Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2570/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2013 poz 249
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 stycznia 2013 r. w sprawie zintegrowanego systemu informacji o nieruchomościach

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.) Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman sędzia WSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 marca 2017 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. Nr [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 23, dalej jako k.p.a.) w związku z art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm., dalej jako u.g.n.) po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez A. K., reprezentowanego przez adwokata A. H., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] nr [....] z dnia [...] lipca 2015r., wydaną w sprawie z wniosku A. K., B. M., A. N., w której odmówiono zwrotu nieruchomości położonej w [...], w dzielnicy [...], przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] (uregulowana w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla [...] w [...], [...] Wydział Ksiąg Wieczystych)

W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskiem z dnia 22 maja 2014 r. A. K., B. M., A. N. wystąpili do Starosty [...] o zwrot nieruchomości d. wsi [...] przy ul. [...] w [...] nr hip. "[...]. nr [...] d. [...]" i "[...]. nr [...] d. [...]" dawny obręb [...] proj. nr działki [...].

Nieruchomość znajdowała się na terenie uznanym za obszar urbanizacyjny w drodze rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 maja 1967 roku w sprawie uznania części obszaru dzielnicy [...] w [....] za obszar urbanizacyjny (Dz. U. Nr 22, poz. 100). W związku z powyższym przeszła na własność Skarbu Państwa z mocy samego prawa - zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1961 r. nr 32 poz. 159). Powierzchnia gospodarstwa rolnego wynosiła 16287 m2 i stanowiła własność L. i A. małżonków K.. Przyjąć należy, że nieruchomość została wywłaszczona z przeznaczeniem na cele urbanizacyjne - budownictwo wysokie.

Przejście przedmiotowej nieruchomości z mocy prawa ustalono opierając się na piśmie Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 2014 roku (znak: [...]), zgodnie z którym nieruchomość położona w [...], w dawnej wsi [...] przy ulicy [....] znajduje się na terenie uznanym za obszar urbanizacyjny w drodze rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 maja 1967 r. w sprawie uznania części obszaru dzielnicy [...] w [....] za obszar urbanizacyjny (Dz. U. Nr 22, poz. 100) wydanego w oparciu o art. 23 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1961 r. nr 32 poz. 159).

Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. nr 32 poz. 159, dalej jako g.t.m.o.) obszar miast, dzielnic miejskich lub ich części, na którym zgodnie z zatwierdzonym planem zagospodarowania przestrzennego ma być przeprowadzona skoncentrowana działalność inwestycyjna, może być uznany w drodze rozporządzenia Rady Ministrów na wniosek wojewódzkiej rady narodowej (rady narodowej miasta wyłączonego z województwa) za obszar urbanizacyjny. Natomiast w art. 23 ust. 2 zapisano, że nieruchomości stanowiące własność osób fizycznych oraz osób prawnych, nie będących jednostkami gospodarki uspołecznionej położone na obszarze urbanizacyjnym przechodzą na własność Państwa z mocy samego prawa, bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń. W art. 23 ust. 3 przewidziano, że właścicielom domów jednorodzinnych, lokali w małych domach mieszkalnych, budynków przeznaczonych na warsztaty rzemieślnicze, a w miejscowościach uzdrowiskowych i letniskowych również budynków przeznaczonych na prowadzenie małych pensjonatów, właścicielom jedynych działek pod budowę domu jednorodzinnego oraz właścicielom gospodarstw rolnych, sadowniczych i warzywniczych zostaną tereny oddane w użytkowanie wieczyste. Jeżeli oddanie w użytkowanie wieczyste byłoby niezgodne z planami zagospodarowania przestrzennego albo jeżeli niezgodność ta okaże się w okresie trwania użytkowania wieczystego, będzie właścicielom przyznane odszkodowanie na podstawie przepisów o wywłaszczeniu nieruchomości.

W toku postępowania organ I-szej instancji ustalił, że Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej - działając na podstawie art. 23 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 14 lipca 1961 roku o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. nr 32 poz. 159) w związku z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 maja 1967 roku w sprawie uznania części obszaru dzielnicy [...] za obszar urbanizacyjny (Dz. U. Nr 22 poz. 100), po rozpatrzeniu sprawy dotyczącej nieruchomości położonej przy ulicy [...] "[...]" i "[...]" odmówiło dotychczasowym właścicielom nieruchomości (t.j. S. K., A. A. K., spadkobiercom F. K.) oddania w wieczyste użytkowanie gruntu przedmiotowej nieruchomości o powierzchni 16 287 m2 - decyzja z dnia [...] sierpnia 1969 roku (znak: [...]).

Jednocześnie organ stwierdził, że zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 14 lipca 1961 roku wszystkie zabudowania i urządzenia znajdujące się na gruncie przedmiotowej nieruchomości przeszły na własność Państwa.

