Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 111/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie NSA Grażyna Radzicka (spr.) Protokolant Anna Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 27 września 2007 r. sygn. akt II SA/Bk 422/07 w sprawie ze skarg A. S. i Prokuratora Generalnego na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji dotyczącej odmowy przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 27 września 2007 r. sygn. II.SA/Bk 422/07 po rozpoznaniu skargi A. S. i Prokuratora Generalnego na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie - uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdził że zaskarżona decyzja nie może być wykonania, a także zasądził zwrot kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącej A. S., Wyrok wydano w następujących okolicznościach sprawy.

A. S. wystąpiła do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu przewidzianego w art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002r, nr 42, poz. 371 ze zm) We wniosku wskazała, że od maja 1944r. do stycznia 1945r. pełniła służbę w Armii Krajowej w placówce Kolno, obwód Łomża, okręg Białystok. Złożyła przysięgę, otrzymała pseudonim "[...]" i została przydzielona do służby sanitarnej kobiet, przenosiła pocztę i żywność, udzielała pomocy rannym żołnierzom i ukrywającym się oraz wykonywała inne zlecane jej zadania.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] kwietnia 2004r. nr [...] odmówił przyznania A. S. uprawnień kombatanckich z tytułu działalności w Armii Krajowej, a w uzasadnieniu decyzji podał, że z materiału dowodowego sprawy nie wynika, aby pełniła ona służbę w szeregach Armii Krajowej, lecz co najwyżej dorywczo wykonywała na jej rzecz czynności pomocnicze, podkreślając, że wnioskodawczyni nie udowodniła w sprawie podstawowego atrybutu służby w podziemnej organizacji wojskowej, a mianowicie złożenia przysięgi wojskowej. Zdaniem organu działanie polegające na udzielaniu pomocy oddziałom partyzanckim nie stanowi wystarczającej podstawy do przyznania A. S. uprawnień kombatanckich w oparciu o treść art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

Od powyższej decyzji wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy złożyła A. S.. W uzasadnieniu podała, że fakt pełnienia przez nią służby w Armii Krajowej nie powinien budzić żadnych wątpliwości, gdyż został potwierdzony na piśmie zeznaniami

1

świadków W. P. i J. B.. Odwołująca podniosła, że jeżeli istnieje taka potrzeba, jest w stanie powołać dodatkowych świadków.

Decyzją z dnia [...] lutego 2005r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2004r. W uzasadnieniu decyzji powołał się na pkt 5a Instrukcji gen. Kazimierza Sosnkowskiego z dnia 4 grudnia 1939r, który stanowił, że członkiem ZWZ-AK może być każdy Polak (każda Polka) nieposzlakowanej czci, poczynając od lat 17 -tu, który cele organizacji przyjmie za swoje, podda się bez zastrzeżeń jej regulaminowi oraz złoży przepisaną przysięgę. Z tych powodów uznano że z punktu widzenia obowiązujących w AK zasad, A. S. jako 13- letnie dziecko nie mogła złożyć przysięgi i być członkiem podziemnej organizacji wojskowej. Organ podniósł także, że jego stanowisko znalazło potwierdzenie również w tym, że wniosek A. S. nie uzyskał rekomendacji organizacji kombatanckiej, która umotywowała swoje stanowisko tym, że strona w okresie okupacji niemieckiej nie miała ukończonych 16 lat. Z powyższych względów uznano, że A. S. nie wchodziła w skład Armii Krajowej i nie pełniła służby w organizacji, lecz co najwyżej mogła współpracować z organizacją. Organ powołując się na przepis art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, a także orzecznictwo NSA stwierdził, że współpraca z organizacją nie może być podstawą do przyznania uprawnień kombatanckich.

A. S. od powyższej decyzji wywiodła skargę do sądu administracyjnego. Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2005r. skarga została odrzucona, a następnie postanowieniem z dnia 19 stycznia 2006r. odrzucono skargę kasacyjną A. S. od powyższego postanowienia.

