Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1046/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 3
journal: Dz.U. 1990 nr 79 poz 464
law: Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie Jolanta Rajewska (spr.) NSA Zygmunt Zgierski Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 2114/06 w sprawie ze skargi M. G., J. G., T. G. i S. G. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie uwłaszczenia państwowych osób prawnych 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz M. G. kwotę 380 (trzysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 lutego 2007 r. sygn. akt II Sa /Wa 2114/06 oddalił skargę M. G., J. G., T. G. i S. G. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie uwłaszczenia [...] Fabryk Mebli S.A. w B.. Wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy.

Wojewoda B. decyzją z dnia [...] sierpnia 1992 r., na podstawie art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464), stwierdził nabycie z dniem [...] grudnia 1990 r. przez [...] Fabryki Mebli S.A. w B. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w B. przy ul. [...], oznaczonego jako działki nr [...] i nr [...] o łącznej pow. [...] ha oraz nieodpłatne nabycie prawa własności budynków i urządzeń znajdujących się na tym gruncie.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, po rozpatrzeniu wniosku M. G., decyzją z dnia [...], utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...], odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody B. w części dotyczącej byłych działek nr [...] i [...], wchodzących w skład działki nr [...], powstałej z podziału działki nr [...]. Uznał przy tym, że brak jest podstaw do przyjęcia, ze decyzja uwłaszczeniowa została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż zaistniały przesłanki do uwłaszczenia [...] Fabryk Mebli S.A. w B. a wniosek o zwrot wywłaszczonych gruntów został złożony dopiero po zakończeniu postępowania uwłaszczeniowego.

J. G. oraz M. G., działający w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik T. G. i S. G., wystąpili o przywrócenie im terminu do żądania wznowienia omawianego postępowania uwłaszczeniowego, podnosząc, że w postępowaniu tym bez własnej winy nie brali udziału, mimo iż przysługiwał im przymiot strony. Wojewoda P. postanowieniem z dnia [...] odmówił wymienionym przywrócenia wnioskowanego terminu.

Kolejnym pismem z dnia 30 października 2003 r. M. G. wystąpił o wznowienie postępowania uwłaszczeniowego na podstawie art. 145 § 1 pkt. 5 kpa. Wojewoda P. postanowieniem z dnia [...] wznowił powyższe postępowanie. Następnie, ponownie rozpoznając sprawę, decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 150 § 1 k.p.a., odmówił uchylenia decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 1992 r.

Minister Budownictwa -po rozpatrzeniu odwołania M. G.- decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody P. z dnia [...]. W uzasadnieniu tej decyzji organ stwierdził, że w skład nieruchomości, którą zostały uwłaszczone [...] Fabryki Mebli S.A. w B. wchodziły między innymi grunty (poprzednio działka nr [...] i część działki nr [...]) wywłaszczone w 1953 r. od J. G., którego jednym ze spadkobierców jest M. G., działający także w imieniu pozostałych spadkobierców byłego właściciela. Organ uwłaszczeniowy nie miał jednak obowiązku zawiadamiania o wszczęciu postępowania uwłaszczeniowego innych osób. Do dnia 5 grudnia 1990 r., tj. do dnia uwłaszczenia przez ustawodawcę państwowych i komunalnych osób prawnych, jak również do dnia wydania decyzji uwłaszczeniowej, nie zostały zgłoszone żadne roszczenia osób trzecich. Wniosek o zwrot nieruchomości wywłaszczonej nieruchomości złożono dopiero z dnia 20 sierpnia 2002 r. Skoro więc nie były ujawnione roszczenia osób trzecich, osoby te nie mogły być stronami postępowania uwłaszczeniowego. W postępowaniu uwłaszczeniowym nie jest możliwe badanie kwestii ewentualnej zbędności nieruchomości na cel przewidziany w wywłaszczeniu. Sprawa ta wiąże się z odrębnym postępowaniem dotyczącym zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie jest wszczynane z urzędu, lecz wyłącznie na wniosek osób zainteresowanych. Organ podniósł ponadto, iż wznowienie postępowania w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. dotyczy sytuacji, gdy wyjdą na jaw nowe istotne dla sprawy okoliczności lub nowe dowody istniejące uprzednio, a nie znane organowi wydającemu decyzję. W rozpatrywanej sprawie takie okoliczności nie zaistniały bowiem Skarb Państwa był właścicielem przedmiotowych nieruchomości, a zbycie ich na rzecz osoby trzeciej nastąpiło już po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej, a wiec nie jest to żaden nowy fakt, który istniał przed datą jej wydania.

