Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1705/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 15 § 1, art. 33 § 1 pkt 10 , art. 27
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 7 , art. 8
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, Sędzia NSA Tomasz Zborzyński (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Piotr Przybysz, Protokolant Natalia Zawadka, po rozpoznaniu w dniu 22 września 2020 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej O. [...] sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 867/17 w sprawie ze skargi O. [...] sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 24 czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od O. [...] sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Sygnatura akt II FSK1705/18

U z a s a d n i e n i e

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji O. [...] z siedzibą w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Sąd uznał prawidłowość doręczenia upomnienia poprzedzającego wszczęcie egzekucji bezpośrednio zobowiązanemu, a nie jego pełnomocnikowi oraz formalną prawidłowość wystawionych tytułów wykonawczych przez wskazanie w nich roku kalendarzowego jako okresu, którego dotyczą, mimo, że rok podatkowy skarżącej zakończył się w listopadzie; z kolei wystawienie dwóch tytułów wykonawczych było następstwem złożenia przez skarżącą dwóch deklaracji w roku kalendarzowym, przy czym każdy z tych tytułów odnosi się do innego okresu i innych kwot należności oraz odmiennych dat naliczania odsetek.

W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej skarżąca Spółka na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: P.p.s.a.) zarzuciła naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 8 ustawy z dnia 14.06.1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej: K.p.a.) oraz art. 15 § 1, art. 33 § 1 pkt 10 i art. 27 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599, dalej: u.p.e.a.) przez oddalenie skargi, a przez to odmowę uchylenia zaskarżonego postanowienia (oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego K.), mimo, że zostało ono wydane z rażącym naruszeniem przepisów postępowania, polegającym na uznaniu, iż wszczęcie egzekucji administracyjnej nastąpiło w sposób prawidłowy, a wydane tytuły wykonawcze są prawidłowe pod względem formalnym, mimo, że co innego wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Art. 15 § 1 u.p.e.a. stanowi, że egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego (...). Z treści tego przepisu wynika więc jednoznacznie, że czynność przesłania upomnienia zobowiązanemu poprzedza wszczęcie egzekucji administracyjnej, a zatem nie jest dokonywana w trakcie postępowania egzekucyjnego. Z kolei zgodnie z odpowiednio stosowanym w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 18 u.p.e.a., przepisem art. 32 K.p.a. strona może działać przez pełnomocnika, któremu należy doręczać pisma (art. 40 § 2 K.p.a.), niemniej stroną jest ten, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (art. 28 K.p.a.). Wreszcie, zgodnie z art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego. Rekapitulacja przytoczonych przepisów pozwala na wyprowadzenie pewnego wniosku, że ustanowienie przez zobowiązanego pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym może nastąpić dopiero po doręczeniu mu odpisu tytułu wykonawczego, ponieważ dopiero wtedy zostaje wszczęta egzekucja administracyjna, której stroną jest zobowiązany. Skoro na wcześniejszym etapie postępowania, poprzedzającym wszczęcie egzekucji, zobowiązany stroną tego postępowania nie jest, nie może też ustanowić pełnomocnika, któremu należałoby doręczyć pismo zawierające upomnienie przewidziane w art. 15 § 1 u.p.e.a. Prawidłowe jest zatem doręczenie tego pisma bezpośrednio zobowiązanemu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie trafnie przedstawił to zagadnienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i słusznie skonstatował, że kwestia ta jest jednolicie postrzegana w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Do zamieszczonej w tym uzasadnieniu obszernej listy judykatów egzemplifikujących to twierdzenie można dodać odnoszący się wprost do tego problemu wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14.11.2018 r. (I GSK 2270/18). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym skargę kasacyjną nie znajduje podstaw do odstąpienia od tej linii orzeczniczej.

Niezasadny jest więc postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 15 § 1 u.p.e.a. przez doręczenie upomnienia poprzedzającego wszczęcie egzekucji administracyjnej skarżącej jako zobowiązanemu w tym postępowaniu, a nie jej pełnomocnikowi. Przytoczone w uzasadnieniu skargi kasacyjnej orzeczenia: Sądu Najwyższego z dnia 9.09.1993 r. (III ARN 45/93) i Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26.07.2013 r. (II OSK 704/12) nie są miarodajne, jako że odnoszą się do sytuacji, gdy strona pełnomocnika w sprawie już ustanowiła; w rozpoznawanym obecnie przypadku skarżąca nie mogła ustanowić pełnomocnika "w sprawie", ponieważ egzekucja administracyjna jeszcze się nie rozpoczęła, a więc "sprawa" w znaczeniu formalnym jeszcze nie zaistniała.

Co się tyczy drugiego z zarzutów, odnoszącego się do formalnej wadliwości doręczonych skarżącej tytułów wykonawczych, należy przypomnieć, że zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przytoczonymi w niej podstawami kasacyjnymi (art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu tych przepisów konkretnego aktu normatywnego, z podaniem ich jednostek redakcyjnych (artykułów, paragrafów, ustępów, punktów, itd.), które w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone. Związanie sądu kasacyjnego przytoczonymi w skardze kasacyjnej podstawami kasacyjnymi oznacza, że sąd ten nie może w żadnym aspekcie podstaw tych uzupełniać lub rekonstruować.

Uwagi te są o tyle istotne, że w rozpoznawanej skardze kasacyjnej postawiono zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 10 w związku z art. 27 u.p.e.a., w sytuacji, gdy art. 27 u.p.e.a. w dacie wszczęcia egzekucji (23.02.2017 r.) dzielił się na trzy paragrafy, z których pierwszy dzielił się na dalszych piętnaście punktów. Nie wiadomo zatem, który konkretnie z tych przepisów stanowi podstawę kasacyjną, a to wyklucza możliwość merytorycznego odniesienia się przez Naczelny Sąd Administracyjny do tak sformułowanego zarzutu.

Jedynie na marginesie można zauważyć, że krytykowany przez skarżącą sposób wskazania okresu, do którego odnosi się egzekwowana należność pieniężna, wynika zarówno z tego, że rok podatkowy skarżącej nie pokrywał się z rokiem kalendarzowym, jak i z tego, że za rok kalendarzowy skarżąca złożyła dwie deklaracje podatkowe; na okoliczności te Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił uwagę w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Odnotować też należy, że zarówno należności objęte każdym z wystawionych tytułów wykonawczych, jak i odmienne w stosunku do każdej z tych należności okresy odsetkowe, zostały w tych tytułach wskazane.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza więc, że wbrew postawionym zarzutom w sprawie nie doszło do naruszenia ani art. 15 § 1 u.p.e.a., ani nie wykazano, by doszło do naruszenia art. 33 § 1 pkt 10 w związku z art. 27 u.p.e.a. Tym samym brak również podstaw do przyjęcia, by mogły zostać naruszone przepisy kodyfikujące zasady ogólne postępowania administracyjnego: zasadę prawdy obiektywnej i słusznego interesu obywatela (art. 7 K.p.a.) oraz zasadę zaufania do władzy publicznej i równego traktowania (art. 8 K.p.a.). Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie naruszył zatem ani art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, ani art. 151 P.p.s.a. Prowadzi to do oddalenia skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a.

O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w związku z pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265), zasądzając od skarżącej na rzecz organu administracji publicznej kwotę 480 zł tytułem opłaty za czynności radcy prawnego, który nie prowadził sprawy w pierwszej instancji.