Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 800/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2020-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549  art. 59 ust. 6
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
article: art. 3 ust. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1312
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski, asesor WSA Katarzyna Górska,, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2020r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na rok 2018 oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z "[...]", nr "[...]" Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako organ odwoławczy, Dyrektor) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR dalej jako organ I instancji, Kierownik) z "[...]" w przedmiocie przyznania J. O. (dalej jako strona, wnioskodawca, skarżący) płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na rok 2018.

Z akt sprawy wynika, że 10 maja 2018r. do Kierownika za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus, wpłynął niosek strony o przyznanie płatności na rok 2018, na podstawie którego ubiegał się on m.in. o przyznanie płatności ekologicznej (PROW 2014-2020), w tym o przyznanie kosztów transakcyjnych.

W dniu 28 czerwca 2018r. złożono dwie zmiany do wniosku również przez aplikację eWniosekPlus. W ramach złożonego wniosku zdeklarowano powierzchnię 19,43 ha.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że z uwagi na zarzut wnioskodawcy dotyczący nie przyznania płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) dla działki F1 i G1 o łącznej powierzchni 3,16 ha organ odwoławczy odniósł się to tej części decyzji organu I instancji, w pozostałej części w całości podtrzymując ustalenia stanu faktycznego i zastosowane przepisy decyzji I instancyjnej, z których wynika, że Kierownik po przeprowadzeniu kontroli złożonego wniosku stwierdził, że w przypadku:

- Pakietu 7. Uprawy rolnicze po okresie konwersji powierzchnia deklarowana wyniosła 14,35 ha i była tożsama z powierzchnią stwierdzoną,

- Pakietu 8. Uprawy warzywne po okresie konwersji powierzchnia deklarowana wyniosła 0,70 ha i była tożsama z powierzchnią stwierdzoną,

- Pakietu 12. Trwałe użytki zielone po okresie konwersji powierzchnia deklarowana wyniosła 4,38 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona w toku prowadzonego postępowania z uwzględnieniem posiadanego zobowiązania ekologicznego wyniosła 4,33 ha.

Dyrektor wskazał, że instrukcja wypełniania e-wniosku w 2018r. znajdująca się wraz z aplikacją eWniosekPlus na stronie internetowej ARiMR stanowiła, że definiowanie upraw odbywa się tylko na zadeklarowanych we wniosku działkach referencyjnych należy wyrysować granicę upraw. Następnie należy wybrać z wyświetlanego słownika odpowiednią roślinę uprawną i zaznaczyć wnioskowane płatności. Dodatkowo organ wskazał, że w aplikacji eWniosekPlus na każdym etapie wprowadzania danych jest możliwość wygenerowania wniosku w formacie PDF i sprawdzenia poprawności zadeklarowanych działek.

Powołując się na treść § 17 ust. 1 pkt. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015r. w sprawie szczegółowych warunków i tryby przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tj. Dz. U. z 2018r., poz. 1784 ze zm., dalej jako rozporządzenie ekologiczne) Dyrektor wskazał, że wnioski powinny zawierać m. in. oświadczenie o sposobie wykorzystania działek rolnych w ramach zobowiązania ekologicznego, zawierające w szczególności wskazanie pakietu i wariantu realizowanych na danej działce oraz uprawy lub gatunku rośliny uprawnej uprawianych na danej działce. W związku z tym, że działki rolne F1 i G1 nie zostały zgłoszone do płatności w ramach działania Rolnictwo ekologiczne i nie wskazano na nich realizowanego pakietu i wariantu, płatność ekologiczna do tych działek nie została przyznana. Działki te nie zostały zgłoszone do płatności także w dwóch zmianach do wniosku złożonych również za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus.

Z informacji otrzymanych z Centrali ARiMR z 25 marca 2019r. wynika, że strona wysłała pierwszy wniosek za pomocą aplikacji eWniosekPlus 10 maja 2018r. a następnie wysłała dwie zmiany do wniosku 28 czerwca 2018r. także za pomocą aplikacji. W każdym wysłanym wniosku na działce F1 i G1 nie zadeklarowano wnioskowania o płatność ekologiczną. Z uwagi na ten fakt 19 lutego 2019r. pracownik organu I instancji skontaktował się telefonicznie ze stroną, która tego samego dnia złożyła oświadczenie, w którym wytłumaczyła zaistniała sytuację powołując się na problemy z prawidłowym działaniem aplikacji.

Odnosząc się do twierdzenia wnioskodawcy o występujących w trakcie wypełniania wniosku problemach technicznych, zwrócono uwagę, że pytania oraz zgłoszenia błędów związaną z aplikacją eWniosekPlus można dokonywać drogą elektroniczną za pomocą portalu Centrum Pomocy dostępnego przez cała dobę na stronie internetowej, co wypełnia wymogi zawarte w art. 17 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014r. ustawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014r.).

