Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 475/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2014-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Asystent Sędziego Dawid Myszyński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 września 2014r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Dyrektora K.-P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia ... lutego 2014 r. nr ... w przedmiocie ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

II SA/Bd 475/14

UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. Nr [...] Dyrektor K.–P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), art. 10 ust. 2 w zw. z art. 29 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania T. K. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. Nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. w sprawie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) w części dotyczącej ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ONW, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW).

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał na dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie podając, że:

W dniu [...] maja 2011 r. skarżący złożył wniosek w Biurze Powiatowym ARiMR w B. o przyznanie płatności na rok 2011, w którym T. K. ubiegał się o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania do działek rolnych o łącznej powierzchni [...] ha (dz. nr [...],[...], [...] w Ł. i [...] w D.).

W dniu [...] lutego 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją nr [...] przyznał stronie płatność z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w kwocie [...] zł do powierzchni [...] ha.

W dniu [...] maja 2012 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek T. K. o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2012 rok do powierzchni [...] ha.

W związku z tym, że przeprowadzona kontrola wykazała błąd kontroli zobowiązań wieloletnich, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wezwał wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień na okoliczność zmniejszenia powierzchni użytkowanej rolniczo. W odpowiedzi na powyższe, T. K. wyjaśnił, że zawarta z nim umowa dzierżawy na działki ewidencyjne o nr [...],[...] i [...]położone w miejscowości Ł. została rozwiązana przez właścicieli. W zamian za brakujący areał producent wydzierżawił grunty położone w miejscowości Ł. (dz. nr [...],[...], [...]) oraz położone w miejscowości W. (dz. nr [...] i [...]). T. K. wskazał, że podjął decyzję o przeoraniu pszenżyta ozimego na dz. nr [...] i [...], które w wyniku dotkliwej zimy i przymrozków okazało się słabe i niezdolne do regeneracji i co za tym idzie wycofał ww. działki z płatności na 2012 rok, ponieważ w związku z trudną sytuacją ekonomiczną gospodarstwa obawiał się kolejnych strat. Wyjaśnienia udokumentował umowami dzierżawy oraz protokołem strat z 2011 i 2012 r.

W dniu [...] grudnia 2012 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęło pismo T. K., w którym poinformował, że w dniu [...] kwietnia 2012 r. doszło do wypowiedzenia umowy dzierżawy z dnia [...] stycznia 2011 r. na dz. nr [...],[...] i [...] zawartej z J. U., S. N., M. E. N., M. U.

W wyniku rozpatrzenia wniosku na rok 2012, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. przyznał stronie płatność z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na kwotę [...] zł do powierzchni wnioskowanej [...] ha. Decyzja nie została wysłana do beneficjenta ze względu na przyznanie pomocy uwzględniające w całości żądanie rolnika zgodnie z art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Przyznane środki zostały przekazane na rachunek bankowy producenta.

W dniu [...] maja 2013 r. T. K. złożył oświadczenie przejmującego posiadanie działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, na podstawie którego od dnia [...] kwietnia 2013 r. przejął zobowiązanie na pow. [...] ha (dz. ewid. nr [...]) do dnia [...] października 2017 r. Tym samym zobowiązanie wieloletnie z tyt. ONW uległo zwiększeniu i wyniosło [...] ha ([...] ha + [...] ha).

W dniu [...] maja 2013 r. skarżący złożył wniosek w Biurze Powiatowym ARiMR w B. o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2013 rok do działek rolnych o łącznej powierzchni [...] ha (dz. nr [...],[...] , [...] oraz nowe działki nr [...] w K., [...] w S. i [...] w Ł.).

W piśmie z dnia [...] sierpnia 2013 r. skarżący poinformował organ I instancji o wypowiedzeniu umowy dzierżawy na dz. nr [...] w D. Wyjaśnił, że negocjacje w sprawie przedłużenia umowy dzierżawy nie doszły do skutku, zaś wypowiedzenie umowy dzierżawcy stanowi siłę wyższą, gdyż doszło do niego nie z winy dzierżawcy. Załączył umowę poddzierżawy tej działki z dnia [...] stycznia 2011 r., pismo M. S.-A. z dnia [...] kwietnia 2012 r. informujące skarżącego o wygaśnięciu umowy i rozwiązaniu jej z dniem [...] września 2012 r. z możliwością zbioru płodów do dnia [...] listopada 2012 r.

W dniu [...] sierpnia 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wezwał T. K. do przedłożenia dokumentów w sprawie o umowę dzierżawy zawartą w dniu [...] stycznia 2011 r. na działki o nr [...],[...] i [...], umowę dzierżawy zawartą pomiędzy M. S.-A. a parafią Rzymskokatolicką pw. [...] w D. z dnia [...] lutego 2008 r. oraz wyjaśnienie czy wystąpiły okoliczności, które uniemożliwiały wcześniejsze powiadomienie Agencji o rozwiązaniu umowy z dnia [...] stycznia 2011 r. oraz umowy z dnia [...] stycznia 2011 r. Jednocześnie organ poinformował skarżącego o nieprawidłowościach polegających na zgłoszeniu mniejszej powierzchni działek od wielkości zobowiązania, jakie podjął producent.

