Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 332/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2018-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 168 par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Barbara Ciołek, sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 maja 2018 r. przy udziale sprawy ze skargi T. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] 2018 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia odwołania od decyzji dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. wraz z odsetkami za miesiące: styczeń, wrzesień i października 2011 r. oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. pozostawiające bez rozpatrzenia odwołanie od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z [...] 2015 r. w sprawie określenia T. K. zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. wraz z odsetkami za zwłokę od nieuregulowanych w terminie zaliczek na ten podatek za styczeń, wrzesień i październik 2011 r.

Jak wynikało z akt sprawy decyzja wymierzająca skarżącemu ww. zobowiązanie podatkowe została mu doręczona na wskazany przez stronę adres (T., ul. W. [...]) w trybie domniemania doręczenia. Złożone przez skarżącego odwołanie i wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia zostały rozpoznane w sposób niekorzystny dla strony.

Oba te rozstrzygnięcia uchylił Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznając skargi strony na postanowienia wydane w tym zakresie (wyroki z 17 stycznia 2017 r. o sygn. akt I SA/Wr 1211/16 i I SA/Wr 1210/16). Sąd stwierdził, że decyzja wymiarowa została doręczona z naruszeniem art. 150 § 1a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., dalej powoływana jako O.p.). W wyniku ww. orzeczenia organ odwoławczy stwierdził niedopuszczalność odwołania skarżącego, nakazując organowi I instancji ponowne doręczenie decyzji. Wobec tego umorzył postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do złożenia odwołania.

Decyzję wymiarową organu I instancji doręczono stronie ponownie 12 września 2017r. Skarżący 10 października 2017 r. złożył odwołanie, którego nie podpisał. Pismem z 17 października 2017 r. organ podatkowy wezwał skarżącego do uzupełnienia ww. braku formalnego w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia. Wezwanie doręczono pod wskazany przez stronę w odwołaniu adres tj. O. R. [...], D (wskazany jako adres zamieszkania oraz jako adres do doręczeń). Pismo zostało odebrane 27 października 2017r. przez ojca skarżącego.

Wobec nieuzupełnienia braków formalnych w wyznaczonym terminie, postanowieniem z 15 listopada 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. pozostawił odwołanie skarżącego bez rozpatrzenia.

W zażaleniu na to postanowienie strona wnosząc o jego uchylenie zarzucała błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez przyjęcie, że nie dochowała terminu uzupełnienia braków formalnych odwołania. Skarżący przyznał, że przesyłkę odebrał jego ojciec oraz, że uchybił terminowi do uzupełnienia braków formalnych. Zaznaczył jednak, że było to wynikiem błędnej informacji przekazanej przez ojca o terminie odebrania przesyłki, wynikało z niej, że pismo otrzymał on 10 listopada 2017 r. Dopiero z zaskarżonego orzeczenia skarżący dowiedział się o tym, że pismo dotarło do ojca 27 października 2017 r., a nie 10 listopada 2017 r. Wskazał także, że nie zamieszkuje pod adresem do doręczeń, jest tam tylko zameldowany, a adres ten podał, gdyż z uwagi na sytuację życiową i materialną często zmienia miejsce zamieszkania adres rodziców jest najpewniejszy dla skutecznego doręczania korespondencji. Braki odwołania strona uzupełniła w terminie 7 dni od daty powzięcia wiedzy o konieczności dokonania tej czynności.

Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu podzielił ustalenia i wnioski organu I instancji. Powołując się na art. 168 § 3 i art. 169 O.p. wskazał, że niespornie strona złożyła odwołanie zawierające braki, co obligowało organ podatkowy do wezwania skarżącego celem ich uzupełnienia. W wyznaczonym terminie strona braków tych nie uzupełniła, co skutkowało pozostawieniem odwołania bez rozpoznania. Za bezsporne organ podatkowy uznał również wskazanie przez stronę adresu do korespondencji, na który doręczono ww. wezwanie.

Odnosząc się do zarzutów zażalenia podnoszących powinność doręczenia w jednym czasie wezwań dotyczących postępowania w zakresie podatku dochodowego i podatku od towarów i usług, organ podatkowy uznał je za bezzasadne. Dalej organ podatkowy podkreślał, że ojciec skarżącego, przyjmując zobowiązanie odbierania korespondencji kierowanej do syna, nie wykazał się starannością, gdyż nie poinformował skarżącego natychmiast (w dniu odebrania przesyłki – 27 października 2017r.) o jej otrzymaniu, mając świadomość, że syn poniesie konsekwencje w przypadku niedochowania terminów procesowych, tym bardziej, że nie wiedział, iż organ podatkowy 23 października 2017 r. wystosował kolejne wezwanie do uzupełnienia braków formalnych odwołana od decyzji dotyczącej podatku od towarów i usług, które odebrał 10 listopada 2017 r. Odwołując się do klauzuli "należytej staranności", stanowiącej punkt odniesienia dla oceny braku winny, o którym mowa w art. 162 § 1 O.p. organ podatkowy wskazał, że obejmuje ona również dobór osób, które reprezentują stronę w toku postępowania, konsekwencje ich niestaranności obciążają podatnika.

