Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 329/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2021-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 maja 2021 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia we wznowionym postępowaniu decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Ostateczną decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] Burmistrz Miasta S. (dalej: "Burmistrz") przyznał A. K. na okres od 1 listopada 2016 r. do 31 października 2017 r. specjalny zasiłek opiekuńczy w kwocie 520 zł miesięcznie, z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką – I. W., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Decyzja została doręczona A. K. dnia [...] listopada 2016 r.

Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2018 r., doprecyzowanym pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. A. K. zwróciła się do Burmistrza o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją, wskazując, że została wprowadzona w błąd przez pracownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. (dalej: "MOPS"), który nie poinformował jej o możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne oraz przekazał jej niewłaściwy formularz do wypełnienia. Wskazała również, że o okoliczności tej dowiedziała się od innego pracownika MOPS w 2018 r. W odpowiedzi na wezwanie Burmistrza z dnia [...] stycznia 2019 r. podała datę [...] stycznia 2015 r. jako termin okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (vide: pismo z dnia [...] stycznia 2019 r.).

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] Burmistrz odmówił wznowienia postępowania z wniosku A. K. w sprawie zakończonej ww. decyzją, z uwagi na brak wskazania przez wnioskodawczynię istnienia jakiejkolwiek przesłanki wymienionej w art. 145 k.p.a. oraz niedochowanie terminu z art. 148 § 1 k.p.a.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. (dalej: "SKO") uchyliło ww. postanowienie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, z uwagi na naruszenia procesowe polegające, po pierwsze na niewłaściwym zastosowaniu art. 149 § 3 k.p.a., a po drugie na braku dokonania oceny co do dochowania ustawowego terminu wznowienia z art. 148 § 1 k.p.a. oraz przyjęcie, że datą dowiedzenia się o okoliczności uzasadniającej wznowienie jest [...] stycznia 2015 r., podczas gdy wnioskodawczyni wskazywała, że o przyczynie wznowienia dowiedziała się w 2018 r. Organ odwoławczy polecił organowi I instancji przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego co do ustalenia, w którym dniu 2018 r. wnioskodawczyni dowiedziała się o możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne.

Wskutek powyższego, pismem z [...] marca 2019 r. organ I instancji wezwał wnioskodawczynię do sprecyzowania daty, w której dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W odpowiedzi z dnia [...] kwietnia 2019 r. wnioskodawczyni podała datę [...] października 2018 r., wyjaśniając, że w tym dniu wypełniała wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego oraz została pouczona przez pracownika MOPS o możliwości otrzymania wyrównania za poprzednie lata tj. od 1 stycznia 2015 r. do 31 października 2018 r. ze względu na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną matką.

Następnie postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] Burmistrz odmówił wznowienia postępowania z wniosku A. K. w sprawie zakończonej decyzją Burmistrza z dnia z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...], ze względu na niedochowanie terminu z art. 148 § 1 k.p.a. Organ wyjaśnił w uzasadnieniu, że wnioskodawczyni dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania dnia [...] października 2018 r., zaś wniosek o wznowienie postępowania złożyła dnia [...] grudnia 2018 r., a więc po upływie miesięcznego terminu z art. 148 § 1 k.p.a. Ponadto organ wskazał, że we wniosku o wznowienie postępowania nie wskazano żadnej przesłanki wymienionej w art. 145 k.p.a., a podniesione tam argumenty o wprowadzeniu w błąd przez urzędnika MOPS, nie stanowią podstawy do wznowienia postępowania.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] SKO utrzymało w mocy ww. postanowienie, od którego zażalenie wniosła A. K.. SKO podzieliło argumentację organu I instancji, co do braku dochowania przez nią ustawowego miesięcznego terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a.

