Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1035/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: Art. 1 par. 2, art. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: Art. 134 par. 1, art. 145 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: Art. 145 a
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2002 nr 132 poz 1115
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.
article: Art. 231, art. 237 par. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: Art. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 199 poz 1673
law: Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.
article: Art. 8, art. 92, art. 178, art. 190
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Dorota Dąbek . Sędziowie : NSA Krystyna Kutzner spr. WSA Tadeusz Wołek Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi Z. P. W. ,, A -- Sp. z o.o. w K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 5 czerwca 2007 r. nr : [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] 2006 r. stwierdził u M. K. chorobę zawodową - alergiczny nieżyt nosa " zawodowy", wymienioną w poz. 12 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115).

Podstawą wydania przedmiotowej decyzji było orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej, wystawione przez Poradnię Chorób Zawodowych i Medycyny Pracy Ośrodka Medycyny Pracy.

Dokonując oceny narażenia zawodowego, Powiatowy Inspektor Sanitarny ustalił, że M. K. na stanowisku elektronika w kontakcie z kalafonią pracował w okresie od w okresie od 01.03.2005 r. do 31.05. 2005 r. w P. P. - U. - H. "B" Spółka z o.o. w K., a następnie od 01.06.2005 r. do 25.07.2006 r. w Z. P. W. "A" Spółka z o.o. w K. Podczas lutowania używał kalafonii.

W uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego stwierdzono: analiza wywiadu, badania laryngologicznego, wykonanych badań alergologicznych (dodatni test prowokacji donosowej kalafonią, w badaniu laryngologicznym cechy alergologicznego nieżytu nosa) oraz analiza narażenia zawodowego (udowodniony kontakt zawodowy z testowanymi alergenami - kalafonią) daje podstawę do przyjęcia związku przyczynowo- skutkowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem astmatycznym a pracą zawodową.

Powiatowy Inspektor Sanitarny w uzasadnieniu wydanej decyzji podniósł , że orzekająca w niniejszej sprawie właściwa do rozpoznawania chorób zawodowych jednostka służby zdrowia rozpoznała u M. K. chorobę zawodową, a narażenie w środowisku pracy potwierdzono w postępowaniu wyjaśniającym, w związku z powyższym należało stwierdzić chorobę zawodową - alergiczny nieżyt nosa zawodowy.

Od powyższej decyzji zostały złożone dwa jednobrzmiące odwołania: jedno przez P. P. - U. - H. "B" Spółka z o.o. w K., a drugie przez skarżący Z. P. W. "A" Spółka z o.o. w K. Zaskarżonej decyzji zarzucono:

- naruszenie art.77 §1 i art.80 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z § 8 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002r. poprzez wydanie decyzji na podstawie ograniczonego materiału dowodowego , podczas gdy okoliczności sprawy wskazywały na konieczność zebrania wyczerpującego materiału dowodowego,

- naruszenie przez lekarza wydającego orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej § 6 ust. 1 i 2 powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002r. albowiem nie sięgnął po dokumentację przebiegu zatrudnienia i innych danych pochodzących od pracodawcy dla wydania właściwego orzeczenia, jak też nie przeprowadzono odpowiedniego wywiadu na okoliczność wywołania choroby przez inne czynniki np. w środowisku domowym pracownika oraz brak badania wpływu pracy M. K. jako informatyka w ramach prowadzonej osobiście działalności gospodarczej przez kilkanaście lat.

Wskazując na powyższe naruszenia odwołujący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania .

W uzasadnieniu złożonego odwołania skarżący podniósł , że M. K. praktycznie wykonywał czynności w miejscu pracy przez około 4 miesiące, ponieważ przebywał w okresie zatrudnienia na zwolnieniach chorobowych przez 276 dni. Jako elektronik wykonywał różne czynności z tym związane, zaś lutowanie przy użyciu kalafonii było zajęciem incydentalnym tego pracownika.

