Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 592/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, c, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 179 ust. 1, ust. 2, ust.4, ust. 6
journal: Dz.U. 2012 poz 572
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 5 września 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), , Protokolant Pomocnik sekretarza – Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2013 roku sprawy ze skargi K. N. – Z. na decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialno – Socjalnej Doktorantów Uniwersytetu [...] z dnia [...] bez numeru w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komisji Stypendialno – Socjalnej Wydziału Ekonomiczno – Socjologicznego Uniwersytetu [...] z dnia [...], bez numeru; 2. Zasądza od Uczelnianej Komisji Stypendialno – Socjalnej Doktorantów Uniwersytetu [...], na rzecz skarżącej K. N. – Z., kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

FSygn. akt III SA/Łd 592/13

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. (bez numeru) Uczelniana Komisja Stypendialno-Socjalna Doktorantów Uniwersytetu [...] na podstawie art. 175, art. 199 ust. 1 pkt 1, art. 207 ust. 4 i art. 186 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) i art. 104 i art. 107 k.p.a. oraz § 24 i § 25 Regulaminu pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Uniwersytetu [...] wprowadzonego Zarządzeniem Nr 100 Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 6 czerwca 2012 r. ze zm., po rozpatrzeniu odwołania K. N.-Z. od decyzji Komisji Stypendialno-Socjalnej Doktorantów Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego z dnia [...] r. o odmowie przyznania stypendium socjalnego, utrzymała w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Wnioskiem z dnia 25 października 2012 r. K. N.-Z. zwróciła się o przyznanie stypendium socjalnego. Do wniosku załączyła zaświadczenie z MOPS- w Ł. z dnia [...] r. o niekorzystaniu z pomocy w okresie 1 stycznia 2011 r. do 11 października 2012 r., zaświadczenie o wysokości dochodu podatnika w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. oraz zaświadczenie o wysokości obrotu w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011r.

Decyzją z dnia [...] r. Komisja Stypendialno-Socjalna Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego w Ł. odmówiła przyznania wnioskowanego stypendium. W uzasadnieniu organ wskazał, że dochód wyliczony na podstawie złożonych dokumentów wyniósł 433,35 zł i jest zbyt niski, aby uznać samodzielność finansową doktorantki, której próg ustala ustawa o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. Organ wskazał, że w okresie od 1 października 2011 r. do 31 października 2012 r. próg samodzielności finansowej wynosił 782,60,- zł, natomiast od 1 listopada 2012 r. wynosi 850,20,- zł. Organ wyjaśnił, że skarżąca nie spełnia przesłanek wynikających z treści art. 179 ust. 6 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 25 ust. 4 Regulaminu, bowiem nie jest samodzielna finansowo.

W odwołaniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 179 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez jego błędna wykładnię i uznanie, że nie spełnia przesłanek do otrzymania stypendium socjalnego, pomimo znajdowania się w trudnej sytuacji materialnej. W ocenie skarżącej pojęcie samodzielności finansowej zostało użyte przez ustawodawcę w ocelu określenia tylko i wyłącznie sposobu wyliczenia wysokości dochodu osiąganego przez studenta i nie stanowi ono kryterium ubiegania się o stypendium socjalne. Wyjaśniła, że nie może przedłożyć żądanych przez komisję dokumentów, gdyż ma ograniczony kontakt z rodzicami.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Uczelniana Komisja Stypendialno-Socjalna Doktorantów Uniwersytetu [...] utrzymała w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił argumentację organu I instancji i wskazał, że podstawą odmowy przyznania świadczenia są przepisy art. 179 ust. 6 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym z dnia 27 lipca 2005r. (Dz. U. Nr 164, póz. 1365 ze zm.), a także § 25 ust. 4 Regulaminu pomocy materialnej dla Studentów i Doktorantów [...]

, w związku z § 1 ust. 2 Regulaminu stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 100 Rektora UŁ z dnia 6 czerwca 2012 r., definiujące samodzielność finansową doktoranta.

Analizując sytuację finansową skarżącej organ odwoławczy wskazał, że z przedstawionych zaświadczeń z urzędu skarbowego wydanych na podstawie PIT-37 i PIT-28 oraz oświadczenia o dochodzie netto uzyskanym za 2011 r. na podstawie ryczałtu ewidencjonowanego, wynika, iż w trakcie roku kalendarzowego 2011 skarżąca uzyskała miesięczny dochód w wysokości 433,35 zł. Do wniosku nie załączono dokumentów potwierdzających, że skarżąca jest zatrudniona na podstawie umowy zlecenia lub umowy o pracę, a z informacji uzyskanej podczas składania wniosku wynika, że dochody uzyskane na podstawie PIT-37 są za okres od 31.01.2011-28.02.2011 r. Ponadto Komisja wskazała, że z przedstawionych dokumentów wynika, że dochód skarżącej wynosi 433,35 miesięcznie/ netto/ na osobę i w związku z tym, że jest on niższy od wymaganego progu 782,60 zł, a tym samym niższy od progu 850,20 zł (od 1.11.2012). Skarżąca złożyła oświadczenie o nieprowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego z rodzicami.

