Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 181/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 5
journal: Dz.U. 2000 nr 54 poz 654
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity
article: art. 187, art. 191
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Teza: Skoro w art. 12 ust. 5 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /Dz.U. 2000 nr 54 poz. 654 ze zm./ postanowiono, że wartość przychodów w naturze określa się na podstawie cen rynkowych, stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku oraz czasu i miejsca odpłatnego zbycia, to obowiązkiem organu ustalającego przychód z tego źródła było ustalenie kwoty przychodu z zastosowaniem ustawowych kryteriów, a nie w oparciu o jednostkową transakcję, bez porównania jej z innymi zawartymi w zbliżonym czasie i miejscu.

TEZY

Skoro w art. 12 ust. 5 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /Dz.U. 2000 nr 54 poz. 654 ze zm./ postanowiono, że wartość przychodów w naturze określa się na podstawie cen rynkowych, stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku oraz czasu i miejsca odpłatnego zbycia, to obowiązkiem organu ustalającego przychód z tego źródła było ustalenie kwoty przychodu z zastosowaniem ustawowych kryteriów, a nie w oparciu o jednostkową transakcję, bez porównania jej z innymi zawartymi w zbliżonym czasie i miejscu.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędziowie NSA Edyta Anyżewska (sprawozdawca), del. WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Protokolant Barbara Mróz, po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 24 października 2005 r. sygn. akt I SA/Ke 152/05 w sprawie ze skargi Zakładu Produkcji Termoizolacyjnych Materiałów Budowlanych "S." Sp. z o.o. w S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 19 maja 2004 r. (...) w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz Zakładu Produkcji Termoizolacyjnych Materiałów Budowlanych "S." Sp. z o.o. w S. kwotę 2.700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 24 października 2005 r. I SA/Ke 152/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach po rozpoznaniu skargi Zakładu Produkcji Termoizolacyjnych Materiałów Budowlanych "S." Sp. z o.o. w S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 19 maja 2004 r. wydaną w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2002 r. uchylił zaskarżoną decyzję.

Decyzją tą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia 9 lutego 2004 r., którą określono Spółce podatek w wysokości wyższej od zadeklarowanego w zeznaniu CIT-8 za rok podatkowy. Ustalono, że Spółka zaniżyła podatek dochodowy o kwotę 70.781 zł, wskutek m.in. zaniżenia przychodów o kwotę 248.683,59 zł, w wyniku niewykazania w zeznaniu przychodów w naturze, uzyskanych przez podatnika w związku z zawarciem umowy nabycia gruntów w zamian za zwolnienie z długu właściciela nieruchomości - Czesława D.

Pozostałe pozycje przychodów i kosztów ich uzyskania zakwestionowane przez organ kontroli skarbowej a mające wpływ na ustalenie dochodu do opodatkowania nie były przedmiotem sporu w toku instancji /Spółka nie złożyła w tym zakresie odwołania/, w związku z tym pominięto je przy przedstawieniu stanu sprawy.

Nie uwzględniając odwołania Spółki Dyrektor Izby Skarbowej powołał się na następujące ustalenia faktyczne:

Aktem notarialnym z dnia 24 stycznia 2002 r. Czesław D. nabył nieruchomość składającą się z kilku działek o łącznej powierzchni 6 ha 2600 m2, za kwotę 250.000 zł, zaś na podstawie aktu notarialnego z dnia 23 maja 2002 r. nabył nieruchomość o powierzchni 2 ha 3300 m2 za cenę 180.000 zł. Zawierając umowy Czesław D. złożył oświadczenie, że nabyte nieruchomości wejdą w skład jego gospodarstwa rolnego. Następnie aktem notarialnym z dnia 5 września 2002 r. Czesław D. przeniósł własność wskazanych nieruchomości na "S." Spółka z o.o. w zamian za zwolnienie z długu wobec Spółki w kwocie 181.316,41 zł. Czesław D. jest przy tym prezesem i głównym udziałowcem Spółki "S.".