W ocenie skarżącego zaskarżona decyzja jest przedwczesna , bowiem materiał dowodowy był niewystarczający do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, a w szczególności karta oceny narażenia zawodowego nie została sporządzona rzetelnie, gdyż lutowanie elementów z użyciem kalafonii było czynnością incydentalną w pracy M. K. Skarżącemu nie doręczono odpisu lub kopii sporządzonej karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej .

Skarżący zarzucił, że uzasadnienie orzeczenia lekarskiego Ośrodka Medycyny Pracy o stwierdzeniu choroby zawodowej z dnia [...] 2006r. jest lakoniczne, brak jest w nim opisu , na jakich przesłankach oparto analizę narażenia zawodowego, skoro Ośrodek Medycyny Pracy nie skorzystał z możliwości przeprowadzenia pogłębionej oceny w tym zakresie na podstawie § 6 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002r. pomimo , że skarżący na skierowaniu na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej poczynił odpowiednie uwagi, między innymi, że to nie kalafonia jest rodzajem czynnika drażniącego oraz , że M. K. nie miał stanowiska lutowniczego, lecz czynności te wykonywał sporadycznie.

W ocenie skarżącego przeprowadzone postępowanie nie wyjaśniło , czy stwierdzone schorzenie mogło mieć inne przyczyny, jak choćby środowisko domowe, czy ewentualna praca dorywcza poza obowiązkami pracowniczymi.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny, po rozpatrzeniu odwołań od decyzji organu pierwszej instancji , decyzją z dnia 05.06.2007 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy podniósł , że M. K. w latach 1990 - 2003 prowadził działalność gospodarczą , jednak nie miał kontaktu z kalafonią, natomiast pracując na stanowisku elektronika w P. P. - U. - H. "B" Spółka z o.o. w K., oraz w skarżących Z. P. W. "A" Spółka z o.o. w K. - w obu tych zakładach M. K. miał dorywczy kontakt z kalafonią podczas lutowania.

Orzeczenie lekarskie Ośrodka Medycyny Pracy oraz potwierdzony przez skarżącego kontakt zawodowy M. K. z kalafonią, stanowiły podstawę wydanej przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego decyzji o stwierdzeniu chorób zawodowych - alergicznego nieżytu nosa i decyzja ta , w ocenie organu odwoławczego , jest merytorycznie uzasadniona . W niniejszej sprawie orzekała jednostka uprawniona do rozpoznawania chorób zawodowych i jednostka ta jako czynnik etiologiczny rozpoznanej u M. K. alergicznego nieżytu nosa podała kalafonię. Do ustalenia związku przyczynowego między rozpoznaną chorobą, a wykonywaną pracą konieczne jest wykazanie, iż czynnikiem etiologicznym jest alergen występujący w środowisku pracy, co w tym przypadku zostało udowodnione.

Powyższego stanowiska nie mogły zmienić zarzuty zawarte w odwołaniach ; oba zakłady pracy potwierdziły , że M. K. miał kontakt z kalafonią podczas lutowania , a wyniki przeprowadzonych badań diagnostycznych potwierdziły , iż jest to czynnik odpowiedzialny za powstanie rozpoznanej u ww. pracownika choroby zawodowej.

Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie , w której skarżący - Z. P. W. "A" Spółka z o.o. w K. - zarzucił naruszenie art. 79 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak zapewnienia skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu, polegającego na odstąpieniu od zawiadomienia o terminie przesłuchania M. K.

Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 8 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach poprzez wydanie decyzji na podstawie ograniczonego , a nie wyczerpującego materiału dowodowego.

W ocenie skarżącego, lekarz wydający orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej naruszył § 6 ust. 1 i 2 powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002 r. , albowiem pominął dokumentację przebiegu zatrudnienia i inne dane pochodzące od pracodawcy konieczne dla wydania właściwego orzeczenia, jak też nie przeprowadził odpowiedniego wywiadu na okoliczność wywołania choroby przez inne czynniki np. w środowisku domowym pracownika . W sprawie nie zbadano też wpływ pracy M. K. jako informatyka w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej przez okres kilkunastu lat.

Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Skarżący podniósł , że w toku postępowania Powiatowy Inspektor Sanitarny przeprowadził dowód w postaci przesłuchania M. K., który oświadczył , że nie miał kontaktu w działalności gospodarczej z kalafonią. W czynności tej nie uczestniczył skarżący i tym samym nie miał możliwości zweryfikowania tych zeznań .

Skarżącemu nie doręczono karty oceny narażania zawodowego , a na podstawie tego dokumentu orzekał Ośrodek Medycyny Pracy.

W sprawie pominięto , że M. K. czynnie pracował w skarżących zakładach tylko przez 4 miesiące, ponieważ 276 dni przebywał na zwolnieniach lekarskich.

W ocenie skarżącego postępowanie w niniejszej sprawie powinno być przeprowadzone ponownie, łącznie z ponownym skierowaniem sprawy do Ośrodka Medycyny Pracy.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny, wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie., Odpowiadając na zarzut braku powiadomienia skarżącego o terminie przesłuchania M. K., organ stwierdził , że nie miało to wpływu na treść rozstrzygnięcia. Inspektor Sanitarny w drodze decyzji administracyjnej stwierdza fakt istnienia lub nie istnienia choroby zawodowej, natomiast nie orzeka o winie pracodawcy. Decyzję o chorobie zawodowej właściwy inspektor sanitarny doręcza m.in. pracodawcy lub pracodawcom zatrudniającym pracownika w warunkach, które mogły spowodować skutki zdrowotne uzasadniające postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej. Tak postąpiono w omawianym przypadku.

Skarżący nie był zawiadomiony o terminie przesłuchania pracownika , ale protokół z przesłuchania otrzymał przed zawiadomieniem o zakończeniu postępowania w sprawie i brał udział w tym postępowaniu. Nie zawiadomienie skarżącego o przesłuchaniu pracownika i nie wzięcie udziału w tej czynności w ocenie Inspektora Sanitarnego nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia w sprawie.

Skarżący nie otrzymał oceny narażenia zawodowego, gdyż obowiązek taki nie wynika z przepisów ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002 roku , ale dokument ten był znany skarżącemu , o czym świadczy podpis i pieczęć firmowa na tym dokumencie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje :

Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2002 r Nr 153, poz.1270) .

Z kolei art.134 § 1 w/w ustawy stanowi , że sąd nie jest związany granicami skargi. Oznacza to , że Sąd ma prawo , a nawet obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa , a także wszystkie przepisy , które powinny znaleźć zastosowanie w rozpatrywanej sprawie niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji , nawet , gdy dany zarzut nie został podniesiony ( wyrok WSA w Warszawie , z dnia 25.02.2004 r , syg.akt III S.A. 1456/02 , Lex nr 113588 ).

Mając powyższe na uwadze, Sąd rozpoznając niniejszą sprawę zobowiązany był uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r, sygn. P 23/07 w którym orzekł, że art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn.zm.) w zakresie, w jakim nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115) - są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Równocześnie Trybunał orzekł, iż przepisy te tracą moc obowiązującą z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 2 lipca 2008 r. nr 116, poz. 740.

Trybunał Konstytucyjny stanął na stanowisku, że ani art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy ( zwanego dalej K.p.) , ani jego pozostałe przepisy (w szczególności zawarte w art. 234-237 K. p.) nie zawierają jakichkolwiek wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego. Takich wytycznych nie można zrekonstruować również z treści innej ustawy, w tym zwłaszcza z obowiązującego w dacie wydania rozporządzenia Rady Ministrów, art. 7 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.), stanowiącego, że "Za choroby zawodowe uprawniające do świadczeń przewidzianych w ustawie uważa się choroby określone przepisami wydanymi na podstawie art. 231 pkt 2 Kodeksu pracy" (obecnie art. 237 § 1 pkt 2 K.p.). Konsekwencją sformułowania takiego wniosku jest uznanie przez Trybunał niezgodności art. 237 § 1 pkt 2 i 3 K.p. z art. 92 ust. 1 Konstytucji przez to, że zawarte w nim upoważnienie do wydania rozporządzenia nie określa wytycznych dotyczących treści tego aktu. Powoduje to skutki także w stosunku do ściśle powiązanego z nim rozporządzenia Rady Ministrów, które - jako oparte na niekonstytucyjnej delegacji ustawowej - jest również niezgodne z Konstytucją.

Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.

Rozpoznając sprawę w następstwie wniesionej skargi, nie mógł zatem Sąd administracyjny nie rozważyć , czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. (sygn. akt P 23/07) - dalej wyrok TK - stworzył sytuację prawną mającą wpływ na wynik sprawy.

W myśl art. 190 ust. 3 zd. l i II Konstytucji, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Termin ten nie może przekroczyć osiemnastu miesięcy, gdy chodzi o ustawę, a gdy chodzi o inny akt normatywny - dwunastu miesięcy.

Ogłoszenie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. w dniu 2 lipca 2008 r. w Dzienniku Ustaw Nr 116 pod poz. 740, w świetle art. 190 ust. 3 ma zatem ten skutek, iż wyrok ten wszedł w życie dnia 2 lipca 2008 r. Od tej daty rozpoczął bieg wyznaczony częścią ll-gą wyroku TK dwunastomiesięczny termin, po upływie którego tracą moc obowiązujące przepisy powołane w części l wyroku tj. zarówno przepisy art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, jak i wydane na podstawie dotkniętej wadą niekonstytucyjności delegacji ustawowej, przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115) - zwanego dalej Rozporządzeniem. Utrata mocy przez określone w wyroku Trybunału Konstytucyjnego przepisy nastąpi najpóźniej z dniem 3 lipca 2009 r, tj. po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw RP.

Uzasadniając odroczenie utraty mocy niezgodnych z Konstytucją przepisów, w uzasadnieniu swego wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał, że "zakwestionowane w niniejszej sprawie przepisy są niezbędnym elementem porządku prawnego i służą realizacji istotnych uprawnień pracowniczych. Aby pozostawić ustawodawcy czas na przygotowanie koniecznych zmian legislacyjnych, a jednocześnie zapobiec powstaniu luki w prawie, uniemożliwiającej wydawanie decyzji w sprawach stwierdzenia chorób zawodowych, Trybunał postanowił odroczyć utratę mocy obowiązującej zaskarżonych przepisów. Wyznaczony przez Trybunał termin odroczenia powinien być wystarczający dla wprowadzenia w życie regulacji zgodnej z Konstytucją".

Ogłoszenie wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw RP wywołało i ten skutek, że najpóźniej z dniem 2 lipca 2008 r., w odniesieniu do kontrolowanych przepisów nastąpiło uchylenie domniemania ich konstytucyjności.

Na taki skutek ogłoszenia wyroku Trybunału odraczającego derogację przepisów zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu innego wyroku z dnia 13 marca 2007 r. K 8/07 (OTK-A 2007/3, poz. 26). Z wyrzeczenia w części l wyroku TK z 19 czerwca 2008 r. wynika wprost, że kontrolowane przepisy art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy oraz wydanego na jego podstawie rozporządzenia z 30 lipca 2002 r. są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP.

Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie ma fakt, że organy obu instancji zarówno co do trybu postępowania , jak i co do podstaw wydania decyzji stosowały przepisy powołanego wyżej Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.

Rozpoznając zatem skargę Sąd administracyjny stoi w sytuacji, w której regulujące zasady postępowania przed organami właściwymi do rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz definiujące te choroby, przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. wprawdzie jeszcze obowiązują , ale już utraciły przymiot domniemania konstytucyjności, gdyż są uznane obowiązującym wyrokiem Trybunału za niekonstytucyjne.