Wyrokiem z dnia 26 września 2019 r. wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Bk 421/19 WSA w Białymstoku oddalił skargę A. K. na ww. postanowienie, jednakże NSA wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2020 r. wydanym w sprawie sygn. akt I OSK 69/20 uchylił ten wyrok, a także zaskarżone postanowienie i postanowienie Burmistrza je poprzedzające, wskazując, że choć podziela stanowisko o tym, że podanie zostało złożone przez skarżącą po upływie ustawowego terminu, a zatem nie mogło skutkować wszczęciem postępowania na żądanie strony, to obowiązkiem organu było nie tylko zbadanie spełnienia wymogów formalnych podania skarżącej, lecz również rozważenie, czy nie zaistniały podstawy do wznowienia postępowania z urzędu. Jeśliby natomiast organ doszedł do wniosku, że okoliczności podniesione przez stronę uzasadniają wznowienie postępowania, winien je wznowić. W przypadku zaś uznania, że okoliczności wskazane przez stronę nie uzasadniają wszczęcia postępowania, winien on wskazać w postanowieniu odmawiającym wznowienia postępowania, dlaczego nie zaszły przesłanki do wznowienia postępowania z urzędu. Tylko tak dokonana wykładnia art. 147 k.p.a., w ocenie NSA w pełni realizuje zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 8 § 1, art. 9 i 11 k.p.a. Prawo strony do żądania wznowienia zostaje wówczas skonsumowane (choć podanie nie zostaje merytorycznie rozpoznane), lecz zarazem organ rozważa okoliczności podniesione przez stronę w kontekście konieczności wznowienia postępowania z urzędu.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] Burmistrz odmówił wznowienia postępowania z urzędu w sprawie zakończonej decyzją Burmistrza z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...], jednakże SKO postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] uchyliło je w całości oraz wznowiło postępowanie w ww. sprawie, uznając przytoczone przez wnioskodawczynię okoliczności złożenia przez nią wniosku o specjalny zasiłek opiekuńczy, za nową okoliczność faktyczną istotną dla sprawy i nieznaną organowi w chwili wydania ww. decyzji, a więc uzasadniającą wznowienie postępowania z urzędu na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. SKO wskazało, że okoliczności te będą podlegały weryfikacji we wznowionym postępowaniu.

W dniu [...] września 2020 r. miało miejsce przesłuchanie strony, w trakcie którego A. K. podtrzymała swoje twierdzenia oraz przytoczyła okoliczności złożenia przez nią wniosku o specjalny zasiłek opiekuńczy, który otrzymała od B. [[...]] oraz z jej pomocą wypełniła. Wskazała, że prosiła o wydanie jej formularza dotyczącego świadczenia pielęgnacyjnego, jednakże go nie otrzymała oraz uzyskała informację, że takie świadczenie jej nie przysługuje. W dniu [...] października 2020 r. przesłuchano B. Z., która wskazała, że nie pamięta okoliczności składania przez wnioskodawczynię wniosku o specjalny zasiłek opiekuńczy oraz, że wnioski o świadczenia z pomocy społecznej były i są wyłożone w budynku MOPS w miejscu ogólnie dostępnym, natomiast gdyby skarżąca poprosiła ją o wydanie formularza dotyczącego świadczenia pielęgnacyjnego, taki wniosek zostałby jej przez świadka wydany.

Decyzją z dnia [...] października 2020 r. nr [...] Burmistrz odmówił uchylenia swojej decyzji z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...], wskazując, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że A. K. dokonała w 2016 r. świadomego wyboru rodzaju świadczenia opiekuńczego, o których miała wiedzę od dnia [...] stycznia 2015 r.

Decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] SKO uchyliło ww. decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia Burmistrzowi wskazując, że stosownie do art. 79 § 1 i 2 k.p.a. wnioskodawczyni powinna była zostać zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka na 7 dni przed wyznaczonym terminem, a następnie mieć prawo do udziału w przeprowadzeniu tego dowodu, w tym zadawania pytań i składania wyjaśnień. W związku z tym, czynność ta wymaga powtórzenia z zapewnieniem skarżącej prawa do udziału w niej.