W odpowiedzi na wezwanie producent wskazał, że informacja o wypowiedzeniu umowy z dnia [...] stycznia 2011 r. została przekazana do Biura Powiatowego ARiMR pismem z dnia [...] października 2013 r. Producent wyjaśnił, że pomimo wypowiedzenia umowy dzierżawy na działkę nr [...] podjął starania na rzecz przedłużenia umowy dzierżawy, które zakończyły się niepowodzeniem. Wskazał, że doszło do opóźnienia w poinformowaniu ARiMR o zmianie areału objętego zobowiązaniem wieloletnim ONW.

W oparciu o zgromadzone w sprawie dokumenty i wyjaśnienia strony, organ I instancji ustalił, że T. K. nie wywiązał się z podjętego zobowiązania ONW do prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni [...] ha. W związku z powyższym w piśmie z dnia [...] października 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR poinformował skarżącego o możliwości dokonania dobrowolnego zwrotu nienależnie pobranych płatności ONW za lata 2011 i 2012.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR poinformował stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu ONW przyznanych decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. oraz decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r.

W dniu [...] grudnia 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję Nr [...] w sprawie przyznania płatności ONW na rok 2013 w wysokości [...] zł do powierzchni [...] ha, a dodatkowo ustalił T. K. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w wysokości [...] zł.

W dniu [...] grudnia 2013 r. wpłynęło odwołanie T. K. od decyzji Kierownika BP w części dotyczącej ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ONW. Odwołujący podniósł, że mimo wypowiedzenia umowy dzierżawy (bez winy dzierżawcy) ze skutkiem na dzień [...] września 2012 r. producent prowadził gospodarstwo również na innych gruntach, bowiem posiadając wiedzę o tym, że zostanie mu wypowiedziana umowa dzierżawy, wydzierżawił inne grunty rolne, o czym poinformowany został organ I instancji. Odwołujący wyjaśnił, że do faktycznego zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej na działce nr [...] doszło dopiero z końcem listopada 2012 r., co wynika bezpośredno z treści pisma wypowiadającego umowę. Zdaniem skarżącego, organ był informowany o ewentualnych zmianach w przedmiocie dzierżawionych gruntów. Jednak rozwiązanie umowy dzierżawy z przyczyn niezależnych od beneficjenta uniemożliwiło dalsze prowadzenie gospodarstwa na dotychczasowych gruntach i spełnia warunki dla przyjęcia wystąpienia siły wyższej w myśl art. 47 w zw. z § 9 ust. 5 rozporządzenia w sprawie płatności ONW. Producnent wywodził w odwołaniu, że prowadził i nadal nieprzerwanie od 2011 r. prowadzi gospodarstwo rolne, a nieruchomości stanowią tylko pomocnicze kryterium istnienia gospodarstwa rolnego. Zmiana dzierżawionych gruntów powstała w ramach prowadzonej przez stronę działalności rolnej.

W uzasadnieniu zaskarżonej, powołanej na wstępie decyzji, organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Kierownik biura powiatowego Agencji, w drodze decyzji administracyjnej, ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

krajowych, przeznaczonych na:

współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Wypłacone nienależnie skarżącemu środki publiczne za rok 2011 i 2012 pochodzą ze środków z EFR na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, tj. z funduszu, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. a ustawy oraz ze środków krajowych.

Zdaniem organu, złożone przez stronę odwołanie od decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności za 2011 i 2012 rok nie zawiera argumentów mających wpływ na rozstrzygnięcie, a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie.

Organ wyjaśnił, że w przypadku zaniechania prowadzenia działalności rolniczej na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem, pobrane dotychczas płatności podlegają zwrotowi. Zgodnie bowiem z § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, jeżeli rolnik zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych lub ich częściach położonych na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 pkt 1 albo w § 6 ust. 3 pkt 1 lit. a, albo w § 7 ust. 1 pkt 2 lit. a, albo w § 8b ust. 1 pkt 2 lit. a, albo w § 8c ust. 1 pkt 1, to zwraca część płatności ONW, która została przyznana do powierzchni tych działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, na których zaniechał prowadzenia tej działalności, za cały okres jej pobierania, gdy łączna powierzchnia działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, na których jest prowadzona działalniość rolnicza, wynosi co najmniej 1 ha. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z § 9 ust. 5 ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, płatność ONW nie podlega zwrotowi, zgodnie z art. 47 rozporządzenia nr 1974/2006, jeżeli zaniechanie działalności rolniczej nastąpiło na skutek:

rozwiązania przez wydzierżawiającego umowy dzierżawy gruntów rolnych, na których są położone objęte zobowiązaniem działki rolne lub ich części w granicach obszarów ONW, z powodu zaistnienia okoliczności, za które dzierżawca nie ponosi odpowiedzialności;

(uchylony);

wykonania prawa pierwokupu gruntów rolnych objętych zobowiązaniem ONW przez dzierżawcę lub Agencję Nieruchomości Rolnych, jakie przysługuje na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego, lub wykonania w odniesieniu do tych gruntów uprawnienia, o którym mowa w art. 4 ust. 1 tej ustawy, przez Agencję Nieruchomości Rolnych;

przeprowadzonej modernizacji ewidencji gruntów i budynków, w wyniku której zmniejszyła się całkowita powierzchnia działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW;

wygaśnięcia umowy dzierżawy gruntów rolnych, na których są położone objęte zobowiązaniem działki rolne lub ich części w granicach obszarów ONW, z powodu upływu czasu, na jaki została zawarta ta umowa, jeżeli jej wygaśnięcie nastąpiło po upływie 5 lat i 30 dni od dnia, w którym decyzja o przyznaniu pierwszej płatności ONW stała się ostateczna, a przed upływem 5 lat od dnia wypłaty tej płatności;

innej okoliczności, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania, o którym mowa w § 2 pkt 1 albo w § 6 ust. 3 pkt 1 lit. a, albo w § 7 ust. 1 pkt 2 lit. a, albo w § 8b ust. 1 pkt 2 lit. a, albo w § 8c ust. 1 pkt 1, mającej wpływ na realizację tego zobowiązania i będącej wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika. Przepis ust. 5 pkt 5 stosuje się wyłącznie w przypadku przyznania pierwszej płatności ONW za 2004 r.)"

