Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 611/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 1 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 2188
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2018 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 1 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Lu 365/15 w sprawie ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 1 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Lu 365/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] marca 2015 roku znak: [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w T. z dnia [...] lutego 2015r., Nr [...]o odmowie umorzenia Z. S. należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych na osoby uprawnione: K. S. i R. S. wraz z ustawowymi odsetkami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Decyzją z dnia [...] marca 2015r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpatrzeniu odwołania Z. S., utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w T.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił, że wnioskodawca jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ś. jako osoba bezrobotna poszukująca pracy, jest w trudnej sytuacji bytowej, ponadto boryka się z problemami zdrowotnymi, ale nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, jest w wieku aktywności zawodowej, jednak nie pracuje. Aktualnie jest zobowiązany wyrokiem Sądu Rejonowego L. w L. z siedzibą w Ś. z dnia [...] marca 2012r. do uiszczania alimentów na rzecz każdego z dzieci. Zdaniem organu, sytuacja wnioskodawcy nie uzasadnia umorzenia należności na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Nie można pochopnie umarzać takiej należności, gdyż sytuacja finansowa dłużnika może ulec poprawie.

W skardze do WSA w Lublinie Z. S. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji zarzucając organowi naruszenie przepisów postępowania poprzez pominięcie składanych przez niego oświadczeń dotyczących jego sytuacji życiowej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny Lublinie zważył, że skarga nie jest zasadna. Według Sądu materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia był przepis art. 30 ust. 2. ustawy z dnia z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Według Sądu, organ nie przekroczył granic przysługującego mu uznania. Organ miał na uwadze to, że stan zdrowia skarżącego nie uniemożliwia mu podjęcia pracy, bowiem pomimo problemów zdrowotnych nie ma on orzeczonego stopnia niepełnosprawności potwierdzającego niezdolność do pracy, ponadto jest on w wieku aktywności zawodowej, jednak pracy nie podejmuje. Organ nie wykluczył natomiast odroczenia bądź rozłożenia na raty należności, o co skarżący może się ubiegać w odrębnym postępowaniu.

Z. S., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł skargę kasacyjną, w której zaskarżył w całości wyrok WSA w Lublinie. Skarżący na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy:

art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80. k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu administracji publicznej, która wydana została pomimo niewystarczającego i niedokładnego zbadania sprawy

art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. i art 8 k.p.a., poprzez przyjęcie, iż skarżący obecnie nie czyni żadnych starań, aby znaleźć pracę i w dłuższej perspektywie czasu ma możliwość spłaty, podczas gdy zebrany materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, iż wskazane wyżej okoliczności zostały udowodnione;

art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy argumenty podane stronie jako uzasadnienie rozstrzygnięcia nie korespondowały ze stanem faktycznym sprawy, a całe postępowanie administracyjne było prowadzone w sposób, który nie mógł wzbudzić zaufania obywateli do organu;

art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie z urzędu dowodów uzupełniających z dokumentów dotyczących sytuacji dochodowej, zdrowotnej, bytowej oraz rodzinnej Z. S. co w sposób ewidentny przyczyniłoby się do stwierdzenia, iż organ państwowy przekroczył granice uznania administracyjnego wydając decyzję, której dotyczy przedmiotowe postępowanie.

art. 3 § 1 p.p.s.a. polegające na ograniczeniu rozpoznania sprawy jedynie do prawidłowości ustaleń faktycznych poczynionych przez organy administracji, podczas gdy prawidłowo przeprowadzona kontrola działalności organu winna doprowadzić do zmiany decyzji, od której skarżący się odwołał;

art. 3 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. wobec braku jakiegokolwiek ustosunkowania się do zarzutów skargi, które pozwoliłoby dokonać oceny zasadności zapadłego wyroku w zakresie powołanych podstaw zaskarżenia. Kontrola działalności administracji okazała się być w tym zakresie niepełna, gdyż nie wykazano, dlaczego zarzuty skarżącego okazały się być bezzasadne.