Zawiadomieniem z dnia [...] grudnia 2020 r. Burmistrz poinformował A. K. o dacie i miejscu przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka B. Z.. W dniu [...] grudnia 2020 r., przy udziale A. K., przeprowadzono w MOPS przesłuchanie pracownicy B. Z., która ponownie wskazała, że nie przypomina sobie okoliczności, w jakich doszło w 2016 r. do złożenia przez A. K. wniosku o specjalny zasiłek opiekuńczy. Świadek wskazał, ze nigdy nie odmawia wydania wniosku, które są również wyłożone w holu MOPS oraz, że nigdy nie powiedziała, aby w MOPS nie przyznawano świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] Burmistrz odmówił uchylenia swojej decyzji z dnia [...] listopada 2016 r. wskazując, że przeprowadzone postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy wykazało, że w sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające uchylenie ostatecznej decyzji organu, na mocy której przyznano A. K. specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej opieki nad matką, na okres od dnia [...] listopada 2016 r. do dnia [...] października 2017 r. W sprawie ustalono, że o ww. świadczenie, A. K. zwróciła się wnioskiem z dnia [...] października 2016 r., zaś wskazywane przez skarżącą okoliczności dotyczące przekazania jej przez pracownika MOPS niewłaściwego formularza, nie zostały potwierdzone przez przesłuchanego w sprawie świadka. Co więcej, organ ustalił, że wyjaśnienia A. K. są ze sobą sprzeczne, a ich analiza wskazuje na dokonanie przez nią świadomego wyboru co do rodzaju świadczenia opiekuńczego, o które wnioskowała już od 2015 r. oraz w latach następnych. W piśmie z dnia [...] stycznia 2019 r. oraz z dnia [...] kwietnia 2019 r. wskazała bowiem, że od dnia [...] stycznia 2015 r. wiedziała o możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, ponieważ poinformował ją o tym pracownik PUP. Jednocześnie już w 2015 r. złożyła wniosek o ustalenie jej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Nie można zatem przyjąć, że składając wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego nie miała ona wiedzy o możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, skoro – jak sama wskazała - wiedziała o tej możliwości od stycznia 2015 r. W takiej zaś sytuacji, nie można przypisać pracownikowi MOPS celowego wprowadzenia jej w błąd. W ocenie organu, nielogicznym i pozostającym w sprzeczności z materiałem dowodowym (tj. pismami A. K. oraz z zeznaniami świadka), pozostają wyjaśnienia strony złożone w dniu [...] września 2020 r., w związku z czym odmówiono im wiarygodności. Organ wyjaśnił przy tym, że początkowo strona wskazała, że została wprowadzona w błąd przez A. S., co konsekwentnie powtarzała w kolejnych pismach, by następnie wskazać na B. Z. Organ podkreślił, że wnioski o przyznanie świadczeń rodzinnych są ogólnodostępne zarówno w budynku MOPS jak również w Internecie, natomiast strona nie wykazała, aby próbowała złożyć wniosek o świadczenie pielęgnacyjne w omawianym okresie. W związku z tym, że jest ona osobą dorosłą, umiejącą czytać oraz wyrażać swoje stanowisko, nie można uznać, że wypełniając wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz posiadając wiedzę o możliwości wnioskowania o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie rozpoznała tytułu i znaczenia składanego dokumentu. Co więcej strona przez kolejne lata dokonywała świadomego i nieograniczonego wyboru rodzaju świadczenia, o które się ubiegała. Okoliczność zaś wyboru mniej korzystnego rodzaju świadczenia przez stronę, nie może przesądzać o wprowadzeniu jej w błąd przez pracowników MOPS, tym bardziej, że okoliczności wprowadzenia jej w błąd oraz przekazania niewłaściwego formularza, nie zostały wykazane w przeprowadzonym postępowaniu.

Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] SKO utrzymało w mocy ww. decyzję, podzielając ustalenia organu I instancji. SKO podkreśliło, że skarżąca posiadała wiedzę o możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne już od dnia [...] stycznia 2015 r., natomiast nie wystąpiła o ustalenie tego świadczenia, konsekwentnie składając wnioski o specjalny zasiłek opiekuńczy i pobierając to świadczenie.

Skargę na ww. decyzję wniosła do sądu administracyjnego A. K., zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a. art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 80 w zw. z art. 77 k.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji utrzymanie zaskarżonej decyzji organu I instancji w mocy, podczas gdy organ odwoławczy winien był je uchylić i orzec odmiennie co do istoty sprawy, tj. zgodnie z wnioskiem skarżącej - wobec faktu, że dokonana w sprawie ocena dowodów z zeznań świadków oraz dowodu z wyjaśnień skarżącej, obarczona była znaczącymi błędami, a poprawna ocena materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, winna była doprowadzić do wydania decyzji zgodnej z żądaniem skarżącej

b. art. 138 § 1 pkt. 2 w zw. z art. 9 k.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy, podczas gdy SKO winno było ją uchylić i orzec odmiennie co do istoty sprawy, tj. zgodnie z wnioskiem skarżącej – mimo przyjęcia przez organ I instancji błędnej wykładni art. 9 k.p.a. i w konsekwencji uznanie, że nieudzielenie skarżącej wyczerpującej informacji co do możliwości ubiegania się do świadczenie pielęgnacyjne nie stanowiło naruszenia obowiązku informacyjnego organu z art. 9 k.p.a.

