Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 172/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 86 par. 1, art. 88, art. 243 par. 1 i par. 2, art. 184, art. 197 par. 1 i par. 2,
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Aleksandra Wrzesińska- Nowacka po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 23 marca 2011 r. sygn. akt I SA/Bk 604/10 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi T. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 13 września 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. wraz z odsetkami za zwłokę postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt I SA/Bk 604/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w sprawie ze skargi T. P. (dalej jako: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 13 września 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. wraz z odsetkami za zwłokę odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu.

Sąd podał, że postanowieniem z dnia 15 grudnia 2010 r. odrzucił skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Białymstoku z dnia 13 września 2010 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. wraz z odsetkami za zwłokę. Podstawą odrzucenia skargi było nieuiszczenie wpisu sądowego w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania do uzupełnienia braku fiskalnego. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 3 stycznia 2011 r. (k. 26).

Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2011 r. Sąd odrzucił także skargę kasacyjną strony (nazwaną zażaleniem) wniesioną od postanowienia o odrzuceniu skargi z uwagi na sporządzenie jej przez nieprofesjonalnego pełnomocnika – matkę skarżącego.

Następnie, w związku ze złożonym przez stronę wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, postanowieniem z dnia 3 lutego 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wyznaczony z urzędu radca prawny pismem z dnia 14 marca 2011 r. wystąpił do Sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący nie uiścił wymaganego wpisu, gdyż pozostawał w przekonaniu, że postanowienie referendarza sądowego WSA w Białymstoku z dnia 16 grudnia 2010 r. w innej sprawie o sygn. akt I SA/Bk 605/10 w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych odnosi się także do tej sprawy. W związku z powyższym stronie nie można przypisać winy w postaci niedbalstwa w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu. Za przywróceniem terminu przemawia także przyznanie skarżącemu postanowieniem z dnia 3 lutego 2011 r. prawo pomocy w zakresie całkowitym. Jednocześnie pełnomocnik wyjaśnił, że z uwagi na zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych, bezzasadne jest uiszczanie wpisu sądowego wraz ze złożonym wnioskiem o przywrócenie terminu od uiszczenia przedmiotowego wpisu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi na podstawie art. 88 w zw. z art. 87 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 20002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.).

Wskazał na wynikające z art. 87 § 1-4 p.p.s.a. cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą być spełnione łącznie. W ocenie Sądu w tej sprawie nie została spełniona przesłanka, o której mowa w pkt 2, gdyż pełnomocnik skarżącego nie wykazał, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.

Z akt sprawy wynika, że strona skarżąca dowiedziała się o uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi najpóźniej w dacie otrzymania postanowienia z dnia 15 grudnia 2010 r. o odrzuceniu skargi, tj. w dniu 3 stycznia 2011 r. Od tego też dnia należało liczyć upływ 7- dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, chyba że strona wykazałaby inne usprawiedliwione przyczyny uchybienia terminowi. W tej sprawie takich przyczyn strona skarżąca nie wykazała. Zatem w świetle okoliczności faktycznych tej sprawy ostatnim dniem na złożenie wniosku o przywrócenie terminu był dzień 10 stycznia 2010 r. Tymczasem wniosek strona skarżąca złożyła dopiero 14 marca 2011 r., a zatem z przekroczeniem wspomnianego 7- dniowego terminu, liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia.

Sąd wyjaśnił dalej, że w tej sprawie wniosek o przyznanie skarżącemu prawa pomocy został złożony już po odrzuceniu skargi z powodu jej nieopłacenia. Stąd argumentacja pełnomocnika skarżącego o bezzasadności uiszczania wpisu sądowego, do którego skarżący został wezwany przed złożeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, również nie ma uzasadnienia.

Skarżący działając przez swoją matkę złożył zażalenie na postanowienie z dnia 23 marca 2011 r.

W zażaleniu skarżący zarzucił:

1) wydanie postanowienia odrzucającego wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu z pominięciem istotnych okoliczności mających wpływ na wynik postępowania w szczególności faktu zwolnienia skarżącego z kosztów sądowych i przyznanie pomocy prawnej w związku z trudną sytuacją materialną, zdrowotną i rodzinna skarżącego;

2) nieuwzględnienie wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych w szczególności bardzo złej sytuacji zdrowotnej powodującej wystąpienie znacznej niepełnosprawności uniemożliwiającej skarżącemu samodzielną egzystencję i podjęcie czynności wyjaśniających w sprawie oraz powodującą całkowitą niezdolność skarżącego do podjęcia pracy zarobkowej, która ma istotny wpływ na złą sytuację materialną skarżącego;

3) nieuwzględnienie faktu, iż skarżący w dniu 25 listopada 2010 r. złożył wniosek o zwolnienie skarżącego z kosztów sądowych w tym z uiszczenia opłaty wpisu sądowego w wysokości 500 zł i nie wpłacał wpisu oczekując na rozpoznanie powyższego wniosku, który notabene został przychylnie rozpatrzony.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia odrzucającego wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu oraz pozytywne rozpatrzenie wniosku skarżącego z dnia 14 marca 2011 r. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego.

