Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 774/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2019-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6212 Równoważnik za brak lokalu mieszkalnego i za remont lokalu mieszkalnego
Hasła tematyczne: Dodatki mieszkaniowe
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2019 r. sprawy ze skargi T. O. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia 29 sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie decyzji przyznającej równoważnik pieniężny za remont lokalu mieszkalnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Policji [...] z dnia 17 lipca 2018 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 29 sierpnia 2018 r. Komendant Wojewódzki Policji utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji z dnia 17 lipca 2018 r., którą organ uchylił ostateczną decyzję z dnia 5 maja 2014 r. o przyznaniu równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego oraz odmówił przyznania tego świadczenia.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Decyzją z dnia 5 maja 2014 r. (nr [...]) Komendant Miejski Policji przyznał T. O. (zwanemu dalej: "stroną", "skarżącym") równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego z uwzględnieniem 4 norm zaludnienia w łącznej wysokości 576,40 złotych brutto. Podstawą wydania decyzji było oświadczenie mieszkaniowe do ustalenia uprawnień do świadczenia za rok 2014.

Postanowieniem z dnia 19 czerwca 2018 r. organ wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przedmiotowego równoważnika pieniężnego wskazując, że w dniu wydania ww. decyzji nie były znane organowi istniejące okoliczności umożliwiające przyznanie funkcjonariuszowi innego korzystniejszego świadczenia, tj. równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, którego pobieranie wyklucza możliwość przyznania równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu za rok 2014, powołując się przy tym na przesłankę wznowieniową wskazaną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Decyzją z dnia 17 lipca 2018 r. (nr [...]) Komendant Miejski Policji - działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. - dalej powoływanej jako: "k.p.a."), art. 91 ust. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 2067 ze zm. - dalej zwanej także "ustawą") oraz § 2 pkt 2, § 9 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad przyznania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego (t.j.: Dz.U z 2014 r., poz. 192 ze zm. - dalej zwanego także "rozporządzeniem") - orzekł o: 1/ uchyleniu ostatecznej decyzji Komendanta Miejskiego Policji z dnia 5 maja 2014 r. (nr [...]) przyznającej stronie równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego; 2/ odmowie przyznania stronie równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego za rok 2014.

W uzasadnieniu organ wskazał, że oświadczeniem mieszkaniowym z dnia 20 stycznia 2016 r. strona zwróciła się o ustalenie uprawnień do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego za okres od 13 stycznia 2011 r. do 31 grudnia 2016 r. Decyzją Komendanta Miejskiego Policji z dnia 12 lutego 2016 r. przyznano stronie równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej od dnia 21 stycznia 2016 r. i odmówiono przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej za okres od dnia 13 stycznia 2011 r. do dnia 20 stycznia 2016 r. Następnie, w wyniku przeprowadzonej kontroli instancyjnej, decyzją z dnia 22 września 2017 r (nr [...]) stronie został przyznany także za okres od dnia 21 stycznia 2013 r. do 20 stycznia 2016 r. równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej.

Mając to na uwadze organ przywołał § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad przyznania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, zgodnie z którym równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego nie przyznaje się jeżeli policjant lub jego małżonek otrzymuje równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego.

Strona odwołała się od decyzji organu I instancji podnosząc, że niedopuszczalne było wydanie zaskarżonej decyzji w trybie art. 151 k.p.a., gdyż art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (i wyrażona w nim podstawa wznowienia postępowania) nie mógł mieć zastosowania w sprawie. Zastosowanie w sprawie mógł mieć art. 155 k.p.a., jednakże strona nie wyraziła zgody na uchylenie decyzji. Wskazując na treść § 2 pkt 2 rozporządzenia strona wyjaśniła, że składając oświadczenie mieszkaniowe w 2014 r. ani on, ani współmałżonek nie otrzymywali równoważnika pieniężnego za brak lokalu. Wskazał, że w dniu wydania decyzji z dnia 5 maja 2014 r. nie było jeszcze wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 maja 2017 r. (sygn. akt I OSK 2572/16), a ponadto podstawą wznowieniową nie może być zmiana wykładni czy stosowania przepisów w sposób odmienny niż stanowią to przepisy. Strona zwróciła także uwagę, że stosownie do art. 107 ustawy o Policji nastąpiło przedawnienie roszczenia z tytułu zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, gdyż od daty wydania decyzji z dnia 5 maja 2014 r. minęły ponad cztery lata.

