Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3000/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 § 1 i § 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1647
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1, art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 13 ust. 1-4, art. 15
journal: Dz.U. 2012 poz 680
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 1 i § 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] lipca 2015 roku Rada do Spraw Uchodźców, działając na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1 i art. 89p ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania R. M., obywatela [...], utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] maja 2015 r. rozstrzygającą o odmowie nadania statusu uchodźcy oraz o odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej. Decyzją tą objęto również I. G., A. M., A. M., A. M.

Stan sprawy przyjęty do rozstrzygania przez Radę do Spraw Uchodźców przedstawiał się w sposób następujący:

Wnioskiem z dnia [...] listopada 2014r. R. M. (dalej: skarżący), obywatel [...], narodowości [...], urodzony w dniu [...].08.1990 r., zwrócił się do Szefa Urzędu do Cudzoziemców o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. R. M. przed złożeniem wniosku na stałe mieszkał z rodziną w D.

R. M. został przesłuchany w dniu [...] grudnia 2014 roku. Podczas wywiadu zeznał, że opuścił kraj pochodzenia w obawie o bezpieczeństwo własne i rodziny. Jak zeznał w grudniu 2009 roku razem z dwoma kolegami byli w restauracji w C., w której zaczęła się bójka. Wspólnie z kolegami próbował rozdzielić bijących się, wówczas jeden z napastników zaczął atakować nożem. Dwóch kolegów skarżącego uderzonych nożem zginęło na miejscu. Skarżący zraniony, został przewieziony do szpitala i przeżył. Potem skazano nożownika na 11 lat więzienia. W 2014 roku rodzina skazanego zaczęła nalegać na skarżącego, aby zmienił swoje zeznania i oświadczył, że skazany nie zabił nikogo. Według skarżącego, obserwowano jego dom, dzwoniono, chciano porwać jego syna, sugerowano złożenie nowych zeznań. Nie poddawano go przemocy fizycznej tylko straszono.

Po przeprowadzeniu przewidzianej prawem procedury, decyzją z dnia [...] maja 2015 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowił odmówić nadania R. M. statusu uchodźcy oraz udzielania ochrony uzupełniającej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzją tą objęto również żonę wnioskodawcy - I. G. oraz małoletnie dzieci - A. M., A. M., A. M. W uzasadnieniu decyzji Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców skazał, że R. M. nie wykazał zasadności swojej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia ze względu na rasę, religię, narodowość, przynależność do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych, co jest niezbędną przesłanką, by uznać wnioskodawcę za uchodźcę w rozumieniu art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W opinii Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców skarżący nie uwiarygodnił, że powodem ubiegania się przez niego o nadanie statusu uchodźcy jest uzasadniona obawa przed prześladowaniem w kraju pochodzenia. Cudzoziemiec nie był nigdy zatrzymany, aresztowany ani sądzony w kraju pochodzenia. Nie należał do żadnej organizacji politycznej, ani grupy o innym charakterze. Nie był w kraju pochodzenia prześladowany ze względów religijnych. Nie wykazał w sposób wiarygodny, aby rzeczywiście stosowano wobec niego przemoc psychiczną czy fizyczną, poza incydentalnym zdarzeniem z grudnia 2009 roku, kiedy to w wyniku bójki został ugodzony nożem. W ocenie organu I instancji nie można też uznać za prześladowanie gróźb kierowanych wobec skarżącego przez rodzinę sprawcy zabójstwa. Organ podkreślił, że cudzoziemiec nie zgłosił faktu wysuwanych wobec niego gróźb właściwym organom bezpieczeństwa w kraju pochodzenia. W opinii organu rozstrzygającego w stosunku do cudzoziemca nie występuje żaden z czynników obiektywizujących istnienie uzasadnionej obawy przed prześladowaniami o konwencyjnym charakterze. Ustalone przez organ okoliczności faktyczne wskazują, że w losach cudzoziemca brak jest takich elementów, które pozwalałyby uznać go za osobę, wobec której władze [...], bądź inne podmioty wymienione w art. 16 ust. 1 pkt 2-3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy braku stosownej ochrony ze strony władz, miałyby zamiar podjąć działania o charakterze prześladowania z przyczyn konwencyjnych. W toku postępowania wyjaśniającego nie wyszły również na jaw żadne okoliczności, mogące wskazywać na zamiar podjęcia przez władze, bądź inne podmioty, wobec cudzoziemca działań równoznacznych z prześladowaniem. Cudzoziemiec nie może w sposób zasadny obawiać się w [...] prześladowania ze względu na rasę, religię, narodowość, przynależność do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych w przypadku powrotu do kraju pochodzenia. W ocenie organu I instancji skarżący nie wykazał również, aby objęcie go ochroną uzupełniającą było zasadne. Skarżący po powrocie do kraju pochodzenia nie będzie narażony na doznanie poważnej krzywdy poprzez orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, gdyż w [...] nie jest wymierzana i wykonywana kara śmierci. W przypadku ewentualnego zatrzymania cudzoziemiec nie będzie poddawany torturom, nieludzkiemu czy poniżającemu traktowaniu albo karaniu.

