Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 191/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6164 Wspólnoty gruntowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151 ppsa
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska Sędziowie sędzia WSA Tomasz Wykowski sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi L. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie uznania nieruchomości za mienie gromadzkie oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2020r. nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania A. W. od decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. w sprawie uznania za mienie gromadzkie nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni 0,63 ha z obrębu [...], położonej we wsi [...] gmina [...] - utrzymał ww decyzję Starosty w mocy.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny.

Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2011r. Burmistrz Miasta i Gminy [...] stwierdził, że powyższa nieruchomość niehipotekowana nr [...] stanowi mienie gromadzkie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania mieszkańców wsi [...], decyzją z dnia [...] marca 2012r. znak [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Burmistrz Miasta i Gminy [...] decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2014r. ponownie stwierdził, że ww nieruchomość stanowi mienie gromadzkie. Decyzja ta wydana została w oparciu o dokumenty tj.:

- wykaz i rejestr z ewidencji gruntów z 1963r., z którego wynika, że działka nr [...] (aktualnie [...]) z obrębu [...], na dzień [...] lipca 1963r. znajdowała się we władaniu Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w [...].

- załącznik graficzny do pozwolenia na budowę sklepu na działce nr [...], z którego wynika, że nieruchomość jest własnością gromady, wypis z rejestru gruntów z dnia [...] listopada 1996r. sporządzony wg stanu na rok 1963, z którego wynika, że działka nr [...] położona we wsi [...] znajduje się we władaniu Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w [...],

- karta Rejestru Mienia Gromadzkiego - zał. nr 1, w którym wyszczególniona jest działka nr [...], położona we wsi [...].

Po rozpatrzeniu kolejnego odwołania mieszkańców wsi [...], decyzją z dnia [...] listopada 2014r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] również uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji podnosząc m.in., że dokumenty powołane w decyzji nr [...] nie potwierdzają w sposób nie budzący wątpliwości, że przedmiotowa działka stanowi mienie gromadzkie w rozumieniu odpowiednich przepisów oraz że organ pierwszej instancji pominął całkowitym milczeniem argumentację podnoszoną przez mieszkańców wsi [...] i nie skorzystał z możliwości przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków.

Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji w dniach 26, 27 i 28 sierpnia 2015r. oraz w dniu 29 września 2015r. przeprowadził dowód z przesłuchania świadków i ustalił, iż działka nr [...] była użytkowana przez wszystkich mieszkańców wsi [...], znajdowała się na niej szkoła oraz straż pożarna. Powstała z części nieruchomości przekazanych przez mieszkańców powyższej wsi. Natomiast obecnie na działce znajduje się boisko sportowe i fragment sklepu.

Starosta [...] przejmując, w aktualnym stanie prawnym, prowadzenie wszelkich spraw dotyczących ustalenia, które nieruchomości z terenu Miasta i Gminy [...] stanowią mienie gromadzkie, niezależnie od poczynionych już ustaleń wystąpił do Archiwum Państwowego w [...] o udzielenie informacji czy pozostaje w posiadaniu dokumentów potwierdzających, iż działka nr [...] stanowiła majątek byłej gromady wsi [...], w szczególności w okresie od 1933 roku do 1954 roku. W odpowiedzi na powyższe zarówno Archiwum Państwowe w [...] Oddział w [...] jak i Archiwum Państwowe w [...] poinformowały, że w ich zasobach nie odnaleziono wnioskowanych dokumentów.

Również organ I instancji zwrócił się do Burmistrza Miasta i Gminy [...] oraz sołtysa wsi [...] o udzielenie informacji czy lista osób, które wystąpiły w roli świadków w przedmiotowej sprawie, stanowi katalog zamknięty a etap przesłuchań zakończony. I w tym wypadku uzyskał informację o braku zgłoszenia dalszych dowodów w sprawie.

Starosta ustalił, iż zgodnie ze stanem posiadania ogłoszonym w dniu [...] października 1962 r. znajdującym się w operacie założenia ewidencji gruntów przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego pod nr [...], do działki nr [...] (aktualnie [...]) o pow. 0,63 ha, w rubryce "imię i nazwisko posiadacza" widnieje wpis "[...]". W rejestrze pisanym, założonym w 1963 roku na podstawie ww operatu jako osoba władająca gruntem do działki nr [...] ujawnione było Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w [...]. Następnie na podstawie operatu kontroli ewidencji gruntów przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...] działce nadano numer [...], wpisując jako osobę władającą gruntem: "[...]". Zgodnie z aktualnymi zapisami w ewidencji gruntów i budynków do ww działki nr [...] o pow. 0.63 ha (użytek "ET o pow. 0.33 ha i klasoużytek "PsIV" o pow. 0,30 ha) widnieją wpisy właściciel: "nieustalony", władający: "Miasto i Gmina [...]", brak nomenklatury prawnej.