Skargę na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] złożyli M. G., J. G., T. G. i S. G., wskazując, iż w przedmiotowej sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności i dowody istniejące uprzednio, a nie znane organowi wydającemu decyzję uwłaszczeniową. W aktach uwłaszczeniowych z 1992 r. są błędne dokumenty dotyczące nabycia przez Skarb Państwa gruntów, którymi następnie zostały uwłaszczone [...] Fabryki Mebli S.A. Wynika z nich bowiem, iż własność tych gruntów Skarb Państwa uzyskał w trybie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, podczas gdy część z nich nabył w 1950 r. i 1953 r. w wyniku wywłaszczeń. Ujawnienie tych faktów powinno, w ocenie skarżących, stanowić przesłankę do uchylenia decyzji uwłaszczeniowej w trybie wznowienia postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa podtrzymał swojej dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołanym wyrokiem z dnia 23 lutego 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 2114/06 oddalił skargę M. G., J. G., T. G. i S. G.. W uzasadnieniu swego orzeczenia Sąd I instancji wskazał, iż organy orzekające prawidłowo uznały, że twierdzenia skarżących, iż w aktach uwłaszczeniowych są nieprawidłowe dane dotyczące sposobu nabycia przedmiotowych gruntów, nie są ani nową okolicznością faktyczną, ani nowym istotnym dowodem uzasadniającym wznowienie postępowania administracyjnego. Uwłaszczenie państwowych osób prawnych, na podstawie art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464), dotyczyło gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, oddanych tym podmiotom w zarząd. Bez znaczenia w tym postępowaniu było natomiast, w jakim trybie grunty te zostały nabyte przez Skarb Państwa. Sąd podkreślił ponadto, że zgodnie z art. 149 § 2 i 151 § 1 k.p.a., właściwy organ po wznowieniu postępowania zobowiązany jest najpierw przeprowadzić postępowanie co do przyczyn wznowienia (faza pierwsza), a dopiero po ustaleniu zaistnienia tych przesłanek, może rozstrzygać co do istoty sprawy (faza druga). Skoro w sprawie nie zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania uwłaszczeniowego i do uchylenia decyzji uwłaszczeniowej, to brak jest również podstaw do ponownego rozstrzygania sprawy uwłaszczenia co do istoty. Wniesiona skarga podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną złożyli M. G., J. G., T. G. oraz S. G. reprezentowani przez radcę prawnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości, a ponadto o uchylenie decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] nr [...] i poprzedzającej ją decyzji Wojewody P. z dnia [...] znak [...] oraz "przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz stwierdzenia, iż decyzja Wojewody B. z dnia [...] sierpnia 1992r została wydana z naruszeniem prawa". Nadto domagali się o zasądzenie kosztów procesu za obie instancje.

Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 - dalej zwanej P.p.s.a) skargę kasacyjną oparto na naruszeniu przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy polegający na naruszeniu przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" P.p.s.a poprzez jego niezastosowanie mimo, iż organy administracji publicznej przeprowadziły postępowanie z naruszeniem przepisów art.art. 7, 9, 28, 77 § 1, 80, 145 § 1 pkt 5, 156 § 2 k.p.a. co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego i w jego wyniku do naruszenia prawa materialnego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono ponadto naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy polegający na:

1. naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" P.p.s.a w związku z art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. nr 79, poz. 464) w. zbiegu z art. 69 ust. 1 i art. 47 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 30, poz. 127), poprzez ich błędną wykładnię, a mianowicie zanegowanie istnienia po stronie skarżących interesu prawnego oraz pominięcie istotnego faktu braku zawiadomienia skarżących o tym, iż nieruchomość wywłaszczona stała się zbędna, jak również nieuzyskanie przez organ administracji zgody w trybie art. 47 ust. 4 w/w ustawy od poprzedniego właściciela albo jego następcy prawnego, ewentualnie wskazanie okoliczności niemożliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z powodu braku zgody;

2. naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w związku z art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz art. 69 ust. 1 ustawy dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości poprzez pominięcie faktu, iż nieruchomość stała się zbędna dla [...] Fabryki Mebli i odpadł cel wywłaszczenia działek, jak tego wymagał art. 47 ust. 4 ustawy z dnia 29 września 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, co w istocie stanowi nową okoliczność w sprawie, iż nieruchomość winna być zwrócona poprzedniemu właścicielowi bądź następcom prawnym w trybie art. 69 w/w ustawy.