W ocenie organu, różnica w wysokości 248.683,59 zł pomiędzy wartością gruntów wynikającą z umów kupna, a kwotą zwolnienia Czesława D. z długu wobec Spółki, stanowi zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /Dz.U. 2000 nr 54 poz. 654 ze zm./, powoływaną dalej jako u.p.d.o.p., wartość przychodu w naturze. Została spełniona dyspozycja art. 12 ust. 5 u.p.d.o.p. nakazującego określenie wartości przychodu w naturze według cen rynkowych, skoro przyjęto jako cenę rynkową dla nieruchomości cenę, jaką uzgodniły pomiędzy sobą strony transakcji, a transakcje nabycia i zbycia dotyczyły tego samego przedmiotu i były zawarte w tym samym czasie /różnica kilku miesięcy/. Organ wskazał, że brak jest podstaw do stosowania art. 151 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarcze nieruchomościami /Dz.U. 2004 nr 261 poz. 2603 ze zm./ wobec treści art. 12 ust. 5 u.p.d.o.p. jak również średnich cen stosowanych w obrocie wskazanych w piśmie (...) Urzędu Skarbowego, z uwagi na zastosowanie przy ustalaniu wartości nieruchomości ceny rynkowej wynikającej z umów dotyczących tej samej nieruchomości. Podniósł, że sytuacja prawna działek, zarówno co do przeznaczenia w planie zagospodarowania przestrzennego, jak i ustanowienia strefy ochrony wody, nie uległa zmianie po nabyciu tych nieruchomości przez Czesława D.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, Zakład Produkcji Termoizolacyjnych Materiałów Budowlanych "S." Spółka z o.o. wnosząc o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. zarzuciła: naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 5 u.p.d.o.p. przez błędne jego zastosowanie i niewłaściwą interpretację, art. 16 ust. 1 pkt 12 w zw. z art. 14 u.p.d.o.p. przez ich pominięcie przy ocenie transakcji z dnia 5 września 2002 r. oraz naruszenie art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. 2005 nr 8 poz. 60 ze zm./ przez fragmentaryczną, niepełną i dowolną ocenę materiału dowodowego.

Skarżący zarzucił, iż organy podatkowe pominęły fakt, że zarówno nabycie przedmiotowych nieruchomości przez Czesława D., jak i zbycie na rzecz Spółki nastąpiło w wyniku przejęcia nieruchomości w zamian za wymagalne zobowiązania finansowe, które to transakcje mogą odbiegać od cen rynkowych. Wskazał, że organy podatkowe bezpodstawnie pominęły zaświadczenie Urzędu Skarbowego o rynkowej wartości nieruchomości, co stanowi naruszenie art. 191 Ordynacji podatkowej. Zwrócił uwagę na fakt, że organy podatkowe nie zakwestionowały wartości nieruchomości w wysokości przyjętej w akcie nabycia przez Spółkę, przy wprowadzeniu nieruchomości do ewidencji środków trwałych. W ocenie skarżącego, wobec treści art. 12 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p. nie można uznać za przychód w naturze nabycia nieruchomości za określoną cenę. Treść przepisu wskazuje, że chodzi o nieodpłatne otrzymanie rzeczy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K., wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Skargę rozpoznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach właściwy w sprawie na podstawie par. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004 r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim i Kielcach rozpoznawania spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie /Dz.U. nr 187 poz. 1926/.

Sąd uznał skargę za zasadną, powołując następującą argumentację:

Zgodnie z art. 7 ust. 1 u.p.d.o.p. przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym jest dochód, bez względu na rodzaj źródeł przychodów, z których został osiągnięty. Jedynie w wypadkach, o których mowa w art. 21 i 22 przedmiotem opodatkowania jest przychód. Art. 7 ust. 2 stanowi, że dochodem jest, z zastrzeżeniem art. 10 i 11, nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Przepisy u.p.d.o.p. nie zawierają definicji przychodu. Art. 12 ust. 1 pkt 1-9 podając przykładowe kategorie przychodów, których otrzymanie kreuje obowiązek podatkowy, wskazuje w ust. 1 pkt 2 wartość nieodpłatnych świadczeń i przychodów w naturze. Określenie "nieodpłatne przychody w naturze" rodzi trudności interpretacyjne, bowiem ustawa nie zawiera definicji przychodu w naturze. Jak wskazano w wyroku NSA z 6 lutego 2002 r. III SA 2486/00 przez "nieodpłatne świadczenia" lub "przychody w naturze" należy rozumieć "te wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia w działalności, których następstwem jest uzyskania korzyści kosztem innego podmiotu, bądź którego skutkiem jest nieodpłatne przysporzenie w majątku osoby prawnej mającej konkretny wymiar finansowy". Przychodem jako źródłem dochodu jest zatem tylko ta wartość, która wchodząc do majątku podatnika powiększa jego aktywa.

Istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy skarżący "S." Spółka z o.o. osiągnął nieodpłatnie przychód w naturze, a zatem czy nastąpiło przysporzenie w jego majątku, które ma konkretny wymiar finansowy.

Stosownie do art. 12 ust. 5 u.p.d.o.p wartość przychodów w naturze określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami i prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca odpłatnego zbycia.

