Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 708/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2011-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6040 Wyrób, rozlew i obrót alkoholami
Hasła tematyczne: Przeciwdziałanie alkoholizmowi
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 10 pkt. 1 lit. a, art. 15 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2007 nr 70 poz 473
law: Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 marca 2011 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających od 4,5 % do 18 % alkoholu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiot skargi stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Grodkowa z dnia [...] o cofnięciu zezwolenia udzielonego skarżącemu A. M. na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości alkoholu od 4,5 % do 18 % (z wyjątkiem piwa).

Wniesienie skargi poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu:

W dniu 16 lutego 2009 r., Burmistrz Grodkowa wydał zezwolenie nr [...], na mocy którego zezwolił A. M. na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających od 4,5 % do 18 % alkoholu (z wyjątkiem piwa), w sklepie spożywczo - przemysłowym przy ul [...] w G., w okresie od 19 lutego 2009 r. do 31 stycznia 2012 r.

Decyzją z dnia 29 stycznia 2010 r., nr [...], Burmistrz Grodkowa cofnął A. M. w/w zezwolenie uznając, że w sprawie zaistniała przesłanka określona w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2007 r. Nr 70, poz. 473 ze zm.), w postaci sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej. W wyniku wniesionego przez stronę odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 17 maja 2010 r., nr [...], uchyliło w/w decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...], nr [...], Burmistrz Grodkowa, działając na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2007 r. Nr 70, poz. 473 ze zm.), orzekł o cofnięciu skarżącemu zezwolenia z dnia 16 lutego 2009 r., nr [...], na sprzedaż alkoholu zawierającego od 4,5 % do 18 % alkoholu (z wyjątkiem piwa). W uzasadnieniu podniósł, że w ramach postępowania wyjaśniającego przeprowadzono, przy udziale strony, dowód z przesłuchania świadków w osobach członków Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, którzy w dniu 14 grudnia 2009 r. przeprowadzili kontrolę przestrzegania zasad i warunków korzystania z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w sklepie prowadzonym przez A. M.. Wskazał, że z zeznań świadków T. W – A., E. B. wynika, że po zakończeniu kontroli w dniu 14 grudnia 2009 r. na schodach przed sklepem członkowie komisji minęli się z mężczyzną, który chwiejnym krokiem, zataczając się, wchodził do sklepu. Miał on problemy z utrzymaniem równowagi i wyczuwalna była od niego woń alkoholu. Zaniepokojeni zaistniałą sytuacją członkowie komisji weszli ponownie do sklepu, gdzie dostrzegli, że sprzedawca podaje temu mężczyźnie 100-gramową butelkę wódki. Na uwagę ze strony członków komisji o złamaniu przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi wskutek sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej A. M. oświadczył, że to się więcej nie powtórzy. Uwaga o sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej dopisana została przez komisję do protokołu z przeprowadzonej wcześniej kontroli. Organ zauważył także, że podczas przesłuchania świadka A. M. oświadczył, że nie zauważył, iż sprzedał alkohol osobie nietrzeźwej. Przesłuchany natomiast w charakterze świadka K. G. zeznał, że w dniu zdarzenia kupował w sklepie strony butelkę wódki. W tym czasie do sklepu weszły trzy kobiety, z których jedna zwróciła uwagę sprzedawcy, że sprzedał alkohol osobie nietrzeźwej. Kilka dni później A. M. poinformował go, że będzie miał kłopoty, ponieważ sprzedał mu alkohol, tj. osobie nietrzeźwej. Organ podał, iż świadek oświadczył, że w dniu zdarzenia nie pił alkoholu, był trzeźwy i nie poruszał się chwiejnym krokiem. Odnosząc się do oświadczenia strony złożonego po zakończeniu postępowania wyjaśniającego i zapoznaniu się z aktami sprawy organ odnotował, iż A. M. oświadczył, że nie zauważył, aby klient był pod wpływem alkoholu, a słowo "przepraszam’ skierowane do członków komisji nie odnosiło się do złamania przepisów lecz dotyczyło niedostrzeżenia, że klient był pijany. Podkreślił przy tym także, że członkowie komisji nie rozmawiali z klientem i nie podali mu probierza na zawartość alkoholu. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organ ustalił, że zachowanie klienta w chwili zakupu alkoholu wskazywało wyraźnie na to, że znajdował się on w stanie nietrzeźwości. Powołując art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a i art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi organ uznał, że właściciel sklepu dopuścił się złamania przepisów tej ustawy.

