Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VII SO/Wa 30/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Inne
Powołane przepisy: article: art. 246  par. 1  pkt 2 w zw. z  art. 258  par. 2  pkt 7
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie VII KO/Wa 111/12 postanawia : przyznać J.S. prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.


UZASADNIENIE

W dniu 4 kwietnia 2012 r. (data stempla biura podawczego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez J.S. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą pozostaje żona, syn z synową oraz czworo wnucząt. Ośmioosobowa rodzina utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego przez wnioskodawcę oraz jego małżonkę z tytułu emerytur rolniczych o łącznej wysokości 1.718,52 złotych netto miesięcznie oraz z zasiłków rodzinnych jakie syn otrzymuje na dzieci o łącznej wysokości 501,00 złotych miesięcznie. Łączny miesięczny dochód ośmioosobowej rodziny wynosi 2.219,52 złotych netto miesięcznie.

Wnioskodawca podał, że nie posiada żadnego majątku. Z nadesłanych przez syna wnioskodawcy do innych spraw sądowych formularzy wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że J.S. wraz z żoną zamieszkuje w domu syna o powierzchni 200 m ². Ponadto syn wnioskodawcy posiada nieruchomość rolną o powierzchni 10,8845 ha fizycznych, w tym 1,6 ha lasu.

Wnioskodawca oświadczył, że zarówno on jak i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają żadnych oszczędności, rachunków bankowych, lokat dewizowych, akcji na giełdzie, kosztowności, antyków, ani innych szczególnie wartościowych rzeczy. Oznajmił, że żaden z domowników nie posiada rachunków bankowych oprócz synowej, która założyła konto bankowe ze względu na wymogi Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej dla wypłat przyznanych zasiłków na dzieci. Dodał, że konto synowej jest wykorzystywane wyłącznie do tych celów, w załączeniu przesyłając wyciąg z konta za ostatnie miesiące.

Wnioskodawca wyjaśnił, że syn z synową zajmują się prowadzeniem gospodarstwa rolnego, wychowaniem dzieci oraz sprawują opiekę nad nim oraz jego żoną. Oświadczył, że żaden z domowników nie jest nigdzie dodatkowo zatrudniony, jak również nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna i nie pobiera z tego tytułu żadnych zasiłków. Dodał, iż prowadzone przez syna gospodarstwo rolne nie przynosi żadnego dochodu pieniężnego, a uzyskiwane plony przeznaczane są wyłącznie na potrzeby licznej rodziny, jak również drewno pozyskiwane z własnego lasu. Oznajmił, iż syn z synową do posiadanego gospodarstwa rolnego nie otrzymują żadnych dopłat unijnych. Wnioskodawca poinformował, że Wójt Gminy K. odmówił mu wydania aktualnego zaświadczenia o dochodowości z gospodarstwa rolnego za 2010 r. dlatego załącza otrzymane zaświadczenie za 2009 r. Wnioskodawca dołączył także zaświadczenie z Urzędu Miasta i Gminy R. o dochodowości z gospodarstwa rolnego oraz aktualną kartę informacyjną z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej.

Z nadesłanych przez wnioskodawcę dokumentów wynika, że syn wnioskodawcy w 2010 r. uzyskał roczny dochód z gospodarstwa rolnego posiadanego na terenie Gminy K. w wysokości 9.305,55 złotych oraz z gospodarstwa rolnego położonego na terenie Gminy R. w wysokości 2.484,16 złotych, co łącznie stanowi dochód w wysokości 11.789,71 złotych. Wnioskodawca wyjaśnił, że rozbieżność w powierzchni gruntów wskazana w formularzu PPF i na karcie informacyjnej jest pozorna, gdyż wynika z zastosowania przez Gminę tzw. hektarów przeliczeniowych dla ustalenia teoretycznej dochodowości gruntów dla celów podatku rolnego. Podkreślił, że ustalony dochód syna z posiadanego gospodarstwa rolnego w wysokości 11.789,71 złotych nie jest więc czystym dochodem miesięcznym w środkach pieniężnych, lecz dochodem możliwym do uzyskania wg. urzędu w równowartości pieniężnej plonów. Wnioskodawca zaznaczył, że nie jest to dochód pieniężny, bowiem plony są w całości konsumowane przez liczną rodzinę. Wnioskodawca wskazał, że nie jest możliwe dostarczenie zaświadczeń wskazujących wysokość dochodu osiągniętego przez syna z tytułu gospodarstwa rolnego za ostatnie miesiące, gdyż w 2011 r. nie uzyskał on żadnego dochodu.