W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej stwierdził, iż WSA w Warszawie błędnie oddalił skargę, niezasadnie uznając, że w sprawie nie zostały ujawnione nowe istotne okoliczności, a tym samym że nie zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania uwłaszczeniowego i uchylenia decyzji uwłaszczeniowej. Takie rozstrzygnięcie Sądu zostało oparte na wadliwym ustaleniu stanu faktycznego w przedmiocie nabycia spornych gruntów przez Skarb Państwa, jak również błędnej interpretacji powinności zwrotu przedmiotowych gruntów poprzedniemu właścicielowi bądź następcom prawnym w przypadku odpadnięcia celu, na jaki były grunty były wywłaszczone. Wskazał również, iż w decyzji Wojewody B. z dnia [...] sierpnia 1992 r. - stwierdzającej nabycie przez [...] Fabrykę Mebli S.A. w B. prawa wieczystego użytkowania gruntu położonego w B. przy ul. [...] - pominięto fakt wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości należących do J. G. oraz to iż wpis prawa własności Skarbu Państwa do księgi wieczystej KW [...] nastąpił w sposób nieprawidłowy, ponieważ był oparty na dokumentach dotyczących przejęcia majątku Dojlidy, podczas gdy nieruchomość J. G. stanowiła odrębne gospodarstwo rolne, nie należała do tego majątku i nie została wraz z nim przejęta na cele reformy rolnej. Kasator podniósł ponadto, iż cel wywłaszczenia spornych gruntów odpadł, ponieważ po decyzji uwłaszczeniowej grunty te zostały sprzedane przez [...] Fabryki Mebli S.A., a więc w dacie uwłaszczenia kwalifikowały się one do zwrotu poprzednim właścicielom, bądź ich następcom prawnym.

Skarga T. G., J. G. i S. G. została odrzucona prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2007r sygn. akt I SA/Wa 2114/06.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, chociaż sposób sformułowania większości zarzutów i wniosków wskazuje na niepełne zrozumienie przez kasatora zasad i zakresu postępowania kasacyjnego.

Strona skarżąca zarzuca bowiem WSA w Warszawie naruszenie zarówno przepisów postępowania jak i norm prawa materialnego, domagając się jednocześnie uchylenia wyroku sądu I instancji i określonych decyzji administracyjnych. Tymczasem zgodnie z art. 188 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny może uchylić zaskarżone orzeczenie i rozpoznać skargę, jeżeli nie ma naruszeń przepisów postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy a zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego.

Kasator błędnie ponadto kwalifikuje postaci niektórych wytykanych WSA w Warszawie naruszeń prawa. Art. 145 § 1 pkt.1 lit. a P.p.s.a. jest przepisem postępowania sądowoadministracyjnego a nie normą prawa materialnego. Chybione jest zatem oparcie zarzutu naruszenia tego przepisu w zw. z art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464) w zw. z art. 69 ust. 1 i art. 47 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 30, poz. 127) na podstawie kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt.1 P.p.s.a.

Strona skarżąca zdaje się również nie zauważać, że przedmiotem kontroli WSA w Warszawie była wyłącznie decyzja w przedmiocie odmowy uchylenia w trybie wznowienia postępowania decyzji uwłaszczeniowej a nie sama decyzja o uwłaszczeniu [...] Fabryk Mebli S.A., czy decyzja w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności powyższego rozstrzygnięcia. Nietrafne są zatem zarzuty odnoszące się bezpośrednio do przebiegu postępowania uwłaszczeniowego. Chybiony jest także wytyk uchybienia art. 145 § 1 pkt.1 lit w zw. z art. 156 § 2 kpa, skoro pojęcie nieodwracalnych skutków prawnych dotyczy postępowania w trybie stwierdzenia nieważności decyzji a nie wznowienia postępowania.

Usprawiedliwione podstawy zawiera natomiast zarzut naruszenia art.145 § 1 pkt.1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art.145 § 1 pkt.5 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie błędnie bowiem przyjął, że przesłanki wznowienia postępowania uwłaszczeniowego na wskazanej podstawie nie stanowi nie tylko ujawnienie okoliczności, że grunty którymi została uwłaszczona państwowa osoba prawna zostały nabyte przez Skarb Państwa w drodze wywłaszczenia, ale przede wszystkim, że w sprawie przedmiotowego uwłaszczenia znaczenie mają wyłącznie zgłoszone a nie istniejące roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Zauważyć w związku z tym należy, że zgodnie z art.2 ust.1- 2 ustawy z dnia 29 września 1990r o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, nabycie prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa jest możliwe tylko w sytuacji, gdy nie narusza ono praw osób trzecich, a więc gdy nie istnieją uprawnienia tych osób do nieruchomości. Istniejące w dniu 5 grudnia 1990r uprawnienie osoby trzeciej wyłącza nabycie z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości.

W orzecznictwie sądów administracyjnych i Sądu Najwyższego oraz w piśmiennictwie od wielu lat ugruntowany jest pogląd, że zawarta we wskazanym przepisie klauzula " nie narusza praw osób trzecich" obejmuje również roszczenia podmiotu wywłaszczonego lub jego następców prawnych o zwrot nieruchomości, która stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Jeszcze na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. z 1991r, Nr 30, poz.127 ze zm.) przyjmowano zatem, że nabycie praw, o których mowa w art.2 ust.1 i ust.2 ustawy z dnia 29 września 1990r, nie może następować z pominięciem roszczenia o zwrot nieruchomości wynikającego z art. 69 ust.1 i art.47 ust.4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. O możliwości realizacji przez poprzedniego właściciela lub jego następcę prawnego materialnoprawnego roszczenia o odzyskanie wywłaszczonej nieruchomości nie decyduje więc jedynie data złożenia stosownego wniosku. Istotne natomiast jest czy najpóźniej w dniu 5 grudnia 1990r wystąpiły materialnoprawne przesłanki zwrotu nieruchomości, a w szczególności czy nieruchomość stała się zbędna, na cel na który została wywłaszczona.