Tym samym, zdaniem organu, strona miała możliwość złożenia wniosku w ustawowym termie w Biurze Powiatowym ARiMR, korzystając z pomocy technicznej pracownika tego Biura. Wysyłając wniosek za pomocą aplikacji eWniosekPlus strona potwierdziła, że znane są mu m. in. zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętej wnioskiem o przyznanie płatności. Wnioskodawca ponosi bowiem pełną odpowiedzialność za skutki podania we wniosku niepełnych informacji.

Na podstawie całokształtu materiału dowodowego Dyrektor uznał, że strona nie wykazała należytej staranności przy złożeniu wniosku w sytuacji gdy to na niej spoczywa odpowiedzialność za prawidłową deklarację działek rolnych wnioskowanych do płatności.

Jednocześnie organ odwoławczy uznał, że nie zachodzą przesłanki do zastosowania przepisu art. 15 rozporządzenia nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarzadzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności ( Dz. Urz. UE L 181z 20.06.2014r., str. 48 ze zm., dalej jako rozporządzenie nr 640/2014), stanowiącego o wyjątkach od stosowania kar administracyjnych.

Powyższą decyzję zaskarżył wnioskodawca.

W uzasadnieniu podając, że po około 8 miesiącach od wysłania wniosku "[...]" zadzwonił do niego pracownik ARiMR w sprawie zauważonych nieprawidłowości. W tym samym dniu złożył Biurze ARiMR oświadczenie o występujących w trakcie wypełniania wniosku problemach technicznych. Wskazał, że brak zaznaczenia działek F1 i G1 do płatności ekologicznej musi być spowodowany faktem, że zaznaczenie działek jako ekologicznych w systemie wiele razy ginęło po wprowadzeniu i po zalogowaniu się na nowo. W jego ocenie w taka sytuacja winna zostać zakwalifikowana jako przypadek siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności.

Gospodarstwo ekologiczne jest prowadzone od 9 lat i dopóki nie było elektronicznej formy wniosku zawsze zaznaczane były wszystkie działki jako ekologiczne. Wskazał, że zawsze na każde wezwanie organu była natychmiastowa reakcja. Wielokrotnie dzwonił do organu I instancji, zaś jego żona w Biurze Powiatowym pracowała wraz z pracownikiem nad poprawnością wniosku. Wypełnienie przez stronę skarżącą wniosku po udzielonej pomocy upewniło go, że wszystko jest dobrze.

Skarżący wniósł o rozpatrzenie problemu również w oparciu o rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) 814/200, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. L 347 z 20.12.2013r., dalej jako rozporządzenie nr 1306/2013) oraz wskazał, że w jego ocenie wystąpił "oczywisty błąd" o jakim jest mowa w art. 59 ust. 6 rozporządzenia nr 1306/2013.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja z dnia "[...]" w sprawie przyznania płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na rok 2018r. Dodatkowo wskazać należy, że skarga powiela argumentację odwołania.

Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy rozbieżności co do sposobu złożenia poprawnego wniosku o przyznanie płatności.

Producent rolny podaje, że nieumyślnie na skutek błędu systemu nie zgłoszono do płatności określonych działek. Producent wysłał pierwszy wniosek za pomocą aplikacji eWniosek Plus w dniu 10 maja 2018r. w następnie przesłał dwie zmiany do wniosku w dniu 26 sierpnia 2018r. W pierwotnie złożonym wniosku nie wymieniono do płatności ekologicznych działkę o nr "[...]" i działkę o nr "[...]". Chodzi o działki oznaczone F1 i G1. Skarżący podnosi, że nie był świadomy tego że działki F1 i G1 zostały przyjęte przez system bez oznaczeń "RE". W dniu 19 lutego 2019 r. po 8 miesiącach producent rolny złożył oświadczanie o występujących problemach technicznych. Producent wskazał że wniosek nie tak łatwo było uzupełnić. Wprowadzane zmiany po zalogowaniu się ginęły następnego dnia. Zatem skarżący na pewno celowo tych dwóch działek nie zaznaczył jako nie ekologiczne. Co w jego ocenie wypełnia przesłanki "oczywistego błędu" o którym mowa w art. 59 ust. 6 rozporządzenia nr 1306/2013.

Przechodząc do oceny powyższych okoliczności wskazać należy w pierwszej kolejności, że obowiązek wskazania działek do płatności ekologicznej wynika z § 17 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia ekologicznego, zgodnie z którym wniosek o przyznanie płatności ekologicznej, poza elementami podania określonymi w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem adresu, zawiera oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych i sposobie wykorzystywania działek rolnych w ramach zobowiązania ekologicznego. zawierające w szczególności wskazanie pakietu i wariantu realizowanych na danej działce oraz uprawy lub gatunku rośliny uprawnej uprawianych na tej działce.