Wnioskodawca zaznaczył, że cała ośmioosobowa rodzina utrzymuje się jedynie z emerytur rolniczych jego oraz małżonki oraz przyznanych z gminy synowi zasiłków na wnuki. Oświadczył, iż z uzyskiwanych dochodów ponoszone są miesięczne koszty stałe tytułem opłat za energię elektryczną w wysokości około 400,00 złotych, za napełnienie butli gazem w wysokości około 100,00 – 150,00 złotych miesięcznie, a pozostała kwota przeznaczana jest na bieżące potrzeby życia codziennego. Wnioskodawca zaznaczył, że nie ponosi opłat za wodę, gdyż czerpie ją z własnej studni oraz kosztów związanych z zakupem opału, gdyż syn posiada własny las, z którego pozyskiwane jest drewno na opał.

Wnioskodawca dodał, że w dniu 28 lipca 2011 r. syn doznał poważnego wypadku przy pracy na roli, w którym o mało co nie stracił nogi. Zaznaczył, że doznane obrażenia będą wiązać się z jego długotrwałym i kosztownym leczeniem oraz rehabilitacją, co dodatkowo wpłynie niekorzystnie i znacznie pogorszy sytuację materialną rodziny. Wnioskodawca zaznaczył, że gwałtowne wiatry huraganowe i ulewne deszcze, spowodowały podtopienia gruntów i poważne straty w uprawach, dlatego syn zmuszony był zwrócić się o pomoc do Urzędu Gminy w K. w ramach Programu Rządowego. Wnioskodawca poinformował, iż syn otrzymał pismo z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z informacją, że wniosek nie został rozpatrzony z uwagi na brak środków. Na potwierdzenie powyższego wnioskodawca dołączył wniosek o oszacowanie szkód złożony do Urzędu Gminy w K. oraz zawiadomienie z dnia [...] o przesunięciu terminu załatwienia wniosku o przyznanie zasiłku celowego.

Do nadesłanego formularza wnioskodawca dołączył także następujące dokumenty : zaświadczenie z Urzędu Gminy K. z dnia [...] z którego wynika, że syn wnioskodawcy jest zarejestrowany w rejestrach ewidencji podatkowej jako podatnik na terenie tej Gminy o dochodowości rocznej za 2010 r. w wysokości 9.305,55 złotych, zaświadczenie z Urzędu Miasta i Gminy R. z dnia [...] o dochodach uzyskanych przez syna z tytułu posiadanego gospodarstwa rolnego na terenie tej Gminy za 2010 r. w wysokości 2.484,16 złotych, decyzję Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] o przyznaniu zasiłku rodzinnego dla wnuków wnioskodawcy w wysokości 91,00 złotych na okres od 1 listopada 2011 r. do 31 października 2012 r. z tym, że jedno z wnuków na okres od 1 listopada 2011 r. do 31 marca 2012 r. w wysokości 68,00 złotych oraz na okres od 1 kwietnia 2012 r. do 31 października 2012 r. w wysokości 91,00 złotych. Ponadto, wnioskodawca nadesłał kserokopię opłat za energię elektryczną za miesiąc październik, listopad, grudzień 2011 r. oraz za styczeń 2012 r. o średniej wysokości około 400,00 złotych miesięcznie, wyciąg z konta bankowego synowej za okres od 1 września 2011 r. do 6 grudnia 2011 r. z którego wynika, iż łączna suma obrotów na koncie w tym okresie wyniosła 1.803,09 złotych, fakturę VAT za gaz na kwotę w wysokości 100,00 złotych, kserokopię odcinków emerytury swojej oraz żony za styczeń 2012 r., kartę informacyjną z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej o nie korzystaniu przez wnioskodawcę z pomocy Ośrodka, kartę informacyjną Samodzielnego Zespołu Publicznego Zakładów Opieki Zdrowotnej z dnia [...] potwierdzającą wypadek syna przy pracy na roli, kserokopię zwolnień lekarskich syna.