Organ wyjaśnił, że kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie można wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta zostały określone w art. 47 rozporządzenia nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). Zgodnie z tym przepisem państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta:

a) śmierć beneficjenta;

b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;

c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania;

d) katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa;

e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich;

f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza.

Przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficient lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005, zobowiązanie T. K. do prowadzania działalności rolniczej na obszarach ONW przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności ONW dotyczy następujących powierzchni:

Zobowiązanie nr [...], podjęte w dniu [...] marca 2012 r. na powierzchnię [...] ha - zgodnie z decyzją Nr [...],

Zobowiązanie nr [...], podjęte w dniu [...] października 2012 r. na powierzchnię [...] ha (dz. nr [...]) - zgodnie z oświadczeniem przejmującego posiadanie działek rolnych z dnia [...] maja 2013 r.

Tym samym powierzchnia zobowiązań do prowadzenia działalności rolniczej na obszarach ONW w roku 2013 wynosiła [...] ha. Tymczasem producent we wniosku na rok 2013 do płatności ONW zgłosił powierzchnię działek rolnych wynoszącą [...] ha. Organ wyjaśnił, że grunty o powierzchni [...] ha nie skompensowały producentowi zmniejszenia powierzchni użytkowanej rolniczo wskutek rozwiązania umów dzierżawy na dz. nr [...],[...], [...],[...]. Dz. nr [...] została przejęta przez skarżącego wraz z zobowiązaniem ONW podjętym przez poprzedniego posiadacza. Zobowiązanie nr [...] zostało w roku 2013 dotrzymane. W rozpatrywanej sprawie zaś doszło do niedotrzymania zobowiązania Nr [...], gdyż jak wynika z akt sprawy - za wyjątkiem działki nr [...] objętej zobowiązaniem nr [...] - powierzchnia pozostałych gruntów położonych na obszarach ONW i użytkowanych rolniczo wyniosła w roku 2013 jedynie [...] ha (dz. ewid.: [...],[...], [...],[...]). Tym samym, doszło do niedotrzymania zobowiązania ONW w odniesieniu do roku 2011 na powierzchni [...] ha ([...] ha - [...] ha) oraz w odniesieniu do roku 2012 na powierzchni [...] ha ([...] ha - [...] ha). Organ podkreślił, że odwołujący nie wskazał na żadne inne grunty położone na obszarach ONW, które byłyby przedmiotem użytkowania rolniczego. Ponadto powierzchnia działek ewidencyjnych nr [...] i [...] nie została zgłoszona ani do płatności, ani jako powierzchnia gruntów rolnych niezgłoszonych do programów pomocowych.

Organ zauważył, że zobowiązanie ONW nie jest zobowiązaniem do konkretnych działek ewidencyjnych, lecz do powierzchni, która została objęta przez rozporządzenie strefami ONW. Fakt wydzierżawienia przez skarżącego dz. nr [...],[...], [...],[...],[...] nie skompensował w całości utraty posiadania działek nr [...],[...], [...]oraz [...]. W konsekwencji organ stwierdził, że organ I instancji dokonał w przedmiotowej sprawie właściwych ustaleń faktycznych w zakresie powierzchni zobowiązania ciążącego na producencie oraz powierzchni niedotrzymania zobowiązania ONW w 2013 r.

Organ odwoławczy, odnosząc się z kolei do faktu wypowiedzenia producentowi umów dzierżawy na działki nr [...],[...] , [...],[...] wskazał, że nie został dotrzymany termin 10 dni roboczych dla skutecznego zgłoszenia przypadków siły wyższej. Z akt sprawy wynika bowiem, że do wypowiedzenia umowy dzierżawy doszło w dniu [...] kwietnia 2012 r. (dz. nr [...],[...], [...]), natomiast w przypadku dz. nr [...] w dniu [...] kwietnia 2012 r. Kierownik BP pisemną informację o wypowiedzeniu dz. nr [...],[...], [...]powziął w dniu [...] października 2012 r. - co skarżący potwierdził w piśmie z [...] września 2013 r., natomiast w odniesieniu do dz. nr [...] w dniu [...] sierpnia 2013 r. Wobec powyższego, w odniesieniu do żadnego z ww. przypadków wypowiedzenia umowy dzierżawy producent nie zachował terminu 10 dni roboczych. Przy czym podkreślić należy, że rozporządzenie nr 1974/2006 wyraźnie wskazuje, że termin 10 dni roboczych należy liczyć od dnia, w którym beneficjant lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. W przedmiotowej sprawie przyjmować należy, że z chwilą wypowiedzenia umów dzierżawy producent był w stanie dokonać czynności pisemnego powiadomienia Kierownika BP ARiMR o tym fakcie. Powyższe wnioskowanie jest tym bardziej uzasadnione, że producent w odpowiedzi na wezwanie do złożenia wyjaśnień nie wskazał na żadne okoliczności, które uniemożliwiały wywiązanie się z obowiązków ciążących na beneficjencie płatności. Powyższy termin nie podlega przywróceniu.

