Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 91/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 28
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca) Sędziowie: WSA Anna Strzelec WSA Iwona Tchórzewska Protokolant: Asystent sędziego Katarzyna Sugier po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2020 r. sprawy ze skargi Ł. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek I. oddala skargę; II. przyznaje adwokat J. W. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu w kwocie [...]zł ([...] złotych [...]) w tym kwotę [...]zł ([...] [...]) należnego podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. – po rozpoznaniu wniosku strony – odmówił umorzenia skarżącemu Ł. B. należności z tytułu odsetek od nieopłaconych składek za zatrudnionych pracowników, w części finansowanej przez płatnika składek i ubezpieczonych oraz należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą za okres: 07/2011-08/2011, 01/2012-04/2015, 08/2015-12/2015 – w łącznej kwocie [...]zł oraz należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą za okres: 07/2011-08/2011, 01/2012-04/2015 i 08/2015-12/2015 – w łącznej kwocie [...]zł.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i akt sprawy wynika, że skarżący pismem z dnia 26 sierpnia 2019 r. zwrócił się do organu z prośbą o umorzenie należności z tytułu zaległych składek. Powołał się na trudną sytuację zdrowotną swoją i córki [...]. Jednocześnie poinformował, że nie posiada żadnego majątku.

Decyzją z dnia [...] września 2019 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS odmówił wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o umorzenie składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych oraz odmówił wszczęcia postępowania w zakresie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za pracowników w części finansowanej przez płatnika.

Pismem z dnia 10 października 2019 r. skarżący wniósł o umorzenie należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek oraz rozłożenie na raty składek za pracowników i umorzenie odsetek oraz kosztów egzekucyjnych.

W postępowaniu organ ustalił, że skarżący w okresach od 12 kwietnia 2011 r. do 30 grudnia 2011 r. i od 3 stycznia 2012 r. do 9 grudnia 2015 r. prowadził własną działalność gospodarczą, w związku z którą na jego koncie powstały zaległości składkowe. W związku z uchylaniem się od obowiązku opłacania składek za zatrudnionych pracowników za okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r., wyrokiem Sądu Okręgowego w Z. z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt [...] [...], skarżący został zobowiązany do naprawienia szkody wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych poprzez wpłatę kwoty [...]zł. Jednak z uwagi na nieprzedłożenie wymagalnej dokumentacji wniosek został pozostawiony bez rozpatrzenia, a organ odmówił również umorzenia kosztów egzekucyjnych.

W toku postępowania wyjaśniającego skarżący nie złożył żadnych dokumentów obrazujących jego sytuację materialną, finansową i zdrowotną. Z uzyskanych jednakże informacji wynika, że skarżący od 3 października 2019 r. nie prowadzi działalności gospodarczej, nie pracuje, nie pobiera też świadczeń z ubezpieczenia społecznego i pomocy społecznej oraz nie osiąga dochodów z innych źródeł. Jest osobą rozwiedzioną i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Od 15 marca 2018 r. zamieszkiwał w B., co najmniej od 3 października 2019 r. przebywał w Areszcie Śledczym w L., a następnie został osadzony w Zakładzie Karnym w C., w związku z tym nie ponosi żadnych wydatków związanych z utrzymaniem. Z informacji zawartych w Krajowym Rejestrze Sadowym wynika, że jest wspólnikiem "[...]" Spółki z o.o., w której posiada 50 udziałów o łącznej wartości [...] zł, a w L.L. [...] Spółce z o.o. od dnia 15 września 2017 r. pełni funkcję prokurenta. Nie posiada żadnych nieruchomości, jest właścicielem motocykla marki [...] rok prod. 1986. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym wskazał, że od 2013 roku leczy się na depresję, a córka [...] jest niepełnosprawna. Nie przedstawił jednak żadnych dokumentów na te okoliczności, a z baz danych wynika, że córka zamieszkuje razem z matką.

