Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 832/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 24, art. 25 ust. 1-3, art. 26 ust. 1-2, art. 255 ust. 4, art. 256 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
article: art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 106, art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant Referent Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2017 r. sprawy ze skargi A. z siedzibą w B. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia sprzeciwu wobec udzielenia patentu na wynalazek 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej A. z siedzibą w B. kwotę 2217 (dwa tysiące dwieście siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "UP"), decyzją z [...] maja 2016 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 24, art. 25 i art. 26 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. nr 119 poz. 1117 ze zm., dalej: "P.w.p.") w zw. z art. 246 i art. 247 ust. 2 P.w.p. oraz art. 98 K.p.c., w związku z art. 256 ust. 2 P.w.p., po rozpoznaniu sprawy o unieważnienie patentu na wynalazek pt.: "Sposób umieszczenia nurnika w zaworze elektromagnetycznym" o numerze [...], udzielonego na rzecz K. L. (dalej: "Uprawniony"), prowadzącego działalność pod nazwą "K.", na skutek sprzeciwu uznanego za bezzasadny złożonego przez A. S.A., B. (dalej: "Wnoszący sprzeciw", "Skarżący"), oddalił sprzeciw.

[...] lutego 2013 r. Wnoszący sprzeciw wystąpił ze sprzeciwem wobec prawomocnej decyzji o udzieleniu na rzecz Uprawnionego patentu na ww. wynalazek. Jako podstawę sprzeciwu Strona podniosła brak zdolności patentowej spornego rozwiązania, wymaganej przepisami art. 24, art. 25 i art. 26 P.w.p. Do sprzeciwu nie zostały dołączone dowody. W uzasadnieniu sprzeciwu podniósł zarzut braku nowości spornego wynalazku, powołując się na jawne stosowanie przed datą pierwszeństwa spornego wynalazku, tj. [...] lipca 2009 r. przez innych przedsiębiorców. Wskazał, że między innymi [...] firma H. produkowała wtryskiwacz o nazwie H., o cechach budowy chronionych przez sporny patent. Ponadto, zdaniem Wnoszącego sprzeciw, wtryskiwacz ten był także stosowany przez firmę M. w samochodzie osobowym [...], poprzez użycie w elektrozaworze obejścia powietrza tulejki z materiału zmniejszającego tarcie. Na poparcie powyższych twierdzeń Wnoszący sprzeciw przedstawił (przy pismach z [...] maja 2015 r. i [...] sierpnia 2015 r.) kopię świadectwa homologacji wtryskiwacza H. oraz kopie zdjęć, które jego zdaniem dotyczą tego samego wtryskiwacza, a także zdjęcia elektrozaworu obejścia powietrza M. i instrukcję serwisową samochodu osobowego [...], z lipca 1987 r. Odnośnie braku poziomu wynalazczego spornego wynalazku Wnoszący sprzeciw stwierdził, że chronione rozwiązanie jest pomysłem, który automatycznie, wręcz instynktownie nasuwa się nie tylko znawcy, ale również przeciętnemu logicznie myślącemu człowiekowi. Na okoliczność braku poziomu wynalazczego, Wnoszący sprzeciw nie wskazał odrębnych dowodów.

Uprawniony ze spornego patentu w odpowiedzi na sprzeciw z [...] kwietnia 2013 r. oraz piśmie z [...] września 2013 r. uznał sprzeciw za bezzasadny, podnosząc, że Wnoszący sprzeciw nie udowodnił zarówno braku nowości jak i braku poziomu wynalazczego spornego wynalazku, ponieważ przedstawione materiały nie mają wartości dowodowej w niniejszej sprawie.

Decyzją z [...] września 2013 r. UP unieważnił sporny patent, uznając brak zdolności patentowej spornego wynalazku, opierając się przy tym na znajdujących się w aktach sprawy: kopiach zdjęć wtryskiwacza H. oraz kopi ww. świadectwa homologacji.

Na powyższą decyzję Uprawniony wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z [...] lutego 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 2004/14, uchylił zaskarżoną decyzję, podając w uzasadnieniu, że materiały, na których UP łącznie oparł swe stanowisko, nie wskazują jednoznacznie wcześniejszego jawnego stosowania wtryskiwacza objętego ochroną spornego patentu.

Wnoszący sprzeciw następnie, podtrzymał wszelkie swoje dotychczasowe twierdzenia i żądania, przedłożył wydruk korespondencji e-mail z [...] października 2015 r., na okoliczność, że załączone do akt sprawy zdjęcia przedstawiają wtryskiwacz H., którego dotyczy znajdujące się w aktach sprawy świadectwo homologacji oraz przedłożył oświadczenie dyrektora z firmy H., jako dowód potwierdzający informacje o wtryskiwaczu H.