Jednocześnie organ I instancji poddał analizie podnoszoną w odwołaniach od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] nr [...] i [...] argumentację mieszkańców wsi [...], iż działka nr [...] stanowi wspólnotę gruntową w wyniku jej zamiany za przekazaną działkę nr [...] pod budowę szkoły, którą wieś użytkuje i zarządza. A także, iż z inicjatywy wsi została ona w całości ogrodzona a wszelkie uzgodnienia z Gminną Spółdzielnią "[...]" w [...] w sprawie budowy sklepu dokonywane były przez samych mieszkańców wsi. Na powyższym terenie organizowane były wszystkie zabawy, zebrania wiejskie, imprezy, organizacje sportowe.

Finalnie w przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji zebrał następujące archiwalne dokumenty dotyczące przedmiotowej nieruchomości:

- wyciąg z Uchwały Gromady [...], wieś [...] z dnia [...] marca 1936 r. dotyczący osady szkolnej w [...], na której znajdował się budynek szkolny, gospodarczy oraz drzewostan, w której Rada Gromadzka wnosiła o przyznanie na rzecz Gromady [...] tytułu własności tej osady z przeznaczeniem dla użytku miejscowej szkoły;

- plan zagospodarowania działki w [...] dla GS "[...]" [...] zatwierdzonego przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...], Wydział Architektury i Budownictwa w dniu [...] kwietnia 1962 r. za nr [...], zgodnie z którym na części przedmiotowej działki została zaprojektowana budowa sklepu spożywczego. Na planie sytuację prawną działki określono: własność gromady;

- operat techniczny [...] wykonany w 1963 r. przez inż. A. W. dla wsi [...] gromada [...] powiat [...] województwo [...] - grunt, na którym zaplanowano budowę sklepu, oznaczony został numerem ewidencyjnym [...] o pow. 0,63 ha a jako posiadacz wpisane zostało Prezydium Gminnej Rady Narodowej - Grunt Wiejski;

- rejestr ewidencji gruntów z 1963 r. - jako władający gruntem działki nr [...] o pow. 0,63 ha figurowało Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w [...], natomiast wg stanu na 1978 rok - Urząd Gminy [...];

- operat pomiarowy [...] wykonany dla działek [...], [...] we wsi [...] gromady [...] powiat [...] województwo [...] - dla działki nr [...] zaprojektowano podział polegający na wydzieleniu części, na której wybudowany został sklep spożywczy; operat kontroli ewidencji gruntów Nr [...] - jako właściciel działki nr [...] wpisany był Urząd Gminy [...];

- rejestr ewidencji gruntów według stanu na 1980 rok oraz 1990 rok - działka nr [...] otrzymała nr [...] a jako władający wpisany był Urząd Gminy [...].

Organ w toku prowadzonego postępowania nie odnalazł aktu własności ziemi wydanego na działkę nr [...] (dawny nr [...]) z obrębu [...] gm. [...], ani nie natrafił na żadną informację o istnieniu takiego dokumentu. Brak jest także dowodów potwierdzających istnienie wspólnoty gruntowej na terenie wsi [...], w szczególności: decyzji ustalającej, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową, decyzji o ustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, uchwały dotyczącej utworzenia spółki do sprawowania zarządu nad wspólnotą oraz aktów potwierdzającej wybór składu zarządu spółki.

Ostatecznie organ stwierdził, iż z dowodów zgromadzonych w sprawie tj.: przesłuchań świadków oraz rejestrów gruntów i opracowań geodezyjnych przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego wynika, że w dniu wejścia w życie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, czyli na dzień [...] lipca 1963 r., nieruchomość będąca przedmiotem niniejszego postępowania stanowiła mienie gromadzkie (decyzja z dnia [...] stycznia 2018r.).