R. M. odwołał się od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] maja 2015r., wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Nie sformułował żadnych zarzutów w zakresie wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów prawa. W uzasadnieniu odwołania skarżący wskazał na konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy z uwzględnieniem możliwości zagrożenia jego bezpieczeństwa osobistego, w przypadku powrotu do kraju pochodzenia z powodu zemsty ze strony pewnego człowieka, a także z uwagi na konieczność specjalistycznego leczenia za granicą chorego syna A. Do odwołania załączył dwa zaświadczenia lekarskie z przeprowadzonych badań w kraju pochodzenia, w których stwierdzono u dziecka objawy wodogłowia.

Zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. Rada do Spraw Uchodźców, po rozpoznaniu odwołania R. M., utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] maja 2015r. o odmowie nadania statusu uchodźcy oraz o odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej skarżącemu. W uzasadnieniu decyzji Rada do Spraw Uchodźców wskazała, że skarżący nie był prześladowany przez władze publiczne z powodu rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub przekonań politycznych. Wymienione przez skarżącego przyczyny opuszczenia kraju pochodzenia takie jak domniemane obawy o własne bezpieczeństwo z powodu rzekomo grożącej zemsty ze strony rodziny skazanego za zabójstwo, nie zostały wiarygodnie uprawdopodobnione i nie mogą stanowić żadnej podstawy dla jednoznacznego stwierdzenia występowania uzasadnionych obaw przed indywidualnymi prześladowaniami z przyczyn określonych w Konwencji Genewskiej. Organ II instancji zaznaczył, że przyczyna opuszczenia kraju pochodzenia taka jak, zagrożenie "zemstą", nie może stanowić żadnej podstawy dla stwierdzenia występowania uzasadnionych obaw przed indywidualnymi prześladowaniami z przyczyn określonych w Konwencji Genewskiej. Skarżący nie był prześladowany przez władze publiczne, aresztowany, oskarżony o działalność zbrojną lub skazany wyrokiem sądu. Nie udzielał się także w działalności społecznej lub politycznej. Za wyjątkiem obaw o własne bezpieczeństwo z uwagi na groźbę "zemsty" nie był zagrożony ze strony miejscowych władz. Opuścił kraj pochodzenia bez przeszkód, legalnie na podstawie paszportu wydanego we wrześniu 2014 roku i nie miał żadnych problemów podczas podróży przez terytorium [...] i [...]. Nie był poszukiwany lub ścigany przez władze miejscowe lub służby [...]. Zdaniem organu II instancji w przypadku zaistnienia zagrożenia o charakterze kryminalnym w pierwszej kolejności osoba zagrożona powinna skorzystać z prawa poszukiwania ochrony u władz państwowych. Ani skarżący, ani jego rodzina nie podjęli żadnych działań w celem zgłoszenia zagrożenia ze strony rodziny skazanego miejscowym organom sprawiedliwości w celu wyjaśnienia sprawy i uzyskania stosownej ochrony. Ponadto zamiar leczenia syna chorego na wodogłowie w Polsce oraz fakt lepszej opieki medycznej w Polsce niż w [...] nie może stanowić przesłanki dla udzielenia skarżącemu i jego rodzinie ochrony międzynarodowej. Zdaniem Rady do Spraw Uchodźców przekazując w toku procedury ogólnikowe, w znacznej części niczym niepotwierdzone, gołosłowne, nieweryfikowalne (oparte na domniemaniu) informacje cudzoziemiec próbował celowo wyolbrzymić swoją sytuację w zamiarze uwiarygodnienia faktów rzekomego zagrożenia ze strony bliżej nieokreślonych ludzi z rodziny skazanego za zabójstwo. W ocenie Rady do Spraw Uchodźców okoliczności wskazane we wniosku statusowym nie są tożsame z indywidualnym prześladowaniem w rozumieniu przepisów ustawy. W ocenie organu II instancji powrót do kraju pochodzenia nie może narazić skarżącego na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia i lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego. Cudzoziemiec nie należał do żadnych organizacji politycznych, nie był nigdy zatrzymywany, aresztowany, ani skazany wyrokiem sądu. Nigdy nie stawiano mu żadnych zarzutów i nie prowadzono wobec niego żadnego postępowania sądowego czy administracyjnego.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł R. M., zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 1 Konwencji Genewskiej dotyczącej statusu uchodźców z 1951 roku oraz Protokołu Nowojorskiego z 1967 roku poprzez stwierdzenie, że skarżący nie jest uchodźcą w rozumieniu tych artykułów oraz istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy – art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego oraz niewłaściwe uzasadnienie faktyczne decyzji, art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zaufanie do organów państwa. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie mu statusu uchodźcy. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że powodem jego ucieczki z kraju pochodzenia jest to, że był świadkiem w poważnej sprawie kryminalnej. Zarzucił, że organy administracji publicznej nie wyjaśniły istotnej kwestii, a mianowicie przyczyn niemożliwości zgłoszenia się przez skarżącego do [...] organów ścigania w celu ochrony jego praw. Osoba grożąca skarżącemu ma szerokie powiązania w kręgu mafijnym oraz powiązania z przedstawicielami organów ścigania, dysponowała wszystkimi informacjami na temat skarżącego, w tym numerem telefonu. W związku z powyższym skarżący nie mógł dochodzić swoich praw w kraju pochodzenia i miał realną obawę związaną z utratą zdrowia i życia. Obawa ta dotyczy również członków rodziny skarżącego. Organ II instancji nie zweryfikował informacji wskazanych przez skarżącego w uzasadnieniu odwołania i nie wezwał skarżącego na dodatkowe przesłuchanie w celu wyjaśnienia wątpliwych kwestii. Do skargi załączył wezwania na przesłuchanie w charakterze świadka oraz zawiadomienie pokrzywdzonego o terminie rozprawy. W ocenie skarżącego przedłożone przez niego dokumenty wskazują, że jest on obiektem zainteresowań [...] służb specjalnych w związku ze zdarzeniem z 2009 roku.