Po rozpatrzeniu odwołania Komendant Wojewódzki Policji decyzją z dnia 29 sierpnia 2018 r. (nr [...]) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, że policjantowi przysługuje równoważnik na remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych (art. 91 ust. 1 ustawy o Policji). Szczegółowe zasady przyznawania tego świadczenia oraz jego odmowy określił Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w rozporządzeniu z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego.

Prawo do równoważnika pieniężnego powstaje na podstawie decyzji administracyjnej, która może być wydana wówczas, gdy policjant złoży stosowny pisemny wniosek o przyznanie tej formy pomocy mieszkaniowej (w tym przypadku wnioskiem jest oświadczenie mieszkaniowe, którego wzór stanowi załącznik do wyżej wymienionego rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2002 r.) i gdy spełnione są ustawowe przesłanki określone w art. 91 ustawy o Policji. Zgodnie z § 3 ust. 2 ww. rozporządzenia, oświadczenie mieszkaniowe stanowi podstawę do ustalenia uprawnień policjanta do otrzymania tego równoważnika pieniężnego oraz ustalenia liczby norm zaludnienia przysługujących zamieszkałym z nim członkom rodziny. Oświadczenie mieszkaniowe składa się corocznie według stanu na dzień 1 stycznia danego roku kalendarzowego.

Organ odwoławczy wskazał, że z uzasadnienia pierwszoinstancyjnej decyzji wynika, że w dniu wydania ostatecznej decyzji 5 maja 2014 r. (nr [...]) nie były znane istniejące okoliczności umożliwiające przyznanie funkcjonariuszowi innego korzystniejszego świadczenia tj. równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, którego pobieranie wykluczała - stosownie do brzmienia § 2 pkt 2 ww. rozporządzenia - możliwość przyznania równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego za rok 2014.

Z powyższego wynika zatem, że stronie nienależnie przyznano świadczenie pieniężne z tytułu równoważnika za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, gdyż na dzień 1 stycznia 2014 r. został mu przyznany i wypłacony równoważnik za brak lokalu. W tej sytuacji - w ocenie organu odwoławczego - uzasadnione jest wycofanie z obrotu prawnego prawomocnej decyzji o przyznaniu stronie równoważnika za remont w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. tj. jeżeli wyjdą na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Okolicznością taką było orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku (sygn. akt III SA/Gd 425/16) z dnia 28 lipca 2016 r. oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt I OSK 2572/16) z dnia 31 maja 2017 r., który oddalił skargę kasacyjną. Sądy stanęły na stanowisku, że funkcjonariusz Policji może żądać przyznania równoważnika za cały okres, w którym spełniał wymienione w art. 92 ust. 1 ustawy o Policji przesłanki do jego przyznania, z uwzględnieniem zawartych w ustawie przepisów o przedawnieniu roszczeń. Dlatego realizując powyższe orzeczenia w dniu 2 października 2017 r. decyzją (nr [...]) Komendant Miejski Policji postanowił (w punkcie 1.) przyznać T. O. równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego za okres od 21 stycznia 2013 r. do dnia 20 stycznia 2016 r.

Ustosunkowując się do zarzutu przedawnienia organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu niższej instancji nie zawiera żądania zwrotu równoważnika za remont mieszkania i dlatego nie można na tym etapie analizować wskazanej kwestii. Stosownie zaś do art. 146 § 1 k.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło 5 lat.

T. O. zaskarżył decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jej uchylenie.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że uchylenie decyzji mogłoby mieć wyłączną podstawę w art. 155 k.p.a., jednak w tym zakresie strona nie wyraziła zgody na uchylenie decyzji przyznającej świadczenie. W tym też zakresie mieści się wydanie decyzji bez podstawy prawnej oraz w okolicznościach, w których nie da się strony pozbawić prawa nabytego, a to w okolicznościach, w których strona spełnia obie ustawowe przesłanki, a więc do równoważnika za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego oraz - w związku z działaniami i później nabytym prawem - do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Ustawa o Policji jasno reguluje te sprawy odrębnie, a w takich sprawach występuje równoczesne związanie organu art. 190 ustawy zasadniczej i wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 listopada 2004 r. o sygn. K 7/04.

