Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 1096/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2014-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art 254 par. 1, art 247 par. 1 pkt 4, art 240
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska,, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi I. B. Koszalinie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznych w podatku od nieruchomości za lata 2007-2011 uchyla zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowieniem z dnia 07.08.2013 r., nr [...] , wydanym m.in. na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) – zwanej dalej: "O.p.", Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o utrzymaniu w mocy postanowienia Wójta Gminy [...] z dnia 10.05.2013 r., nr[...] , którym odmówiono I. B. wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji ostatecznych w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości za lata 2007-2011.

Z akt administracyjnych wynika, że powyższe rozstrzygnięcie Kolegium zapadło w następującym stanie sprawy:

Wójt Gminy [...] - ostatecznymi decyzjami z dnia: 18.06.2007 r. nr [...] 14.02.2008 r. nr[...] , 23.02.2009 r. nr [...] ,12.02.2010 r. nr [...] , 09.02.2011 r. nr [...] - określił M. B. i I. B. zobowiązania podatkowe w podatku od nieruchomości za poszczególne lata 2007-2011.

M. B., pismem z dnia 05.09.2012 r., wystąpił do Wójta Gminy [...] o zmianę ww. decyzji ostatecznych w sprawie podatku od nieruchomości stanowiących, położone w R., działki gruntu nr [...] oraz zlokalizowane na tych działkach budynki, wskazując jako podstawę swojego żądania art. 254 § 1 O.p. w związku z art. 1a ust. 1 pkt 3 i art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. nr 95, poz. 613) – zwanej dalej "u.p.o.l". W uzasadnieniu wskazał, że działki gruntu opodatkowane w decyzjach oznaczone były jako użytki rolne zabudowane i grunty rolne, i jako takie nie podlegały podatkowi od nieruchomości. Natomiast budynki ze względów technicznych nie mogły być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej.

Wójt Gminy [...], uznając powyższe pismo za wniosek o wznowienie postępowania, w dniu 01.10.2012 r. wydał postanowienie nr [...] o wznowieniu postępowania w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za lata 2007-2011 zakończonego ww. decyzjami ostatecznymi. Następnie, decyzją z dnia 29.10.2012 r. nr[...] , podjętą na podstawie art. 245 § 1 pkt 2 O.p. odmówił uchylenia w całości przedmiotowych decyzji. Odpis postanowienia z dnia 01.10.2012 r. oraz decyzji z dnia 20.10.2012 r. organ doręczył wyłącznie M. B.. Z uwagi na uchybienie przez M. B. terminowi do wniesienia odwołania oraz odmówienie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przywrócenia terminu do wniesienia tego środka odwoławczego (postanowienia Kolegium z dnia 17.01.2013 r. nr [...] oraz z dnia 18.03.2013 r. nr [...]), decyzja organu podatkowego I instancji z dnia 29.10.2012 r. stała się ostateczna.

I. B., pismem z dnia 16.04.2013 r., powołując się na art. 254 § 1 O.p. w związku z art. 1a ust. 1 pkt 3 i art. 2 ust. 2 u.p.o.l., złożyła do Wójta Gminy [...] wniosek o zmianę opisanych na wstępie decyzji ostatecznych, wskazując się na takie same okoliczności, jakie zostały podniesione we wniosku M. B. z dnia 05.09.2012 r.

Wójt Gminy [...] , powołując się na art. 165a § 1 i § 2 oraz art. 128 O.p., wydał postanowienie z dnia 10.05.2013 r., nr [...] , którym odmówił I. B. wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji ostatecznych w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości za lata 2007-2011.

W uzasadnieniu postanowienia organ podatkowy I instancji podniósł, że I. B. jest żoną M. B. i posiadają oni nieruchomości na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej. Za wszelkie zobowiązania dotyczące tych nieruchomości odpowiadają oni solidarnie i z tej zasady wywodzą oni wszelkie swoje prawa. Po przeanalizowaniu wniosku I. B. organ stwierdził, że merytorycznie dotyczy on sytuacji faktycznej i prawnej wcześniej objętej wnioskiem M. B., zaś do wniosku dołączono te same dokumenty źródłowe z analogiczną argumentacją co i do wniosku M. B. W przedmiotowej sprawie wydano już zatem stosowną decyzję rozstrzygającą merytorycznie kwestie objęte wnioskiem, a decyzja ta jest ostateczna i prawomocna. Organ podatkowy I instancji podkreślił przy tym, że decyzja ostateczna skutkiem swym obejmuje oboje małżonków jako współwłaścicieli. Organ zwrócił także uwagę na zasadę trwałości decyzji podatkowych (art. 128 O.p.).