W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi organ zaznaczył, że osoba ubiegająca się o nadanie statusu uchodźcy w Polsce, musi wykazać indywidualny charakter prześladowań lub obaw przed takimi prześladowaniami z powodów, o których mówi art. 1 A Konwencji Genewskiej. Skarżący nie wykazał, ani nie uprawdopodobnił w trakcie postępowania żadnych istotnych faktów lub okoliczności, które można byłoby zakwalifikować jako indywidualne prześladowanie, lub mogłyby uzasadniać obawę przed takim prześladowaniem w przyszłości. Z materiału dowodowego nie wynikało, aby skarżący mógł być narażony na prześladowania ze strony władz lub innych podmiotów. Przyczyny opuszczenia kraju pochodzenia takie jak, domniemane obawy o własne bezpieczeństwo, zemsta ze strony rodziny skazanego za zabójstwo nie zostały przez skarżącego uprawdopodobnione i nie mogą stanowić żadnej podstawy dla jednoznacznego stwierdzenia występowania uzasadnionych obaw przed indywidualnymi prześladowaniami z przyczyn określonych w Konwencji Genewskiej. Ponadto w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia zasad postępowania. Rada do Spraw Uchodźców bardzo wnikliwie przeanalizowała zgromadzony materiał dowodowy i dokonując oceny wzięła pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy. Zeznania skarżącego co do jego obaw o własne bezpieczeństwo były ogólnikowe, niczym niepoparte i mało przekonywujące. Skarżący nie wykazał faktów lub okoliczności, które można byłoby zakwalifikować jako indywidualne prześladowanie, lub mogłoby uzasadniać obawę przed takim prześladowaniem w przyszłości. Zamiar leczenia chorego na wodogłowie syna w Polsce nie może stanowić podstawę dla udzielenia skarżącemu ochrony międzynarodowej. Fakt lepszej opieki medycznej w Polsce niż w [...] nie może stanowić żadnej przesłanki dla udzielenia skarżącemu i jego rodzinie z tego tytułu ochrony międzynarodowej. Władze kraju pochodzenia oraz miejscowe służby nie są zainteresowane osobą skarżącego, gdyż pozwoliły mu opuścić kraj pochodzenia i wydały paszport. Ponadto w przypadku bezprawnego działania krewnych skazanego, jeżeli rzeczywiście takie działania miały miejsce w kraju pochodzenia, skarżący mógł wystąpić do miejscowych organów sprawiedliwości z wnioskiem o wyjaśnienie sprawy i udzielenie stosownej ochrony. Jednak nie podjął on żadnych działań w tej sprawie. Rada do Spraw Uchodźców podzieliła pogląd, że nie jest uchodźcą, w rozumieniu Konwencji Genewskiej, osoba obawiająca się pozaprawnych działań ze strony osób działających poza porządkiem prawnym kraju pochodzenia i nie wykorzystująca wszystkich możliwości w celu uzyskania ochrony w kraju swego pochodzenia, nawet jeśli uzyskanie takiej pomocy byłoby iluzoryczne i mało realne. Ponadto Rada wnikliwie przeanalizowała cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wraz z protokołem dwóch przesłuchań skarżącego i na jego podstawie dokonała ustalenia stanu faktycznego sprawy, a uzasadnienie jej decyzji przedstawia argumentację podjętego rozstrzygnięcia zarówno w zakresie przesłanek do nadania statusu uchodźcy i ochrony uzupełniającej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2016 r., poz. 718) – dalej w skrócie: P.p.s.a.], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, że decyzja Rady do Spraw Uchodźców z [...] lipca 2015 r. i utrzymana nią w mocy decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] maja 2015 r. nie naruszają norm prawa materialnego, ani też przepisów postępowania, które uzasadniałyby wyeliminowanie ich z obrotu prawnego. Tym samym nie stwierdzono naruszeń prawa zarzuconych w skardze, ani naruszeń, które Sąd byłby zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu.