Podstawą żądania zwrotu równoważnika może być wyłącznie fakt, iż policjant wiedząc że się on mu nie należy, pobrał nienależne świadczenie. Wypłata takiego świadczenia jest czynnością materialnotechniczną i nastąpiła bez winy strony, która te środki przeznaczyła na cele remontowe. Zgodnie z § 2 pkt 2 ww. rozporządzenia równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego nie przyznaje się, jeżeli policjant lub jego małżonek otrzymuje równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego. Tymczasem składając oświadczenie mieszkaniowe w 2014 r. skarżący ani współmałżonek nie otrzymywali równoważnika pieniężnego za brak mieszkania.

Zdaniem skarżącego w chwili wydania decyzji z dnia 5 maja 2014 r. nie istniały dowody, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.; nie było jeszcze wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 maja 2017 r. (sygn. akt I OSK 2572/16). Organ wydając decyzję w 2014 r. przyznającą świadczenie mógł podjąć czynności, aby dokładnie rozważyć złożone oświadczenie mieszkaniowe, choćby poprzez sprawdzenie wielkości mieszkania policjanta w składanym corocznie oświadczeniu majątkowym. Nie uczynił tego i dlatego właśnie z winy organu i niedopełnienia obowiązku rozpatrywana jest niniejsza sprawa.

Skarżący wskazał, że zakładając, iż świadczenie pobrane zostało nienależnie, na uwagę zasługuje fakt, że ostatnie wyroki sądów administracyjnych dotyczące art. 107 ustawy o Policji (także wcześniejsza sprawa o sygn. akt III SA/Gd 425/16) są spójne. Wyrażają pogląd, że przepis ten ma zastosowanie do świadczeń i należności pieniężnych wynikających z przepisów rozdziału 8 "Mieszkania funkcjonariuszy Policji", a zatem także do należności pieniężnych organu Policji wynikających z tytułu nienależnie pobranego przez funkcjonariusza Policji równoważnika pieniężnego za brak/remont mieszkania. Zaznaczenia zatem wymaga, że ostateczna decyzja Komendanta Miejskiego (nr [...]) została wydana w dniu 5 maja 2014 r., tj. ponad 4 lata od wydania pierwszoinstancyjnej decyzji w sprawie, z czego wynika, że nastąpiło przedawnienie roszczenia z tytułu zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 31 maja 2017 r. (sygn. akt I OSK 2572/16) oddalił skargę Komendanta Wojewódzkiego Policji, co spowodowało, że w dniu 22 września 2017 r. Komendant Miejski Policji przyznał skarżącemu równoważnik za brak mieszkania na 3 lata wstecz, tj. od 21 stycznia 2013 r. do 20 stycznia 2016 r. Organ Policji (KWP) otrzymując wspomniany wyrok NSA przesłał go do jednostki podrzędnej, tj. KMP. Czynności te miały miejsce w połowie 2017 r., jednak dopiero postanowieniem z dnia 19 czerwca 2018 r. Komendant Miejski Policji wznowił czynności w przedmiotowej sprawie, co rodzi poważne zastrzeżenia do realizacji zasady wnikliwości, szybkości i prostoty postępowania (art. 12 k.p.a.).

W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w swojej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a.") sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu mającym, bądź mogącym mieć, istotny wpływ na wynik sprawy. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd uwzględnił skargę, albowiem stwierdził, że zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy postępowania administracyjnego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ i art. 135 p.p.s.a. stanowi podstawę do ich uchylenia.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest - wydana w ramach postępowania wznowieniowego - decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 29 sierpnia 2018 r., którą to organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji z dnia 17 lipca 2018 r. orzekającą o: 1/ uchyleniu ostatecznej decyzji z dnia 5 maja 2014 r. w sprawie przyznania skarżącemu równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego oraz 2/ odmowie przyznania skarżącemu tego świadczenia.

