne przepisy nie wskazują na możliwość stosowania przepisów kodeksu karnego w sprawach dyscyplinarnych. W konsekwencji pkt III orzeczenia dotyczącego kary łącznej wyeliminowano.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J. A. S. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia, zarzucając mu naruszenie art. 438 pkt 2 i 3 k.p.k. w zw. z art. 223 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym, poprzez utrzymanie zaskarżonego orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów [...] Uniwersytetu M. z dnia [...] czerwca 2012 r., mimo że obarczone ono było naruszeniami:

1) prawa procesowego - art. 7 k.p.k. polegającym na naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów poprzez uznanie, że zeznania świadków dotyczące zarzucanych skarżącemu czynów z dnia [...] października 2011 r. i [...] grudnia 2011 r. są spójne, skoro są w nich rozbieżności co do przebiegu zdarzeń, w tym miejsca, w którym miał znajdować się obwiniony, oraz, w odniesieniu do zdarzenia z dnia [...] października 2011 r., czasu zdarzeń, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, że:

a) skarżący wtargnął na salę, w której odbywały się zajęcia z [...] II roku i swoim zachowaniem zakłócił proces dydaktyczny, podczas gdy prawidłowa ocena przeprowadzonych w postaci zeznań świadków, nie pozwala jednoznacznie ustalić, czy w ogóle doszło do czynu zarzucanego obwinionemu, czy w trakcie rzekomego wtargnięcia zajęcia te rzeczywiście się odbywały, czy też była w nich przerwa, a w konsekwencji nie pozwala na stwierdzenie, że doszło do zakłócenia procesu dydaktycznego,

b) skarżący aktywnie uczestniczył w "bójce" w dniu [...] grudnia 2011 r. - co uzasadnia w tym zakresie również zarzut błędów w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, które miały wpływ na jego treść,

2) prawa procesowego - § 20 ust. 4 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 6 grudnia 2006 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego wobec studentów oraz art. 167, art. 170 § 1 i 2 oraz art. 174 k.p.k. poprzez oddalenie wniosków dowodowych skarżącego i jego obrońcy o przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków na okoliczność przebiegu zdarzeń w dniu [...] października 2011 r. przy uznaniu, że w związku z istnieniem pisemnych oświadczeń uczestników zdarzeń, przeciwne dowody wnioskowane przez obwinionego (skarżącego) i jego obrońcę zmierzają jedynie do przedłużenia postępowania,

3) prawa procesowego - art. 174 k.p.k. poprzez oparcie rozstrzygnięcia o dokumenty w postaci pisemnych oświadczeń osób, które mogły być świadkami, co może stanowić po części naruszenie także przepisu § 20 ust. 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 6 grudnia 2006 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego wobec studentów,

4) prawa procesowego - art. 7 k.p.k., polegającym na naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów poprzez oparcie się na ustaleniu przebiegu zdarzeń z dnia [...] października 2011 r. jedynie na dowodach zawnioskowanych przez Rzecznika Dyscyplinarnego, w tym dowodach z pisemnych oświadczeń osób mogących być świadkami, z pominięciem dowodów wnioskowanych przez obwinionego i jego obrońcę,

5) prawa procesowego - art. 5 § 2 k.p.k. poprzez to, że niedające się usunąć wątpliwości, co do okoliczności zdarzeń z dnia [...] października 2011 r. i z dnia 6 grudnia 2011 r. zostały po części rozstrzygnięte na niekorzyść obwinionego, zwłaszcza poprzez uznanie, że:

a) wtargnął na salę, w której odbywały się zajęcia z [...] II roku i swoim zachowaniem zakłócił proces dydaktyczny, chociaż nie zostało wyjaśnione, czy i jak długo trwała przerwa w tych zajęcia i o jakim czasie się ona zakończyła,

aktywnie uczestniczył w zdarzeniu z dnia [...] grudnia 2011 r.

6) prawa procesowego, to jest art. od 167 do 242 i od 385 do 405 k.p.k., a także § 20 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 6 grudnia 2006 r. poprzez wzięcie pod uwagę opinii o agresywnym zachowaniu obwinionego i jego lekceważącej postawie wobec nauczycieli akademickich i władz Uczelni, która rzekomo krążyła wśród studentów oraz nauczycieli akademickich i władz Uczelni, która nie stanowiła przedmiotu dowodu w postępowaniu przed Komisją Dyscyplinarną oraz w żaden sposób nie została włączona do akt sprawy, jako element materiału dowodowego, z którym mogliby się zapoznać skarżący i jego obrońca, zwłaszcza przy braku podstaw do przeprowadzenia takiego dowodu,

7) prawa procesowego, to jest § 25 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 6 grudnia 2006 r., gdyż uzasadnienie orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów [...]UM. z dnia [...] czerwca 2012 r. nie zawierało w koniecznym stopniu wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej orzeczenia.

