Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 123/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119 pkt 3, art. 120, ar. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 1a pkt 12 lit. a, art. 15 par. 1, art. 27 par. 1 pkt 9, art. 54 par. 1 i 5a, art. 67 par. 1 i 2, art. 80 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 138 par. 2, art. 144
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 maja 2020 r. sprawy ze skargi "A" S.A. [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z [...] grudnia 2019r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w [...] z [...] października 2019 r. o oddaleniu skargi Spółki w [...] na czynność egzekucyjna polegającą na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] Bank Polska S.A., dokonaną zawiadomieniem z [...] września 2019 r.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.

Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w [...] prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec spółki, na podstawie własnego tytułu wykonawczego z dnia [...] września 2019 r., obejmującego zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2016 rok w kwocie należności głównej [...] zł.

W celu wyegzekwowania należności objętej ww. tytułem wykonawczym, organ egzekucyjny skierował do [...] Bank Polska S.A. zawiadomienie z [...] września 2019 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Powyższe zawiadomienie o zajęciu wierzytelności zostało doręczone bankowi [...] września 2019 r,} natomiast stronie wraz z odpisem tytułu wykonawczego [...] września 2019 r. W odpowiedzi na zajęcie bank poinformował, że nie prowadzi rachunku bankowego dla skarżącej.

Pismem z [...] września 2019 r. spółka, reprezentowana przez doradcę podatkowego, wniosła o umorzenie ww. postępowania egzekucyjnego oraz skargę na ww. czynność egzekucyjną (wnosząc o jej uchylenie). Zarzuciła naruszenie art. 67 § 1 w zw. z art. 67 § 2 pkt 7 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.) w zw. z załącznikiem nr 3 do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 września 2018 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1804 ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem) polegające na doręczeniu skarżącej zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, którego treść nie zawierała wszystkich wymaganych prawem elementów, tj.: pouczenia dla banku, pouczenia dla banków w przypadku zbiegu egzekucji, pouczenia dla banku w przypadku blokady rachunku bankowego, o której mowa w art. 119zg pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (tj. Dz, U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.), pouczenia dla banku w przypadku realizacji zajęcia z rachunku, o którym mowa w art. 62a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Prawo bankowe (Dz. U. z 2017 r., poz. 1876 ze zm.), pouczenia dla zobowiązanego o skutkach zajęcia ruchomości i przysługującym mu prawie zaskarżenia dokonanej czynności. Ponadto strona zarzuciła naruszenie art. 29 § 2 pkt 3 w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez błędne wskazanie aktu normatywnego, podstawy prawnej obowiązku oraz wysokości należności pieniężnych oraz określenie wysokości zobowiązania podatkowego podlegającego egzekucji – wobec przywołania przepisu stanowiącego o obowiązku złożenia zeznania podatkowego oraz Dzienników Ustaw późniejszych niż powstałe zobowiązanie podatkowe spółki. W związku z powyższym skarżąca podniosła naruszenie art. 6 i 8 § 1 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., zwanej dalej K.p.a.) z uwagi na wszczęcie postępowania egzekucyjnego mimo błędów tytułu wykonawczego.

Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z [...] października 2019 r. oddalił skargę. Wskazał w uzasadnieniu, że zajecie zostało dokonane prawidłowo, natomiast argumenty dotyczące błędnie określonego w tytule wykonawczym aktu normatywnego oraz wysokości zobowiązania podatkowego nie podlegają rozpoznaniu w postępowaniu wszczętym skargą na czynność egzekucyjną.

Skarżąca w zażaleniu na powyższe postanowienie ponowiła zarzuty z argumentacją, wnosząc o uchylenie postanowienia i uwzględnienie skargi na czynność egzekucyjną.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z [...] grudnia 2019 r., wskazanym we wstępie, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu przytoczył i omówił art. 54 § 1 i 4, a także art. 1a pkt 2 i art. 80 u.p.e.a. Wskazał, że analiza zgromadzonych w sprawie dokumentów prowadzi do wniosku, że ww. czynność egzekucyjna została dokonana prawidłowo. Zawiadomienie zawiera: oznaczenie zobowiązanego, organu egzekucyjnego, dłużnika zajętej wierzytelności, zastosowany środek egzekucyjny, numer [...] datę wystawienia tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia (nr [...] z dnia [...] września 2019 r.), kwotę należności (łącznie [...] zł), okres, za który należność została ustalona lub określona (od [...]-01-2016 do [...]-12-2016), termin płatności należności ([...]-06-2017 r.), rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie (rodzaj 2 i stopa 8,00 %), kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia ([...] zł), kwotę należnych kosztów egzekucyjnych ([...] zł). Znajdujące się w aktach sprawy zawiadomienie o zajęciu, które zostało doręczone zarówno dłużnikowi zajętej wierzytelności ([...] września 2019 r.) jak i zobowiązanej ([...] września 2019 r., wraz z odpisem tytułu wykonawczego) zawiera wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 i art. 80 § 1 i § 3 u.p.e.a., w tym pouczenia, które wskazała strona. Ponadto organ zaznaczył, że w postępowaniu wszczętym skargą na czynność egzekucyjną stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego - ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej, natomiast nie orzeka się w nim o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Zauważył przy tym, że organ egzekucyjny odrębnym postanowieniem odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułu wykonawczego, a organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy stwierdził również, że organ I instancji zasadnie nie dopatrzył się podstaw uchylenia zaskarżonej czynności na podstawie art. 54 §5a u.p.e.a. i również zasadnie nie stwierdził przesłanek do wstrzymania prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 54 §6 u.p.e.a. Tym samym Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie stwierdził również naruszenia art. 6 i 8 § 1 K.p.a.

