Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SAB/Wr 1487/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2020-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 37 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anetta Makowska - Hrycyk Sędziowie: sędzia WSA Dagmara Dominik - Ogińska sędzia WSA Maria Tkacz – Rutkowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 maja 2020 r. sprawy ze skargi Y. V. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy i pracę I. stwierdza, że Wojewoda D. przewlekle prowadzi postępowanie w sprawie z wniosku skarżącego; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Dolnośląskiego do wydania decyzji; IV. przyznaje od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 1000 (jeden tysiąc) złotych; V. zasądza od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z [...] listopada 2019 r. (wpływ do organu administracji w dniu 22.11.2019 r.) jest przewlekłość prowadzonego przez Wojewodę D. postępowania w sprawie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Polski w celu podjęcia pracy, złożonego przez Y. V. 21 maja 2018 r.

Jak wynika z akt sprawy 22 maja 2018 r. do D. Urzędu Wojewódzkiego we W. wpłynął wniosek z 21 maja 2018 r. przesłany przez Y. V., obywatela Ukrainy, o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Polski w celu podjęcia pracy w A sp. z o.o. sp. k. (zał. nr 1 do wniosku), jako adres do korespondencji Y. V. (dalej: Strona Skarżący) wskazał [...] W., ul. G. [...].

Pismem z 6 sierpnia 2018 r. Strona złożyła ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie, które organ administracji przekazał 9 stycznia 2019 r. Urzędowi do Spraw Cudzoziemców.

Pod wskazanym przez Stronę adresem do doręczeń doręczono 18 września 2018 r. wezwanie organu administracji z 11 września 2018 r. do osobistego stawiennictwa oraz do uzupełnienia wniosku przez dołączenie do akt sprawy: kserokopii wszystkich stron paszportu Strony zawierających adnotacje urzędowe, czterech aktualnych fotografii. Na dokonanie tych czynności wyznaczono termin 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku Strony bez rozpoznania. W dniu 21 września 2018 r. Strona osobiście stawiła się w siedzibie organu administracji, złożyła odciski palców oraz dołączyła do akt umowę najmu domu na czas oznaczony od dnia 21.05.2018 r. do 20.02.2019 r., umowę zlecenia z dnia 1.09.2018 r., zawartą na czas nieokreślony z A sp. z o.o. sp. k. w S., pismo Powiatowego Urzędu Pracy i ksero paszportu.

Pismem z 8 lutego 2019 (wpływ do organu admiracji w dniu 13.02.2019 r.) Strona ponownie złożyła ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie, które zostało przesłane do Urzędu do Spraw Cudzoziemców 7 marca 2019 r.

Pismem z 6 marca 2019 r. (brak dowodu doręczenia) organ administracji poinformował Stronę, że sprawa zostanie rozpoznana w przewidywanym terminie do 25 maja 2019 r. oraz wezwał o złożenie dokumentu potwierdzającego miejsce zamieszkania w okresie po dniu 28.02.2019 r., wyznaczając 14 dniowy termin pod rygorem rozpoznania sprawy na podstawie posiadanych dokumentów.

Strona 25 marca 2019 r. (wpływ do organu administracji) złożyła umowę najmu wraz z załącznikami oraz oświadczenie pracodawcy o zapewnieniu miejsca zamieszkania na czas planowanego pobytu.

Pismem z 27 marca 2019 r. Wojewoda D., działając na podstawie art. 109 ust. 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. : Dz. U. z 2018 r., poz. 2094 ze zm. ) wystąpił do: Komendy Wojewódzkiej Policji we W., Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Delegatura we W. oraz do Komendy N. Oddziału Straży Granicznej w K. O. o udzielenie informacji, czy wjazd i pobyt Strony stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Pismem z 24 czerwca 2019 r. organ administracji ponownie wezwał Stronę do przedłożenie dokumentu potwierdzającego zapewnienie miejsca zamieszkania (np. poświadczenie zameldowania, umowa najmu mieszkania, inna umowa umożliwiająca władanie lokalem mieszkalnym lub oświadczenie osoby uprawnionej do władania lokalem mieszkalnym o zapewnieniu cudzoziemcowi miejsca zamieszkania), zaznaczono, że cudzoziemiec musi być w nim wymieniony z imienia i nazwiska.

