Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1030/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ: Rada Radców Prawnych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędziowie : Sędzia WSA Sędzia WSA Asesor WSA Dorota Wdowiak (spr.) Magdalena Bosakirska Andrzej Kuna Protokolant: Michał Syta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2006 r. sprawy ze skargi D. C. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę radców prawnych oddala skargę


UZASADNIENIE

VI SA/Wa 1030/06

UZASADNIENIE

Uchwałą z dnia [...] lutego 2006 roku nr [...] Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych utrzymało w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] listopada 2005 roku Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] o odmowie wpisu D. C. na listę radców prawnych, prowadzoną przez Radę OIRP w [...] .

Zdaniem obu organów D. C. nie spełnia przesłanki zawartej w art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych. Jego dotychczasowa postawa nie może być uznana za uzasadniającą nieskazitelność charakteru i dającą rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Dokonując analizy art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy nie sposób pominąć faktu, zdaniem Prezydium, iż pojęciu "nieskazitelnego charakteru" w ustawie towarzyszy dodatkowy wymóg "dawania swym dotychczasowym postępowaniu rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego". Przepis ten zawiera w istocie dwie przesłanki, a mianowicie: nieskazitelność charakteru oraz ocenę dotychczasowego zachowania kandydata.

Przesłanka "rękojmiowa" z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy, w ocenie Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych, jest klauzulą generalną. W najprostszym, językowym ujęciu "rękojmię" należytego wykonywania obowiązków daje ten, wobec którego można sformułować uzasadnione przekonanie, że obowiązki te będzie wykonywał w sposób należyty. Pojęcie to ma zatem charakter prognostyczny – chodzi o dokonanie oceny, czy na gruncie dostępnej wiedzy o dotychczasowym postępowaniu danej osoby istnieją dostateczne silne podstawy, aby sądzić, że sprosta on obowiązkom, jakie będą na nim ciążyły w związku z wykonywaniem określonego zawodu. Jej treść w konkretnej sprawie wypełnia prowadzone postępowanie. Powyższa ocena powinna odwoływać się więc do faktów świadczących o "dotychczasowym zachowaniu" kandydata obejmujących zarówno jego czyny (aktywne działania, sposób wykonywania zawodu, praktykowania, pogłębiania lub przynajmniej podtrzymywania kwalifikacji i wiedzy prawniczej), jak i jego zaniechania (brak zachowań oczekiwanych).

Dotychczasowa postawa wnioskodawcy wyrażająca się w popełnieniu szeregu przewinień wobec zasad wykonywania swego zawodu, tj. zawodu sędziego, musi być, zdaniem Prezydium, ocenione negatywnie. Całokształt okoliczności sprawy, w tym rodzaj popełnionych przez wnioskodawcę przewinień, które, za wyjątkiem jednego, zostały mu udowodnione i za które została orzeczona kara dyscyplinarna prawomocnym wyrokiem dowodzą, iż nie można mu przypisać przymiotu nieskazitelnego charakteru. Wymiar orzeczonej kary ma znaczenie drugorzędne, gdyż nie stanowi o samym fakcie popełnienia przewinień. Osoba, która sprzeniewierza się zasadom swego dotychczasowego zawodu, może zostać negatywnie oceniona także w kontekście możliwości prawidłowego wykonywania nowego zawodu, radcy prawnego. Z faktu, iż wobec wnioskodawcy nie zastosowano kary złożenia z urzędu, nie można wyciągać wniosków, iż w każdych warunkach i każdej sytuacji może on cieszyć się przymiotem nieskazitelności charakteru i pozytywną oceną swego dotychczasowego zachowania. Jedynym organem władnym ocenić postępowanie wnioskodawcy w kontekście przesłanki "rękojmiowej" z ustawy korporacyjnej jest wyłącznie samorządowy organ wpisowy. Ten zaś doszedł do przekonania, wnioskodawca takiej rękojmi nie daje. Negatywna ocen organu I instancji, zdaniem Prezydium jest wolna od dowolności i nie przekracza granic swobodnego uznania przy wykładni przesłanki "rękojmiowej" z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych. D. C. swym dotychczasowym zachowaniem i wykazaną postawą nie daje więc rękojmi prawidłowego, rzetelnego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych uznało za bezpodstawne zarzuty skarżącego w kwestii naruszenia art. 6, 7 i 14 Konwencji o ochronie praw człowieka. Rozstrzygnięcie organu wpisowego nie ma charakteru orzeczenia sądowego, a przywołane przez skarżącego przepisy dotyczą właśnie sądowego stosowania prawa. Niezasadne są także zarzuty o inkwizycyjnym charakterze postępowania. Organ wpisowy ocenił dowody zgodnie ze swoja kompetencją, w warunkach jawności i instancyjności postępowania z zagwarantowana sądową kontrolą decyzji ostatecznej. Także zarzut dyskryminacji skarżącego w postępowaniu o wpis jest niezasadny. Skarżący miesza dwa różne postępowania (dyscyplinarne i wpisowe), nie uwzględnia różnych podstaw prawnych obu postępowań, różnicy i celów każdego z nich.