UP, po ponownym rozpatrzeniu sprawy uznał, że nie zostało wykazane, iż zdjęcia przedstawiające zawór elektromagnetyczny dotyczą rozwiązania wskazanego w świadectwie homologacji. UP przeanalizował tłumaczenie specyfikacji części konstrukcyjnych wtryskiwacza H. wg świadectwa homologacji o nr [...]. Specyfikacja ta nie wymienia żadnej części o nazwie tuleja lub podobnej, na co zwrócił uwagę WSA w wyroku z 23 lutego 2015 r. Organ przeanalizował także rozwiązanie zobrazowane na rysunku technicznym (przekrój podłużny wtryskiwacza) zawarte w świadectwie homologacji i stwierdził, że ocena w tym zakresie nie potwierdza, żeby rozwiązanie to było tożsame z zaworem elektromagnetycznym przedstawionym na zdjęciach złożonych do akt. W tej sytuacji nie ma znaczenia dla sprawy oświadczenie i korespondencja mailowa, z których wynika że zdjęcia dotyczą zaworu o którym mowa w świadectwie homologacji, skoro zgodnie z wytycznymi WSA w wyroku z 23 lutego 2015 r., podstawą takiego wniosku miała być analiza treści tego świadectwa homologacji, ta zaś prowadzi do wniosku odmiennego niż wskazany choćby w oświadczeniu. UP nie kwestionuje przy tym faktu, iż model/typ wtryskiwaczy ze zdjęcia i z homologacji był ten sam. Nie ma to jednak decydującego znaczenia w sprawie skoro przedmiotem analizy nie jest nazwa handlowa lecz konkretne rozwiązanie konstrukcyjne wtryskiwacza, to zaś może ulegać modyfikacji na przestrzeni lat, przy pozostawieniu niezmienionej nazwy. W tej sytuacji UP uznał, że nie zostało dowiedzione, iż rozwiązanie przedstawione na zdjęciach jest tożsame konstrukcyjnie z rozwiązaniem określonym w świadectwie homologacji. Samo oświadczenie osoby zainteresowanej wynikiem sprawy nie jest tu wystarczające. Zatem przedstawione przez Wnoszącego sprzeciw zdjęcia zaworu elektromagnetycznego rozpatrywane łącznie ze świadectwem homologacji wtryskiwacza H. nie świadczą o stosowaniu zaworu elektromagnetycznego przedstawionego na zdjęciach w dacie wydania tego świadectwa homologacji. Tym samym nie mogą one świadczyć o wcześniejszym jawnym stosowaniu zaworu elektromagnetycznego chronionego spornym patentem.

UP wskazał na zakres przedmiotowy patentu [...], określony przez zastrzeżenie patentowe i wyjaśnił, że po przeprowadzeniu porównania spornego wynalazku, określonego przez zastrzeżenie patentowe, z przeciwstawionymi mu rozwiązaniami, żadne z przeciwstawionych rozwiązań nie ujawnia w całości zespołu cech zaworu elektromagnetycznego wykonanego spornym sposobem, aby szkodzić nowości tego sposobu. W/w świadectwo homologacji nie ujawnia we wtryskiwaczu H. dodatkowo zamontowanej tulejki z materiału zmniejszającego tarcie. Dokument ten zawiera dokumentację techniczną w postaci rysunków wtryskiwacza, w tym jeden nieschematyczny lecz nadający się do odtworzenia budowy wewnętrznej wtryskiwacza, ponieważ obrazuje wtryskiwacz w przekroju podłużnym z numerowymi oznaczeniami, uwzględnionymi w celu wyszczególnienia jego elementów. Zatem w naturalny sposób należałoby się spodziewać, że wśród wyodrębnionych szczegółowych elementów powinna być też ujawniona tulejka z materiału zmniejszającego tarcie. Natomiast przedstawiona w tej dokumentacji technicznej specyfikacja nie wymienia takiego, czy też podobnie nazwanego środka technicznego, który można byłoby związać z postacią i funkcją tulejki z materiału zmniejszającego tarcie.

UP wskazał dalej, że kopie zdjęć wtryskiwacza nie ujawniają w tym wtryskiwaczu między jego korpusem, a nurnikiem dodatkowo zamontowanej tulejki z materiału zmniejszającego tarcie. W toku postępowania w sprawie wyraźnie zostały rozróżnione funkcje środków technicznych obejmujących obwodowo nurnik, a mianowicie funkcja związana z prowadzeniem nurnika i funkcja związana z prowadzeniem nurnika z jednoczesnym zmniejszeniem tarcia. Z przedstawionych kopii zdjęć wtryskiwacza nie wynika jednoznacznie, że pokazany tam element tulejowy pełni drugą z wymienionych funkcji, tzn. funkcję dodatkowo związaną ze zmniejszeniem tarcia, co bezpośrednio wynika z brzmienia części znamiennej zastrzeżenia patentowego spornego wynalazku. Przedstawione przez Wnoszącego sprzeciw kopie zdjęć wtryskiwacza nie dostarczają żadnych danych dotyczących materiału, z którego jest wykonany pokazany element tulejowy, a więc np. danych odnoszących się do rodzaju użytego materiału lub jego struktury, czy też zastosowanej klasy chropowatości na powierzchni elementu tulejowego przylegającej do powierzchni nurnika, które można byłoby związać ze zmniejszeniem tarcia między elementem tulejowym a nurnikiem. Ponadto przedstawione kopie zdjęć wtryskiwacza niedostatecznie ujawniają budowę wewnętrzną wtryskiwacza, brak bowiem wewnętrznych szczegółów korpusu cewki (czy też innego obejmującego wspomniany element tulejowy środka technicznego), zestawionego z elementem tulejowym, które świadczyłyby o faktycznym wymontowaniu z tego korpusu, wcześniej zamontowanego w nim elementu tulejowego. Nawet zatem, przy założeniu wiarygodności zdjęć wtryskiwacza i potraktowaniu ich, że łącznie z w/w świadectwem homologacji ujawniają to samo rozwiązanie wtryskiwacza to i tak nie kompletują w pełni zespołu cech zaworu elektromagnetycznego wykonanego spornym sposobem, aby szkodzić nowości tego sposobu.