W związku z powyższym, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz ewentualnie decyzji jej poprzedzającej.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Admiracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wyjaśnić należy, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II sądu z dnia 6 maja 2021 r. skarga została skierowana do rozpoznania w dniu 18 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020, poz. 1842 ze zm.; dalej: "ustawa COVID") w zw. z § 1 pkt 1 i 2 oraz § 3 zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym, wydanego na podstawie art. 34 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2176). Art. 15zzs4 ust. 3 ustawy COVID stanowi, że przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Zaskarżona decyzja oraz decyzją ją poprzedzająca wydane zostały w nadzwyczajnym trybie weryfikacji decyzji administracyjnych, jakim jest wznowienie postępowania. Tryb ten stwarza prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, w sytuacji gdy postępowanie, w którym zapadło weryfikowane rozstrzygnięcie, było dotknięte jedną z kwalifikowanych wad procesowych wymienionych enumeratywnie w art. 145 § 1 k.p.a., art. 145a § 1 k.p.a. i art. 145b § 1 k.p.a. Tryb ten stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych wyrażonej w art. 16 k.p.a. i z tego powodu, może być stosowany tylko w przypadkach ściśle określonych w ustawie oraz po spełnieniu opisanych tam warunków (por. wyrok WSA w Warszawie z 8 sierpnia 2012 r., VII SA/Wa 198/12, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach NSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl, zwanej dalej: "CBOSA"). Wynikająca z art. 16 k.p.a. zasada trwałości decyzji ostatecznych ma podstawowe znaczenie dla stabilizacji opartych na decyzji skutków prawnych. Formalna strona zasady ogólnej trwałości decyzji ostatecznej wyraża się w tym, że decyzje te obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone lub zmienione przez nową decyzję wydaną na odpowiedniej podstawie prawnej, bowiem art. 16 § 1 k.p.a. przewiduje możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej jedynie w wyniku przeprowadzenia postępowania w trybie nadzwyczajnym, którym jest m.in. wznowienie postępowania.

Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, składa się z dwóch etapów. Pierwszy z nich polega na badaniu przez organ, który wydał decyzję w I instancji, formalnych przesłanek wznowienia i zmierza do ustalenia, czy istnieją ustawowe podstawy wznowienia. Spełnienie tego wymogu skutkuje wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania, które w kolejnej - drugiej fazie, stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (vide: art. 149 § 1 i 2 k.p.a.). Na tym etapie organ zmierza do merytorycznego rozpoznania sprawy, która może zakończyć się wyłącznie jednym z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 151 § 1 i 2 k.p.a. (por. m.in. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 16 maja 2018 r., II SA/Gd 51/18, Lex nr 2500085), tj. odmową uchylenia decyzji dotychczasowej lub uchyleniem tej decyzji i wydaniem nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy, ewentualnie stwierdzeniem wydania decyzji z naruszeniem prawa z jednoczesnym wskazaniem okoliczności, z powodu których nie uchylono tej decyzji – w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146 k.p.a. – zawierającym ograniczenia w dopuszczalności uchylenia decyzji w wyniku wznowienia.

Wedle art. 147 zd. 1 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. W tym drugim przypadku możliwość wniesienia przez stronę podania o wznowienie postępowania ograniczone jest terminem jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, o czym stanowi art. 148 § 1 k.p.a. Okoliczność ta podlega weryfikacji w pierwszym etapie postępowania, obok sprawdzenia, czy wniosek zawiera przyczyny warunkujące wznowienie postępowania (tzw. przesłanki wznowieniowe). W przypadku zaś stwierdzenia, że strona uchybiła terminowi bądź nie wskazała żadnej z ustawowych podstaw wznowienia - organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania (vide: art. 149 § 3 k.p.a.).

