Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2256/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 153 poz 1227
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.), Sędziowie WSA Jacek Fronczyk, Sławomir Fularski, Protokolant Referent stażysta Małgorzata Ciach, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2014 r. sprawy ze skargi P., M. i K. W. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego P. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] lipca 2013 r. P. W. wystąpił do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku dla małoletnich dzieci P. W., M. W. i K. W. po ich zmarłej matce A. W.

Decyzją z [...] sierpnia 2013 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Organ odwołał się do przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, a wynikających z powyższego przepisu i ocenił, że w sprawie nie została spełniona przesłanka szczególnych okoliczności uniemożliwiających przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia. Ponadto zważył, że wykazany dochód przypadający na jednego członka rodziny nie wskazuje, aby małoletnie dzieci pozostawały bez niezbędnych środków utrzymania.

P. W. pismem z [...] sierpnia 2013 r. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, akcentując, że w latach 2004-2008 zmarła matka dzieci opiekowała się swoim ciężko chorym ojcem, na którego utrzymaniu pozostawała. Zwrócił uwagę, że nie mogła opłacać składek na ubezpieczenie, gdyż nie pracując, nie osiągała dochodu i nie miała środków na składki.

Decyzją z [...] października 2013 r. Prezes ZUS utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu przywołał treść art. 83 ww. ustawy i zwrócił uwagę, że renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. W związku z tym, w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlega spełnienie powyższych przesłanek przez osobę zmarłą, a następnie do świadczenia w drodze wyjątku przez wnioskodawcę.

W sprawach świadczeń w drodze wyjątku kluczowe są powody niespełnienia przez ubezpieczonego wymogów koniecznych do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Konieczne jest więc zbadanie, czy brak tych uprawnień nie był spowodowany szczególnymi okolicznościami w postaci trudnych do przezwyciężenia przeszkód, zdarzeń lub trwałych stanów, na które osoba ubezpieczona nie miała wpływu. Muszą to być przeszkody przynajmniej w jakimś czasie nieusuwalne, eliminujące ubezpieczonego z grona pracowników w szerokim tego słowa znaczeniu.

Organ, po dokonaniu analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie stwierdził istnienia przesłanki szczególnych okoliczności, na skutek których matka dzieci nie nabyła uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Na przestrzeni 38 lat życia, tj. na datę powstania całkowitej niezdolności do pracy posiadała udokumentowany okres składkowy wynoszący jedynie 7 lat, 8 miesięcy i 28 dni oraz okres nieskładkowy wynoszący 4 lata, 10 miesięcy i 21 dni. Łącznie po ograniczeniu okresów nieskładkowych do wysokości jednej trzeciej okresów składkowych staż pracy, który może być uwzględniony, wynosi tylko 10 lat, 3 miesiące i 28 dni. Natomiast w ocenianym do uprawnień 10-leciu przed dniem powstania całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji – zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych – wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym został udowodniony jedynie 1 rok, 4 miesiące i 3 dni tych okresów. Okresy nieskładkowe zostały ograniczone do jednej trzeciej udowodnionych okresów składkowych.

W okresie od 1 października 2004 r. do 28 lipca 2008 r. zmarła matka dzieci nie podejmowała zatrudnienia ani innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym, co spowodowało brak uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym.

Organ wskazał, że ze złożonego "Oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i o sytuacji majątkowej" wynika, że w okresie tym opiekowała się chorym ojcem. Jednak fakt rezygnacji z zatrudnienia na rzecz opieki nad ojcem nie może być uznany za szczególną okoliczność, na skutek której matka dzieci nie spełniła warunków do świadczenia w trybie zwykłym.

Nadto organ wskazał, że renta rodzinna w drodze wyjątku nie może być przyznana, ponieważ nie jest spełniony warunek braku niezbędnych środków utrzymania. Posiadane środki utrzymania, to pobierane przez ojca dzieci wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia, ostatnio w kwocie 4540,45 zł (brutto). Wykazany dochód przypadający na jednego członka 4-osobowej rodziny w wysokości 1135,11 zł miesięcznie, przekracza kwotę najniższego świadczenia emerytalnego, co nie pozwala na uznanie, iż dzieci nie posiadają niezbędnych środków utrzymania.