Odnosząc się do poziomu wynalazczego spornego wynalazku, UP stwierdził, że przeciwstawione rozwiązania nie ujawniają wszystkich cech zaworu elektromagnetycznego wykonanego spornym sposobem, które znawca z dziedziny zaworów elektromagnetycznych rutynowo połączyłby. Nawet przy założeniu wiarygodności zdjęć wtryskiwacza, znawca mając dodatkowo do dyspozycji w/w świadectwo homologacji nie mógłby właściwie zinterpretować faktycznej funkcji elementu tulejowego, określonego w zastrzeżonym wynalazku. Poszukując bowiem w świadectwie homologacji informacji dotyczących zmniejszenia tarcia we wtryskiwaczu nie natrafiłby na żadną informację związaną z właściwościami tarciowymi użytych komponentów. Co więcej przedstawione w dokumentacji technicznej świadectwa homologacji informacje skierowałyby uwagę znawcy na zupełnie inne właściwości fizyczne komponentów, użytych w przeciwstawionym wtryskiwaczu, bowiem dotyczą one testów odporności: na korozję, na nadciśnienie, na wibrację, czy właściwości związanych z uszczelnianiem.

Także pozostałe materiały dowodowe przedstawione w sprawie nie pozwalają na uwzględnienie zarzutu braku poziomu wynalazczego. Samo stwierdzenie, że zastosowane w spornym wynalazku środki techniczne są oczywiste jest niewystarczające dla uznania oczywistości rozwiązania jako całości. Oceny poziomu wynalazczego sprawdzanego wynalazku, dokonuje się w oparciu o ustalenie najbliższego stanu techniki, który znawca z dziedziny wynalazku rozwiązując problem techniczny w rutynowy sposób i bez uprzedzeń połączyłby w zespół cech sprawdzanego wynalazku. Zastosowanie elementów tulejowych z materiałów zmniejszających tarcie w znanych rozwiązaniach, np. cylindrach silników samochodowych, które co prawda wymagały zmniejszenia tarcia, ale przy uwarunkowaniach, które nie są ekwiwalentne dla uwarunkowań związanych z zaworami elektromagnetycznymi. Tak więc znawca z dziedziny projektowania zaworów elektromagnetycznych miałby uprzedzenia do rutynowego zastosowania takich elementów między korpusem cewki, a nurnikiem zaworu elektromagnetycznego, tzn. bez zaangażowania dodatkowej twórczości. Cylinder silnika samochodowego bowiem różni się od zaworu elektromagnetycznego w wielu aspektach, zarówno konstrukcyjnych (np. współpracuje z tłokiem, na którym osadzone są pierścienie, a nie z nurnikiem, ma odmienne gabaryty i możliwości doboru materiałów, nie ma elementów elektrycznych i izolacyjnych oraz nie wywołuje strumienia magnetycznego), jak i technologiczno-ekonomicznych (np. odmienna technologia wykonania i opłacalność produkcji wyrobu, w którym montuje się dodatkowy element).

O powyższych uprzedzeniach także świadczy przedstawione w aktach sprawy znane rozwiązanie dotyczące wtryskiwacza H., którego nurnik w celu zmniejszenia tarcia ma na swej powierzchni napyloną warstwę ślizgową. Zatem konstruktor w tym wtryskiwaczu, chcąc zmniejszyć tarcie nie zastosował dodatkowego elementu tulejowego z materiału zmniejszającego tarcie mimo, że potencjalnie, z uwagi na grubość, element tulejowy jest odporniejszy na zużycie niż napylona na powierzchni warstwa ślizgowa.

UP uznał zatem, że sporny wynalazek został dokonany wbrew uprzedzeniom i jest pewnym zaskoczeniem dla znawców z dziedziny projektowania zaworów elektromagnetycznych, co świadczy, iż spełnia on ustawowy warunek poziomu wynalazczego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z [...] marca 2017 r., Skarżący zaskarżył decyzję UP z [...] maja 2016 r. w całości, wniósł o jej uchylenie oraz zasądzenie na Jego rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych oraz kosztów tłumaczeń przysięgłych, dowodów załączonych do skargi.

Zaskarżonej decyzji, Skarżący zarzucił naruszenie:

1) art. 25 ust. 1-3, art. 26 ust. 1 w zw. z art. 24 P.w.p., polegające na ich błędnej wykładni poprzez przyjęcie, że stan techniki stanowi stan ustalony wyłącznie na podstawie dowodów przedstawionych przez strony, podczas gdy prawidłowe rozumienie definicji stanu techniki wymaga odniesienia się przez organ do ogółu informacji potencjalnie dostępnych każdemu przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, skutkujące - wobec uznania przez organ dowodów dostarczonych przez Skarżącego za niewystarczające, nieprawidłowym uznaniem spornego rozwiązania za nowe, posiadające poziom wynalazczy i niebędące częścią stanu techniki,

2) art. 25 ust. 1 i 26 ust. 1 P.w.p., polegające na ich błędnej wykładni poprzez przyjęcie, że dla wykazania braku nowości oraz braku poziomu wynalazczego konieczne jest przeciwstawienie spornemu wynalazkowi istniejącego rozwiązania identycznego, podczas gdy do uznania wynalazku za oczywisty lub wynikający ze stanu techniki, wystarczające jest, aby w świetle stanu techniki ujawnionego w jednym lub łącznie w kilku rozwiązaniach wynikał on w sposób oczywisty dla znawcy posiadającego przeciętną wiedzę z danej dziedziny,

3) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 P.w.p., poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, a także niedokonanie dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes stron postępowania, a tym samym naruszenie podstawowej zasady postępowania, jaką jest zasada prawdy obiektywnej,

4) art. 80, art. 75 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 P.w.p., polegające na przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów, poprzez oparcie rozstrzygnięcia jedynie na części dowodów zgromadzonych w sprawie i nieuzasadnione nieuwzględnienie innych dowodów dostarczonych przez Skarżącego, m.in. zdjęć elektrozaworu obejścia powietrza M. i instrukcji serwisowej samochodu osobowego [...] z lipca 1987 r., jak również brak uzasadnienia odmowy wiarygodności dowodom przedstawionym przez Skarżącą, w tym dowodu z dokumentu - oświadczenia producenta wtryskiwacza H. przy jednoczesnym braku dowodów przeciwnych, a także na bezpodstawnym pominięciu w ocenie nowości i poziomu wynalazczego oczywistości całej istoty wynalazku określonej w treści zastrzeżenia, wbrew zasadom logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego,

5) art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 P.w.p., tj. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz zasady przekonywania, poprzez niewłaściwe uzasadnienie wydanej decyzji i w konsekwencji brak przekonującego wyjaśnienia powodów uznania sprzeciwu Skarżącej za bezzasadny,

6) art. 84 § 1 K.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 P.w.p., poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego specjalisty z zakresu motoryzacji w celu ustalenia istniejącego stanu techniki w spornym zakresie, w sytuacji gdy zbadanie kwestii nieoczywistości wynalazku wymaga zasadniczo wiadomości specjalnych.

Skarżący nadto wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów, tj. wydruków z systemu [...], w którym publikowane są informacje o udzielonych patentach wraz z tłumaczeniem przysięgłym, dotyczących patentów przeciwstawnych o nr pierwszeństwa:

1) [...]; [...] z data pierwszeństwa [...].03.1997 r.,

2) [...]; [...] z data pierwszeństwa [...].05.1994 r.,

3) [...] z datą pierwszeństwa [...].11.1982 r.,

4) [...] z datą pierwszeństwa [...].03.1983 r.,

5) [...] z datą pierwszeństwa [...].11.2005 r.,

załączonych do skargi na okoliczności powołane w jej uzasadnieniu, a w szczególności na okoliczność tego, że sporne rozwiązanie w chwili zgłoszenia było częścią stanu techniki, nie było rozwiązaniem nowym, nie posiadało poziomu wynalazczego, jest powszechnie stosowane od wielu lat przez podmioty działające w branży w kraju i za granicą, a w konsekwencji zachodzą podstawy do unieważnienia udzielonego patentu. Zdaniem Skarżącego, przeprowadzenie wskazanego dowodu nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, a jest niezbędne do właściwego jej rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu skargi, Skarżący podkreślił, że zgodnie z ugruntowanym poglądem orzecznictwa i doktryny, wynalazek ma charakteryzować się pewnym poziomem myśli twórczej, a nie być jedynie prostym wykorzystaniem dostępnej wiedzy i informacji. Nie spełnia wymagania nieoczywistości rozwiązanie polegające np. na udoskonaleniu albo dostosowaniu znanego już rozwiązania do innych warunków, zastąpieniu w rozwiązaniu znanego już środka technicznego innym znanym równoważnikiem, zwyczajnym prostym połączeniu znanych rozwiązań. Ponadto nowe rozwiązanie nie musi być identyczne do rozwiązania wcześniejszego, aby odmówić mu prawa ochrony. Wystarczy, że jest to rozwiązanie zbliżone, tj. takie, które w świetle stanu techniki ujawnionego w jednym lub łącznie w kilku rozwiązaniach wynika w sposób oczywisty dla znawcy posiadającego przeciętną wiedzę z danej dziedziny. Dlatego Skarżący nie zgodził się z twierdzeniem UP, że "żadne z przeciwstawionych rozwiązań nie ujawnia w całości zespołu cech zaworu elektromagnetycznego wykonanego spornym sposobem, aby szkodzić nowości tego sposobu".

Zdaniem Skarżącego, UP powinien przeprowadzić dowód z opinii biegłego w sprawie. Skarżący powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1853/12. Wskazał, że ustawodawca wprowadził wzorzec znawcy z dziedziny, której dotyczy wynalazek, dla dokonania oceny nieoczywistości zgłoszonego rozwiązania (poziomu wynalazczego), w konsekwencji, organ powinien, w razie zaistniałego sporu w zakresie nieoczywistości rozwiązania, skorzystać z opinii biegłych, tym bardziej że z reguły ocena poziomu wynalazczego wymaga wiadomości specjalistycznych. Podkreśliła, że często wiedza eksperta UP, nie jest wystarczająca do rozstrzygania tak trudnych kwestii jak zagadnienie zdolności patentowej.

Skarżący zarzucił, że UP nie przeprowadził analizy zgodnie z metodą, przyjętą na gruncie Konwencji o patencie europejskim w wytycznych [...], zgodnie z którą ustala się najbliższy stanu techniki, jako jednej lub kilku publikacji, na tle których specjalista najłatwiej doszedłby do wynalazku, a następnie formułuje się problem techniczny, poprzez określenie cech zastrzeganego wynalazku, które nie występują w najbliższym stanie techniki. Zabieg ten pozwala na ocenę postępu technicznego wnoszonego przez wynalazek. W rezultacie, w wyniku powyższych ustaleń, udziela się odpowiedzi na pytanie, czy specjalista znający najbliższy stan techniki, przy rozpatrywaniu problemu technicznego zastosowanego w wynalazku miałby możliwość bez dokonań twórczych, w sposób zawodowo rutynowy, dojść do zastrzeganego rozwiązania.