Od ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lutego 2005r. sprzeciw wywiódł Prokurator Generalny i zarzucił: 1.rażące naruszenie przepisów prawa materialnego:

art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych

osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego polegające na

nieprzyznaniu A. S. uprawnień kombatanckich pomimo spełnienia przez nią

warunków przewidzianych w powyższej ustawie

art. 22 ust. 1 w/w ustawy polegające na odmowie przyznania A. S. uprawnień

kombatanckich i oparcie decyzji o rekomendację niewłaściwego terenowo

stowarzyszenia dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji.

2. rażące naruszenie przepisów postępowania - art. 7 i 77 § 1 kpa przez zaniedbanie obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz wydanie decyzji w oparciu o nieobowiązujące przepisy - Instrukcję gen. Kazimierza Sosnkowskiego z dnia 4 grudnia 1939r.

Wskazując na powyższe Prokurator Generalny wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Decyzją z dnia [...] lutego 2007r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. S., w którym podniosła, że wydana decyzja jest sprzeczna z rzeczywistością. Odwołanie zostało również wniesione przez Prokuratora Generalnego który zarzucił:

1. rażące naruszenie przepisów postępowania, tj:

art. 7, 77 § 1 i 80 kpa poprzez zaniedbanie obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu

faktycznego sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu

obywateli, nie zebranie i nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego,

art. 9 kpa poprzez nie doinformowanie strony o skutkach nie wniesienia w terminie

wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy i narażenie na powstanie szkody z powodu

nieznajomości prawa,

art. 113 i art. 124 kpa poprzez uznanie błędnych ustaleń faktycznych i błędnego

rozstrzygnięcia za oczywistą omyłkę pisarską i sprostowanie ich w drodze postanowień

oraz brak należytego uzasadnienia podjętych rozstrzygnięć.

2. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, tj:

art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych

osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, polegające na

nieprzyznaniu A. S. uprawnień kombatanckich pomimo spełnienia przez nią

warunków przewidzianych w ustawie i uzależnienie przyznania uprawnień

kombatanckich od dodatkowych warunków nie przewidzianych przepisami,

art. 22 ust. 1 w/w ustawy polegające na odmowie przyznania A. S. uprawnień

kombatanckich i oparcie tej decyzji o rekomendację niewłaściwego terenowo

stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub

represji.

Podnosząc powyższe zarzuty Prokurator Generalny wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i uwzględnienie sprzeciwu.

W uzasadnieniu odwołania wskazano, że procesowanie organu w przedmiotowej sprawie zostało ograniczone do analizy zapisów zawartych w instrukcji gen. Kazimierza Sosnkowskiego z 4 grudnia 1939r=3 zgodnie z którą członkiem AK mogła być osoba, po ukończeniu 17 lat. Instrukcję tę uznano jako jedyny, wystarczający i mający znaczenie w sprawie dowód. Ograniczając w ten sposób postępowanie, nie wyjaśniono i nie zweryfikowano danych zawartych we wniosku A. S., mimo istnienia takich możliwości. Nie sięgnięto chociażby do instrukcji wykonawczej do Statutu, wydanej w 1991r. przez Światowy Związek Żołnierzy AK, która w §9 ust. 3 przewiduje możliwość przyjęcia do organizacji osoby w wieku powyżej 12 lat, nie sięgnięto do istniejących dokumentów historycznych dotyczących działalności AK w obwodzie łomżyńskim i kolneńskim, zaniechano przesłuchania żyjących świadków posiadających wiedzę na temat działań A. S.. Powyższe w ocenie Prokuratora Generlanego skutkowało tym, że decyzja została wydana w oparciu o niekompletny materiał dowodowy co stanowi naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. Naruszenie zaś przez organ reguł wyrażonych w przedmiotowych przepisach należy uznać za rażące naruszenie prawa. Nadto podniesiono, że wprowadzenie przez organ granicy wieku jako warunku przyznania uprawnień kombatanckich, mimo, że art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy warunku takiego nie wprowadza, rażąco narusza dyspozycję tego przepisu. Prokurator Generalny wywiódł również, że potraktowanie wymogu określonego w art. 22 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym o przyznaniu uprawnień kombatanckich rozstrzyga się na podstawie rekomendacji właściwego stowarzyszenia, jako nie mającego żadnego znaczenia w sprawie stanowi ewidentne naruszenie tego przepisu. Końcowo wskazano, że sprostowanie sentencji decyzji z dnia [...] kwietnia 2004r. oraz rekomendacji w trybie art. 113 kpa stanowiło naruszenie tego przepisu, gdyż przepis ten przewidziany jest dla nieistotnych wadliwości, tymczasem w przedmiotowej sprawie sprostowaniu uległy istotne błędy organu.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2007r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2007r nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej.

