Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1414/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 35 ust 1 pkt 1 prawa budowlanego
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędziowie sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant ref. staż. Kamil Mazański, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2018 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez I. S. ("skarżąca") jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego ("GINB") z [...] kwietnia 2018 r., znak: [...], wydana po rozpatrzeniu odwołania I. S. i [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] od decyzji Wojewody [...] ("Wojewoda") z [...] grudnia 2017 r., znak: [...].

Wskazaną decyzją z [...] grudnia 2017 r. Wojewoda, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, "k.p.a."), stwierdził z urzędu nieważność decyzji Starosty [...] z [...] kwietnia 2014 r., nr [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej I. S. – Zakład Usługowo-Handlowy "[...]" pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania pomieszczeń warsztatu samochodowego na stację demontażu pojazdów, na działkach o nr ew. [...], [...], [...], obr. [...]. W uzasadnieniu Wojewoda podał, że weryfikowana decyzja jest dotknięta wadą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., albowiem zapadła w oparciu o decyzje o środowiskowych uwarunkowań (Burmistrza [...] z [...] lipca 2013 r. i [...] lutego 2014 r.) następnie wyeliminowane z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc. Zaznaczył jednocześnie, że sprawa dotyczy stacji demontażu pojazdów, a więc przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 42 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. (Dz. U. z 2016 r., poz. 71), i wymagającego uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Odwołanie od tej decyzji, z zachowaniem terminu ustawowego wniosła skarżąca oraz [...] sp. z o.o.

Po rozpatrzeniu tych odwołań, GINB wydał wskazaną na wstępie decyzję z [...] kwietnia 2018 r., którą utrzymał w mocy decyzję Wojewody z [...] grudnia 2017 r. i podzielił ocenę, i stanowisko w niej zawarte.

I tak, organ ten podniósł, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji stanowi wyjątek od przyjętej przez ustawodawcę w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych oraz, że do stwierdzenia nieważności decyzji może dojść wyłącznie w przypadku stwierdzenia wystąpienia przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a. Wskazał też, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przeważa pogląd, że o rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub skutki społeczno-gospodarcze, które wywołuje decyzja. Podkreślił więc, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia w sytuacji, gdy interpretacja obowiązującego przepisu prawa nie nasuwa jakichkolwiek wątpliwości i którego treść bez żadnych sporów może zostać ustalona, zaś organ narusza go w sposób oczywisty nie dający się w żadnej mierze pogodzić z zasadą praworządności.

Następnie GINB podał, że zgodnie z art. 32 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 z późn. zm. – według stanu prawnego na dzień wydania kontrolowanej decyzji), pozwolenie na budowę może być wydane wyłączeniu temu, kto złożył wniosek w tej sprawie w okresie ważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, oraz oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Stosownie zaś do art. 33 ust. 2 pkt 2 i 3 Prawa budowlanego, powyższe dokumenty inwestor powinien dołączyć do wniosku o pozwolenie na budowę.

Jak wynika z akt sprawy, inwestor (skarżąca) do wniosku z [...] marca 2014 r. o pozwolenie na budowę spornej inwestycji dołączył oświadczenie o prawie do dysponowania na cele budowlane działkami o nr ew. [...], [...], [...], obr. [...]. Zgodnie z przepisami o planowaniu zagospodarowania przestrzennego przedłożenie decyzji o warunkach zabudowy zagospodarowania terenu nie było wymagane. Sporna inwestycja położona jest na terenie objętym ustaleniami uchwały Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] stycznia 2001 r. nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi [...], [...], [...] (Dz. Urz. Woj. [...] z 2001 r., Nr [...], poz. [...]). Mając powyższe na uwadze GINB stwierdził, że w analizowanym przypadku nie zostały rażąco naruszone przywołane art. 32 ust. 4 pkt 1 i 2 oraz art. 33 ust. 2 pkt 2 i 3 Prawa budowlanego.

Organ odwoławczy wskazał dalej, że zgodnie z art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego właściwy organ sprawdza m.in. zgodność projektu budowlanego ze wskazanymi tam dokumentami oraz aktami prawnymi.