Organ wskazał, że strona składając wniosek o przyznanie płatności ONW, podpisała oświadczenie w tab. IX na stronie 4/4, "Oświadczenia i zobowiązania", że: zobowiązuje się do prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej od tej, za którą otrzymała w pierwszym roku płatność z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, znane są jej zasady przyznawania pomocy finansowej oraz, że zobowiązuje się do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności lub pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, a zatem, w ocenie organu, strona była świadoma ciążących na niej obowiązków, wynikających z przystąpienia do programu płatności ONW.

Organ podkreślił, że kwota płatności ONW za lata 2011 - 2012 przekazana na rachunek bankowy skarżącego jest płatnością nienależnie pobraną. Nienależnie pobrana kwota płatności wynosi [...] zł. Na wysokość tej kwoty składają się:

-Kwota do zwrotu z tytułu niedotrzymania zobowiązania wieloletniego ONW (rok 2011): ([...] ha x [...] zł) = [...] zł.

-Kwota do zwrotu z tytułu niedotrzymania zobowiązania wieloletniego ONW (rok 2012): ([...] ha x [...] zł) = [...] zł.

Ponadto organ stwierdził, że przedmiotowe zobowiązanie nie uległo przedawnieniu.

Nie zgadzając się z dokonanym rozstrzygnięciem, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył T. K. wnosząc o jego uchylenie.

W uzasadnieniu wskazał, że z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ powziął wątpliwość w zakresie prowadzenia przez skarżącego gospodarstwa rolnego o zadeklarowanej we wniosku powierzchni, a tym samym stwierdził nie wywiązanie się z podjętego zobowiązania.

Skarżący podkreślił, że mimo wypowiedzenia przez wydzierżawiającego umowy dzierżawy ze skutkiem na dzień [...] września 2012 r., beneficjent prowadził gospodarstwo również na innych gruntach, bowiem posiadając wiedzę o tym, że zostanie mu wypowiedziana umowa dzierżawy, wydzierżawił inne grunty rolne, tj. dz. w miejscowości Ł. [...],[...] , [...]oraz w miejscowości W. dz. nr [...] i [...].

W ocenie strony, organ posiadał dostateczne informacje, że skarżący nie zaprzestał prowadzenia gospodarstwa o wymaganej powierzchni gruntów. Podał, że po złożeniu oświadczenia o rozwiązaniu umowy dzierżawy na dotychczasowe grunty nadal aktywne były umowy dzierżawy na działkę [...] (wypowiedzenie ze skutkiem na dzień [...] września 2012 r.) i prowadzone były rozmowy w celu przedłużenia dzierżawy na kolejne okresy. Jednak wraz z wypowiedzeniem dzierżawcy uzyskali możliwość faktycznego użytkowania gruntów do dnia [...] listopada 2012 r., co wynika z pisma wypowiadającego umowę. Zatem, faktyczne zakończenie dzierżawy nastąpiło [...] listopada 2012 r. Skarżący wskazał, że wiedząc o tym fakcie, a także z uwagi na możliwy brak porozumienia co do przedłużenia dotychczasowej umowy dzierżawy, poinformował organ o trwających negocjacjach zmierzających do utrzymania w mocy umów dzierżawy, także o fakcie, że w przypadku podtrzymania wypowiedzenia umów dzierżawy wydzierżawi inne grunty o podobnym areale. Organ posiadał więc informacje co do ewentualnych zmian dzierżawionych gruntów. Tak więc jeszcze przed zakończeniem użytkowania dotychczasowych gruntów beneficjent złożył zapowiedź dzierżawy. Podkreślił, że tym samym dopełnił obowiązku zawiadomienia organu o zmianie stanu faktycznego, tj. o wypowiedzeniu, bez swojej winy, umowy dzierżawy i objęciu innych gruntów w dzierżawę.

Skarżący podniósł, że nieprzerwanie prowadził gospodarstwo rolne, na które przyznano pomoc. Wskazał również, że zgodnie z obowiązującymi przepisami sytuacja, w której się znalazł, tj. rozwiązanie umowy dzierżawy z przyczyn niezależnych od beneficjenta - uniemożliwiała dalsze prowadzenie gospodarstwa na dotychczasowych gruntach. Zgodnie bowiem z § 9 ust. 5 płatność ONW nie podlega zwrotowi, zgodnie z art. 47 rozporządzenia nr 1974/2006, jeżeli zaniechanie działalności rolniczej, o którym mowa w ust. 1, nastąpiło na skutek rozwiązania przez wydzierżawiającego umowy dzierżawy gruntów rolnych, na których są położone objęte zobowiązaniem działki rolne lub ich części w granicach obszarów ONW, z powodu zaistnienia okoliczności, za które dzierżawca nie ponosi odpowiedzialności, co miało miejsce w przedmiotowym przypadku. Wypowiedzenie umowy przez wydzierżawiającego może być również uznane za inną kategorię siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w przypadku wystąpienia których zwrot pomocy nie jest wymagany.