Skarżący podkreślił, że sporne rozwiązanie automatycznie, wręcz instynktownie nasuwa się nie tylko znawcy, ale również przeciętnemu logicznie myślącemu człowiekowi. Podobne wynalazki były stosowane już znacznie wcześniej przez przedsiębiorców z branży motoryzacyjnej, a nawet zostały przez nich opatentowane, co potwierdzają załączone do skargi patenty. UP zobligowany był zapoznać się z całym stanem techniki, sprawdzić udzielone w tym zakresie patenty na wynalazki i wydać decyzję w oparciu o cały zgromadzony materiał dowodowy, zamiast opierać się jedynie na jego części lub na niepopartej wiedzą specjalistyczną własnej opinii. Zdaniem Skarżącego, z przedstawionych dowodów jednoznacznie wynika, że twierdzenie Uprawnionego zawarte w opisie wynalazku, zgodnie z którym: "dotychczas w zaworach elektromagnetycznych nurnik stykał się bezpośrednio z korpusem cewki", jako uzasadnienie innowacyjności zgłoszonego rozwiązania, nie jest zgodne z prawdą, a zatem patent nie powinien zostać Uprawnionemu udzielony.

Zdaniem Skarżącego, znajdujące się w aktach sprawy oświadczenie H., rozpatrywane łącznie ze świadectwem homologacji [...], zdjęciami wtryskiwacza H. oraz korespondencją e-mail z [...] października 2015 r., stanowią dowód tego, iż rozwiązanie polegające na umieszczeniu dodatkowej tulejki we wtryskiwaczu było stosowane przed zgłoszeniem przez Uprawnionego wynalazku do UP. Skarżący wskazał, że twierdzenie UP o tym, że brak jest w świadectwie homologacji informacji dotyczących właściwości zmniejszających tarcie elementu znajdującego się we wtryskiwaczu, nie powinno mieć wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, ponieważ dokument homologacji ma zupełnie inny cel aniżeli opisywanie wszystkich właściwości użytych komponentów i tego rodzaju informacje nie muszą, a nawet nie powinny się w nim znaleźć.

Skarżący wskazał na sprzeczność UP w uzasadnieniu decyzji gdzie raz wskazano, że "kopie zdjęć wtryskiwacza nie ujawniają w tym wtryskiwaczu między jego korpusem a nurnikiem dodatkowo zamontowanej tulejki z materiału zmniejszającego tarcie", a w innym miejscu wskazano, że "przedstawione przez wnoszącego sprzeciw kopie zdjęć wtryskiwacza nie dostarczają żadnych danych dotyczących materiału, z którego jest wykonany pokazany element tulejowy (...)". Niezależnie od tego jednak, zdaniem Skarżącego, kwestie danych dotyczących rodzaju materiału, z którego wykonany jest element tulejowy także nie mają żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, z uwagi na to, że sporne zastrzeżenie patentowe, a tym samym przedmiot wynalazku obejmuje wyłącznie sposób umieszczenia nurnika w zaworze elektromagnetycznym (znamienny tym, że między korpus cewki a nurnik zaworu dodatkowo zamontowano tulejkę), a nie szczegółowy opis materiału, z którego jest ona wykonana.

Skarżący dodał, że UP całe uzasadnienie decyzji oparł jedynie na części dowodów dostarczonych przez Skarżącą, związanych z wtryskiwaczem H., podczas gdy Skarżąca w swoich dotychczasowych twierdzeniach opierała się również na dowodach dotyczących M., w szczególności zdjęciach elektrozaworu obejścia powietrza M. i instrukcji serwisowej samochodu osobowego [...] z lipca 1987 r.

W odpowiedzi na skargę UP wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły art. 24, art. 25 i art. 26 P.w.p. Zgodnie z art. 24 P.w.p., patenty są udzielane - bez względu na dziedzinę techniki - na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania. Jak wynika z art. 25 ust. 1 – 3 P.w.p., wynalazek uważa się za nowy, jeśli nie jest on częścią stanu techniki (ust. 1). Przez stan techniki rozumie się wszystko to, co przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnego lub ustnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób (ust. 2). Za stanowiące część stanu techniki uważa się również informacje zawarte w zgłoszeniach wynalazków lub wzorów użytkowych, korzystających z wcześniejszego pierwszeństwa, nieudostępnione do wiadomości powszechnej, pod warunkiem ich ogłoszenia w sposób określony w ustawie (ust. 3). Zgodnie natomiast z art. 26 ust. 1 i ust. 2 P.w.p., wynalazek uważa się za posiadający poziom wynalazczy, jeżeli wynalazek ten nie wynika dla znawcy, w sposób oczywisty, ze stanu techniki (ust. 1). Przy ocenie poziomu wynalazczego nie uwzględnia się zgłoszeń, o których mowa w art. 25 ust. 3 (ust. 2).