Podał przy tym, że działki o nr ew. [...], [...], [...], obr. [...], położone są na obszarze oznaczonym w ww. miejscowym planie symbolem MNU, tj. na terenie zabudowy mieszkaniowej, niskiej z dopuszczeniem usług, w ramach której dopuszcza się lokalizację budynków mieszkalnych, mieszkalno-usługowych oraz usługowych. Zgodnie z § 4 ust. 3 pkt 1 dopuszczalne kierunki przekształceń zabudowy istniejącej to modernizacje i rozbudowy istniejących budynków mieszkalnych i usługowo-rzemieślniczych oraz budowa nowych budynków mieszkalnych i usługowo-rzemieślniczych na drodze wtórnych podziałów działek (zgodnie z obowiązującymi przepisami szczególnymi), zabudowa odtworzeniowa po budynkach zlikwidowanych. Zgodnie natomiast z projektem budowalnym stwierdzono, że "dotychczasowy budynek warsztatowo-socjalny adaptowany zostanie do prowadzenia działalności gospodarczej związanej z uruchomieniem stacji demontażu pojazdów; istniejący budynek składa się z dwóch hal demontażu pojazdów oraz zaplecza socjalno-biurowego; w budynku na obu halach przewidziano dwa sektory stacji demontaży pojazdów, tj. sektor 3 i 4". Jednocześnie, "pomimo zmiany sposobu użytkowania budynku warsztatu samochodowego na stację demontażu pojazdów nie zachodzi konieczność dokonywania jakichkolwiek prac budowlanych".

Następnie, GINB wskazał, że inwestor do wniosku o pozwolenie na budowę dołączył decyzję Burmistrza [...] z [...] lipca 2013 r., znak: [...], określającą środowiskowe uwarunkowania przedsięwzięcia pn. Stacja demontażu pojazdów "[...]" w [...] oraz decyzję Burmistrza [...] z [...] lutego 2014 r., znak: [...], zmieniającą ww. decyzję Burmistrza [...] z [...] lutego 2014 r., znak: [...]. Tym niemniej organ zwrócił uwagę, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] ("SKO") ostateczną decyzją z [...] grudnia 2015 r., znak: [...], stwierdziło nieważność ww. decyzji Burmistrza [...] z [...] lipca 2013 r., znak: [...], o środowiskowych uwarunkowaniach inwestycji. Z pisma SKO z [...] kwietnia 2017 r., wynika, że co do decyzji [...] nie został złożony wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, ani skarga do sądu administracyjnego. Ostateczną decyzją z [...] czerwca 2017 r., znak: [...], SKO utrzymało zaś w mocy własną decyzję z [...] października 2016 r., znak: [...], stwierdzającą nieważność ww. decyzji Burmistrza [...] z [...] lutego 2014 r., zmieniającej decyzję Burmistrza [...] z [...] lipca 2013 r. o środowiskowych uwarunkowaniach inwestycji. Z uwagi na powyższe, GINB pismem z [...] marca 2017 r., zwrócił się do Urzędu Miejskiego w [...] z prośbą o udzielnie informacji, czy została wydana nowa decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach dla spornego przedsięwzięcia, a jeśli tak – o przesłanie potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii wydanego rozstrzygnięcia. W dniu [...] kwietnia 2018 r. do GINB wpłynęło pismo Urzędu Miejskiego w [...] z [...] marca 2018 r., w którym wskazano, że Burmistrz [...] nie wydał żadnej nowej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla ww. sprawy.

Organ odwoławczy podkreślił, że decyzja o stwierdzeniu nieważności jest aktem deklaratoryjnym, który działa z mocą wsteczną (ex tunc) od daty wydania decyzji stwierdzającej nieważność decyzji dotkniętej wadą kwalifikowaną. Następuje wówczas powrót do stanu poprzedniego, obowiązującego przed dniem wydania decyzji, której nieważność stwierdzono, a skutki prawne decyzji usuniętej z obrotu są zniesione od dnia jej wydania. W ocenie organu należało więc przyjąć, że decyzji Burmistrza [...] z [...] lipca 2013 r. oraz decyzji Burmistrza [...] z [...] lutego 2014 r., nie było w obrocie prawnym od samego początku, a zatem również w dniu wydania kontrolowanej decyzji organu stopnia podstawowego.

GINB dodał, że organy administracji architektoniczno-budowlanej badają prawidłowość decyzji w trybie art. 156 k.p.a. (dotyczącym stwierdzenia nieważności) w oparciu o stan prawny i faktyczny istniejący w dacie wydania kwestionowanej decyzji. Co więcej, stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nie do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. (v. uchwała NSA z 13 listopada 2012 r., sygn. I OPS 2/12).