Skarżący ponownie podkreślił, że prowadził i nadal nieprzerwanie od 2011 r. prowadzi gospodarstwo rolne, a nieruchomości stanowią tylko pomocnicze kryterium istnienia gospodarstwa rolnego. Zmiana dzierżawionych gruntów powstała w ramach prowadzonej przez stronę działalności - gospodarstwa rolnego.

Zdaniem skarżącego, stanowisko ARiMR prezentowane w zaskarżonej decyzji co do zaniechania prowadzenia działalności rolniczej, na które przyznano pomoc, jest w świetle przytoczonych argumentów i dowodów sprzeczne ze stanem faktycznym i prawnym sprawy. Okoliczność wypowiedzenia umowy poddzierżawy nieruchomości z dnia [...] lipca 2010 r. należy uznać jako wyjątkową na podstawie § 9 ust. 5 ww. rozporządzenia. O fakcie wypowiedzenia dotychczasowej umowy dzierżawy, jak i wydzierżawienia w zamian innych gruntów skarżący poinformował organ już w 2012 r., a nie jak błędnie uznano dopiero w 2013 r. Tym samym nie został, w ocenie skarżącego, przekroczony termin 10 dni na poinformowanie o fakcie wypowiedzenia umowy, bowiem organ przed jego upływem uzyskał wszelkie informacje z tym związane.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., dalej "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontroli Sądu poddana została decyzja Dyrektora K.-P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. (w skrócie: ARiMR) utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW).

Podstawę materialnoprawną do wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2008 r., Nr 98, poz. 634), zgodnie z którym: 1. Ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Na gruncie orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony został pogląd, że "Ustalenie, czy pobrane środki finansowe stanowią kwoty nienależnie pobrane w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR wymaga niejednokrotnie przeprowadzenia wnikliwej analizy prawnej różnych zagadnień dotyczących sfery przyznania tzw. płatności rolniczych" sygn. akt II GSK 95/12.

Ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organy obydwu instancji są niesporne w przedmiotowej sprawie i znajdują potwierdzenie w aktach sprawy. Analizując powyższy stan faktyczny sprawy niewątpliwe jest, że skarżący złożył wnioski o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania do działek rolnych o łącznej powierzchni [...] ha (strefa nizinna I). Na wszystkich działkach rolnych będących w jego posiadaniu i położonych na obszarach wskazanych we wnioskach skarżący zobowiązał się prowadzić działalność rolniczą przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności z tytułu ONW. Pierwsza płatność z tytułu ONW została przyznana skarżącemu na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] na kwotę [...] zł do powierzchni [...] ha. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta we wniosku o wpis do ewidencji producentów dnia [...] marca 2012 r. i od tego dnia na skarżącym zaczął ciążyć obowiązek prowadzenia działalności rolniczej przez okres 5 lat na powierzchni [...] ha.

Pięcioletni obowiązek znajduje umocowanie w § 2 pkt 1 lit. b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.). Przepis ten w oparciu o przepisy prawa wspólnotowego nakłada na rolnika obowiązek prowadzenia działalności rolniczej na obszarach wyznaczonych przynajmniej przez pięć lat od pierwszej płatności.

Przyjęcie zobowiązania do wiadomości skarżący potwierdził również podpisując wniosek o płatność w tym jego część DC wniosku - Oświadczenia i zobowiązania, dotyczącymi deklaracji ONW.

Przedłożone organowi w trakcie prowadzonego postępowania umowy potwierdzają, że zarówno w 2011 r., jak i w 2012 r. po złożeniu wniosków przez skarżącego doszło do wypowiedzenia umów dzierżawy działek, które swoim obszarem obejmowały teren, dla którego przyznano płatności. Wniosek skarżącego z dnia [...] maja 2011 r. o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) (k- 3 akt adm. I instancji) obejmował obszar konkretnych działek nr [...] , [...] , [...] w Ł. i nr [...] w D. Również wniosek skarżącego z dnia [...] lipca 2012 r. o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) (k- 11 akt adm. I instancji) obejmował obszar działek nr [...] , [...] , [...] , w Ł., [...],[...] w W. i [...] w D. Płatności przyznane dotyczyły łącznej powierzchni obszaru działek wymienionych we wnioskach, na której skarżący zobowiązał się prowadzić działalność gospodarczą przez okres 5 lat od dokonania pierwszej płatności. Niewątpliwie rozwiązanie umów dzierżawy działek nr [...],[...],[...] w Ł. przez właścicieli gruntu wywołało trudności w wywiązaniu się przez skarżącego z pięcioletniego zobowiązania. Podobny problem wywołało wypowiedzenie umowy dzierżawy dla działki nr [...] w D. Rozwiązanie powyższych umów dzierżawy bezpośrednio wpłynęło na zmniejszenie się powierzchni obszaru objętego pomocą finansową z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Bezsporne jest, że skarżący przeciwstawiając się powyższym problemom i mając świadomość konieczności wywiązania się z pięcioletniego zobowiązania uzupełnił brakującą powierzchnię o obszar działek nr [...],[...] , [...] w Ł., [...],[...] w W., które również były objęte pomocą finansową z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW).