W ocenie Sądu organy administracji w sposób wyczerpujący i rzetelny zebrały materiał dowodowy, a następnie dokonały prawidłowej jego oceny pod względem zastosowania przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r. poz. 680 t.j.), Konwencji dotyczącej statusu uchodźcy sporządzonej w Genewie dnia 28 lipca 1951r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 515 z późn. zm.), Protokołu dotyczącego statusu uchodźców sporządzonego w Nowym Jorku dnia 31 stycznia 1967r., a także przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Wbrew zarzutom skargi, organy administracji obu instancji prawidłowo orzekły co do braku podstaw do przyznania skarżącemu ochrony międzynarodowej - statusu uchodźcy i ochrony uzupełniającej.

Stosownie do treści przepisu art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju.

Status uchodźcy nadaje się także małoletniemu dziecku cudzoziemca, który uzyskał status uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej, urodzonemu na tym terytorium, o czym stanowi art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W myśl art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej prześladowanie, o którym mowa w ust. 1, musi:

1) ze względu na swoją istotę lub powtarzalność stanowić poważne naruszenie praw człowieka, w szczególności praw, których uchylenie jest niedopuszczalne zgodnie z art. 15 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 i 285, z późn. zm.), lub

2) być kumulacją różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowania, o których mowa w pkt 1.

Zgodnie z art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej prześladowanie może polegać w szczególności na:

1) użyciu przemocy fizycznej lub psychicznej, w tym przemocy seksualnej;

2) zastosowaniu środków prawnych, administracyjnych, policyjnych lub sądowych w sposób dyskryminujący lub o charakterze dyskryminującym;

3) wszczęciu lub prowadzeniu postępowania karnego albo ukaraniu, w sposób, który ma charakter nieproporcjonalny lub dyskryminujący;

4) braku prawa odwołania się do sądu od kary o charakterze nieproporcjonalnym lub dyskryminującym;

5) wszczęciu lub prowadzeniu postępowania karnego albo ukaraniu z powodu odmowy odbycia służby wojskowej podczas konfliktu, jeżeli odbywanie służby wojskowej stanowiłoby zbrodnię lub działania, o których mowa w art. 19 ust. 1 pkt 3;

6) czynach skierowanych przeciwko osobom ze względu na ich płeć lub małoletniość.

Stosownie do postanowień art. 1 ust. A pkt 2 Konwencji dotyczącej statusu uchodźcy z dnia 28 lipca 1951r. i art. 1 Protokołu dotyczącego statusu uchodźców z dnia 31 stycznia 1967r., termin "uchodźca" stosuje się w szczególności do osoby, która na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem z powodu swojej rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych przebywa poza granicami państwa, którego jest obywatelem i nie może lub nie chce z powodu tych obaw korzystać z ochrony tego państwa.

Charakter określonych w Konwencji Genewskiej przyczyn powodujących obawę przed prześladowaniem i jej skutek, mianowicie niemożność korzystania z ochrony państwa wskazuje, że - w świetle tych postanowień - chodzi głównie o zagrożenie prześladowaniami ze strony władz państwa przez nie stosowanymi, bądź inspirowanymi z powodu rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z racji przekonań politycznych. Art. 1 ust. A Konwencji Genewskiej zawiera wyczerpujący katalog przesłanek, jakie powinny być spełnione przez cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy i podkreślenia wymaga to, że wśród tych przesłanek nie zawarto niechęci skorzystania z ochrony przed działaniami o charakterze kryminalnym zagwarantowanej przez państwo pochodzenia, jak również przyczyn bytowych czy dotyczących poziomu opieki zdrowotnej.

Przesłanki do nadania statusu uchodźcy, wskazane w Konwencji Genewskiej, należy interpretować wąsko. Nadanie statusu uchodźcy nie następuje ze względu na warunki życia, sytuację osobistą cudzoziemca, ani stan przestrzegania praw człowieka w kraju pochodzenia, lecz z uwagi na istniejące, uzasadnione obawy prześladowania osoby ubiegającej się o status uchodźcy.

Pojęcie uzasadnionej obawy nie zostało bliżej sprecyzowane w ustawie, jednak jego znaczenie zostało dookreślone przez orzecznictwo i doktrynę. Przyjmuje się powszechnie, że w tym sformułowaniu mieści się wymóg zaistnienia dwóch koniecznych elementów: subiektywnego (strona realnie, wiarygodnie żywi obawę przed prześladowaniem) oraz obiektywnego (żywiona obawa znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości).