Grunty te zostały zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego przeznaczone pod budownictwo mieszkaniowe wieloizbowe. Na podstawie decyzji nr [...] o lokalizacji szczegółowej, wydanej w dniu [...] lipca 1969 roku przez Wydział Architektury, Nadzoru Budowlanego i Geodezji Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...], zabudowę terenu zgodnie z planem urbanistycznym miała realizować Robotnicza Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" z siedzibą w [...].

Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] w swoim rozstrzygnięciu z [...] sierpnia 1969 roku wskazało, że dalsze korzystanie z przedmiotowego terenu przez dotychczasowego właściciela nie da się pogodzić z przeznaczeniem terenu według planu zagospodarowania przestrzennego, w związku z czym orzekło o odmowie przyznania użytkowania wieczystego.

Następnie Urząd Dzielnicowy [...], Wydział Architektury, Gospodarki Komunalnej i Komunikacji, powołując się na decyzję z dnia [...] sierpnia 1969 roku Nr [...] w sprawie odmowy oddania w wieczyste użytkowanie gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...], oznaczonej hipotecznie część "[...]" i część nieruchomości "[...]" dotychczasowemu właścicielowi (posiadaczowi) A. K., ustalił odszkodowanie na łączną sumę 661 954,90 zł w tym za grunt (67 152,00 zł), zabudowania (549 974,00 zł) i materiał roślinny (44 828,90zł) na rzecz A.K. - decyzja o odszkodowaniu z dnia [...] lutego 1974 roku (znak: [...]).

Prawo własności nieruchomości wyżej opisany organ ustalił na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] stycznia 1960 roku Nr Rep. [...] oraz zeznań świadków – H. G. i A. K.

W księgach wieczystych pod nazwą "[...]" (nr inwent. [...]) i "[...]" (nr inwent. [...]) prowadzonych przez Sąd Powiatowy dla [...] w [...] figurowali jako właściciele reszty opisanych w tych księgach nieruchomości: A. K. co do 3/12 części, B. K. co do 3/12 części, S. K. co do 3/12 części, T. J.K. co do 1/12 części, Z.K. co do 1/12 części i J. S. K. co do 1/12 części - §1 aktu notarialnego z dnia [...].01.1960 roku Rep. [...].

Z ustaleń Prezydenta [...] wynika, że to, co stanowiło resztę nieruchomości "[...]" i resztę nieruchomości "[...]" notariusz Państwowego Biura Notarialnego w [...] – S. C.- szczegółowo opisał w umowie cywilnoprawnej.

Zgodnie z treścią § 2 aktu notarialnego z dnia [...] stycznia 1960 roku Rep. Nr [...] swatający oświadczyli, iż niniejszym znoszą między sobą współwłasność opisanej w akcie notarialnym reszty nieruchomości i wydzielają z tej reszty nieruchomości na wyłączną własność m.in. A. K. z nieruchomości "[...]" dział gruntu zabudowany o obszarze 95 arów 80 m2, opisany w tym akcie pod punktem 3, i dział gruntu zaserwitutowego - łąki, niezabudowany o obszarze 1ha 12 arów, opisany pod punktem 4 z nieruchomości "[...]" - dział gruntu o obszarze 69 arów 70 m2, zabudowany, opisany pod punktem 7 i dział gruntu zaserwitutowego - łąki o obszarze 56 arów, niezabudowany, opisany pod punktem 8.

Delegatura Biura Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy [...], opierając się na dokumentach i materiałach będących w jej posiadaniu ustaliła, że teren o powierzchni 16 287 m2 przejęty przez Skarb Państwa na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 maja 1967 roku aktualnie oznaczony jest w ewidencji gruntów m. in. jako część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. Nieruchomość ta stanowi aktualnie współwłasność osób prawnych i osób fizycznych. Jego stan prawny uregulowany został w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla [...] w [...], [...] Wydział Ksiąg Wieczystych. Aktualnie dz. ew. [...] z obrębu [...] zabudowana została budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym przy ulicy [...].

Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r. Prezydent [...] orzekł o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w [...], w dzielnicy [....], przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...]. z obrębu [...], której stan prawny uregulowany został w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla [...] w [...], [...] Wydział Ksiąg Wieczystych.

Pismem z dnia 18 sierpnia 2015 r. A. K., reprezentowany przez adwokata A. H., wniósł odwołanie od przywołanego powyżej rozstrzygnięcia Prezydenta [...]. W ocenie Skarżącego organ I-szej instancji rozstrzygając o wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości całkowicie pominął wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 lipca 2015 r. wydany w sprawie SK 26/14. W związku z powyższym w odwołaniu wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I-szej instancji.

Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [...] wskazał, że zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 u.g.n. stała się ona zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. Przywoływany przepis formułuje generalną zasadę zwracania wywłaszczonych nieruchomości, które stały się zbędne dla realizacji celu publicznego, ze względu na który zostały wywłaszczone. Podstawową materialnoprawną przesłanką zwrotu nieruchomości jest zbędność tej nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Organ prowadzący postępowanie o zwrot nieruchomości jest obowiązany ustalić, czy przesłanka ta zaistniała, a poczynione ustalenia determinują rozstrzygnięcie sprawy. Stwierdzenie, że przesłanka zbędności nie zaistniała uzasadnia wydanie decyzji odmawiającej zwrotu nieruchomości. Drugą ustawową przesłanką zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest wyraźnie wyrażona przez byłych właścicieli lub ich spadkobierców zgoda na zwrot nieruchomości, zawarta we wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości - zwrot nieruchomości nie może nastąpić wbrew woli tych osób (zob. T. Woś, "Wywłaszczanie nieruchomości i ich zwrot", Warszawa 2011, str. 369, 429 i 468-469). Natomiast w art. 137 u.g.n. ustawodawca zawarł zamknięty katalog okoliczności, w których wywłaszczona nieruchomość może zostać uznana za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z jego brzmieniem nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

- pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

- pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Jeżeli w przypadku, o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości zwrotowi podlega pozostała część. Analiza jedynie przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonej nieruchomości zawartych w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. zdaniem organu jest dalece niewystarczająca dla prawidłowego ich zastosowania w zaistniałym w niniejszej sprawie stanie faktycznym (wywłaszczenie nastąpiło bowiem jeszcze pod rządami ustawy wywłaszczeniowej z 12 marca 1958 r.). Zgodnie z art. 216 ust. 1 u.g.n. przepisy zawarte w aktualnie obowiązującej ustawie wywłaszczeniowej należy zastosować odpowiednio, co może oznaczać zarówno stosowanie ich wprost, jak i ich stosowanie z pewnymi modyfikacjami, a także rezygnację ze stosowania danych przepisów w stosunku do określonych stanów faktycznych i prawnych.

Stąd w niniejszej sprawie, dla prawidłowego rozstrzygnięcia o zasadności zwrotu wywłaszczonej nieruchomości konieczne w ocenie organu było m. in. odwołanie się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. W uzasadnieniu wyroku z dnia 13 grudnia 2012 r. (sygn. akt P 12/11, Dz.U. z 2012 r., poz. 1472) Trybunał Konstytucyjny wskazał, że obecna treść art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy "sankcjonuje" trzy rodzaje wadliwości w postępowaniu z nieruchomością nabytą przymusowo w drodze wywłaszczenia, a mianowicie wadliwość polegającą na niezwłocznym zrealizowaniu na wywłaszczonej nieruchomości innego celu niż cel publiczny określony w decyzji o wywłaszczeniu, wadliwość polegającą na zaniechaniu w Ogóle realizacji przez wywłaszczyciela wykonania celu publicznego określonego w decyzji o wywłaszczeniu oraz wadliwość przejawiającą się w zrealizowaniu na wywłaszczonej nieruchomości celu wskazanego w decyzji o wywłaszczeniu, ale z przekroczeniem terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy. Natomiast zgodnie ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego zawartym w wyroku z dnia 13 marca 2014r. (sygn. akt P 38/11, Dz.U. z 2014 r., poz. 376) art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. - w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu - jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z dnia 24 marca 2014 r., poz. 376). Mając na względzie stanowisko Trybunału zawarte w przywołanym powyżej wyroku przyjąć należy, iż przy ocenie zbędności dla realizacji celu publicznego nieruchomości stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania nie jest możliwe retrospektywne zastosowanie 10-letniego terminu określonego w art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. Nieruchomość stanowiąca przedmiot niniejszego postępowania stanowi bowiem aktualnie własność [...], nie zaś Skarbu Państwa - stąd za graniczną datę realizacji celu uzasadniającego wywłaszczenie uznać należy dzień wystąpienia z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości - t.j. 22 maja 2014r.

Zgodnie z art. 216 ust. 1 u.g.n. przepisy rozdziału 6 działu III ustawy (w tym przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości) znajdują odpowiednie zastosowanie do nieruchomości przejętych lub nabytych przez Skarb Państwa na podstawie art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159, z 1972 r. Nr 27, poz. 193 oraz z 1974 r. Nr 14, poz. 84). Stąd nie występuje formalna przeszkoda dla wszczęcia i prowadzenia postępowania w przedmiocie zwrotu nieruchomości wskazanej we wniosku zwrotowym z dnia 22 maja 2014 r. w postaci braku podstawy prawnej.

W ocenie organu odwoławczego wniesione w sprawie odwołanie nie daje podstaw do zastosowania przez Wojewodę [...] art. 138 § 2 k.p.a. - uchylenia w całości zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I-szej instancji.

