Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1287/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2014-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1, 2 i 2b
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 28 stycznia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędziowie: sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Leszek Tyliński (spr.) Protokolant: asystent sędziego Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 28 stycznia 2014 roku sprawy ze skargi R. Ż. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 11 maja 2012 r. skarżący R. Ż. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w N. wniosek o przyznanie płatności na rok 2012 w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w którym ubiegał się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (JPO) do dwóch działek rolnych: A, B o łącznej powierzchni 2,58 ha oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych do działki rolnej B1 o powierzchni 1,01 ha.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. (KBP ARiMR), po rozpatrzeniu w/w wniosku, na podstawie art. 7 ust. 1, 2 i 2b, art. 19 ust. 1 i 2, art. 24 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164, dalej powoływanej jako ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej powoływanej jako "kpa"), art. 26 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. UE L 316 z 2.12.2009 r., str. 1 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1122/2009", odmówił przyznania wnioskowanej płatności, ze względu na uniemożliwienie przeprowadzenia czynności kontrolnych w gospodarstwie rolnym.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w trakcie rozpatrywania wniosku dokonano oceny kwalifikowalności powierzchni do przyznania płatności na rok 2012 w oparciu o dostępny materiał dowodowy między innymi raport z kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie. Ze zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji wynika, że w dniu 09-08-2012r. w części gospodarstwa skarżącego położonej w województwie lubelskim została przeprowadzona kontrola na miejscu, która wykryła nieprawidłowości w deklaracji powierzchni działek rolnych B oraz B1. Następnie w dniu 19-02-2013r. inspektorzy terenowi podjęli próbę kontroli części gospodarstwa skarżącego położonej w województwie kujawsko-pomorskim. Po rozpoczęciu czynności kontrolnych działki rolnej A przylegającej bezpośrednio do siedliska rolnika na kontrolowanej działce, jak wynika ze sporządzonej na tą okoliczność notatki służbowej, pojawił się postronny mężczyzna uniemożliwiający kontrolę przedmiotowej działki. Następnie jak wynika ze sporządzonej notatki służbowej na przedmiotowej działce pojawiła się małżonka skarżącego, z którą inspektorzy terenowi udali się na teren zabudowań, gdzie odbyli ze stroną postępowania rozmowę. W trakcie przedmiotowej rozmowy producent kategorycznie sprzeciwił się kontrolowaniu jego działek i zażądał opuszczenia jego terenu prywatnego.

W związku z wyżej przytoczonymi okolicznościami faktycznymi inspektor terenowy poinformował rolnika o konsekwencjach takiego stanu rzeczy, gdzie konieczne będzie zastosowanie w raporcie z czynności kontrolnych kodu GR2 mówiącego iż producent uniemożliwił przeprowadzenie kontroli w gospodarstwie, która tym samym się nie odbyła z winy rolnika.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący, wniósł o jej uchylenie zarzucając, że nie otrzymał dotychczas żadnej informacji o kontroli z dnia 09.08.2012 r. Skarżący w odwołaniu wezwał do przedłożenia obiektywnych dowodów świadczących o przeprowadzeniu kontroli i ewentualnych nieprawidłowościach w woj. lubelskim oraz uniemożliwieniu kontroli w woj. kujawsko - pomorskim. Ponadto zakwestionował również w jaki sposób kontrola z roku 2013 może odnosić się do roku 2012. W ocenie producenta podejmowane przez ARiMR czynności noszą znamiona nękania.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. (DOR ARiMR) decyzją z dnia [...] r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przytoczywszy stan faktyczny sprawy organ odwoławczy podał, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:

posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha;

wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Z kolei art. 7 ust. 2 w/w ustawy stanowi, że rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw:

roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych,

innych roślin i do powierzchni gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin (uzupełniająca płatność podstawowa),

- do których została przyznana jednolita płatność obszarowa.