Stanowisko takie wyraził między innymi Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 15 lutego 1999r sygn. akt OPS 15/1998 (ONSA 1999/3/75). W uzasadnieniu tej uchwały NSA podkreślił, że rozstrzygnięcie zasadności żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stanowi zagadnienie wstępne w postępowaniu uwłaszczeniowym. Zakończenie postępowania uwłaszczeniowego ostateczną decyzją przed rozstrzygnięciem o zasadności wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości uzasadnia żądanie wznowienia postępowania, jeżeli strona nie brała w nim udział bez własnej winy (art.145 § 1 pkt.4 kpa), lub stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej (art.156 pkt.2 kpa).

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził ponadto, że skoro ustalenie, czy wywłaszczona nieruchomość została wykorzystana na cel określony w decyzji o jej wywłaszczeniu, jest możliwe wyłącznie na wniosek uprawnionego, to należy przyjąć, że organ prowadzący postępowanie uwłaszczeniowe - stosownie do ogólnej zasady postępowania administracyjnego zawartej w art.9 kpa, nakładającej na organ prowadzący postępowanie obowiązek informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków- powinien poinformować poprzedniego właściciela nieruchomości lub jego następcę prawnego o roszczeniu przysługującym mu na podstawie art. 69 ust.1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. Powinność taka wynika też z art. 47 ust.4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r, art. 28 kpa i art.2 ust.1 ustawy z dnia 29 września 1990r.

Powyższe poglądy w pełni podziela także Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie. Są one istotne także dla oceny zaistnienia w rozpatrywanej sprawie przesłanek do wznowienia postępowania uwłaszczeniowego na podstawie art. 145 § 1 pkt.5 kpa. Rozpatrując zgłoszone w tym zakresie żądanie, organy z góry uznały, że skoro wniosek o zwrot wywłaszczonych nieruchomości złożono dopiero po zakończeniu postępowania uwłaszczeniowego, to w dniu 5 grudnia 1990r do omawianych gruntów nie istniały uprawnienia osób trzecich, a zatem podniesione przez wnioskodawców okoliczności- w tym dotyczące nabycia spornych gruntów w drodze wywłaszczenia- nie mogą mieć w sprawie żadnego znaczenia. Takie założenia są błędne. Chodzi bowiem nie tylko o zgłoszone ale istniejące prawa majątkowe osób trzecich do nieruchomości objętej postępowaniem uwłaszczeniowym. Prawa takie stanowią przeszkodę w nabyciu przez państwową osobę prawną użytkowania wieczystego nieruchomości pozostającej w jej zarządzie, a zawartą w art.2 ust.1 ustawy z dnia 29 września 1990r klauzula " nie narusza praw osób trzecich" powinna być odczytywana jako warunek wystąpienia lub niewystąpienia z mocy prawa skutku w postaci przekształcenia zarządu w użytkowanie wieczyste (por. wyrok między innymi Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 1995r sygn.III ARN 8/95- OSNAPiUS 1995, nr 18, poz. 223) .Dodać także należy, że uprawnienia do zwrotu wywłaszczonych nieruchomości ustawodawca przyznał właścicielom tych nieruchomości lub ich następcom prawnym wcześniej niż państwowe osoby prawne otrzymały prawo do domagania się przekształcenia zarządu w użytkowanie wieczyste nieruchomości.

Z powyższego bezspornie wynika, niezbędna jest świadomość organu uwłaszczeniowego, czy grunty, którymi ma być uwłaszczona osoba prawna zostały nabyte w drodze wywłaszczenia. Tylko taka wiedza pozwala na rozważenie w odrębnym postępowaniu czy w dniu 5 grudnia 1990r grunty były zbędne na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej i tym samym czy we wskazanej dacie wystąpiły materialnoprawne przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (lub jej części) na rzecz osób uprawnionych.

Takich niezbędnych w sprawie ustaleń organy orzekające nie poczyniły, błędnie ograniczając przesłankę do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art.145 § 1 pkt.5 kpa tylko do daty złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, podzielając te zaopatrywania, oddalił skargę z naruszeniem art. 145 § 1 pkt.1 lit.c w zw. z art. 145 § 1 pkt.5 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik spraw.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. Dlatego orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 185 i art.203 pkt.1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.