W odwołaniu od decyzji A. M. zarzucił decyzji pierwszoinstancyjnej naruszenie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 1 i art. 46 ust. 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, a także art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz przyjęcie błędnego założenia, nie znajdującego oparcia w materiale dowodowym, że dopuszczał się sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej. Odwołujący podniósł, że stan faktyczny sprawy został nieprawidłowo ustalony, a organ wydał rozstrzygnięcie w oparciu o subiektywną i mylną ocenę członków komisji. Stwierdził, że członkowie komisji błędnie ocenili zachowanie K. G. w chwili zakupu, jako wskazujące na to, że jest on pod wpływem alkoholu oraz, że dokonał zakupu w stanie nietrzeźwym. Zarzucił także organowi, iż nie uwzględnił on wyjaśnień sprzedawcy, który nie stwierdził stanu nietrzeźwości klienta oraz oświadczenia samego klienta i nie wskazał przyczyn ich nieuwzględnienia. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych podniósł z kolei, że "właściwym miernikiem oceny trzeźwości lub nie powinny być odczucia kontrolujących, a raczej urządzenie kontrolno –pomiarowe (którego odczyt również może być kwestionowany)".

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu wskazując na poczynione ustalenia organ odwoławczy stwierdził, iż organ I instancji zebrał w sprawie pełny materiał dowodowy i dokonał prawidłowej jego oceny przyjmując, że w przypadku strony, która prowadzi sprzedaż napojów alkoholowych zawierających od 4,5 % do 18 % alkoholu (z wyjątkiem piwa) w sklepie przy ul. [...] w G., w dniu 14 grudnia 2009 r. doszło do sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej. To z kolei, jak przyjął, uzasadnia stwierdzenie, że w sprawie doszło do spełnienia dyspozycji normy, o której mowa w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, dającej organowi zezwalającemu na sprzedaż alkoholu podstawę do wszczęcia postępowania z urzędu i wydania decyzji cofającej zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych. Organ odwoławczy podkreślił, że przepis art. 18 ust. 10 ustawy regulujący obowiązek organu cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, określa enumeratywnie przypadki, które powodują cofniecie zezwolenia, przy czym jego cofnięcie jest obligatoryjne w razie ich wystąpienia. Powołując regulację art. 18 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy organ wyjaśnił, iż zasada o której mowa w tym przepisie wynika z treści art. 15 ust. 1 ustawy, którego brzmienie nie daje organowi możliwości stosowania uznania administracyjnego w zakresie cofania zezwoleń. Oznacza to, że organ nie ma wyboru, jeżeli stwierdzi zaistnienie jednego z przypadków wymienionych w tym przepisie, przy czym nawet jednorazowe naruszenie zasad sprzedaży jest wystarczającą i uzasadnioną przyczyną do cofnięcia zezwolenia. Odnosząc się do stanu faktycznego sprawy organ przyjął ustalenia dokonane przez organ pierwszej instancji, potwierdzające fakt sprzedaży przez stronę alkoholu osobie nietrzeźwej. Jako wiarygodne wskazał w tym zakresie dowody w postaci protokołu kontroli Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, w którym zamieszczono uwagę o treści: "po wyjściu ze sklepu komisja zauważyła, że sprzedawca dokonał sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej - stwierdzono to podczas powrotu komisji do sklepu" oraz zeznania świadków. Powołując zeznania członków komisji uznał, iż są one wiarygodne, logiczne, jednoznaczne i wzajemnie się uzupełniają. Co do zeznań K. G. organ stwierdził z kolei, że w odniesieniu do okoliczności zakupu przez niego alkoholu w sklepie strony i obecności przy tym innych osób, jak również poinformowania świadka przez A. M., że będzie miał on kłopoty, bowiem sprzedał alkohol osobie nietrzeźwej, czyli jemu, są one wiarygodne, albowiem odpowiadają ustalonemu przebiegowi całości zdarzeń. Odmówił natomiast wiary twierdzeniu, jakoby kupujący w dniu 14 grudnia 2009 r. nie był nietrzeźwy i poruszał się w sposób prawidłowy. W tym zakresie organ wskazał, iż świadek nie potrafił wyjaśnić dlaczego członkowie komisji wyczuli od niego woń alkoholu, dlaczego wchodził do sklepu chwiejnym krokiem i miał problemy z pokonaniem trzech schodów wejściowych do sklepu. Dostrzegł, że świadek nie potwierdził aby był osobą schorowaną lub w podeszłym wieku, przez co jak sugeruje odwołujący, jego mowa jest niewyraźna i ma kłopoty z poruszaniem się. Wbrew twierdzeniu strony, świadek nie potwierdził również, że użył wody kolońskiej przypominającej zapach alkoholu. Organ zauważył ponadto, że zeznania świadek złożył w związku z poinformowaniem go przez stronę o możliwych jego kłopotach w związku ze sprzedażą mu alkoholu w sytuacji, gdy był on nietrzeźwy. Za niewiarygodną w związku z tym uznał też tezę, jakoby sprzedawca nie mógł zauważyć zachowania kupującego dostrzeżonego przez członków komisji. Wskazał, że w swym oświadczeniu A. M. nie zaprzeczył temu, iż kupujący nie był nietrzeźwy lecz podał, że " nie zauważył, iż klient kupujący alkohol był pod wpływem alkoholu i nie może stwierdzić, czy był on pijany, bowiem komisja nie rozmawiała z klientem i nie podała mu probierza". W oparciu o przedstawione ustalenia organ odwoławczy uznał, że zostały spełnione przesłanki cofnięcia zezwolenia, bowiem wbrew zakazowi wynikającemu z art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy, A. M. sprzedał butelkę wódki osobie, której zachowanie wskazywało, że znajduje się ona w stanie nietrzeźwości. Odnoście zarzutów odwołania, za niezasadny uznał zarzut dotyczący niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz naruszenia przez organ pierwszej instancji reguł proceduralnych. Wskazał, że w ponownym postępowaniu uzupełniono materiał dowodowy, który pozwolił na odtworzenie zdarzenia z dnia 14 grudnia 2009 r., a strona miała zapewniony udział w każdej fazie postępowania. Brak wskazania w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej powodów, z jakich nie uznano za wiarygodne wyjaśnień strony nie przesądzał z kolei o wydaniu decyzji z naruszeniem art. 107 § 3 K.p.a.