Z art. 24 P.w.p. wynika zatem, że aby można było uzyskać patent na dany wynalazek musi on spełniać trzy przesłanki zdolności patentowej, a więc musi być nowy na tle dotychczasowego stanu techniki, musi posiadać poziom wynalazczy i nadawać się do przemysłowego stosowania. Brak którejkolwiek z tych przesłanek sprawia, że niemożliwe jest udzielenie patentu na wynalazek.

Należy przypomnieć, że UP udzielił patentu na sporny wynalazek decyzją z [...] marca 2012 r., natomiast przedmiotowe postępowanie, prowadzone było w trybie postępowania spornego. Zgodnie natomiast z art. 255 ust. 4 P.w.p., UP rozstrzyga sprawy w trybie postępowania spornego w granicach wniosku i jest związany podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę. Postępowanie sporne oznacza, że ma ono charakter kontradyktoryjny, a związanie UP żądaniem wnioskodawcy oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek stanowiących podstawę do unieważnienia, w tym przypadku spornego patentu, (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 kwietnia 2007 r., sygn. akt II GSK 350/06, z 7 września 2011 r., sygn. akt II GSK 838/10).

Skarżący, wnosząc sprzeciw zarzucił brak nowości oraz brak poziomu wynalazczego spornego wynalazku, a w ramach stanu techniki przedstawił kopię świadectwa homologacji wtryskiwacza H. oraz kopie zdjęć, które jego zdaniem dotyczą tego samego wtryskiwacza, a także zdjęcia elektrozaworu obejścia powietrza M. i instrukcję serwisową samochodu osobowego [...], z lipca 1987 r. Ponadto, podczas ponownego rozpoznawaniu sprawy przez UP, Skarżący przedłożył wydruk korespondencji e-mail z [...] października 2015 r., na okoliczność, że załączone do akt sprawy zdjęcia przedstawiają wtryskiwacz H., którego dotyczy znajdujące się w aktach sprawy świadectwo homologacji oraz przedłożył oświadczenie dyrektora z firmy H., jako dowód potwierdzający informacje o wtryskiwaczu H.

UP, będąc związanym żądaniem Wnoszącego sprzeciw oraz regułami postępowania spornego, w którym do stron postępowania należy zgłaszanie argumentów oraz dowodów na poparcie swego stanowiska, rozpatrzył zarzuty Wnoszącego sprzeciw w odniesieniu do wyżej wskazanych dokumentów jako dowodów potwierdzających brak nowości oraz poziomu wynalazczego spornego wynalazku.

Sąd stwierdza zatem, że niezasadny jest zarzut skargi, naruszenia przez UP art. 25 ust. 1-3, art. 26 ust. 1 w zw. z art. 24 P.w.p., polegającego na ich błędnej wykładni poprzez przyjęcie, że stan techniki stanowi stan ustalony wyłącznie na podstawie dowodów przedstawionych przez strony. UP, w przedmiotowym postępowaniu spornym, uznając, że przedłożone przez Wnoszącego sprzeciw dowody są niewystarczające na poparcie Jego stanowiska, nie miał obowiązku samodzielnego poszukiwania innych dowodów, w tym odniesienia się, jak podniósł Skarżący, do ogółu informacji potencjalnie dostępnych każdemu przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu.

Z tych samych względów niezasadny jest zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 P.w.p., poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, jak również zarzut naruszenia art. 84 § 1 K.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 P.w.p., poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego specjalisty z zakresu motoryzacji w celu ustalenia istniejącego stanu techniki w spornym zakresie, w sytuacji gdy zbadanie kwestii nieoczywistości wynalazku wymaga zasadniczo wiadomości specjalnych. Skarżący nie wnosił w toku postępowania spornego o przeprowadzenie przez UP dowodu z opinii biegłego specjalisty z zakresu motoryzacji, organ natomiast nie miał obowiązku przeprowadzenia z urzędu tego dowodu. Niezależnie jednak od powyższego, należy zauważyć, że Skarżący sam wykazał zbędność w niniejszej sprawie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego specjalisty z zakresu motoryzacji, argumentując w skardze, że sporne rozwiązanie automatycznie, wręcz instynktownie nasuwa się nie tylko znawcy, ale również przeciętnemu logicznie myślącemu człowiekowi.

Dodać w tym miejscu należy, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte sprzeciwem Skarżącego wniesionym do UP [...] lutego 2013 r. Zaskarżona decyzja, po ponownym rozpoznaniu sprawy, została wydana [...] maja 2016 r. Skarżący miał zatem wystarczająco dużo czasu, aby w postępowaniu przed UP przedłożyć dodatkowe dowody na poparcie swoich zarzutów kwestionujących zdolność patentową spornego wynalazku, w tym dowody z dokumentów załączonych do skargi wraz z wnioskiem dowodowym w trybie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm., dalej: "P.p.s.a."), dotyczących informacji o udzielonych pięciu patentach z datą pierwszeństwa wcześniejszą od spornego patentu, na okoliczność, że sporne rozwiązanie w chwili zgłoszenia było częścią stanu techniki, nie było rozwiązaniem nowym, nie posiadało poziomu wynalazczego i jest powszechnie stosowane od wielu lat przez podmioty działające w branży w kraju i za granicą.