Ponadto zaskarżonemu orzeczeniu skarżący zarzucił naruszenie:

- § 25 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 6 grudnia 2006 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego wobec studentów, poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wyjaśnienia jego podstawy prawnej, co utrudnia, czy wręcz uniemożliwia prawidłową kontrolę orzeczenia, a także poprzez brak wystarczającego wyjaśnienia dokonanej oceny orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej I instancji i prowadzenia przez nią postępowania oraz § 25 ust. 2 i § 26 ust. 1 tego samego aktu normatywnego poprzez wydanie orzeczenia bez jego uzasadnienia,

- § 25 ust. 1, § 25 ust. 2 i § 26 ust. 4, w/w rozporządzenia poprzez doręczenie obrońcy obwinionego przez Odwoławczą Komisję Dyscyplinarną dla Studentów [...]UM. kserokopii zaskarżonego orzeczenia wraz z kserokopią jego uzasadnienia.

W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna dla Studentów [...] Uniwersytetu M. wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wyrokiem z dnia 29 maja 2013 r., sygn. akt III SA/Gd 230/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił punkt II zaskarżonego orzeczenia w części utrzymującej w mocy punkt I orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów [...] Uniwersytetu M. z dnia [...] czerwca 2012 r. oraz punkt I orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów [...] Uniwersytetu M. z dnia [...] czerwca 2012 r.; 2. oddalił skargę w pozostałym zakresie; 3. zasądził od Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów [...] Uniwersytetu M. na rzecz skarżącego J. A. S. kwotę 457,00 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 4. określił, że zaskarżona decyzja w uchylonej części nie może być wykonana.

Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna dla Studentów [...] Uniwersytetu M. wniosła od powyższego wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając go w części tj. w zakresie pkt 1 i 3.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 2134/13, uchylił punkt 1 i 3 zaskarżonego wyroku i w tym zakresie sprawę przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano, że Sąd pierwszej instancji dokonał nieprawidłowej wykładni § 20 ust. 4 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 6 grudnia 2006 r. w sprawie szczególnego trybu postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego wobec studentów (Dz. U. Nr 236, poz. 1707), bowiem w świetle dowodów zgromadzonych w sprawie, stanowiska obrońcy obwinionego i przyjętej przez niego linii obrony oraz wyjaśnień obwinionego, komisja dyscyplinarna prawidłowo uznała, że przeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez obrońcę na końcowym etapie postępowania dyscyplinarnego na okoliczność, że do zdarzenia w dniu [...] października 2011 r. nie doszło, ponieważ obwiniony nie przebywał w tym czasie na uczelni, służyłoby jedynie przewlekłości postępowania. Okoliczność, iż zajście w dniu [...] października 2011 r. miało miejsce na terenie uczelni, a było to przecież ustalenie najważniejsze w sprawie, przez wiele miesięcy nie było kwestionowane przez obwinionego i jego obrońcę. W takiej sytuacji przeprowadzenie wnioskowanych dowodów nie wnosiłoby nic nowego do sprawy, a prowadziło do niepotrzebnego przedłużenia postępowania.

