Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 561/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2006-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 7 września 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Piotr Kiss, Sędziowie : Sędzia NSA Bogusław Klimowicz, Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka (spr.), Protokolant : asystent sędziego Arkadiusz Widawski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2006 roku przy udziale - sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1992 – 1998. 1. oddala skargę; 2. nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. adwokatowi M. G. wykonującemu zawód adwokata w spółce partnerskiej A. sp. p. z siedzibą w Ł. jako pełnomocnikowi z urzędu kwotę 600 (sześćset) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem wynagrodzenia oraz kwotę 15 (piętnaście) złotych tytułem zwrotu niezbędnych wydatków.


UZASADNIENIE

W dniu 28 czerwca 2005 r. M.Z. złożył w Urzędzie Skarbowym Ł.- W. w Ł. podanie zatytułowane " Wniosek o zwolnienie z podatku". W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż w 1963 r., jako siedmioletnie dziecko uległ nieszczęśliwemu wypadkowi, w wyniku którego stał się inwalidą ( poniósł uszczerbek na zdrowiu - 55 %). Otrzymał z tego tytułu dożywotnią rentę kwartalną, wypłacaną mu przez PZU od 1 września 1963 r. Zawiesił jej pobieranie w 1984 r. W 1987 r. uległ kolejnemu nieszczęśliwemu wypadkowi. W tym przypadku uszczerbek na zdrowiu wyniósł 33 %. Z tego tytułu podatnikowi wypłacono jednorazowe odszkodowanie. Skarżący, uwagi na swój stan zdrowia stał się inwalidą, uzyskał prawo do pobierania renty inwalidzkiej II grupy dożywotnio. Otrzymuje też zasiłek pielęgnacyjny. W jego ocenie wypłacana mu przez ZUS renta jest zwolniona z podatku dochodowego od osób fizycznych jako renta otrzymana na podstawie przepisów prawa cywilnego w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia przez poszkodowanego, który utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej.

Na żądanie organu podatnik w dniu 8 sierpnia 2005 r. złożył kolejne pismo, w którym sprecyzował, iż zwraca się z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1992- 2004, ponieważ wszelkie osiągane przez niego dochody zwolnione są z podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U.Nr z 2000 r., Nr 14 ,poz. 176 ze zm.). Złożył też jednocześnie wniosek o zaniechanie poboru zaliczek na podatek dochodowy przez płatnika renty z uwagi na wskazany wyżej przepis oraz jego ciężką sytuację materialną i życiową. Zwrócił się tez o wypłacenie mu odsetek od nadpłaty. W piśmie wskazał kolejnych ( w latach 1992 – 2004 ) płatników zaliczek na podatek dochodowy. Wskazał, iż poza wynagrodzeniem za pracę, rentą inwalidzką i zasiłkami z ubezpieczenia społecznego oraz kwotą uzyskaną z podziału majątku wspólnego małżonków nie uzyskiwał we wskazanym okresie żadnych przychodów.

Decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-W. umorzył postępowanie wszczęte na podstawie wniosku podatnika z 8 sierpnia 2005 r. w części dotyczącej stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych pobranego przez płatnika oraz zwrotu odsetek naliczanych od tej nadpłaty za okres od stycznia 1992 r. do grudnia 1998 r. jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ podatkowy powołał się na art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz.U. z 2005 r., Nr 8 poz. 60 ze zm.), zgodnie z którym zobowiązania podatkowe ulegają przedawnieniu z upływem 5 lat , licząc od końca roku kalendarzowego, w którym minął termin płatności podatku. Termin płatności zobowiązań podatkowych powstałych w ostatnim roku okresu 1992-1998 minął, zgodnie z art. 45 ust. 1 i 4 ustawy o podatku dochodowym osób fizycznych (w brzmieniu obowiązującym w 1998 r. – Dz.U. z 1993 r., nr 90,poz. 416 ze zm.) 30 kwietnia 1999 r., bieg terminu przedawnienia rozpoczął się 31 grudnia 1999 r. i upłynął 31 grudnia 2004 r. W związku z tym zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata poprzedzające rok 1998 uległy przedawnieniu odpowiednio wcześniej. Organ podatkowy zauważył także, iż podatnikowi zapewniono czynny udział w postępowaniu. Złożone przez niego zarzuty, zawarte w piśmie skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, przekazanym następnie do organu, nie odnoszą się do umorzenia postępowania w zakresie stwierdzenia nadpłaty za lata 1992-1998.

