Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 212/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2013-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 4, 5, 11, art. 9, art. 15
journal: Dz.U. 2012 poz 1228
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity
article: art. 3 pkt 1-2a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 września 2013 r. sprawy ze skargi J W na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] września 2012 r., nr [...], odmawiającą przyznania J. W. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz jej córki K. I.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wyjaśniło, że powodem orzeczonej przez organ I instancji odmowy przyznania J. W. wnioskowanego świadczenia było niespełnienie kryterium dochodowego określonego w art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jako kwota 725 zł. Organ I instancji ustalił bowiem, że w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, tj. w 2011 r., rodzina wnioskodawczyni uzyskała dochód w wysokości 744,38 zł w przeliczeniu na osobę.

Organ odwoławczy wskazał, że w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej J. W. zarzuciła jej naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez pominięcie przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy okoliczności świadczących o ciężkiej sytuacji materialnej rodziny, a w konsekwencji przyjęcie, iż realnie dochód na członka rodziny przekracza ustawowe kryterium dochodowe oraz naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. poprzez wskazanie w części dyspozytywnej decyzji, jako jej córki, "I. K. W.", osoby w żaden sposób z nią niespokrewnionej, czego skutkiem mogło być błędne ustalenie kluczowej dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, tj. wysokości dochodu na członka rodziny. Odwołująca podkreśliła, że jej córką, a zarazem osobą uprawnioną do świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest K. I.

Rozpatrując powyższe odwołanie Kolegium nie znalazło podstaw do zmiany bądź uchylenia decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że istotnie w sentencji decyzji pierwszoinstancyjnej błędnie określono personalia córki wnioskodawczyni. Omyłka ta został jednak przez organ I instancji dostrzeżona i sprostowana postanowieniem z dnia [...] października 2012 r., Nr [...] i w ocenie Kolegium nie miała ona żadnego wpływu na ustalenia organu I instancji w zakresie wysokości dochodu rodziny wnioskodawczyni.

Odnosząc się do tej ostatniej kwestii Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że pomimo, iż dziewięcioletnia córka wnioskodawczyni K. I. spełnia wymogi osoby uprawnionej do pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego w rozumieniu art. 2 pkt 11 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (na mocy ugody zawartej przed Sądem Rejonowym w [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., sygn. akt [...] – opatrzonej klauzulą wykonalności – jej ojciec P. I. zobowiązał się uiszczać na jej rzecz od dnia 1 lutego 2011 r. alimenty w wysokości 300 zł miesięcznie, a egzekucja tych świadczeń okazała się bezskuteczna, co potwierdzono zaświadczeniem komornika sadowego przy tym Sądzie z dnia [...] sierpnia 2012 r., sygn. akt [...]), przyznanie na jej rzecz wnioskowanego świadczenia nie jest możliwe ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 9 ust. 2 powyższej ustawy. Do wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia, złożonego do organu I instancji w dniu 21 sierpnia 2012 r., wnioskodawczyni załączyła bowiem zaświadczenie z dnia [...] sierpnia 2010r. Nr [...], wydane z up. Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], z którego wynika, iż po odliczeniu kosztów uzyskania przychodu, w 2011 r. skarżąca uzyskała dochód w kwocie 20.589,97 zł. Od dochodu tego należało odjąć wykazany w tym zaświadczeniu należny podatek dochodowy od osób fizycznych (459zł), składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu (1.361,89zł) oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne odprowadzone od dochodu (903,85zł), wykazane w zaświadczeniu wydanym przez Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. Nr [...]. W związku z powyższym organ stwierdził, że opodatkowany dochód rodziny wnioskodawczyni w 2011 r. wyniósł 17.865,23 zł, co w przeliczeniu na 1 osobę w tej dwuosobowej rodzinie miesięcznie stanowi kwotę 744,38 zł. Kwota ta - jak podkreśliło Kolegium – przekracza zatem o 19,38 zł kryterium dochodowe określone w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Organ odwoławczy końcowo podniósł, że decyzje wydawane w przedmiocie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie mają charakteru uznaniowego. Przekroczenie kryterium dochodowego oznacza, że organ nie może uwzględnić wniosku strony bez względu na wielkość tego przekroczenia czy też inne, towarzyszące sprawie okoliczności. Wpływu na rozstrzygnięcie nie mogła mieć zatem ciężka sytuacja materialna rodziny wnioskodawczyni.

J. W. złożyła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Skarżąca – wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji – zarzuciła jej mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. polegające na pominięciu przy ustalaniu stanu faktycznego szeregu okoliczności świadczących o ciężkiej sytuacji materialnej rodziny skarżącej oraz błędnym przyjęciu, że realnie dochód na członka rodziny przekracza kwotę będącą ustawową granicą przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, podczas gdy z zaświadczenia załączonego do skargi wynika, iż rzeczywisty dochód, jaki skarżąca uzyskała z pracy zarobkowej jest daleko niższy.