Przyjął przy tym, że decyzja Burmistrza [...] z [...] lipca 2013 r. oraz decyzja Burmistrza [...] z [...] lutego 2014 r., nie mogą być w ogóle uwzględnione w toku niniejszego postępowania nieważnościowego.

Podał też, że zgodnie z art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r., poz. 1235 z późn. zm. – według stanu na dzień wydania pozwolenia na budowę), uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko (pkt 1) oraz przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (pkt 2). Stosownie zaś do art. 72 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 42 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2010 r., Nr 213, poz. 1397 z późn. zm. – według stanu na dzień wydania kontrolowanej decyzji), stacje demontażu w rozumieniu ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. Nr 25, poz. 202 z późn. zm.) zaliczane są do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko.

Organ odwoławczy stwierdził więc, że dla spornej inwestycji – jako przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko – przed uzyskaniem pozwolenia na budowę powinna zostać wydana decyzja środowiskowa. Sporna inwestycja powinna zaś zostać zaprojektowana zgodnie z warunkami określonymi w decyzji środowiskowej, co podlega sprawdzeniu przed wydaniem kontrolowanego pozwolenia na budowę, stosownie do art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.

W konsekwencji GINB stwierdził, że decyzja Starosty [...] z [...] kwietnia 2014 r. została wydana z naruszeniem art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w zw. z art. 71 ust. 2 pkt 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, a naruszenie to ma charakter kwalifikowany.

Rażąco naruszone przepisy art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w zw. z art. 71 ust. 2 pkt 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko są przepisami, których stosowanie nie wymaga przeprowadzenia skomplikowane procesu wykładni, zaś samo naruszenie jest bezsprzeczne. Ponadto, skutki analizowanego uchybienia są szczególnie poważne. Udzielenie pozwolenia budowę inwestycji niezgodnie z wymaganiami ochrony środowiska, stanowi wyraz niewypełnienia podstawowych wymogów, od których ustawodawca uzależnia wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę. Wszelkie unormowania wprowadzające obowiązek zgodności zaprojektowanej inwestycji z warunkami, na jakich może być ona realizowana, winny być przestrzegane w sposób restrykcyjny, ponieważ gwarantują one przestrzeganie zasad ochrony środowiska i ładu przestrzennego. W analizowanym przypadku uchybienie przywołanych wyżej unormowaniom jest szczególnie jaskrawe. Przedmiotowa inwestycja jest obiektem, który ma bardzo duży wpływ na środowisko naturalne. Realizacja tego rodzaju obiektu wbrew podstawowym wymogom prawa, dotyczących ochrony środowiska, nie może być akceptowana w świetle zasad praworządnego państwa.

Organ odwoławczy podkreślił, że podnoszony przez odwołujących się art. 72 ust. 1a pkt 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (w brzmieniu obecnie obwiązującym) nie znajduje zastosowania w analizowanym przypadku. Z dyspozycji ww. przepisy wynika, że odnosi się on do zezwoleń uzyskiwanych w trybie ustawy o odpadach, a nie pozwoleń na budowę czy zmian sposobu użytkowania.

Na koniec GINB zaznaczył, że analiza decyzji Starosty z [...] kwietnia 2014 r. wykazała, że poza stwierdzonym wyżej rażącym naruszeniem prawa, sporne pozwolenie na budowę nie jest obarczone żadną z pozostałych wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.

Końcowo wyjaśnił także, że za strony postępowania prawidłowo uznano skarżącą jako inwestora i właścicielkę działek inwestycyjnych nr ew. [...] i [...] oraz spółkę [...] – jako następcę inwestora i właściciela działki inwestycyjnej nr ew. [...].

Skargę na tę decyzję GINB z [...] kwietnia 2018 r. złożyła I. S., wnosząc o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a. art. 107 §1 k.p.a. poprzez niewskazanie oznaczenia strony będącej adresatem decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a także niedostrzeżenie tego uchybienia w stosunku do decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2017 r.;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływa na wynik sprawy, tj.: art. 42 ust. 2 ustawy o odpadach w zw. z art. 71 oraz art 72 ust. 2a pkt 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że istnieje podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji Starosty z [...] kwietnia 2014 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielający skarżącej pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania pomieszczeń warsztatu samochodowego na stację demontażu pojazdów.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd kontrolował w niniejszej sprawie decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] kwietnia 2018 r., znak: [...], utrzymującą w mocy decyzję Wojewody z [...] grudnia 2017 r. stwierdzającą nieważność decyzji Starosty [...] z [...] kwietnia 2014 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej I. S. – Zakład Usługowo-Handlowy "[...]", pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania pomieszczeń warsztatu samochodowego na stację demontażu pojazdów, na działkach nr ew. [...], [...], [...] obr. [...].