Skarżący ponadto zarzucił na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez dokonanie błędnej jego wykładni, polegającej na stwierdzeniu, że organ orzekający (jak i Sąd l instancji) w sposób nieprawidłowy i niepełny dokonał oceny sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego uznając, że jest on w stanie dokonać spłaty zadłużenia.

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wniósł na o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz wydanie orzeczenia reformatoryjnego w trybie art. 188 p.p.s.a. - uchylenie w całości zaskarżonej decyzji SKO w L.

Skarżący również, na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. wniósł o rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjne na rozprawie oraz na podstawie art. 106 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. zwrócił się o przeprowadzenie: dowodu z dokumentów załączonych do niniejszej skargi kasacyjnej - na okoliczność bieżącej sytuacji skarżącego.

Argumentując swoje stanowisko, skarżący oznajmił, że literalna wykładania art.30 ustawy wskazuje, że możliwość zastosowania umorzenia należności z tytułu wypłacanych świadczeń z funduszu oraz wysokość umorzenia uzależnione są przede wszystkim od stopnia skuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego, zmierzającego do odzyskania należności z tytułu alimentów. Skarżący wskazał, że wniosek o umorzenie należności, zgodnie z przepisem art. 30, stanowi nową sprawę administracyjną rozstrzyganą w nowej decyzji administracyjnej, wydanej w postępowaniu odrębnym od tego, które dotyczyło nałożenia samego obowiązku zwrotu świadczeń wypłaconych osobie uprawnionej z funduszu alimentacyjnego. Skarżący dodał, że szczególną regulację pozwalającą na umorzenie zobowiązania dłużnika alimentacyjnego wobec funduszu jest art. 30 ust. 2 ww. ustawy. Mając na uwadze ten przepis uznać należy, że ustawodawca celowo dopuścił możliwość umorzenia zaległych świadczeń w sytuacjach, których nie da się enumeratywnie przewidzieć, wobec osób, które nie spełniają wymagań zawartych we i wcześniejszych przepisach przedmiotowej ustawy. Kluczowym dla umorzenia zaległych l należności jest uznanie administracyjne. Skarżący przypomniał, że ma [...] lat, orzeczono wobec niego lekki stopień niepełnosprawności, przewlekle choruje na gruźlicę płuc, przepuklinę kręgosłupa, wielopunktowe zwyrodnienie kręgosłupa, guz na płucach oraz zaświadczeniem stwierdzone zostało, iż nie jest on wstanie wykonywać jakiejkolwiek pracy. Nadto długotrwały pobyt w zakładzie karnym, aktualne choroby czy brak stałego adresu zameldowania i są okolicznościami sprzyjającymi umorzeniu zaległego świadczenia.

Skarżący powołując się na orzecznictwo wskazał, że ustalenie, czy istnieją przesłanki umorzenia w całości lub w części należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami, powinno być dokonywane na podstawie danych odzwierciedlających bieżącą sytuację dłużnika, tj. stan istniejący bezpośrednio przed wydaniem decyzji w przedmiocie umorzenia należności. Organy nie podjęły wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i tym samym nie zebrały, ani nie rozpatrzyły materiału dowodowego w sposób wyczerpujący.