Organ II instancji podał, że przyznanie wnioskowanych płatności uzależnione jest od spełnienia ww. warunków oraz od pozytywnego wyniku kontroli, którym poddawany jest wniosek obszarowy, a które zostały przewidziane przepisami prawa unijnego. Zgodnie z art. 26 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Natomiast w myśl ust. 2 cytowanego przepisu wnioski o przyznanie pomocy, których kontrola dotyczy są odrzucane, jeżeli rolnik lub jego przedstawiciel uniemożliwia przeprowadzenie kontroli na miejscu. Rozwiązanie to jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozpoznawania wniosków i jako taki, zgodnie z zasadą exceptiones non sunt extendendae musi być interpretowane ściśle. Organ II instancji dodał, iż uczestnictwo w systemie dopłat bezpośrednich wymaga akceptacji przez rolnika zasad ich przyznawania. Niniejsze dotyczy m.in. zobowiązania zawartego na ostatniej stronie wniosku pomocowego, zgodnie z którym należy umożliwić wstęp osobom upoważnionym do wykonania czynności kontrolnych na teren posiadanego gospodarstwa rolnego. Jeżeli więc producent rolny dobrowolnie zdecydował się być uczestnikiem wybranego programu pomocowego, to jego prawa i obowiązki określają przepisy prawa wspólnotowego oraz prawa krajowego.

W niniejszej sprawie skarżący został wytypowany do kontroli na miejscu metodą analizy ryzyka w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Metoda ta polega na wyborze producentów najbardziej obciążonych ryzykiem wystąpienia we wniosku o płatność do gruntów rolnych zamierzonego lub przypadkowego błędu oraz dokonania nienależnych wypłat środków finansowych. Typowanie do kontroli odbywa się w Centrali ARiMR w Warszawie.

Organ odwoławczy odnosząc się do żądania skarżącego przedłożenia dowodów świadczących o uniemożliwieniu przez wnioskodawcę kontroli z dnia 19.02.2013 r. wskazał, iż dowód taki stanowi protokół z czynności kontrolnych, który producent otrzymał w maju 2013 r. Zgodnie z art. 76 § 1 Kpa dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Dokument urzędowy za jaki niewątpliwie należy uznać raport z czynności kontrolnych korzysta z domniemania prawdziwości. Przepisy dopuszczają możliwość przeprowadzenia przeciwdowodu, jednakże skarżący nie podważył skutecznie w prowadzonym przez ARiMR postępowaniu, iż nie doszło z jego strony do uniemożliwienia przeprowadzenia czynności kontrolnych. Co więcej skarżący nawet nie zaprzeczył w pismach kierowanych do ARiMR, iż podczas próby skontrolowania działki rolnej A zażądał opuszczenia należących do niego nieruchomości oraz kategorycznie sprzeciwił się wykonywaniu przez inspektów terenowych pomiarów oraz zdjęć. W odniesieniu do ustaleń kontroli na miejscu producent podnosił jedynie, że kontrola nie była uzasadniona ze względu na niekorzystne warunki pogodowe (zalegający śnieg) oraz niedorzeczność weryfikacji spełniania warunków do przyznania płatności na rok 2012 w roku 2013. Organ podkreślił, że obowiązujące przepisy nie wprowadzają cezusu czasowego dla kontroli na miejscu. W związku z powyższym przeświadczenie producenta o niezasadności przeprowadzenia czynności kontrolnych w żaden sposób nie usprawiedliwia podejmowania działań zakazujących wstępu upoważnionym osobom na teren gruntów będących przedmiotem postępowania.

Wobec braku przedstawienia przez skarżącego dowodów, które mogłyby wskazywać na niezgodność dokumentu (protokołu z kontroli na miejscu ) z prawdą organ przyjął za udowodnione to, co stwierdzono w treści takiego dokumentu - w przedmiotowym przypadku jest to stwierdzenie błędu GR2 - rolnik uniemożliwił przeprowadzenie kontroli.

Następnie organ zauważył, że skarżący składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2012 podpisał się pod oświadczeniem, iż znane mu są zasady przyznawania płatności, jak również, że zobowiązuje się do umożliwienia wstępu osobom upoważnionym do wykonywania czynności kontrolnych na teren swojego gospodarstwa, a także okazania dokumentów potwierdzających dane zawarte we wniosku o przyznanie płatności.