Ze względu na uchybienie przez skarżącą ww. terminowi (co zostało w niniejszej sprawie ostatecznie przesądzone wyrokiem NSA z dnia 28 kwietnia 2020 r. (I OSK 69/20), postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r. Burmistrz odmówił wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji tego organu z dnia [...] listopada 2016 r., na wniosek skarżącej. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem SKO z dnia [...] maja 2019 r., jednakże w uzasadnieniu ww. wyroku, uchylającego oba ww. postanowienia, NSA wskazał, że jeżeli podanie zostało złożone po upływie ustawowego terminu i nie mogło skutkować wszczęciem postępowania na żądanie strony, to obowiązkiem organu było nie tylko zbadanie spełnienia jego wymogów formalnych, ale też rozważenie, czy nie zaistniały podstawy do wznowienia postępowania z urzędu i dać tym rozważaniom wyraz w uzasadnieniu decyzji. Tym samym NSA opowiedział się za prezentowanym w orzecznictwie poglądem, że organ obowiązany jest do wznowienia postępowania z urzędu, jeżeli strona złożyła po terminie wniosek o wznowienie postępowania, ale z ustaleń organu wynika, że istnieje jedna z przyczyn wznowienia spośród tych określonych w art. 145 § 1 pkt 1-3 i 5-8 k.p.a. W orzecznictwie prezentującym ów pogląd wskazuje się, że regulacja przewidująca miesięczny termin dla złożenia przez stronę wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego winna odnosić się wyłącznie do tych przypadków, w których podstawą wniosku jest okoliczność, z powodu której organ nie może wznowić postępowania z urzędu - tylko w takich przypadkach niezachowanie przez stronę terminu może być samoistną przesłanką rezygnacji ze wznowienia postępowania. W pozostałych przypadkach, jeżeli żądanie strony jest uzasadnione istnieniem jednej z okoliczności wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a., to bez względu na to, czy strona zachowała termin, czy nie, organ będzie zmuszony wznowić postępowanie (por. orzecznictwo powołane w uzasadnieniu ww. wyroku). Na zasadzie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), organy oraz sąd orzekający, związane są ww. oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w kasatoryjnym wyroku NSA z dnia 28 kwietnia 2020 r. (I OSK 69/20).

Wykonując ww. wskazania, SKO wznowiło z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Burmistrza z dnia [...] listopada 2016 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Przepis ten stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. SKO w tym względzie słusznie stwierdziło, że w ww. wyroku NSA przesądził, że wskazana przez skarżącą okoliczność wprowadzenia jej w błąd przez pracownika MOPS, stanowi przesłankę wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., podkreślając, że skarżąca opiekująca się niepełnosprawną w znacznym stopniu matką, jest osobą uprawnioną do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, a możliwość nabycia uprawnienia do specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie może skutkować odmową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Ewentualny zaś zbieg uprawnień do ww. świadczeń, zgodnie z art. 27 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2015, poz. 114; dalej: "u.ś.r.") uprawniał skarżącą do wyboru jednego z nich, którego na etapie wszczęcia postępowania została pozbawiona na skutek błędów organu I instancji. NSA przytoczył przy tym poglądy orzecznictwa oraz doktryny, wedle których obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy, o którym mowa w art. 9 k.p.a., winien być rozumiany szeroko, jak to jest tylko możliwe, a urzędnik ma wyraźny obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić całość okoliczności sprawy stronie i równie wyraźnie wskazać na ryzyko wiążące się z zaplanowanymi działaniami. Obowiązek udzielania informacji stronie obejmuje przy tym cały tok postępowania, tj. od jego wszczęcia do zakończenia decyzją, zaś realizacja go w fazie wszczęcia postępowania ma dla ochrony interesu prawnego strony kapitalne znaczenie, bowiem brak znajomości prawa może powodować nieudolne określenie żądania strony, w szczególności zaś wybór tego świadczenia z zakresu pomocy społecznej, które nie w pełni zaspokaja jej interes.

Ustosunkowując się do wyrażonej przez NSA oceny prawnej oraz wskazań, wedle których powołane przez skarżącą okoliczności, mogły uzasadniać wznowienie z urzędu postępowania na zasadzie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., we wznowionym z urzędu postępowaniu zakończonym decyzją Burmistrza z dnia [...] listopada 2016 r., przeprowadzono postępowanie co do ww. przyczyny wznowienia oraz rozstrzygnięcia istoty sprawy, dochowując tym samym dyspozycji art. 149 § 2 k.p.a. oraz art. 153 p.p.s.a. Postępowanie to nie wykazało jednak, aby na etapie ubiegania się przez skarżącą o specjalny zasiłek opiekuńczy w październiku 2016 r., doszło do wprowadzenia jej w błąd przez pracownika MOPS, w wyniku czego uzyskała ona świadczenie mniej korzystne finansowo.