Nie zgadzając się z powyższą decyzją ówczesny Sołtys wsi [...] – A. W. wniósł odwołanie, po rozpoznaniu którego Wojewoda [...], w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz jego analizy stwierdził, iż przedmiotowa nieruchomość nr [...] stanowi mienie gromadzkiego w rozumieniu ww ustawy z dnia 29 czerwca 1963r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Organ odwoławczy w pełni podtrzymał stanowisko Starosty i uznał, iż zgromadzone w sprawie dowody jednoznacznie świadczą o zasadności poczynionych ustaleń i wydaniu rozstrzygnięcia w oparciu o przedstawioną w decyzji regulację prawna. W ocenie Wojewody sporna działka należy do mienia gromadzkiego wsi [...].

L. B. (Sołtys wsi [...]) wystąpił ze skargą do tut. Sądu zarzucając naruszenie:

- art. 156 § 1 pkt. 3 k.p.a. poprzez jego rażące niezastosowanie, w sytuacji gdy w przedmiocie stwierdzenia, czy niehipotekowana ww nieruchomość nr [...] stanowi mienie gromadzkie toczyło się już uprzednio postępowanie prowadzone przez Burmistrza Miasta i Gminy [...] - decyzja nr [...] uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] nr [...], w związku z czym organ II instancji aktualnie rozpoznać niniejszą sprawę winien był stwierdzić nieważność wydanej przez Starostę decyzji;

- art. 7 k.p.a., art. 76 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia;

- art. 8 § 1 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób dyskredytujący zaufanie obywateli do organów samorządu terytorialnego, które polegało na nieuwzględnieniu charakteru podnoszonych przez wnoszącego odwołanie zarzutów oraz wprowadzenie w błąd mieszkańców wsi [...] przez władze Miasta i Gminy [...]

- art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych poprzez jego błędne zastosowanie i stwierdzenie, że przedmiotowa działka nr [...] stanowi mienie gromadzkie w sytuacji, gdy nieruchomość ta stanowi wspólnotę gruntową i przynajmniej od 1959 roku jest użytkowana przez mieszkańców wsi [...];

- art. 1 ust. 1 ww poprzez jego błędne niezastosowanie i brak stwierdzenia, iż sposób w jaki mieszkańcy wsi [...] korzystali z przedmiotowego gruntu stanowi przesłankę do uznania, że nieruchomość ta jest wspólnotą gruntową.

Wobec powyższego skarżący wniósł o:

- dołączenie do niniejszej sprawy akt sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...], uchylającą decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] nr [...] i następnie:

- na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości,

- w razie nieuwzględnienia powyższego wniosku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. - o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości; a także o

- zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący m.in. podkreślił, iż organ II instancji rażąco naruszył art. 156 § 1 pkt. 3 k.p.a., albowiem w okolicznościach podniesionych w odwołaniu winien był stwierdzić nieważność wydanej przez Starostę [...] decyzji. W niniejszej sprawie zachodzi bowiem powaga rzeczy rozstrzygniętej ostateczną decyzją administracyjną i w tym zakresie skarżący powołał się na wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2017 r., sygn. akt: I OSK 850/15. Wyjaśnił, iż uprzednio toczyło się identyczne postępowanie o identycznym stanie faktycznym, a nawet zgromadzonym materiale dowodowym, wszczęte przez Burmistrza Miasta i Gminy [...], którego decyzja nr [...] została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchylona decyzją z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...]. W postępowaniu tym stwierdzono, iż zgromadzony materiał dowodowy (tożsamy z zaskarżonym teraz postępowaniem) nie potwierdza w sposób nie budzący wątpliwości, że przedmiotowa działka stanowi mienie gromadzkie. Zatem powyższy zarzut jest w pełni uzasadniony i decyzja już z tego względu powinna zostać uznana za nieważną. Skarżący podniósł także, iż organy administracji również w tym postępowaniu nie rozpoznały w sposób wyczerpujący przedmiotowej sprawy. Zgromadzone dotychczas dowody są bowiem niewystarczające do uznania, iż ww działka stanowi mienie gromadzkie. Organy pominęły podnoszone przez skarżącego twierdzenia, jak i dostarczone dowody. Doszło zatem do naruszenia przez organy art. 7 k.p.a., art. 76 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., które nie odniosły się do zeznań świadków jednoznacznie zeznających, że w 1959 r. wybudowano na działce nr [...] szkołę, a więc, iż do zamiany nieruchomości musiało dojść wcześniej, jeszcze przed wejściem w życie ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych.

Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa a jej argumentacja odpowiada prawu. Sąd w pełni aprobuje zarówno poczynione przez organy ustalenia jak i zawartą w uzasadnieniach orzeczeń obu instancji interpretację prawną.

