Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 137/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2  ust. 1  lit. e
journal: Dz.U. 1944 nr 4 poz 17
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
article: art. 61a
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie: WSA Iwona Kosińska WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] po rozpatrzeniu zażalenia J. B. utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego.

Zaskarżone postanowienie wydane zostało w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

J. B. wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o wydanie decyzji stwierdzającej, że nieruchomość stanowiąca własność J. B. położona w [...] o łącznej powierzchni [...] ha, nie podpadała pod działanie przepisów dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 3 , poz. 13 ze zm. zwanego dalej dekretem PKWN). W uzasadnieniu wskazano, że nieruchomość przejęta na rzecz Skarbu Państwa nie spełnia kryterium wskazanego w art. 2 ust 1 pkt e dekretu z uwagi na to, że jej obszar nie przekraczał [...] ha. Ponadto wskazano, iż podstawa wpisu do księgi wieczystej (zaświadczenie) było wadliwe.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. Wojewoda [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zainicjowanej wnioskiem J. B. W uzasadnieniu podniósł, że w toku postępowania ustalono, że żądana nieruchomość została przejęta na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu PKWN i tym samym organ nie posiada kompetencji do rozstrzygania w przedmiotowej sprawy z uwagi na brak podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym.

Zażalenie na postanowienie Wojewody z dnia [...] kwietnia 2015 r. wniósł J. B., wskazując, że organ I instancji niesłusznie uznał, iż przedmiotowa nieruchomość została przejęta na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu PKWN i tym samym odmowa wszczęcia postępowania jest nieuzasadniona.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] po rozpatrzeniu zażalenia J. B. utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. W uzasadnieniu wskazano, że zgromadzone w aktach sprawy dokumenty w sposób jednoznaczny wskazują, iż przedmiotowa nieruchomość została przejęta na mocy dekretu PKWN. Trudności natomiast powstają przy ustaleniu konkretnego przepisu dekretu PKWN, będącego postawą przejęcia nieruchomości, tj. czy podstawą przejęcia była lit. e art. 2 ust. 1 czy też lit. b art. 2 ust. 1.

Podkreślono, że w zgromadzonym materiale dowodowym występują rozbieżności co do podstawy przejęcia nieruchomości. W ewidencji nieruchomości ziemskich na terenie powiatu [...], województwa[...], podlegających dekretowi z dnia 6 września 1944 r. ( stan na dzień 31 grudnia 1948 r.) sporządzonej przez Urząd Wojewódzki [...] Dział Rolnictwa i Reform Rolnych dnia 24 grudnia 1948 r. jako podstawę przejęcia nieruchomości [...], będącej własnością J. B. wskazano lit. e art. 2 dekretu PKWN. Zaś w ewidencji nieruchomości, sporządzonej przez ten sam podmiot, ale rok później, 31 grudnia 1949 r., przy nieruchomości [...], będącej własnością J. B., wskazano najprawdopodobniej lit. a art. 2 dekretu PKWN. Ponownie zaś lit. e art. 2 ust. 1 dekretu PKWN podano w protokole spisanym w [...], w dniu [...] października 1948 r w obecności 7 osób szczegółowo wymienionych w protokole, którym Starostwo Powiatowe w [...] przejęło nieruchomość położoną na terenie miasta [...], stanowiącą własność J. B.

Natomiast na art. 2 ust. 1 lit. b wskazuje zaświadczenie Starosty Powiatowego [...] Referat Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 13 listopada 1948 r. Dokument ten jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 Kpa, bowiem został sporządzony w przepisanej formie przez powołany do tego organ państwowy w zakresie jego działania.

W zaświadczeniu urzędowo stwierdzono podstawę przejęcia nieruchomości na Skarb Państwa, a następnie zaświadczenie to stało się podstawą ujawnienia prawa własności Skarbu Państwa w księdze hipotecznej. Tymczasem protokół z dnia 21 października 1948 r. sporządzony został przez komisję składającą się z przedstawicieli różnych organów i instytucji, w tym też dawnego właściciela nieruchomości. Literalna treść tego protokołu wskazuje, że Starostwo Powiatowe, działające przez swojego delegata, przejęło (protokołem) na podstawie art. 2 pkt. 1 e nieruchomości J. B., co zostało poświadczone przez wymienione w protokole siedem osób. Podkreślono, że starostwo powiatowe nie ma osobowości prawnej i nie ma uprawnień do określania podstawy przejęcia przedmiotowej nieruchomości. Uznano również, że dokument ten ma jedynie charakter materialno-techniczny i poświadcza fizyczne przejęcie nieruchomości na Skarb Państwa. Z tego też powodu wyższą wartość dowodową przyznano zaświadczeniu Starosty Powiatowego [...], bowiem organ wydający zaświadczenie miał wszelkie kompetencje i był uprawniony do stwierdzenia podstawy przejęcia przedmiotowej nieruchomości. Za mało wiarygodne uznano ewidencje Urzędu Wojewódzkiego [...] z 1948 i 1949 r., skoro sporządzone zostały przez ten sam podmiot, w malej odległości czasowej, a zawierają zupełnie odmienne ustalenia.