Skarżąca podniosła, że organy administracji w sposób nieprawidłowy ustaliły wysokość dochodu, jaki w 2011 r. uzyskała z pracy zarobkowej. Na dowód tego do skargi załączyła zaświadczenie z dnia [...] stycznia 2013 r., wydane z upoważnienia Dyrektora Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w [...], wskazujące przychód skarżącej, zatrudnionej w tym Zakładzie w charakterze salowej, w poszczególnych miesiącach 2011 r. w kwotach netto.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutów skargi organ podniósł, że dochód skarżącej został w niniejszej sprawie ustalony na podstawie złożonego przez nią wraz z wnioskiem zaświadczenia, wydanego w dniu [...] sierpnia 2012 r. z upoważnienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...]. Zaświadczenie to – jak podkreśliło Kolegium – jest dokumentem urzędowym (o formie odpowiadającej załącznikowi nr 2 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego) i stanowi dowód na to, co zostało w nim stwierdzone. Skarżąca, otrzymując z urzędu skarbowego przedmiotowe zaświadczenie winna zaś dokonać kontroli danych zawartych w jego treści, a w przypadku niezgodności tych danych ze stanem rzeczywistym, wystąpić do urzędu skarbowego o ich sprostowanie lub wydanie prawidłowego zaświadczenia. Tymczasem pomimo, że skarżąca w toku niniejszego postępowania kwestionowała wysokość jej dochodów podanych w przedmiotowym zaświadczeniu, nie przedłożyła innego zaświadczenia z urzędu skarbowego. Załączone przez nią do skargi zaświadczenie SPZOZ w [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. nie może natomiast – w ocenie Kolegium – stanowić dowodu, na podstawie którego możnaby ustalić dochód rodziny na potrzeby postępowania w przedmiocie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Zgodnie bowiem z art. 15 ust 4 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów takim dowodem może być jedynie zaświadczenie z urzędu skarbowego lub oświadczenie o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza, a nadto argumentacja w niej zawarta jest w całości zasadna.

Przedmiotem żądania skarżącej było przyznanie na rzecz jej małoletniej córki K. I. świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Zastosowanie w niniejszej sprawie mają zatem przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa".

W myśl art. 2 pkt 11 ustawy osobą uprawniona do uzyskania świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna.

Zgodnie zaś z art. 9 ust. 1 ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują jednak jedynie wówczas, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł (art. 9 ust. 2).

W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że córka skarżącej K. I. jest osobą uprawnioną do uzyskania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, w rozumieniu powołanego wyżej art. 2 pkt 11 ustawy. Okoliczność tę potwierdza – po pierwsze – znajdująca się w aktach sprawy ugoda z dnia 6 kwietnia 2011 r., zawarta przed Sądem Rejonowym w [...] w sprawie o sygn. [...], na mocy której ojciec ww. P. I.zobowiązał się uiszczać na jej rzecz, począwszy od dnia 1 lutego 2011 r., alimenty w kwocie po 300 zł miesięcznie, opatrzona klauzulą wykonalności z dnia [...] kwietnia 2011 r., po drugie zaś – zaświadczenie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. o bezskuteczności powyższych alimentów. Nadto K. I. nie ukończyła 18 roku życia, co spełnia warunek art. 9 ust. 1 ustawy.

Istota sporu w przedmiotowej sprawie dotyczy natomiast ustalenia wysokości dochodu uzyskanego przez rodzinę wnioskodawczyni w 2011 r. Organy administracji w toku postępowania stwierdziły bowiem, że dochód tej dwuosobowej rodziny we wskazanym roku wyniósł 17.865,23 zł, co w przeliczeniu na osobę odpowiada kwocie miesięcznej dochodu równej 744,38 zł, która jest większa niż kryterium dochodowe określone w art. 9 ust. 2 ustawy (725 zł). Ustalenie to skutkowało odmową przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia, z czym skarżąca się nie zgadza, podnosząc, że dochód uzyskany przez jej rodzinę w 2011 r. był w rzeczywistości niższy. Na dowód tego skarżąca przedłożyła w załączeniu do skargi zaświadczenie o wysokości jej dochodów w poszczególnych miesiącach 2011 r. w kwotach netto, wydane w dniu [...] sierpnia 2012 r. przez Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w [...], w którym skarżąca jest zatrudniona.

Rozstrzygając powyższą kwestię w pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 2 pkt 5 ustawy, ilekroć jest w niej mowa o dochodzie rodziny, oznacza to dochód rodziny, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), dalej jako "u.ś.r.". Analogiczne odesłanie w myśl art. 2 pkt 4 ustawy dotyczy definicji samego dochodu. Zatem dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 i 2a u.ś.r.). Z kolei dochód, w myśl art. 3 pkt 1 u.ś.r., oznacza, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:

- przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307, ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne,

- deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne,

- inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym m.in. alimenty na rzecz dzieci.