Z treścią powyższej decyzji nie zgodził się A. M. i wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, wnosząc w niej o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz wstrzymanie jej wykonania. Decyzji zarzucił naruszenie przepisów art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 1 i art. 46 ust. 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz przyjęcie błędnego założenia, nie znajdującego, w jego ocenie, oparcia w materiale dowodowym, że dopuszczono się sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej. W uzasadnieniu skargi dowodził, że stan faktyczny sprawy został nieprawidłowo ustalony, a organ wydał rozstrzygnięcie w oparciu o subiektywną i mylną ocenę członków komisji. Stwierdził, że członkowie komisji błędnie ocenili zachowanie K. G. w chwili zakupu, jako wskazujące na to, że jest on pod wpływem alkoholu. Oświadczył, że klient nie był nietrzeźwy. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 K.p.a. skarżący wskazał, że organ ma obowiązek powzięcia działań zmierzających do ukazania prawdy o stanie faktycznym i nie może dowolnie selekcjonować dowodów, które są podstawą ustaleń faktycznych, a obywatel musi być pewny, że jego osoba nie zostanie poszkodowana w postępowaniu przez pobieżne, niesumienne oraz niewiarygodne dowodzenie. Zarzucając organom dowolność skarżący podniósł, iż nie uwzględniły one oświadczenia klienta o tym, że był trzeźwy, nie odniosły się do wyjaśnień strony oraz braku badania stanu trzeźwości stosownym urządzeniem. Skarżący wskazał, że komisja winna była dokonać stosownych badań próbnikiem trzeźwości, których wynik przesądzałby o rozstrzygnięciu w sprawie o cofnięcie zezwolenia. Brak takiego badania prowadzi natomiast, zdaniem skarżącego, do powstania w sprawie istotnych wątpliwości. Dalej skarżący zarzucił organom również, że wydając decyzje nie wzięły pod uwagę konsekwencji cofnięcia zezwolenia w postaci upadłości placówki handlowej i utraty pracy przez kilka osób. Powołując się na orzecznictwo sądowe wywiódł również, że właściwym miernikiem oceny trzeźwości nie powinny być odczucia kontrolujących, lecz urządzenie kontrolno – pomiarowe.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ wyjaśnił, że wystarczającym powodem do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jest ustalenie, że alkohol został sprzedany osobie, której zachowanie wskazywało, iż znajduje się w stanie nietrzeźwym, przy czym zachowanie to nie jest tożsame ze stanem nietrzeźwości zdefiniowanym w art. 46 ust. 3 ustawy. Dla dokonania natomiast oceny czy zachowanie danej osoby wskazuje, że znajduje się ona w stanie nietrzeźwości nie jest konieczne przeprowadzenie specjalistycznych badań na zawartość alkoholu w organizmie. Zaznaczył przy tym, że zarówno sprzedawca jak i członkowie komisji nie są uprawnieni do ich przeprowadzania.

Ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę, w piśmie procesowym z dnia 15 lutego 2011 r., skarżący podtrzymał zarzuty podniesione w skardze. Dodatkowo jako błędne wskazał twierdzenie organu o stwierdzaniu stanu nietrzeźwości na podstawie zachowania, w szczególności przez członków komisji. Jako bezpodstawny uznał też pogląd, co do braku tożsamości pomiędzy pojęciem stanu nietrzeźwości, a pojęciem zdefiniowanym w art. 46 ust. 3 ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania aktu, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość przyjętej procedury na dzień wydania aktu.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracją następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W razie niewystąpienia wskazanych uchybień, na mocy art. 151 P.p.s.a skarga podlega oddaleniu.

Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Grodkowa z dnia [...] o cofnięciu zezwolenia udzielonego skarżącemu A. M. na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości alkoholu od 4,5 % do 18 % (z wyjątkiem piwa).

Przeprowadzona przez Sąd według wskazanych wyżej kryteriów kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała jednak, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna, odpowiadają wymogom prawa.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2007 r. Nr 70, poz. 473 ze zm.), zwanej dalej ustawą.

Art. 18 ust. 1 tej ustawy stanowi, że sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży może być prowadzony tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez właściwy organ. Jednocześnie w art. 18 ust. 10 ustawy, ustawodawca określił przypadki, w których następuje cofnięcie udzielonego zezwolenia na sprzedaż alkoholu. W art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy, stanowiącym podstawę prawną rozstrzygnięcia podjętego w niniejszej sprawie przez organy, ustawodawca przewidział, że zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, organ zezwalający cofa w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw. Mając zatem na uwadze treść regulacji z art. 18 ust. 10 pkt 1 ustawy stwierdzić należy, że z przepisu tego jednoznacznie wynika obowiązek cofnięcia wydanego przez organ zezwolenia na sprzedaż alkoholu w przypadku stwierdzenia, że doszło do naruszenia jednej z zasad sprzedaży określonych w ustawie. Nie chodzi tu przy tym jedynie o okoliczności wskazane w tym przepisie. Przewidziany w nim katalog zasad sprzedaży napojów alkoholowych, których złamanie powoduje cofnięcie zezwolenia, ma bowiem charakter otwarty, na co wskazuje użyty w nim zwrot "w szczególności". Ponadto, ze wskazanej regulacji art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy nie wynika, aby ustawodawca uzależniał cofnięcie zezwolenia dopiero od wielokrotnego złamania zasad sprzedaży alkoholu. W przypadku takiego założenia wskazałby bowiem wprost na powtarzalność określonych zdarzeń, tak jak to uczynił w art. 18 ust. 10 pkt 3 ustawy, w którym uzależnił cofnięcie zezwolenia od zdarzenia powtarzającego się co najmniej dwukrotnie w okresie 6 miesięcy. Brak takiego zapisu w treści art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy oznacza zatem, że nawet jednorazowe zdarzenie polegające na naruszeniu jednej z zasad sprzedaży napojów alkoholowych, jest wystarczającą podstawą do cofnięcia zezwolenia. Użycie w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy liczby mnogiej ogranicza się natomiast do wskazania (podkreślenia), że zasad sprzedaży napojów alkoholowych jest wiele. Nie oznacza to jednak, iż wiele też musi zaistnieć przypadków "nieprzestrzegania" zasad sprzedaży napojów alkoholowych, aby wystąpiła konieczność cofnięcia zezwolenia (por. wyrok NSA z dnia 27 września 2005 r., sygn. akt II GSK 148/05, System Informacji Prawnej LEX nr 179657).