Organ w uzasadnieniu decyzji podał, że stwierdzenie nieważności decyzji może nastąpić dopiero wówczas, gdy zostanie wykazane nie jakiekolwiek naruszenie prawa materialnego lub procesowego ale wtedy, gdy będzie to naruszenie rażące, oczywiste, jednoznaczne, dostrzegalne z łatwością dla każdego prawnika. Nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa w przypadku, gdy przepisy są niejednoznaczne i w

doktrynie oraz orzecznictwie interpretowane są w różny sposób oraz wtedy, gdy rozbieżności pomiędzy stroną postępowania a organem administracji sprowadzają się wyłącznie do odmiennej oceny dowodów Zdaniem organu rozbieżności pomiędzy autorem sprzeciwu, a organem administracji sprowadzają się w głównej mierze do odmiennej oceny dowodów. Organ stwierdził, że w sprawie nie doszło do rażącego naruszenia przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 kpa, gdyż materiał dowodowy stanowiący podstawę wydania decyzji odmawiającej A. S. przyznania uprawnień kombatanckich był kompletny i wystarczający do wydania rozstrzygnięcia o istocie sprawy, a ze zgromadzonych dowodów jednoznacznie wynika, że A. S. nie pełniła służby w organizacji konspiracyjnej, lecz co najwyżej wykonywała czynności pomocnicze na rzecz osób zaangażowanych w służbę w Armii Krajowej, stąd w sprawie nie było. potrzeby sięgania po zeznania świadków. Nadto organ pokreślił, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji obowiązkiem organu jest zajęcie się wyłącznie kwestiami prawnymi i nie ma w nim proceduralnej możliwości poszerzenia materiału dowodowego, dlatego też organ nie mógł odnieść się do dołączonego do sprzeciwu dokumentu zatytułowanego "Protokół spisany komisyjnie", który powstał w dniu 28 czerwca 2004r.

Organ zgodził się z tym, że przepisy ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego nie wprowadzają kryterium wieku, jeżeli chodzi o możliwość przyznania uprawnień z tytułu służby w organizacji konspiracyjnej lub niepodległościowej, niemniej jednak możliwość pełnienia takiej służby wiązała się ściśle z osiągnięciem odpowiedniego wieku. W przypadku Armii Krajowej wiek był istotnym kryterium decydującym o możliwości zaprzysiężenia konkretnej osoby i przyjęcia jej do służby w tej organizacji o czym świadczy pkt 5a Instrukcji gen. Kazimierza Sosnkowksiego. Przy istnieniu tej regulacji A. S. jako 13-14 - letnia dziewczynka nie mogła złożyć przysięgi i nie mogła pełnić służby w Armii Krajowej. Organ zaznaczył, że przedmiotowa instrukcja nie stanowiła podstawy prawnej rozstrzygnięcia, lecz jako dokument historyczny stanowiła -jedno, bardzo istotne źródło dowodowe wykorzystane w postępowaniu. Przez pryzmat tego dokumentu uprawnione było uznanie, że relacje świadków i strony o zaprzysiężeniu 13 - letniego dziecka nie są wiarygodne.

Odnośnie rekomendacji organ wskazał, że jest ona jednym z dowodów na okoliczność działalności konspiracyjnej, podlegającym ocenie przez organ orzekający z uwzględnieniem całokształtu materiału dowodowego i jej brak nie wyklucza automatycznie przyznania uprawnień, tak jak przedstawienie rekomendacji

nie przesądza samo przez się o przyznaniu uprawnień. W ocenie organu ewentualne uchybienia, które mogły w przedmiotowej sprawie towarzyszyć procesowi uzyskiwania rekomendacji nie mogą być oceniane jako rażące naruszenie prawa. Kwestia ta jest bowiem regulowana wewnętrznymi przepisami statutowymi organizacji kombatanckich, które nie stanowią źródeł powszechnie obowiązującego prawa.