W odwołaniu od tej decyzji ( obejmującym również odwołania od dwóch innych wydanych w tym samym dniu przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – W. i odnoszących się do pozostałej części żądań podatnika, wymienionych we wskazanych wyżej podaniach) podatnik domagał się jej uchylenia, wyznaczenia mu adwokata z urzędu do prowadzenia tej sprawy i wyznaczenia w niej terminu oraz zakończenia długotrwałego i przewlekłego procesu sądowego w sądach Ł. i W. W uzasadnieniu odwołania skarżący wskazał, iż nie wyjaśniono wszystkich istotnych okoliczności sprawy istotnych dla rozstrzygnięcia ( art. 368 k.p.c.). Ponownie podniósł, iż zgodnie z art. 21 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wypłacana mu renta jest zwolniona od podatku dochodowego. Utracił on bowiem w wyniku uszkodzenia ciała całkowicie zdolność do pracy zarobkowej. Ponadto podatnik podniósł, iż w decyzji nie odniesiono się do podnoszonych przez niego kwestii o dokonanym nieprawidłowo w jego ocenie podziale majątku dorobkowego małżonków. Strona powołała się na postanowienie Sądu Rejonowego w tym przedmiocie, przytoczyła też okoliczności związane z eksmisją jej z lokalu zajmowanego wspólnie przez małżonków Z., wskazała na przewlekłość postępowania sądowego o prawo do zasiłku pielęgnacyjnego i renty rodzinnej po ojcu podatnika- emerytowanym policjancie. Podatnik podniósł także, iż jest po trzech operacjach, w tym operacji głowy i trepanacji czaszki. Prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, zamieszkuje w lokalu socjalnym, płaci alimenty na syna.

Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podzielił stanowisko organu I instancji co do przedawnienia zobowiązań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1992-1998 z uwagi na treść przepisu art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 45 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wskazał, iż w wyniku przedawnienia zobowiązanie wygasło, a to oznacza, że stosunek zobowiązaniowy przestaje istnieć z mocy samego prawa. Dotyczy to nie tylko należności głównej, ale również wszelkich powstałych należności pieniężnych, w tym odsetek za zwłokę. Skoro zatem po upływie terminu przedawnienia nie można skutecznie dochodzić wykonania zobowiązania, ani też orzekać w sprawie jego wysokości, to z uwagi na niekwestionowany brak przedmiotu postępowania podatkowego, winno ono zostać umorzone z uwagi na jego bezprzedmiotowość na podstawie art. 208 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.

W skardze na tę decyzję M. Z. wniósł o jej zmianę oraz zmianę poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. z dnia [...] poprzez stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za okres od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2004 r. oraz zwrot odsetek za zwłokę. Zarzucił, iż decyzja ta jest niezgodna z przepisami Ordynacji podatkowej oraz z art. 21 ust. 3 c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wskazał, iż posiada orzeczenie o niezdolności do pracy oraz orzeczenie sądu o przyznaniu odszkodowania i renty. Jest po trzech operacjach głowy i trepanacji czaszki, na stałe pozostaje pod opieką psychiatry.