W pierwszej kolejności Sąd stwierdza niezasadność stanowiska podniesionego w skardze o słuszności i konieczności stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji i w konsekwencji decyzji utrzymanej nią w mocy. Wbrew twierdzenim skarżącego, w kontrolowanej sprawie nie doszło do naruszenia zasady res iudicata. Decyzja Burmistrza Miasta i Gminy [...] nr [...] została uchylona ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...]. Wobec powyższego decyzja organu I instancji została wyeliminowana z obrotu prawnego (nie istnieje). Zgodnie z treścią decyzji SKO sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W toku prowadzonego postępowania, na skutek zmian ustawowych, od dnia 1 stycznia 2016r. obowiązuje znowelizowana ustawa z dnia 29 czerwca 1963r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. z 2016r., poz. 703). Zgodnie z art. 8 ust. 1 tej ustawy starosta jest organem właściwym do wydania decyzji w zakresie ustalenia, które spośród nieruchomości, o których mowa w art. 1 ust. 2 i 3 ustawy, stanowią mienie gromadzkie. Stąd też w miejsce dotychczas prowadzącego postępowania Ww Burmistrza, który wydał uchyloną przez SKO decyzję nr [...], wstąpił Starosta [...]. Stosownie zaś do art. 8 m. ww ustawy, w postępowaniu administracyjnym organem wyższego stopnia, w rozumieniu ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego, w stosunku do starosty jest wojewoda. Zatem Wojewoda [...], jako organ wyższego stopnia, jest obecnie organem właściwym do rozpatrzenia odwołania.

Odnosząc się do zarzutu "powagi rzeczy osądzonej" Sąd wskazuje, iż sprawa po jej uchyleniu prowadzona jest przez organ I instancji od nowa, a zatem i całe postępowanie dowodowe, w koniecznym zakresie, prowadzone jest od nowa. Okoliczność, na którą powołuje się skarżący, niewystarczającego materiału dowodowego do jednoznacznego stwierdzenia, iż przedmiotowa działka gruntu stanowi mienie gromadzkie, była właśnie powodem uchylenia przez SKO ww decyzji Burmistrza. Dlatego też realizując wytyczne organu odwoławczego, Starosta ponownie przeprowadził postępowanie dowodowe i w oparciu o poczynione ustalenia (pełniejsze) był w pełni uprawniony do wydania podważanego przez skarżącego rozstrzygnięcie.

Powaga rzeczy osądzonej (res iudicata) ma miejsce wówczas, kiedy w istocie uprzednio została już wydana ostateczna decyzja rozstrzygająca tę samą materię. W sprawie niniejszej jednak taka sytuacja nie występuje, gdyż sprawa nie została uprzednio ostatecznie (i prawomocnie) zakończona i nadal pozostaje w toku.

Odnosząc się natomiast do meritum, w związku z rozstrzygnięciem sprawy na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. Nr 128/63, poz. 169 ze zm.) Sąd stwierdza, iż decydującym dla oceny legalności zaskarżonej decyzji było wyjaśnienie, czy przedmiotowa nieruchomość oznaczona jako działka ew nr [...], położona we wsi [...] gmina [...] w chwili wejścia w życie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych stanowiła mienie gromadzkie, tj. w dniu [...] lipca 1963 r. była mieniem gromadzkim w rozumieniu przepisów tej ustawy. Przewidziana bowiem w art. 8 ust. 1 powołanej ustawy decyzja ma charakter deklaratoryjny i poświadcza stan prawny ustalony w dniu wejścia w życie tej ustawy tj. w dniu 5 lipca 1963 r., przez co dla rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej ustalenia, że dana nieruchomość stanowi mienie gromadzkie nie mają znaczenia jej losy po wskazanej wyżej dacie (por. wyroki NSA z dnia 22 września 1995 r. SA/Kr 2717/94, ONSA 4/96 poz. 157 i z dnia 20 września 1995 r. II SA/Łd 1281/95 nie publ.), co ma odniesienie do zeznań przesłuchanych w sprawie świadków.