W myśl art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 do celów finansowania WPR, zarządzania nią i monitorowania jej "siła wyższa" i "nadzwyczajne okoliczności" mogą zostać uznane w szczególności w następujących przypadkach:

a) śmierć beneficjenta;

b) długoterminowa niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;

c) poważna klęska żywiołowa powodująca duże szkody w gospodarstwie rolnym;

d) zniszczenie w wyniku wypadku budynków inwentarskich w gospodarstwie rolnym;

e) choroba epizootyczna lub choroba roślin dotykająca, odpowiednio, cały inwentarz żywy lub uprawy należące do beneficjenta lub część tego inwentarza lub upraw;

f) wywłaszczenie całego lub dużej części gospodarstwa rolnego, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu złożenia wniosku.

Z kolei art. 59 ust. 6 rozporządzenia nr 1306/2013 stanowi, że w przypadkach, które zostaną określone przez Komisję na podstawie art. 62 ust. 2 lit. h), wnioski o przyznanie pomocy i wnioski o płatność lub wszelkie inne komunikacje, wnioski lub prośby mogą być korygowane i dostosowywane po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia przez właściwy organ oczywistych błędów.

Mając na uwadze powyższe regulacje, Sąd w pełni podziela ustalenia poczynione przez organ odwoławczy, że w niniejszym przypadku nie może być mowy o wystąpieniu "nadzwyczajnych okoliczności", czy " oczywistego błędu".

Jak wskazuje się w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości pojęcie siły wyższej należy rozumieć jako nadzwyczajne i nieprzewidywalne okoliczności niezależne od podmiotu, który się na nie powołuje, których następstw nie można było uniknąć mimo zachowania należytej staranności (wyroki: z dnia 5 lipca 1987r. w sprawie C-145/85 Denkavit Belgię; z dnia 5 października 2006 r. w sprawie C-377/03 Komisja przeciwko Belgii, z dnia 18 marca 2010 r. w sprawie C-218/09 SGS Belgiurn i in.).

Skarżący nie zgłaszał problemów technicznych i nie szukał kontaktu z pomocą techniczną organu. Na etapie składania wniosku nie sygnalizował błędów czy problemów technicznych. Zgłosił je dopiero po informacji od organu I instancji. Zgodzić się należy zatem z organami, że skarżący wykazał brak staranności przy składaniu wniosku, ponieważ nie zweryfikował czy wniosek jaki przekazał do ARiMR jest zgodny ze stanem faktycznym i planem jaki miał na dany grunt, jak również zgodności z planem działalności ekologicznej opracowanym dla swojego gospodarstwa.

Sąd nie neguje, że skarżący współpracował z organem i w każdy przypadku stosował się do wezwań organu bez zwłoki a nawet z własnej inicjatywy osobiście stawiał się w Biurze Powiatowym, jak i tego że do tej pory składał prawidłowo wypełnione wnioski. Okoliczności te nie mogą jednakże wskazywać, że tak samo było w przypadku płatności ekologicznej za 2018r.

Skarżący do dnia wydania decyzji nie dostarczył konkretnych dowodów na poparcie swojego stanowiska wskazującego na problemy techniczne przy złożeniu wniosku. Dlatego organ odwoławczy składanych wyjaśnień nie kwalifikował jako "siła wyższa" i "nadzwyczajne okoliczności". W istocie jedyny dowód jaki przedstawił skarżący to oświadczenie z dnia 19 lutego 2020r. W sytuacji, gdy trzykrotnie (złożenie wniosku i dwie aktualizacje) potwierdzał prawidłowość danych przekazywanych do ARiMR autoryzując dany dokument wymaganymi danymi w aplikacji e-WniosekPlus.

Powyższe okoliczności świadczą zdaniem sądu, o fakcie, że skarżący nie dokonał weryfikacji prawidłowości złożonego przez aplikację wniosku. Tylko w przypadku dokonania takiej weryfikacji rolnik miałby możliwość złożenia informacji do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o tym, iż jego zdaniem nie wszystkie dane wniosku zaciągnęły się do wniosku jaki dotarł do ARiMR. Rolnik nie złożył do Kierownika ARiMR informacji o zaistniałej sytuacji, w wyniku której nie mógł jego zdaniem prawidłowo wypełnić wniosku na rok 2018. Skarżący po zaistniałej sytuacji nie skontaktowała się z pracownikami Biura Powiatowego ARiMR telefonicznie, bądź nie stawił się osobiście w Biurze Powiatowym celem upewnienia się czy jej wniosek został złożony poprawnie. W przypadku niemożności wypełnienia wniosku za pomocą aplikacji internetowej rolnik miał możliwość uzyskania pomocy technicznej świadczonej przez pracowników ARiMR lub w wyjątkowej sytuacji złożenia wniosku w formie papierowej w wymaganym terminie.

Jak prawidłowo wskazał Dyrektor w zaskarżonej decyzji na stronie internetowej Agencji jest szczegółowa instrukcja wypełniania wniosku. Na każdym etapie można wygenerować wniosek w formacie PDF i sprawdzić poprawność jego wypełnienia dla celów dowodowych. W trakcie wypełniania wniosku wykonywane są sprawdzenia kompletności wniosku i rolnik jest informowany o brakach we wniosku, dodatkowo przed wysłaniem wniosku w przypadku, gdy braki nie zostały uzupełnione, informacja o brakach we wniosku wyświetla się, nie blokując możliwości wysłania. Rolnik ma możliwość wyboru opcji wysłania wniosku pomimo błędów lub opcję poprawy wniosku. Przed wysłaniem wniosku należy zaś sprawdzić czy wszystkie dane są prawidłowe, szczególnie w zakresie wnioskowanych płatności, działek rolnych i obszarów EFA oraz deklarowanych zwierząt. Po wysłaniu wniosku w aplikacji prezentowana jest informacja o dacie wysłania wniosku do ARiMR oraz stan "Przyjęty". Po wysłaniu wniosku należy przejść do zakładki WYSŁANE i sprawdzić, czy wniosek został wysłany. Potwierdzeniem złożenia wniosku w ARiMR jest także Potwierdzenie przyjęcia wniosku, możliwe do wydrukowania w aplikacji eWniosek Plus. Zaleca się, aby po wysłaniu wniosku pobrać Potwierdzenie przyjęcia wniosku na stację roboczą lub wydrukować je. Przypomina się również, że operacja wysłania wniosku do ARiMR jest dokonywana wyłącznie przez rolnika, a więc w sytuacji, gdy rolnik korzysta z pomocy doradcy (lub innej pomocy technicznej) powinien po wprowadzeniu danych przez doradcę wysłać wniosek osobiście po zalogowaniu się. Tylko wniosek, który znajduje się w zakładce WYSŁANE uważa się za skutecznie doręczony do ARiMR.

Przy czym, co należy podkreślić, w sytuacji gdy w myśl art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. u. z 2018r., poz. 1312 ze zm.), strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w art. 3 ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Tym samym, norma prawna wynikająca ze wskazanego przepisu sprawia, że to podmiot inicjujący postępowanie w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich powinien wykazać swoje racje. Jednocześnie jednak, w myśl art. 3 ust. 1 powołanej wcześniej ustawy, w pozostałym zakresie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. To zaś implikuje obowiązek organu administracyjnego, wykazania że strona nie spełniła warunków uzyskania płatności (w pełnej wysokości).

Zdaniem Sądu, organy w pełni wywiązały się z tej powinności pomimo braku wniosku skarżącego. Organ I instancji sam z własnej inicjatywy w celu wyjaśnienia rozbieżności zwrócił się do służb informatycznych Agencji. Jak wskazał organ odwoławczy z analizy plików XML otrzymanych z Centrali ARiMR w dniu 25.03.2019 r. (k. 151-152 akt administracyjnych) wynika w sposób jednoznaczny, że producent wysłał pierwszy wniosek za pomocą aplikacji eWniosekPlus w dniu 10.05.2018r., a następnie wysłał dwie zmiany do wniosku w dniu 28.06.2018r. również za pomocą ww. aplikacji. Na podstawie analizy plików "xml" przechowywanych w bazie danych aplikacji eWniosekPlus wynika, iż w każdym wysłanym wniosku przez producenta na działce rolnej F1 zadeklarowano pszenżyto ozime jedynie w ramach grupy upraw "grupa_rodzaj_uprawa", a na działce rolnej G1 jęczmień jary również w ramach grupy upraw "grupa_rodzaj_uprawa". W związku z powyższym na ww. działkach rolnych nie zadeklarowano wnioskowania o przyznanie płatności ekologicznej (PROW 2014-2020).

Reasumując powyższe wywody wskazać należy, że to na rolniku ciąży obowiązek weryfikacji prawidłowości wypełnionego wniosku i ewentualne skorygowania błędów i braków. Samo twierdzenie producenta, że realizuje zobowiązanie ekologiczne nie jest podstawą do przyznania płatności. Warunkiem uzyskania płatności jest złożenie poprawnego wniosku, w tym wskazanie o jakie płatności i na jakich działkach rolnych ubiega się o konkretną płatność ekologiczną.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, uznając ją za niezasadną.