W skardze strona domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia zarzuciła naruszenie art. 162 § 1 O.p., przez błędne przyjęcie, że nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że uchybienie terminu do złożenia odwołania nastąpiło bez jej winy, z przyczyn od niej niezależnych. Skarżący wyjaśniał, że wezwanie do uzupełnienia braków odwołania zostało odebrane przez ojca, który zobowiązał się oddać przesyłkę właściwemu adresatowi. Ojciec nie dochował jednak należytej staranności i poinformował skarżącego o przesyłce dopiero po upływie terminu do uzupełnienia braków. W związku z tym, zdaniem skarżącego, nie miał wiedzy o rzeczywistym terminie wyznaczonym przez organ podatkowy do dokonania tej czynności. Nie stanowi o jego winie wskazanie jako adresu do doręczeń adresu rodziców, pod którym nie przebywał w dacie doręczania wezwania. Adres ten był bowiem najpewniejszy z uwagi na sytuację życiową i materialną skarżącego, która powoduje, że często zmienia miejsca zamieszkania. Dotychczas korespondencja była zawsze odbierana i przekazywana przez ojca bez żadnych uchybień, dzięki czemu mógł dotrzymywać terminów procesowych. Nie miał zatem podstaw przypuszczać, że w tym wypadku mógł nastąpić jakikolwiek błąd. Uchybienie terminowi nastąpiło zatem w jego ocenie z przyczyn od niego niezależnych na które nie miał wpływu, a to wyłącza jego winę.

W odpowiedzi na skargę organ podatkowy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 zm., dalej p.p.s.a.), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Na tej podstawie skargę strony rozpoznano w trybie uproszczonym.

Spór między stronami dotyczy zasadności pozostawienia bez rozpoznania odwołania, wniesionego przez skarżącego, od decyzji określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r., a to wobec nieuzupełnienia przez skarżącego, w wyznaczonym przez organ podatkowy terminie, braków formalnych odwołania, poprzez jego podpisanie.

W opinii strony nie ponosi ona winy w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braku formalnego odwołania, gdyż została wprowadzona w błąd przez osobę, która odebrała ww. wezwanie (ojca), co do terminu jego doręczenia. Natychmiast po otrzymaniu postanowienie organu I instancji o pozostawieniu odwołania bez rozpoznania skarżący uzupełnił brak formalny, dochowując siedmiodniowego terminu, który liczy od daty doręczenia postanowienia organu I instancji. Skarżący wywodził, że nie miał podstaw by nie ufać ojcu, który do tej pory prawidłowo informował go o nadchodzącej korespondencji i terminie jej otrzymania. Nie negował, że nie dochował ww. terminu oraz, że adres pod, który doręczono korespondencję został przez niego wskazany jako najpewniejszy adres do odbioru korespondencji.

W opinii organu podatkowego doręczenie nastąpiło prawidłowo i pod wskazany przez stronę adres. Niestaranność osoby, która odebrała przesyłkę obciąża skarżącego.

Rozpoznając ten spór należy przyznać rację organom podatkowym. W opinii Sądu prawidłowo organy podatkowe oceniły, że w sprawie strona nie dopełniła w terminie wymogów wynikających z wezwania do uzupełnienia braków formalnych podania (odwołania) poprzez jego podpisanie. Poprawnie w tym zakresie wskazano na przepis art. 168 § 3 O.p., stanowiący, że podanie wniesione pisemnie albo ustnie do protokółu powinno być podpisane przez wnoszącego, a protokół ponadto przez pracownika, który go sporządził. Jeżeli podanie wnosi osoba, która nie może lub nie umie złożyć podpisu, podanie lub protokół podpisuje za nią inna osoba przez nią upoważniona, czyniąc o tym wzmiankę obok podpisu.

Wobec braków formalnych odwołania prawidłowo organ podatkowy zastosował także regulację art. 169 § 1 O.p., stanowiącą, że jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia.