W trakcie prowadzonego postępowania o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012, producent został wytypowany do kontroli na miejscu z zakresie kwalifikowalności powierzchni. Przedmiotowa kontrola została przeprowadzona jedynie w odniesieniu do działki rolnej B/B1 położonej w woj. lubelskim. W odniesieniu do działki rolnej A podjęta próba skontrolowania zakończyła się niepowodzeniem. Jak wynika z akt sprawy, w tym przede wszystkim stanowiska Kierownika z dnia 05.06.2013 r. w dniu 19.02.2013 r. skarżący kategorycznie sprzeciwił się wykonywaniu kontroli przez pracowników ARiMR na terenie jego gospodarstwa - pomiarów (kontrolowana działka przylega do budynków mieszkalnych), wykonywaniu dokumentacji zdjęciowej i zażądał opuszczenia terenu prywatnego.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie organu odwoławczego inspektorzy zasadnie odstąpili od zamiaru przeprowadzenia czynności kontrolnych, uznając, że producent rolny uniemożliwił przeprowadzenie kontroli.

Zdaniem organu odwoławczego uniemożliwienie o którym mowa w art. 26 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 może przybierać różne formy. Może polegać na odmowie uczestniczenia w kontroli w przypadkach gdy udział producenta jest obowiązkowy (dotyczy kontroli w ramach programu rolnośrodowiskowego), w wyniku czego inspektorzy nie mogą otrzymać istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przyznania dopłat dokumentów czy informacji, braku odpowiedzi na podejmowane próby przeprowadzenia kontroli (obejmujące zarówno pisemne jak i osobiste próby skontaktowania się z producentem rolnym), czy też tak jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie na wyrażeniu sprzeciwu wobec kontroli i zażądaniu opuszczenia nieruchomości.

Poza tym organ podkreślił, że stosownie do art. 27 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli. Zapowiedzenie kontroli następuje z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do niezbędnego minimum. Z brzmienia w/w przepisu wynika jednoznacznie, iż powiadomienie o kontroli jak i sam udział producenta w kontroli jest fakultatywny (może ale nie musi mieć miejsca). A zatem kontrola przeprowadzona bez udziału producenta rolnego jest tak samo ważna, jak kontrola przeprowadzona w jego obecności.

Na powyższą decyzję skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wnosząc o jej uchylenie. Skarżący przyznał, że działki z grupy B i B1 nieznacznie przekraczają wielkość zadeklarowanej na 2012 r. powierzchni lecz wskazał, że od 5 lat taki areał był wykazywany we wnioskach i Agencja nie podważała tego faktu. Ponadto skarżący kwestionował, że otrzymał protokół z 28 sierpnia 2013. Natomiast odnośnie działki A/A1 zdaniem skarżącego w przypadku umowy zawartej na rok 2012 nie mogła się odbyć kontrola w 2013 r.

Zdaniem skarżącego w trakcie kontroli przyjechał pojazdem tylko jeden mężczyzna, a protokół podpisały dwie osoby, a ponadto zalegające zaspy i padający śnieg uniemożliwiały wykonanie kontroli. Poza tym skarżący podniósł także, że kontrola powinna odbywać się w obecności właścicieli, po uprzednim powiadomieniu.

Skarżący zarzucił także naruszenie art. 10 kpa poprzez to, że nie został poinformowany o możliwości zapoznania akt sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych materiałów.

W piśmie z dnia 24 stycznia 2014 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał dotychczasową argumentację klienta zarzucając ponadto naruszenie art. 26 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Stosownie do treści przepisów art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd jest zobowiązany zbadać, czy organy administracyjne w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń organów administracji sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, czy też powołaną podstawą prawną [art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.)].