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o oddalenie skargi, powołując się na argumenty zawarte już w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności, z uwagi na treść żądania skargi przypomnieć należy, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej pod kątem jej legalności ( art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych -Dz.U. Nr 153,poz. 1269). Kontrolę tę sprawują poprzez rozpoznawanie skarg m.in. na decyzje administracyjne ( art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W ramach tej kontroli stosują one przewidziane wskazaną wyżej ustawą środki. Środki te wymieniono w art. 145-152 tej ustawy. Żaden z powołanych przepisów nie upoważnia Sądu do zastępowania organów administracji publicznej w rozpoznawaniu spraw administracyjnych (podatkowych) poprzez ich rozstrzyganie. Zadaniem sądu, zgodnie z powołanymi wyżej regulacjami, jest jedynie sformułowanie zwrotu stosunkowego o zgodności bądź niezgodności aktu lub czynności z prawem. Rozpoznając skargę na decyzję , której przedmiotem jest stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych, Sąd nie może zatem rozpoznać merytorycznie tego wniosku i stwierdzić bądź odmówić stwierdzenia nadpłaty, uprawniony jest jedynie ( i zobligowany) do stwierdzenia, czy decyzje wydane przez organy podatkowe odpowiadają prawu.

W niniejszej sprawie organy podatkowe stoją na stanowisku, iż postępowanie w przedmiocie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1992-1998 jest bezprzedmiotowe z uwagi na brak przedmiotu postępowania. Uzasadnia to ich zdaniem umorzenie postępowania na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. Przepis ten, aczkolwiek reguluje czynność procesową, wywiera szereg różnych skutków prawnych. Jest to przede wszystkim inny sposób załatwienia sprawy podatkowej, który należy stosować w ostateczności, gdy nie istnieją już możliwości rozstrzygnięcia o istocie sprawy ( por. J.Borkowski w : B.Adamiak, J.Borkowski, R.Mastalski, J.Zubrzycki- Ordynacja podatkowa. Komentarz- Wrocław 2006, s. 768-769). Celem postępowania jest bowiem konkretyzacja praw i obowiązków indywidualnego podmiotu. Gdy konkretyzacji tej nie można dokonać z uwagi na niemożność ustalenia bądź określenia chociażby jednego z elementów materialnoprawnego stosunku prawnego, postępowanie staje się bezprzedmiotowe (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2001 r., sygn. akt III SA 102/00,opubl. w Przeglądzie Podatkowym z 2001 r., Nr 9,s.63).

Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji uznać należy, iż w tym przypadku istotnie postępowanie w przedmiocie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1992-1998 stało się bezprzedmiotowe. Stwierdzając jednak zasadność takiego procesowego rozstrzygnięcia i takiego sposobu załatwienia sprawy nie można się zgodzić z argumentacją organów podatkowych, która doprowadziła je do takiego wniosku.

Żądanie strony dotyczyło stwierdzenia istnienia po jej stronie nadpłaty w podatku dochodowym. Strona uważała, iż uzyskiwane przez nią przychody są zwolnione od podatku, w związku z tym brak było podstaw do pobierania przez płatników tego podatku zaliczek na jego poczet, zaś pobrane zaliczki winny być stronie zwrócone. Nie negując zatem, iż rozstrzygnięcie merytoryczne podania strony wymagałoby określenia, czy i w jakiej wysokości podatek winien być przez skarżącego uiszczony ( czyli określenia wysokości zobowiązania), to jednak ostateczne rozstrzygnięcie organu dotyczyłoby określenia istnienia bądź nie po stronie podatnika prawa do zwrotu części lub całości uiszczonego podatku, nie zaś istnienia jego obowiązku ( istnienia zobowiązania o określonej wysokości). Przedmiotem postępowania wszczętego wnioskiem strony nie było więc zobowiązanie podatkowe, a nadpłata w podatku. Instytucja nadpłaty jest odrębną i samodzielną instytucją prawa podatkowego. Przepisy prawa odrębnie dla tej instytucji regulują kwestie terminów przedawnienia ( nie używając jednak tego terminu, por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2000 r., sygn. akt III SA 1455/97, opubl. w Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 43039, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 2000 r., sygn. akt III RN 190/99,opubl. w OSNP z 2001 r., Nr 8,poz. 249). Stąd rozważania organu dotyczące przedawnienia i wygaśnięcia zobowiązania podatkowego, a tym samym braku przedmiotu postępowania w postaci tego zobowiązania są nieadekwatne do treści żądania strony i faktycznego przedmiotu tego postępowania. Marginalnie już tylko w tym miejscu zauważyć należy, iż uwadze organów podatkowych uszedł także fakt, iż ustawa Ordynacja podatkowa weszła w życie ( z pewnymi wyjątkami niemającymi znaczenia w tej sprawie) w dniu 1 stycznia 1998 r. ( art. 344 Ordynacji podatkowej). Nadpłata podatku powstała ( w ocenie podatnika) w latach 1992 -1998. Do przedawnienia zobowiązań powstałych przed wejściem w życie Ordynacji podatkowej, wobec braku przepisów intertemporalnych w tym zakresie stosować zatem należało przepisy ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (Dz.U. z 1993 r., Nr 108,poz. 486 ze zm.).

