Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2048/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Orzeczono o wymierzeniu grzywny za niewykonanie wyroku-art. 154 PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 154 par. 1,2,6
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Bożena Marciniak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi E. L., M. L. i H. L. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lipca 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 216/17 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1500 (jeden tysiąc pięćset) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz E. L., M. L. i H. L. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 18 lipca 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 216/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta m. [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] marca 2014 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] "[...]" - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, wymierzając jednocześnie Prezydentowi m. [...] grzywnę w wysokości 1500 złotych i stwierdzając, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W dniu [...] października 2017 r. akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu. Zatem termin załatwienia sprawy upływał z dniem [...] stycznia 2018 r., co wynika z akt sądowych sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 216/17.

Następnie pismem z [...] sierpnia 2018 r. skarżące wezwały organ do wykonania wskazanego wyroku sądu o sygn. akt I SAB/Wa 616/17.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, opatrzonej datą [...] października 2018 r., E. N., M. K. i H. L. zarzuciły Prezydentowi m. [...] niewykonanie wyroku z 18 lipca 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 216/17, i wniosły o stwierdzenie, że bezczynność organu w wykonaniu ww. wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie na rzecz każdej ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej oraz zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniosły, że pomimo upływu od zwrotu akt niemal roku oraz złożenia wezwania do wykonania wyroku organ nie dotrzymał terminu załatwienia sprawy zakreślonego przez Sąd. Powyższe uzasadnia wymierzenie grzywny w najwyższej maksymalnej wysokości. W ocenie skarżących, wymierzenie wysokiej grzywny będzie miało również skutki "profilaktyczne", bowiem stworzy przesłankę do powstania majątkowej odpowiedzialności urzędników za bezczynność organu w wykonaniu wyroku.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że do zakończenia postępowania konieczne jest jeszcze uzupełnienie dokumentacji dotyczącej informacji w jakiej dacie spadkobiercy dawnego właściciela zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością. Organ wskazał, że podjął czynności zmierzające do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny ocenia zatem wydany akt zarówno pod względem jego zgodności z prawem materialnym, jak i zgodności z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności Sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego.

Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa powyżej, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.

Z treści powyższego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku.

Jak wynika z akt sprawy, wyrokiem z 18 lipca 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 216/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta m. [...] do rozpoznania wniosku z [...] marca 2014 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] "[...]" - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, wymierzając jednocześnie Prezydentowi m. [...] grzywnę w wysokości 1500 złotych i stwierdzając, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został organowi doręczony w dniu [...] października 2017 r., co oznacza, że termin załatwienia niniejszej sprawy upływał z dniem [...] stycznia 2018 r. Z akt sprawy wynika, że pismem z [...] sierpnia 2018 r. skarżące wezwały Prezydenta m. [...] do wykonania powyższego wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność. Wezwanie to pozostało bezskuteczne, a organ do dnia dzisiejszego nie wykonał wyroku sądu i nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania.

Wobec powyższego, Sąd uznał, że obie ustawowe przesłanki, o których mowa powyżej, w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, a skarga na niewykonanie przez Prezydenta m. [...] wyroku sądu jest zasadna.

Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów i to niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania.

W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 18 lipca 2017 r. oraz okoliczność, że organ do dnia wyrokowania nie wydał decyzji Sąd uznał, że grzywna w wysokości 1500 zł będzie adekwatną sankcją za niewykonanie przedmiotowego wyroku. Przy czym, w wymiarze nałożonej grzywny Sąd uwzględnił możliwość jej wielokrotnego stosowania.

W ocenie Sądu, okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie mogą zasadniczo stanowić usprawiedliwienia niedotrzymania ustawowych terminów załatwienia sprawy administracyjnej. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że wymierzona grzywna ma przede wszystkim na celu zdyscyplinowanie organu, aby ten rozstrzygnął wniosek.

Jednocześnie Sąd uznał, iż bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 lipca 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 216/17, nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa. Każde niewykonywanie wyroku sądu w demokratycznym państwie prawnym, w istocie uznać należy za naganne, lecz Sąd zobowiązany jest w swojej ocenie do uwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy. W niniejszej sprawie należało wziąć pod uwagę czas przekroczenia wyznaczonego terminu oraz charakter spraw dekretowych i konieczność pogłębionej analizy archiwalnego, często niekompletnego materiału dowodowego. Oczywiście okoliczności te nie zwalniają Prezydenta m. [...] od odpowiedzialności za niewykonanie orzeczenia sądu, lecz muszą zostać uwzględnione zarówno przy ocenie charakteru naruszenia prawa przez organ, jak też gradacji wysokości nakładanej z tego tytułu grzywny.

Odnosząc się z kolei do zawartego w skardze wniosku skarżących o przyznanie na ich rzecz sumy pieniężnej, podnieść trzeba, że przyznanie takiej sumy uzasadniać mogą szczególne okoliczności danej sprawy administracyjnej, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w jej rozpoznaniu, jak też obawa, że bez przyznania tej kwoty na rzecz skarżącego wyrok sądu nadal nie zostanie wykonany. W ocenie Sądu, taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie, a nałożona grzywna jest wystarczającym środkiem dyscyplinującym organ do wykonania wyroku i rozpoznania sprawy. Przy czym Sąd uwzględnił okoliczność, że grzywna może zostać wymierzona wielokrotnie.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w związku z art. 154 § 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. W pozostałej części Sąd skargę oddalił w oparciu o art. 151 wskazanej ustawy (pkt 3 sentencji). W przedmiocie kosztów sądowych (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art.119 pkt 2 P.p.s.a.