W piśmiennictwie podkreślono, że pojęcia obowiązywania aktu prawnego nie powinno się utożsamiać zawsze z obowiązkiem jego stosowania (por. J. Trzciński glosa do wyroku TK z 23 października 2007 r, P 10/07, ZNSA 2008 r. Nr 1, a także R. Hauser, J. Trzciński w Prawotwórczym znaczeniu orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wyd. Lexis Nexis, 2008 r. str. 70).

Wyrażoną w art. 190 ust. 4 Konstytucji zasadę sanacji sytuacji ukształtowanych przez niezgodny z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą akt normatywny, na gruncie postępowania administracyjnego rozwija przepis art. 145a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowi, że można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja, a w myśl § 2 w sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Jednakże podkreśla się w literaturze (por. M. Jaśkowska - komentarz w Systemie Informacji Prawnej Lex do art. 145a kpa), że żądanie wznowienia postępowania dopuszczalne jest po wystąpieniu dwóch przesłanek. Nie wystarcza tylko wydanie orzeczenia przez Trybunał , ale konieczna jest także utrata mocy obowiązującej kontrolowanych przepisów. W wypadku określenia przez Trybunał innego (niż data ogłoszenia orzeczenia) terminu utraty mocy obowiązującej przez kontrolowane przepisy, dopiero upływ tego terminu daje podstawę do powstania biegu terminu, o którym mowa w art. 145a§2 kpa.

W konkretnej sprawie oznacza to, iż rozpoznanie skargi w oparciu o obowiązujące , lecz niekonstytucyjne przepisy rozporządzenia z 30 lipca 2002 r., dawało by stronom podstawę do złożenia w terminie miesięcznym poczynając od dnia 3 lipca 2009 r, skargi o wznowienie postępowania administracyjnego, w którym zapadła decyzja, będąca przedmiotem niniejszej skargi.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela wyrażony w powołanych wyżej glosie J. Trzcińskiego i opracowaniu autorstwa R. Hausera i J. Trzcińskiego (s. 70 i 85) , a także w uzasadnieniu powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2007 r. K 8/07, OTK-A 2007, Nr 3, póz. 26, pogląd iż orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją kontrolowanej normy umożliwia sądom odstąpienie od zasad wyznaczanych przez reguły determinujące datę, na którą określa się stan prawny miarodajny dla orzekania. Ta autonomia interpretacyjna przysługująca sądom znajduje swoją podstawę w art. 8 Konstytucji, będąc wyrazem bezpośredniego stosowania Konstytucji poprzez kierowanie się wykładnią zgodną z Konstytucją. Byłoby nielogiczne, gdyby dopuszczając - w celu przywrócenia stanu konstytucyjności - możliwość wznowienia postępowania w sprawach już rozstrzygniętych na podstawie norm uznanych za niekonstytucyjne, ustawodawca dopuszczał dalsze naruszenie Konstytucji na przyszłość, przez bezwzględny nakaz dalszego stosowania przepisu już uznanego za niekonstytucyjny.

Zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Powtarza tę konstytucyjną zasadę przepis art. 4 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.

W aktualnym stanie prawnym brak jest w prawie materialnym przepisu rangi ustawy, który samodzielnie definiował by przesłanki uznania choroby za chorobę zawodową.

Od dnia 1 stycznia 2003 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. Nr 199, poz. 1673 z późn.zm.). Zgodnie z art. 4 tej ustawy za chorobę zawodową uważa się chorobę określoną w wykazie chorób zawodowych, o których mowa w art. 237 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy.

Jest to zatem regulacja podobna do zawartej w treści art. 7 uchylonej tą ustawą ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (tj. Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 z późn.zm.), zgodnie z którym, za choroby zawodowe uprawniające do świadczeń przewidzianych w ustawie uważało się choroby określone przepisami wydanymi na podstawie art. 231 pkt 2 Kodeksu pracy, a więc przepisu, którego odpowiednikiem jest art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy w obecnym brzmieniu.