W motywach wyroku oddalającego skargę w części dotyczącej punktu II orzeczenia Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów [...] Uniwersytetu M. utrzymującego w mocy punkt I orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów [...] Uniwersytetu M. z dnia [...] czerwca 2012 r. w przedmiocie wymierzenia kar dyscyplinarnych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, mając na uwadze treść art. 190 P.p.s.a., stwierdził, iż nie zachodziła konieczność przeprowadzenia przez komisję dyscyplinarną dowodów z zeznań kolejnych świadków na okoliczność przebiegu zdarzeń w dniu [...] października 2011 r., o których przeprowadzenie wnioskował skarżący i jego obrońca w piśmie z dnia 25 maja 2012 r. Z akt postępowania dyscyplinarnego wynika bowiem, że fakt zaistnienia zdarzenia w dniu [...] października 2011 r. tj. wtargnięcie obwinionego studenta na salę uczelni, na której odbywały się zajęcia z [...] II roku, od początku nie był kwestionowany. Obwiniony student w piśmie z dnia [...] grudnia 2011 r. sam wskazywał na powód swojego zdenerwowania, wywołany zachowaniem innego studenta. Nigdy nie zaprzeczył temu, że zakłócił zajęcia dla studentów II roku, a jedynie zaprzeczał, aby groził pozbawieniem życia koledze. Szczegółowy przebieg zdarzenia został opisany przez pokrzywdzonego, a pod opisem tym podpisało się kilkunastu innych studentów, będących świadkami zajścia. Ewentualne wątpliwości w świetle wyjaśnień obwinionego mógł wywoływać jedynie sam przebieg zajścia, a nie jego miejsce. Także na rozprawie przeprowadzonej przez komisję dyscyplinarną w dniu [...] marca 2012 r. obrońca obwinionego podnosił, że jako świadków zdarzenia należy powołać wszystkich studentów uczestniczących w zajęciach. Oznacza to, że miejsce zajścia (uczelnia) nie było w dalszym ciągu kwestionowane. Sytuacja nie uległa zmianie także na rozprawie w dniu [...] kwietnia 2012 r., w trakcie której obrońca studenta zadawał pytania co do przebiegu zdarzenia ma terenie uczelni, nie wspominając w ogóle o tym, że do zarzucanego przewinienia nie mogło dojść, gdyż w tym czasie obwiniony przebywał poza uczelnią. Dopiero w dniu [...] maja 2012 r., tj. po 7 miesiącach od zdarzenia, obrońca studenta złożył wniosek dowodowy na okoliczność, że do zdarzenia w dniu [...] października 2011 r. nie doszło, ponieważ obwiniony nie przebywał w tym czasie na uczelni. Wersję tę obwiniony podtrzymał na rozprawie w dniu [...] czerwca 2012 r., stwierdzając, że do żadnego zajścia w dniu [...] października 2011 r. nie doszło.

Biorąc powyższe okoliczności, na które zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, Sąd uznał, że orzekające w sprawie organy nie dopuściły się naruszenia § 20 ust. 3 i 4 rozporządzenia. § 20 ust. 3 rozporządzenia stanowi, że po złożeniu wyjaśnień przez obwinionego przewodniczący zarządza postępowanie dowodowe, przesłuchuje świadków, zasięga opinii biegłych oraz przeprowadza inne dowody. Jeżeli żadna ze stron postępowania nie wyrazi sprzeciwu, a bezpośrednie przeprowadzenie dowodu nie jest niezbędne, przewodniczący może odczytać zeznania świadków i opinie biegłych oraz przedstawić inne dowody zebrane w postępowaniu wyjaśniającym. Komisja Dyscyplinarna wskazała, na podstawie jakich dowodów ustaliła przebieg zdarzenia i oceniła zeznania świadków, uwzględniając wynikające z nich rozbieżności. Oceniła też pozostały zebrany materiał dowodowy, w tym przekonująco wyjaśniła, z jakich powodów nie dała w pełni wiary skarżącemu.

Odnosząc się do zarzutu odwołania, gdzie skarżący twierdził, że nie doszło w dniu [...] października 2011 r. do zakłócenia procesu dydaktycznego Komisja stwierdziła, że nawet gdyby przyznać rację skarżącemu, że proces dydaktyczny wówczas nie trwał (z czym Komisja się nie zgadza), nie oznacza to, że obwiniony nie naruszył § 9 pkt 3 i 5 Regulaminu Studiów oraz treści ślubowania.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku J. A. S. zarzucił:

1) naruszenie art. 134 § 1 i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych w związku z art. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i w związku z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez brak wykonania kontroli sądowej zaskarżonego aktu na skutek niewłaściwego przyjęcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, że w związku z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest związany dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny oceną prawną prawidłowości przeprowadzenia postępowania dowodowego w postępowaniu dyscyplinarnym wobec skarżącego,

2) naruszenie art. 134 § 1 i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych poprzez brak prawidłowej kontroli zaskarżonego aktu, a to przez uznanie, że komisje dyscyplinarne obu instancji nie dopuściły się naruszenia przepisów § 20 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 6 grudnia 2006 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego wobec studentów, uznając za zbędne bezpośrednie przeprowadzenie dowodu z zeznań studentów, którzy podpisali pisemne oświadczenie oraz z zeznań świadków wskazanych w piśmie obrońcy skarżącego z dnia 27 maja 2012 r.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania z pozostawieniem mu rozstrzygnięcia o wszelkich kosztach postępowania, w tym postępowania wywołanego niniejszą skargą kasacyjną z uwzględnieniem kosztów reprezentacji skarżącego przez radcę prawnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że na gruncie art. 190 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie mógł czuć się związany dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny oceną prawną prawidłowości działania komisji dyscyplinarnych obu instancji, bowiem stanowiła ona element subsumpcji, a nie wykładni. Przyjmując rozszerzony w nieuzasadniony sposób zakres swojego związania stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji w rzeczywistości uchylił się od własnej oceny prawidłowości oddalenia wniosków dowodowych skarżącego i jego obrońcy oraz wpływu tego na zapadłe orzeczenia dyscyplinarne.

