Wyrok NSA oz. w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 2205/98
NSA oz. w Łodzi
Data orzeczenia: 2000-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Teza: Nie każdy fakt uwięzienia w czasie okupacji jest równoznaczny z represją, do której stosuje się przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./.

Przepisy powołanej ustawy stosuje się do osób, które podlegały represjom wojennym w rozumieniu tej ustawy. Do represji zostały zaliczone okresy przebywania między innymi w więzieniach hitlerowskich z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych.

TEZY

Nie każdy fakt uwięzienia w czasie okupacji jest równoznaczny z represją, do której stosuje się przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./.

Przepisy powołanej ustawy stosuje się do osób, które podlegały represjom wojennym w rozumieniu tej ustawy. Do represji zostały zaliczone okresy przebywania między innymi w więzieniach hitlerowskich z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Józefa P. na decyzję Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 21 września 1998 r. (...) w przedmiocie utrzymania własnej decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 17 września 1997 r. Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. nr 17 poz. 75 ze zm./, orzekł o pozbawieniu uprawnień kombatanckich Józefa Piecyka. Organ orzekający wskazał, że Józef Piecyk otrzymał uprawnienia kombatanckie przyznane przez ZBoWiD z-tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w okresie od 20 stycznia 1945 r. do 31 grudnia 1947 r. tj. w czasie służby w Milicji Obywatelskiej. W tych warunkach uznać należy, że zainteresowany nie posiada żadnego tytułu do uprawnień kombatanckich w świetle obecnie obowiązującej ustawy. W myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy, osoby które uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej pozbawia się tych uprawnień.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podniósł, że jako funkcjonariusz MO brał także udział w rozbrajaniu niedobitków hitlerowskich np. Szuberta z gestapo. Poza tym w czasie okupacji został niewinnie posądzony o kradzież niemieckiego roweru i osadzony przez około 3 miesięcy w obozie w R. Mimo uniewinnienia, po wyjściu z obozu, na skutek przeżyć z tym związanych przez pół roku przebywał w szpitalu dla psychicznie chorych.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzja z dnia 21 września 1998 r. Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na zasadzie art. 138 par. 1 pkt 1 w zw. z art. 127 par. 3 Kpa, utrzymał w mocy decyzję własną o pozbawieniu Józefa P. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano, że w treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w istocie złożony został przez skarżącego wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich z innego tytułu, a mianowicie w związku z uwięzieniem przez gestapo. Ponieważ nie załączono do wniosku rekomendacji właściwego stowarzyszenia, organ orzekający; pismem z dnia 4 listopada 1997 r. wezwał Józefa P. do złożenia prawem wymaganej rekomendacji, bądź dowodu potwierdzającego wystąpienie o jej udzielenie, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania /art. 64 par. 2 Kpa/. Mimo upływu zakreślonego terminu żądany przez urząd dokument nie został złożony. W tych warunkach żądanie o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu uwięzienia należało pozostawić bez rozpoznania.

Podniesione ponadto okoliczności, że skarżący brał udział także w walce z Niemcami, nie mają wpływu na rozstrzygnięcie sprawy w świetle art. 1 ust. 2 pkt 6 powołanej ustawy. Za działalność kombatancką uważa się bowiem udział w walkach z UPA lub Wehrwolfem w składzie jednostek WP oraz zmilitaryzowanych służb państwowych. Ponieważ w okresie walk skarżący służył w MO, która nie była zmilitaryzowaną służbą państwową nie można uznać okresu tej służby za działalność kombatancką w rozumieniu ustawy o kombatantach /op. cit./.

Powyższą decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego Józef P. Podniósł, że służył w jednostce Milicji Obywatelskiej i rozbrajał Niemców. Jeżeli taka działalność nie wystarcza do posiadania uprawnień kombatanckich, wnosi o ich przyznanie w związku z pobytem w więzieniu w R. w okresie czerwiec - lipiec 1942 r. Skarżący wskazał, że nie może ponosić negatywnych konsekwencji zaginięcia dokumentów dotyczących osób uwięzionych w tym więzieniu w 1942r. Podał, że wszystkie dokumenty mogące pomóc w udowodnieniu tej okoliczności złożył do akt, nadto okoliczność tę może potwierdzić świadek Stefan S.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w motywach zaskarżonej decyzji. Odnośnie do żądania przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu uwięzienia przez gestapo skarżący został wezwany do nadesłania rekomendacji właściwego stowarzyszenia, czego nie uczynił, co skutkowało pozostawieniem tego wniosku bez rozpoznania stosownie do art. 64 par. 2 Kpa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./.