Pismem z 8 lipca 2019 r. Strona wyjaśniała, że ma zapewnione miejsce zamieszkania przez pracodawcę i przedstawiła dokumenty w tym zakresie.

W skardze wniesionej 18 listopada 2019 r. (data stempla pocztowego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę D. postępowania w sprawie wniosku z 21 maja 2018 r. Strona, zarzucając naruszenie art. 7, art. 8, art. 10, art. 12, art. 35 § 1 w zw. z art. 37 §1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. – dalej: K.p.a) przez rażące przekroczenie terminów do załatwienie sprawy w postępowaniu, wniosła o:

- stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postepowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

- przyznanie, na podstawie art. 149 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: u.p.p.s.a.), sumy pieniężnej w wysokości przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarcze narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego;

- zasądzenie od Wojewody D. na rzecz Skarżącego kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że do dnie wniesienia skargi, pomimo upływu 17 miesięcy od złożenia wniosku, brak informacji o terminie zakończenia sprawy, a także o przyczynach takiego stanu. Ponaglenie Strony z dnia 8 lutego 2019 r. (wniesione 13.02.2019 r.) zostało uznane za zasadne przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowieniem z dnia 25.06.2019 r. Skarżący podkreśla, że przyczyny przedłużającego się postępowania nie leżą po jego stronie. Sytuacja ta w sposób znaczny utrudnia Skarżącemu wyjazd do bliskich, gdyż wiąże się to z koniecznością uzyskania wizy na ponowny wjazd od Polski co trwa około 1,5 roku i może doprowadzić do utraty pracy w Polsce, w konsekwencji braku podstaw do uzyskanie zezwolenia na pobyt w Polsce. Sprawa nie jest skomplikowana opiera się na sprawdzeniu przedstawionych przez Stronę dokumentów i dwumiesięczny termin jej załatwienia winien być wystarczający. Tak znaczne przekroczenie terminów, w ocenie Skarżącego, stanowi rażące naruszenie prawa. Skarżący zawraca też uwagę, że tak długie rozpoznawanie sprawy wiąże się z koniecznością aktualizacji uprawnień do wykonywania pracy i spowodowanych tym okresów odsunięcia od wykonywania pracy z uwagi na obowiązujący porządek prawny.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że opóźnienie w rozpoznaniu sprawy wynika z napływu ogromnej ilości spraw oraz problemów kadrowych. Odnośnie do zawnioskowanej przez Skarżącego sumy pieniężnej stwierdził, że instrument ten może być stosowany wówczas, gdy sąd uzna, że w sprawie niezbędne jest dyscyplinowanie organu i nie wystarczy w tym zakresie wymierzenie organowi grzywny. Zauważył, że suma pieniężna, o której mowa w art. 149 §1 p.p.s.a. nie ma charakteru odszkodowawczego.

Z akt administracyjnych wynika, że po wniesieniu skargi do Sądu organ administracji ponownie wezwał 25 listopada 2019 r. Stronę do udokumentowania, że ma zapewnione miejsca zamieszkania.

Strona 2 grudnia 2019 r. złożyła umowę najmy domu zawartą przez właściciela z pracodawcą Strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2017 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej, przy czym na mocy art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zgodnie z art. 134 §1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Wyjaśnić też trzeba, że zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Niniejsza sprawa, ze względu na jej przedmiot (przewlekłość), została rozpoznana przez Sąd w tym trybie.

W rozpatrywanej sprawie Skarżący przed wniesieniem skargi do tut. Sądu, które miało miejsce 18 listopada 2019 r., wniósł ponaglenie – pismo z 8 lutego 2019 r. (także wcześniej w dniu.6.08.2018 r.). Skarga Strony na przewlekłość postępowania Wojewody D. w przedmiocie wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy jest więc, stosownie do art. 52 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 37 §1 K.p.a., dopuszczalna i nie zachodzą przesłanki jej odrzucenia.

Przechodząc do oceny merytorycznej zarzutów skargi Sąd uznał, że zasługują one na uwzględnienie.