I. B. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie Wójta Gminy [...] , domagając się jego uchylenia, z uwagi na niewskazanie przez organ podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Podniosła także, że jako współwłaściciel jest podatnikiem i stroną postępowania. Zarzuciła, że w sprawie z wniosku M. B. nie była uczestnikiem postępowania na żadnym etapie, nie była więc stroną. Zakwestionowała stwierdzenie organu, że jej wniosek dotyczył sytuacji faktycznej i prawnej wcześniej objętej wnioskiem małżonka, wskazując, że obydwa wnioski składane są przez dwie różne strony. Błędnie zatem organ ocenia, że w przedmiotowej sprawie wydana została już stosowna decyzja. Ponadto przywołany przez organ art. 128 O.p. w żaden sposób nie znosi uprawnienia podatnika do korzystania z zastrzeżonych przepisami O.p. praw, w tym składania wniosku.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, opisanym na wstępie postanowieniem z dnia 07.08.2013 r., utrzymało w mocy postanowienie organu podatkowego I instancji.

W uzasadnieniu, powołując się na treść art. 3 ust. 4 u.p.o.l., organ odwoławczy wskazał, że małżonkowie będący współwłaścicielami nieruchomości są solidarnymi podatnikami podatku od nieruchomości za przedmiot opodatkowania. Wyjaśnił również, że decyzja podatkowa ma charakter przede wszystkim przedmiotowy, a zatem jest związana z opodatkowywaną nieruchomością. Wyrazem tego jest fakt, że wystawia się tyle decyzji podatkowych, ile jest odrębnych przedmiotów opodatkowania. Jeśli występuje więcej niż jeden podatnik odpowiedzialny solidarnie za podatek ustalony w decyzji, to organ podatkowy ma obowiązek każdemu takiemu podatnikowi doręczyć tę decyzję. Z punktu widzenia formalnoprawnego każdy z solidarnych podatników jest stroną postępowania podatkowego. Podkreślił jednocześnie, że skutki prawne wszelkich decyzji wydanych w sprawie przedmiotu opodatkowania dotykają każdego solidarnego podatnika w równym stopniu bez względu na to, który z nich zainicjował postępowanie.

Zdaniem Kolegium, w rozpatrywanym przypadku okolicznością istotną, mającą decydujący wpływ na rozstrzygnięcie wniosku I. B. jest to, że w sprawie przedmiotu opodatkowania, którego wniosek dotyczy, toczyło się już podatkowe postępowanie nadzwyczajne, w którym rozpatrzone zostały wszystkie dowody i argumenty podniesione we wniosku przez Podatniczkę. Nadzwyczajne postępowanie toczyło się z inicjatywy M. B. i jego skutki dotykają drugiego solidarnego podatnika, czyli I. B., bez względu na to, czy brała ona czynny udział w postępowaniu, czy nie. Celem postępowania nie był wymiar podatku, lecz wzruszenie decyzji ostatecznych. Gdyby w jego wyniku doszło do zmiany decyzji podatkowych, organ podatkowy miałby obowiązek doręczyć stosowną decyzję wszystkim podatnikom, tak jak dzieje się to z decyzjami wymiarowymi. Ponieważ jednak organ odmówił wzruszenia ostatecznych decyzji wymiarowych, a więc nic w tej kwestii nie zmieniło się, udział drugiego podatnika w postępowaniu nie był konieczny. Decyzję kończąca postępowanie nadzwyczajne doręczono M. B., a że I. B. jest małżonką M. B. i zamieszkuje z nim pod jednym adresem, w doktrynie przyjmuje się, że doręczenie decyzji obejmuje również współmałżonka.