Dyrektor ZUS wdrożył wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne, a w związku ze zbiegiem egzekucji tytuły wykonawcze przekazywane były do innych organów egzekucyjnych, w tym do [...] sądowego w W., który postanowieniem z dnia 22 grudnia 2015 r. umorzył wobec niego postępowanie egzekucyjne z uwagi na nieujawnienie rachunku bankowego wykazującego obroty. Obecnie prowadzona jest wobec strony egzekucja administracyjna za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Urzędzie Skarbowym [...] i w Urzędzie Skarbowym w B. (za okresy: 07/2011-08/2011, 01/2012-09/2013) oraz egzekucja własna organu skierowana do [...] Bank Polska S.A. (za okres 01/2013-03/2015), Banku [...] w R. (za okres 10/2013-11/2013), [...] Bank S.A. (za okresy: 11/2013-12/2013, 06/2014-12/2014), Banku [...] w R. (za okres 10/2013-11/2013), [...] BP S.A. (za okresy: 02/2013-10/2013, 12/2013-05/2014, 01/2015-04/2015, 09/2015-12/2015), Banku [...] w S. W. (za okres 05/2015-08/2015). Ponadto do okresów objętych egzekucją własną zostały wysłane dalsze tytuły do Urzędu Skarbowego [...] w W. i Urzędu Skarbowego w B.. Prowadzone postępowanie egzekucyjne zawiesza termin przedawnienia należności, przez co wydłuża okres ich dochodzenia.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił, że w niniejszej sprawie brak było przesłanki całkowitej nieściągalności zdefiniowanej w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, której istnienie mogłoby uzasadnić podjęcie decyzji zgodnej z wnioskiem skarżącego. Brak było również podstaw do umorzenia należności z tytułu składek pomimo braku całkowitej nieściągalności, w oparciu o regulacje zawarte w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i P. Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasada umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Organ argumentował, że sam fakt pobytu w Zakładzie Karnym nie stanowi przesłanki do zwolnienia z obowiązku spłaty zobowiązania wobec ZUS, ale teraźniejsza i przyszła sytuacja materialna strony. Pomimo, że obecnie skarżący nie uzyskuje dochodów, to nie można stwierdzić, że jego sytuacja jest trudna i zagraża egzystencji. Zakład Karny zapewnia bowiem warunki bytowe, wyżywienie i opiekę zdrowotną, a ponadto skarżący jest wspólnikiem spółki [...] i prokurentem Spółki L.L. [...]. Ponadto biorąc pod uwagę wiek skarżącego (36 lat) oraz brak przeciwskazań zdrowotnych do zatrudnienia, uzasadnione jest przypuszczenie, że w dalszej perspektywie czasowej skarżący będzie mógł podjąć zatrudnienie i uzyskać dochody umożliwiające spłatę zaległych zobowiązań.

Organ wyjaśnił również, że o istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria i nie wystarczy, że zobowiązany wskaże na uciążliwości i trudności w zapłacie narosłych należności, bo w takich przypadkach istnienie uciążliwości i trudności jest oczywiste. Zgromadzone dowody nie wskazują na to, że zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, natomiast było wynikiem nieopłacania w ustawowym terminie płatności składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej. Priorytetem dla przedsiębiorcy powinno być zaś gromadzenie dostatecznych środków na pokrycie kosztów działalności gospodarczej, a tym samym obowiązkowych składek. Składki są publicznym świadczeniem o charakterze powszechnym i powyższego obowiązku ustawodawca nie uzależnił od osiąganego wyniku finansowego płatnika. Z uwagi na brak informacji na temat ponoszonych kosztów utrzymania i pozostałych zobowiązań skarżącego nie było możliwe przeprowadzenie kompleksowej analizy sytuacji finansowej strony. Skarżący nie przedłożył też żadnej dokumentacji świadczącej o stanie jego zdrowia. Tym samym nie udowodnił, że nie może uzyskiwać dochodów ze względu na własny stan zdrowia lub w związku z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Organ wyjaśnił również, że udzielenie ulgi, w tym umorzenie zaległych składek, nie może być traktowane jako sposób na rozwiązywanie problemów finansowych zobowiązanego, co skutkuje przerzuceniem ciężarów podatkowych na resztę społeczeństwa. Dlatego względy społeczne wymagają, aby zobowiązanie publicznoprawne było realizowane, a płatnik nie był pochopnie z niego zwalniany.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący Ł. B. zarzucił, że organ niewłaściwie ocenił jego sytuację. Jednocześnie podniósł, że ma liczne zadłużenia: zarówno w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych na kwotę ponad [...] zł, jak i w Urzędzie Skarbowym na kwotę około [...] zł, za z tytułu alimentów w wysokości około [...] zł, a od 2011 r. prowadzona jest nieskuteczna egzekucja. W jego ocenie kwota zaległości wobec ZUS jest niemożliwa do spłacenia, a pozytywne rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie umożliwi mu złożenie wniosku do ZUS o ugodę i rozłożenie spłaty należności na raty. Wyjaśnił, że obecnie przebywa w areszcie śledczym i będzie tam przebywał przez około dwa lata. Natomiast w Sądzie Rejonowym [...] w L. z siedzibą w Ś. pod sygn. akt [...] [...] prowadzone jest postępowanie upadłościowe w jego sprawie.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona, dlatego nie mogła zostać uwzględniona.