Wobec takiego brzmienia przepisu pozostaje do rozważenia, czy ustalona przez organy podatkowe wartość przychodu w naturze w postaci różnicy pomiędzy ceną nabycia tej nieruchomości przez Czesława D., a wartością nieruchomości wynikającą z umowy przeniesienia przez niego własności tej nieruchomości na rzecz Spółki w zamian za zwolnienie z długu, jest zgodna z dyspozycją art. 12 ust. 5 u.p.d.o.p. i czy w konsekwencji miało miejsce nieodpłatne przysporzenie w majątku skarżącego. Przepisy u.p.d.o.p. nie zawierają definicji ceny rynkowej. Art. 12 ust. 5 ustawy odwołując się do pojęcia ceny rynkowej wskazuje czynniki jakie winny być uwzględnione przy jej ustalaniu, a więc stan, stopień zużycia, czas i miejsce zbycia. Dla wyjaśnienia pojęcia ceny rynkowej nieruchomości można posiłkowo posłużyć się definicją zawartą w ustawie o gospodarce nieruchomościami, która w art. 151 definiuje wartość rynkową nieruchomości jako najbardziej prawdopodobną jej cenę, możliwą do uzyskania na rynku, z uwzględnieniem cen transakcyjnych. Podnieść należy, że tylko cena rynkowa, a zatem cena zbliżona do rzeczywistej wartości, może stanowić podstawę ustalenia wartości przychodu w naturze. Organy podatkowe wbrew dyspozycji ar. 12 ust. 5 u.p.d.o.p. uznały za cenę rynkową, cenę wynikającą z jednej transakcji nabycia nieruchomości przez Czesława D., a tym samym nieprawidłowo ustaliły wartość przychodów w naturze. Fakt, że stroną transakcji była osoba zbywcy, transakcja nie była odległa w czasie od umowy nabycia nieruchomości przez skarżącego, nie zwalniał organów podatkowych od oceny innych dowodów, a w szczególności wyceny nieruchomości zawartej w operacie szacunkowym wykonanym w sierpniu 2003 r. przez rzeczoznawcę, w której określono wartość nieruchomości na kwotę 130.000 zł oraz cen wskazanych w piśmie (...) Urzędu Skarbowego w K. jako ceny rynkowe w 2002 r.

Organy nie ustosunkowały się w zaskarżonej decyzji do wyceny nieruchomości, dokonanej przez rzeczoznawcę majątkowego, mimo przeprowadzenia dowodu. Nie ustaliły wartości nieruchomości przy zastosowaniu cen podanych przez (...) Urząd Skarbowy w K., nie wyjaśniły rozbieżności pomiędzy ceną przyjętą dla ustalenia wartości przychodu w naturze wynikającą z transakcji nabycia nieruchomości przez Czesława D., a ceną wynikającą z opinii szacunkowej oraz wyliczoną przy pomocy cen rynkowych stosowanych przez organ podatkowy w 2002 r. Stanowi to naruszenie art. 187 Ordynacji podatkowej, nakazującego organom zebranie i wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego. Przez wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego należy rozumieć ustosunkowanie się przez organ podatkowy do każdego dowodu bądź grupy dowodów jednorodnych i dokonanie ich oceny we wzajemnym ze sobą powiązaniu. Obowiązkiem organu jest nie tylko wskazanie dowodów, na podstawie których dokonano ustaleń, ale odniesienie się do dowodów, którym odmówiono wiarygodności. Dokonana przez organy ocena narusza zasadę swobodnej oceny dowodów. Zasada swobodnej oceny dowodów wyrażona w art. 191 Ordynacji podatkowej musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł jej oceny. Ocena uwzględniająca tylko część zgromadzonego materiału dowodowego, bądź oparta na wadliwie zgromadzonym /niepełny/ materiale dowodowym narusza art. 191 Ordynacji podatkowej. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący /por. wyrok SN z 23 listopada 1993 r. III ARN 55/94 -- OSNP 1995 nr 7 poz. 83/.

Ciężar wykazania, że skarżący osiągnął nieodpłatnie przychód w naturze spoczywał stosownie do art. 187 par. 1 na organach podatkowych.

Rozpoznając ponownie sprawę, organ powinien dokonać prawidłowej oceny materiału dowodowego i ustalić cenę rynkową nieruchomości, będącą podstawą ustalenia przychodu w naturze, po rozważeniu wartości nieruchomości wynikającej z opinii szacunkowej biegłego rzeczoznawcy oraz cen rynkowych stosowanych przez (...) Urząd Skarbowy w 2002 r. W przypadku rozbieżności co do wartości nieruchomości, organ powinien rozważyć celowość ustalenia wartości przychodu w naturze z uwzględnieniem opinii biegłego.