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że w ramach wspólnej polityki rolnej Unii Europejskiej, stanowiącej jeden z celów Unii Europejskiej, realizowane są poszczególne systemy wsparcia finansowego rolników, w tym m.in. system wsparcia bezpośredniego w postaci określonych płatności (dopłat bezpośrednich). System ten uregulowany jest zarówno w przepisach prawa krajowego, jaki i wspólnotowego. W ramach regulacji krajowych szczególne znaczenie w tym zakresie ma ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.). Ustawa to reguluje zagadnienia dotyczące płatności bezpośrednich, płatności uzupełniających, płatności cukrowych, płatności do pomidorów, wsparcia specjalnego oraz płatności do upraw roślin energetycznych w zakresie określonym w przepisach Unii Europejskiej. We wskazanym akcie prawnym znalazły się, więc regulacje dotyczące zasad i trybu przyznawania rolnikom tych płatności, ich wypłaty, przeprowadzania kontroli, a także określające zadania oraz właściwość organów i jednostek organizacyjnych w tych sprawach. Z uwagi na okoliczność, że przedmiotową sprawę zainicjował wniosek skarżącego o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (JPO) na rok 2012 do dwóch działek rolnych, położonych w województwie kujawsko-pomorskim (A) i lubelskim (B), a składających się na rozproszone gospodarstwo rolne rolnika, w sprawie należało określić warunki przyznania wnioskowanej płatności oraz stwierdzić ich spełnienie i ich przestrzeganie przez wnioskodawcę, zarówno od strony formalnej, jaki i faktycznej. Temu ostatniemu celowi służy m.in. instrument prawny w postaci kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu (art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 26 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009).

Warunki przyznania jednolitej płatności obszarowej określone zostały w art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Wskazany przepis stanowi, że rolnikowi przysługuje omawiana płatność na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, jeżeli posiada na ten dzień działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009 - tj. minimum 0,1 ha (pkt 1); utrzymuje wszystkie grunty rolne zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek (pkt 2); przestrzega wymogów przez ten cały rok kalendarzowy (pkt 2a) oraz został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Z treści art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia(WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.U.UE.L.30 z 31.01.2009, str. 16, z późn. zm.) wynika, iż do przyznania pomocy w ramach systemu JPO kwalifikują się wszystkie działki rolne spełniające kryteria przewidziane w ust. 1 oraz działki rolne obsadzone zagajnikami o krótkiej rotacji (kod CN ex 0602 90 41), które były utrzymane w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003 r.

Jak już Sąd zaakcentował na wstępie rozważań prawnych zgodność z przytoczonymi warunkami przyznania jednolitej płatności obszarowej oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności, może być zweryfikowane za pomocą kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu (art. 26 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009). Kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli; w takiej sytuacji zawiadomienie o kontroli następuje z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do koniecznego minimum, nieprzekraczającym 14 dni (pierwszy akapit art. 27 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009). Z treści art. 26 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 wynika zaś, że w sytuacji gdyby rolnik lub jego przedstawiciel uniemożliwiał przeprowadzenie kontroli na miejscu, wniosek rolnika o przyznanie pomocy, którego dotyczy kontrola, należy odrzucić. Ta rygorystyczna regulacja prawna podyktowana jest potrzebą zapewnia skuteczności zamierzonych i wykonywanych kontroli oraz ochrony interesów finansowych Unii Europejskiej. Należy wskazać, iż zasady i warunki przeprowadzania kontroli na miejscu określonych w przepisach unijnych (rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009), zostały również unormowane przepisami ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. I tak, przepis art. 30 ust. 1 tej ustawy stanowi, że kontrole na miejscu określone w przepisach unijnych, w tym kontrole w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, przeprowadza co do zasady Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Czynności kontrolne dokonywane w ramach tej kontroli przez osoby upoważnione mogą być, w myśl art. 31 ust. 4 wskazanej ustawy, wykonywane podczas nieobecności rolnika także wówczas, gdy rolnik został zawiadomiony o kontroli zgodnie z art. 27 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Przepis art. 31 ust. 5 w/w ustawy upoważnia kontrolerów wykonujących czynności w ramach tej kontroli, do: wstępu na teren gospodarstwa rolnego rolnika, żądania pisemnych lub ustnych informacji związanych z przedmiotem kontroli, wglądu do dokumentów z nią związanych, sporządzania z nich odpisów, wyciągów lub kopii i ich zabezpieczenia, pobierania próbek do badań oraz żądania okazywania i udostępniania danych informatycznych. Zarówno z przytoczonych przepisów unijnych, jak z przepisów krajowych wynika po pierwsze, że kontrole na miejscu mogą być przeprowadzane bez zapowiedzenia ich przyprowadzenia, po drugie zaś, że mogą być one wykonywane podczas nieobecności rolnika. Ponadto przytoczone przepisy upoważniają kontrolerów nie tylko do wstępu na teren kontrolowanej działki rolnej rolnika i pobierania z niej próbek do badań, ale również obligują wnioskodawcę, w przypadku jego obecności w trakcie kontroli, do współdziałania z kontrolerami podczas wykonywania przez nich czynności, m.in. poprzez udzielanie im stosownych informacji czy też udostępnianie im określonych dokumentów.