W ocenie Komisji, wobec niespełnienia wymaganych warunków organ I instancji nie miał podstaw do przyznania stypendium socjalnego.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, że doktorant może ubiegać się o stypendium socjalne uwzględniając tylko siebie, jeżeli według art. 3 ust. 13 ustawy o świadczeniach rodzinnych spełnia następujące warunki: "jest osobą pełnoletnią uczącą się, niepozostającą na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią lub w związku z ustaleniem wyrokiem sądowym lub ugodą sądową prawa do alimentów z ich strony". W podanym przypadku, gdy doktorant posiada/lub nie, prawo do renty rodzinnej lub otrzymuje alimenty od rodziców nie musi spełniać kryteriów samodzielności finansowej. Natomiast jeżeli rodzice doktoranta żyją, mają obowiązek utrzymywania go bez względu na wiek, do chwili uzyskania przez niego samodzielności finansowej. Komisja powołała się w tym zakresie na orzecznictwo Sądu Najwyższego.

W zakresie naruszenia art. 179 ust. 1 i ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym organ wskazał, że sa to przepisy ogólne, natomiast ustawodawca w treści art. 179 ust. 3 ustawy zawarł delegację dla Rektora Uczelni, który w porozumieniu z samorządem studenckim ustala wysokość dochodu, do którego przyznawane będą świadczenia na danej uczelni.

Organ wyjaśnił także, że stypendia socjalne są przyznawane w oparciu o kryterium dochodowe studenta i jego rodziny. W załączniku nr 7 do zarządzenia nr 100 Rektora UL z dnia 06.02.2012 r. został ustalony szczegółowy katalog dokumentów, które doktorant w zależności od swojej sytuacji materialnej powinien dostarczyć, a w załączniku nr 9 do zarządzenia nr 100 Rektora [...] z dnia 06.06.2012 r. ustalono progi dochodowe, według których przyznawane były stypendia.

W skardze z dnia 24 kwietnia 2013 r. K. N.-Z. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania od organu. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że decyzję organu I instancji wydaną w dniu [...] listopada 2012 r. doręczono jej dopiero w lutym 2013 r. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie kroków niezbędnych do zebrania całego materiału dowodowego oraz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie sytuacji majątkowej oraz naruszenie art. 179 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że nie spełnia przesłanek do przyznania stypendium socjalnego. Skarżąca powołała się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie I OSK 646/06 i wskazała, że pojęcie samodzielności finansowej zostało użyte przez ustawodawcę jedynie w celu sposobu wyliczenia wysokości dochodu osiąganego przez studenta i nie stanowi ono kryterium ubiegania się o stypendium socjalne. Skarżąca podtrzymała stanowisko wyrażone w odwołaniu. Podkreśliła, że z załączonych do wniosku dokumentów wynika, że ma trudną sytuację finansową, a zatem spełnia jedyną przesłankę ustawową do otrzymania pomocy materialnej.

W odpowiedzi na skargę Uczelniana Komisja Stypendialno-Socjalna Uniwersytetu [...] wniosła o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2013 r. pełnomocnik skarżącej poparł skargę i wniósł o dołączenie akt sprawy dotyczących stypendium socjalnego na rok akademicki 2011/2012 z uwagi to, że skarżąca korespondencję do obu spraw kierowała łącznie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga K. N.-Z. jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 t.j. ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W rozpatrywanej sprawie, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja Uczelnianej Komisji Stypendialno-Socjalnej Uniwersytetu [...] z dnia [...]., jak i poprzedzająca ją decyzja Komisji Stypendialno-Socjalnej z dnia [...] r. wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ale także z naruszeniem przepisów postępowania, co uzasadniało uwzględnienie skargi.