Bezspornie zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 lipca 2015 r. wydanym w sprawie SK 26/14 art. 136 ust. 3 zdanie pierwsze ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 782) w zakresie, w jakim uzależnia przewidziane w nim żądanie byłego współwłaściciela wywłaszczonej nieruchomości lub jego spadkobierców od zgody pozostałych byłych współwłaścicieli nieruchomości lub ich spadkobierców, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 21 ust. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok TK został opublikowany w Dzienniku Ustaw w dniu 24 lipca 2015 r. pod poz. 1039 (Dz.U. z 2015 r., poz. 1039) i wywołuje skutki prawne. Po dacie publikacji przywołanego powyżej wyroku TK za dopuszczalne przyjąć należy wydanie przez organ administracji decyzji o zwrocie na rzecz jednego z poprzednich właścicieli lub jednego ze spadkobierców po poprzednim właścicielu udziału w prawie własności wywłaszczonej nieruchomości.

Mając na uwadze okoliczność, że w niniejszej sprawie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie poparli A. S. i A. Z., będący spadkobiercami po poprzednich właścicielach wywłaszczonej nieruchomości, nie może stanowić samoistnej podstawy dla odmowy jej zwrotu.

Jednakże organ odwoławczy podzielił zaprezentowany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezydenta [...] pogląd, zgodnie z którym okoliczność, że Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego nie dysponuje wywłaszczoną nieruchomością jest uzasadnioną przyczyną odmowy jej zwrotu, bez względu na to, czy wystąpiły, czy też nie przesłanki z art. 137 u.g.n. W wyroku z dnia 10 stycznia 2014 r. (sygn. akt I SA/Wa 1359/13) Wojewódzki Sąd w Warszawie zaznaczył, iż opisana powyżej sytuacja "powoduje, że organy nie mają przesłanek do zajmowania się kwestią wykorzystania nieruchomości na ceł wywłaszczenia, bowiem ustalenia w tym przedmiocie nie będą miały żadnego wpływu na treść merytoryczną decyzji administracyjnej. Postępowanie w przedmiocie zwrotu nieruchomości nie może przy tym służyć jedynie dokonywaniu ustaleń i gromadzeniu dowodów na poczet innych potencjalnych postępowań, czy to o charakterze administracyjnym, czy to cywilnym. Przy ustaleniach organu, co do negatywnej przesłanki zwrotu nieruchomości z uwagi na brak tytułu prawnego Skarbu Państwa czy też właściwej jednostki samorządu terytorialnego, do takiej roli sprowadzałoby się prowadzenie postępowania w kierunku badania przesłanek z art. 137 u.g.n. ".

W takiej sytuacji roszczenie poprzedniego właściciela o zwrot nieruchomości wywłaszczonej nie może być zrealizowane w naturze, ale nie oznacza to pozbawienia w ogóle jakichkolwiek praw. Oznacza to tyle, że roszczenie to nie może być zrealizowane w drodze restytucji własności na podstawie aktu administracyjnego. Jednakże, jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 sierpnia 2011 r. sygn. akt I CSK 573/10 (LexPolonica nr 3873652), "jeżeli na skutek utraty przez Gminę tytułu do wywłaszczonej nieruchomości orzekanie o zwrocie tej nieruchomości w postępowaniu administracyjnym stało się bezprzedmiotowe, to do ustalania istnienia podstaw tego zwrotu w momencie dokonywanej przez Gminę zamiany nieruchomości, jako przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej, uprawnionym jest sąd (powszechny)". W takiej sytuacji sądy powszechne oceniają zadysponowanie wywłaszczoną nieruchomością w kategorii deliktu uzasadniającego odpowiedzialność odszkodowawczą.

Organ odwołał się także do stanowiska zaprezentowanego w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2015 r. (sygn. akt I OPS 3/14 - tekst uchwały dostępny na stronie internetowej pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym jeżeli spełnione są przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, o których mowa w art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami podstawą odmowy zwrotu nieruchomości może być zbycie tej nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego osobie trzeciej z pominięciem procedury przewidzianej w art. 136 ust. 1 i 2 tej ustawy. W obecnym stanie prawnym przepisy o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości mają zastosowanie także do zwrotu wywłaszczonego użytkowania wieczystego. W uzasadnieniu uchwały NSA zaznaczył przy tym, iż prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym postępowanie o zwrot nieruchomości, w takiej sytuacji, powinno zostać zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zaś organy powinny "podejmować wszelkie dostępne środki mające na celu cofnięcie skutków zadysponowania wywłaszczoną nieruchomością na rzecz osób trzecich" jest zbyt daleko idący.