Zgodnie z powyższym, uwzględniając przesłankę hipotezy normy prawnej wynikającej z art. 18 ust. 10 pkt 1 ustawy, w postaci nieprzestrzegania zasad sprzedaży napojów alkoholowych stwierdzić przyjdzie, że jej wystąpienie przesądza o obowiązku zastosowania przez organ sankcji w postaci cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Inaczej mówiąc, w razie jakiegokolwiek złamania ustawowej zasady sprzedaży napojów alkoholowych, obligatoryjnie musi nastąpić cofnięcie udzielonego zezwolenia.

W tym miejscu wskazać trzeba, że zasady obrotu, statuujące zakazy sprzedaży napojów alkoholowych, sformułowane zostały w art. 15 ust. 1 ustawy. Przepis ten stanowi, że zabrania się sprzedaży i podawania napojów alkoholowych: osobom, których zachowanie wskazuje, że znajdują się w stanie nietrzeźwości (pkt 1), osobom do lat 18 (pkt 2), a także na kredyt lub pod zastaw (pkt 3). Użyte w powyższym przepisie wyrażenie "zabrania się" jest równoznaczne z ustanowieniem zakazu, który ma na celu nie tylko ograniczenie dostępności, lecz także uniemożliwienie nabycia i spożycia alkoholu osobom w nim wymienionym. Omawiany przepis wyraźnie ustala w pkt 1 zasadę zakazu sprzedaży alkoholu osobom, których zachowanie wskazuje, że znajdują się w stanie nietrzeźwości. Stosownie do tego uznać należy, że jakkolwiek zachowanie wskazujące, że dana osoba znajduje się w stanie nietrzeźwości, o którym mowa w art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy, nie jest pojęciem tożsamym z użytym w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy pojęciem "nietrzeźwości", to wynikająca z art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy treść zakazu sprzedaży napojów alkoholowych osobom nietrzeźwym, nie może być rozumiana w oderwaniu od przepisu art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy, który wiąże ten zakaz z "osobą, której zachowanie wskazuje, że znajduje się w stanie nietrzeźwości". Oznacza to, że zakaz sprzedaży napojów alkoholowych osobom, których zachowanie może świadczyć, że jest w stanie nietrzeźwym należy rozumieć w ten sposób, iż konieczne jest uwzględnienie przede wszystkim zachowania się osoby, której sprzedawany jest alkohol - chodzi zatem o takie zachowanie, które stwarza realne możliwości oceny, iż osoba kupująca napój alkoholowy jest w stanie nietrzeźwości. Takie rozumienie tego zakazu stwarza realne możliwości jego przestrzegania przez przedsiębiorców prowadzących sprzedaż napojów alkoholowych i ich pracowników (por. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2007 r., sygn. akt II GSK 270/06, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 marca 2008 r., sygn. akt III SA/Po 24/07, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 19 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Bk 789/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustalenie "stanu nietrzeźwości" zdefiniowanego w art. 46 ust. 3 ustawy możliwe jest dopiero po przeprowadzeniu specjalistycznych badań, do przeprowadzania których nie są upoważnione osoby sprzedające alkohol. Żadem przepis ustawy nie zezwala sprzedawcy na zbadanie stanu trzeźwości potencjalnego nabywcy alkoholu, w razie powzięcia wątpliwości co do stanu jego trzeźwości. Na stan nietrzeźwości mogą wskazywać takie zachowania jak np. niepewne i nieskoordynowane ruchy, bełkotliwa mowa, czy zachwiania równowagi, połączone z charakterystyczną wonią alkoholu.