Natomiast, dla ustalenia czy dana nieruchomość była w dniu [...] lipca 1963 r. mieniem gromadzkim, istotny był jej stan prawny w okresie poprzedzającym tę datę (a w szczególności to, czy nieruchomość taka należała do dawnych, czyli istniejących w okresie od 1933 do 1954 r. gromad jako jednostek samorządu terytorialnego, mających osobowość prawną i będących podmiotami praw i obowiązków) oraz to, czy przed dniem wejścia w życie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot była faktycznie użytkowana wspólnie przez mieszkańców wsi. Zgodnie bowiem z treścią art. 1 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, zagospodarowaniu w trybie i na zasadach określonych w tej ustawie podlegają nieruchomości rolne stanowiące mienie gromadzkie w rozumieniu przepisów o zarządzie takim mieniem, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych były faktycznie użytkowane wspólnie przez mieszkańców wsi. Z przepisu tego wynika, że definicji mienia gromadzkiego, którego dotyczy ustawa o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, należy poszukiwać w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 listopada 1962 r. w sprawie zarządu mieniem gromadzkim oraz trybu jego zbywania (Dz. U. Nr 64/62 poz. 303 ze zm.). W rozporządzeniu tym w § 1 znajduje się legalna definicja zarówno mienia gromadzkiego jak i dawnych gromad. Zgodnie z nią przez użyte w tym rozporządzeniu określenie mienie gromadzkie - rozumieć należy mienie, które do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych (Dz. U. Nr 43, poz. 191) stanowiło majątek dawnych gromad jako majątek gromadzki, dobro gromady oraz inne prawa majątkowe, a przez dawne gromady - rozumieć należy gromady istniejące do dnia wejścia w życie wskazanej ustawy z 25 września 1954 r. Na skutek tej ustawy doszło do przejścia majątku (mienia) gromadzkiego na własność Państwa po uznaniu, że mienie gromadzkie pozostające w dyspozycji organów władzy państwowej - gromadzkich rad narodowych stało się mieniem państwowym. Dotyczyło to tylko tej części mienia, które stanowiło majątek członków dawnej gromady, a nie majątek gromady jako osoby prawnej. Zasadę tę potwierdziło ustawowe unormowanie zawarte w art. 98 ust. 2 ustawy z dnia 25 stycznia 1958r. o radach narodowych (Dz. U. z 1975r., Nr 26, poz. 139 ze zm.). Również w doktrynie i orzecznictwie dominuje pogląd, że mienie gromadzkie zarządzane przez gromadzkie rady narodowe stanowiło własność ogólnonarodową.

Reasumując zatem w tej części w celu uznania danej nieruchomości za mienie gromadzkie konieczne jest ustalenie stanu prawnego nieruchomości istniejącego przed dniem wejścia w życie ustawy, a w szczególności faktu przynależności nieruchomości do istniejących w okresie od 1933 r. do 1954r. gromad jako jednostek samorządu terytorialnego, mających osobowość prawną i będących podmiotami praw. Po spełnieniu powyższej przesłanki, konieczne jest jeszcze ustalenie, czy nieruchomość była faktycznie użytkowana wspólnie przez mieszkańców wsi.

Odnosząc się zatem do okoliczności kontrolowanej sprawy wskazać należy, iż z zeznań świadków wynika, że przedmiotowa działka już od okresu przedwojennego użytkowana była wspólnie przez mieszkańców wsi. Przed wojną istniał na niej murowany budynek szkoły, który po wojnie uległ zniszczeniu, szkoła następnie mieściła się w baraku znajdującym się na przedmiotowej działce. Działka użytkowana była przez wiejski klub sportowy, ochotniczą straż pożarną, odbywały się na niej zabawy wiejskie, zebrania wiejskie, składowano wapno, wypasano bydło. W latach 60-tych na części działki wybudowany został sklep Gminnej Spółdzielni "[...]". Powyższe potwierdza Rejestr mienia gromadzkiego sporządzony w 1966 roku, z którego wynika, że w gromadzie [...] we wsi [...] mienie gromadzkie stanowiła działka nr [...] o pow. 0,63 ha, pierwotnie przeznaczona na szkołę, aktualnie użytkowana przez OSP i Gminną Spółdzielnię. Natomiast, co bezsporne, pomimo podjętych przez organ I instancji czynności dowodowych, nie udało się odnaleźć aktu własności ziemi wydanego na tę działkę (aktualnie nr [...] dawny nr [...]) z obrębu [...] gm. [...], jak i nie natrafiono też na żadną informację o istnieniu takiego dokumentu. Brak jest także dowodów potwierdzających istnienie wspólnoty gruntowej na terenie wsi [...], w szczególności w żadnym z archiwów, w tym także w dokumentacji ewidencji gruntów i budynków nie natrafiono na istnienie decyzji ustalającej, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową, decyzji o ustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, uchwały dotyczącej utworzenia spółki do sprawowania zarządu nad wspólnotą oraz aktów potwierdzającej wybór składu zarządu spółki. To wskazuje, zgodnie ze stanowiskiem organów, iż taka wspólnota gruntowa nie powstała. Oczywiście Sąd, jak wyżej wskazano, nie kwestionuje wspólnego działania mieszkańców wsi dotyczącego zagospodarowania spornego gruntu, co niewątpliwie miało miejsce i co wynika z zeznań świadków, jednakże powyższa okoliczność nie ma o tyle znaczenia, gdyż aby mówić o prawnym funkcjonowaniu wspólnoty gruntowej, co podtrzymuje skarżący, konieczne było jej formalne powołanie "do życia" poprzez ww akty prawa. Podkreślenia też wymaga, iż znaczna część przesłuchanych w sprawie świadków osiedliło się na powyższym terenie wiele lat po 1963 r., w latach siedemdziesiątych, osiemdziesiątych, a ich wiedza na temat wspólnego użytkowania przez mieszkańców wsi przedmiotowej nieruchomości w kontekście istnienia wspólnoty gruntowej, pochodziła wyłącznie z przekazów.