W ocenie Sądu, pomimo zabiegów skarżącego polegających na uzupełnieniu wymogu obszarowego do wywiązania się z obowiązku prowadzenia działalności rolniczej na obszarach wyznaczonych przynajmniej przez pięć lat od pierwszej płatności prawidłowo organ dostrzegł niezgodność rozpoznając wniosek skarżącego złożony w dniu [...] maja 2013 r. o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) (k- 31 akt adm. I instancji) obejmujący obszar działek nr [...],[...], [...]w Ł. oraz nowe działki nr [...] w K., [...] w S. i [...] w Ł. Wyjaśnienia skarżącego zawarte w piśmie z dnia [...] sierpnia 2013 r. potwierdziły niezgodności polegające na tym, że skarżący przestał być posiadaczem działki nr [...] na skutek wypowiedzenia umowy gruntów dzierżawionych w D. Pismo M. S.-A. z dnia [...] kwietnia 2012 r. wprost informowało o wygaśnięciu umowy z dnia [...] stycznia 2011 r. dotyczącej działki nr [...] w D. i rozwiązaniu jej z dniem [...] września 2012 r. oraz o możliwości zbioru płodów do dnia [...] listopada 2012 r., (k- 40- 42 akt adm. I instancji.). Tak więc już po [...] kwietnia 2012 r. skarżący miał wiedzę o okolicznościach, które miały wpływ na pomoc uzyskaną w roku 2011 oraz na pomoc, o którą ubiegał się w 2012 r. na podstawie wniosku z dnia [...] lipca 2012 r. W tym stanie rzeczy organ zareagował prawidłowo informując skarżącego o stwierdzonych nieprawidłowościach polegających na mniejszej powierzchni działek zgłoszonych od wielkości zobowiązania, jakie podjął producent w latach 2011 i 2012.

W ocenie Sądu bez wpływu na wynik sprawy pozostaje podnoszona przez skarżącego kwestia informowania przez niego organu w dniu [...] października 2012 r. o wypowiedzeniu umowy odnośnie działki [...].

Bezsporne w przedmiotowej sprawie jest, że skarżący w latach 2011 r. i 2012 r. nie był w posiadaniu obszaru o powierzchni [...] ha, a tym samym nie wywiązał się z nałożonego wcześniej obowiązku. Skarżący był zobowiązany do kontynuowania działalności rolniczej na obszarach wyznaczonych zgodnie z art. 50 ust. 2 i 3 przynajmniej przez pięć lat od pierwszej płatności. Wobec powyższego organy obydwu instancji słusznie wywiodły, że w 2011 r. i w 2012 r. skarżący pobrał kwoty nienależnie. Podstawę materialnoprawną wydanej decyzji stanowił zatem art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.), który stanowi, że Kierownik Biura Powiatowego Agencji, w drodze decyzji administracyjnej, ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Wypłacone nienależnie skarżącemu środki publiczne za rok 2011 i 2012 z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania pochodziły ze środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFROW), tj. z funduszu, o którym mowa w ww. art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. a ustawy oraz ze środków krajowych.

Organy w dostateczny sposób wykazały, że skarżący zaniechał prowadzenia działalności gospodarczej na działkach objętych płatnościami.

Zasadą jest, iż w przypadku zaniechania prowadzenia działalności rolniczej na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem, pobrane dotychczas płatności podlegają zwrotowi.

Powyższa zasada wynika wprost z § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.) – zwanego dalej: "rozporządzeniem". Przepis ten stanowi, że jeżeli rolnik zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych lub ich częściach położonych na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 pkt 1 albo w § 6 ust. 3 pkt 1 lit. a, albo w § 7 ust. 1 pkt 2 lit. a, albo w § 8b ust. 1 pkt 2 lit. a, albo w § 8c ust. 1 pkt 1, to zwraca część płatności ONW, która została przyznana do powierzchni tych działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, na których zaniechał prowadzenia tej działalności, za cały okres jej pobierania, gdy łączna powierzchnia działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej 1 ha.

W ocenie Sądu, organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa.

Mając na uwadze zasadę zwrotu dotychczas pobranych płatności w związku z zaprzestaniem prowadzenia działalności rolniczej na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem rozważyły przewidziane przepisami prawa odstępstwa od tej zasady dotyczące sytuacji, gdy płatność ONW nie podlega zwrotowi.

Organy uwzględniły przypadki przewidziane w § 9 ust. 5 rozporządzenia.

Cytując treść powyższego przepisu: "Płatność ONW nie podlega zwrotowi, zgodnie z art. 47 rozporządzenia nr 1974/2006, jeżeli zaniechanie działalności rolniczej, o którym mowa w ust. 1, nastąpiło na skutek:

1) rozwiązania przez wydzierżawiającego umowy dzierżawy gruntów rolnych, na których są położone objęte zobowiązaniem działki rolne lub ich części w granicach obszarów ONW, z powodu zaistnienia okoliczności, za które dzierżawca nie ponosi odpowiedzialności;

2) (uchylony);

3) wykonania prawa pierwokupu gruntów rolnych objętych zobowiązaniem ONW przez dzierżawcę lub Agencję Nieruchomości Rolnych, jakie przysługuje na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. Nr 64, poz. 592 oraz z 2008 r. Nr 180, poz. 1112), lub wykonania w odniesieniu do tych gruntów uprawnienia, o którym mowa w art. 4 ust. 1 tej ustawy, przez Agencję Nieruchomości Rolnych;