Za niezasadny uznał Sąd zarzut naruszenia art. 16g ust. 1 pkt 12 w związku z art. 14 u.p.d.o.p., bowiem wartość początkowa nieruchomości przyjęta przez spółkę w ewidencji środków trwałych nie ma decydującego znaczenia dla ustalenia wartości przychodów w naturze, z uwagi na fakt, że grunty są środkiem trwałym, od którego nie dokonuje się odpisów amortyzacyjnych.

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" i lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ - zwanej dalej p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. zaskarżył wyżej wymieniony wyrok w całości zarzucając naruszenie:

- art. 141 par. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a. poprzez wyrażenie poglądu, że organy podatkowe nieprawidłowo ustaliły cenę rynkową, mimo iż wynikała ona bezpośrednio z aktów notarialnych, zawartych między podatnikiem a jego kontrahentem, a wobec braku zawarcia w uzasadnieniu wyroku ustaleń, które by w sposób dostateczny przemawiały za uchyleniem decyzji,

- art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a. w związku z art. 12 ust. 5 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /Dz.U. 2000 nr 54 poz. 654 ze zm./ poprzez niewłaściwe zastosowanie tego ostatniego przepisu, a polegające na przyjęciu, że cena uzyskana z nabycia nieruchomości, którą Spółka przejęła za zwolnienie z długu, nie jest ceną rynkową, mimo iż przepisy ww. ustawy nie zawierają definicji ceny rynkowej,

- art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi w sytuacji, gdy Sąd nie wskazał dostatecznie, na czym polegają uchybienia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy.

Podnosząc te zarzuty organ wniósł o:

- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach,

- zasądzenie od skarżącego na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w K. kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi zauważono, że z treści art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy o p.p.s.a. wynika, że Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla zaskarżony akt, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem nie każde naruszenie. Tę jakościową różnicę Sąd administracyjny jest obowiązany wykazać w uzasadnieniu wyroku. Tego obowiązku, wynikającego z art. 141 par. 4 ustawy o p.p.s.a., Sąd nie wykonał w stopniu należytym. Zaniechanie w tym zakresie miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem różnica tych pojęć, która determinuje rozstrzygnięcie, jest zasadnicza, a nie doszło do odpowiedzi na pytanie, jaki istotny wpływ na wynik sprawy miało nieprzyjęcie cen stosowanych przez (...) Urząd Skarbowy w K., mimo stanowiska w tym zakresie organu.

Zgodnie z art. 12 ust. 5 u.p.d.o.p. wartość przychodów w naturze określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca odpłatnego zbycia.

W rozpoznawanej sprawie za cenę rynkową przyjęto cenę, która wynikała z umów kupna-sprzedaży zawartych przez Czesława D. i takie też powinno być prawidłowe zastosowane ww. artykułu u.p.d.o.p., albowiem były to ceny rynkowe tego samego przedmiotu transakcji zawartej w tym samym miejscu i czasie /różnica kilku miesięcy/.

Podejmując rozstrzygnięcie organy podatkowe uzasadniły z jakiego powodu nie uznały za cenę rynkową ceny, o której wspomniał w piśmie (...) Urząd Skarbowy w K..

Art. 141 par. 4 p.p.s.a. nakłada na Sąd obowiązek przedstawienia stanu sprawy, podania podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia. Obowiązek wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku nie polega na przytoczeniu przepisów prawa lecz na wskazaniu, dlaczego Sąd zastosował określony przepis i w jaki sposób wpłynął on na rozstrzygnięcie sprawy, bądź wskazaniu dlaczego określonego przepisu Sąd nie zastosował. W rozpoznawanej sprawie nastąpiło naruszenie przez WSA tych zasad, gdyż Sąd swojego stanowiska w tym zakresie należycie nie uzasadnił, a zwłaszcza nie wypowiedział się odnośnie do stanowiska organu w zakresie ceny rynkowej.

Te wszystkie okoliczności świadczą o tym, że organ nie naruszył prawa materialnego, a także przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a tym samym uchylenie przez Sąd decyzji na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a i c" ustawy o p.p.s.a. było błędne.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną "S." Sp. z o.o. wniosła o:

1/ oddalenie skargi kasacyjnej jako bezzasadnej,

2/ zasądzenie od dyrektora Izby Skarbowej w K. kosztów postępowania kasacyjnego, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Spółka zauważyła, że art. 174 pkt 2 p.p.s.a., na którym oparto skargę kasacyjną wymaga, aby naruszenie przepisów postępowania było tego rodzaju, że mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie skargi kasacyjnej w żadnym fragmencie nie wskazuje jaki wpływ na wynik sprawy mogły mieć wskazane w skardze uchybienia procesowe. Te mankamenty skargi wystarczają do jej oddalenia.