Decyzja ta została wydana po rozpatrzeniu odwołań od ww. decyzji Wojewody, wniesionych z zachowaniem ustawowego terminu przez skarżącą oraz przez [...] sp. z o.o. Zarówno skarżącą, jak i wskazaną spółkę uznano za strony postępowania na etapie I instancji, tj. przed Wojewodą, a biorąc pod uwagę, że skarżąca jest adresatem badanej decyzji i właścicielką dwóch z trzech działek inwestycyjnych objętych tą decyzją, natomiast wskazana spółka – jednej z nich, brak jest podstaw do zarzucenia organom orzekającym w sprawie w tym kontekście jakiejkolwiek nieprawidłowości; we wskazanych okolicznościach należało bowiem przyjąć (co też uczyniono), że interes prawny (w rozumieniu art. 28 k.p.a. i art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego), posiada tak skarżąca, jak i [...] sp. o.o. (właściciel działki nr ew. [...]), a wobec tego odwołania oby tych osób, organ II instancji zobligowany był rozpatrzyć merytorycznie. Jednocześnie Sąd stwierdza, że żaden z ww. organów orzekających w trybie nadzorczym nie naruszył art. 107 k.p.a. z uwagi (jak wywodzi skarżąca) na brak wskazania adresata decyzji. Co więcej, Sąd zauważa, że zarzut ten, podniesiono już na etapie postępowania odwoławczego, i został on prawidłowo rozważony przez GINB, który to zasadnie wskazał na to, że wobec charakteru decyzji wydawanej w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, nie kształtuje ona w sposób bezpośredni praw i obowiązków konkretnego podmiotu, nie jest wobec tego skierowana do takiego podmiotu, niemniej uwzględnia strony postępowania, którym też jest doręczana (i tak też to miało miejsce w niniejszej sprawie). Z tego też powodu Sąd nie podzielił pierwszego z wyeksponowanych w skardze zarzutów, odnoszącego się do kwestii formalnej zaskarżonej w sprawie decyzji, uznając ten zarzut za całkowicie nieuzasadniony.

Przechodząc do kwestii merytorycznej, Sąd dostrzega, że w obu ww. decyzjach wydanych w trybie nadzorczym organy orzekające stwierdziły, że weryfikowana decyzja Starosty [...] z [...] kwietnia 2014 r. nr [...], jest dotknięta wadą nieważności uregulowaną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W okolicznościach sprawy należało bowiem przyjąć, że została ona wydana z rażącym naruszeniem art. 35 ust.1 pkt 1 Prawa budowlanego w zw. z art. 71 ust. 2 pkt 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie (...).

Zdaniem Sądu, ocena ta (skutkująca zastosowaniem ww. art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu), jest prawidłowa; poprzedzona została właściwymi ustaleniami (tak co do stanu faktycznego, jak i prawnego), uwzględniającymi charakter postępowania nadzwyczajnego jakim jest postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności; nadto – opiera się na prawidłowej wykładni pojęcia rażącego naruszenia prawa, uwzględnia jednocześnie uchwałę NSA z 13 listopada 2012 r., o sygn. akt I OPS 2/12.

I tak, rozwijając tę ocenę Sąd przede wszystkim zauważa, że w ww. uchwale, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nie do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Przy czym w orzecznictwie, na tle tej uchwały dostrzega się że, stwierdzenie nieważności decyzji zależnej w takim przypadku, nie może mieć miejsca niejako "automatycznie", skoro zgodnie z przyjętym orzecznictwem o rażącym naruszeniu prawa (w myśl art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) można mówić jedynie wówczas, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki: naruszenie prawa ma charakter oczywisty, charakter przepisu, który został naruszony pozwala na uznanie oczywistości naruszenia oraz przemawiają za tym racje ekonomiczne i gospodarcze, które wywołuje rozstrzygnięcie. Co istotne, w orzecznictwie zwraca się uwagę i podkreśla, że to ta ostania przesłanka winna mieć decydujące znaczenie przy dokonywaniu gradacji naruszenia. Zauważa się bowiem, że nie każde naruszenie prawa dyskwalifikuje decyzję w takim stopniu, że niezbędna jest jej eliminacja tak, jak gdyby od początku nie została wydana. Rażące naruszenie prawa to takie naruszenie, które z uwagi na wywołane skutki jest jednoznaczne w znaczeniu wadliwości rozstrzygnięcia oraz tylko takie naruszenie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. W konsekwencji stwierdzenie nieważności może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwiać ani tolerować (por. wyrok NSA z 12 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 1098/14).