Skargę na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] lutego 2006 roku utrzymującą w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] listopada 2005 roku złożył D. C. wnosząc o ich uchylenie.

Zaskarżonym uchwałom zarzucił:

1. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 24 ust. 2c w związku z art. 24 ust. 1 ustawy o radcach prawnych polegającą na błędnej jego wykładni przez odmienne rozumienie zdolności etycznej do wykonywania zawodu sędziego i radcy prawnego podczas gdy wykładnia semantyczna, systemowa jak i aksologiczna nakazuje w sposób tożsamy ja rozumieć zarówno przy wykonywaniu zawodu sędziego jak i radcy prawnego,

2. naruszenie prawa materialnego poprzez naruszenie norm Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, w szczególności zasad określonych w art. 6, 7 i 14.

W odpowiedzi na skargę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych wnosiło o oddalenie skargi, przywołując argumentację zawartą w uchwale.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną /uchwałę/ lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Kontrolując zaskarżoną uchwałę z punktu widzenia powyższych kryteriów sąd nie stwierdził naruszenie prawa uzasadniającego jej uchylenie.

Zaskarżona uchwała wydana została na postawie art. 24 ust. 1 i art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych. Zgodnie z brzmieniem art. 24 ust. 1 ustawy, na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto:

1) ukończył wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskał tytuł magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej,

2) (skreślony),

3) korzysta w pełni z praw publicznych,

4) ma pełną zdolność do czynności prawnych,

5) jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego,

6) odbył w Rzeczypospolitej Polskiej aplikację radcowską i złożył egzamin radcowski, z zastrzeżeniem art. 25 ust. 2.

Stosownie do art. 25 ust. 1 pkt 2ustawy wymogu odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego nie stosuje się do osób, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, adwokacki lub notarialny.

Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych wyraziło przekonanie, że D. C. nie spełnia przesłanki zawartej w art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych. Zdaniem organu, dotychczasowa jego postawa nie może być uznana za uzasadniającą nieskazitelność charakteru i dającą rękojmię prawidłowego wkonywania zawodu radcy prawnego. Istotne znaczenie w tej kwestii ma wszczęte wobec wnioskodawcy postępowanie dyscyplinarne, które zostało zakończone prawomocnym wyrokiem, którym uznano go winnym czterech z pięciu przewinień dyscyplinarnych i orzeczono karę dyscyplinarną.

W ocenie sądu, słuszny jest pogląd Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych, że skarżący z powodu swojego dotychczasowego postępowania nie jest nieskazitelnego charakteru i nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Na rękojmię w rozumieniu art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy składają się dwa elementy: cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie osoby pragnącej zostać radcą prawnym.

O nieskazitelności charakteru świadczą takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem.

Wyrażenie ustawowe "dotychczasowe zachowanie" oznacza zachowanie - postępowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę radców prawnych - do czasu wpisania na tę listę i to takie zachowanie, postępowanie, odpowiadające ocenom moralnym i etycznym, gwarantujące właściwe wykonywanie zawodu radcy prawnego. /wyrok NSA z dnia 2001.04.05 II SA 725/00/. Pojecie "rękojmi" to uroczyste poręczenie, zagwarantowanie, zapewnienie, że z racji posiadanych cech zawód zaufania publicznego, w tym wypadku radcy prawnego, będzie wykonywany prawidłowo.

Brak rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego jest więc implikacją braku nieskazitelnego charakteru i dotychczasowego zachowania odpowiadającego ocenom moralnym i etycznym. Są to pojęcia jednolite i niepodzielne.

Zgodzić się należy z organem, że popełnione przez skarżącego przewinienia, ich charakter muszą być ocenione negatywnie. Skarżący sprzeniewierzył się przecież zasadom swego dotychczasowego zawodu. W sytuacji, gdy osoba popełnia szereg przewinień wobec zasad dotychczasowego zawodu musi zostać oceniona negatywnie w kontekście możliwości wykonywania zawodu radcy prawnego.

Zgodnie z art. 4 i 6 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych wykonywanie zawodu radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami. Popełnione przez skarżącego delikty dyscyplinarne w dotychczasowym zawodzie dyskwalifikują go do wykonywania zawodu radcy prawnego, który jest przecież zawodem zaufania publicznego.

Skarżący w skardze twierdzi, iż zawód radcy prawnego nie może przewidywać wyższego poziomu etycznego sprawowania tej funkcji niż zawód sędziego. Mimo prowadzonego postępowania dyscyplinarnego i stwierdzonych w jego wyniku uchybień został pozostawiony w służbie wymiaru sprawiedliwości mogąc orzekać we wszystkich sprawach. Może więc wykonywać zawód radcy prawnego.

Takie założenie skarżącego jest założeniem li tylko hipotetycznym. W tym miejscu należy zauważyć, iż nie bez znaczenia dla wymiaru kary miał fakt zrzeczenia się przez skarżącego urzędu sędziego, czego dowodzi ostatnie zdanie uzasadnienia o ukaraniu.

Podkreślić trzeba, że postępowanie dyscyplinarne i postępowanie wpisowe to dwa różne postępowania.

W postępowaniu dyscyplinarnym wnioskodawca był oceniany w kontekście naruszenia określonych norm dyscyplinarnych obowiązującym sędziów. Istotą postępowania dyscyplinarnego była dyscyplinarna kwalifikacja jego czynów. Efektem tego postępowania było ukaranie skarżącego karą dyscyplinarną.

W postępowaniu o wpis, organ wpisowy ocenia postawę moralną wnioskodawcy i jego dotychczasowe postępowanie. Fakt ukarania wnioskodawcy w postępowaniu dyscyplinarnym w postępowaniu wpisowym ma znaczenie dla oceny dawania rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Ukaranie to przecież skutek określonego zachowania, postępowania podlegającego ocenie w aspekcie przesłanki "rękojmiowej". Organ wpisowy władny był ocenić samodzielnie ową przesłankę . Tak stało się i w przedmiotowej sprawie. Zdaniem sądu ocena dokonana przez organ nie jest dowolna. Znajduje uzasadnienie w przepisach prawa i bogatym orzecznictwie sądowym.

Wbrew twierdzeniom skarżącego organ wziął pod uwagę także i jego osiągnięcia.

Są jednak takie czyny w życiu człowieka, które mimo dużych osiągnięć na różnych płaszczyznach, niwelują te osiągnięcia. W przypadku skarżącego fakt jego ukarania w postępowaniu dyscyplinarnym był takim właśnie czynem. Skarżący popełnił przewinienia, które dotyczyły istoty wykonywania funkcji sędziego. Takie zdarzenie z życia zawodowego skarżącego musiało być przedmiotem oceny w aspekcie przesłanki rękojmiowej.

Uprawnione jest więc stanowisko organu, że skarżący nie jest nieskazitelnego charakteru i nie może wykonywać zawodu radcy prawnego, albowiem nie daje rękojmi wykonywania tego zawodu. Prawość i rzetelność to cechy pożądane w każdym zawodzie, a nie do przeceniania, zwłaszcza w zawodach prawniczych, w tym radcy prawnego. Zachowanie D. C. przyniosło ujmę zawodowi, który wykonywał. Nie mógł więc oczekiwać innej jego oceny, aniżeli ta, której dokonało Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych.

W świetle powyższych rozważań za niezasadne należy ocenić stwierdzenia skarżącego jakoby postępowanie administracyjne miało charakter inkwizycyjny i dyskryminujący. Przeczy temu przebieg postępowania, którego odzwierciedleniem są akta administracyjne. Przytoczona przez organ argumentacja jest logiczna i przekonywująca. Ocena materiału dowodowego, leżąca przecież w gestii organu wpisowego i rozpatrującego odwołanie, została oparta na wszechstronnej jego ocenie. Organ dokonał oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy. Tym samym bezpodstawny jest także zarzut o naruszeniu art. 14 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

Sąd podziela także argumentację organu o braku podstaw do naruszenia norm Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, w szczególności zasad określonych w art. 6, 7. Artykuł 6 i 7 Konwencji dotyczą postępowania sądowego. Tymczasem toczące się postępowanie to postępowanie administracyjne, w którym, zdaniem sądu nie naruszone zostały także żadna z zasad postępowania administracyjnego, w tym wyrażonych w art. 6, 7 i 8 kpa.

Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd orzekł jak w wyroku.