Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1856/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-04-13 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I.W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi I.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 25 września 2014 r. nr: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. p o s t a n a w i a wniosek oddalić


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 25 września 2014 roku w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. skarżąca I.W złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu.

We wniosku skarżąca oświadczyła, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W skład jej majątku wchodzi dom o powierzchni 107 m², nieruchomość rolna wielkości 0,12 ha oraz udział ½ we własności drogi dojazdowej stanowiącej 0.04 ha. Wnioskodawczyni nie osiąga żadnych dochodów, nie posiada oszczędności, ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro.

Uzasadniając wniosek I.W. podniosła, iż brak jest podstaw do naliczenia zobowiązania podatkowego od osób fizycznych za rok 2011. Nieruchomość stanowiąca jedyną własność strony znajdująca się w miejscowości Niegoszowice 118 jest zajęta przez komornika, a dłużnikiem jest zupełnie inna osoba.

W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie miały cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżąca I.W. została wezwana do ich uzupełnienia poprzez przesłanie w terminie 7 dni: spisu miesięcznych wydatków związanych z bieżącymi potrzebami, popartego odpowiednimi rachunkami, wyciągów z kont bankowych obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, wyciągów z lokat bankowych, zeznania podatkowego za 2014 rok lub zaświadczenia z odpowiedniego urzędu skarbowego o wysokości uzyskanych przez stronę dochodów w 2014 roku, zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o samochodach będących własnością strony lub o ich braku, odpisów z ksiąg wieczystych obejmujących nieruchomości będące własnością lub współwłasnością skarżącej oraz oświadczenia określającego z jakich źródeł pochodzą pieniądze na bieżące utrzymanie strony i jaka jest wysokość otrzymywanych przez skarżącą środków finansowych.

W odpowiedzi na wezwanie I.W. oświadczyła, iż jej miesięczne wydatki sprowadzają się do opłat za energię elektryczną oraz gaz w jej nieruchomości znajdującej się w N. Na chwilę obecną strona nie otrzymała jeszcze aktualnych wyliczeń za energię elektryczną, lecz po konsultacji telefonicznej ustaliła, że prognoza ma wynosić ok. 6 zł miesięcznie. Skarżąca nie posiada kont bankowych w żadnym banku. Dysponuje lokatą w Banku PKO BP, której stan wynosi 0,10 zł. Strona podała, że nie składała zeznania podatkowego za 2014 rok, ponieważ nigdzie nie pracowała i nie uzyskała żadnych dochodów. Na nazwisko wnioskodawczyni od 2007 roku zarejestrowany jest samochód osobowy marki Peugeot 207. Skarżąca oświadczyła, że nie otrzymuje żadnych środków finansowych i praktycznie nie wydaje pieniędzy na swoje utrzymanie. Korzysta z darmowej pomocy.

Do pisma z dnia 19 marca 2015 roku załączone zostały kopie następujących dokumentów: faktury proforma za gaz z dnia 16 lipca 2014 roku na kwotę -17,62 zł (do zwrotu), informacji Tauron Polska Energia o prognozach opłat za energię elektryczną za okres od sierpnia do grudnia 2014 roku (5,72 zł miesięcznie), historii rachunku iPKO za okres od 1 grudnia 2014 roku do 19 marca 2015 roku (saldo 0,10zł), wniosku do Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 18 marca 2015 roku o wydanie zaświadczenia potwierdzającego wysokość dochodów strony za 2014 rok, zaświadczenia Urzędu Miasta K. z dnia 18 marca 2015 roku o pojeździe zarejestrowanym na nazwisko I.W., informacji z Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych o nieruchomościach, których skarżąca jest właścicielką i współwłaścicielką.

W dniu 26 marca 2015 roku do tut. sądu wpłynęło pismo strony wraz z zaświadczeniem Naczelnika Urzędu Skarbowego o nieuzyskaniu przez I.W. w 2014 roku dochodów opodatkowanych na zasadach ogólnych i nieskładaniu przez nią zeznania podatkowego.

Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.

Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżąca, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 roku, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony, iż nie byłaby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.).

Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Aby dokonać rzetelnej, wolnej od wątpliwości oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenia strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajdują odzwierciedlenie w rzeczywistości.

W niniejszej sprawie skarżąca I.W. nie przekonała orzekającego o niemożliwości uiszczenia przez nią kosztów sądowych oraz wynagrodzenia pełnomocnika we własnym zakresie. Skarżąca nie wykazała bowiem źródła jej utrzymania i finansowania ponoszonych wydatków. Pomimo skierowanego do niej wezwania o podanie źródeł i wysokości środków finansowych na jej bieżące utrzymanie, strona odpowiedziała lakonicznie, że korzysta z darmowej pomocy. Nie wskazała przy tym kto takiej pomocy jej udziela i jaka jest forma tej pomocy. Czy korzysta z pomocy społecznej, pomocy rodziny, czy tez innych osób. Z doświadczenia życiowego wiadomo, iż każdy człowiek musi mieć źródło utrzymania, skoro wydaje odpowiednie środki na żywność, środki czystości, ubrania, czy też ewentualne leczenie, itp. Są to podstawowe potrzeby życiowe, których nie trzeba udowadniać, że mają miejsce. Strona takich informacji nie podała. Przesłane rachunki za energię elektryczną i gaz nie obrazują w pełni wydatków strony ponoszonych na jej utrzymanie. Jak wynika z zapisów na przedłożonych dokumentach zużycie gazu i energii elektrycznej w nieruchomości położonej w Niegoszowicach 118 jest zerowe, a opłacie podlegają jedynie opłaty abonamentowe i dystrybucyjne. Orzekający nie dysponuje zatem danymi dotyczącymi faktycznych wydatków związanych z bieżącymi potrzebami strony. Skoro w dalszym ciągu nie wiadomo jakie w istocie są możliwości finansowe skarżącej, tym samym niemożliwe jest stwierdzenie, czy rzeczywiście koszty niniejszego postępowania pozostają poza zakresem tych możliwości.

Wybiórcze wykonanie skierowanego do skarżącej wezwania nie pozwala na wolną od wątpliwości ocenę jej sytuacji materialnej. Podkreślenia wymaga, że wszystkie dokumenty i oświadczenia, których przedłożenia oczekiwał orzekający, miały istotne znaczenie dla oceny przesłanek prawa pomocy. Pozwalałyby one bowiem na zobrazowanie rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącej, a nie sytuacji wykreowanej przez wybiórcze przedstawienie niepełnych danych. Orzekanie na podstawie niekompletnych danych nie jest natomiast możliwe, ani dopuszczalne. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania.

Skoro w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przez skarżącą przesłanki, od których zależy przyznanie prawa pomocy należało orzec jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.