Skarżący wskazał, że nie jest prawdą, iż nie czyni żadnych starań, aby znaleźć pracę i w dłuższej perspektywie czasu ma możliwość spłaty zadłużenia. Jednakże z uwagi na sytuację zdrowotną nie istnieje jakakolwiek praca umożliwiająca jej podjęcie. Jedyny jego dochód stanowi jednorazowy zasiłek celowy - 100 zł oraz zasiłek okresowy w kwocie 271 zł (do marca 2016 r.). Tym bardziej kuriozalna jest treść zaskarżonej decyzji, że skoro istnieje możliwość jego wzbogacenia to nie ma podstaw do umorzenia ww. należności. Skarżący napomina także, iż w sytuacji odbywania kary pozbawienia wolności, brak było podstaw do naliczania odsetek. Obowiązkiem organu była szczegółowa analiza sytuacji ubiegającego się o umorzenie i uwzględnienie wszystkich okoliczności, które składają się na sytuację dochodową i rodzinną, o której mowa w art. 30 ust. 2. Według skarżącego, Sąd l instancji orzekał w oparciu o niepełny zgromadzony przez organy pomocy społecznej materiał. Zatem kontrola działalności administracji okazała się być niepełna, gdyż nie wykazano, dlaczego zarzut skarżącego okazał się być bezzasadny. Tego typu naruszenie przepisów postępowania ogranicza również kontrolę instancyjną NSA, nie dając poznać przesłanek, jakimi kierował się Sąd I instancji przy uznaniu niezasadności podstaw zaskarżenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie (art. 176 p.p.s.a.). Przytoczenie podstaw kasacyjnych to wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w ocenie skarżącego zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało niewłaściwe zastosowanie lub błędna wykładnia prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd pierwszej instancji. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.

Naczelny Sąd Administracyjny na rozprawie w dniu 30 stycznia 2018r. oddalił wniosek skarżącego kasacyjnie o przeprowadzenie: dowodu z dokumentów załączonych do niniejszej skargi kasacyjnej - na okoliczność bieżącej sytuacji skarżącego. Przeprowadzenie dowodu przez sąd administracyjny ma charakter wyjątkowy i następuje gdy jest ono konieczne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, a także nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w danej sprawie. Postępowanie sądowoadministracyjne nie jest kolejną instancją (trzecią) postępowania administracyjnego. Wszelkie kwestie związane z prawidłowym ustaleniem stanu faktycznego, który podlega regulacji normatywnej prawa administracyjnego muszą być dokonane w postępowaniu administracyjnym. Istotny jest stan faktyczny na moment wydania zaskarżonej decyzji administracyjnej, a nie ustalenie "bieżącej sytuacji skarżącego".

Mając na uwadze powyższe uwagi, jako całkowicie bezzasadne należy ocenić także zarzuty skargi kasacyjnej oparte na naruszeniu przez Sąd I instancji art. 106 § 3 p.p.s.a. "poprzez nieprzeprowadzenie z urzędu dowodów uzupełniających z dokumentów dotyczących sytuacji dochodowej, zdrowotnej, bytowej oraz rodzinnej. Możliwość przeprowadzenia uzupełniających dowodów w postępowaniu sądowo-administracyjnym należy odnosić do sytuacji wystąpienia istotnych wątpliwości związanych z oceną czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem, nie zaś do sytuacji wystąpienia istotnych wątpliwości związanych z ustaleniem zaistniałego w sprawie stanu faktycznego, które zgodnie z treścią art.77 § 1 k.p.a. obowiązany jest wyjaśnić organ administracyjny.

Nieuprawniony jest, kilkakrotnie powtarzany w skardze kasacyjnej, zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych. Otóż przepis art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. ma charakter ustrojowy i może stanowić podstawę kasacyjną jedynie w drodze wyjątku, np. gdy sąd odmówił rozpoznania skargi, mimo prawidłowości jej wniesienia, czy też orzekał w sprawie, która nie podlega rozpoznaniu przez sądy administracyjne, albo rozpoznając prawidłowo wniesioną skargę dokonał kontroli w sprawie w oparciu o inne kryterium, niż kryterium legalności. Okoliczność, iż strona skarżąca kasacyjnie nie zgadza się ze stanowiskiem i argumentacją Sądu I instancji, przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nie uzasadnia zarzutu naruszenia powyższego przepisu. Zwłaszcza, że przedmiotowa sprawa należy do kognicji sądów administracyjnych, została rozpoznana przez właściwy sąd, a fachowy pełnomocnik skarżących nie wskazał w skardze kasacyjnej jakie to inne kryteria kontroli (celowość, rzetelność, gospodarność itd.), zamiast kryterium legalności stosował Sąd I instancji w niniejszej sprawie.