Uchodźcą jest więc osoba, która spełnia kryteria zawarte w przytoczonej definicji, a której kluczowy element stanowi "uzasadniona obawa przed prześladowaniem", wskazujący podstawowe cechy uchodźcy. Definicja ta posługuje się elementem subiektywnym, albowiem "obawa" jest odczuciem indywidualnym, stanem umysłu osoby ubiegającej się. Pojęciu "obawa" towarzyszy określenie "uzasadniona", a to oznacza, że nie tylko stan uczuć osoby zainteresowanej decyduje o statusie uchodźcy, lecz że musi on zostać potwierdzony przez ocenę sytuacji obiektywnej. Ustalenie statusu uchodźcy wymaga przede wszystkim oceny oświadczeń ubiegającego się. Oświadczenia te nie mogą być jednak rozważane w oderwaniu od sytuacji, która je określa. Termin "uzasadniona obawa" łączy zatem element subiektywny i obiektywny, i oba - jak wskazane zostało w podręczniku Zasady i tryb ustalania statusu uchodźcy Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Uchodźców (Genewa, styczeń 1992r.) - muszą być brane pod uwagę w procedurze ustalania statusu. Ocena, czy obawa cudzoziemca przed prześladowaniem jest uzasadniona, musi być więc dokonana w odniesieniu do indywidualnego przypadku i na tle ogólnej sytuacji społeczno-prawnej i polityczno-ekonomicznej kraju pochodzenia cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy.

Przenosząc powyższe reguły na grunt kontrolowanej sprawy stwierdzić należy, że z uzasadnień zapadłych orzeczeń wynika, że organy dokładnie analizowały treść oświadczeń cudzoziemca zawartych we wniosku o nadanie statusu uchodźcy oraz treść jej wypowiedzi złożonych podczas późniejszej procedury. Analiza tych wypowiedzi jest wyczerpująca i obejmuje całość oświadczeń cudzoziemca.

Wskazać należy, że we wniosku skarżący złożył na piśmie następujące oświadczenie: "Przyjechałem tutaj - do Polski- ponieważ grożono nam, chciano nam porwać syna z przedszkola. Pewnego dnia poszedłem do baru, tam zaczęła się bójka, ze mną było dwóch kolegów, ich zabito, ja przeżyłem". Ponadto skarżący wyjaśnił, że "w domu grozi niebezpieczeństwo mi i rodzinie, grożono mi śmiercią, byłem ranny, chciano mi porwać syna w związku z tym, iż 5 lat temu wynikła bójka podczas której dwóch moich kolegów zmarło, ja ledwie przeżyłem, ten który zabił siedzi w więzieniu, a jego rodzina szuka zemsty". Odnosząc się do tych oświadczeń podnieść należy, że skarżący stwierdził, że w kraju pochodzenia był prześladowany, jednak nie podał żadnych okoliczności tych prześladowań. Oświadczył też, że nie był poddawany przemocy, zatrzymany, aresztowany lub skazany wyrokiem sądu. Nie było prowadzone wobec niego żadne postępowanie sądowe lub administracyjne. Nie brał udziału w działaniach zbrojnych i nie należał do żadnych organizacji politycznych, społecznych, czy też etnicznych. Oświadczył, że jest zdrowy.

Podczas wywiadu statusowego w dniu [...] grudnia 2014 r. skarżący zeznał, że opuścił kraj pochodzenia w obawie o własne i rodziny bezpieczeństwo. Jak zeznał w grudniu 2009 roku razem z dwoma kolegami byli w restauracji w C., w której zaczęła się bójka. Skarżący i jego koledzy próbowali rozdzielić bijących się, wówczas jeden z napastników zaczął atakować nożem. Dwóch jego kolegów uderzonych nożem zginęło na miejscu. Skarżący zraniony, został przewieziony do szpitala i przeżył. Potem skazano nożownika na 11 lat więzienia. Teraz w 2014 roku rodzina skazanego zaczęła nalegać na skarżącego, aby zmienił swoje zeznania i oświadczył, że skazany nie zabił nikogo. Według skarżącego obserwowano jego dom, dzwoniono, chciano porwać jego syna, sugerowano złożenie nowych zeznań. Nie poddawano go przemocy fizycznej tylko straszono. Skarżący nie poinformował o zagrożeniu miejscowej policji, ponieważ uznał, że lepiej będzie wyjechać za granicę.