W związku z nadesłanym do Sądu do sprawy o sygn. akt VII SO/Wa 4/12 pismem informującym, iż przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca nie wykazał wszystkich okoliczności wpływających na jego sytuację majątkową i dochodową, powzięto wątpliwość, co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy.

Z tego względu, zarządzeniem z dnia 11 kwietnia 2012 r. wezwano wnioskodawcę do nadesłania dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W szczególności wezwano wnioskodawcę do wskazania czy on lub pozostający z nim we wspólnym gospodarstwie domowym syn zgłaszał w urzędzie skarbowym prowadzenie działów specjalnych produkcji rolnej (rośliny ozdobne) oraz jakie dochody uzyskuje wnioskodawca bądź też syn z tytułu prowadzenia ww. działów specjalnych produkcji rolnej. Wezwano także wnioskodawcę do podania, jakie miesięczne koszty stałe ponosi syn wnioskodawcy związane z utrzymaniem samochodu osobowego marki Opel Vectra o nr rej. [...] oraz czyją jest on własnością i z jakich źródeł jest utrzymywany. Ponadto wezwano wnioskodawcę do nadesłania kserokopii wszystkich aktów notarialnych, na mocy których wnioskodawca sprzedał osobiście, bądź też pozostający z nim we wspólnym gospodarstwie domowym syn W. nieruchomości położone w Gminie K. i Gminie R. oraz do nadesłania kserokopii wyciągu z rachunku bankowego za ostatnie 3 miesiące wszystkich osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, które taki rachunek posiadają.

Jednocześnie pouczono wnioskodawcę, że odpowiedzi na powyższe wezwanie należy udzielić w terminie 7 dni, od dnia doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku tylko w oparciu o zgromadzone materiały.

W nadesłanym do Sądu w dniu 22 maja 2012 r. piśmie wnioskodawca oświadczył, iż prostuje swoje pismo datowane na dzień 27 kwietnia 2011 r. (a powinno być 27 kwietnia 2012 r.) będące odpowiedzią na wezwanie Sądu z dnia 16 kwietnia 2012 r. i omyłkowo skierowane przez niego do sprawy o sygn. akt II SAB/Wa 30/12 zamiast do właściwej sprawy tj. o sygnaturze akt VII SO/Wa 30/12.

Z nadesłanych wyjaśnień wynika, że zarówno wnioskodawca jak i członkowie jego rodziny nie prowadzą działów specjalnych produkcji rolnej i nie osiągają żadnych dochodów z tego tytułu. Wnioskodawca oświadczył, że nie jest właścicielem ani posiadaczem samochodu marki Opel Vectra o nr rej. [...] i nie ponosi kosztów jego utrzymania. Dodał, iż samochód należy do syna W. i służy mu do dowozu dzieci do szkoły. Zaznaczył, ze jest to stary 15 – letni samochód, rok produkcji 1997 , o wartości około 3.000,00 złotych. Podał, iż koszty jego utrzymania (ubezpieczenie w kwocie 417,00 złotych za rok 2012 r. i koszty zakupu paliwa pokrywa syn z zasiłków otrzymywanych z GOPS i KRUS.

Oznajmił, iż jedyną osobą posiadającą rachunek bankowy w jego rodzinie jest synowa, która założyła go dla potrzeb przelewania zasiłków przez GOPS. Wnioskodawca załączył wyciągi z rachunku synowej za ostatnie trzy miesiące.