W tym miejscu wyjaśnić należy, że ze względu na szczególny charakter trybu postępowania wznowieniowego, które zmierza do weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej, przyjmuje się że wykładnia przesłanek uzasadniających warunki wznowienia musi być ścisła (por. m.in. wyrok NSA z dnia 19 października 2010 r., II GSK 889/09, CBOSA). Jeżeli chodzi o przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a., to w orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że przez nowy istotny dowód lub nową istotną dla sprawy okoliczność, należy rozumieć dowód lub okoliczność, które mogły mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Innymi słowy, muszą one mieć takie znaczenie, że w sprawie zapadłaby decyzja odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego (por. m.in. wyrok NSA z 26 kwietnia 2018 r., II OSK 1631/16, CBOSA). Do nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. należy zaliczyć okoliczności lub dowody nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę, dotyczące przedmiotu sprawy i mające znaczenie prawne, istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej, lecz nieznane organowi, wydającemu decyzję (por. wyrok NSA z dnia 6 maja 2021 r., III FSK 3344/21, CBOSA).

Na gruncie kontrolowanej sprawy, za istotną i nową okoliczność faktyczną, można by uznać wprowadzenie skarżącej w błąd przez pracownika MOPS, co do katalogu przysługujących jej świadczeń opiekuńczych, czego skutkiem byłoby uzyskanie przez nią świadczenia mniej korzystnego finansowo, przy jednoczesnym braku poinformowania o możliwości uzyskania świadczenia bardziej korzystnego, lub uniemożliwieniu ubiegania się o to świadczenie - a tym samym pozbawienie skarżącej przysługującej jej ustawowo możliwości wyboru (vide: wspominany wyżej art. 27 ust. 4 u.ś.r.). Przeprowadzone postępowanie wznowieniowe nie wykazało jednak, aby taka okoliczność zaistniała w chwili ubiegania się przez skarżącą o specjalny zasiłek opiekuńczy.

Słusznie bowiem organy ustaliły, że z pism kierowanych przez skarżącą (datowanych na [...] i [...] stycznia 2019 r., [...] i [...] kwietnia 2019 r. oraz [...] sierpnia 2020 r.) wynika, że już w styczniu 2015 r., składając poprzedni wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego, w rzeczywistości miała ona wiedzę o możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. W pismach tych skarżąca konsekwentnie wskazywała, że o możliwości tej dowiedziała się od pracownika Powiatowego Urzędu Pracy w S.. Okoliczność ta znajduje jednoznaczne potwierdzenie w protokole przesłuchania strony z dnia [...] września 2020 r., w trakcie którego skarżąca potwierdziła, że chwili składania wniosku wiedziała o tym, że przysługuje jej świadczenie pielęgnacyjne, które w istocie zamierzała uzyskać, jednakże nie wnioskowała o nie, bowiem nie otrzymała od pracownicy MOPS odpowiedniego formularza. Powyższe oznacza, że skarżąca miała świadomość tego, że przysługują jej różne świadczenia, zaś do ubiegania się o nie służą różne formularze. Powyższe dowody wskazują zatem w sposób jednoznaczny, że skarżąca, w chwili ubiegania się o specjalny zasiłek opiekuńczy wiedziała, że otrzymany formularz nie dotyczy świadczenia pielęgnacyjnego oraz, że owe świadczenie jej przysługuje, co oznacza, że dokonała wówczas świadomego wyboru świadczenia opiekuńczego, które następnie pobierała.

W konsekwencji zasadnie stwierdzono, że nie można przypisać pracownicy MOPS zarzutu wprowadzenia skarżącej w błąd co do rodzaju przysługujących jej świadczeń opiekuńczych, czy to przez zaniechanie realizacji obowiązku informacyjnego, czy też przez podanie skarżącej niewłaściwego formularza. Co prawda ww. świadek wskazał, że nie przypomina sobie okoliczności wnioskowania w październiku 2015 r. przez skarżącą o specjalny zasiłek opiekuńczy, tym niemniej z zeznań tych wynika, że wszystkim petentom udziela ona informacji o świadczeniach oraz warunkach ich przyznawania, zaś formularze wyłożone są w ogólnie dostępnym dla petentów miejscu w siedzibie MOPS. Te zeznania zaś pozostają w oczywistej sprzeczności z chaotycznymi i niekonsekwentnymi twierdzeniami skarżącej, co nie uszło uwadze organów obu instancji.