Istotę sporu w przedmiotowej sprawie stanowi ustalenie, czy Komisja Stypendialno-Socjalna zasadnie odmówiła przyznania skarżącej stypendium socjalnego w roku akademickim 2012/2013 i czy podstawą wydania decyzji odmownej mogło być niespełnienie przez skarżącą kryterium samodzielności finansowej. W ocenie skarżącej, pojęcie samodzielności finansowej zostało użyte w celu określenia sposobu wyliczenia wysokości osiąganego przez studenta (doktoranta) dochodu i nie stanowi kryterium ubiegania się o stypendium socjalne. W jej ocenie jedyną przesłanką, która musi być spełniona, aby stypendium socjalne mogło być przyznane, jest pozostawanie doktoranta w trudnej sytuacji finansowej.

Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji z dnia 9 listopada 2012r. i 19 marca 2013 r. stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. 2012 r. poz. 572 ze zm.) oraz Regulamin pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Uniwersytetu [...], stanowiący załącznik do zarządzenia nr 100 Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 6 czerwca 2012 r.

Stosownie do treści przepisu art. 173 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie: 1) stypendium socjalnego, 2) stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych, 3) stypendium rektora dla najlepszych studentów 4) stypendium ministra za osiągnięcia w nauce. W myśl natomiast art. 179 ust. 1 stypendium socjalne ma prawo otrzymywać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. Rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego ustala wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne (art. 179 ust. 2). Zgodnie z załącznikiem nr 9 do Regulaminu pomocy materialnej stypendium socjalne przysługuje studentowi, w rodzinie, którego dochód netto na jedną osobę nie przekracza 700 złotych (pkt 1 pdpkt 2 ust. 2).

Wysokość dochodu, o której mowa w ust. 2, nie może być niższa niż 1,30 kwoty, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362, z późn. zm.), oraz wyższa niż 1,30 sumy kwot określonych w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm.).

Przy ustalaniu wysokości dochodu uprawniającego studenta do ubiegania się o stypendium socjalne uwzględnia się dochody osiągane przez: 1) studenta; 2 małżonka studenta, a także będące na utrzymaniu studenta lub jego małżonka dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26. roku życia, a jeżeli 26. rok życia przypada w ostatnim roku studiów, do ich ukończenia, oraz dzieci niepełnosprawne bez względu na wiek; 3 ) rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych studenta i będące na ich utrzymaniu dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26. roku życia, a jeżeli 26. rok życia przypada w ostatnim roku studiów, do ich ukończenia, oraz dzieci niepełnosprawne bez względu na wiek (art. 179 ust. 4).

Zgodnie z treścią ustępu 5 powołanego przepisu miesięczną wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającego do ubiegania się o stypendium socjalne ustala się na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, z uwzględnieniem ust. 4. Przepis ten jednocześnie wskazuje, jakich świadczeń nie wlicza się do dochodu.

Natomiast student jest samodzielny finansowo, jeżeli on lub jego małżonek spełnia łącznie następujące warunki (art. 179 ust. 6):

1) posiadał stałe źródło dochodów w ostatnim roku podatkowym;

2) posiada stałe źródło dochodów w roku bieżącym;

3) jego miesięczny dochód w okresach, o których mowa w pkt 1 i 2, nie jest mniejszy niż 1,30 sumy kwot określonych w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych;

4) nie złożył oświadczenia o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego z rodzicami bądź jednym z nich.

Zauważyć także należy, że § 25 ust. 4 Regulaminu pomocy materialnej w sposób identyczny powtarza treść art. 179 ust. 6 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, statuując przesłanki uznania doktoranta za osobę samodzielną finansowo.

Z treści przytoczonych przepisów wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że prawo do otrzymania stypendium socjalnego ma student ( doktorant), który spełnia przesłankę określoną w art. 179 ust. 1 ustawy tj. znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Jednocześnie ustawodawca w kolejnych przepisach określił zasady ustalania, przy jakim poziomie dochodów można uznać, że osoba ubiegająca się o stypendium znajduje się w trudnej sytuacji i sposób ustalania wysokości dochodu na osobę w rodzinne studenta. Dla ustalenia wysokości tego dochodu zasadnicze znaczenie ma zaś pojęcie samodzielności finansowej studenta (doktoranta). Miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta ustalana jest bowiem z uwzględnieniem tego, czy student jest samodzielny, czy też niesamodzielny finansowo w rozumieniu art. 179 ust. 6 ustawy. .

Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego sprawy przypomnieć należy, że skarżąca składając w dniu 25 października 2012 r. wniosek o przyznanie stypendium socjalnego na rok akademicki 2012/2013, wskazała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe , a średni miesięczny dochód netto członków rodziny jak i miesięczny dochód netto przypadający na jednego członka rodziny wynosi 433,35 zł. Na tę okoliczność przedłożyła zaświadczenie o wysokości dochodu podatnika w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. oraz zaświadczenie o wysokości obrotu w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011r., jak również zaświadczenie z MOPS-u w Ł. o niekorzystaniu z pomocy w okresie od 1 stycznia 2011 r. do 11 października 2012 r. Analizując sytuację finansową i materialną doktoranta Komisja Stypendialno-Socjalna stwierdziła, że skarżąca nie spełnia warunku samodzielności finansowej, bowiem nie posiada stałego źródła dochodów w roku 2011 i 2012, nie uzyskała minimum 782,60 zł miesięcznie (1.01.2011 do 31.10.2012) i 850,20 zł w okresie od 1.11.2012 r. Natomiast utrzymując w mocy decyzję z dnia 9 listopada 2012 r., Uczelniana Komisja Stypendialno-Socjalna podzieliła argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w zakresie niespełnienia przez skarżącą warunku samodzielności finansowej. Ponadto wskazała, że stypendia socjalne przyznawane są w oparciu o kryterium dochodowe studenta i jego rodziny, a osoba ubiegająca się o świadczenie powinna załączyć komplet dokumentów. Przyznanie stypendium w przypadku znaczących braków w dokumentacji i braku samodzielności finansowej byłoby przekroczeniem środków.

Z takim sposobem prowadzenia postępowania wyjaśniającego, a w efekcie także ze stanowiskiem organów nie sposób się zgodzić. Przede wszystkim zauważyć należy, że organy orzekające w spawie błędnie wskazały, że aby uzyskać stypendium socjalne doktorant musi spełnić warunek samodzielności finansowej, określony w art. 179 ust. 6 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym. Stosownie bowiem do art. 179 ust. 1 powołanej ustawy, przesłanką uzyskania stypendium socjalnego jest znajdowanie się w trudnej sytuacji materialnej wyznaczanej, w świetle art. 179 ust. 2 powołanej wyżej ustawy, przez kryterium dochodu na osobę w rodzinie studenta (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 października 2007 r., sygn. akt II SA/Bk 420/07, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 czerwca 2012 r. sygn. akt IV SA/Wr 145/13, publ. Baza orzeczeń CBOIS). W celu ustalenia kryterium uprawniającego do uzyskania przedmiotowego stypendium niezbędne jest zatem prawidłowe ustalenie wysokości dochodu na osobę w rodzinie skarżącej.

Miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta (doktoranta) ustalana jest z uwzględnieniem faktu, czy student ten jest samodzielny finansowo w rozumieniu art. 179 ust. 6 powołanej wyżej ustawy, czy też jest niesamodzielny finansowo w rozumieniu tego przepisu. Zaznaczyć przy tym należy, że niespełnienie warunku samodzielności finansowej, o której mowa w art. 179 ust. 6, nie przesądza jeszcze o tym, że doktorant ten nie spełnia kryterium dochodowego uprawniającego go do otrzymania stypendium socjalnego. W takim bowiem przypadku miesięczna wysokość jego dochodu w rodzinie winna być ustalona z uwzględnieniem dochodów, o których mowa w art. 179 ust. 4. Miesięczna wysokość dochodu w rodzinie studenta ustalana jest na zasadach określonych w ustawie o świadczenia rodzinnych (art. 179 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym).

Wskazana błędna interpretacja przez organy administracji przepisów prawa materialnego skutkowała również naruszeniem przepisów prawa procesowego.

Organy nie przeprowadziły bowiem żadnego postępowania dowodowego w celu ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącej i jej członków rodziny. Natomiast z treści odwołania wynika, że skarżąca informowała Komisję, że nie jest w stanie przedstawić dokumentów dotyczących dochodów jej rodziców. Akta administracyjne sprawy nie zawierają tych pism. Natomiast pełnomocnik organu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2013 r., jak i w piśmie z dnia 3 września 2013 r. wskazał, że skarżąca nie składała innych dokumentów poza przedłożonymi Sądowi (k. 37 i 41). W ocenie Sądu, skoro zaistniała taka sytuacja, organ powinien zgodnie z treścią art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 t.j.) wezwać skarżącą do uzupełnienia braków wniosku, czy też zażądać przedłożenia określonych dokumentów w celu ustalenia wysokości dochodu na osobę w rodzinie skarżącej. Tymczasem akta administracyjne również nie zawierają ewentualnych wezwań kierowanych do skarżącej. W tym zakresie organy naruszyły przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bowiem nie wyjaśniły okoliczności istotnych dla sprawy.