Jak wskazano wyżej, przepisy Ordynacji podatkowej weszły w życie z dniem 1 stycznia 1998 r. Zgodnie z art. 330 Ordynacji podatkowej zwrot nadpłat powstałych przed dniem jej wejścia w życie dokonywany jest na podstawie przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Możliwość żądania zwrotu nadpłaty za lata 1992-1996 należało więc oceniać w świetle tej ostatniej ustawy. Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych nadpłatę stanowiła kwota nadpłaconych i nienależnie uiszczonych podatków. Nadpłaty te w pierwszej kolejności podlegały z urzędu zaliczeniu na zaległe i bieżące zobowiązania podatkowe, a w razie braku takich zobowiązań – z urzędu podlegały zwrotowi w ciągu miesiąca od powstania nadpłaty. Do 1 stycznia 1994 r. art. 29 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych stanowił jednocześnie, iż nadpłata nie podlega zwrotowi po upływie trzech lat licząc od końca roku, w którym powstała, jeżeli nie można w tym czasie ustalić osoby uprawnionej do jej odbioru. Od 1 stycznia 1994 r. przepis art. 29 został zmieniony i w ust. 4 zawarto regulację, zgodnie z którą nadpłata nie podlega zwrotowi po upływie trzech lat, licząc od końca roku, w którym powstała lub gdy nie można ustalić osoby uprawnionej do jej odbioru. Jednocześnie w ust. 2 pkt 1 podano przykładowo daty powstania nadpłaty, wskazując iż w szczególności za datę powstania nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych jest dzień złożenia zeznania rocznego. Ustawa z dnia 16 grudnia 1993 r. o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania i niektórych innych ustaw ( Dz.U. Nr 134,poz. 646), którą wprowadzono wyżej wskazane zmiany, nie zawierała przepisów przejściowych. Przepisy w nowym brzmieniu należało zatem stosować do powstałych wcześniej nadpłat, które nie zostały zwrócone do dnia jej wejścia w życie, przyjmując za początek biegu terminu do zwrotu dzień wejścia w życie nowej regulacji. Zauważyć bowiem należy, iż w momencie dokonania zmiany stanu prawnego termin do ich zwrotu ( w przypadku braku wątpliwości co do osoby, której należało zwrócić nadpłatę) był otwarty, co uzasadniało bezpośrednie zastosowanie ustawy nowej do stanów faktycznych, powstałych, ale nie zakończonych pod rządem starych przepisów ( por. też pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 1997 r., sygn. akt I SA/Lu 1022/96,opubl. w LEX pod nr 31 590). Zauważyć też należy, iż pewność obrotu prawnego wymaga określenia końcowego terminu możliwości domagania się zwrotu nadpłaty. Brak takiego ograniczenia w czasie prowadziłby do powstania stanu niepewności co do prawidłowości rozliczeń z tytułu zobowiązań podatkowych. Zauważyć także należy, iż w stanie prawnym obowiązującym do 1 stycznia 1998 r. przyjmowano, iż zaliczki pobrane na podatek dochodowy nie tworzą nadpłaty w rozumieniu art. 29 ust. 2 pkt 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych ( por. chociażby wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 1999 r., ,sygn. akt I SA/Wr 343, opubl. w LEX pod nr 37839 ). W przypadku, gdy obliczenie i pobranie podatku odbywało się za pośrednictwem płatnika, a podatnik kwestionował obliczenie bądź istnienie obowiązku podatkowego mógł on w terminie 1 miesiąca od dnia pobrania podatku przez płatnika wystąpić do organu podatkowego z żądaniem sprostowania obliczenia podatku, uznania nieistnienia obowiązku podatkowego oraz o zwrot niesłusznie pobranej kwoty. ( art. 175 § 1 k.p.a.).Jedynie w odniesieniu do zaliczek czy podatku pobranego w ciągu miesiąca przed wejściem w życie Ordynacji podatkowej z mocy art. 329 pkt 2 Ordynacji podatkowej do wniosku o stwierdzenie nadpłaty zastosowanie miał termin określony w art. 80 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej .

Zgodnie z art.45 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (brzmienie tego przepisu nie uległo zmianie w badanym okresie) termin złożenia zeznania rocznego w podatku dochodowym od osób fizycznych upływał w dniu 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. W tym samym terminie podatnik musiał ewentualnie wpłacić różnicę między należnym podatkiem a wpłaconymi zaliczkami ( art. 45 ust. 4 tej ustawy). Skarżący zeznania takie musiał składać w latach 1992-1995, w tych bowiem okresach otrzymywał przychody z więcej niż jednego źródła, a z przedstawionych przez niego informacji wynika, iż płatnicy podatku nie dokonywali za niego rozliczenia rocznego na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zwrot nadpłaty podatku ( jeżeli taka by zaistniała ) był zatem możliwy zgodnie z art. 29 ust. 4 ustawy o zobowiązaniach podatkowych (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1994 r.)w odniesieniu do rozliczenia za rok 1992- do 31 grudnia 1996 r., w odniesieniu do rozliczenia za rok 1993- do 31 grudnia 1997 r., za rok 1994- do 31 grudnia 1998 r., za rok 1995- do 31 grudnia 1999 r. Wniosek o zwrot nadpłaty został złożony przez podatnika dopiero w 2005 r., w dacie jego złożenia uprawnienie do żądania zwrotu nadpłaty za wskazane wyżej lata już wygasło.

W roku 1996, jak wynika z zebranych w sprawie dowodów i oświadczenia podatnika, pobierał on jedynie rentę z ZUS. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jako płatnik podatku dochodowego, pobierał też zaliczki na ten podatek w czasie roku podatkowego oraz dokonywał rozliczenia rocznego za podatnika, zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W tym przypadku zatem zwrot nienależnie ( w ocenie podatnika) pobranego podatku był możliwy jedynie poprzez wystąpienie z terminie miesiąca od pobrania podatku do organu podatkowego z żądaniem sprostowania obliczenia podatku lub ustalenia nieistnienia obowiązku podatkowego. Kwota pobranych zaliczek nie stanowiła bowiem nadpłaty w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Podatnik nie może zatem obecnie skutecznie domagać się zwrotu nadpłaty ani na podstawie art. 29 ustawy o zobowiązaniach podatkowych czy przepisów Ordynacji podatkowej, ani też korekty wysokości pobranego przez płatnika podatku. Termin do żądania sprostowania obliczenia upłynął bowiem najpóźniej w dniu 15 maja 1997 r. (miesiąc od terminu do złożenia obliczenia rocznego podatku przez płatnika do właściwego urzędu skarbowego- art. 38 ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym w roku 1997 –Dz. U. z 1993 r., Nr 90, poz. 416 ze zm.). Nawet zaś , gdyby przyjąć, iż podatnik sam złożył za ten rok zeznanie podatkowe, to termin określony w art. 29 ust. 4 ustawy o zobowiązaniach podatkowych upłynąłby w dniu 31 grudnia 2002 r., a więc przed złożeniem wniosku o stwierdzenie nadpłaty uprawnienie do zwrotu nadpłaty również już by nie istniało.

