Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 80/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki Sędziowie Sędzia NSA Maria Skwierzyńska (spr.) Asesor sądowy WSA Maciej Jaśniewicz Protokolant st. sekr. sąd Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2007r. sprawy ze skargi Lasów Państwowych na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie podatku od nieruchomości za [...] 2005r. i [...] 2006r. uchyla zaskarżoną decyzję; /-/ M. Jaśniewicz /-/ J. Małecki /-/ M. Skwierzyńska


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Wójt Gminy określił Polskim Sieciom Elektroenergetycznym S.A. wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za [...] 2005r. w kwocie [...] zł oraz za [...] 2006r. w kwocie [...] zł.

Z uzasadnienia przedmiotowej decyzji wynika, że na podstawie umowy zawartej w dniu [...] r. Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe udostępniło Polskim Sieciom Elektroenergetycznym tereny leśne pod liniami energetycznymi w celu utrzymania i umożliwienia ich eksploatacji.

Mając na uwadze powyższy fakt oraz kierując się postanowieniami przepisu art. 3 ust. 1 pkt. 4 lit. a ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz.U. z 2002r. nr 9 poz. 84 ze zm.), który stanowi, że podatnikami podatku od nieruchomości są osoby prawne będące posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem lub z innego tytułu prawnego - organ podatkowy uznał, że Polskie Sieci Elektroenergetyczne są podatnikiem podatku od nieruchomości. Zdaniem organu podatkowego, przez pojęcie tytuł prawny należy rozumieć bowiem nie tylko typową umowę dzierżawy lub najmu, ale również zarząd, użytkowanie wieczyste, użytkowanie (art. 252 k.c.) oraz inne szczególne formy prawne korzystania z nieruchomości Skarbu Państwa. Podkreślono, że grunty pod liniami energetycznymi faktycznie służą działalności gospodarczej prowadzonej przez PSE S.A. i nie są wykorzystywane na działalność leśną.

Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożyły Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A., zarzucając organowi podatkowemu I instancji niewłaściwą ocenę okoliczności faktycznych sprawy polegającą na przyjęciu, że spółka w związku z zawarciem czasowej umowy udostępnienia gruntów jest posiadaczem wymienionych w tej umowie gruntów, stanowiących własność Skarbu Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe. Czasowa umowa udostępnienia gruntów nie określa zakresu korzystania z tych gruntów, a jedynie potwierdza prawo Spółki do wejścia na grunty celem wykonania czynności związanych z eksploatacją i utrzymaniem linii elektroenergetycznych. Umowa nie przenosi na Spółkę posiadania wymienionych w niej gruntów. Stosunek obligacyjny łączący PSE S.A. z Państwowym Gospodarstwem Leśnym Lasy Państwowe odpowiada w swej treści służebności gruntowej, którą to służebność Nadleśnictwo zobowiązało się ustanowić na rzecz Polskich Sieci Elektroenergetycznych S.A. w formie aktu notarialnego. Zdaniem PSE S.A. taki stosunek obligacyjny nie oznacza jednak nabycia przez nią władztwa nad gruntami.

W ocenie odwołującej się, można ją uznać najwyżej za posiadacza służebności (art. 352 § 1 k.c.).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. uchyliło decyzję Wójta Gminy i umorzyło postępowanie w sprawie.

Według podatkowego organu odwoławczego ustawowa konstrukcja podatku od nieruchomości, wyrażona w przepisie art. 3 ust. 1 pkt. 4 lit a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2006r. Nr 121, poz. 844) wskazuje, że podatnikiem podatku od nieruchomości jest osoba (podmiot), która faktycznie włada majątkiem. Obowiązek podatkowy został w tym przypadku powiązany z faktycznym władaniem nieruchomością.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy z postanowień umowy zawartej w dniu [...] r. nie można wywieść, że Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe przeniosło posiadanie gruntów wymienionych w umowie na PSE S.A., a samo przestało nimi władać. Wobec tego nie można uznać by podatnikiem podatku od nieruchomości były Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A.

Powyższą decyzję Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe zaskarżyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc: o wznowienie postępowania na podstawie art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej oraz o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy przez przyjęcie korekty deklaracji podatkowej Skarżącego w zakresie podatku od nieruchomości za [...] 2005r. i [...] 2006r. ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi podatkowemu I instancji.