Jak wynika z akt, decyzja Starosty [...] z [...] kwietnia 2014 r. nr [...], wydana została po rozpatrzeniu wniosku I. S. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania pomieszczeń warsztatu samochodowego na stację demontażu pojazdów w [...], na działkach nr ew. [...], [...] i [...]. Do wskazanego wniosku skarżąca załączyła decyzję Burmistrza [...] z [...] lipca 2013 r. nr [...] o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn.: Stacja demontażu pojazdów "[...]" w [...] - na działce o nr ew. [...], oraz zmieniającą ją (m.in. w zakresie miejsca realizacji) decyzję tego organu z [...] lutego 2014 r. nr [...]. Bezspornym w sprawie pozostaje, że obie ww. decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach, ostatecznymi decyzjami (pozostającymi w obrocie prawnym) zostały następnie w trybie stwierdzenia nieważności wyeliminowane z obrotu prawnego (v. odpowiednio decyzja SKO w [...] z [...] grudnia 2015 r. znak: [...]i decyzja SKO w [...] z [...] czerwca 2017 r. znak [...]).

Zważyć jednocześnie trzeba, że zgodnie z art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego (w brzmieniu wówczas obowiązującym), przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego właściwy organ sprawdzał zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Dodać też należy, że wobec treści § 2 ust. 1 pkt 42 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (według stanu obowiązującego na dzień wydania badanej decyzji), stacje demontażu w rozumieniu ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. Nr 25, poz. 202 z późn. zm.) zaliczane były do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. Zgodnie zaś z art. 71 ust. 2 pkt 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie (...), w brzmieniu wówczas obowiązującym, uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach było wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. Stosownie natomiast do art. 72 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następowało przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego, decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych oraz decyzji o pozwoleniu na zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części - wydawanych na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623, z późn. zm.).

W konsekwencji, w pełni uprawnione jest stwierdzenie, że w okolicznościach niniejszej sprawy (wobec wyeliminowania w trybie stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowych wydanych dla przedmiotowych inwestycji), wystąpiła sytuacja, o której mowa w ww. uchwale NSA – stwierdzono nieważność decyzji (środowiskowych), w oparciu o które wydano inną przedmiotowo zależną decyzję. Co przy tym istotne, i na co też prawidłowo wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, stwierdzenie nieważności decyzji powoduje przywrócenie do stanu poprzedniego, obowiązującego przed dniem wydania decyzji, której nieważność stwierdzono. Decyzja stwierdzająca nieważność innej decyzji administracyjnej "uchyla" więc wszelkie skutki prawne, jakie powstały od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji nieważnej. Zatem, analizując sprawę należało przyjąć, że badana decyzja o pozwoleniu na budowę nie została poprzedzona wymaganą decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach, a to świadczy o naruszeniu art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w zw. z ww. art. 71 ust. 2 pkt 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie (...). Objęta weryfikowaną decyzją inwestycja należąca do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, nie została bowiem poprzedzona wymaganą w tym przypadku tzw. decyzją środowiskową, a organ architektoniczno-budowlany nie wywiązał się w tej sytuacji z obowiązków określonych w art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, i - nie ocenił projektu budowlanego pod kątem jego zgodności z wymaganiami w zakresie ochrony środowiska. Zważyć zaś trzeba, że negatywny wynik organu w tej kwestii, nie pozwalałby temu organowi na wydanie wnioskowanego pozwolenia. Zważyć także należy, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach tak wówczas, jak i obecnie wiąże m.in. organ architektoniczno-budowlany (v. art. 86 ww. ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku (...)); określone w tej decyzji warunki realizacji inwestycji, nie mogą więc być na dalszym etapie procesu inwestycyjnego modyfikowane; jednakże organ architektoniczno-budowlany obowiązany jest (i był wtedy) ocenić, czy przy projektowaniu inwestycji zostały one zachowane. Ten etap (z przyczyn powyżej przedstawionych), w tym przypadku nie miał miejsca; skutkowało to naruszeniem ww. przepisów, w stopniu kwalifikowanym.