Zakres znaczeniowy terminu przewlekłość postępowania, określony w art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a. jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy, uzasadnia odwołanie się do zasad ogólnych postępowania administracyjnego oraz regulacji procesowych dotyczących terminów zakreślanych organom do załatwienia sprawy. W rozpoznawanej sprawie postępowanie przed organem administracji toczyło się na podstawie przepisów K.p.a., stąd też w kontekście przewlekłości ocenie podlegać musi zarówno zachowanie terminów określonych w art. 35 K.p.a., jak i wymóg prowadzenia sprawy z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego. Uwzględnić więc należy, że zgodnie z art. 12 K.p.a. organy administracji mają działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia oraz powinny dążyć do ustalenia prawdy materialnej, podejmując z urzędu lub na wniosek stron wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.).

W orzecznictwie przyjmuje się, że przewlekłość postępowania należy traktować jako stan sprawy, którego zaistnienie sąd ocenia bez względu na to, czy organ wydał finalną decyzję, gdyż w odróżnieniu od bezczynności, jest ona zjawiskiem (sytuacją) niezmiennym, co najwyżej stopniowalnym. Z przewlekłością postępowania mamy do czynienia, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmowane przez niego działania nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. O przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych), pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana musi być przy tym jednak na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyrok WSA we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt II SAB/Wr 69/15 oraz o sygn. akt II SAB/Wr 7/16, i sygn. III SAB/Wr 5/17; publ. w CBOSA).

Nadto w judykaturze wskazuje się, że oceniając zwłokę organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej nie można abstrahować od jej indywidualnego charakteru. Tym samym, rozsądny termin postępowania musi zostać określony w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy oraz w oparciu o takie kryteria jak: złożoność sprawy, postawa samego skarżącego i właściwych organów, znaczenie przedmiotu postępowania dla skarżącego. W efekcie w sprawach o skomplikowanym stanie faktycznym, w których zachodzi konieczność przeprowadzenia wielu dowodów obowiązkiem organu jest sprawne, co nie zawsze oznacza szybkie, prowadzenie postępowania dowodowego, zmierzające do ustalenia stanu faktycznego pozwalającego na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. Przyczyną przedłużającego się postępowania, ale nie jego przewlekłości, w rozumieniu art. 149 p.p.s.a., może być też ujawnianie się w toku postępowania dowodowego kolejnych dowodów, nieznanych organowi na początku postępowania. Od organów administracji nie można wymagać, aby wszczynając postępowanie posiadały pełen plan postępowania dowodowego i w toku sprawy już go nie rozszerzały. W sprawach skomplikowanych pod względem dowodowym, sam czas trwania postępowania nie może świadczyć o jego przewlekłości (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 11 stycznia 2017 r., sygn. akt II SAB/Ke 57/16; publ. w CBOSA).

Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 K.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 K.p.a. stanowi rozwinięcie w/w zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Podkreślić należy, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.

Zapewnieniu stronie postępowania administracyjnego czynnego udziału

w sprawie i wpływu na przebieg postępowania służą regulacje art. 35-37 K.p.a. I tak, o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 K.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że mamy w niej do czynienia z przewlekłością postępowania.

Z analizy akt administracyjnych sprawy wynika, że Strona 22 maja 2018 r. złożyła do organu administracji wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę wraz z załącznikiem nr 1. Wniosek Strony, dopiero po upływie 4 miesięcy od jego wniesienia i po wniesieniu przez Stronę ponaglenia (pismem z 6 sierpnia 2018 r.) na niezałatwienie sprawy, został poddany ocenie w zakresie spełnienia wymogów formalnych. Pismem z 11 września 2018 r. r. wezwano bowiem Stronę do osobistego stawiennictwa celem złożenia odcisków palców i okazania paszportu do wglądu oraz dołączenia do akt sprawy kserokopii wszystkich stron paszportu zawierających administracje urzędowe, 4 fotografii, potwierdzenia dokonania opłaty 440 zł.