W ocenie organu odwoławczego nie ulega wątpliwości, że stan faktyczny ustalony w oparciu o dokumenty znajdujące się w aktach sprawy nie jest objęty hipotezą art. 229 u.g.n. Do przeniesienia własności nieruchomości oznaczonej aktualnie jako dz. ew. nr [...] - cz. z podmiotu publicznego (jednej z gmin [...]) na rzecz podmiotu niepublicznego (spółki prawa handlowego) doszło już po wejściu w życie przepisów aktualnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. Za graniczną datę rozporządzenia w kontekście unormowania zawartego w art. 229 u.g.n. przyjąć należy 1 stycznia 1998r. Natomiast przedstawiciele ówczesnej gminy [...], działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami oraz w wykonaniu uchwały Nr [...]Rady Gminy [...] z dnia [...] czerwca 1996 roku, sprzedali w trybie przetargowym spółce pod Firmą [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] nieruchomość stanowiącą działkę nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 1 ha 63arów 33 m2 (uregulowaną wówczas w KW Nr [...]), położoną w [...] przy ulicy [...] róg ulicy [...]. Sprzedaż nastąpiła w formie aktu notarialnego z dnia [...] sierpnia 1998 roku Rep. [..] Nr [...].

Obecnie dla działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...](części dawnej dz. ew. 38) prowadzona jest księga wieczysta [...] Nr [...]. Wykazane obecnie w dziale [...] księgi wieczystej [...] Nr [...] prawo własności poszczególnych osób fizycznych i prawnych w odniesieniu do działki [...] z obrębu [...] wynika z nabycia prawa własności do poszczególnych lokali, które miały miejsce po [...] stycznia 1998 r.

Skoro przeszkoda prawno - faktyczna powstała poza art. 229 u.g.n., bo rozporządzenie prawem własności nastąpiło i zostało ujawnione w księdze wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości po [...] stycznia 1998 r. organ odwoławczy zobligowany jest do zawarcia w uzasadnieniu niniejszej decyzji stanowiska odnośnie zbędności wywłaszczonej nieruchomości dla realizacji celu wywłaszczenia.

Zgodnie z przywoływanym powyżej wyrokiem TK z dnia 13 marca 2014 r. (sygn. akt P 38/11, Dz.U. z 2014 r., poz. 376) za graniczną datę zrealizowania celu wywłaszczenia przyjąć należy datę wystąpienia przez spadkobierców poprzednich właścicieli z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości - t.j. dzień 22 maja 2014 r.

Niewątpliwie w ocenie organu przedmiotowa nieruchomość została wykorzystana pod zabudowę mieszkaniową przed tą datą. Świadczą o tym znajdujące się w aktach niniejszej sprawy kserokopie aktów notarialnych, na podstawie których doszło do przeniesienia własności lokali znajdujących się w budynku wybudowanym na dz. ew. nr [...] z obrębu [...] (np. akt notarialny z dnia [...] sierpnia 2001 r. Repertorium [...] nr [...] sporządzony przed notariuszem M. K.). Wykorzystanie nieruchomości w sposób zbieżny z celem publicznym uzasadniającym wywłaszczenie jest zatem niewątpliwe. Nie ulega przy tym wątpliwości, że budynek znajdujący się na gruncie oznaczonym na dz. ew. nr [...] z obrębu [....] zrealizowany został przez podmiot komercyjny, niezależny od [...] lub Skarbu Państwa. Zwrócić jednakże należy uwagę na okoliczność, że po wejściu w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami zorganizowane budownictwo wielorodzinne zostało wyłączone z katalogu celów publicznych - dlatego trudno rozpatrywać rozporządzenie przedmiotową nieruchomością w kategoriach deliktu, skoro obowiązek realizacji takiego celu przestał spoczywać wyłącznie na podmiotach publicznych. Zwrócić przy tym należy uwagę, że roszczenie zwrotowe zgłoszone zostało dopiero w dniu 22 maja 2014 r., wydaje się zaś, że do tego czasu wywłaszczyciel nie był skrępowany w swobodnym korzystaniu z przysługującego mu prawa własności za wyjątkiem przeznaczenia nieruchomości na budownictwo mieszkaniowe wielorodzinne (wysokie).

Niezależnie od powyższego organ podkreślił, że ocena ewentualnej odpowiedzialności odszkodowawczej wykracza poza ramy postępowania administracyjnego i zastrzeżona jest do wyłącznej właściwości Sądów powszechnych, nie zaś organów administracji. Pogląd zgodnie z którym postępowanie w przedmiocie zwrotu nieruchomości nie może przy tym służyć jedynie dokonywaniu ustaleń i gromadzeniu dowodów na poczet innych potencjalnych postępowań znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 140/15). Dlatego też uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I-szej instancji stałoby w sprzeczności z zasadą zawartą w art. 12 k.p.a.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. K., zarzucając jej:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej ugn.)w zw. z art. 136 par. 3ugn poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że roszczenie o zwrot nieruchomości w niniejszej sprawie nie przysługuje, mimo iż sporna nieruchomość sprzedana została po [...] stycznia 1998 r., czyli po wejściu w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami.