Trzeba wskazać, iż ustawa z 29 czerwca 1963 r. dotycząca wspólnot gruntowych powstała w czasie kolektywizacji wsi i miała na celu "uspołecznienie rolnictwa", stąd też zawierała zapisy, że grunty wspólnot nie mogły być dzielone pomiędzy uprawnionych a jedynie mogły być przez nich wspólnie użytkowane na podstawie powołującego ją (wspólnotę) do życia aktu prawa. Zarządzać wspólnotą miała spółka utworzona przez uprawnionych. Ustawa ta nie zawiera definicji wspólnoty gruntowej sensu stricto, lecz enumeratywne wyliczenie nieruchomości traktowanych przez ustawodawcę jako wspólnoty. Są to przede wszystkim takie nieruchomości rolne, leśne oraz obszary wodne, które zostały przyznane rolnikom na wspólną własność, do wspólnego użytkowania lub posiadania w okresie uwłaszczenia włościan oraz za zlikwidowane służebności gruntowe. Są to również wspólne nieruchomości poparcelacyjne, grunty nabyte na podstawie prywatnoprawnych tytułów na wspólną własność, czy też grunty, co do których drobni rolnicy posiadali prywatnoprawne tytuły do ich współwłasności lub wspólnego posiadania lub użytkowania. Są to w końcu grunty nadane na wspólną własność i do wspólnego użytkowania w drodze przywilejów i darowizn, a także zapisane w księgach wieczystych (gruntowych) jako własność gminy (gromady), jeżeli w księgach tych istnieje wpis o uprawnieniu określonych grup mieszkańców gminy (gromady) do wieczystego użytkowania i pobierania pożytków. W okolicznościach kontrolowanej sprawy, jak wyżej podniesiono, brak jest jakichkolwiek dokumentów potwierdzających takie uprawnienia.

W tym miejscu wskazać należy, że Sądowi znane jest stanowisko sądów administracyjnych, zgodnie z którym zaliczenie nieruchomości do wspólnoty gruntowej uzależnione jest od tytułu prawnego stanowiącego źródło prawa własności. Jeżeli z tego tytułu nie wynika, aby nieruchomości stanowiły dobro gromadzkie czyli dobro przeznaczone do wspólnego korzystania, to nie można twierdzić o istnieniu wspólnoty gruntowej (por. min. Wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 2 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 121/13, wyrok NSA z dnia 16 września 2007 r. II OSK 733/2008).

Nie ulega oczywiście wątpliwości, że dokonanie ustalenia czy nieruchomość stanowi dobro gromadzkie (art. 1 ust. 1 ustawy) czy też mienie gromadzkie (art. 1 ust. 2 ustawy) może napotykać na trudności, a wyjaśnienia pojawiających się w związku z tym wątpliwościami szukać należy badając dokładnie treść księgi wieczystej, katastru i innych dokumentów, np. tabel likwidacyjnych, przeprowadzając badania archiwalne (w archiwach państwowych). To jednak zostało przez organ prawidłowo przeprowadzone i w konsekwencji poczynionych ustaleń zasadnym było zaliczenie przedmiotowej działki gruntu do mienia gromadzkiego wsi [...], gmina [...].

Mając zatem powyższe na uwadze, działając w oparciu o przepis art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.