Podobnie jako całkowicie bezzasadny ocenić należy zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a., który ma jedynie charakter ustrojowy. Wydanie wyroku, niezgodnego z oczekiwaniem skarżącego, nie może być zaś utożsamiane z uchybieniem powołanej normie. Przepis ten zakreśla jedynie właściwość sądów administracyjnych, stanowiąc, że sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jeżeli podnosząc zarzuty naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a., skarżący w istocie zmierza do podważenia oceny prawnej poczynionej przez sąd pierwszej instancji, to nie może być to skuteczne, gdyż przepisy te zakreślają jedynie zakres sądowej kontroli działalności organów administracji, natomiast sposób przeprowadzania tej kontroli regulowany jest w dalszych przepisach p.p.s.a. Tymczasem do naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. mogłoby dojść wyłącznie wówczas, gdyby skarga w ogóle nie została przez sąd rozpoznana lub wbrew ustalonym w tym przepisie wymogom sąd administracyjny uchylił się od kontroli działalności administracji publicznej bądź też zastosował w ramach tej kontroli środki nieprzewidziane w ustawie. Ewentualne naruszenie przez sąd przy rozstrzygnięciu sprawy prawa materialnego czy procesowego nie oznacza, że sąd ten uchybił wynikającemu z ww. regulacji zakresowi kontroli działalności administracji publicznej jak i że nie zastosował środków określonych w ustawie.

Uzasadnieniu zaskarżonego wyroku także nie można zarzucić, że nie realizuje ono niezbędnych elementów uzasadnienia określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a., a których zamieszczenie pozwala odtworzyć sposób rozumowania Sądu. Sporządzenie uzasadnienia jest czynnością następczą w stosunku do podjętego rozstrzygnięcia, stąd też tylko w nielicznych sytuacjach naruszenie tej normy prawnej może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej. Pamiętać bowiem należy, że usprawiedliwiony będzie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a tylko wówczas, gdy pomiędzy tym uchybieniem a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego będzie istniał potencjalny związek przyczynowy. Do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lutego 2009 r. I OSK 487/08). Co więcej Sąd ma obowiązek zwięzłego przedstawienia stanu sprawy, co obejmuje nie tylko przytoczenie ustaleń dokonanych przez organ administracji publicznej, ale także ich ocenę pod względem zgodności z prawem. I chociaż uzasadnienie wyroku Sądu I instancji jest nader lakoniczne, to wszystkie wskazane elementy znalazły się w nim i pozwalają na uzyskanie informacji o przesłankach rozstrzygnięcia. Fakt, że strona skarżąca kasacyjnie nie zgadza się z argumentacją Sądu I instancji zaprezentowaną w uzasadnieniu, nie została nią przekonana, a wręcz uważa ją za błędną nie oznacza eo ipso naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Nie zasługują na uwzględnienie także zarzuty naruszenia art. 7, art.8, art. 77 § 1, art. 80 i art.107 § 3 k.p.a. polegający na niewystarczającym i niedokładnym zbadaniu sprawy, pominięciu pewnych faktów itd. Sąd nie stosuje wprost przepisów regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej, stąd też jego związanie tymi przepisami sprowadza się do obowiązku sformułowania oceny prawnej, czy proces podjęcia decyzji stosowania prawa przez organ administracji był prawidłowy. Nie budzi wątpliwości, że sformułowanie tej oceny wymaga odpowiedzi na szereg pytań, pytań takich samych jak te, na które musi odpowiedzieć organ administracji bezpośrednio stosujący te przepisy. To nie wojewódzki sąd administracyjny stosuje te przepisy, lecz posługuje się nimi jedynie, jako matrycą porównawczą, w celu ustalenia, czy postępowanie organu w tym zakresie jest zgodne z ustalonym porządkiem prawnym. I w uzasadnieniu kontrolowanego wyroku Sąd I instancji dał wyraz swojej argumentacji odnosząc się do całokształtu sprawy i zgromadzonego przez organy administracyjne materiału dowodowego. Uchybienie przez sąd przepisom regulującym postępowanie organów administracji publicznej ma charakter pośredni i wynikać może jedynie z uchybienia przez sąd I instancji przepisom p.p.s.a. Oznacza to, że procedując wojewódzki sąd administracyjny nie stosuje przepisów k.p.a., lecz kontroluje, czy postępowanie organów odpowiadało tym przepisom. Wszystkie elementy stanu faktycznego powoływane przez pełnomocnika skarżącego zostały ustalone i udokumentowane w zgromadzonym materiale dowodowym oraz znalazły wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W tym kontekście podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że wyjaśniono wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, a materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony w sposób wyczerpujący.