Skargi od powyższej decyzji do sądu administracyjnego wywiodła A. S. oraz Prokurator Generalny. A. S. podniosła, że decyzja jest bezpodstawna merytorycznie, natomiast Prokurator Generalny zarzucił

1. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, tj:

* art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych

osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, polegające na

nieprzyznaniu A. S. uprawnień kombatanckich pomimo spełnienia przez nią

warunków przewidzianych w ustawie i uzależnienie przyznania uprawnień

kombatanckich od dodatkowych warunków nie przewidzianych przepisami,

* art. 22 ust. 1 w/w ustawy polegające na odmowie przyznania A. S. uprawnień

kombatanckich i oparcie tej decyzji o rekomendację niewłaściwego terenowo

stowarzyszenia oraz

2. rażące naruszenie przepisów postępowania, tj:

* art. 7, 77 § 1 i 80 kpa poprzez zaniedbanie obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu

faktycznego sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu

obywateli, nie zebranie i nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego,

* art. 113 i art. 124 kpa poprzez uznanie błędnych ustaleń faktycznych i błędnego

rozstrzygnięcia za oczywistą omyłkę pisarską i sprostowanie ich w drodze postanowień

oraz brak należytego uzasadnienia podjętych rozstrzygnięć.

Podnosząc powyższe zarzuty Prokurator Generalny wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Wniosek prokuratora poparła A. S..

Organ w odpowiedzi na skargi wniósł o ich oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Uchylając zaskarżoną decyzję i wskazując jako podstawę uchylenia art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku stwierdził, że w przedmiotowej sprawie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając jako organ nadzoru skoncentrował kontrolę wydanej w trybie zwykłym ostatecznej decyzji odmawiającej przyznania uprawnień kombatanckich wokół naruszenia norm prawa

materialnego tj. art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002r.5 nr 42, poz. 371 ze zm.) w kontekście art. 22 tejże ustawy, wskazując na występujące w orzecznictwie rozbieżności w definiowaniu "pełnienia służby" w konspiracyjnych czy niepodległościowych organizacjach przez osoby małoletnie i zaakcentował, że odmienna ocena dowodów, przy niejednoznacznie brzmiącym przepisie nie może stanowić rażącego naruszenia prawa. Uszło natomiast uwadze organu nadzoru, iż zarzut nieważności decyzji odmawiającej przyznania uprawnień kombatanckich opierał się również na rażącym naruszeniu w toku postępowania przepisów procedury administracyjnej i zasad postępowania dowodowego tj. art. 7 i art. 77 kpa poprzez zaniedbanie obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

Przepis art. 156 § 1 pkt 2 kpa nie zawęża bowiem rażącego naruszenia prawa do uregulowań materialnoprawnych i nie wyklucza przypisania decyzji wady nieważności w przypadku ujawnienia rażącego naruszenia przepisów proceduralnych, jeżeli naruszenie to pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy.

Zdaniem Sądu I instancji, kontrola rozstrzygnięć Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie pozwala na uznanie, że ostateczna decyzja orzekająca o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich została wydana z naruszeniem przepisów stanowiących gwarancję realizacji zasady prawdy obiektywnej tj. art. 77 §1, art. 75 § 1kpa a w konsekwencji również samej naczelnej zasady postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 7 kpa. Świadczą o tym następujące okoliczności:

a) brak odniesienia się przez organ i instancji do zeznań świadków J. G. i W. P., na które powołała się A. S., a które potwierdzały okoliczność zaprzysiężenia skarżącej, nadanie jej pseudonimu i pełnienie służby w AK ze wskazaniem funkcji, stopnia wojskowego i przynależności do oddziału,

b) uniemożliwienie skarżącej wykazania faktu służby w AK zeznaniami innych

świadków, których nazwiska podała w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej,

przedmiotowy wniosek został zignorowany przez organ odwoławczy, a mianowicie

zaniechano przesłuchania H. S., W. C., K. R.,

c) przypisanie decydującego znaczenia dla sposobu rozstrzygnięcia o wniosku faktowi

braku rekomendacji Zarządu Głównego Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej,

bez odniesienia się do stanowiska wyrażonego przez Koło Światowego Związku

Żołnierzy Armii Krajowej w Kolnie, od początku potwierdzającego okoliczność zaprzysiężenia skarżącej i pełnienia przez nią służby w AK?