Wskazane w skardze zarzuty nie mają ponadto żadnego faktycznego uzasadnienia. Zarzut rzekomego naruszenia przepisu art. 141 par. 4 p.p.s.a., a więc nieprawidłowego uzasadnienia wyroku jest niezrozumiały, bowiem uzasadnienie wyroku Sądu spełnia wszystkie elementy jakie zgodnie z tym przepisem uzasadnienie powinno zawierać.

Pozostałe dwa zarzuty skargi są całkowicie nieuprawnione. Z treści uzasadnienia skarżonego wyroku jednoznacznie wynika, na czym polegały uchybienia organów podatkowych, ze wskazaniem naruszonych przepisów Ordynacji podatkowej. Organy podatkowe dysponowały w toku postępowania czterema grupami dowodów dla określenia wartości nieruchomości, tj. dwoma aktami notarialnymi, opinią rzeczoznawcy oraz informacją (...) Urzędu Skarbowego w K. o cenach przedmiotowych nieruchomości. Dysponując tak szerokimi dowodami, organy podatkowe arbitralnie wybrały jeden z tych dowodów, najbardziej niekorzystny dla podatnika, w dodatku, tego wyboru zupełnie nie uzasadniając. Uznanie za wiarygodny tylko jeden środek dowodowy, a odrzucenie innych, bez uzasadnienia takiej decyzji jest właśnie rażącym naruszeniem wskazanych przez sąd przepisów art. 187 i 191 Ordynacji podatkowej, a także art. 210 par. 4 O.p. Naruszenie tych przepisów procesowych miało istotny wpływ na wynik sprawy i powodowało konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej.

Na rozprawie w NSA pełnomocnicy stron wnosili i wywodzili jako dotychczas.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej w zakresie odnoszącym się do podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 sprowadzają się do wywodzenia, że Sąd nie uzasadnił dostatecznie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, naruszając w ten sposób art. 141 par. 4 i art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ - zwanej dalej p.p.s.a. Stanowisko organu nie jest uzasadnione. Sąd stwierdził naruszenie art. 187 i 191 Ordynacji podatkowej i wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku na czym naruszenie tych przepisów polegało. Sąd zauważył, że ustalenia faktyczne odnośnie do ceny rynkowej nieruchomości, które nabyła spółka, uznane za zwolnienie z długu dotychczasowego ich właściciela zostały poczynione z uwzględnieniem tylko jednego dowodu /aktu notarialnego/ stwierdzającego cenę nabycia nieruchomości przez Czesława D., pominięto natomiast bez jakiegokolwiek uzasadnienia dowód z operatu szacunkowego biegłego rzeczoznawcy oraz informacje urzędowe dot. cen stosowanych w obrocie takimi samymi rzeczami na tym terenie.

Sąd zasadnie zauważył, iż świadczy to o niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów. Argumentacja organu zawarta w zaskarżonej decyzji, a powoływana w skardze kasacyjnej na dowód tego, iż w decyzji uzasadniono przyczynę nieuwzględnienia informacji urzędowych dot. cen rynkowych potwierdza, iż ocena ta została dokonana z naruszeniem art. 191 Ordynacji podatkowej. Organ wywodził bowiem, że nie było w sprawie potrzeby do sięgania po dowód w sprawie przeciętnych cen rynkowych, skoro istniał dowód obrazujący cenę rynkową konkretnej nieruchomości. Pogląd ten nie jest trafny.

Cena umowna przyjęta przez strony przy zawieraniu umowy kupna-sprzedaży rzeczy może z różnych przyczyn odbiegać od cen rynkowych /czyli funkcjonujących w obrocie na danym rynku/, może być zarówno niższa jak i wyższa.

Skoro w art. 12 ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych postanowiono, że wartość przychodów w naturze określa się na podstawie cen rynkowych, stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku oraz czasu i miejsca odpłatnego zbycia, to obowiązkiem organu ustalającego przychód z tego źródła było ustalenie kwoty przychodu z zastosowaniem ustawowych kryteriów, a nie w oparciu o jednostkową transakcję, bez porównania jej z innymi zawartymi w zbliżonym czasie i miejscu,

Z powyższego wynika, iż podstawy skargi kasacyjnej były nieusprawiedliwione, w związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 189 oraz art. 204 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.