Wskazano również, że gwarantowane przepisami § 20 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 6 grudnia 2006 r. bezpośrednie przeprowadzenie dowodu w postępowaniu przed komisją dyscyplinarną jest elementem koniecznym dla właściwej realizacji podstawowego prawa obwinionego prawa do obrony.

Pismem z dnia 31 października 2014 r. Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna dla Studentów [...] Uniwersytetu wniosła o oddalenie skargi w całości i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej zwanej P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wskazanego przepisu. W niniejszej sprawie żadna, z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze zarzutów, sformułowanych w granicach podstawy kasacyjnej.

Skarżący kasacyjnie zarzuca zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania, jeśli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zwrot normatywny: "mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy", należy wiązać z hipotetycznymi następstwami uchybień przepisom postępowania. W przytoczonym przepisie nałożono, bowiem na wnoszącego skargę kasacyjną obowiązek wykazania nie tylko tego, że zaskarżony wyrok narusza przepisy postępowania, lecz również tego, że naruszenie to mogło mieć wpływ istotny na wynik sprawy. Skuteczne wniesienie takiego zarzutu wymaga zatem uprawdopodobnienia istnienia związku przyczynowego między wspomnianym naruszeniem a treścią rozstrzygnięcia, polegającego na tym, że gdyby do tego uchybienia nie doszło, to treść rozstrzygnięcia podjętego wyrokiem byłaby inna. Oznacza to po stronie skarżącego obowiązek uzasadnienia, że następstwa stwierdzonych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2008 r., sygn. akt I FSK 232/07, Lex nr 480247; por. też J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. 3, Warszawa 2008, s. 426). Analiza zarzutów skargi i ich uzasadnienia prowadzi do konstatacji, że skarżący kasacyjnie nie uprawdopodobnił skutecznie istnienia związku przyczynowego między istotnym naruszeniem przepisów postępowania a treścią zaskarżonego wyroku.

Odnosząc się do zarzutów określonych w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. należy stwierdzić, że sformułowany w tej podstawie kasacyjnej zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) w związku z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 P.p.s.a. jest całkowicie niezasadny, gdyż wskazane przepisy należą do kategorii przepisów o charakterze ustrojowym. Wydanie wyroku niezgodnego z oczekiwaniem skarżącego kasacyjnie nie może być zaś utożsamiane z uchybieniem powołanym normom. Zaznaczyć należy, że powyższe przepisy zakreślają jedynie właściwość sądów administracyjnych, stanowiąc, że sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Nie ma natomiast żadnych podstaw do przyjęcia, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dokonał takiej kontroli albo, że ocenę swoją oparł na innym kryterium niż zgodność zaskarżonej decyzji z prawem. Zaznaczyć należy, że przepisy te mogłyby być naruszone tylko wtedy, gdyby skarga w ogóle nie została przez Sąd rozpoznana, albo rozpoznanie jej opierałoby się na innych kryteriach, niż są one określone w art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych. W przedmiotowej sprawie sytuacja taka nie zaistniała.

Rozpatrując zarzuty i wnioski skargi należy mieć na względzie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny związany był wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. I OSK 2134/13. Zgodnie z art. 190 zdanie 1 P.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczełny Sąd Administracyjny. Z tego przepisu wypływa nakaz dla Sądu pierwszej instancji przyjęcia określonego stanowiska przy ponownym rozpoznaniu sprawy, które to stanowisko nie może być odmienne, od zaprezentowanego w wyroku NSA rozumienia przepisów będących podstawą orzekania w sprawie i przedmiotem wykładni in concreto.