d) przypisanie decydującego znaczenia treści Instrukcji gen. K. S. z dnia 4 grudnia 1939r. wskazującej, iż członkiem ZWZ-AK może być osoba 17- letnia ( później 16- letnia), mimo, iż przepisy ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego nie wprowadziły granicy wieku jako warunku przypisania działalności kombatanckiej.

W świetle powyższej przedstawionych uchybień, Sąd I instancji uznał, że organ orzekający o uprawnieniach kombatanckich pomimo ciążącego na nim obowiązku nie zebrał pełnego materiału dowodowego, pominął wręcz żądanie strony przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków pomimo tego, iż przedmiotem dowodu miała być okoliczność istotna dla sprawy, czym naruszył również art. 78 § 1 kpa. Nadto rozpatrując zebrany materiał dowodowy nie odniósł się do wszystkich przeprowadzonych dowodów podczas, gdy organ nie może pominąć jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu, może co najwyżej odmówić wiarygodności jakiemuś dowodowi - przy jego ocenie. Niezebranie całego materiału dowodowego w sprawie skutkowało również naruszeniem art. 80 kpa, wyrażającego zasadę swobodnej oceny dowodów oznaczającą, że organ dokonuje oceny czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

Zdaniem Sądu prowadzone w niniejszej sprawie postępowanie w trybie zwykłym dotkliwie godziło w uprawnienia strony albowiem organ z góry założył, iż przedkładane przez skarżącą wnioski dowodowe nie mogą mieć znaczenia w sprawie i wydał decyzję bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie zaskarżając wyrok w całości. Wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania od Prokuratora Generalnego RP.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił: - naruszenie, stosownie do art. 174 pkt 2 p.p.s.a przepisów postępowania a to:

art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" p.p.s.a w związku z art. 156 § 1 pkt 2 KPA polegające na

uchyleniu decyzji jako wydanej z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 KPA w sytuacji gdy

decyzja w ocenie skarżącego tegoż przepisu nie narusza;

art. 141 § 4 p.p.s.a poprzez nie zawarcie w uzasadnieniu orzeczenia wyjaśnienia

podstawy prawnej orzeczenia;

c) art. 141 § 4 p.p.s.a poprzez nie zawarcie w uzasadnieniu wskazań co do dalszego

postępowania organu administracji, w sytuacji, w której na skutek orzeczenia sprawa ma być przez ten organ rozpoznana.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 184 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) prokurator wnosi sprzeciw do organu właściwego do wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności decyzji albo uchylenia lub zmiany, przy czy, § 3 przytoczonego artykułu stanowi, że sprzeciw od decyzji wydanej przez ministra - a w takiej randze występuje Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosi Prokurator Generalny.

Postępowanie wszczynane na skutek sprzeciwu jest postępowaniem prowadzonym w trybach nadzwyczajnych i skoro w niniejszej sprawie Prokurator Generalny wniósł sprzeciw od decyzji ostatecznej Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów z dnia [...] lutego 2005 r. i żądał stwierdzenia nieważności zarzucając organowi rażące naruszenie prawa zarówno materialnego jak procesowego, organ winien rozpatrzyć sprawę w trybie nadzwyczajnym kontrolując dotychczasowe postępowanie pod kątem przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 KPA

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów wnosząc skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku - który uchylił decyzję Kierownika wydaną w warunkach art. 127 § 3 KP.A. utrzymującą w mocy decyzję, odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, a odmawiającą przyznania uprawnień kombatanckich A. S. - zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania wyartykułowanych wyżej. Zarzut ten należało uznać za chybiony.