Przywołany art. 106 § 3 P.p.s.a. stanowi, że Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Należy przy tym zwrócić uwagę, iż postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym i w konsekwencji dokonywanie przez ten sąd ustaleń faktycznych jest dopuszczalne w zakresie uzasadnionym celami postępowania administracyjnego i powinno umożliwiać sądowi dokonywanie ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że sąd nie może dokonywać za organ ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją. Do tego natomiast sprowadzałoby się przeprowadzenie przez Sąd wnioskowanych przez Skarżącego dowodów, które Skarżący mógł i powinien podnieść w toku postępowania przed UP. W tym sensie, dowody załączone do skargi nie są dowodami uzupełniającymi, dlatego Sąd je oddalił. Jak słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 października 2010 r., sygn. akt II FSK 1067/09, sąd administracyjny nie może kontrolować tego, czego w zaskarżonym akcie nie ma, ani też uzupełniać dostrzeżone braki tych aktów. Prowadziłoby to do niedopuszczalnego wkraczania w sferę "administrowania" zastrzeżoną do wyłącznej kompetencji organów administracyjnych.

Wskazania również wymaga, że w związku z zapadłym w niniejszej sprawie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 lutego 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 2004/14, zastosowanie ma art. 153 P.p.s.a, zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W przywołanym wyroku WSA w Warszawie przesądził natomiast, że przedłożone przez Skarżącego kopia świadectwa homologacji wtryskiwacza H. oraz kopie zdjęć, które zdaniem Skarżącego dotyczą tego samego wtryskiwacza, nie są wystarczające na wykazanie zasadności zarzutów Skarżącego. WSA w Warszawie stwierdził, że: "Rację ma skarżący wskazując, że z tłumaczenia przysięgłego na język polski specyfikacji części konstrukcyjnych wtryskiwacza H. wg świadectwa homologacji o numerze [...] nie wynika by wtryskiwacz ten zawierał rozwiązanie takie jak istota spornego wynalazku. Specyfikacja ta nie wymienia żadnej części o nazwie tuleja lub tym podobnej. Należy uznać, że może to być inny wtryskiwacz niż wtryskiwacz wg patentu [...]. Przyjęcie na podstawie anonimowych fotografii niewiadomego pochodzenia, że zawór elektromagnetyczny z nalepioną etykietą, na której wpisano nr świadectwa homologacji "[...]" jest o identycznej konstrukcji jak zawór elektromagnetyczny wg świadectwa homologacji "[...]" nie jest uzasadnione. Jest to błędna ocena dokonana przez Urząd wynikająca z dowolnej oceny dowodów."

Z powyższego wywodu WSA w Warszawie wynika, że brak jest podstaw do przyjęcia, że rozwiązanie przedstawione na zdjęciach przedłożonych przez Skarżącego jest tożsame konstrukcyjnie z rozwiązaniem określonym w świadectwie homologacji. Należy jednak zauważyć, że Skarżący w toku ponownego rozpoznawania sprawy przez UP, przedłożył dowody, które miały potwierdzać tożsamość konstrukcyjną rozwiązania określonego w świadectwie homologacji z rozwiązaniem z przedmiotowych zdjęć. UP nie wyjaśnił dlaczego nie dał wiary tym dowodom tj. korespondencji e-mail z [...] października 2015 r., oraz oświadczeniu dyrektora z firmy H., stwierdzając jedynie lakonicznie, że samo oświadczenie osoby zainteresowanej wynikiem sprawy nie jest tu wystarczające. Sąd uznał, że powyższe uchybienie proceduralne nie miało jednak istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ UP dokonał merytorycznej analizy zarówno świadectwa homologacji, jak i przedmiotowych zdjęć, przy założeniu, jakby ujawniały one to samo rozwiązanie wtryskiwacza. Zdaniem Sądu, UP doszedł do właściwego wniosku, że nawet przy takim założeniu dowody te nie kompletują w pełni zespołu cech zaworu elektromagnetycznego wykonanego według spornego wynalazku.

UP wskazał na funkcję spornego rozwiązania polegającą na zmniejszeniu tarcia pomiędzy korpusem cewki a nurnikiem zaworu. Z opisu spornego wynalazku wyraźnie wynika, że sposób, według wynalazku, polega na dodatkowym zamontowaniu tulejki z materiału zmniejszającego tarcie między korpusem cewki, a nurnikiem zaworu, w wyniku czego, problem tarcia nurnika o ściany obudowy jest wyeliminowany. Zakres przedmiotowy natomiast spornego patentu został określony w zastrzeżeniach patentowy następująco: "Sposób umieszczenia nurnika w zaworze elektromagnetycznym, znamienny tym, że między korpus cewki (6), a nurnik zaworu (5) dodatkowo zamontowano tulejkę (4) z materiału umniejszającego tarcie, przy czym tulejka może być pełna i/lub niepełna tworząca w przekroju okrąg niezamknięty". Tymczasem, co słusznie stwierdził UP, świadectwo homologacji nie ujawnia we wtryskiwaczu H. dodatkowo zamontowanej tulejki z materiału zmniejszającego tarcie. Przedstawiona w tej dokumentacji technicznej specyfikacja nie wymienia takiego, czy też podobnie nazwanego środka technicznego, który można byłoby związać z postacią i funkcją tulejki z materiału zmniejszającego tarcie. Nie można w tym miejscu zgodzić się ze Skarżącym, że nie powinno mieć to wpływu na rozstrzygnięci sprawy, ponieważ dokument homologacji ma zupełnie inny cel aniżeli opisywanie wszystkich właściwości użytych komponentów i tego rodzaju informacje nie muszą, a nawet nie powinny się w nim znaleźć. Z tego bowiem powodu, omawiane świadectwo homologacji nie stanowi dowodu potwierdzającego zarzuty Skarżącego co do kwestionowanej zdolności patentowej spornego wynalazku.