2. Naruszenie innych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 7, 77, 80 kpa, art. 9 i 11 oraz art. 107 § 3 kpa poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania decyzji w mocy, a mianowicie niewyjaśnienie na podstawie jakich przepisów sporna nieruchomość została wywłaszczona, a także na jaki cel.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją I instancji przekazanie sprawy w tym zakresie do I instancji celem ponownego rozpoznania sprawy. Jednocześnie na podstawie art. 200 ppsa wniósł o zwrot kosztów postępowania sądowo administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Jak również na podstawie art. 119 ppsa o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił stan faktyczny sprawy i wskazał, że zgodnie z art. 136 ust. 3 ugn, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (art. 137 ust. 1ugn). Kluczowym zatem w ocenie strony zagadnieniem było ustalenie czy a ewentualnie, na jakiej podstawie nastąpiło wywłaszczenie nieruchomości. Wskazał również, że przywołany przez organ art. 229 ugn wyłącza istnienie roszczenia z art. 136 ust. 3 ugn w sytuacji, gdy przed dniem 1.1.1998 r. wywłaszczona nieruchomość została sprzedana osobie trzeciej lub oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, a prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Wskazane przesłanki muszą przy tym nastąpić łącznie przed dniem [...].1.1998 r. W niniejszym stanie faktycznym kluczowe znaczenie ma zatem data, kiedy działka zbyta została przez gminę na rzecz osoby trzeciej. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ ustalił, że do zbycia doszło w dniu [...] sierpnia 1998 r.. Tym samym organ II instancji zastosował błędną interpretację art. 229 ugn, odmawiając dokonania zwrotu.

Skarżący podkreślił także, że nie mniej ważny jest fakt, że po wejściu w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami zorganizowane budownictwo wielorodzinne zostało wyłączone z celów publicznych. Wskazać zatem należy, że skoro do sprzedaży nieruchomości, a następnie rozpoczęcia budowy doszło po wejściu w życie w/w ustawy nie można twierdzić, że grunt wykorzystany został na cele publiczne. Niezrozumiałe jest zatem twierdzenie organu II instancji, który w uzasadnieniu stwierdził, że "Wykorzystanie nieruchomości w sposób zbieżny z celem publicznym uzasadniającym wywłaszczenie jest zatem niewątpliwe".

Organ przy wydaniu decyzji powinien przystąpić do głębokiej analizy a następnie oceny, czy nieruchomość można uznać za zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Jak wynika z uzasadnienia nie został zebrany odpowiedni materiał dowodowy, a przynajmniej nie został on odzwierciedlony w treści uzasadnienia, gdyż nie wynika z niego na podstawie jakich przepisów sporna nieruchomość została wywłaszczona, a także na jaki cel. Tym samym trudna staje się ocena czy do wywłaszczenia doszło zgodnie z przepisami, a także czy nieruchomość w chwili obecnej uznać można w świetle przepisów o gospodarce nieruchomościami za zbędną.

Ocena zbędności nieruchomości przejętych musi zostać bowiem dokonana nie tylko przez pryzmat przesłanek określonych w art. 137 u.g.n., ale także w kontekście celów określonych w tych aktach i w indywidualnych aktach przejęcia nieruchomości. Jeśli konkretny akt prawny nie określał celu przejęcia, oceny tej trzeba dokonać na podstawie treści aktu prawnego stanowiącego podstawę przejęcia nieruchomości.

Organ powinien był wskazać, czy art. 23 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach daje podstawy do twierdzenia, że w sprawie niniejszej możliwe jest zastosowanie przepisów o wywłaszczeniu. Nie zrobił tego na żadnym etapie postępowania, co pozwala postawić zarzut niedostatecznego wyjaśnienia okoliczności sprawy przez organ zarówno pierwszej jak i drugiej instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Sprawa zgodnie z art. 119 ust. 2 p.p.s.a została rozpoznana w trybie uproszczonym.

Zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W przedmiotowej sprawie Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, czy też konieczność stwierdzenia nieważności.

Przedmiotem zaskarżenie w sprawie jest decyzja rozstrzygająca w przedmiocie zwrotu nieruchomości położonej w [...], w dzielnicy [...], przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...]. z obrębu [...] (uregulowana w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla [...] w [...], [...] Wydział Ksiąg Wieczystych)

W toku postępowania organy ustaliły, że Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [....] Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej - działając na podstawie art. 23 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 14 lipca 1961 roku o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. nr 32 poz. 159) w związku z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 maja 1967 roku w sprawie uznania części obszaru dzielnicy [...] w [...] za obszar urbanizacyjny (Dz. U. Nr 22 poz. 100), po rozpatrzeniu sprawy dotyczącej nieruchomości położonej przy ulicy [...] "[....]" i "[...]" odmówiło dotychczasowym właścicielom nieruchomości (t.j. S. K., A. K., spadkobiercom F. K.) oddania w wieczyste użytkowanie gruntu przedmiotowej nieruchomości o powierzchni 16 287 m2 - decyzja z dnia [...] sierpnia 1969 roku (znak: [...]).