Przedmiotem wniesionej skargi była decyzja odmawiająca skarżącemu umorzenia na jego wniosek zaległości w zakresie odsetek i składek od zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenia zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Decyzja dotyczyła składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek i ubezpieczonych oraz należności z tytułu składek osoby prowadzącej działalność gospodarczą.

Materialnoprawną podstawę powyższej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, z późn. zm. – dalej jako "ustawa" lub "u.s.u.s."). Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 tej ustawy, należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części, tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach enumeratywnie wyliczonych w art. 28 ust. 3 ustawy. Przez należności z tytułu składek ustawa rozumie składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowe opłaty (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.).

W. zaległości (w tym odsetek) oraz okresy, za które ustalona została odpowiedzialność skarżącego nie były kwestionowane. Zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s., całkowita nieściągalność w rozumieniu ustawy, dająca podstawę do umorzenia należności zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 2344, z późn. zm.);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, co oznacza, że stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Organ odniósł się do wszystkich wskazanych w at. 28 ust. 3 u.s.u.s. przesłanek i prawidłowo ustalił, że żadna z nich w sprawie niniejszej nie zachodzi.

Jest oczywiste, że w przypadku skarżącego nie zachodzi przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 1 ustawy. Nie zostało też przeprowadzone postępowanie upadłościowe, ani likwidacyjne ze skutkami określonymi w ustawie, a wysokość zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. W związku z tym nie zachodzą zatem przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2 oraz pkt 4, 4a i 4b ustawy. Skarżący zaprzestał wprawdzie prowadzenia działalności gospodarczej, prawidłowo jednak stwierdził organ, że nie zachodzi przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 3 ustawy, tj. braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, czy możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa. Jak słusznie organ zwrócił uwagę, skarżący jest wspólnikiem spółki [...], w której posiada 50 udziałów o łącznej wartości [...] zł, a w spółce L.L. [...] od dnia 15 września 2017 r. pełni funkcję prokurenta. Jest też poza sporem, że w stosunku do należności z tytułu zaległych składek prowadzone było przez dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postępowanie egzekucyjne, a obecnie prowadzona jest egzekucja administracyjna za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Urzędzie Skarbowym [...] w W. i w Urzędzie Skarbowym w B. oraz egzekucja własna organu skierowana do [...] Bank Polska S.A., Banku [...] w R., [...] Bank S.A., Banku [...] w R., [...] S.A. i Banku [...] w S. W.. Do okresów objętych egzekucją własną zostały wystawione dalsze tytuły wykonawcze i skierowane do Urzędu Skarbowego [...] w W. i Urzędu Skarbowego w B..

Prawidłowe jest także ustalenie organu, że w przypadku objętych decyzją zaległości nie wystąpiły przesłanki całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 5 i pkt 6 u.s.u.s. Komornik sądowy umorzył postępowanie egzekucyjne jedynie do części należności i konkretnego środka egzekucyjnego, jakim jest rachunek bankowy strony. Nie została tym samym spełniona przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 5 ustawy.

Uzasadnione jest także stanowisko organu, że w sprawie nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, a zatem nie zachodzi przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy. Skarżący jest osobą zdolną do pracy i choć obecnie przebywa w Zakładzie Karnym, ma to jednakże charakter przejściowy. Biorąc pod uwag, że skarżący ma 36 lat oraz brak jest przeciwskazań zdrowotnych do jego zatrudnienia, uzasadnione jest przypuszczenie, że będzie mógł w przyszłości podjąć zatrudnienie i uzyskać dochody umożliwiające spłatę chociaż części zaległych zobowiązań.