Nie sposób także podzielić zarzutu błędnej wykładni art.30 ust.2 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. z 2015r., poz.859 ze zm.). W odniesieniu do powyższego zarzutu należy wskazać, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa. Autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12, LEX nr 1408530; wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12, LEX nr 1372091). Tymczasem zawarta w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wykładnia art.30 ust.2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów polegała na przytoczeniu jego treści i nie odbiega od rozumienia tego przepisu zaprezentowanego przez Sąd I instancji oraz organy administracji publicznej orzekające w tej sprawie. Przedstawiona w uzasadnieniu skargi kasacyjnej argumentacja jest raczej adekwatna do zarzutu niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego, gdyż pełnomocnik skarżącego wykazywał, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W tym kontekście podkreślić należy, że umorzenie na podstawie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. ma charakter wyjątkowy i powinno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, o ile stan taki jest efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności. Przepis ten powinien być interpretowany w sposób ścisły, a nie rozszerzający, gdyż obowiązek alimentacyjny ciąży bezwzględnie na każdym z rodziców, a alimenty służą realizacji ochrony dobra dziecka poprzez zapewnienie środków na jego godziwe utrzymanie, wychowywanie czy edukację. Dobro dziecka jest wartością najwyższą i podlega konstytucyjnej ochronie ze strony państwa (art. 72 Konstytucji RP). Fakt wypłaty przez Państwo świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby małoletniej z tytułu zasądzonych alimentów, nie zwalnia zobowiązanego z obowiązku alimentacji wobec własnego dziecka. Co więcej każde umorzenie zadłużenia alimentacyjnego powoduje przerzucenie na wszystkich członków społeczeństwa kosztów utrzymania dzieci dłużników alimentacyjnych. W takiej sytuacji, gdzie brak jest szczególnie uzasadnionej okoliczności uzasadniającej umorzenie, byłoby to sprzeczne z założeniami ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i prowadziłoby do niedozwolonej, bowiem rozszerzającej interpretacji przesłanek z art. 30 ust. 2 tej ustawy.

Ponieważ decyzja wydawana na podstawie tego przepisu jest decyzją uznaniową, to organ ma możliwość, ale nie obowiązek umorzenia należności. Sądowa kontrola uznania administracyjnego ograniczona jest wyłącznie do oceny tego, czy w sprawie zachodzą warunki materialnoprawne, uzasadniające skorzystanie przez organ administracji z przysługujących mu uprawnień oraz, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej. Wszystkie te elementy zostały spełnione w niniejszej sprawie. Co więcej pełnomocnik skarżącego wyraźnie stwierdza w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że nie jest prawdą, iż "skarżący nie czyni obecnie żadnych starań, aby znaleźć pracę i w dłuższej perspektywie czasu ma możliwość spłaty zadłużenia." Podkreślić także należy, że późniejsza zmiana stanu faktycznego może być przesłanką do ponownego zwrócenia się przez skarżącego do złożenia wniosku w trybie analizowanego przepisu.

Z tych względów na podstawie art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.

Wniosek o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi z tytułu pomocy udzielanej z urzędu zostanie rozpoznany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w postępowaniu uregulowanym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.