Organ prowadząc postępowanie nadzwyczajne, wywołane żądaniem stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, ma obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, którego przedmiotem jest ustalenie, czy stan faktyczny przyjęty przy wydaniu decyzji głównej, a następnie będącej przedmiotem postępowania "nadzwyczajnego" odpowiada prawdzie w świetle istniejącego w sprawie materiału dowodowego (vide: wyrok NSA z 7.03.2007 r. I OSK 845/06). Jest co do zasady słusznym twierdzeniem, że w większości przypadków

zarówno orzecznictwo Sądów Administracyjnych jak i piśmiennictwo przyjmowało, że żołnierzami Armii Krajowej w czasie drugiej wojny światowej nie były dzieci. Jednak sytuacji takiej nie można wykluczyć o czym świadczą przekazy historyczne. Z tych też powodów Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów prowadząc postępowanie w trybie nadzwyczajnym miał obowiązek prześledzić, czy przyjęty przy wydaniu decyzji ostatecznej stan faktyczny odnosił się rzetelnie i wnikliwie do materiału dowodowego sprawy. Niedopuszczalnym bowiem było opieranie rozstrzygnięcia na schemacie, skoro dowody zawnioskowane przez stronę wskazywały na incydentalną sytuację, a dotyczącą odebrania przysięgi od 13-14 letniego dziecka, nadania mu pseudonimu i stopnia.

Należy bowiem podzielić tezę, że "błędne ustalenia stanu faktycznego oraz podjęcie w oparciu o tak ustalony stan faktyczny decyzji na podstawie konkretnej normy prawa materialnego jest rażącym naruszeniem przepisów postępowania jak i prawa materialnego, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa" (vide: wyrok NSA z 25.04.2007 I OSK 790/06).

Nie można podzielić wywodów skargi kasacyjnej, że Sąd I instancji nie zawarł w uzasadnieniu orzeczenia podstawy prawnej orzeczenia. Podstawę tę wskazano w wyroku.

W art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a ustawodawca pozostawia wyliczenie otwarte przez zaliczenie do rażącego naruszenia prawa - również procesowego, takie naruszenie, które w świetle materiału dowodowego w sprawie nakazuje zaliczyć okoliczności budzące wątpliwości interpretacyjne. Zasadnie więc w zaskarżonym wyroku Sąd wytknął organowi naruszenie przepisów 7, 77 § 1, 80 K.P.A., do którego doszło przy kontroli decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. W kontekście zarzutów skargi kasacyjnej, które w istocie stanowią polemikę z uzasadnieniem Sądu należy zauważyć, że żaden przepis prawa nie stanowi, że naruszenie wskazanych przepisów nie może przybrać postaci rażącego naruszenia w postępowaniu głównym, a co nie niesłusznie w ocenie skarżącego przybrało postać ewentualnie zwykłego naruszenia prawa.

Odnosząc się wreszcie do ostatniego z zarzutów skargi kasacyjnej, a mianowicie naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nie zawarcie w uzasadnieniu wskazania co do dalszego postępowania organu administracji, w której na skutek orzeczenia sprawa ma być przez ten organ rozpoznana należało stwierdzić, że jest on również chybiony. Organ zdaje się nie zauważać, że w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności

10

kompetencje organu ograniczone są wyłącznie do kontroli zgodności z prawem wydanej decyzji ostatecznej, nie będącej przedmiotem, postępowania głównego.

Sąd w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji, sprawa wraca do rozpoznania w trybie postępowania głównego - w konkretnej sprawie do rozpoznania w trybie art. 127 §3 KPA

Z tych powodów Sąd I instancji wskazując na uchybienie przepisom postępowania w postępowaniu nadzwyczajnym, wskazał organowi na potrzebę ponownego rozważenia podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Natomiast przebieg ewentualnego postępowania głównego i rozstrzygnięcia wydane w wyniku jego przeprowadzenia leżało poza zakresem zarówno kontroli Sądu kontrolującego sprawę, jak i Sądu rozpoznającego skargę kasacyjną.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę za nie mającą usprawiedliwionych podstaw i z tych powodów w oparciu o przepisy art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.