4) przeprowadzonej modernizacji ewidencji gruntów i budynków, w wyniku której zmniejszyła się całkowita powierzchnia działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW;

5) wygaśnięcia umowy dzierżawy gruntów rolnych, na których są położone objęte zobowiązaniem działki rolne lub ich części w granicach obszarów ONW, z powodu upływu czasu, na jaki została zawarta ta umowa, jeżeli jej wygaśnięcie nastąpiło po upływie 5 lat i 30 dni od dnia, w którym decyzja o przyznaniu pierwszej płatności ONW stała się ostateczna, a przed upływem 5 lat od dnia wypłaty tej płatności;

6) innej okoliczności, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania, o którym mowa w § 2 pkt 1 albo w § 6 ust. 3 pkt 1 lit. a, albo w § 7 ust. 1 pkt 2 lit. a, albo w § 8b ust. 1 pkt 2 lit. a, albo w § 8c ust. 1 pkt 1, mającej wpływ na realizację tego zobowiązania i będącej wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika.

W przedmiotowej sprawie do wypowiedzenia umowy dzierżawy działek nr [...],[...], [...]doszło w dniu [...] kwietnia 2012 r., a umowy dzierżawy działki nr [...] w dniu [...] kwietnia 2012 r. Kierownik BP w B. pisemną informację o wypowiedzeniu umowy dzierżawy działek nr [...],[...], [...] powziął w dniu [...] października 2012 r. i tej okoliczności skarżący nie zaprzecza (pismo z dnia [...] września 2013 r.), natomiast w przypadku działki nr [...] organ dowiedział się w dniu [...] siepnia 2013 r.

W ocenie Sądu, okres między wypowiedzeniem umowy dzierżawy, a powiadomieniem organu był dłuższy niż 10 dni roboczych. Wobec powyższego przepis § 9 ust. 5 pkt 1 ww. rozporządzenia nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie. Warunkiem uznania przez organy siły wyższej, o której mowa powyżej jest zgłoszenie jej wystąpienia przez producenta rolnego w terminie 10 dni roboczych, od dnia w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

Sąd podziela zatem słuszność twierdzeń organu, że w odniesieniu do żadnego z ww. przypadków wypowiedzenia umowy dzierżawy producent nie zachował terminu 10 dni roboczych. Rozporządzenie nr 1974/2006 wyraźnie wskazuje, że termin 10 dni roboczych należy liczyć od dnia, w którym beneficjant lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. W przedmiotowej sprawie przyjmować należy, że z chwilą wypowiedzenia umów dzierżawy producent był w stanie dokonać czynności pisemnego powiadomienia Kierownika BP ARiMR o tym fakcie. Powyższe wnioskowanie jest tym bardziej uzasadnione, że producent w odpowiedzi na wezwanie do złożenia wyjaśnień nie wskazał na żadne okoliczności, które uniemożliwiały wywiązanie się z obowiązków ciążących na beneficjencie płatności ONW. Ani zmiana firmy doradczej, ani też starania o przedłużenie wypowiedzianej umowy dzierżawy nie usprawiedliwiają uchybienia 10 - dniowemu terminowi na zgłoszenie siły wyższej. Powyższym termin nie podlega przywróceniu, gdyż jest terminem prawa materialnego. Mając na uwadze powyższe bezprzedmiotowym jest badanie czy wypowiedzenie umów dzierżawy, jakie miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, kwalifikuje się jako siła wyższa w rozumieniu ww. przepisów.

Zgodnie bowiem z art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. L 368 z 23.12.2006 r. ze zm.) - zwanego: "rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1974/2006"- przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

Zgodzić się należy z twierdzeniem organu odwoławczego, że po pierwsze w przedmiotowej sprawie skarżący nie zachował terminu 10 dni roboczych na zgłoszenie organowi wyjątkowych okoliczności. Po drugie sytuacja skarżącego spowodowana rozwiązaniem umów dzierżawy nie może zostać zaliczona do żadnego przypadku, o którym mowa w § 9 ust. 5 rozporządzenia.

Zgodnie z art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006: "1. Państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta:

a) śmierć beneficjenta;

b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;

c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania;

d) katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa;

e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich;

f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza.

W przedmiotowej sprawie z tytułu wypłaconych płatności na skarżącym ciążyły obowiązki wynikające z art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) - Dz.U.UE.L.2005. 277.1. Płatności udziela się rolnikom, którzy zobowiązują się do kontynuowania działalności rolniczej na obszarach wyznaczonych zgodnie z art. 50 ust. 2 i 3 przynajmniej przez pięć lat od pierwszej płatności. Zachowanie zobowiązania uzależnione jest od przesłanki kontynuowania działalności rolniczej na obszarach wyznaczonych przy zachowaniu okresu pięcioletniego.

Organy prawidłowo wywiodły zobowiązanie skarżącego do prowadzania działalności rolniczej na obszarach ONW przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności.

W dniu [...] marca 2012 r. podjęto zobowiązanie nr [...] , (data otrzymania środków finansowych) na powierzchnię równą [...] ha - zgodnie z decyzją Nr [...]. Natomiast w dniu [...] października 2012 r. podjęto zobowiązanie nr [...] , na powierzchnię równą [...] ha (działka nr [...] ) - zgodnie z oświadczeniem przejmującego posiadanie działek rolnych z dnia [...] maja 2013 r.