Dokumentem pozwalającym na ustalenie w toku postępowania w przedmiocie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego wysokości dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach ogólnych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych jest - stosownie do art. 15 ust. 4 pkt 1 ustawy - zaświadczenie wydane przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego lub oświadczenie o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Wzory obu tych dokumentów, na mocy art. 15 ust. 9 pkt 3 ustawy, zostały określone odpowiednio w załącznikach nr 2 i nr 2a do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. Nr 123, poz. 836 ze zm.), dalej jako "rozporządzenie".

Z powyższego wynika, że ustalenie wysokości dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach ogólnych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych może nastąpić wyłącznie w oparciu o zaświadczenie wydane przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego lub oświadczenie złożone przez samego wnioskodawcę. Oba te dokumenty muszą być ponadto sporządzone na formularzu, którego wzór określają wskazane wyżej załączniki rozporządzenia. Żaden inny dokument nie może natomiast stanowić podstawy dla ustalenia wysokości przedmiotowych dochodów w postępowaniu w sprawie ustalenia prawa do pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Podstawy takiej nie mogłoby stanowić zatem również załączone przez skarżąca do skargi zaświadczenie SPZOZ w [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., nawet gdyby skarżąca złożyła je w toku postępowania administracyjnego.

W niniejszej sprawie skarżąca, składając w dniu [...] sierpnia 2012 r. wniosek o przyznanie na rzecz jej córki świadczenia z funduszu alimentacyjnego, załączyła do niego zaświadczenie o własnym dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem od osób fizycznych, wydanym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] w dniu [...] sierpnia 2008 r. i – co istotne - sporządzonym zgodnie z wzorem określonym w rozporządzeniu. Zaświadczenie to spełniało zatem wymogi dokumentu, na podstawie którego organy mogły ustalić dochód strony. Z jego treści jednoznacznie zaś wynika, że dochód skarżącej podlegający opodatkowaniu podatkiem od osób fizycznych w roku poprzedzającym okres świadczeniowy, tj. w 2011 r. wyniósł 20.589,97 zł. Należny podatek wyniósł natomiast 459 zł, zaś składki na ubezpieczenie społeczne – 1.361,89 zł. Ponadto skarżąca do wniosku dołączyła zaświadczenie wydane przez SPZOZ w [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. o wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne (art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. "h" ustawy), z którego wynika, że składki te w 2011 r. wyniosły 903, 85 zł.

Na podstawie powyższych dokumentów organy administracji w sposób niewadliwy obliczyły dochód skarżącej uzyskany w 2011 r. (w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy w zw. z art. 3 pkt 1 u.ś.r.), odejmując od kwoty 20.589,97 zł wysokość należnego podatku (459 zł), składek na ubezpieczenie społeczne (1.361,89 zł) oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne (903, 85 zł). W wyniku tych obliczeń prawidłowo ustalono, że dochód rodziny skarżącej w 2011 r. wyniósł 17.865,23 zł, a zatem miesięcznie wyniósł on 1488,77 zł, co w przeliczeniu na jednego członka rodziny bezsprzecznie stanowi kwotę 744,38 zł.

Należy podkreślić, że skoro skarżąca do wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia załączyła zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], a nie alternatywnie przewidziane dla ustalenia wysokości dochodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych oświadczenie na druku określonym w załączniku nr 2a do rozporządzenia, to zaświadczenie to w niniejsze sprawie wiązało organy administracji. Organy nie mogły natomiast kwestionować składników wynagrodzenia strony uzyskanego w roku kalendarzowym zaliczonego do dochodu rodziny przez organ podatkowy. Takie uprawnienie przysługuje bowiem tylko adresatowi zaświadczenia (por. wyrok WSA z dnia 8 lutego 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 3/07, Lex nr 307189 oraz wyrok WSA w Łodzi z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Łd 153/10, Lex nr 605672).

W związku z powyższym ustalenia organów obu instancji wskazujące, iż dochód rodziny skarżącej w 2011 r. w przeliczeniu na osobę wyniósł 744,38 zł uznać należy za prawidłowe. W konsekwencji w przeprowadzonym w niniejszej sprawie postępowaniu wyjaśniającym nie sposób dopatrzeć się naruszenia zasad określonych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Skoro bowiem dochód ten przewyższył kwotę kryterium dochodowego określonego w art. 9 ust. 2 ustawy, to okoliczność ta – niezależnie od wielkości tego przekroczenia - uniemożliwiała uwzględnienie żądania strony, zaś wpływu na taki stan rzeczy nie mogła mieć nawet niezwykle trudna sytuacja życiowa i materialna rodziny skarżącej. Organy nie były zatem zobowiązane do dokonywania dodatkowych ustaleń w zakresie sytuacji bytowej strony. Treść art. 9 ust. 2 ustawy nie pozostawia żadnych wątpliwości, iż przekroczenie przedmiotowego kryterium determinuje odmowę przyznania wnioskodawcy świadczenia z funduszu alimentacyjnego, niezależnie od jakichkolwiek innych okoliczności, jakie w sprawie zaistnieją.

Z tych wszystkich względów Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.