W ocenie Kolegium, decydujące znaczenie dla odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku I. B., tożsamego z rozstrzygniętym decyzją ostateczną wnioskiem M. B., jest to, że przedmiotem obydwu wniosków są te same decyzje ustalające wymiar podatku od nieruchomości. W ich sprawie organ już raz wznowił postępowanie i wydał merytoryczną decyzję, która stała się decyzją ostateczną i prawomocną. Ponowne rozstrzyganie w tej samej sprawie byłoby nieważne z mocy prawa (art. 247 § 1 pkt 4 O.p.). Wniosek Podatniczki dotyczy bowiem sprawy mającej charakter res iudicata.

I. B. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Szczecinie wniosła o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w całości.

W uzasadnieniu Skarżąca zakwestionowała stanowisko Kolegium co do tego, że - z uwagi na zamieszkiwanie małżonków I. i M. B. pod tym samym adresem - doręczenie decyzji z dnia 29.10.2012 r. jej mężowi, było skuteczne także wobec jej osoby. Skarżąca podniosła, że wbrew twierdzeniu organu zamieszkuje przy ul. [...] w Ś., natomiast M. B. – pod adresem: [...] w Ś.. Fakt ten, mimo posiadania stosownej wiedzy na ten temat, został kompletnie zignorowany przez organy obu instancji.

Zdaniem Skarżącej, Kolegium zignorowało także fakt, że każdy ze współmałżonków jest podatnikiem i może być stroną postępowania w rozumieniu przepisów O.p. Niezgodnie zatem z art. 165 § 3a O.p., postanowienie o wszczęciu postępowania zainicjowanego wnioskiem jej męża, nie zostało Skarżącej doręczone i na żadnym etapie postępowania prowadzonego wobec M. B. nie była ona informowana przez organ podatkowy o jego przebiegu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, odpowiadając na skargę, wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Odnosząc się do zarzutu skargi w kwestii różnych adresów zamieszkania I. B. i M. B., organ podniósł, że obecnie meldunek służy głównie celom ewidencyjnym i nie zaświadcza o faktycznym stałym zamieszkaniu pod adresem meldunku. Skarżąca wraz z mężem faktycznie mieszka w Ś. przy ul.[...] , pod którym to adres wysyłano w latach 2007-2011 decyzje podatkowe. Odbiór decyzji pod tym adresem przynajmniej od 2009 r. kwitowała I. B.. Przy ul. [...] w Ś. znajduje się natomiast adres głównego miejsca wykonywania działalności gospodarczej M. B.. Zarówno Skarżąca, jak i jej mąż podają zamiennie te dwa adresy do doręczeń i pod każdym z nich przyjmują korespondencję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:

Skarga jest zasadna, jednak z innych przyczyn niż w niej wskazanych.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że będąc powołanym do sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz sprawując tę kontrolę przez orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje wydane w postępowaniu administracyjnym (art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", Sąd administracyjny orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Kontrola sądu administracyjnego sprowadza się zatem do badania, czy w toku rozpoznawanej sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć co najmniej istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem sądowej kontroli zainicjowanej skargą I. B. było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 07.08.2013 r. orzekające o utrzymaniu w mocy postanowienia Wójta Gminy [...]z dnia 10.05.2013 r., którym odmówiono skarżącej wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji ostatecznych w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości za lata 2007-201.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, M. B., pismem z dnia 05.09.2012 r., wystąpił do Wójta Gminy [...] o zmianę ww. decyzji ostatecznych w sprawie podatku od nieruchomości stanowiących, położone w R., działki gruntu nr [...] oraz zlokalizowane na tych działkach budynki, wskazując jako podstawę swojego żądania art. 254 § 1 O.p. w związku z art. 1a ust. 1 pkt 3 i art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. nr 95, poz. 613) – zwanej dalej "u.p.o.l".

Wójt Gminy [...] , uznając pismo M. B. z dnia 05.09.2012 r. za wniosek o wznowienie postępowania, w dniu 01.10.2012 r. wydał postanowienie nr [...] o wznowieniu postępowania w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za lata 2007-2011 zakończonego ww. decyzjami ostatecznymi. Następnie, decyzją z dnia 29.10.2012 r. nr[...] , podjętą na podstawie art. 245 § 1 pkt 2 O.p. odmówił uchylenia w całości przedmiotowych decyzji. Odpis postanowienia z dnia 01.10.2012 r. oraz decyzji z dnia 20.10.2012 r. organ doręczył wyłącznie M. B.