Podkreślić przy tym należy, że na podstawie akt sprawy można wywnioskować, że sama skarżąca również nie pamięta wszystkich okoliczności ubiegania się o specjalny zasiłek opiekuńczy. Po pierwsze bowiem początkowo wskazywała jedynie na A. S., jako pracownika, który rzekomo wprowadził ją w błąd, natomiast w trakcie składania wyjaśnień w dniu [...] września 2020 r. wskazała już na B. Z. W konsekwencji twierdzenia skarżącej dotyczące okoliczności w jakich doszło do złożenia przez nią wniosku o specjalny zasiłek opiekuńczy, w szczególności zaś rzekomego wprowadzenia jej w błąd oraz podania niewłaściwego formularza przez pracownika MOPS, słusznie zostały ocenione przez organy obu instancji jako niewiarygodne, a tym samym za nie mogące stanowić podstawy ustaleń faktycznych, w kontekście istnienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a. Dokonana zatem przez sąd kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że okoliczności uzasadniające uchylenie ostatecznej decyzji Burmistrza z dnia [...] listopada 2016 r., faktycznie w sprawie nie zaistniały.

Wywiedzione przez skarżącą zarzuty skargi koncentrują się w istocie na forsowaniu odmiennej oceny dowodów zgromadzonych w sprawie, aniżeli ta, której dokonały organy obu instancji. Podkreślić przy tym należy, że zasada prawdy obiektywnej i obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego, nie oznaczają obowiązku dokonania jego oceny zgodnie z intencją strony, czy też wydania rozstrzygnięcia zgodnego z jej żądaniem. Skarga, poza zaprezentowaną w jej treści polemiką z prawidłowymi ustaleniami dokonanymi przez organy, nie zawiera żadnych przekonywujących argumentów, uzasadniających zaprezentowane w niej stanowisko. Należy przy tym zauważyć, że ani niezgodny z oczekiwaniami strony skarżącej wynik przeprowadzonego postępowania, ani też subiektywne jej przekonanie o wadliwości zaskarżonej decyzji (co więcej nie poparte żadnymi logicznymi argumentami lub dowodami), nie mogą same w sobie stanowić podstawy uwzględnienia skargi.

Przeprowadzone postępowanie wznowieniowe nie naruszało przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organy bowiem właściwie oceniły kompleksowo zgromadzony materiał dowodowy, w tym zgodnie zasadą prawdy obiektywnej oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej, prawidłowo ustalając stan faktyczny sprawy, istotny z punktu widzenia oceny zaistnienia przesłanki wznowienia postępowania. Prawidłowo również powtórzono czynności dowodowe, w których uczestnictwa pierwotnie nie zagwarantowano skarżącej, wypełniając tym samym zalecenia SKO zawarte w uzasadnieniu decyzji kasatoryjnej z dnia 20 listopada 2020 r. Prawidłowo również sporządzono uzasadnienia wydanych aktów prawnych, które są wyczerpujące i wypełniają dyspozycję art. 107 § 3 k.p.a. Zawierają bowiem przedstawienie stanu faktycznego, stanowiska organu odnośnie oceny zgromadzonych dowodów oraz wyjaśnienie podstawy prawnej zapadłych rozstrzygnięć, a przy tym odnoszą się do istotnych w sprawie okoliczności i klarownie przedstawiają sposób rozumowania organów dokonujących oceny zaistniałych okoliczności, istotnych z punktu widzenia podstawy wznowienia. Organy wypełniły przy tym się wytyczne NSA oraz miały na względzie wyrażoną przez ten sąd ocenę prawną, zawartą w wyroku z dnia 28 kwietnia 2020 r.

Sąd doszedł zatem do wniosku, że w zaistniałym stanie faktycznym nie doszło do naruszenia powołanych w skardze przepisów prawa, a zatem wszystkie podniesione zarzuty, okazały się niezasadne. Ponadto sąd nie doszukał się innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Z tych też powodów sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.