Organ podkreślił, iż pojęcie "niezbędnych środków utrzymania" – jako przesłanka do przyznania świadczenia w drodze wyjątku – nie jest zdefiniowane w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W celu ustalenia tego kryterium należy posiadane środki utrzymania oceniać na tle wysokości najniższej emerytury, która od 1 marca 2013 r. wynosi 831,15 zł.

Ponadto przepis art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej uzależnia przyznanie świadczenia w drodze wyjątku od wykazania braku niezbędnych, a nie niewystarczających środków utrzymania. Wykazane środki utrzymania w kwocie 1135,11 zł brutto na członka rodziny mogą być niewystarczające, zważywszy na potrzeby, lecz trudno uznać wymienioną sumę jako tę, która nie pozwala zaspokoić potrzeb niezbędnych, podstawowych. Ocena sytuacji materialnej osób ubiegających się o świadczenie na podstawie art. 83 ust. 1 ww. ustawy przez pryzmat osiąganych dochodów jest najbardziej obiektywna. Obiektywizmu tej oceny nie zapewniłoby posłużenie się jako kryterium głównym, wydatkami, chociażby zdeterminowanymi nawet najbardziej uzasadnionymi potrzebami. Organ nie zanegował, że sytuacja materialna w jakiej znajdują się dzieci może być trudna. Zauważył jednak, że świadczenie z art. 83 ustawy nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb, nawet gdy potrzeby te są uzasadnione.

W skardze na powyższą decyzję, która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, P. W. podniósł, że jego żona zmarła bardzo młodo w wieku 38 lat. Przepracowała łącznie 7 lat, po czym była zarejestrowana w PUP i pobierała zasiłek dla bezrobotnych przez okres 1 roku i 3 miesięcy. Jako bezrobotna była zarejestrowana do chwili śmierci. Podał, że żona nie zrezygnowała z pełnej dyspozycyjności do pracy, nawet wówczas gdy opiekowała się ojcem, jednak Państwo nie zagwarantowało jej zatrudnienia. Później była w ciąży i korzystała z urlopów macierzyńskich. Zdaniem P. W. Państwo Polskie stosuje dyskryminację swoich obywateli, którzy przepracowali wymagany okres 5 lat (do renty) ze względu na datę rozpoczęcia i zakończenia zatrudnienia.

W odpowiedzi na skargę organ, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał w całości swoją dotychczasową argumentację. Organ podkreślił, że świadczenie przyznawane w drodze wyjątku nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym tylko stosownie do potrzeb, nie jest też odszkodowaniem za zgon rodzica, który nigdy nie wziął na siebie obowiązków związanych z uzyskiwaniem dochodu – ten obowiązek od początku trwania związku ponosił skarżący, a nie matka dzieci. Fakt, że zmarła urodziła troje dzieci nie daje tymże dzieciom żadnych praw do świadczeń rodzinnych po matce. W ocenie organu nie było żadnych przeszkód, aby skarżąca przed 2009 r. podejmowała pracę. Nadto organ podkreślił, że wymagany okres ubezpieczenia w 10-leciu ocenianym do uprawnień wynika z procesów prawa i nie jest dyskryminacją skarżącej. Zauważył również, że przez cały okres związku zmarła nie pracowała i była na utrzymaniu męża, który wziął na siebie całkowity obowiązek utrzymania rodziny. Sytuacja ta nie uległa zmianie po śmierci matki dzieci, trudno zatem wiązać jej śmierć z pogorszeniem się sytuacji materialnej rodziny.

W piśmie z 7 stycznia 2014 r. P. W. podtrzymał skargę i argumentację w niej zawartą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Sąd nie orzeka przy tym co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, stanowiącego przedmiot postępowania administracyjnego, a w szczególności nie przyznaje odpowiednich świadczeń.

Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z brzmieniem art. 83 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Na tle całej ustawy, określającej zasady nabywania prawa do świadczeń typu ubezpieczeniowego, a więc finansowanych i pozostających w związku z funduszem gromadzonym na ten cel ze składek ubezpieczeniowych przyszłych świadczeniobiorców, jest to regulacja szczególna – pozwalająca na uzyskanie świadczenia odpowiadającego świadczeniu ubezpieczeniowemu przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczeń w zwykłym trybie. Świadczenia z tego przepisu nie mają charakteru roszczeniowego. Są finansowane z budżetu państwa (por. art. 84 ustawy), a nie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zaś ustawa pozostawia ich przyznanie uznaniu Prezesa ZUS. Przepis ten posługuje się bowiem sformułowaniem "Prezes Zakładu może przyznać..." je w drodze wyjątku, co wskazuje na uznaniowy charakter decyzji podejmowanej w tym trybie. Jednak pozostawienie tego uprawnienia uznaniowej decyzji Prezesa ZUS nie oznacza, że ma on całkowitą swobodę w tym względzie.