Tym samym sumaryczna powierzchnia zobowiązań do prowadzenia działalności rolniczej na obszarach ONW w roku 2013 wynosiła [...] ha. Skarżący we wniosku na rok 2013 do płatności ONW zgłosił powierzchnię działek rolnych wynoszącą [...] ha. Podkreślić należy, że grunty o powierzchni [...] ha nie skompensowały producentowi zmniejszenia powierzchni użytkowanej rolniczo wskutek rozwiązania umów dzierżawy na działki nr [...],[...], [...],[...]. Działka nr [...] została przejęta przez skarżącego wraz z zobowiązaniem ONW podjętym przez poprzedniego posiadacza. Zobowiązanie nr [...] zostało w roku 2013 dotrzymane. W rozpatrywanej sprawie doszło natomiast do niedotrzymania zobowiązania Nr [...]. Z akt sprawy wynika, że za wyjątkiem działki nr [...] objętej zobowiązaniem nr [...] , powierzchnia pozostałych gruntów położonych na obszarach ONW i użytkowanych rolniczo wyniosła w roku 2013 jedynie [...] ha (działki ewidencyjne: [...],[...], [...],[...]). Tym samym niewątpliwym jest, że doszło do niedotrzymania zobowiązania ONW w odniesieniu do roku 2011 na powierzchni [...] ha ([...] ha - [...] ha) oraz w odniesieniu do roku 2012 na powierzchni [...] ha ([...] ha - [...] ha).

Skarżący nie wykazał żadnych innych gruntów położonych na obszarach ONW, które byłyby przedmiotem użytkowania rolniczego. Ponadto powierzchnia dz. ewid. nr [...]i [...] nie została zgłoszona ani do płatności, ani jako powierzchnia gruntów rolnych niezgłoszonych do programów pomocowych. Organ wykazał w toku podstępowania, że fakt wydzierżawienia przez skarżącego działek nr [...],[...],[...], [...],[...] nie skompensował w całości utraty posiadania działek nr [...],[...], [...]oraz [...]. Wobec powyższego ustalenia stanu faktycznego organu są prawidłowe w zakresie powierzchni zobowiązania ciążącego na producencie oraz powierzchni niedotrzymania zobowiązania ONW w roku 2013.

Odnosząc się w tym miejscu z kolei do faktu wypowiedzenia producentowi umów dzierżawy na działki nr [...],[...], [...],[...] wskazać należy, że nie został dotrzymany termin 10 dni roboczych dla skutecznego zgłoszenia przypadków siły wyższej.

Sąd potwierdza również stanowisko organu, że strona składając w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności ONW, podpisała oświadczenie w tab. IX na stronie 4/4, "Oświadczenia i zobowiązania", że: zobowiązuje się do prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej od tej, za którą otrzymała w pierwszym roku płatność z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, znane są mu zasady przyznawania pomocy finansowej, zobowiązuje się do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności lub pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, a zatem była świadoma ciążących na niej obowiązków, wynikających z przystąpienia do programu płatności ONW.

Prawidłowo również organ wywiódł, że w stosunku do kwoty płatności ONW za lata 2011 - 2012 nienależnie pobranej nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE nr L 25, str. 8 z 28.1.2011 ze zm.). W przedmiotowej sprawie niedotrzymanie zobowiązań wieloletnich ONW przez skarżącego nie wynikało z pomyłki ARiMR, a z zaniechania prowadzenia działalności rolniczej na terenach objętych zobowiązaniem ONW przez beneficjenta. Dlatego też w decyzji z dnia [...] grudnia 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zasadnie ustalił producentowi kwotę nienależnie pobranych płatności ONW za lata 2011 - 2012 w łącznej wysokości [...] zł. Zgodnie z art. 5 akapit 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną o odsetki. Nienależnie pobrana kwota płatności wynosi [...] zł ([...]). Na wysokość tej kwoty składają się: kwota do zwrotu z tytułu niedotrzymania zobowiązania wieloletniego ONW (rok 2011): ([...] ha x [...] zł) = [...] zł; kwota do zwrotu z tytułu niedotrzymania zobowiązania wieloletniego ONW (rok 2012): ([...] ha x [...] zł) = [...] zł. Średnia stawka płatności za 2011 została ustalona na podstawie decyzji Nr [...] (modulacja płatności).

Organ ma rację również, że w przepisach sektorowych odnoszących się do płatności zrealizowanych za lata 2011-2012 brak jest regulacji szczególnych dotyczących okresów przedawnienia zastosowanie znajduje art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE L 312, s. 1 z 23.12.1995 r. ze zm.). Przepisy w/w rozporządzenia przewidują, że okres przedawnienia wynosi 4 lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, jednakże w myśl art. 3 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 państwa członkowskie zachowują możliwość stosowania dłuższego okresu przedawnienia. W przypadku natomiast programów wieloletnich w każdym przypadku okres przedawnienia ulega przedłużeniu do momentu ostatecznego zakończenia programu. Ponieważ środki za lata 2011-2012 były wypłacane w ramach programu 2007-2013 stwierdzić należy, że nie doszło do przedawnienia przedmiotowych należności, gdyż data zamknięcia programu PROW 2007-2013 jest nie wcześniejsza niż 31 grudnia 2015 r. W konsekwencji, zarzuty skargi należy uznać za nieuzasadnione.

Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.