Sąd w pełni zgadza się bowiem z organami orzekającymi, że wskazanej nieprawidłowości nie można zaakceptować z punktu widzenia praworządności, a jako taka musi skutkować zastosowaniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Przedmiotowa inwestycja jest przedsięwzięciem wpływającym na środowisko naturalne, a wobec tego pozostawienie w obrocie prawnym badanego pozwolenia na budowę, wydanego bez zbadania kwestii ww. oddziaływania i określenia warunków eliminujących szkodliwy wpływ tej inwestycji na środowisko (wymagań dotyczących ochrony środowiska, v. art. 82 ust. 1 pkt 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie (...)), nie może mieć miejsca. Tak też wskazano w zaskarżonej decyzji, słusznie dodatkowo (dla pełnego wyjaśnienia sprawy) ustalając, że dla przedmiotowej w sprawie inwestycji, po stwierdzeniu nieważności ww. decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, nie został wydany "nowy" akt w tym przedmiocie. Zważyć nadto należy, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym, stacje demontażu również są zaliczane do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, a to powoduje, że ich realizacja musi być poprzedzona postępowaniem środowiskowym i uzyskaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Sąd dostrzega jednocześnie, że wbrew stanowisku skarżącej, z art. 72 ust. 2a pkt 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie (...), nie można wyprowadzić stwierdzenia, że dla przedmiotowej inwestycji "nie było" obowiązku uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Obowiązujący wówczas art. 72 ust. 2a ww. ustawy stanowił, że wymogu uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przed uzyskaniem zezwoleń, o którym mowa w ust. 1 pkt 21 (dotyczącym zezwolenia na przetwarzanie odpadów i zezwolenia na zbieranie i przetwarzanie odpadów wydawanego na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach), nie stosuje się w przypadku, gdy zezwolenie dotyczy odzysku polegającego na przygotowaniu do ponownego użycia. Obecnie, brzmienie ww. przepisu (art. 72 ust. 2a pkt 2), także odnosi się do ustawy o odpadach (i zezwolenia na zbieranie odpadów), a wobec tego przepis ten ani w poprzednim ani w obecnym brzmieniu nie mógł znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie (dotyczącej pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania na stację demontażu pojazdów). O braku konieczności uzyskania dla przedmiotowej inwestycji decyzji środowiskowej, nie mogą świadczyć także przywołane w skardze rozstrzygnięcia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] o odmowie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia – stacji demontażu pojazdów (z tej to przyczyny, że nie spełnia ona definicji przedsięwzięcia planowanego). Sąd dostrzega w tym kontekście, że orzeczenia te, z 2011 r. i 2013 r., zapadły przed wydaniem badanej decyzji, nadto w innym stanie sprawy, tj. w stosunku do inwestycji zrealizowanej, a nie planowanej (tj. zrealizowanej w warunkach samowoli, na co wskazuje choćby uzasadnienie wyeliminowanej z obrotu prawnego decyzji środowiskowej z [...] lipca 2013 r.).

Z tych też przyczyn, Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Wprawdzie Sąd dostrzega, że w uzasadnieniu tej decyzji zabrakło pełnej analizy w kontekście zgodności badanej decyzji z art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego i ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi [...], [...], [...] zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] stycznia 2001 r. (obowiązującego na tym terenie); GINB nie dostrzegł także, że powodem unieważnienia decyzji środowiskowej z [...] lipca 2013 r. dla przedmiotowej inwestycji było m.in. stwierdzenie braku analizy w zakresie zgodności przedmiotowej inwestycji z ww. planem, wobec brzmienia art. 80 ust. 2 zd. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie (...), tj. niewyjaśnienie czy w pojęciu usług dopuszczonych na danym terenie, mieści się stacja demontażu pojazdów. Niemniej, brak ten Sąd ocenia jako nie mający istotnego wpływu na wynik sprawy; wskazane powyżej okoliczności stanowią bowiem jednoznacznie o konieczności zastosowania w sprawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.

Dlatego też, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018 r., poz. 1302 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.