Sąd podziela stanowisko organów obu instancji, według którego z materiałów dostępnych organom orzekającym wynikało, że w przypadku skarżącego brak było podstaw do twierdzenia, że jest on narażony na prześladowania w rozumieniu ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżący nie wykazał, ani nie uprawdopodobnił w trakcie postępowania żadnych istotnych faktów lub okoliczności, które można byłoby zakwalifikować jako indywidualne prześladowanie, lub mogłyby uzasadniać obawę przed takim prześladowaniem w przyszłości. Z materiału dowodowego nie wynika, aby skarżący mógł być narażony na prześladowania ze strony władz państwowych lub innych podmiotów. Za błędne i nieuprawnione należy zatem uznać przekonanie skarżącego, wyrażone w uzasadnieniu skargi, że w świetle przedstawionych okoliczności powinien uzyskać międzynarodową ochronę.

Zdaniem Sądu, na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego organ II instancji słusznie stwierdził, że skarżący nie wykazał faktów lub okoliczności, które można byłoby zakwalifikować jako indywidualne prześladowanie, lub mogłoby uzasadniać obawę przed takim prześladowaniem w przyszłości. Ze złożonych zeznań i zgromadzonego materiału dowodowego nie wynikało wiarygodnie, by władze państwowe represjonowały cudzoziemca lub podejmowały inne, wymierzone bezpośrednio w niego szykany na tle jego rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub przekonań politycznych.

W ocenie Sądu wymieniona przez skarżącego przyczyna opuszczenia kraju pochodzenia w postaci domniemanej obawy o bezpieczeństwo własne i członków rodziny z powodu rzekomo grożącej zemsty ze strony rodziny skazanego za zabójstwo, nie została przez skarżącego wiarygodnie uprawdopodobniona i nie stanowi podstawy dla jednoznacznego stwierdzenia występowania uzasadnionych obaw przed indywidualnymi prześladowaniami z przyczyn określonych w Konwencji Genewskiej. Sąd podziela stanowisko organów zarówno I jak i II instancji, iż zagrożenie "zemstą", nie może stanowić podstawy dla stwierdzenia występowania uzasadnionych obaw przed indywidualnymi prześladowaniami z przyczyn określonych w Konwencji Genewskiej i ustawie o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Stanowisko takie zostało wyrażone w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2003 roku, sygn. akt SA 142/02 w którym stwierdzono, że "Podejmowane w ramach zemsty działania są bowiem działaniami przestępczymi o charakterze kryminalnym i nie mogą być identyfikowane z prześladowaniami w rozumieniu i z przyczyn określonych w Konwencji. " oraz w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2012r. (V SA/Wa 1983/11, LEX nr 1139717), w którym stwierdzono, że działania mające charakter przestępczy nie mogą być identyfikowane z prześladowaniami w rozumieniu i z przyczyn określonych w ustawie z 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Gdyby istotnie skarżącemu, jak również członkom jego rodziny, grożono popełnieniem przestępstwa na ich szkodę czy to w postaci grożenia pozbawienia życia czy też porwaniem małoletniego dziecka skarżącego, to doszło do popełnienia przestępstwa. Sprawa wymaga zatem wyjaśnienia przez organy ścigania, bo wskazywane przez cudzoziemca zdarzenia - jeżeli rzeczywiście miały miejsce - były działaniami kryminalnymi, nie objętymi ochroną międzynarodową. Ochrony przed ewentualnymi zagrożeniami ze strony członków rodziny skazanego winny udzielić cudzoziemcowi organy władzy publicznej kraju pochodzenia, do których skarżący, jak również jego małżonka nie zgłosił się. Skarżący, jak również członkowie jego rodziny nie mają powodów przypuszczać, iż ich doniesienie nie byłoby przyjęte, a ewentualne dochodzenie w sprawie nie zostałoby przeprowadzone w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami prawa.

Sąd podziela stanowisko organu II instancji, według którego okoliczności wskazane we wniosku statusowym oraz w toku wywiadu statusowego nie były tożsame z indywidualnym prześladowaniem w rozumieniu przepisów ustawy. Dlatego obawy cudzoziemca, że może mu coś grozić w przypadku powrotu do kraju pochodzenia, nie znajdują żadnego uzasadnienia w aktach sprawy.

We wniosku o nadanie statusu uchodźcy, jak i w trakcie wywiadu statusowego skarżący jednoznacznie oświadczył, że nigdy nie był prześladowany, zatrzymany, poddawany przemocy fizycznej, aresztowany lub skazany wyrokiem sądu. Nie brał udziału w działaniach wojennych. Nigdy nie stawiano mu żadnych zarzutów, które świadczyłyby o posądzaniu go o jakąś wrogą działalność wobec władz. Władze krajowe nie utrudniały skarżącemu opuszczenia terytorium [...], albowiem wydały mu we wrześniu 2014 r. paszport i zezwoliły na legalny wyjazd. Wbrew stanowisku skarżącego nie można uznać, iż przedłożone dokumenty w postaci wezwania na przesłuchanie w charakterze świadka oraz zawiadomienie o terminie rozprawy potwierdzają, aby skarżący był prześladowany lub ścigany przez władze miejscowe lub służby [...] Skarżącemu w toku postępowania karnego prowadzonego przed władzami [...] został przyznany status pokrzywdzonego. Jako osoba pokrzywdzona czynem karalnym skarżący miał wyłącznie złożyć zeznanie w charakterze świadka.