Odnosząc powyższe do przedmiotu sprawy, należy wskazać iż z akt sprawy wynika, że w dniu 09 sierpnia 2012 r. inspektorzy Biura Kontroli OR ARiMR w L. przeprowadzili zasadniczą kontrolę na miejscu metodą inspekcji terenowej na działce rolnej B/B1 położonej na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] (województwo lubelskie, powiat janowski, gmina Potok Wielki, obręb Zarajec Potocki). W wyniku przeprowadzonego pomiaru metodą GPS inspektorzy ustalili, że faktyczna powierzchnia działki rolnej B/B1 wynosi 0,86 ha (pow. zawyżenia 0,15 ha). Z kontroli został sporządzony protokół, którego kopia została przekazana skarżącemu listem poleconym w dniu 28 sierpnia 2012 r., natomiast oryginał został przekazany Kierownikowi BP ARiMR w N.

W dniu 19 lutego 2013 r. inspektorzy Biura Kontroli OR ARiMR w T. podjęli próbę przeprowadzenia zasadniczej kontroli na miejscu metodą inspekcji terenowej na działce rolnej A położonej na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...] (województwo kujawsko -pomorskie, powiat nakielski, gmina Szubin, obręb Zamość). Z uwagi na to, że skarżący nie wyraził zgody na przeprowadzenie czynności kontrolnych, osoba reprezentująca zespół kontrolny odstąpiła od przeprowadzenia inspekcji terenowej, informując jednocześnie producenta o sporządzeniu raportu z czynności kontrolnych z kodem GR2 - producent uniemożliwił przeprowadzenie kontroli.

W ocenie Sądu wskazane okoliczności faktyczne w pełni wypełniają hipotezę art. 26 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 w postaci uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli na miejscu. Skarżący, bowiem zażądał natychmiastowego opuszczenia przez inspektora przystępującego do wykonywania czynności kontrolnych jego działki, pomimo że jak już Sąd wskazał wyżej, kontrolerzy mają ustawowe prawo wstępu na teren gospodarstwa rolnego wnioskodawcy ubiegającego się o uzyskanie JPO w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a obowiązkiem rolnika jest w takiej sytuacji zarówno umożliwienie kontrolerom jej przeprowadzenia, jak i współdziałanie z nimi w trakcie jej wykonywania (art. 31 ust. 5 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego).

Należy, bowiem podkreślić, że skarżący pomimo, iż w toku dalszego postępowania zaprzeczał okolicznością wynikającym z treści notatki służbowej z dnia 19 lutego 2013 r., a w szczególności okoliczności, że uniemożliwił przeprowadzenie kontroli, nie podniósł tego zarzutu w piśmie z dnia 27 maja 2013 r. stanowiącym bezpośrednią odpowiedź min. na tę notatkę służbową stwierdzając jedynie, że kontrola była niemożliwa z uwagi na panujące warunki atmosferyczne i z tego powodu się nie odbyła.

Wskazywane w tym piśmie okoliczności mogły jedynie stanowić argumenty w zakresie ewentualnego podważania prawidłowości przeprowadzonej kontroli, ale nie mogły być podstawą do uniemożliwienia przeprowadzenia czynności kontrolnych.

Ponadto dla oceny skutków zachowania się skarżącego, które uniemożliwiły przeprowadzenie kontroli pozostaje bez znaczenia fakt, jak należy przyjąć, że w chwili podjęcia czynności kontrolnych czynności te były podejmowane przez jednego pracownika Biura Kontroli OR ARiMR, albowiem skutek zachowania się skarżącego byłyby taki sam tj. odstąpienie od przeprowadzenia kontroli, z uwagi na jej uniemożliwienie.