Analiza treści art. 18 ust. 10 pkt 1 lit a oraz art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy uzasadnia zatem stwierdzenie, że w przypadku nieprzestrzegania zakazu z art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy, nawet gdy zdarzenie takie nastąpi jednokrotnie, właściwy organ obowiązany jest cofnąć zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy (por. wyrok NSA z dnia 27 września 2005 r., sygn. akt II GSK 198/05, LEX nr 191898). Dostrzec także można, że nieprzestrzeganie zakazu z art. 15 ust. 1 ustawy podlega również odpowiedzialności karnej na podstawie art. 43 ustawy. Zastosowanie zatem przez ustawodawcę tak surowej sankcji wskazuje na istotne znaczenie tego przepisu w regulowanych ustawą stosunkach społecznych i szczególne napiętnowanie przez ustawodawcę zachowań, które go naruszają. Poza tym, podzielając pogląd wyrażony w uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2007 r. (sygn. akt II GPS 2/07, LEX nr 322547), wskazać należy, że nieprzestrzeganie określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych objętych jednym z rodzajów wydanego zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych pociąga za sobą konsekwencje w postaci cofnięcia przez organ zezwalający wszystkich zezwoleń udzielonych temu samemu podmiotowi na sprzedaż napojów alkoholowych w tym samym punkcie. Jak słusznie wywiedziono w orzecznictwie, cofnięcie zezwolenia stanowi sankcję za naruszenie ogólnych warunków i zasad sprzedaży napojów alkoholowych, odnoszących się w jednakowym stopniu do wszystkich napojów alkoholowych (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 stycznia 2009r., sygn. akt III SA/Kr 870/08, LEX nr 519802).

Wobec treści art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy dla przyjęcia, że nastąpiła sprzedaż lub podanie alkoholu osobie nietrzeźwej w rozumieniu art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy, konieczne jest ustalenie w sposób niebudzący wątpliwości, że alkohol został sprzedany osobie, której zachowanie wskazywało na to, iż znajduje się w stanie nietrzeźwości. Dlatego też, wynik badania urządzeniem kontrolno-pomiarowym do ilościowego oznaczenia alkoholu w wydychanym powietrzu przeprowadzonego u nabywcy alkoholu uznać należy jedynie za jeden z dowodów podlegających ocenie organu. Nie jest on przy tym dowodem koniecznym i zarazem wystarczającym do uznania, że zostały spełnione warunki do cofnięcia zezwolenia na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy. Ustalenie czy doszło do naruszenia zasady z art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy następuje bowiem w oparciu o zachowanie człowieka, a nie na podstawie faktycznie stwierdzonej w organizmie zawartości alkoholu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 sierpnia 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 880/06, LEX nr 276577).

Podkreślić w tym miejscu przyjdzie, że przedstawiona powyżej wykładnia przepisu, dokonana na gruncie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy, znajduje swoje uzasadnienie nie tylko w brzmieniu tych przepisów, ale także w celach, których realizacji służą regulacje ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Nadrzędnym celem tego aktu jest bowiem ograniczenie spożycia napojów alkoholowych i przeciwdziałanie patologicznemu zjawisku jakim jest alkoholizm, a także dbałość o zdrowie obywateli i obrona dobra jakim jest życie w trzeźwości (preambuła i art. 1 ustawy). Aby umożliwić organom ich realizację ustawodawca wyposażył je zatem w odpowiednie instrumenty prawne znajdujące zastosowanie w razie zagrożenia i naruszenia chronionych wartości. Cofnięcie przedsiębiorcy zezwolenia na sprzedaż alkoholu w przypadku naruszenia zasady ich dystrybucji jest jednym z nich i służy zwalczaniu alkoholizmu.