Materialnoprawną podstawę wydanych w obu instancjach decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2019 r., poz. 161 ze zm. - dalej zwanej "ustawą") oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad przyznania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego (t.j.: Dz. U z 2014 r., poz. 192 ze zm. - dalej zwanego "rozporządzeniem").

W myśl art. 91 ust. 1 ustawy policjantowi przysługuje równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych, natomiast - zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy - policjantowi przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Stosownie natomiast do brzmienia § 2 ust. 2 rozporządzenia równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego nie przyznaje się jeżeli policjant lub jego małżonek otrzymuje równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego.

W tym miejscu należy zaznaczyć, że kontrolowane w niniejszej sprawie decyzje zostały wydane w ramach jednego z nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji ostatecznych, tj. po wznowieniu postępowania, które zakończone zostało ostateczną decyzją Komendanta Miejskiego Policji z dnia 5 maja 2014 r. (nr [...]) przyznającą T. O. (w roku 2014) równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego z uwzględnieniem 4 norm zaludnienia w łącznej wysokości 576,40 złotych brutto.

Wyjaśnić należy, że "wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego" (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2012, s. 536). Enumeratywny katalog wad postępowania (przesłanek stanowiących podstawę do wzruszenia decyzji w tym trybie) ustanowiony został w art.145 §1 pkt 1-8 oraz w art.145a i art. 145b k.p.a. Zgodnie natomiast z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądnie strony, natomiast postępowanie to początkuje (wszczyna) - zgodnie z art. 149 § 1 i 2 k.p.a. - wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania, które stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia (określonych w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 k.p.a.), a następnie do oceny prawidłowości weryfikowanej (dotychczasowej) decyzji i w konsekwencji wydania jednego ze przewidzianych w art. 151 k.p.a. rozstrzygnięć.

Jak wynika z treści kontrolowanych decyzji podstawę prawną podjętego w nich rozstrzygnięcia stanowił art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., co oznacza, że organy - po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a. - orzekły o uchyleniu dotychczasowej (weryfikowanej) decyzji i wydały nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (tj. odmowie przyznania skarżącemu prawa do równoważnika pieniężnego na 2014 r. za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego), gdyż stwierdziły zaistnienie podstawy wznowieniowej polegającej na tym, że "wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję" (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.).

W ocenie organów przywołana podstawa wznowieniowa została spełniona z uwagi na to, że w dniu wydania ostatecznej decyzji z dnia 5 maja 2014 r. (nr [...]) w sprawie przyznania skarżącemu prawa do równoważnika za remont zajmowanego lokalu, nie były znane organowi okoliczności umożliwiające przyznanie funkcjonariuszowi innego, korzystniejszego świadczenia czyli równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, którego pobieranie - zgodnie z brzmieniem § 2 pkt 2 rozporządzenia - wykluczałoby przyznanie skarżącemu równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu za rok 2014.

Okoliczność ta - jak wynika z przedstawionego stanu faktycznego - nie była znana organowi jednak z tego powodu, że dopiero w wyniku wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 lipca 2016 r. (sygn. akt III SA/Gd 425/16), a następnie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 maja 2017 r. (sygn. akt I OSK 2572/16), i wyrażonej w tych wyrokach oceny prawnej w zakresie prawa skarżącego do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego, "wyszło na jaw", że skarżący na dzień wydania weryfikowanej decyzji w sprawie przyznania mu równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu (tj. w dniu 5 maja 2014 r.) legitymował się także prawem do świadczenia w formie równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.

Oznacza to, że organy za przesłankę "nowej okoliczności faktycznej, istniejącej w dniu wydania decyzji, nieznanej organowi, który wydał decyzję" potraktowały w istocie ocenę prawną wrażoną w ww. wyrokach sądów administracyjnych, które zostały wydane już po wydaniu weryfikowanej decyzji z dnia 5 maja 2014 r.