Strona 21 września 2018 r. stawiła się na wezwanie organu administracji i dopełniła wskazanych w piśmie z 11 września 2018 r. czynności oraz dokumenty związane z zatrudnieniem Strony. Organ administracji nie podejmował dalszych czynności w sprawie przez kolejne 6 miesięcy. Dopiero po wniesieniu kolejnego ponaglenia (pismo z dnia 8.02.2019 r.) organ administracji pismem z 6 marca 2019 r. poinformował Stronę o przewidywanym terminie zakończenia postępowania 25 maja 2019 r. i wezwał o złożenie dokumentów potwierdzających miejsce zamieszania w okresie po 28 lutego 2019 r. Pismem z 27 marca 2019 r. organ administracji wystąpił dopiero o udzielenie informacji o Stronie w trybie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, dokonał zatem czynności, które winny być wykonane niezwłocznie po otrzymaniu wniosku Strony, w tym z uwagi na bezpieczeństwo publiczne, Ponowne wezwanie do uzupełnienia przez Stronę dokumentów w rozpoznawanej sprawie związane było z faktem zdezaktualizowania się wcześniej złożonych przez Stronę dokumentów, na skutek przewlekłego prowadzania przez organ administracji postępowania. Z akt administracyjnych wynika, że organ administracji z własnej inicjatywy nie podejmował sprawie żadnych czynności, w tym nie weryfikował złożonych przez Stronę dokumentów niezwłocznie po ich wpływie do organu. Skutkowało to brakiem koncentracji prowadzonych w sprawie działań. Taki sposób prowadzenia postępowania naruszył przepisy art. 12 § 1, art. 35 § 1 i § 3 K.p.a. Sprawa nie należy do szczególnie skomplikowanych zatem postępowanie winno być zakończone, uwzględniając konieczność pozyskania informacji o Stronie stosownie do przepisów art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, w terminie dwóch miesięcy. Prowadząc to postępowanie przez okres od 22 maja 2018 r. (wpływ wniosku) do 18 listopada 2019 r. (wpływ skargi do organu administracji), tj. ponad rok i 6 miesiące Wojewoda D. naruszył wskazane wyżej przepisy K.p.a. a nie informując Strony o przedłużeniu postępowania i przyczynach takiego stanu naruszył także 36 K.p.a. Tym samym dopuścił się przewlekłości w prowadzonym postępowaniu (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.) o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W ocenie Sądu tak rozumiane rażące naruszenie prawa wystąpiło w niniejszej sprawie. Wojewoda D. ze zbadaniem czy wniosek spełnia wymogi formalne zwlekał 4 miesiące, a z wystąpieniem, w trybie art. 109 ust.1 ustawy o cudzoziemcach o informacji o Stronie zwlekał 10 miesięcy i czynności te podjął dopiero po ponagleniach wniesionym przez Stronę. Następnie, po uzupełnieniu przez Stronę wskazanych przez organ administracji braków, nie podejmował żadnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy przez kolejne 6 miesięcy, tj. do czasu wpływy kolejnego ponaglenia Strony na niezałatwienie sprawy w terminie. Okoliczności sprawy wskazują na brak dążenia do zakończenia postępowania w sprawie, poprzez koncentrację podejmowanych w sprawie działań i analizę posiadanych dokumentów.

Zwłoki organu administracji nie uzasadniały żadne obiektywne okoliczności. Jednocześnie należy przypomnieć, że opóźnienia w załatwieniu sprawy, mające swoje źródło w organizacji pracy urzędu, w tym w jego możliwościach kadrowych, nie stanowi okoliczności wyłączającej stwierdzenie przewlekłości w załatwieniu sprawy, wręcz przeciwnie, są jednymi z częstych (a w przypadku spraw zezwoleń na pobyt cudzoziemców – obecnie charakterystycznych) przyczyn przewlekłego prowadzenia postępowania. Problemy w organizowaniu pracy urzędu, nawet mające swoje źródło w obiektywnych trudnościach związanych np. z pozyskaniem i szkoleniem pracowników oraz zapewnieniem odpowiedniej infrastruktury do obsługi petentów, nie mogą bowiem ograniczać praw strony postępowania ani stanowić usprawiedliwienia dla naruszania tych praw. To na organach państwa ciąży obowiązek zapewnienia sprawnej realizacji ich zadań, przy zapewnieniu przestrzegania obowiązujących przepisów i respektowania wyznaczonych tymi przepisami standardów działania administracji. Konsekwencje zaniedbania tego obowiązku nie mogą obciążać stron postępowania.