UP słusznie również stwierdził, że kopie zdjęć wtryskiwacza nie ujawniają w tym wtryskiwaczu między jego korpusem, a nurnikiem dodatkowo zamontowanej tulejki z materiału zmniejszającego tarcie. Wprawdzie należy zgodzić się ze Skarżącym, że kopie przedmiotowych zdjęć wtryskiwacza, jak i świadectwo homologacji nie muszą dostarczać danych dotyczących materiału, z którego jest wykonany pokazany na tych zdjęciach element tulejowy, ponieważ i w opisie spornego wynalazku oraz w zastrzeżeniach patentowych brak jest szczegółowego opisu materiału, którego jest on wykonany. To jednak z samych zdjęć, jak i w zestawieniu ze świadectwem homologacji, nie wynika czy pokazany na zdjęciach element tulejowy pełni funkcję związaną ze zmniejszeniem tarcia, czy tylko funkcję związaną z prowadzeniem nurnika. Tymczasem to ta pierwsza funkcja jest istotą spornego wynalazku.

Dlatego też Sąd stwierdza, że w zaskarżonej decyzji nie występuje sprzeczność, na którą wskazał Skarżący w skardze. Nie ulega wątpliwości, że na omawianych fotografiach jest widoczny element tulejowy, jednak nie wynika z nich, czy jest to element tulejowy z materiału zmniejszającego tarcie.

Sąd stwierdza również, że wobec powyższego, UP prawidłowo ocenił niezasadność zarzutu Skarżącego, braku poziomu wynalazczego spornego wynalazku. Słusznie bowiem organ stwierdził, że nawet przy założeniu wiarygodności zdjęć wtryskiwacza, znawca mając dodatkowo do dyspozycji przedmiotowe świadectwo homologacji nie mógłby właściwie zinterpretować faktycznej funkcji elementu tulejowego, określonego w zastrzeżonym wynalazku. Poszukując bowiem w świadectwie homologacji informacji dotyczących zmniejszenia tarcia we wtryskiwaczu nie natrafiłby na żadną informację związaną z właściwościami tarciowymi użytych komponentów. Co więcej przedstawione w dokumentacji technicznej świadectwa homologacji informacje skierowałyby uwagę znawcy na zupełnie inne właściwości fizyczne komponentów, użytych w przeciwstawionym wtryskiwaczu, bowiem dotyczą one testów odporności: na korozję, na nadciśnienie, na wibrację, czy właściwości związanych z uszczelnianiem.

Zgodzić się też należy z UP, że samo stwierdzenie, że zastosowane w spornym wynalazku środki techniczne są oczywiste jest niewystarczające dla uznania oczywistości rozwiązania jako całości.

Z tych względów Sąd uznał za niezasadny podniesiony przez Skarżącego zarzut naruszenia art. 25 ust. 1 i 26 ust. 1 P.w.p., polegający na ich błędnej wykładni poprzez przyjęcie, że dla wykazania braku nowości oraz braku poziomu wynalazczego konieczne jest przeciwstawienie spornemu wynalazkowi istniejącego rozwiązania identycznego, podczas gdy do uznania wynalazku za oczywisty lub wynikający ze stanu techniki, wystarczające jest, aby w świetle stanu techniki ujawnionego w jednym lub łącznie w kilku rozwiązaniach wynikał on w sposób oczywisty dla znawcy posiadającego przeciętną wiedzę z danej dziedziny. W ocenie Sądu, z zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ uznał, że dla wykazania braku nowości oraz braku poziomu wynalazczego konieczne jest przeciwstawienie spornemu wynalazkowi istniejącego rozwiązania identycznego. Z zaskarżonej decyzji wynika natomiast, że Skarżący nie wykazał, że w świetle przeciwstawionego przez niego stanu techniki ujawnionego w przedłożonym rozwiązaniu, sporny wynalazek wynikał w sposób oczywisty dla znawcy posiadającego przeciętną wiedzę z danej dziedziny.

W powyższym zakresie niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 P.w.p. – zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz zasady przekonywania, poprzez niewłaściwe uzasadnienie wydanej decyzji i w konsekwencji brak przekonującego wyjaśnienia powodów uznania sprzeciwu Skarżącej za bezzasadny. W świetle bowiem przedstawionych powyżej wywodów, Sąd stwierdza, że UP w sposób jasny i przekonywujący przedstawił swoje stanowisko w sprawie.

Sąd uznał natomiast za zasadny zarzut, iż UP oparł rozstrzygnięcia jedynie na części dowodów zgromadzonych w sprawie i nie uwzględnił innych dowodów dostarczonych przez Skarżącego, czyli zdjęć elektrozaworu obejścia powietrza M. i instrukcji serwisowej samochodu osobowego [...] z lipca 1987 r. Stanowi to naruszenie przepisów postępowania: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. art. 107 § 3 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. UP w ten sposób nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, a w konsekwencji nie dokonał dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co mogło skutkować błędnym przyjęciem, że sporny wynalazek jest rozwiązaniem nowym i posiadającym poziom wynalazczy.

UP, rozpoznając ponownie sprawę, rozpatrzy zarzuty braku nowości i poziomu wynalazczego spornego wynalazku w kontekście przedstawionych przez Skarżącego zdjęć elektrozaworu obejścia powietrza M. i instrukcji serwisowej samochodu osobowego [...] z lipca 1987 r.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200, w zw. z art. 205 § 2 i art. 209 tej ustawy.