Organ rozważył również przesłanki umorzenia należności określone w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i P. Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz.1365 – dalej jako "rozporządzenie"). Zgodnie z art. 28 ust. 3a ustawy, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Niezależnie zatem od określonych w art. 28 ust. 2 ustawy przesłanek nieściągalności, w przypadku osób będących płatnikami składek, organ zobowiązany jest rozważyć możliwość umorzenia należności z uwagi na okoliczności wskazane w § 3 ust. 1 rozporządzenia.

Zgodnie z tym przepisem, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Przepisy powołanego rozporządzenia umożliwiają zatem organowi umorzenie należności z tytułu składek w szczególnych, wyjątkowych sytuacjach. Organ prawidłowo jednakże ustalił, że żadna z tych sytuacji nie zachodzi w przypadku skarżącego. Ustalenie to dokonane zostało na podstawie zebranych w sprawie z urzędu dowodów, szczegółowo przeanalizowanych i poddanych ocenie zgodnie z wymogami art. 80 k.p.a. Organ rozważył wyczerpująco wszystkie istotne okoliczności dotyczące sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącego, które były możliwe do ustalenia i które – zgodnie z powołanymi przepisami – powinny być brane pod uwagę przy ocenie zasadności wniosku o umorzenie należności z tytułu składek. Skarżący miał możliwość wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to dla niego zbyt ciężkie skutki. Z akt sprawy wynika jednak, że skarżący złożył tylko oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym, z którego wynika, że nie pracuje, nie pobiera żadnych świadczeń oraz nie osiąga dochodów z innych źródeł. Nie przedstawił natomiast w istocie żadnych rachunków lub innych dowodów dokumentujących wpłaty potwierdzających ewentualne podstawy do rozważenia zasadności zgłoszonego przez niego żądania.

Wyjaśnić należy, że to rzeczą skarżącego jest wykazanie osiąganych dochodów i posiadanego majątku w celu umożliwienia organowi pełnej i rzetelnej oceny możliwości płatniczych zobowiązanego. Przepis § 3 ust. 1 rozporządzenia wyraźnie stanowi, że organ może umorzyć należności, jeżeli zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie opłacić tych należności. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że ciężar dowodzenia okoliczności mających uzasadniać istnienie przesłanek umorzenia spoczywa na wnioskodawcy, albowiem z faktu ich istnienia wywodzi on określone skutki prawne (por. m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2013 r., sygn. akt II GSK 430/12 oraz wyrok z dnia 9 października 2013 r., sygn. akt II GSK 922/12).

Zgodzić należy się ze stanowiskiem organu, że skarżący w tej sprawie nie wykazał, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). Skarżący prowadził działalność gospodarczą od 12 kwietnia 2011 r. do 30 grudnia 2011 r. i od 3 stycznia 2012 r. do 9 grudnia 2015 r. Nie uzyskuje obecnie dochodu, ponieważ przebywa w Zakładzie Karnym. Wcześniej utrzymywał się z prac dorywczych, jednak nie wskazał nawet kwoty dochodów uzyskiwanych z tego tytułu. Z akt sprawy wynika, że skarżący sam prowadzi gospodarstwo domowe. Nie wskazał żadnych kwot wydatków z tym związanych, kiedy były one ponoszone. Oświadczył, że od 2013 r. leczy się na depresję, a jego córka [...] jest niepełnosprawna. Nie przedłożył jednak żadnych dokumentów, które potwierdzałyby powyższe okoliczności, a na podstawie dostępnych baz danych publicznych organ ustalił, że córka zamieszkuje razem z matką. Z akt sprawy wynika również, że skarżący nie posiada nieruchomości, a jego majątek ruchomy stanowi jedynie motocykl marki [...].

W świetle przedstawionego stanu faktycznego uzasadnione było zatem stanowisko organu, że strona nie wykazała, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby ją możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Dlatego organ prawidłowo ocenił sytuację materialną skarżącego i uznał, że nie dowiódł, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności z tytułu składek, ponieważ pociągnęłoby to za sobą zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, a zwłaszcza, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Z materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynika także, by w przypadku skarżącego zachodziły szczególne okoliczności wskazane w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, to jest poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności.