Z uwagi, więc na okoliczność, że w niniejszej sprawie skarżący niezgodnie z prawem uniemożliwił przeprowadzenie kontroli, a przepis art. 26 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 stanowi, że w takiej sytuacji wniosek o przyznanie pomocy podlega odrzuceniu, należało zdaniem Sądu odmówić skarżącemu przyznania wnioskowanej płatności na rok 2012 w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, co też prawidłowo uczyniły organy orzekające w niniejszej sprawie.

Ustosunkowując się natomiast do zarzutów skargi, należy podkreślić, że w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośrednich rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się w pierwszej kolejności regulacje proceduralne zawarte w ustawie o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przepisy zaś kodeksu postępowania administracyjnego mają zastosowanie dopiero, jeżeli ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nie stanowi inaczej (art. 3 ust 1 ustawy). Wskazana ustawa natomiast jednoznacznie stanowi, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, a ponadto określa ona, że to strony i inne osoby uczestniczące w omawianym postępowaniu mają obowiązek przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek (art. 3 ust. 3 ustawy). Z powyższego wynika, że to skarżący, podważając wiarygodność notatki wyjaśniającej z dnia 19 lutego 2013 r. oraz negującego opisane w niej okoliczności uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli, był zobligowany przedstawić na tę okoliczność jakiekolwiek dowody, albowiem to właśnie on z tej okoliczności wywodzi skutki prawne. Skoro więc skarżący, wbrew obowiązkowi z art. 3 ust. 3 w/w ustawy, nie przedstawił żadnego dowodu podważającego wiarygodność sporządzonej w dniu 19 lutego 2013 r. notatki wyjaśniającej, czy też raportu z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności stwierdzającego fakt uniemożliwienia przez rolnika przeprowadzenia kontroli w dnu 19 lutego 2013 r., to tym samym nie ma żadnych podstaw do uwzględnienia zarzutów skarżącego w tym zakresie.

Odnosząc się zaś do zarzutu skarżącego dotyczącego okoliczności nie zawiadamiania go o mającej odbyć się we jego gospodarstwie rolnym kontroli na miejscu i dowiadywania się o tym fakcie po jej odbyciu, należy zaznaczyć, jak już Sąd wyjaśnił powyżej, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami wspólnotowymi i krajowymi regulującym sposób przeprowadzania kontroli na miejscu, kontrole te mogą być przeprowadzane nie tylko bez zapowiedzenia ich przyprowadzenia, ale również podczas nieobecności rolnika. Także więc i w tym zakresie Sąd nie może uwzględnić zarzutu strony.

Dodatkowo odnośnie stwierdzeń zawartych w skardze, co do wielkości działek z grupy B i B1, w ocenie Sądu, stwierdzenia te w istocie rzeczy potwierdzały przez skarżącego wykazany w raporcie fakt przedeklarowania powierzchni tych działek, gdyż wynika to zarówno z kontekstu całości wypowiedzi zawartej w skardze, jak również i całości sprawy.

Jak wynika z akt sprawy, skarżący na każdym etapie postępowania był pisemnie informowany o uprawnieniach wynikających z art. 10 kpa, a ponadto z uprawnień tych czynnie korzystał, nieuzasadniony jest więc także zarzut pozbawienia strony udziału w postępowaniu. Nie doszło do obrazy wskazanych w skardze norm prawa materialnego ani norm procesowych. Postępowanie było prowadzone zgodnie z zasadami określonymi w kodeksie postępowania administracyjnego. Skarżący brał w nim czynny udział. Materiał dowodowy jest kompletny i pozwolił na wyczerpujące rozeznanie okoliczności faktycznych, na podstawie którego organ wyprowadził trafne wnioski dokonując prawidłowej subsumcji stanu faktycznego sprawy do obowiązujących norm prawa materialnego. Zarówno decyzja I instancji, jak i zaskarżona decyzja II instancji zawierają wymagane przez art. 107 § 3 kpa uzasadnienie faktyczne oraz prawne.

Biorąc, zatem pod uwagę wszystkie wskazane powyżej okoliczność Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (cyt. na wstępie), orzekł jak w sentencji.