W konsekwencji na podstawie analizy dokumentów znajdujących się w aktach sprawy stwierdzono, że przedmiotowa nieruchomość stanowiąca własność J. B. położona w [...] (powiat [...] i, dawne województwo [...]) została przejęta na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b. dekretu PKWN. Ponadto wskazano, że skoro przepis § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej ustanawia administracyjny tryb rozstrzygania jedynie o tym czy dana nieruchomość podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, to brak potwierdzenia przejęcia nieruchomości w tym trybie uniemożliwia rozpoznanie sprawy w trybie administracyjnym.

Skargę na powyższe postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł J. B. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono wydanie go z naruszeniem:

1. art. 7, 77 § 1 i 80 kpa poprzez błędne i sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym ustalenia faktyczne Ministra polegające na przyjęciu, iż nieruchomość J. B. położona w [...] została przejęta przez Skarb Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, zwanego dalej: "dekret PKWN";

2. art. 75 § 1 i 76 § 1 i 3 kpa na skutek nadania większej mocy dowodowej zaświadczeniu Starosty [...] z [...] listopada 1948r., aniżeli innym dokumentom zgromadzonym w aktach sprawy, w tym protokołowi przejęcia nieruchomości z [...] października 1948r. oraz zapisom ewidencji nieruchomości ziemskich Urzędu Wojewódzkiego w [...] wg stanu na 1948 rok;

3. art. 7, 77 § 1 i 80 kpa poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości wynikających z zebranego materiału dowodowego na niekorzyść skarżących, z uwagi na przyjęcie, iż w ewidencji nieruchomości ziemskich Urzędu Wojewódzkiego w [...] wg stanu na 1949 rok najprawdopodobniej wskazano inną podstawę przejęcia nieruchomości (art. 2 lit. a dekretu PKWN, a nie art. lit. e) dekretu PKWN;

4. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa w zw. z art. 61a § 1 kpa, wskutek błędnych i sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym ustaleń faktycznych, jak również rozstrzygnięcie wątpliwości w tym materiale na niekorzyść skarżących, co doprowadziło do utrzymania postanowienia Wojewody [...] z [...] kwietnia 2015r., które to oba postanowienia zostały oparte na błędnych i sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym ustaleniach i skutkowały odmową wszczęcia postępowania z wniosku skarżących;

5. § 5 ust. 2 i § 6 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. Nr 10, poz. 51), zwanego dalej: "rozporządzeniem", wskutek błędnych i sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym ustaleń faktycznych, jak również rozstrzygnięcie wątpliwości w tym materiale na niekorzyść skarżących, co doprowadziło do niezastosowania przez organy administracji tego przepisu i w konsekwencji nie rozstrzygnięcie, czy nieruchomość J. B. podlegała pod działanie przepisów dekretu PKWN czy też nie podlegała;

6. 107 § 3 kpa poprzez nie odniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia do mocy dowodowej i przydatności w postępowaniu przedłożonych przez skarżących dokumentów wskazujących na Polskie obywatelstwo J. B. i jego zasługi na polu bitwy dla niepodległości Państwa Polskiego, które wykluczają możliwość uznania go za osobę która sprzeniewierzyła się Polsce.

Na podstawie powyższego, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w sytuacji, gdy materiał dowodowy wyraźnie wskazuje jakie kryterium i podstawę prawną zastosowano przy przejmowaniu nieruchomości J. B. (art. 2 lit. e. dekretu PKWN), a jedynie w celu umożliwienia Skarbowi Państwa wpisania się do księgi wieczystej, w oparciu o zarzut odstępstwa od narodowości (bo tak należy, w ocenie skarżącego określić treść zaświadczenia z 13.11.1948r.), zasugerowano inną podstawę prawną, to nie można odsyłać właścicieli nieruchomości (bo spadkobiercy J. B. są właścicielami nieruchomości, którym utrudnia się odzyskanie posiadania nieruchomości) na drogę postępowania sądowego, a należy umożliwić im odzyskanie tego posiadania bez konieczności ponoszenia przez nich znacznych kosztów związanych z postępowaniem sądowym.