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego oraz zasądzenie kosztów, zarzuciła naruszenie art. 138 § 2 w związku z art. 144 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, art. 54 §5a u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie skargi na czynność egzekucyjną mimo naruszenia art. 29 § 2 pkt 3 w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., a także powtórzyła wraz z argumentacją zarzuty skargi na czynność egzekucyjną, stanowiące jednocześnie zarzuty zażalenia, tj. naruszenie art. 67 § 1 w zw. z art. 67 § 2 pkt 7 u.p.e.a. w zw. z załącznikiem nr 3 do rozporządzenia, art. 29 § 2 pkt 3 w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. oraz art. 6 i 8 § 1 K.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - w skrócie: "p.p.s.a").

Skarga podlega oddaleniu.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest prawidłowość dokonanej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej, polegającej na zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, a w konsekwencji zasadność postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej.

Na wstępie należy wskazać, że w świetle art. 1a pkt ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.), ilekroć w ustawie jest mowa o czynności egzekucyjnej - rozumie się przez to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a więc środka wymienionego w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Do czynności egzekucyjnych zalicza się zatem wszelkie czynności zajęcia prawa majątkowego zobowiązanego, takie jak np. zajęcie wynagrodzenia, renty, rachunku bankowego bądź innej wierzytelności pieniężnej, a także zajęcia ruchomości lub nieruchomości oraz dalsze czynności związane z realizacją tych środków egzekucyjnych, takie jak np. odebranie zajętych ruchomości bądź ich licytacja. Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne, stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego, ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z 5 marca 2015 r., II FSK 290/13 - wszystkie powołane w niniejszej sprawie orzeczenia sądów administracyjnych dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z 2 kwietnia 2015 r., II FSK 749/13). Tak więc skarga na czynności egzekucyjne nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. Oznacza to, że składana w trybie art. 54 u.p.e.a. skarga nie może stanowić konkurencyjnego, w stosunku do wskazanych wyżej, środka zaskarżenia, a jej ograniczony zakres sprawia, że w ramach skargi nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne związane z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku, skutkujące umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Jeżeli z uwagi na stadium postępowania egzekucyjnego nie przysługuje dłużnikowi środek zaskarżenia w postaci zarzutów (środkiem tym można się posłużyć w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego – zarzuty wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego – art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.), to skarga na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 u.p.e.a., nie może stanowić takiego właśnie konkurencyjnego środka zaskarżenia (por. wyrok NSA z 6 grudnia 2013 r., II FSK 2988/11).

W świetle powyższych rozważań Sąd zauważa, że zarzuty skargi zasadniczo, z wyjątkiem zarzutu naruszenia art. 67 u.p.e.a., nie kwestionują poprawności przeprowadzonej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej. Ich treść wskazuje na kwestionowanie przez skarżącą sposobu ujęcia jej zobowiązania podatkowego w treści tytułu wykonawczego. Tymczasem w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi na czynności egzekucyjne niemożliwe jest badanie sposobu odzwierciedlenia zobowiązania podatkowego w tytule wykonawczym.

Egzekucja z rachunków bankowych jest wyszczególnionym w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. środkiem egzekucyjnym stosowanym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych. W myśl art. 67 § 1 u.p.e.a., podstawę jego zastosowania stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności. Natomiast sposób zastosowania tego środka egzekucyjnego regulują przepisy Rozdziału 4 ("Egzekucja z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych"), zamieszczonego w Dziale II u.p.e.a. I tak, zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. Natomiast zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia (§ 2).

Biorąc pod uwagę brzmienie powyższych przepisów, zdaniem Sądu, organy obu instancji trafnie uznały, że próba zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] Bank Polska S.A. była prawidłowa. Egzekwowany obowiązek był należnością pieniężną z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych. Tytuł wykonawczy obejmujący egzekwowane należności wierzyciel wystawił w dniu [...] września 2019 r., kierując go następnie do egzekucji, wypełniając tym samym przesłanki wskazane w art. 15 § 1 u.p.e.a. W badanej sprawie został zastosowany tryb postępowania wynikający z powołanych wyżej uregulowań. Skierowane do Banku oraz skarżącej zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładów oszczędnościowych, wbrew zarzutowi skargi, zawiera wszelkie elementy wymagane przepisem art. 67 § 2 u.p.e.a. (k. 3 akt adm.). Dokonując zajęcia rachunku bankowego, organ przesłał do Banku zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z [...] września 2019 r. Zawiadomienie to zostało skarżącej doręczone [...] września 2019 r. i tego samego dnia doręczono jej odpis ww. tytułu wykonawczego. Zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zawiera wszystkie pouczenia wymagane prawem. Nie ulega zatem wątpliwości, że zajęcia dokonano zgodnie z art. 80 u.p.e.a. Jednocześnie, w ocenie Sądu, organy obu instancji w wydanych postanowieniach (oddalającym skargę na powyższą czynność egzekucyjną, jak i utrzymującym w mocy to oddalenie skargi), zawarły ocenę prawidłowości jej dokonania w kontekście ich zgodności z przepisami u.p.e.a., które regulują sposób i formę zastosowania danego środka egzekucyjnego.

Wbrew twierdzeniom skargi, w sprawie nie doszło do naruszenia art. 54 § 5a u.p.e.a., albowiem przepis ten znajduje zastosowanie jedynie w razie uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne, zaś ta nie zasługiwała na uwzględnienie, co wyczerpująco wyjaśniły w swoich rozstrzygnięciach organy obu instancji. Ponadto nie zostały naruszone art. 138 § 2 w zw. z art. 144 K.p.a., gdyż postanowienie organu egzekucyjnego oddalające skargę na czynność egzekucyjną, jak i utrzymujące je w mocy postanowienie organu nadzoru odpowiadają prawu.

W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. skargę oddalił.