Pojęcie: "wykładnia prawa" użyte w art. 190 P.p.s.a. należy rozumieć wąsko, jako ustalenie znaczenia przepisów prawa. Wykładnia prawa zawarta w uzasadnieniu wyroku NSA to nie tylko wskazania, jak należy interpretować przepis w przyszłości, ale także krytyka podjętego przez WSA rozstrzygnięcia i wskazanie, dlaczego sposób rozumienia określonych przepisów przez WSA jest błędny. Na gruncie postanowień art. 190 P.p.s.a. sąd pierwszej instancji, związany wykładnią dokonaną przez NSA, nie może powtórzyć poprzednio zajętego stanowiska w sprawie. Jest bowiem związany dokonaną przez NSA wykładnią prawa odnośnie takiego, a nie innego rozumienia określonych przepisów prawa w zakresie sformułowanych w skardze kasacyjnej jej podstaw, co nie odnosi się jednak do oceny prawidłowości ustaleń stanu faktycznego, albowiem ocena ta nie jest wykładnią prawa. Związanie wykładnią dokonaną przez sąd kasacyjny nie obejmuje kwestii będących jej przedmiotem, wykraczających poza przesłanki pozytywnego lub negatywnego ustosunkowania się do podstaw kasacyjnych, poglądów prawnych wypowiedzianych na marginesie orzeczenia, a także, jak wskazano wyżej, ocen dotyczących stanu faktycznego sprawy (por. np. wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. II OSK 2686/12, LEX nr 1454898; por też W. Sawczyn, Związanie kasacyjnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2014 r., s. 60 i 138-139). Wykładnia prawa wyrażona w wyroku NSA musi być uznana za jedynie słuszną w rozpatrywanej sprawie, nawet gdyby organ i sąd orzekający w tej sprawie miały odmienne stanowisko (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2007 r., sygn. I GSK 360/06, Legalis).

Związanie wykładnią dokonaną w wyroku sądu kasacyjnego oznacza, że sąd administracyjny ponownie rozpoznając sprawę, która została mu przekazana przez sąd kasacyjny na podstawie art. 185 P.p.s.a., nie może stosować postanowień art. 134 § 1 P.p.s.a., a w skardze kasacyjnej nie powinny być podnoszone zarzuty sformułowane w oparciu o odmienną wykładnię prawa, niż dokonał tego NSA w orzeczeniu uchylającym orzeczenie sądu pierwszej instancji i przekazującym sprawę do ponownego rozpoznania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny, "granice sprawy", o których mowa w art. 134 § 1 P.p.s.a., podlegają bowiem zawężeniu do granic w jakich rozpoznał skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny i wydał orzeczenie na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 20 września 2006 r., sygn. II OSK 1117/05, Legalis).

Sąd pierwszej instancji, ponownie rozpoznając sprawę, może odstąpić od wykładni dokonanej przez NSA wyjątkowo i w gruncie rzeczy może to dotyczyć trzech przypadków: 1) jeżeli stan faktyczny sprawy, który został ustalony w wyniku jej ponownego rozpoznania, uległ zmianie w taki sposób, że w ponownym postępowaniu przed sądem pierwszej instancji należy stosować inną podstawę prawną; 2) jeżeli przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy zmienił się jednakże stan prawny; 3) jeżeli NSA podjął w uchwale w składzie siedmiu sędziów stanowisko dotyczące wykładni prawa odmienne od wyrażonego w orzeczeniu sądu kasacyjnego odnoszącego się do konkretnej sprawy sądowoadministracyjnej (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. prof. R. Hausera i prof. M. Wierzbowskiego, C. H. Beck Warszawa 2011 r., s. 624). Podkreślić należy, że ograniczenia w zakresie formułowania zarzutów skargi kasacyjnej, jak i związanie sądu pierwszej instancji wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny, wynikające z art. 190 (zdanie pierwsze) P.p.s.a., są konsekwencją prawomocności orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W przedmiotowej sprawie Sąd pierwszej instancji był związany wykładnią dokonaną przez NSA w wyroku z dnia 9 stycznia 2014 r., ponieważ ani nie uległ zmianie stan faktyczny sprawy, ani nie zostały zmienione przepisy prawa. Nie została też podjęta uchwała w składzie siedmiu sędziów NSA przyjmująca odmienne stanowisko odnośnie wykładni prawa mającego zastosowanie w sprawie. Prawidłowo zatem uznał, że w świetle § 20 ust. 4 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 6 grudnia 2006 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego wobec studentów (Dz. U. Nr 236, poz. 1707), oceniając wniosek dowodowy obrońcy obwinionego, komisja działała w ramach przyznanych jej uprawnień i nie przekroczyła granic swobodnej oceny w zakresie przydatności dla sprawy wnioskowanych dowodów. Komisja zasadnie stwierdziła, że przeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez obrońcę obwinionego, na końcowym etapie postępowania dyscyplinarnego, służyłoby przewlekłości postępowania. Okoliczność, że zajście, w dniu [...] października 2011 r., miało miejsce na terenie uczelni, nie było przez wiele miesięcy kwestionowane przez obwinionego i jego obrońcę. W takiej sytuacji przeprowadzenie wnioskowanych dowodów prowadziłoby do niepotrzebnego przedłużenia sprawy.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a.