Jednocześnie organ stwierdził, że zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 14 lipca 1961 roku wszystkie zabudowania i urządzenia znajdujące się na gruncie przedmiotowej nieruchomości przeszły na własność Państwa.

Grunty te zostały zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego przeznaczone pod budownictwo mieszkaniowe wieloizbowe. Na podstawie decyzji nr [...] o lokalizacji szczegółowej, wydanej w dniu [...] lipca 1969 roku przez Wydział Architektury, Nadzoru Budowlanego i Geodezji Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...], zabudowę terenu zgodnie z planem urbanistycznym miała realizować Robotnicza Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" z siedzibą w [...].

Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] w swoim rozstrzygnięciu z [...] sierpnia 1969 roku wskazało, że dalsze korzystanie z przedmiotowego terenu przez dotychczasowego właściciela nie da się pogodzić z przeznaczeniem terenu według planu zagospodarowania przestrzennego, w związku z czym orzekło o odmowie przyznania użytkowania wieczystego.

Następnie Urząd Dzielnicowy [...], Wydział Architektury, Gospodarki Komunalnej i Komunikacji, powołując się na decyzję z dnia [...] sierpnia 1969 roku Nr [...] w sprawie odmowy oddania w wieczyste użytkowanie gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...], oznaczonej hipotecznie część "[...]" i część nieruchomości "[...]" dotychczasowemu właścicielowi (posiadaczowi) A.K., ustalił odszkodowanie na łączną sumę 661 954,90 zł w tym za grunt (67 152,00 zł), zabudowania (549 974,00 zł) i materiał roślinny (44 828,90zł) na rzecz A. K. - decyzja o odszkodowaniu z dnia [...] lutego 1974 roku (znak: [...]).

Prawo własności nieruchomości wyżej opisany organ ustalił na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] stycznia 1960 roku Nr Rep. [...] oraz zeznań świadków – H. G. i A. K.

W księgach wieczystych pod nazwą "[...]" (nr inwent. [...]) i "[...]" (nr inwent. [...]) prowadzonych przez Sąd Powiatowy dla [...] w [...] figurowali jako właściciele reszty opisanych w tych księgach nieruchomości: A. K. co do 3/12 części, B. K. co do 3/12 części, S. K. co do 3/12 części, T. J. K. co do 1/12 części, Z. K. co do 1/12 części i J. K. co do 1/12 części - §1 aktu notarialnego z dnia [...].01.1960 roku Rep. Nr [...].

Z ustaleń organów wynika, że to, co stanowiło resztę nieruchomości "[...]" i resztę nieruchomości "[...]" notariusz Państwowego Biura Notarialnego w [...] – S. C.- szczegółowo opisał w umowie cywilnoprawnej.

Zgodnie z treścią § 2 aktu notarialnego z dnia [...] stycznia 1960 roku Rep. Nr [...] swatający oświadczyli, iż niniejszym znoszą między sobą współwłasność opisanej w akcie notarialnym reszty nieruchomości i wydzielają z tej reszty nieruchomości na wyłączną własność m.in. A. K. z nieruchomości "[...]" dział gruntu zabudowany o obszarze 95 arów 80 m2, opisany w tym akcie pod punktem 3, i dział gruntu zaserwitutowego - łąki, niezabudowany o obszarze 1ha 12 arów, opisany pod punktem 4 z nieruchomości "[...]" - dział gruntu o obszarze 69 arów 70 m2, zabudowany, opisany pod punktem 7 i dział gruntu zaserwitutowego - łąki o obszarze 56 arów, niezabudowany, opisany pod punktem 8.

W konsekwencji Delegatura Biura Gospodarki Nieruchomościami w [...], opierając się na dokumentach i materiałach będących w jej posiadaniu ustaliła, że teren o powierzchni 16 287 m2 przejęty przez Skarb Państwa na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 maja 1967 roku aktualnie oznaczony jest w ewidencji gruntów m. in. jako część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. Nieruchomość ta stanowi aktualnie współwłasność osób prawnych i osób fizycznych. Jego stan prawny uregulowany został w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla [...] w [...], [...] Wydział Ksiąg Wieczystych. Aktualnie dz. ew. [...] z obrębu [...] zabudowana została budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym przy ulicy [...]. Wykazane obecnie w dziale II w/w księgi wieczystej prawo własności poszczególnych osób fizycznych i prawnych w odniesieniu do działki [...] z obrębu [...] wynika z nabycia prawa własności do poszczególnych lokali, które miały miejsce po [...] stycznia 1998 r.