Za takim rozwiązaniem w niniejszej sprawie przemawia również konstytucyjna ochrona prawa własności wynikająca z art. 21 ust. 1 Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.dalej ppsa.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga podlegała oddaleniu albowiem prawidłowe jest stanowisko organów administracyjnych o konieczności odmowy wszczęcia postępowania, gdyż niniejsza sprawa nie podlegała załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej.

Przepis art. 61 a k.p.a. przewiduje dwie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego: wniesienie żądania przez osobę nie będącą stroną oraz inne uzasadnione przyczyny niemożności prowadzenia postępowania. Za "inną uzasadnioną przyczynę" odmowy wszczęcia postępowania w rozumieniu art. 61 "a" § 1 k.p.a. uznać należy przypadki , gdy żądanie wszczęcia postępowania nie dotyczy sprawy indywidualnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności dotyczy sytuacji, której legalność kontrolował sąd administracyjny i skargę oddalił, czy też gdy żądanie wszczęcia postępowania nie dotyczy sprawy administracyjnej czy leżącej we właściwości organów administracji publicznej (tezy 1 i 4 komentarza do art. 61 "a" k.p.a. A. Wróbel).

Ze względu na to, że skarga formułuje zarzut uchylenia się przez organy administracyjne w zakresie przysługującej im właściwości rzeczowej od oceny kwestii związanych z podstawą prawną przejścia przedmiotowej nieruchomości na cele reformy rolnej, przybliżenia wymaga zagadnienie reformy rolnej jako przedmiotu sprawy administracyjnej.

Nie ulega wątpliwości, że art. 2 ust. 1 dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej ( Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm. dalej dekret) przewidywał przejście wskazanych w nim nieruchomości z mocy prawa (ex lege) na własność Skarbu Państwa. Takie stanowisko zostało wyrażone po raz pierwszy w orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 22 grudnia 1948 r. w sprawie C 344/48 ("Państwo i Prawo" 1949, nr 4, s. 122), a później wielokrotnie było powtarzane także jako zasada prawna (vide: uchwała 7 sędziów SN z dnia 13 października 1951 r., w sprawie C 427/51 (OSN 1953, Nr 1, poz. 1); uchwałą 7 sędziów SN z dnia 7 czerwca 1962 r., w sprawie I CO 11/62 (OSNC 1963, Nr 6, poz. 112). Stanowisko to jest konsekwentnie przyjmowane również we współczesnym orzecznictwie Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego (vide chociażby: uchwała SN z dnia 27 września 1991 r., w sprawie III CZP 90/91 (OSNC 1992, Nr 5, poz. 72); uchwała SN z dnia 6 grudnia 2005 r., w sprawie III CZP 90/05 (OSNC 2006, Nr 11, poz. 179); uchwała TK z dnia 16 kwietnia 1996 r., w sprawie W 5/95 (OTK Zb.Urz. 1996, Nr 2, poz. 13); wyrok TK z dnia 3 lipca 2007 r., w sprawie SK 1/06 (OTK-A Zb.Urz. 2007, Nr 2, poz. 73). Powyższy pogląd zachował swą aktualność także przy ocenie charakteru prawnego decyzji wydawanych na podstawie § 5 rozporządzenia, które uważa się za deklaratywne, a ich wydanie za niekonieczne dla przejścia na Skarb Państwa własności nieruchomości wymienionych w art. 2 ust. 1 dekretu (vide chociażby: wyrok TK z dnia 3 lipca 2007 r., w sprawie SK 1/06; wyrok SN z dnia 28 lipca 2004 r., w sprawie III CK 296/03, Biuletyn SN, 2005, nr 1, s. 11; wyrok NSA z dnia 20 stycznia 1994 r., w sprawie II SA 2444/92).