Nie można też mówić o zaistnieniu przesłanki wskazanej w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, czyli przewlekłej chorobie zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów dotyczących jego stanu zdrowia, nie powołał się również na konieczność sprawowania opieki na przewlekle chorym członkiem rodziny, w tym córką.

Wreszcie wyjaśnić także należy, że nawet zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w przepisach art. 28 ust. 3 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia, oznacza dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 marca 2016 r., sygn. akt II GSK 1694/14 oraz z dnia 24 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 217/12). Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. oparty jest na konstrukcji uznania administracyjnego, co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Konstrukcja uznania charakteryzuje się tym, że ustawodawca określając w hipotezie normy prawnej przesłanki podjęcia przez organ administracji publicznej działania, jednocześnie pozostawia organowi swobodę w zakresie wyboru spośród dopuszczonych przez ustawodawcę sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Uznanie administracyjne nie oznacza dowolności organu. Działając w oparciu o uznanie organ zobligowany jest przede wszystkim do zachowania wszystkich standardów proceduralnych. Organ zobowiązany jest do podjęcia wszelkich kroków w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w zgodzie z rzeczywistym stanem rzeczy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Ponadto swobodę wyboru rozstrzygnięcia organu ogranicza wyrażona w art. 7 k.p.a. zasada uwzględniania z urzędu interesu społecznego (publicznego) i słusznego interesu strony. Zasada ta obliguje organ do podjęcia decyzji w sprawie po dokładnym wyważeniu wchodzących w grę konkurujących ze sobą wartości ogólnospołecznych i indywidualnych. Ponadto, mając do wyboru różne możliwe sposoby rozstrzygnięcia sprawy, organ powinien wybrać rozwiązanie zgodne ze słusznym interesem strony, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes publiczny. Wybór rozstrzygnięcia dokonany przez organ w ramach uznania administracyjnego może być zaakceptowany jako zgodny z prawem tylko wówczas, gdy będzie się opierał na w pełni wyjaśnionych okolicznościach faktycznych sprawy oraz gdy będzie zgodny z nakazem należytego wyważenia interesu publicznego i indywidualnego w konkretnie rozpatrywanym przypadku. Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest wierzycielem dysponującym środkami publicznymi, zatem interes społeczny jest czynnikiem, który musi być brany pod uwagę, a nie tylko interes indywidualny.

Względy interesu publicznego w postaci ochrony stabilności systemu finansowania ubezpieczeń społecznych, zasada równości w zakresie obowiązków ubezpieczonych i płatników, nakazują traktowanie instytucji umorzenia należności jako wyjątkowej, zastrzeżonej dla naprawdę trudnych i wyjątkowych przypadków życiowych, do których przypadek skarżącego nie należy.

Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wyraźnie wynika, że organ wziął pod uwagę wszystkie okoliczności, oświadczenia i dokumenty przedłożone przez skarżącego oraz w sposób wyczerpujący i jasny uzasadnił swoje rozstrzygnięcie, zarówno pod względem prawnym, jak i faktycznym. Sytuacja majątkowa skarżącego i stan jego zdrowia nie uzasadniały przyjęcia, że w przypadku skarżącego zachodzi wyjątkowa sytuacja uzasadniająca umorzenie należności. Podkreślić należy, że podejmując działalność gospodarczą powinien był liczyć się z obowiązkiem opłacania składek. Słusznie zwrócił uwagę organ, że obowiązek terminowego opłacania składek dotyczy wszystkich płatników tych składek. Podzielić należy także stanowisko organu, że dolegliwość wynikająca z zapłaty należności publicznoprawnej jest oczywista, ale sama w sobie nie stanowi o ważnym interesie zobowiązanego, uzasadniającym umorzenie zadłużenia.

Mając powyższe rozważania na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), obowiązany był oddalić skargę, o czym orzekł w pkt I sentencji wyroku.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego zawarte w pkt II sentencji wyroku nastąpiło na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 18), a przyznana adwokatowi ustanowionemu dla skarżącego w ramach prawa pomocy wysokość kosztów zastępstwa procesowego określona została w wysokości stawki minimalnej, powiększonej o należny podatek od towarów i usług (VAT).