W świetle obowiązującej regulacji zawartej w art. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, chorobą zawodową nadal jest tylko taka choroba, której powstanie pozostaje co prawda w związku przyczynowym z działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy lub spowodowana sposobem wykonywania pracy , ale jest zarazem określona w wykazie chorób zawodowych.

Natomiast wykaz chorób zawodowych stanowi załącznik do niekonstytucyjnego jako sprzecznego z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.

Badanie zatem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, w zakresie poprawności postępowania jak i zasadności zaliczenia bądź niezaliczenia stwierdzonych schorzeń do chorób zawodowych oznaczało by uczynienie z przepisów niekonstytucyjnego rozporządzenia wzorca tej kontroli, przy równoczesnej możliwości, po utracie mocy przez te przepisy, wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145a § 1 kpa.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie oznacza to, iż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu l instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a zatem z uchybieniem, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Z tych względów doszedł Sąd do przekonania, że w niniejszej sprawie nie może więc mieć zastosowania zasada tempus regit actum, ze względu na pozbawienie domniemania konstytucyjności tych przepisów, które stanowiły podstawę prawną zaskarżonej decyzji. A zatem należy przyjąć, że skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niekonstytucyjność przepisów będących podstawą prawną zaskarżonej decyzji, musi być uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarówno zatem w takich przypadkach, gdy na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego przepis traci moc z chwilą ogłoszenia orzeczenia TK, jak i w tych przypadkach, gdy Trybunał korzystając z możliwości przewidzianej w art. 190 ust. 3 zd. 1 Konstytucji określa inny termin utraty mocy obowiązującej przepisu, sądy administracyjne mają prawo odmówić zastosowania tych przepisów. Przepisy uznane przez Trybunał za niekonstytucyjne nie powinny więc być zastosowane w przyszłości, nawet jeśli za ich stosowaniem przemawiałyby ogólne reguły prawa międzyczasowego (por. K. Gonera, E. Łętowska, "Wieloaspektowość następstw stwierdzania niekonstytucyjności", PiP 2008, z. 5). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela w tym względzie poglądy wyrażone w nowszym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyrok NSA z 21 czerwca 2007 r., l OSK 1030/06, także wyrok NSA z 23 lutego 2006 r., II OSK 1403/05, NSA z 31 stycznia 2008 r., II OSK 1599/07, http://orzeczenJa.nsa.gov.pi).

Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić, że w niniejszej sprawie Sąd rozważając znaczenie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego odraczającego datę utraty mocy obowiązującej przepisów stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji, wziął pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnymi przepisami, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych tymi przepisami, powody dla których TK odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów oraz okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy stosowania niekonstytucyjnych przepisów. Mając na uwadze wszystkie wymienione okoliczności Sąd doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie należy uwzględnić orzeczenie Trybunału i odmówić stosowania niekonstytucyjnych przepisów, pomimo odroczenia terminu utraty ich mocy obowiązującej. Odsyłanie bowiem w niniejszej sprawie na drogę wznowienia postępowania byłoby sprzeczne z regułami demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, naruszeniem prawa do szybkiego załatwienia sprawy stanowiącego podstawowy standard europejski prawa do dobrej administracji, a na drodze sądowej - prawa do szybkiego procesu.

Tak więc Sąd w sprawie niniejszej, mając na uwadze treść art. 178 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, odmówił zastosowania niezgodnych z Konstytucją przepisów aktu rangi podstawowej - rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazy chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Mając na uwadze powyższe, Sąd uchylił decyzje organów obu instancji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Należy podkreślić, że w niniejszej sprawie wobec odmowy zastosowania przepisów materialnych i procesowych stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji jako niezgodnych z Konstytucją, Sąd nie dokonywał merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji. Organy administracyjne prowadząc ponownie postępowanie administracyjne, powinny rozpatrzyć sprawę strony skarżącej niezwłocznie po uchwaleniu przepisów prawa regulujących kwestię chorób zawodowych w zgodzie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.