Stosownie do art. 25 ust. 1 powołanej ustawy osoby, które uzyskały uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują te uprawnienia z zastrzeżeniem ust. 2. Ten ostatni przepis wymienia przesłanki, których wystąpienie skutkuje pozbawieniem uprawnień kombatanckich. Między innymi, na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej".

Z dokumentacji załączonej do akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika, że Józef P. uzyskał uprawnienia kombatanckie określone przepisami ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów /Dz.U. nr 16 poz. 122 ze zm./, na podstawie wymienionego wyżej tytułu działalności kombatanckiej. Z zaświadczenia Komendy Wojewódzkiej Policji z dnia 25 sierpnia 1997 r. wynika, że Józef P. był zatrudniony w KWMO w Ł. od dnia 11 stycznia 1946 r. do 31 maja 1951 r., zaś z zaświadczenia KWMO w Ł. z dnia 17 lutego 1975 r. wynika, że w latach 1946-1947 jako funkcjonariusz MO brał udział w walce z bandami i reakcyjnym podziemiem. Jak zasadnie wskazał

organ orzekający, prawnie obojętna dla oceny zachowania uprawnień kombatanckich pozostaje okoliczność, że skarżący brał także udział w walce z Niemcami. Za działalność kombatancką uznaje się jedynie uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami UPA oraz grupami Wehrwolfu /art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy/. Prowadzenie takiej walki w ramach służby w organach Milicji Obywatelskiej nie może zostać zakwalifikowane jako działalność kombatancka z wyżej wymienionego tytułu, ponieważ Milicja Obywatelska nie należała do zmilitaryzowanych służb państwowych.

W złożonej skardze do NSA, jak i uprzednio we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Józef P. ponosił, że w jego ocenie istnieje odrębny tytuł uprawniający go do świadczeń kombatanckich, a mianowicie uwięzienie w więzieniu niemieckim w czasie okupacji. Organ administracyjny dokonał oceny tej kwestii w postępowaniu weryfikacyjnym, przed wydaniem ostatecznej decyzji w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich. Zasady orzekania o uprawnieniach kombatanckich, stosownie do art. 21 i art. 22 powołanej ustawy wymagaj ą przedłożenia organowi orzekającemu rekomendacji stowarzyszenia dla określonego rodzaju działalności. Wobec złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w więzieniu w R., Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów prawidłowo wezwał go do złożenia rekomendacji. Skarżący obowiązkowi temu uchybił.

Stwierdzić jednak należy, że nie każdy fakt uwięzienia w czasach okupacji jest równoznaczny z represją, do której stosuje się przepisy ustawy o kombatantach (...). Pomijając kwestię należytego udokumentowania przywołanych okoliczności, które maj ą uzasadniać uzyskanie uprawnień kombatanckich, skarżący pomija fakt, że przyczyny osadzenia w policyjnym więzieniu w R. miały charakter kryminalny. Jak twierdzi sam skarżący, został niesłusznie obwiniony o kradzież roweru i po dwóch miesiącach aresztowania został uniewinniony. Przepisy powołanej ustawy stosuje się zaś do osób, które podlegały represjom wojennym w rozumieniu tejże ustawy. Do represji zostały zaliczone okresy przebywania miedzy innymi w więzieniach hitlerowskich z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych Okoliczności osadzenia wywiezieniu w R., opisane przez skarżącego, powyższego wymogu nie spełniają.

Z tych wszystkich względów uznać należało, że zarzuty podniesione w skardze nie maj ą wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Stosownie do art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Oznacza to, że kontrola dokonywana przez NSA ogranicza się do kontroli legalności zaskarżonej decyzji administracyjnej. Bezprzedmiotowy jest zgłoszony w skardze wniosek o przesłuchanie świadka, gdyż przeprowadzenie takiego dowodu w postępowaniu przed NSA nie jest dopuszczalne /art. 52 ust. 2 powołanej ustawy o NSA/.

Mając na uwadze powyższe, wobec uznania, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, Sąd na podstawie art. 27 ust. 1 o NSA oddalił skargę.