Z treści tego przepisu wynikają cztery przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, które wyznaczają jednocześnie granice uznania administracyjnego.

Po pierwsze, przesłanka bycia ubezpieczonym lub pozostałym po ubezpieczonym członkiem jego rodziny. Po drugie, niespełnianie wymagań dających prawo do emerytury lub renty na zasadach ogólnych musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; po trzecie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po czwarte, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania. Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich czterech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość.

W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że P. W. (ur. [...] maja 2009 r.) M. W. i K. W. (ur. [...] lipca 2012 r.) są pozostałymi po zmarłej A. W. (ur. [...] czerwca 1974 r.) członkami rodziny. Ponadto ze względu na wiek, nie mogą podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym. Spornym natomiast jest, czy w sprawie zostały wykazane szczególne okoliczności, które usprawiedliwiałyby nienabycie przez zmarłą matkę świadczenia rentowego w zwykłym trybie, jak również czy dzieci nie mają niezbędnych środków utrzymania.

Ustalanie prawa do świadczenia w drodze wyjątku nie może odbywać się w zupełnym oderwaniu od przepisów regulujących przyznawanie świadczeń na zasadach ogólnych. Nie bez powodu ustawodawca posłużył się sformułowaniem wskazującym, że tylko tym ubezpieczonym, którzy "wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty", Prezes ZUS może przyznać świadczenie w drodze wyjątku. Wychodząc z zasad systemowych, na jakich oparte są założenia ubezpieczeń społecznych, których częścią jest art. 83 ust. 1 ww. ustawy i kierując się względami wykładni funkcjonalnej, trudno byłoby przyjąć, by stwarzał on podstawę przyznawania świadczeń w drodze wyjątku w zupełnym oderwaniu od wymaganego okresu ubezpieczenia, chociaż niewystarczającego do uzyskania świadczenia na zasadach ogólnych.

Artykuł 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS posługuje się stwierdzeniem, zgodnie z którym niespełnienie wymagań do uzyskania renty na zasadach ogólnych wskutek szczególnych okoliczności, upoważnia ubezpieczonego (bądź pozostałego po nim członka rodziny) do ubiegania się o przyznanie świadczenia w trybie wyjątkowym, przy jednoczesnym spełnieniu pozostałych przesłanek. Oznacza to, że nie długość okresu odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne decyduje o możliwości przyznania renty ustawowej, ale wymagany, zgodnie z art. 58 ust. 1 pkt 5 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, okres składkowy i nieskładkowy, wynoszący 5 lat w przypadku osób, u których całkowita niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat. Ponadto, całkowita niezdolność do pracy musi powstać w ciągu 18 miesięcy od ustania ostatniego okresu ubezpieczenia (art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy). Zatem koniecznym jest legitymowanie się 5-letnim stażem ubezpieczeniowym w ostatnim 10-leciu przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy (art. 58 ust. 2 ustawy) i jest to zasada, gdy chodzi o osoby, u których całkowita niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat oraz niezdolność ta ma powstać w czasie 18 miesięcy od ustania ostatniego okresu opłacania składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe. O ile 18-miesięczny okres nie jest wymagany, gdy ubezpieczony posiada 25-letni staż ubezpieczeniowy w przypadku mężczyzn i 20-letni w przypadku kobiet, o tyle 5-letni okres ubezpieczenia w ostatnim 10-leciu przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy jest warunkiem koniecznym. Odstępstwa od warunków ustawowych mogą być realizowane właśnie w trybie cytowanego przepisu art. 83 ust. 1. Jednakże przyznanie świadczenia w drodze wyjątku możliwe jest tylko wtedy, gdy do wymaganego okresu ubezpieczenia brakuje niewielki okres, który dodatkowo muszą usprawiedliwiać szczególne okoliczności, a osoba ubiegająca się o świadczenie nie może podjąć pracy (lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym) ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek i nie ma niezbędnych środków utrzymania.