Przepisy art. 2 dekretu precyzowały jakiego rodzaju nieruchomości ziemskie zostają przeznaczone na cele reformy rolnej. Cele te zostały wymienione w art. 1 dekretu. W przypadku ustalenia, że nieruchomość spełniała wymogi określone w art. 2 ust. 1 lit. b), c), d), i e) dekretu przechodziła w całości, bez żadnego wynagrodzenia i z mocy prawa na własność Skarbu Państwa, z chwilą wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 13 września 1944 r. Do przejścia własności takiej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa prawodawca nie przewidział wydania jakiejkolwiek decyzji administracyjnej. Potwierdzenie przejęcia nieruchomości następowało przez wpisanie Skarbu Państwa jako właściciela do księgi hipotecznej (gruntowej), na wniosek pierwotnie właściwego wojewódzkiego urzędu ziemskiego (od wejścia w życie dekretu z dnia 8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej, tj. 30 sierpnia 1946 r. – na wniosek starosty) oparty na zaświadczeniu tych organów stwierdzającym, że nieruchomość ziemska jest przeznaczona na cele reformy rolnej. Aktem wykonawczym do dekretu z dnia 8 sierpnia 1946 r. było rozporządzenie z dnia 1 marca 1945 r. W § 5 i § 6 ustanawiało ono administracyjny tryb rozstrzygania sporów o to, czy dana nieruchomość podpadała pod działanie dekretu, ale dotyczyło to wyłącznie nieruchomości wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Zgodnie z § 5 rozporządzenia strona mogła ubiegać się o uznanie, że dana nieruchomość jest wyłączona spod działania dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Oznacza to, że jedynie w odniesieniu do orzekania w sprawach, czy dana nieruchomość podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, ówczesne wojewódzkie urzędy ziemskie zobowiązane zostały do uprzedniego wydania stosownej decyzji administracyjnej, od której odwołanie przysługiwało do Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych (§ 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. w związku z art. 68 i art. 72 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym, Dz. U. R. P. Nr 36, poz. 341 ze zm.). Dopiero w razie wydania takiej decyzji organ wydawał zaświadczenie, które stanowiło podstawę dokonania wpisu w księdze hipotecznej (art. 2 ust. 1 zdanie ostatnie dekretu i § 12 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. oraz art. 1 ust. 1 dekretu o wpisywaniu w księgach hipotecznych). Natomiast w pozostałych wypadkach przejęcie nieruchomości ziemskich, o których mowa w art. 2 ust. 1 lit. b-d dekretu, następowało z mocy samego dekretu (ex lege), a wpis w księdze hipotecznej dokonywany był wyłącznie na podstawie zaświadczenia (§ 12 rozporządzenia oraz art. 1 ust. 1 dekretu o wpisywaniu w księgach wieczystych). Zaświadczenia te w świetle ówcześnie obowiązujących przepisów prawnych (art. 68 i nast. rozporządzenia Prezydenta o postępowaniu administracyjnym) nie miały charakteru decyzji administracyjnych, ale były wyłącznie dokumentami (zaświadczeniami) wymaganymi przez przepisy prawa w celu urzędowego potwierdzenie istnienia określonego stanu prawnego w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości (art. 68 ust. 3 rozporządzenia Prezydenta o postępowaniu administracyjnym). Stanowisko to jest zgodne z orzecznictwem zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 21 maja 2007 r., sygn. akt II OSK 890/06), jak i Sądu Najwyższego (wyrok z dnia 25 marca 1999 r., sygn. akt III RN 165/98 pub. OSNP 2000/3/90). Zaświadczenie takie stanowiło w istocie czynność materialno-techniczną polegającą na potwierdzeniu zaistniałego stanu prawnego.

Badanie prawidłowości objęcia określonej nieruchomości ziemskiej przepisami dekretu odbywa się zatem w różnym trybie uzależnionym od charakteru nieruchomości ziemskiej. Prawidłowość objęcia przepisami dekretu nieruchomości ziemskich wymienionych w art. 2 ust. 1 lit e) dekretu, do których miała zastosowanie regulacja § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r., badana jest przez organ w postępowaniu administracyjnym (art. 2 § 3 k.p.c.). Natomiast kontrola prawidłowości objęcia przepisami dekretu nieruchomości ziemskich wymienionych w art. 2 ust. 1 lit b), c) i d) dekretu, do których nie miał zastosowania § 5 rozporządzenia, odbywa się przed sądem powszechnym w postępowaniu cywilnym (art. 2 § 1 k.p.c.).