W rozpoznawanej sprawie należy także wskazać, że wyznaczony przez organ administracji dopiero w piśmie z 3 marca 2019 r. termin w jakim sprawę rozpozna, tj. do 25 maja 2019 r., nie został także dochowany. Organ administracji nie podjął z własnej inicjatywy żadnych czynności w celu powiadomienia Strony o nowym terminie rozpoznania sprawy, nie wyjaśnił też przyczyn przewlekłości. Wskazane okoliczności uzasadniają stwierdzenie, że organ administracji w sposób rażący naruszył przepisy art. 8 § 1 art. 12 § 1, art. 35 § 1 i § 3 oraz art. 36 K.p.a. Przewlekłość w prowadzeniu postępowania przez Wojewodę D. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z ww. przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Rozstrzygnięcie w tym zakresie znalazło się w pkt II sentencji wyroku.

Z uwagi na wydanie przez Wojewodę D. decyzji w sprawie wniosku Strony o zezwolenia na pobyt czasowy Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., umorzył, jako bezprzedmiotowe postępowanie w zakresie zobowiązania organu do podjęcia rozstrzygnięcia (pkt III sentencji wyroku).

Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania może orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Uprawnienie sądu do przyznania stronie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a jest szczególnym instrumentem, który poza funkcją dyscyplinującą pozwala również w pewnym stopniu na zadośćuczynienie stronie, której prawa w postępowaniu zostały naruszone. Powyższe nie jest tożsame z funkcją odszkodowawczą i zasądzenie sumy pieniężnej na tej podstawie nie wiąże się z określeniem materialnego wymiaru szkód poniesionych ewentualnie przez stronę. Charakter tego środka – skutkującego nie tylko obciążeniem finansowym dla organu, ale i przysporzeniem finansowym na rzecz strony - jest bliższy zadośćuczynieniu, gdyż związany jest nie z wielkością rzeczywistych szkód poniesionych przez nią w związku z bezczynnością organu lub przewlekłością postępowania, ale rozmiarem naruszenia jej praw przez bezprawne zachowanie organu. Naruszenie przez organ praw strony będzie uzasadniało zastosowanie tego środka (zasądzenie sumy pieniężnej), w szczególności w przypadkach, gdy bezczynność lub przewlekłość w prowadzeniu przez organ jej sprawy wiąże się z powstaniem dla niej znacznych dolegliwości. Takie niewątpliwie zaś towarzyszą sytuacji przedłużającego się braku rozstrzygnięcia co do prawa pobytu na terytorium Polski.

Skarżący, uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej wskazał, że tak długi czas prowadzonego postępowania utrudniał kontakty z bliskimi, a przyznana kwota będzie stanowić rekompensatę za naruszenie prawa w postępowaniu przez Wojewodę. W ocenie Sądu okoliczności sprawy wskazują, że rekompensata taka jest Stronie należna. Tak długi okres rozpoznawanie wniosku Strony, także po uzupełnieniu dokumentów, zgodnie z pierwszym wezwaniem organu administracji, niewątpliwie był dla Strony przyczyną, stresu i przekonania, że mimo podejmowania wszelkich wymaganych przez prawo działań nie jest możliwe uzyskanie stanowiska organu administracji w wymaganej prawem formie w rozsądnym czasie. W tym też kontekście należy, zdaniem Sądu, oceniać rażący charakter przewlekłości postępowania jako przesłankę przyznania sumy pieniężnej (1.000 zł), na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Ww. kwotę Sąd uznał za adekwatną i proporcjonalną z punktu widzenia doznanej krzywdy.

Końcowo należy wyjaśnić, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania przepis art. 15zzs ust. 10 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374) okres objęty badaniem Sądu nie obejmuje bowiem okresu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID -19.

O kosztach Sąd postanowił zgodnie z art. 200 p.p.s.a. (pkt V sentencji wyroku).