Na marginesie zauważyć należy, że prezentowane stanowisko, dotyczące powiązania ograniczeń i restrykcji dotyczących sprzedaży alkoholu z realizacją celów ustawy, potwierdził Trybunał Konstytucyjny, uznając, że skutki tej dolegliwej regulacji nie są nieadekwatne do ciężaru nałożonego na przedsiębiorcę oraz że nie jest możliwe skuteczne wyegzekwowanie założonego przez ustawodawcę celu przez wprowadzenie innych, mniej dolegliwych środków prawnych. W ocenie Trybunału, sankcja w postaci cofnięcia zezwolenia jest środkiem dolegliwym, nieuchronnym i z punktu widzenia skuteczności efektywnym dla osiągnięcia założonego celu ustawy. Zapobiega powtórzeniom naruszenia ustawy w punkcie sprzedaży objętym zezwoleniem i działa prewencyjnie na innych przedsiębiorców. Nie stanowi jednak nieproporcjonalnej ingerencji w wolność prowadzenia działalności gospodarczej, nawet w razie jednokrotnego naruszenia zasad sprzedaży alkoholu. Obrotu alkoholem nie można bowiem traktować identycznie, jak prowadzenia zwykłej działalności gospodarczej (por. orzeczenie TK z dnia 5 kwietnia 2011 r., sygn. akt P 26/09, niepubl., dostępne na stronie TK: www.trybunal.gov.pl).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że prawidłowo zaskarżoną decyzją cofnięto skarżącemu zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych z uwagi na zaistnienie okoliczności, o której mowa w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy. Ze zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego wynika, że w placówce handlowej skarżącego doszło w dniu 14 grudnia 2009 r. do sprzedaży alkoholu osobie, której zachowanie wskazywało, że znajduje się w stanie nietrzeźwości. Okoliczności stanowiące podstawę cofnięcia zezwolenia potwierdza protokół kontroli przeprowadzonej w sklepie skarżącego w dniu 14 grudnia 2009 r. przez trzyosobową Gminną Komisję Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w G. oraz zeznania świadków. W protokole kontroli wskazano w uwagach, że sprzedaż alkoholu osobie w stanie nietrzeźwości, została zauważona przez członków komisji po opuszczeniu przez nich sklepu i ponownym do niego powrocie. Jednocześnie świadkowie, będący członkami komisji, zgodnie oświadczyli, że stan nietrzeźwości osoby, której skarżący sprzedał alkohol, zwrócił ich uwagę po opuszczeniu sklepu i był powodem powrotu do niego. Na stan nietrzeźwości wskazywało przede wszystkim zachowanie klienta przejawiające się trudnościami w utrzymaniu równowagi i w związku z tym także kłopotami z wejściem do sklepu (zataczanie się), bełkotliwa mowa oraz wyraźnie wyczuwalna woń alkoholu. Z uwagi na jednoznaczność i zbieżność zeznań członków komisji nie sposób odmówić im wiarygodności, a tym samym organy zasadnie uznały w/w zeznania za odpowiadające rzeczywistemu stanowi rzeczy. Co więcej organy w sposób logiczny uzasadniły, że nie sposób także podważyć tych zeznań w oparciu o pozostałe dowody w postaci zeznań klienta sklepu, co do którego uznano, że jego zachowanie wskazywało na stan nietrzeźwości oraz oświadczenia skarżącego. Wprawdzie K. G. oświadczył, że w chwili zakupu alkoholu był trzeźwy i poruszał się w sposób prawidłowy, a nie chwiejnym krokiem, jednakże nie wyjaśnił, dlaczego w chwili zakupu wyczuwalna była od niego woń alkoholu. Nie znajduje zatem potwierdzenia stanowisko skarżącego, że charakterystyczna, wyraźna i wyczuwana przez członków komisji woń alkoholu stanowiła zapach wody kolońskiej. Brak wskazania jakichkolwiek innych, niż nietrzeźwość okoliczności, które mogłyby powodować zaobserwowane zataczanie się oraz niewyraźną mowę klienta przeczy twierdzeniom skarżącego, że zachowanie klienta, które uznane zostało za wskazujące na stan nietrzeźwości, jest jego normalnym zachowaniem wynikającym z podeszłego wieku, ułomności bądź choroby. Sam skarżący w składanych oświadczeniach nie podnosi przy tym kategorycznie w oparciu o konkretne okoliczności, że kupujący w chwili sprzedaży był trzeźwy, lecz stwierdza, że nie zauważył, iż klient był w stanie nietrzeźwości. Niedostrzeżenie, przez skarżącego zachowania klienta, bądź nieprawidłowa ocena zachowania klienta nie stanowią usprawiedliwienia dla złamania zakazu sprzedaży alkoholu osobie, której zachowanie wskazuje na stan nietrzeźwości, zwłaszcza w sytuacji, gdy zachowanie to było dostrzegalne i zostało zauważone przez inne osoby. Reglamentując dostęp do sprzedaży napojów alkoholowych ustawodawca nałożył bowiem na sprzedawców określone obowiązki i zakazy, wymagające zachowania przez nich szczególnej staranności. Tych obowiązków nie dopełnił skarżący w niniejszej sprawie