Wnioskodawca wyjaśnił, iż od 1999 r. od kiedy to przekazał wspólnie z żoną darowizną notarialną całe swoje gospodarstwo w zamian za dożywocie i za spłatę, nie jest już jego właścicielem w związku z czym nie dysponuje kopiami aktów notarialnych o których nadesłanie zwrócił się Sąd. Dodał, iż aktualną sytuację materialną i poziom życia rodziny zbadali inspektorzy z GOPS, co potwierdzili stosownym protokołem, a następnie wydaną decyzją o przyznaniu zasiłków, znajdującą się w aktach sprawy. Wnioskodawca poinformował, iż jego syn jest bardzo poważnie chory, co skutkuje dodatkowym pogorszeniem sytuacji materialnej rodziny, bowiem w poważnym stopniu ogranicza, a w niektórych przypadkach wręcz uniemożliwia mu prace w gospodarstwie. Dodał, że zdolność ruchowa syna i zdolność percepcji została poważnie ograniczona. Powtarzające się coraz częściej zasłabnięcia i niekontrolowane drętwienie kończyn powodują, że syn nie jest w stanie wykonywać ciężkiej pracy na roli, co z pewnością wpłynie na i tak skromne plony. Do wyjaśnień wnioskodawca dołączył wyciąg z rachunku bankowego synowej za ostatnie trzy miesiące z którego wynika, że łącznie suma obrotów na rachunku wyniosła 7.169,15 złotych, karty informacyjne ze szpitala z leczenia syna, wyniki badań i opinie neurologiczne z Centrum [...], zaświadczenie lekarskie syna, kserokopię aktu notarialnego.

W niniejszej sprawie zważono, co następuje :

Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym dotyczącym w niniejszej sprawie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie.

Podkreślić należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową stanowiącą odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art.199 ww. ustawy. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych.

Oceniając sytuację finansową wnioskodawcy uznano, że wykazał on, iż zachodzą przesłanki do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Przy ocenie sytuacji finansowej wnioskodawcy uwzględniono przede wszystkim fakt, iż ośmioosobowa rodzina utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego przez wnioskodawcę oraz jego małżonkę z tytułu emerytur rolniczych oraz przyznanych przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej zasiłków rodzinnych dla dzieci o łącznej wysokości 2.219,52 złotych netto miesięcznie. Uwzględniono także fakt, iż z tytułu posiadanego gospodarstwa rolnego syn z synową nie uzyskuje żadnego dochodu, a zebrane płody rolne w całości przeznaczane są na własne potrzeby licznej rodziny. Wzięto pod uwagę także, iż zarówno wnioskodawca jak i żaden z domowników nie posiadają żadnych innych źródeł utrzymania poza wskazanym dochodem oraz żadnych oszczędności, rachunków bankowych (poza synową na potrzeby dokonywania przez Gminę wpłat przyznanych zasiłków na dzieci), żadnych lokat dewizowych, akcji na giełdzie, kosztowności, antyków, czy innych szczególnie wartościowych przedmiotów. Rozpoznając wniosek wzięto także pod uwagę fakt, iż w lipcu 2011 r. syn wnioskodawcy, który zajmuje się prowadzeniem gospodarstwa rolnego uległ wypadkowi przy pracy na roli, co wiążę się z koniecznością poniesienia przez rodzinę dodatkowych kosztów związanych z jego leczeniem i dalszą rehabilitacją oraz niemożnością wykonywania przez niego ciężkiej pracy na roli, co niewątpliwie może wpłynąć na wysokość uzyskiwanych płodów rolnych.

Stwierdzono zatem, że przy wysokości uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatkach wnioskodawca nie jest w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego w sprawie, jak również ustanowić profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Uznano, że poniesienie w chwili obecnej powyższych kosztów przekracza obecne możliwości finansowe wnioskodawcy.

Z tego względu, przyznano wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.