Z akt wynika również, że skarżąca pismem z dnia 16.04.2013 r., złożonym w Urzędzie Gminy [...] w dniu 23.04.2013 r. także wystąpiła do Wójta Gminy [...] na podstawie art. 254 § 1 O.p. w związku z art. 1a ust. 1 pkt 3 i art. 2 ust. 2 u.p.o.l. o zmianę ostatecznych decyzji w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości za lata 2007-2011 dotyczących nieruchomości, położonej w R. stanowiących działki gruntu nr [...] oraz zlokalizowane na tych działkach budynki. Natomiast Wójt Gminy [...] postanowieniem z dnia 10.05.2013 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji ostatecznych w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości za lata 2007-2011 wskazując, że z takim samym wnioskiem (dotyczyło to wniosku złożonego w dniu 07.09.2012 r.) w terminie wcześniejszym wystąpił już M. B. i, że wniosek ten po wznowieniu postępowania przeszedł już całą procedurę postępowania podatkowego i zakończył się wydaniem w dniu 29.10.2012 r. decyzji odmawiającej uchylenia w całości decyzji za lata 2007- 2011. Postanowienie to, zaskarżonym postanowieniem Kolegium utrzymało w mocy, wskazując, że "Decydujące znaczenie dla odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku I. B., tożsamego z rozstrzygniętym decyzją ostateczną wnioskiem M. B., jest to, że przedmiotem obydwu wniosków są te same decyzje ustalające wymiar podatku od nieruchomości. W ich sprawie organ już raz wznowił postępowanie i wydał merytoryczną decyzję, która stała się decyzją ostateczną i prawomocną. Ponowne rozstrzyganie w tej samej sprawie byłoby nieważne z mocy prawa (art. 247 § 1 pkt 4 O.p.). Wniosek Podatniczki dotyczy bowiem sprawy mającej charakter res iudicata".

W świetle wyżej przedstawionych okoliczności faktycznych zaistniałych w niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że organy nie rozpoznały wniosku M. B. zgodnie z jego żądaniem o zmianę decyzji ostatecznych za lata 2007 -2011 na podstawie art. 254 O.p. Nie budzi zatem wątpliwości, że na gruncie stanu faktycznego występującego w rozpoznawanej sprawie stan rzeczy osądzonej nie występuje, organ bowiem orzekł w innym niż wnosiła strona skarżąca trybie, a mianowicie, w trybie wznowieniowym przewidzianym w art. 240 O.p.

Wskazać przy tym należy, że tryb wznowieniowy przewidziany w art. 240 O.p. i następne a tryb określony w art. 254 O.p. stanowią różne tryby procesowe wzruszenia decyzji ostatecznej, unormowane są odrębnymi przepisami O.p., i organ nie może sam decydować za stronę o treści jej żądania. Jeżeli organ miał jakąkolwiek wątpliwość co do treści żądania, mógł stronę wezwać do jego sprecyzowania. Jednak tego nie uczynił, co znajduje oparcie w aktach sprawy.

Wobec tego przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy zobowiązany jest rozstrzygnąć wniosek skarżącej z dnia 16.04.2013 r. w trybie art. 254 O.p., w takim bowiem trybie skarżąca złożyła wniosek, a zatem należy ustalić, czy występują przesłanki wymagane przepisem art. 254 O.p. konieczne do wzruszenia ostatecznej decyzji w drodze jej zmiany. Takiej oceny organ administracji publicznej nie przeprowadził, co było dostateczną przyczyną uznania zaskarżonego postanowienia za wadliwe.

W związku z tym, że wystąpiły inne niż wskazane w skardze przyczyny uznania zaskarżonego postanowienia za niezgodne z prawem, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.

O zwrocie kosztów postępowania nie rozstrzygnięto wobec braku wniosku o przyznanie takich kosztów stosownie do art. 210 §1 P.p.s.a.