Z takim stanowiskiem nie sposób jest się zgodzić. Zaznaczenia wymaga, że wznowienie postępowania jest instytucją szczególną, stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji, a więc wykładnia przepisów określających warunki wznowienia musi być ścisła (por. wyrok NSA z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt II GSK 889/09, LEX nr 746308). Przede wszystkim należy więc zwrócić uwagę, że skoro cechą (przesłanką) omawianej podstawy wznowieniowej jest wyjście na jaw nowej okoliczności faktycznej, która istniała w dniu wydania weryfikowanej decyzji, to jednak - jakkolwiek za taką okoliczność mógłby zostać poczytany np. sam fakt wydania określonego wyroku, gdyby informacja ta z jakiś powodów była istotna dla rozstrzygnięcia organu a nie była mu znana w dniu wydawania decyzji (taka sytuacja jednak nie miała miejsca w niniejszej sprawie wobec późniejszego wydania ww. orzeczeń sądowych) - za okoliczność faktyczną, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie może zostać w żadnym wypadku uznana ocena prawna wyrażona w wyroku sądu.

W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, że przez okoliczności faktyczne należy rozumieć zdarzenie niezależne od treści przepisów prawa, a tym bardziej wykładni prawa. Z zakresu tego wyklucza się zatem okoliczność prawną, gdyż treść przepisów prawa powinna być znana organowi. Przyjmuje się, że nowa wykładnia przepisu prawnego, zarówno dokonana przez organ stosujący prawo, jak i ustalona w judykaturze, nie jest nowym faktem ani dowodem w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (zob. szerzej LEX/el – komentarz do art. 145 k.p.a.: Cz. Martysz [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005; M. Jaśkowska [w:] A. Wróbel, M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, Komentarz aktualizowany Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2018; P. M. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2019 - wraz z powołaną tam literaturą i orzecznictwem, np. wyrok NSA z dnia 7 września 1982 r., sygn. akt SA/Kr 588/82, ONSA 1982/2/83; wyrok NSA z dnia 13 lipca 1994 r., sygn. akt III SA 1800/93, ONSA 1995/3/114; wyrok NSA z dnia 11 października 1995 r., sygn. akt SA/Wr 431/95, LEX nr 26985; wyrok NSA z dnia 5 grudnia 1995 r., sygn. akt SA/Ka 2158/94, POP 1998/4/135; wyrok NSA z dnia 22 marca 1996 r., sygn. akt SA/Lu 874/95, LEX nr 26672; wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 1996 r., sygn. akt SA/Ka 1538/95, "Glosa" 1997/4/31; wyrok NSA z dnia 7 maja 1997 r., sygn. akt SA/Sz 275/96, LEX nr 30780; wyrok NSA z dnia 16 maja 1997 r., sygn. akt III SA 1549/95, LEX nr 29921; wyrok NSA z dnia 16 października 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 29/97, LEX nr 34920).

W zaistniałej w rozpoznawanej sprawie sytuacji należy dojść do wniosku, że organy w sposób nieprawidłowy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające co do przyczyn warunkujących możliwość wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia 5 maja 2014 r. (nr [...]), a w szczególności w odniesieniu do oceny spełnienia w zaistniałym w niniejszej sprawie stanie faktycznym podstawy wznowieniowej opisanej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., na którą się powołały w zaskarżonych decyzjach. Jakkolwiek należy zgodzić się z organami, że nie jest do zaakceptowania sytuacja, w której skarżący na ten sam okres - wbrew jasnemu brzmieniu przepisu § 2 pkt 2 rozporządzenia - pobrał równocześnie świadczenia, których otrzymywanie wykluczało się wzajemnie, to jednak pozbawienie skarżącego, przyznanego mu na mocy ostatecznej decyzji administracyjnej prawa do równoważnika za remont zajmowanego lokalu na rok 2014, może zostać dokonane tylko i wyłącznie w trybie, na zasadach i w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa, dającymi podstawę do weryfikacji i wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, na podstawie której obywatel (skarżący) nabył w dobrej wierze wskazane uprawnienie.

Mając powyższe na uwadze Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji.

Ponownie rozpoznając sprawę organy zobowiązane są do uwzględnienia oceny prawnej zawartej w niniejszym wyroku.