Sąd nie podziela również zarzutów strony skarżącej przedstawionych w skardze, według których w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia zasad postępowania. Zdaniem Sądu, Rada wnikliwie przeanalizowała zgromadzony materiał dowodowy i dokonując oceny wzięła pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy. Organ II instancji odniósł się też do wszystkich zarzutów odwołania. Na tej podstawie, Rada w uzasadnieniu swojej decyzji wskazała, dlaczego nie uznała za zasadne udzielenie skarżącemu międzynarodowej ochrony. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniła też zarówno podstawę prawną jak i motywy rozstrzygnięcia.

Odnosząc się do sformułowanego w skardze zarzutu braku dodatkowego przesłuchania skarżącego przed organem II instancji należy zaznaczyć, że cudzoziemiec miał dwukrotnie, podczas składania wniosku i w trakcie wywiadu statusowego, niczym nieograniczoną możliwość przedstawienia wszystkich faktów i okoliczności dotyczących przyczyn opuszczenia kraju pochodzenia. Na zakończenie przeprowadzonego wywiadu statusowego stwierdził, że nie zgłasza żadnych wniosków i nie wnosi o przeprowadzenie dodatkowych dowodów, poza dokumentacją medyczną na okoliczność pobytu w szpitali w 2009r. lub przesłuchanie świadków. W ocenie Sądu, zeznania skarżącego było wystarczająco szczegółowe dla dokonania oceny przyczyn opuszczenia kraju pochodzenia. Nie bez znaczenia pozostaje okoliczność, że również przed Sądem skarżący uzupełnił zgromadzony materiały dowodowy o nowe dokumenty. Przedłożone dokumenty nie potwierdziły jednak okoliczności prześladowania skarżącego w kraju pochodzenia. W ocenie Sądu ewentualne ponowne przesłuchanie skarżącego nie wniosłoby niczego istotnego do sprawy, a przyczyniłoby się jedynie do wydłużenie postępowania, a nie ustalenia przyczyn opuszczenia kraju pochodzenia.

Skarżący konsekwentnie w trakcie postępowania przed organami administracji wskazywał, że podstawową przyczyną starań o nadanie statusu uchodźcy były domniemane obawy o zagrożenie bezpieczeństwa osobistego z powodu gróźb karalnych kierowanych przez członków rodziny skazanego. W ocenie Sądu, obawy te nie zostały wiarygodnie i jednoznacznie uprawdopodobnione. Sąd podziela stanowisko organu II instancji, że skarżący nie był osobą bezpośrednio zagrożoną prześladowaniem z przyczyn, jakie określa Konwencja Genewska dotycząca statusu uchodźców. W literaturze wyrażono pogląd, który Sąd w tym składzie w pełni podziela, że uzasadniona obawa prześladowania jest podstawowym kryterium definicji uchodźcy. "Element obawy, jako subiektywny, znajduje w ramach tego kryterium odniesienie do elementu obiektywnego, jakim jest słowo «uzasadniona». Jeśli jakaś osoba ma zostać zakwalifikowana jako uchodźca, to konieczne jest stwierdzenie rozbratu pomiędzy nią władzami kraju ojczystego". (zob. B. Wierzbicki, Uchodźcy w prawie międzynarodowym, Warszawa 1993, s. 31).

W świetle zeznań skarżącego, należało przyjąć, że powodem opuszczenia przez cudzoziemca kraju pochodzenia nie było poczucie osobistego prześladowania, ale próba znalezienia lepszych warunków do życia. Potwierdza to podniesiony w trakcie postępowanie odwoławczego problem z chorobą syna - wodogłowie oraz chęć jego leczenia poza granicami [...]. Należy wskazać, że stan zdrowia syna cudzoziemca oraz ewentualny zamiar leczenia jego schorzenia w Polsce, nie może stanowić żadnej podstawy dla udzielenia mu statusu uchodźcy. Fakt w postaci lepszej opieki medycznej w Polsce niż w kraju pochodzenia cudzoziemca nie może stanowić żadnej przesłanki dla udzielenia z tego tytułu ochrony międzynarodowej. Przepisy prawa polskiego i międzynarodowego nie przewidują odrębnych przesłanek przyznania statusu uchodźcy, czy też ochrony uzupełniającej dla dzieci, innych niż dla osób dorosłych. Przesłanki te są identyczne i tak jak nie spełnia ich skarżący, tak nie spełniają ich jego małoletni synowie. Ponadto, nie udziela się międzynarodowej ochrony tylko z powodu potrzeby zapewnienia lepszych warunków leczenia dziecka. W tym miejscu należy wskazać, że skarżący ma możliwość leczenia syna w Polsce na podstawie art. 6 protokołu o współpracy między Ministrem Zdrowia i Opieki Społecznej Rzeczypospolitej Polskiej a Ministrem Zdrowia [...] w dziedzinie ochrony zdrowia i nauk medycznych wydanego w oparciu o postanowienia traktatu zawartego między Rzecząpospolitą Polską a [...] o przyjaznej i dobrosąsiedzkiej współpracy, sporządzonego w M. dnia [...] maja 1992r. (Dz. U. 1993, Nr [...]), zgodnie z którym w przypadkach koniecznych strony będą współpracować w kierowaniu na leczenie chorych obu krajów – po uprzednim uzgodnieniu – z określeniem finansowych i innych warunków leczenia i pobytu.