Rozstrzygnięcie organu, aby nie mieć charakteru dowolnego, musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Przepis art. 7 k.p.a. stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie organy nie przeprowadziły właściwie postępowania dowodowego i nie poczyniły ustaleń wystarczających do podjęcia rozstrzygnięcia. Organy ograniczyły się jedynie do stwierdzenia, że skarżąca nie spełnia kryterium finansowego, zatem nie ma podstaw do przyznania stypendium. Uczelniana Komisja Stypendialno-Socjalna rozpatrując odwołanie od decyzji I instancji nie odniosła się do podniesionych w nim zarzutów. Przede wszystkim nie dokonała ponownej analizy sytuacji majątkowej skarżącej, nie wzięła pod uwagę okoliczności, że zmarł ojciec skarżącej i nie podjęła próby ustalenia wysokości dochodu przypadającego na członka rodziny skarżącej. Zauważyć należy, że z zawartej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności wynika obowiązek dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia przez dwa różne organy tej samej sprawy, wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy nie może więc ograniczyć się do kontroli decyzji organu I instancji, lecz powinien z urzędu ponownie przeanalizować całokształt okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, z uwzględnieniem treści zarzutów podniesionych w odwołaniu. W zaskarżonej decyzji z dnia [...] r. organ nie tylko nie dokonał ponownej analizy sprawy, ale również nie odniósł się do argumentacji odwołania.

Ponadto z art. 11 k.p.a. wynika obowiązek wyjaśniania stronom zasadności przesłanek rozstrzygnięcia, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Wyrazem realizacji tej zasady jest uzasadnienie decyzji, które w myśl art. 107 § 3 k.p.a., powinno przekonywać stronę o prawidłowości rozstrzygnięcia. Organ administracji musi m.in. przedstawić w nim swoją ocenę oraz motywy leżące u podstaw podjętego rozstrzygnięcia. Podkreślenia wymaga, że bez prawidłowego uzasadnienia decyzji strona nie ma możliwości obrony swoich słusznych interesów. Zaskarżone do Sądu decyzje nie spełniają wymogów, które nakłada na nie treść art. 107 § 3, bowiem stanowią jedynie powtórzenie przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i Regulaminu pomocy materialnej, bez odniesienia się do sytuacji skarżącej.

Wobec powyższego Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 179 ust. 1 w zw. z ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, i przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny zbadać wniosek skarżącej w oparciu o przepis art. 179 ust. 6 Prawo o szkolnictwie wyższym. W przypadku zaś uznania, że skarżąca nie spełnia przesłanek samodzielności finansowej – powinny podjąć próbę ustalenia wysokość dochodu jej rodziny z uwzględnieniem kryteriów wymienionych w art. 179 ust. 4 i 5 ustawy, wzywając ją do złożenia brakujących dokumentów. Dopiero po prawidłowym ustaleniu tego dochodu, z uwzględnieniem jednego z wymienionych wyżej sposobów, ocenią czy uzyskany przez skarżącą dochód nie przekracza kryterium dochodowego określonego na podstawie § 25 Regulaminu i załączniku nr 9 do Regulaminu. Ponadto organy powinny mieć na uwadze treść art. 12 k.p.a., statuującego zasadę szybkości postępowania. W przedmiotowej sprawie decyzja organu I instancji wydana została w dniu [...] listopada 2012 r., nadana za pośrednictwem Poczty Polskiej dopiero w dniu 23 stycznia 2013 r., natomiast doręczona w dniu 4 lutego 2013 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach admin.). Ponad dwumiesięczny okres, który upłynął pomiędzy wydaniem decyzji, a jej wysłaniem do skarżącej nie stanowi realizacji powyższej zasady.

Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd oddalił wniosek pełnomocnika skarżącej o załączenie do rozpoznawanej sprawy akt dotyczących przyznania skarżącej stypendium socjalnego w roku akademickim 2011/2012 uznając, że nie przyczynią się rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Skoro doktorant występujący o przyznanie stypendium socjalnego na dany rok akademicki zobowiązany jest do złożenia odrębnego wniosku, a organ do ustalenia jego rzeczywistej sytuacji, to dane wskazane we wniosku na rok 2011/2012 nie mogą być podstawą do orzekania o przyznaniu bądź odmowie przyznania stypendium w roku następnym, gdyż sytuacja doktoranta niewątpliwie się zmieniła.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...]r. Podstawę zasądzenia zwrotu kosztów postępowania od organu na rzecz strony skarżącej stanowił przepis art. 200, art. 205 § 2 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461 t.j.).

D.T.