W uzasadnieniu zażalenia skarżący podkreślił swoją trudną sytuację materialną, zdrowotna i rodzinną. Przedstawił planowane operacje, które mają odbyć się nie tylko w Polsce, ale i zagranicą, i z którymi wiąże olbrzymie nadzieje na poprawę stanu zdrowia. Koszty tych operacji, a później intensywna i długotrwała rehabilitacja wiążą się z olbrzymimi kosztami.

Według skarżącego zażalenie jest zasadne, a wydane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowienie narusza zasady współżycia społecznego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.

Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu może nastąpić wyłącznie na wniosek strony (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Z wniosku strony Sąd czerpie zatem wiedzę zarówno o przyczynie uchybienia terminu, jak i o tym, kiedy przyczyna ta ustała. W tym przypadku wskazano, że strona nie uzupełniła braku fiskalnego pozostając w przekonaniu, że złożony w innej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy wywoła skutek także w sprawie rozpoznawanej.

Trafnie zatem przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny, że w dniu doręczenia skarżącemu postanowienia o odrzuceniu skargi z uwagi na nieuiszczenie wpisu sądowego ustała przyczyna uchybienia terminu, strona bowiem dowiedziała się, że jej wniosek złożony w innej toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku sprawie nie wywołał skutku w sprawie rozpoznawanej obecnie. Już tylko dodatkowo zaznaczyć należy, iż wraz z wezwaniem do uiszczenia wpisu sądowego strona otrzymała pouczenie o sposobie złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Skoro termin siedmiodniowy do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi rozpoczął bieg od dnia 3 stycznia 2011 r. (od doręczenia postanowienia z dnia 15 grudnia 2010 r. odrzucającego skargę), to prawidłowo przyjął Sąd pierwszej instancji, że upłynął on bezskutecznie w dniu 10 stycznia 2010 r. Wniosek złożony w dniu 14 marca 2011 r. był zatem wnioskiem spóźnionym i jako taki podlegał odrzuceniu na podstawie art. 88 p.p.s.a. Wskazany przepis art. 88 p.p.s.a. nie daje przy tym sądowi możliwości wyboru konsekwencji złożenia wniosku po terminie. Świadczy o tym sposób jego sformułowania "Spóźniony (...) wniosek sąd odrzuci.". Jeżeli zatem sąd stwierdzi wniesienie wniosku po upływie ustawowego terminu, musi wydać postanowienie o jego odrzuceniu. Ustawodawca nie pozostawia bowiem decyzji w tym zakresie swobodnemu uznaniu sądu. Z tych względów powołane w zażaleniu zasady współżycia społecznego nie mogły mieć wpływu na treść zaskarżonego postanowienia.

Również wskazane przez stronę okoliczności, dotyczące stanu zdrowia i będącej jego wynikiem sytuacji majątkowej, nie mogą skutkować uchyleniem zaskarżonego orzeczenia, skoro, jak wskazano wyżej, ocenie podlegało tylko terminowe złożenie wniosku. Te okoliczności mogłyby być ewentualnie rozważane jako przyczyna uchybienia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu, gdyby wniosek taki został przez stronę złożony. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca.

Okoliczności te zostały jednakże uwzględnione w postępowaniu dotyczącym prawa pomocy.

Przyznanie skarżącemu prawa pomocy nastąpiło w tym przypadku wskutek jego wniosku, złożonego już po upływie terminu do uzupełnienia braków fiskalnych skargi. Nie mogło ono wywrzeć skutku wstecznego. Postanowienie o przyznaniu prawa pomocy ma bowiem charakter konstytutywny i wywołuje skutki ex nunc, tzn. od daty wniesienia wniosku. Nie działa ono zatem z mocą wsteczną (w odniesieniu do opłat sądowych, których termin uiszczenia upłynął przed złożeniem wniosku o prawo pomocy), lecz obejmuje swoim zakresem wszelkie przyszłe i potencjalne koszty sądowe, w tym również te opłaty sądowe, które mogą być następstwem zmian w obowiązującym ustawodawstwie (por. np. postanowienie NSA z dnia 23 czerwca 2004 r., sygn. akt FZ 125/04 oraz postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 27 czerwca 2005 r., sygn. akt I SA/Wr 2578/02 – publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; B. Dauter, w: S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 248; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 578; T. Woś, w: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 630-631).

Prawo pomocy przyznaje się ponadto stronie w konkretnej sprawie (art. 243 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Wniosek złożony w innej sprawie sądowoadministracyjnej nie wywołuje zatem skutków w innych sprawach tej samej strony, także toczących się przed tym samym sądem.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.