W tym miejscu należy wskazać, że ustalenie statusu uchodźcy wymaga przede wszystkim oceny oświadczeń ubiegającego się o uznanie tego statusu, ale ocena ta nie może być pełna i prawidłowa jeżeli nie nastąpiła z uwzględnieniem ogólnej sytuacji społecznej, politycznej i prawnej w kraju pochodzenia. Należyta kontrola sądowoadministracyjna zgodności z prawem zaskarżonych aktów wymaga zaś, aby akta sprawy administracyjnej dotyczącej przyznania statusu uchodźcy zawierały aktualne, kompletne materiały o sytuacji w kraju pochodzenia wnioskodawcy, niezbędne do analizy przesłanek materialnoprawnych przyznania statusu uchodźcy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 marca 2008r., sygn. akt II OSK 126/07, LEX nr 506613). Informacja o kraju pochodzenia stanowi niezbędny element postępowania o nadanie statusu uchodźcy. Według Sądu, analiza informacji o kraju pochodzenia została przeprowadzona przez organy obu instancji. Należy jednak podkreślić, że przedmiotem oceny jest przede wszystkim sytuacja skarżącego, a nie sytuacja w jego kraju pochodzenia. Aby rozstrzygnięcie w sprawie udzielania mu ochrony było pozytywne materiał dowodowy musi dawać podstawy do twierdzenia, że powołane trudności przełożą się na indywidualne położenie cudzoziemca i będą skutkować zagrożeniem jego bezpieczeństwa. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie można mówić o wystąpieniu obaw cudzoziemca, co do zagrożeń w przypadku powrotu do kraju pochodzenia. Sąd podziela stanowisko organu II instancji, dotyczące ochrony uzupełniającej i uznaje, że żadna z przesłanek udzielenia takiej ochrony, w konkretnej sytuacji skarżącego, nie zaistniała. Nie doszło zatem do naruszenia przepisu art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem Sądu, nie istnieją podstawy do twierdzenia, że po powrocie do kraju wobec skarżącego zostanie orzeczona kara śmierci, zostanie on poddany torturom, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, jak również aby na terytorium [...] toczy się obecnie konflikt zbrojny oraz, że struktury siłowe stosują powszechną przemoc wobec ludności cywilnej.

Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Zdaniem Sądu, organ II instancji wnikliwie przeanalizował cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wraz z protokołem przesłuchania skarżącego i na jego podstawie dokonał ustalenia stanu faktycznego sprawy, a uzasadnienie jego decyzji przedstawia argumentację podjętego rozstrzygnięcia zarówno w zakresie przesłanek do nadania statusu uchodźcy oraz ochrony uzupełniającej. W ocenie Sądu, decyzje w niniejszej sprawie wydane zostały na podstawie przepisów prawa i zawierają - zgodnie z dyspozycją art. 107 § 3 k.p.a. - wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne, oparte na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego, który uzasadnia oceny i rozstrzygnięcia orzekającego w sprawie organu, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 80 k.p.a. Nietrafne są zatem zarzuty skargi odnośnie naruszenia przez organy obowiązku wyczerpującego zebrania dowodów i dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.). Według Sądu, z uzasadnień zapadłych rozstrzygnięć wynika, że organy dokładnie analizowały treść oświadczeń cudzoziemca zawartych we wniosku o nadanie statusu uchodźcy oraz treść wyjaśnień złożonych podczas przesłuchania. Również dokonana przez organy analiza tych wypowiedzi jest wyczerpująca i obejmuje całość oświadczeń skarżącego. Wskazać nadto należy, że uzasadnienia decyzji tak pierwszej, jak i drugiej instancji, zawierają wnioski wypływające z tej analizy.

Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja podjęta została z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa, a przyczyny, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji znalazły jednoznaczny wyraz w jej uzasadnieniu, co pozostaje w zgodzie z obowiązkami organu wymienionymi w art. 107 § 1 i 3 k.p.a., skarga nie mogła zostać uwzględniona, a Sąd orzekł na mocy art. 151 P.p.s.a. jak w sentencji wyroku.