Reasumując, w ocenie Sądu, prawidłowo organy ustaliły, że zaistniała podstawa do cofnięcia skarżącemu zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, o której mowa w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy. W świetle okoliczności ustalonych w postępowaniu wyjaśniającym brak jest podstaw do podważenia prawidłowości oceny organów w tym zakresie. Skoro bowiem ustalono, że skarżący sprzedał alkohol osobie, której zachowanie wskazywało, że znajduje się w stanie nietrzeźwości, co znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym, to nawet jeżeli stan ten nie został dostrzeżony przez sprzedającego, przyjąć należało, że skarżący poprzez własne działanie nie dopełnił wszystkich obowiązków, by w prowadzonym przez siebie punkcie sprzedaży alkoholu zapewnić przestrzeganie określonych w ustawie zasad sprzedaży alkoholu, w wyniku czego własnym działaniem naruszył ustawową zasadę, określoną w art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy, zakazu sprzedaży napojów alkoholowych osobom, których zachowanie wskazuje, że znajdują się w stanie nietrzeźwości. Wskazać nadto należy, że stanowisko organu odwoławczego zostało przekonywująco uzasadnione w decyzji, w tym także w zakresie podstaw uznania za niewiarygodne twierdzeń skarżącego i świadka – osoby, która dokonała zakupu alkoholu.

Za pozbawiony podstaw uznać należy także zarzut skargi, dotyczący braku oparcia oceny na badaniu stanu trzeźwości klienta stosownym urządzeniem. Jak wynika z akt administracyjnych, badanie takie nie zostało przeprowadzone w chwili spornej sprzedaży. Nie mogło tym samym stanowić dowodu w sprawie. Jednocześnie, jak już wcześniej wskazano, dowód taki nie jest konieczny do dokonania oceny, że zostały spełnione warunki do cofnięcia zezwolenia na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy. Ustalenie czy doszło do naruszenia zasady z art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy następuje bowiem w oparciu ocenę zachowania klienta, a nie na podstawie stwierdzonej w jego organizmie zawartości alkoholu.

Nie mogą odnieść skutku również argumenty dotyczące konsekwencji cofnięcia zezwolenia. Jak zasadnie wywiódł organ odwoławczy, przepisy ustawy, określające przesłanki cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, są przepisami bezwzględnie obowiązującymi, co oznacza, iż w przypadku spełnienia się jednej z nich organ ma obowiązek orzec o cofnięciu zezwolenia. Decyzja w tym zakresie nie ma zatem charakteru decyzji uznaniowej, wobec tego nie mogą brać brane pod uwagę okoliczności wskazywane przez skarżącego, jak redukcja zatrudnienia, zwolnienia pracowników czy likwidacja sklepu.

Stosownie do powyższego uznać należało, że w niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające przeprowadzone zostało w sposób prawidłowy, a rozstrzygnięcie podjęte zostało na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Wobec zaś braku dowodów jednoznacznie przeczących temu, że w chwili zakupu alkoholu zachowanie klienta wskazywało, że znajdował się w stanie nietrzeźwości, brak jest podstaw do kwestionowania oceny organu. Podkreślić należy również, że na dowody takie nie wskazał także skarżący, który będąc stroną postępowania obowiązany jest do współdziałania z organami administracji i przyczyniania się do zebrania pełnego materiału dowodowego.

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono o oddaleniu skargi.

Na koniec wyjaśnienia jeszcze wymaga to, że Sąd, kierując się zasadą szybkości oraz sprawności postępowania sądowego, a także uwzględniając zasadę ekonomiki procesowej, nie rozpatrywał wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, bowiem termin wyznaczonej rozprawy nie był odległy, natomiast - po myśli art. 61 § 6 P.p.s.a. - wstrzymanie wykonania decyzji upada w razie wydania przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji.