Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 293/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2018-08-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Marszałek Województwa
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżone postanowienie w całości
Powołane przepisy: article: art. 34 par. 1a
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Sędziowie Sędzia WSA Asesor WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), Wojciech Śnieżyński, Protokolant Katarzyna Kiermacka, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi "A" w Z. na postanowienie Marszałka Województwa D. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Marszałka Województwa D. na rzecz "A" w Z. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi "A" w Z. jest postanowienie Marszałka Województwa D. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Jak wynika ze stanu faktycznego sprawy wobec W. M. (dalej: zobowiązany) zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne, prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z., na podstawie wystawionych przez "A" w Z. (dalej: Związek, wierzyciel, skarżący) tytułów wykonawczych nr [...] z dnia [...] marca 2007 r., nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] z dnia [...] października 2009 r. obejmujących należności z tytułu zaległych składek członkowskich na rzecz Związku za lata 2003 – 2009 w wys. [...] zł.

Pismem z dnia [...] lipca 2014 r. zobowiązany zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z prośbą o wstrzymanie egzekucji twierdząc, że jest ona bezprawna. Zobowiązany wyjaśnił, że nie jest i nie był członkiem Związku, co potwierdza wyrok Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] maja 2011 r., sygn. akt [...].

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z., kwalifikując powyższe pismo jako zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, pismem z dnia [...] lipca 2014 r. wystąpił do Związku jako wierzyciela o zajęcia stanowiska w zakresie złożonych przez zobowiązanego zarzutów - w formie ostatecznego postanowienia, zgodnie z art. 34 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm. – dalej: u.p.e.a.)

Związek - działając jako wierzyciel - postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. wydanym w trybie art. 34 § 1a u.p.e.a. - uznał zarzuty zobowiązanego za nieuzasadnione, stwierdzając tym samym niedopuszczalność zgłoszonych zarzutów. Związek podkreślił, że zobowiązania objęte ww. tytułami wykonawczymi obejmują składki członkowskie za okres 2003 – 2009 r., a więc powstały przed datą wydania przez Sąd Rejonowy w Z. wyroku z dnia [...] maja 2011 r., sygn. akt [...]. W wyroku z dnia [...] maja 2011 r. Sąd Rejonowy ustalił, iż zobowiązany i jego żona nie pozostają w stosunku członkostwa względem Związku. Jednakże skutek ten, zgodnie z treścią wyroku nastąpił z datą uprawomocnienia się wyroku Sądu Okręgowego w J. G., tj. z dniem [...] października 2011 r. Tym samym, należności powstałe w latach 2003-2009, a więc przed datą uprawomocnienia się wyroku Sądu Okręgowego są zasadne i ich dochodzenie ich jest celowe.

W dniu [...] sierpnia 2014 r. zobowiązany złożył zażalenie na postanowienie Związku twierdząc, że wobec braku akceptacji niskiej jakości prac i wysokich kosztów spółek wodnych "wystąpił z nich jeszcze w ubiegłym tysiącleciu....", a jego prawo do wystąpienia ze spółki jest całkowicie lekceważone.

Po rozpoznaniu środka odwoławczego Marszałek Województwa D. (dalej: Marszałek Województwa) - działając jako organ wyższego stopnia, nadzorujący i kontrolujący działalność Związku – postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. uchylił zaskarżone postanowienie i uznał zarzuty zobowiązanego za uzasadnione.

Marszałek Województwa wskazał, że członkostwo w spółce wodnej jest stosunkiem zobowiązaniowym i bezterminowym o charakterze ciągłym, który wygasa po złożeniu stosownego wypowiedzenia. Zdaniem organu art. 165 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r., poz. 145 ze zm. – dalej: u.p.w.) nie pozostawia żadnych wątpliwości co do tego, że członkostwo w spółce wodnej jest dobrowolne i zależy tylko i wyłącznie od woli zainteresowanego. Dobrowolność członkostwa w spółce oznacza możliwość wystąpienia z niej ze skutkiem natychmiastowym. Dowodzi temu przedłożone przez zobowiązanego stanowisko Biura Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia [...] lipca 2008r., znak [...], podparte wyrokiem Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] maja 2011r., sygn. akt [...].

Wobec tego, że zobowiązany w pismach kierowanych do Związku demonstrował wolę wystąpienia ze spółki wodnej, a jego poglądy i oświadczenia w tej mierze nie były respektowane przez Związek i wciąż traktowany był jako dłużnik z zaległościami składkowymi za lata 2003 - 2009, jak również mając na uwadze fakt złożonego - pod rygorem odpowiedzialności karnej - oświadczenia zobowiązanego z dnia [...] stycznia 2015 r., informującego o woli wystąpienia z [...] w Z. już w roku 1998 - organ postanowił uwzględnić zażalenie.

Na postanowienie Marszałka Województwa skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniósł Związek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 20 maja 2016 r., sygn. akt III SA/Wr 376/16, oddalił skargę.

WSA wskazał, że dopuszczalność skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego skorelowana jest z pojęciem "interesu prawnego", wynikającego z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), zaś Związek będący organem administracji publicznej nie ma własnego interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a.

Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Związku, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 1 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 4485/16, uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 maja 2016 r. i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

NSA przypomniał, że zgodnie z art. 170 ust. 5 u.p.w. wynika możliwość przymusowego dochodzenia zaległych na rzecz związku spółek wodnych składek członkowskich w trybie egzekucji administracyjnej. Skoro zatem przedmiotowe składki zachowują - pomimo przekazania ich do egzekucji administracyjnej - charakter świadczenia cywilnoprawnego, to oznacza to, że w trybie egzekucji administracyjnej ustawodawca przewidział także możliwość dochodzenia obowiązków o charakterze prywatnoprawnym a nie tylko publicznoprawnym. Oznacza to, że "wierzycielem" na gruncie u.p.e.a. (czyli podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym – art. 1a pkt 13 u.p.e.a.), może być zarówno podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku o charakterze publicznoprawnym, jak i prywatnoprawnym.

Mając powyższe na uwadze uznano za błędne powiązanie w niniejszej sprawie przez Sąd I instancji pojęcia wierzyciela na gruncie u.p.e.a. wyłącznie z "realizacją obowiązku publicznoprawnego" i w związku z tym kwestionowanie interesu prawnego skarżącego jako wierzyciela, któremu przysługuje konkretne roszczenie cywilnoprawne podlegające realizacji w postepowaniu egzekucyjnym w administracji (jako wykonanie obowiązku o charakterze prywatnoprawnym).

Tym samym Związek posiada legitymację do wniesienia skargi na podstawie art. 50 § 1 p.p.s.a., gdyż ma własny interes prawny polegający na prawie do realizacji nieuregulowanego roszczenia prywatnoprawnego z tytułu zaległych składek członkowskich wobec byłego członka spółki wodnej wchodzącej w skład Związku na drodze egzekucji, znajdujący umocowanie w art. 170 ust. 1 i ust. 5 w zw. z art. 164 ust. 9 u.p.w.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 20 września 2017 r. sygn. akt III SA/Wr 503/17 oddalił skargę Związku.

Sąd I instancji stwierdził, że spór w przedmiotowej sprawie pomiędzy Marszałkiem Województwa D., który rozpatrywał zażalenie zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym na postanowienie - stanowisko wierzyciela (skarżącego), a tym wierzycielem dotyczy zarzutu nieistnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi wystawionymi przez Związek, obejmującymi należności za zaległe składki członkowskie za lata 2003-2009, wobec kwestionowania przez zobowiązanego stosunku członkostwa względem Związku.

Sąd I instancji wskazał, że przepisem materialnoprawnym regulującym należności przypadające spółkom wodnym od ich członków jest art. 170 u.p.w. Stosownie do ust. 1 tego przepisu członek spółki wodnej jest obowiązany do wnoszenia składek i ponoszenia na jej rzecz innych określonych w statucie świadczeń, niezbędnych do wykonywania statutowych zadań spółki. Natomiast w myśl art. 170 ust. 5 u.p.w. do egzekucji składek i świadczeń o których mowa w ust. 1 na rzecz spółki wodnej stosuje się odpowiednio przepisy o egzekucji należności podatkowych.

Dalej WSA wyjaśnił, że jak wynika z akt sprawy, zobowiązany w momencie zakupu gruntów rolnych położonych na terenie działania [...] w Z., zgodnie z zasadą następstwa prawnego, wyrażoną obecnie w art. 165 ust. 7 u.p.w., a uprzednio w art. 109 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 1974 Nr 38, poz. 230 ze zm.), stał się jej członkiem, wstępując w prawa i obowiązki dotychczasowych członków spółki wodnej. W tym kontekście WSA podkreślił, że członkostwo w spółce wodnej jest dobrowolne. Dobrowolność członkostwa oznacza zarówno swobodę przystąpienia do zrzeszenia, jak i wystąpienia z niego, również w sytuacji, gdy członkostwo w spółce wodnej powstało ex lege na podstawie art. 165 ust. 7 u.p.w.

Wobec tego - zdaniem WSA - słusznie Marszałek Województwa wywiódł w zaskarżonym postanowieniu, że członkostwo w spółce wodnej zależy tylko i wyłącznie od woli zainteresowanego. Dobrowolność członkostwa w spółce oznacza natomiast możliwość wystąpienia z niej ze skutkiem natychmiastowym.

Według Sądu I instancji w sprawie istotna jest okoliczność, że zobowiązany uzyskał stanowisko Biura Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia [...] lipca 2008 r., znak [...], w którym został poinformowany o możliwości złożenia oświadczenia o wystąpieniu ze spółki wodnej oraz podważenia zasadności bądź wysokości składek na etapie postępowania egzekucyjnego w drodze zarzutu.

Ponadto, Sąd I instancji wskazał, że zobowiązany wystąpił z powództwem przeciwko Związkowi o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego. Wyrokiem z dnia [...] maja 2011 r. sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w Z. ustalił, że zobowiązany nie pozostaje w stosunku członkostwa względem Związku. W uzasadnieniu Sąd Rejonowy wskazał na pisma zobowiązanego, w których zademonstrował on wolę wystąpienia ze Związku, a jego poglądy i oświadczenia w tej mierze nie były respektowane przez skarżącego i był przy tym traktowany jako dłużnik z zaległościami składkowymi. Podniósł, że pismem z dnia [...] lutego 2010 r. skierowanym do Związku zobowiązany stwierdził m.in.: "Nie jestem członkiem Waszej Spółki, a traktowanie mnie jako członka Spółki – wbrew swojej woli – wielokrotnie oprotestowałem". Sąd Rejonowy nie zgodził się jednocześnie z argumentacją i zarzutami skarżącego, że oświadczenia zobowiązanego wyrażające pośrednio jego wolę wystąpienia ze spółki jako niezgodne ze statutem, nie wywołały skutku w postaci nieprzynależności zobowiązanego do spółki wodnej.

Dodatkowo, Sąd I instancji wskazał co także nie jest bez znaczenia, w aktach sprawy znajduje się złożone - pod rygorem odpowiedzialności karnej - oświadczenia zobowiązanego z dnia [...] stycznia 2015 r., że w roku 1998 złożył przedstawicielom Związku wolę wystąpienia z [...].

Zatem, mając na uwadze dobrowolność członkostwa oraz swobodę wystąpienia ze skutkiem natychmiastowym ze spółki wodnej - zdaniem WSA - Marszałek Województwa prawidłowo uznał, że treść składanych przez zobowiązanego oświadczeń, w pismach kierowanych do Związku, ma znaczenie dla niniejszej sprawy. W związku z tym za chybione uznał zarzuty skargi dotyczące błędnej analizy stanu faktycznego i zgromadzonych w sprawie dokumentów.

Związek zaskarżył ww. wyrok w całości skargą kasacyjną wnosząc o jego uchylenie w całości oraz uwzględnienie skargi poprzez uchylenie w całości postanowienia Marszałka Województwa z dnia [...] lutego 2015 r., ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania. W obu przypadkach wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 marca 2018 r. sygn. akt II GSK 148/18 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu. Uznał, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny za usprawiedliwione uznał zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez nieuchylenie przez Sąd I instancji zakwestionowanego w skardze postanowienia Marszałka Województwa z dnia [...] lutego 2015 r., pomimo że organ odwoławczy nie rozpatrzył wnikliwie całego zebranego materiału dowodowego – czego nie dostrzegł Sąd I instancji - pomijając w szczególności treść i skutki prawne prawomocnych wyroków Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...].05.2011 r. o sygn. akt [...] oraz Sądu Okręgowego w J. G. z dnia [...].10.2011 r. o sygn. akt [...], a ponadto zgromadzone dowody ocenił w sposób selektywny, nierzetelny i dowolny, wyprowadzając wnioski sprzeczne z ich treścią, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji naruszył wskazane przepisy postępowania, bowiem zaakceptował stanowisko Marszałka Województwa przedstawione w zaskarżonym postanowieniu, pomimo nie wzięcia pod uwagę przez ten organ treści wyroku Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] maja 2011 r. o sygn. akt [...] utrzymanego w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w J.G. z dnia [...] października 2011 r. o sygn. akt [...] z powództwa zobowiązanego i jego żony przeciwko Związkowi o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego. Mianowicie, w wyroku z dnia [...] maja 2011 r. o sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w Z. ustalił, iż zobowiązany i jego żona nie pozostają w stosunku członkostwa względem [...] w Z. Jednakże skutek ten, zgodnie z treścią wyroku nastąpił z datą uprawomocnienia się wyroku Sądu Okręgowego w J. G., tj. z dniem [...] października 2011 r. Zatem, zobowiązania zobowiązanego objęte ww. tytułami wykonawczymi obejmujące składki członkowskie za okres 2003 – 2009 r., powstały jeszcze przed datą wydania przez Sąd Rejonowy w Z. wyroku z dnia [...] maja 2011 r., co powinno być wzięte pod uwagę przez Sąd I instancji i uwzględnione przez organ.

Ponadto, jak stwierdził Marszałek Województwa w zaskarżonym postanowieniu, czego nie wziął pod uwagę Sąd I instancji kontrolując zaskarżone postanowienie, zobowiązany nabywał w okresie od 1989 r. do 2010 r. działki gruntu położone w miejscowości T. oraz O. L. w gminie Z., który to obszar stanowi teren działania objęty działalnością [...] w Z.

W konsekwencji, zgodnie z zasadą następstwa prawnego, wyrażoną obecnie w art. 165 ust. 7 ustawy z dnia 18.07.2001 r. - Prawo wodne, a uprzednio w art. 109 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne, stał się członkiem [...] w Z., wstępując w prawa i obowiązki dotychczasowych członków spółki wodnej. Z powyższych danych wynika - zważywszy na treść art. 165 ust. 7 u.p.w. - że w okresie 2003-2009 zobowiązany mógł być członkiem [...] w Z., a jeżeli tak, to obciążały go zobowiązania w postaci obowiązku opłacania składek członkowskich za ten okres.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że należy również wziąć pod uwagę postanowienia §10 ust. 3 pkt 3 oraz ust. 5 statutu [...] w Z. z których wynika, że następca prawny członka spółki wstępuje z mocy prawa w jego prawa i obowiązki jako członka, o ile w wyniku czynności cywilnoprawnej nabył od członka Spółki prawo własności nieruchomości położonej w rejonie działania Spółki (§10 ust. 3 pkt 3 statutu). Natomiast - w myśl § 10 ust. 5 zd. pierwsze statutu - członek Spółki może z niej wystąpić w każdym czasie, przy czym będzie zobowiązany do uregulowania wszystkich opłat na poczet składek członkowskich, zarówno zaległych, jak i bieżących za rok, w którym złożył oświadczenie o wystąpieniu ze Spółki. Ponadto, jak wskazał Związek w postanowieniu z dnia [...] lipca 2014 r., pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. zobowiązany został poinformowany, iż zgodnie z treścią cyt. wyroku Sądu Rejonowego w Z. został wykreślony z ewidencji członków od 2011 r. i jednocześnie został wezwany do uregulowania zaległych składek członkowskich.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd I instancji kontrolując zaskarżone postanowieniu nie mógł poprzestać jedynie na treści złożonego przez zobowiązanego - pod rygorem odpowiedzialności karnej - oświadczenia z dnia [...] stycznia 2015 r., w którym poinformował on o woli wystąpienia z [...] w Z. już w roku 1998, co zdaniem Sądu I instancji było wystarczające dla uznania przez Marszałka Województwa zarzutów zobowiązanego za uzasadnione.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stan faktyczny sprawy w postępowaniu administracyjnym nie został dokładnie ustalony i wnikliwie oceniony, co powoduje iż odniesienie się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego wskazanych w pkt 1 lit. a) i b) petitum skargi kasacyjnej byłoby przedwczesne.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów naruszenia przepisów postępowania, NSA uznał je za nieuzasadnione. Istota zarzutów naruszenia wskazanych przepisów postępowania sprowadza się przede wszystkim do podniesienia przez autora skargi kasacyjnej, że Sąd I instancji powinien był uchylić zaskarżone postanowienie Marszałka Województwa z dnia [...] lutego 2015 r., ponieważ zarzuty egzekucyjne zobowiązanego, w których kwestionuje on istnienie swego zobowiązania stwierdzonego tytułami wykonawczymi stanowiącymi podstawę egzekucji, zostały w niniejszej sprawie wniesione ze znacznym przekroczeniem 7-dniowego terminu biegnącego od dnia doręczenia zobowiązanemu tytułów wykonawczych, gdyż po ponad 4 latach od doręczenia ostatniego z tytułów wykonawczych.

Na wstępie podkreślił, że postępowanie egzekucyjne jest szczególnym typem postępowania administracyjnego, mającego własne instytucje procesowe i środki zaskarżenia. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym przepisy k.p.a. mają odpowiednie zastosowanie, co oznacza, że zakres ich stosowania uzależniony jest od konkretnej kwestii powstałej w toku postępowania egzekucyjnego i w sytuacji, która nie jest wprost, bądź odmiennie uregulowana w ustawie egzekucyjnej.

Postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego (art. 26 ust. 1 u.p.e.a.). Natomiast egzekucja administracyjna zostaje wszczęta z chwilą zaistnienia zdarzeń wymienionych w art. 26 ust. 5 pkt 1 – 2 u.p.e.a., tj. między innymi z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (pkt 1). Podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego przed niezasadnym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji w ramach danego postępowania egzekucyjnego są zarzuty, co wynika z art. 33 § 1 u.p.e.a.

NSA stwierdził, że ma rację skarżący kasacyjnie, że - stosownie do art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązany ma prawo - w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego - zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zatem zarzuty są zgłaszane przez zobowiązanego w trakcie trwającego już postępowania egzekucyjnego - w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego - organowi egzekucyjnemu, który prowadzi egzekucję i ten organ jest właściwy do ich rozpatrzenia.

Z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jednoznacznie wynika, że postanowienie podejmowane przez wierzyciela w trybie art. 34 § 1 u.p.e.a. nie stanowi rozpatrzenia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, lecz jest jedynie wypowiedzią wierzyciela co do tych zarzutów. Natomiast organem właściwym do rozpatrzenia zarzutów jest organ egzekucyjny.

NSA wskazał, że wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, to organ egzekucyjny wyda postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego, co wynika z art. 34 § 4 u.p.e.a. Zatem w rozpoznawanej sprawie organem, który rozpozna zgłoszone przez zobowiązanego zarzuty jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z., który w tej sprawie wyda postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, dokonując jednocześnie oceny, czy zostały zgłoszone po terminie, a zatem na tym etapie sformułowane przez autora skargi kasacyjnej zarzuty uznano za nieusprawiedliwione.

NSA podkreślił, że ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu - weźmie pod uwagę wywody poczynione przez Naczelny Sąd Administracyjny - i rozpatrzy cały materiał dowodowy oraz oceni, czy zobowiązany był członkiem [...] w Z. w latach 2003-2009, a w konsekwencji, czy wskazane przez niego zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie wystawionych przez Związek tytułów wykonawczych były uzasadnione, jak stwierdził w zaskarżonym postanowieniu Marszałek Województwa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje;

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2017 r., poz. 1369, zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dającą podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (...).

Podkreślić należy, że zgodnie z art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przepis ten reguluje konsekwencje uwzględnienia skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny i uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości lub w części przy jednoczesnym przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.

W orzecznictwie podkreśla się, iż pojęcie "wykładnia prawa" użyte w art. 190 p.p.s.a. należy rozumieć wąsko jako ustalenie znaczenia przepisów prawa. Związanie wykładnią prawa dokonaną w danej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny oznacza, że Sąd pierwszej instancji, ponownie rozpoznając sprawę nie może nie dostosować się do zapatrywania prawnego wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny. W przypadku, gdy sąd pierwszej instancji pominie w swym ponownym orzeczeniu wykładnię prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny, może to stanowić istotne uchybienie procesowe i w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na zarzucie art. 190 p.p.s.a., doprowadzić do ponownego uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Sąd pierwszej instancji tylko w wyjątkowych wypadkach może odstąpić od wykładni prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Pierwsza z tych sytuacji dotyczy zmiany stanu faktycznego. W judykaturze wskazuje się, że moc wiążąca wykładni Naczelnego Sądu Administracyjnego przestaje obowiązywać także w razie zmiany stanu prawnego. Oprócz dwóch powyższych sytuacji można odstąpić od zastosowania art. 190 p.p.s.a., z uwagi na podjęcie uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów, zawierającej stanowisko dotyczące wykładni prawa odmienne od wyrażonego w poprzednim wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, do którego to stanowiska zastosował się wojewódzki sąd administracyjny (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z 30 czerwca 2008 r., I FPS 1/08, ONSAiWSA 2008, Nr 5, poz. 75).

Żadna z wyżej opisanych sytuacji nie wystąpiła w tej sprawie, a to oznacza, że Sąd pierwszej instancji był związany wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W rozpoznawanej sprawie spór między Marszałkiem Województwa, który rozpatrywał zażalenie zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym na postanowienie Związku w sprawie stanowiska wierzyciela, a Związkiem jako wierzycielem i zobowiązanym dotyczy zarzutu nieistnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi wystawionymi przez Związek, obejmującymi należności za zaległe składki członkowskie za lata 2003-2009, wobec kwestionowania przez zobowiązanego stosunku członkostwa względem Związku.

Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie wskazał, że należy uchylić postanowienie Marszałka Województwa z dnia [...] lutego 2015 r., bowiem organ odwoławczy nie rozpatrzył wnikliwie całego zebranego materiału dowodowego, pomijając w szczególności treść i skutki prawne prawomocnych wyroków Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...].05.2011 r. o sygn. akt [...] oraz Sądu Okręgowego w J. G. z dnia [...].10.2011 r. o sygn. akt [...], a ponadto zgromadzone dowody ocenił w sposób selektywny, nierzetelny i dowolny, wyprowadzając wnioski sprzeczne z ich treścią, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie do zaakceptowania jest stanowisko Marszałka Województwa przedstawione w zaskarżonym postanowieniu, który nie wziął pod uwagę treści wyroku Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] maja 2011 r. o sygn. akt [...] utrzymanego w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w J. G. z dnia [...] października 2011 r. o sygn. akt [...] z powództwa zobowiązanego i jego żony przeciwko Związkowi o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego. Mianowicie, w wyroku z dnia [...] maja 2011 r. o sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w Z. ustalił, iż zobowiązany i jego żona nie pozostają w stosunku członkostwa względem "A" w Z. Jednakże skutek ten, zgodnie z treścią wyroku nastąpił z datą uprawomocnienia się wyroku Sądu Okręgowego w J. G., tj. z dniem [...] października 2011 r.

Zatem, zobowiązania zobowiązanego objęte ww. tytułami wykonawczymi obejmujące składki członkowskie za okres 2003 – 2009 r., powstały jeszcze przed datą wydania przez Sąd Rejonowy w Z. wyroku z dnia [...] maja 2011 r., co powinno być wzięte pod uwagę przez Sąd I instancji i uwzględnione przez organ.

Ponadto, jak stwierdził Marszałek Województwa w zaskarżonym postanowieniu, zobowiązany nabywał w okresie od 1989 r. do 2010 r. działki gruntu położone w miejscowości T. oraz O. L. w gminie Z., który to obszar stanowi teren działania objęty działalnością [...] w Z. Jak stwierdził Marszałek Województwa zobowiązany – W. M. nabywał działki gruntu w następujących okresach:

- z dniem [...].08.1989 r. (od Państwa G. i S. B.), działki nr [...], [...], [...], [...], obręb T., gm. Z.;

- z dniem [...].12.1990 r. (od Skarbu Państwa – Banku [...]), działki [...], obręb T., gm. Z.,

- z dniem [...].09.2003 r. (od [...]), działki nr [...], obręb T., gm. Z.;

- z dniem [...].06.2006 r. (od [...]), działki nr [...], [...], obręb O. L., gm. Z.,

- z dniem [...].10.2010 r. (od [...]), działki [...] obręb O.L., gm. Z.

W konsekwencji, zgodnie z zasadą następstwa prawnego, wyrażoną obecnie w art. 165 ust. 7 ustawy z dnia 18.07.2001 r. - Prawo wodne, a uprzednio w art. 109 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne, stał się członkiem [...] w Z., wstępując w prawa i obowiązki dotychczasowych członków spółki wodnej. Z powyższych danych wynika - zważywszy na treść art. 165 ust. 7 u.p.w. - że w okresie 2003-2009 zobowiązany mógł być członkiem [...] w Z., a jeżeli tak, to obciążały go zobowiązania w postaci obowiązku opłacania składek członkowskich za ten okres.

Należy również wziąć pod uwagę postanowienia §10 ust. 3 pkt 3 oraz ust. 5 statutu [...] w Z. z których wynika, że następca prawny członka spółki wstępuje z mocy prawa w jego prawa i obowiązki jako członka, o ile w wyniku czynności cywilnoprawnej nabył od członka Spółki prawo własności nieruchomości położonej w rejonie działania Spółki (§10 ust. 3 pkt 3 statutu). Natomiast - w myśl § 10 ust. 5 zd. pierwsze statutu - członek Spółki może z niej wystąpić w każdym czasie, przy czym będzie zobowiązany do uregulowania wszystkich opłat na poczet składek członkowskich, zarówno zaległych, jak i bieżących za rok, w którym złożył oświadczenie o wystąpieniu ze Spółki. Ponadto, jak wskazał Związek w postanowieniu z dnia [...] lipca 2014 r., pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. zobowiązany został poinformowany, iż zgodnie z treścią cyt. wyroku Sądu Rejonowego w Z. został wykreślony z ewidencji członków od 2011 r. i jednocześnie został wezwany do uregulowania zaległych składek członkowskich.

Jak wskazał NSA biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, nie można poprzestać jedynie na treści złożonego przez zobowiązanego - pod rygorem odpowiedzialności karnej - oświadczenia z dnia [...] stycznia 2015 r., w którym poinformował on o woli wystąpienia z [...] w Z. już w roku 1998.

Mając na uwadze powyższe stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego ponownie rozpoznając sprawę tut. Sąd stwierdza, że organ odwoławczy istotnie nie rozpatrzył wnikliwie całego zebranego materiału dowodowego, w szczególności pominął w szczególności treść i skutki prawne prawomocnych wyroków Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...].05.2011 r. o sygn. akt [...] oraz Sądu Okręgowego w J. G. z dnia [...].10.2011 r. o sygn. akt [...]. Nie uwzględnił faktu, że zobowiązany nabywał w okresie od 1989 r. do 2010 r. działki gruntu położone w miejscowości T. oraz O. L. w gminie Z. i w konsekwencji, zważywszy na treść art. 165 ust. 7 u.p.w. - w okresie 2003-2009 zobowiązany mógł być członkiem [...] w Z., a jeżeli tak, to obciążały go zobowiązania w postaci obowiązku opłacania składek członkowskich za ten okres. Marszałek Województwa pominął także postanowienia §10 ust. 3 pkt 3 oraz ust. 5 statutu [...] w Z. z których wynika, że następca prawny członka spółki wstępuje z mocy prawa w jego prawa i obowiązki jako członka.

W tym miejscu należy wskazać, że jak wynika z akt administracyjnych z latach 2003-2009 brak jest informacji zobowiązanego skierowanej wprost do skarżącego o woli wystąpienia z [...] w Z.

W związku z tym, że Marszałek Województwa zgromadzone dowody ocenił w sposób selektywny, nierzetelny i dowolny, wyprowadzając wnioski sprzeczne z ich treścią co miało istotny wpływ na wynika sprawy, ponownie rozpoznając sprawę weźmie pod uwagę wywody poczynione przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz tut. Sąd i rozpatrzy cały materiał dowodowy oraz oceni, czy zobowiązany był członkiem [...] w Z. w latach 2003-2009, a w konsekwencji, czy wskazane przez niego zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie wystawionych przez Związek tytułów wykonawczych były uzasadnione.

Wobec powyższego – w związku z naruszeniem przez organ odwoławczy przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wyniku sprawy - należało uchylić w całości zaskarżone postanowienie, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., na które składa się wysokości wpisu od skargi w kwocie 200 zł .