Jak wynika z akt sprawy, stwierdziwszy braki formalne odwołania (brak podpisu skarżącego pod odwołaniem) organ podatkowy pismem z 17 listopada 2017r. wezwał stronę do uzupełnienia niedostatków pisma. Wezwanie spełniało wymogi opisane w powołanym przepisie, było prawidłowo zaadresowane, jego treść nie budzi zastrzeżeń co do zakresu żądania, jest prawidłowo podpisane i zawiera stosowne pouczenie o skutkach nieuzupełnienia ww. braków przez skarżącego. Pismo to zostało wysłane na wskazany przez skarżącego adres, a zatem i ta okoliczność nie budzi zastrzeżeń.

W treści zażalenia jak i skargi strona sama wskazuje, że podała ww. adres jako najpewniejszy do skutecznego doręczania całej korespondencji. W związku z czym nie budzi zastrzeżeń sposób postępowania organów podatkowych jak i wykładnia powołanych w sprawie przepisów. Właściwie oceniły one, że podając adres do korespondencji skarżący wskazał miejsce do doręczeń adresowanych do niego pism urzędowych, a wszelkie okoliczności związane z ich odebraniem i przekazaniem stronie, o ile dopełniono wymogów właściwego doręczenia, co w tej sprawie nie budzi zastrzeżeń, obciążają adresata. W tych okolicznościach rację ma organ podatkowy twierdząc, że nieterminowe przekazanie pisma adresatowi przez osobę upoważnioną do odbioru korespondencji nie może wpływać na ocenę prawidłowości samego doręczenia korespondencji oraz nie uchyla skutków tej czynności. Słusznie też wywodzi organ podatkowy, że te uchybienia obciążają samego skarżącego i nie mogą być podstawą do czynienia innych ustaleń co do terminu doręczenia pisma.

Zgodnie z zasadami doręczania pism w postępowaniu podatkowym, w przypadku nieobecności adresata w miejscu zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, a gdyby go nie było lub odmówił przyjęcia pisma - sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy - gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata, lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję, na której zamieszkuje adresat lub której adres wskazano jako adres do doręczeń (art. 149 O.p.). Z przepisu tego wynika, że osoba, która odbiera pismo (zastępczo) zobowiązuje się do jego oddania adresatowi, podpisując się pod takim oświadczeniem na zwrotnym potwierdzeniu doręczenia przesyłki. Na niej spoczywa obowiązek oddania pisma adresatowi i wskazania daty jego otrzymania, zaś wszelkie zaniechania czy niedbałości w tym zakresie obciążają adresata, który odpowiada za skutki zaniechania ww. osób.

W rozpoznawanej sprawie skarżący wskazał adres rodziców, godząc się na to, że mogą oni być odbiorcami kierowanych do niego pism, nie może zatem obecnie powoływać się na niewiedzę czy zaniedbania tych osób, które pośrednio wskazał jako potencjalnych odbiorców pism. Zatem podanie przez ojca skarżącego błędnej daty doręczenia pisma urzędowego skutkuje bezpośrednio dla skarżącego, co oznaczało pozostawienie bez rozpoznania podania, którego w wyznaczonym terminie strona nie uzupełniła. Bez wpływu na ocenę prawidłowości doręczenia pism pozostaje podnoszona przez skarżącego okoliczność dotycząca prowadzenia w tym czasie dwóch postepowań (w zakresie podatku dochodowego oraz podatku od towarów i usług), co wiązało się z oczekiwaniem strony, że pisma od organów podatkowych będą napływały w tym samym czasie. Oba postępowania są bowiem odrębne, każde z nich toczy się niezależnie, zatem oczekiwanie, że strona będzie w tym samym czasie powiadamiana o okolicznościach danej sprawy (które mogą być przecież różne) jest bezpodstawne.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy wskazać, że błędnie wskazuje ona na art. 162 § 1 O.p., który dotyczy instytucji przywrócenia terminu. W opinii Sądu jego zastosowanie wyklucza brak stosownego wniosku strony w tym zakresie. Nie można za taki uznać zażalenia na postanowienie organu I instancji w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia odwołania skarżącego od decyzji wymiarowej, gdyż ani jego treść ani forma nie wskazywały na okoliczności wynikające z ww. przepisu. Na marginesie już tylko wskazać trzeba, że skarżący posiada wiedzę na temat instytucji przewrócenia terminu, o czym świadczy fakt, że na wcześniejszym etapie postępowania składał w tym zakresie stosowne wnioski procesowe (wniosek o przywrócenie terminu) obok skargi na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji wymiarowej.

Uznając zatem, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa procesowego i materialnego, Sąd działając na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., oddalił skargę w całości.