W opinii Nadleśnictwa skoro PGL Lasy Państwowe zawarły z Polskimi Sieciami Elektroenergetycznymi umowę cywilnoprawną przenoszącą na ten podmiot posiadanie nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, to obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na PSE S.A. Skarżący podkreślił, że kontrahent umowy na użytkowanych terenach leśnych prowadzi z zyskiem działalność gospodarczą, co uniemożliwia prowadzenie prawidłowej gospodarki leśnej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o odrzucenie Skargi, a z ostrożności procesowej o jej oddalenie podnosząc również, że po otrzymaniu skargi postanowieniem z dnia [...]r. wznowiło postępowanie w sprawie uznając za uzasadniony zarzut skarżącego, iż nie brał – bez własnej winy – udziału w postępowaniu podatkowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny zgodnie z postanowieniami przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sprawuje kontrolę administracji publicznej przez orzekanie o zgodności z prawem m. in. zaskarżonych decyzji.

Zaskarżoną decyzję należy więc ocenić w aspekcie zgodności z przepisami Ordynacji podatkowej regulującej przepisy postępowania jak i ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002r. Nr 9, poz. 84 ze zm.) czyli prawa materialnego.

Niesporny w sprawie jest fakt zawarcia w dniu [...]r. przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe i Polskie Sieci Elektroenergetyczne S. A. umowy czasowego udostępniania gruntów.

W § 2 ust. 1 tej umowy Nadleśnictwo zawarło ekspektatywę ustanowienia (w bliżej nieokreślonym czasie) na rzecz Polskich Sieci Energetycznych odpłatnej służebności gruntowej na oddanych mu w zarząd państwowych gruntach leśnych, jak należy sądzić, pod liniami energetycznymi. W ust. 2 tegoż § 2 Nadleśnictwo zobowiązało się do czasu ustanowienia służebności gruntowej udostępnić PSE grunty leśne o powierzchni [...] m2 w celu utrzymania i umożliwienia eksploatacji linii energetycznych, za kwotę [...] zł miesięcznie (§ 3 umowy).

W tym stanie rzeczy należy rozważyć na którym z podmiotów w. w. umowy ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości od gruntów pod liniami energetycznymi.

Ustawa z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002r. Nr 9, poz. 84 ze zm.) w art. 3 ust. 1 pkt 4 stanowi, że podatnikami podatku od nieruchomości są posiadacze nieruchomości lub ich części stanowiących własność Skarbu Państwa, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego.

Poza sporem pozostaje status Nadleśnictwa jako reprezentanta interesu Skarbu Państwa i jednostki podejmującej za niego czynności, również cywilnoprawne (stacio fisci), któremu przysługuje prawo własności. Skarżący zawarł w związku z tym z PSE SA umowę czasowego udostępnienia gruntów. Oceniając charakter czynności prawnej wynikającej z § 2 ust. 2 tej umowy należy stanąć na stanowisku, że odpłatne udostępnienie Polskim Sieciom Energetycznym gruntów leśnych pod liniami energetycznymi skutkowało przeniesienie na ten podmiot ich posiadania i to bez względu na to, że w umowie nie zostało zawarte określenie "posiadanie" lub "odpłatne użytkowanie". Czynność prawna, o czym stanowi art. 56 kc wywołuje nie tylko skutki w niej wyrażone lecz również te, które wynikają z ustawy, z zasad współżycia społecznego i z ustalonych zwyczajów.

Udostępnienie PSE gruntów uznać więc należy, nie jak sugeruje organ odwoławczy, za skutek czynności mającej cechy przypisane służebności gruntowej lecz za przekazanie ich w posiadanie temu podmiotowi

Przepis art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002r. Nr 9, poz. 84 ze zm.) wprowadza w odróżnieniu od poprzedniego obowiązującej regulacji prawnej zawartej w art. 2 jednoznacznie rozróżnienie podmiotów, na których ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości i za podatnika podatku od nieruchomości uważa także posiadacza nieruchomości. Nie istotne jest przy tym, czy podmiot taki wskazany w art. 3 czerpie korzyści z władania nieruchomością.

Obowiązek podatkowy obciąża posiadacza nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa lub jej części wówczas, gdy posiadanie wynika m. in. z tytułu prawnego. Tytuł taki w niniejszej sprawie stanowi umowa, o której wspomniano na wstępie. Właśnie umowa ta, przenosząca na PSE posiadanie określonej części gruntów leśnych, bo zdaniem składu orzekającego taki charakter ma czynność prawna określana w § 2 ust. 2 umowy, przesądza o tym, że jednostka ta jest podatnikiem podatku od nieruchomości na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 4 omawianej ustawy.

Z tych względów, uznając skargę za uzasadnioną, skoro zaskarżona decyzja nie odpowiada wyżej wskazanemu przepisowi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.

/-/ M. Jaśniewicz /-/ J. Małecki /-/ M. Skwierzyńska