W ocenie Sądu wbrew zarzutom skargi zasadnie organy uznały, że w zaistniałej sytuacji orzeczenie o zwrocie nieruchomości na rzecz byłych właścicieli nie jest możliwe. O zależności pomiędzy zwrotem nieruchomości, a przeniesieniem prawa własności na inny podmiot wielokrotnie wypowiadano się w doktrynie i orzecznictwie, wskazując, że nie jest dopuszczalne wydanie decyzji o zwrocie nieruchomości zbędnej na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, jeżeli Skarb Państwa lub gmina nie władają taką nieruchomością na skutek m.in. umowy zamiany własności nieruchomości. W takiej sytuacji sam fakt utraty władania tą nieruchomością przez Skarb Państwa stanowił negatywną przesłankę dla orzeczenia o jej zwrocie, a zatem okoliczność, czy nieruchomość jest wykorzystana zgodnie z celem, na jaki została wywłaszczona, czy też wykorzystano ją na inny cel bądź w ogóle nie wykorzystano, nie mogły mieć znaczenia dla wyniku sprawy.

Okoliczność czy nieruchomość jest wykorzystana zgodnie z celem, na jaki została wywłaszczona, czy też wykorzystano ją na inny cel bądź w ogóle nie wykorzystano, nie mają znaczenia dla wyniku sprawy w przypadku utraty władania tą nieruchomością przez Skarb Państwa bądź gminę, na skutek ustanowienia na niej użytkowania wieczystego (wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 1998 r. sygn. akt IV SA 1687/96).

Nie jest natomiast wykluczone dochodzenie przez poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego od Skarbu Państwa lub gminy na zasadach ogólnych tj. przed sądem powszechnym naprawienia szkody wynikłej wskutek zbycia wywłaszczonej nieruchomości niewykorzystanej na cel wywłaszczenia lub oddania jej w użytkowanie wieczyste.

Stosownie do art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Jednakże roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej (art. 229 ugn).

Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Dla dopuszczalności zwrotu zbędnej na cel wywłaszczenia części nieruchomości wystarczającym jest spełnienie jednego z ww. warunków.

Utrata przez Skarb Państwa lub gminę prawa dysponowania wywłaszczoną nieruchomością, zwłaszcza jeśli prawo to stało się następnie przedmiotem obrotu prawnego - z uwagi na zamianę własności nieruchomości, w istocie rzeczy skutkuje tym, że przestaje istnieć nieruchomość, w stosunku do której można - co do zasady – orzec o jej zwrocie. Wszelkie ustalenia bowiem, dokonywane na podstawie art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, mają w takim przypadku znaczenie tylko teoretyczne. Nawet przy ustaleniu, że żądanie zwrotu nieruchomości, z uwagi na treść przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, jest uzasadnione, to z uwagi na fakt ustanowienia na nieruchomości prawa użytkowania wieczystego (w niniejszej sprawie zamiany własności nieruchomości), nie jest to prawnie możliwe (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 336/10).

Wojewódzki Sąd Administracyjny, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stoi na stanowisku, że nieposiadanie tytułu prawnego do wywłaszczonej nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego jest uzasadnioną przyczyną odmowy jej zwrotu, bez względu na to, czy wystąpiły, czy też nie przesłanki z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Taka sytuacja powoduje, że organy nie mają przesłanek do zajmowania się kwestią wykorzystania nieruchomości na cel wywłaszczenia, bowiem ustalenia w tym przedmiocie nie będą miały żadnego wpływu na treść merytoryczną decyzji administracyjnej. Postępowanie w przedmiocie zwrotu nieruchomości nie może przy tym służyć jedynie dokonywaniu ustaleń i gromadzeniu dowodów na poczet innych potencjalnych postępowań, czy to o charakterze administracyjnym, czy to cywilnym. Przy ustaleniach organu, co do negatywnej przesłanki zwrotu nieruchomości z uwagi na brak tytułu prawnego Skarbu Państwa czy też właściwej jednostki samorządu terytorialnego, do takiej roli sprowadzałoby się prowadzenie postępowania w kierunku badania przesłanek z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1359/13).

Należy przy tym wskazać, że naruszenia przepisów postępowania przez organy Sąd ocenia przez pryzmat tego czy naruszenia takie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa). Podkreślenia wymaga zastosowane przez ustawodawcę określenie "istotny" a więc nie każde naruszenie przepisów postępowania, lecz takie które ma charakter istotny czyli jest jednym z zasadniczych czynników wpływających na wynik sprawy powoduje potrzebę uchylenia decyzji.

Z powyższych względów zarzuty skargę należy uznać za nieuzasadnioną, ponieważ zaskarżona decyzja jak również decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa w stopniu, który uzasadniałby konieczność ich uchylenia.

Mając na powyższe na uwadze na zasadzie art. 151 ppsa, Sąd orzekł jak w sentencji.