W oparciu o powołane przepisy, zdaniem sądu , organy administracyjne prawidłowo oceniły zebrany materiał dowodowy, wskazując na występujące rozbieżności co do podstawy przejęcia przedmiotowej nieruchomości. I tak, w ewidencji nieruchomości ziemskich na terenie powiatu [...], województwa [...], podlegających dekretowi z dnia 6 września 1944 r. ( stan na dzień 31 grudnia 1948 r.) sporządzonej przez Urząd Wojewódzki Poznański Dział Rolnictwa i Reform Rolnych dnia 24 grudnia 1948 r. jako podstawę przejęcia nieruchomości [...], będącej własnością J. B. wskazano lit. e art. 2 dekretu PKWN. Zaś w ewidencji nieruchomości, sporządzonej przez ten sam podmiot, ale rok później, 31 grudnia 1949 r., przy nieruchomości [...], będącej własnością J. B., wskazano najprawdopodobniej lit. a art. 2 dekretu PKWN. Ponownie zaś lit. e art. 2 ust. 1 dekretu PKWN podano w protokole spisanym w [...], w dniu [...] października 1948 r w obecności 7 osób szczegółowo wymienionych w protokole, którym Starostwo Powiatowe w [...] przejęło nieruchomość położoną na terenie miasta [...], stanowiącą własność J. B. Natomiast na art. 2 ust. 1 lit. b wskazuje zaświadczenie Starosty Powiatowego [...] Referat Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] listopada 1948 r. Prawidłowo również organ odwoławczy wskazał, że dokument ten jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 Kpa, bowiem został sporządzony w przepisanej formie przez powołany do tego organ państwowy w zakresie jego działania. W zaświadczeniu urzędowo stwierdzono podstawę przejęcia nieruchomości na Skarb Państwa, a następnie zaświadczenie to stało się podstawą ujawnienia prawa własności Skarbu Państwa w księdze hipotecznej. Jednocześnie organy orzekające w sprawie uznały, co Sąd w niniejszym składzie podziela, że pismo Starostwa Powiatowego [...] jest nie tylko wnioskiem Starosty na podstawie art. 1 dekretu z dnia 8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu w księgach wieczystych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej, ale również zaświadczeniem, że przedmiotowa nieruchomość podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Ustalenia organów administracyjnych znajdują zatem oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. Nie można zgodzić się ze skarżącym, że organy administracyjne nie podjęły wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy, a materiał dowodowy został zebrany w sposób niewyczerpujący. Materiał dowodowy, na podstawie którego organy administracyjne dokonywały ustaleń był wytworzony kilkadziesiąt lat temu i choćby z tego względu działania organów administracyjnych w jego gromadzeniu doznają ograniczeń. Analiza zaś dostępnych w sprawie dokumentów pozwala na uznanie za prawidłowe stanowiska organów, że przejęcie nieruchomości ziemskiej, położonej w strzelnie, stanowiącej własność J. B., nie miało miejsca na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. Zauważyć przy tym trzeba, że także skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dowodów pozwalających na wysnucie wniosków odmiennych niż wynikające z treści dokumentów odszukanych przez organy. Wobec uznania, że przedmiotowa nieruchomość nie została przejęta na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu słusznie organ odwoławczy stanął na stanowisku, że sprawa niniejsza nie podlegała załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej. Prawidłowe jest też ustalenie organów administracyjnych, że zgromadzone dokumenty pozwalają na przyjęcie stanowiska, że przejęcie nastąpiło na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b) dekretu. Oznacza to, że prowadzenie postępowania i wydanie decyzji w oparciu o § 5 ust. 1 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu z dnia 6 września 1944 r. byłoby bezprzedmiotowe. W tej sytuacji organy zasadnie odmówiły wszczęcia postępowanie na podstawie art. 61 a §1 kpa. Brak jest bowiem przepisu, który pozwalałby organowi na orzekanie w formie decyzji odnośnie nieruchomości wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. b dekretu (inaczej niż w przypadku nieruchomości ziemskich wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu). A to oznacza, że skarżący wyłącznie przed sądem powszechnym może domagać się ustalenia, czy Skarb Państwa prawidłowo został wpisany jako właściciel przedmiotowej nieruchomości na mocy powołanego przepisu art. 2 ust.1 lit. b) dekretu. Prawo własności jest bowiem instytucją prawa cywilnego i spory (roszczenia) dotyczące własności są sprawami cywilnymi w rozumieniu art. 1 k.p.c. Zgodnie z art. 2 § 1 i art. 3 k.p.c. rozpoznawanie spraw cywilnych należy do sądów powszechnych, chyba że na mocy przepisów szczególnych zostały przekazane do właściwości innych sądów lub organów. Tylko zatem przepis szczególny mógłby doprowadzić do przekazania takiej sprawy na drogę postępowania administracyjnego. W tej sytuacji nie można zarzucić skutecznie organom administracyjnym naruszenia § 5 ust. 1 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r.

W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie organy obu instancji obowiązkowi wynikającemu z powołanych w skardze przepisów k.p.a. sprostały, a swoje stanowisko, jak też przesłanki, jakimi się kierowały podejmując rozstrzygnięcia, przedstawiły w sposób spełniający standardy wynikające z respektowania uregulowanej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 151 ppsa.