W odniesieniu do nadpłaty za lata 1997-1998 możliwość żądania jej zwrotu należy oceniać już na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej ( zgodnie z art. 329 pkt 2 i art. 330 Ordynacji podatkowej). Ostatnia zaliczka na poczet podatku za rok 1997 r. została bowiem pobrana w grudniu 1997 r.

Zgodnie z art. 72 § 1 pkt 2 tej ustawy ( w brzmieniu obowiązującym we wskazanych latach- Dz.U. Nr 137,poz. 926 ze zm.) nadpłatę stanowił również pobrany przez płatnika w zawyżonej wysokości lub nienależnie podatek. Przez podatek, zgodnie z art. 3 pkt 3 lit. a należało też rozumieć zaliczki na podatek. W tym przypadku prawo do żądania stwierdzenia nadpłaty wygasało, zgodnie z art. 80 § 1 pkt 1 lit. a Ordynacji podatkowej ( w brzmieniu obowiązującym do 5 czerwca 2001 r.) po upływie 5 lat od pobrania przez płatnika podatku ( zaliczki) w wysokości większej od należnej bądź nienależnie. Skoro ostanie zaliczki na podatek zostały pobrane odpowiednio w grudniu 1997 i w grudniu 1998 r. to prawo do żądania zwrotu nadpłaty wygasło odpowiednio za rok 1997- z dniem 31 grudnia 2002, zaś za rok 1998- z dniem 31 grudnia 2003r. Nawet zresztą w przypadku złożenia przez podatnika zeznania rocznego( termin jego złożenia to najpóźniej odpowiednio 30 kwietnia 1997 i 30 kwietnia 1998 r.- art. 45 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych), uprawnienie do żądania zwrotu nadpłaty wygasłoby odpowiednio 31 grudnia 2003 r. za rok 1997, zaś za rok 1998- 31 grudnia 2004 r. (art. 80 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej).

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, iż w dacie złożenia podania o stwierdzenie nadpłaty ( w czerwcu 2005 r.) uprawnienie do żądania nadpłaty w podatku dochodowym za lat 1992-1998 już wygasło z uwagi na upływ terminów do żądania jego zwrotu, określonych w art. 29 ust. 4 ustawy o zobowiązaniach podatkowych oraz art. 80 § 1 Ordynacji podatkowej. Brak było zatem przedmiotu postępowania, nie można bowiem było orzekać o nieistniejącym już uprawnieniu. Prawidłowo zatem, zgodnie z art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej, mimo podania błędnego uzasadnienia, organy podatkowe uznały postępowanie za bezprzedmiotowe i umorzyły je. Naruszenie przez nie przepisów prawa materialnego ( w odniesieniu do stwierdzenia bezprzedmiotowości podały one błędną podstaw prawną) nie miało zatem wpływu na wynik postępowania. Tego typu uchybienie nie może, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Jedynie bowiem naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy uprawnia Sąd do usunięcia zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Skarżący nie sprecyzował w skardze, na czym w jego ocenie polegało naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej. Czyni to niemożliwym szczegółowe odniesienie się do tego zarzutu. W ocenie Sądu postępowanie w tej sprawie doprowadziło do wyjaśnienia wszystkich istotnych elementów stanu faktycznego( art. 122, 187 § 1 Ordynacji podatkowej), niezbędnych dla rozstrzygnięcia, skarżącemu zaś zapewniono czynny udział w postępowaniu ( art.123 i 200 § 1 Ordynacji podatkowej).

Z tych względów skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej orzeczono na podstawie art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 2 ust. 3 ,§ 6 , § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a , § 19 pkt 2 i § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163,poz.1348 ze zm.).