W rozpoznawanej sprawie zmarła matka dzieci legitymowała się jedynie rokiem, 4 miesiącami i 3 dniami okresów składkowych i nieskładkowych, zamiast wymaganych 5 lat. Nie można zatem uznać, że do wymaganego stażu ubezpieczenia brakuje niewielki okres. Nadto w sprawie nie zostało wykazane, że przerwa w opłacaniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe była spowodowana szczególnymi okolicznościami.

Sąd zwraca uwagę, że żaden przepis cytowanej ustawy nie zawiera definicji "szczególnych okoliczności", dlatego też ich wystąpienie, w odniesieniu do każdego przypadku, winno być stwierdzone tylko indywidualnie. Konieczne jest więc wykazanie, iż ubezpieczony, którego praca stanowiła źródło utrzymania oraz źródło uprawnień związanych z ubezpieczeniem dla pozostałej po nim rodziny, nie wypracował prawa do świadczenia ubezpieczeniowego na ogólnych zasadach w następstwie zaistnienia szczególnych okoliczności.

Za okoliczność szczególną uniemożliwiającą wypracowanie stażu skutkującego nabyciem świadczenia ubezpieczeniowego w zwykłym trybie należy uznać wyłącznie zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 marca 2001 r. o sygn. akt II SA 3191/00, publ. LEX nr 537884).

Przy ustalaniu prawa do renty w drodze wyjątku bierze się pod uwagę powody nienabycia świadczenia w zwykłym trybie. Niespełnienie przez ubezpieczonego warunków do uzyskania świadczenia na zasadach ogólnych musi być skutkiem właśnie szczególnych okoliczności, które w rozpoznawanej sprawie nie zostały wykazane.

Organ właściwie ocenił, że skoro w stosunku do zmarłej matki dzieci nie została orzeczona do 18 lutego 2013 r. ani całkowita, ani częściowa niezdolność do pracy, to nie występowały przeszkody zdrowotne do jej wykonywania. Powoływanie się na fakt bycia osobą bezrobotną nie może być oceniane na płaszczyźnie szczególnych okoliczności.

Zgodnie bowiem z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, bezrobocie – samo w sobie – nie stanowi szczególnej przesłanki, warunkującej przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 września 2005 r. (I OSK 92/05, publ. https://cbois.nsa.gov.pl) w warunkach poważnego bezrobocia w kraju znaczna liczba osób nieposiadających stałego zatrudnienia, których stan zdrowia pogarsza się, mogłaby w trybie powołanego art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. domagać się przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W takiej sytuacji wbrew tytułowi działu VI ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; "Świadczenia przyznawane w szczególnym trybie", tryb ten stałby się nie trybem szczególnym, ale trybem powszechnym w zakresie przyznawania świadczeń. Takie stanowisko jest nie do zaakceptowania.

Gdyby uznać rejestrację w charakterze bezrobotnego za okoliczność szczególną, wówczas każda osoba posiadająca taki status mogłaby liczyć na świadczenie w drodze wyjątku, niezależnie od tego, czy faktycznie w tym czasie poszukiwała pracy, czy też nie. Sama rejestracja w charakterze bezrobotnego nie odzwierciedla bowiem rzeczywistej aktywności osoby w poszukiwaniu pracy. Dopiero dowody wskazujące na odmowę zatrudnienia przez konkretnych pracodawców pozwalają na uznanie okresu bezowocnych poszukiwań pracy jako okresu przerwy w zatrudnieniu, spowodowanej szczególnymi okolicznościami, niezależnymi od woli danej osoby. Chodzi zatem o przedstawienie dowodów, które potwierdzą fakt odmowy zatrudnienia w danym dniu. W rozpoznawanej sprawie dowody takie nie zostały przedstawione. I co równie istotne, P. W. czteroletnią przerwę w zatrudnieniu żony w latach 2004-2008 uzasadniał koniecznością opieki nad ciężko chorym ojcem. W toku trwającego przed organem postępowania akcentował, że ojciec zmarłej żony wymagał stałej opieki i pomocy, gdyż nie był zdolny do samodzielnej egzystencji. Pomoc tę i opiekę zapewniała mu córka – zmarła A. W. Organ zasadnie zatem ocenił, że fakt rezygnacji z zatrudnienia na rzecz opieki nad ojcem nie może być uznany za szczególną okoliczność, na skutek której matka dzieci nie spełniła warunków do świadczenia w trybie zwykłym.

Uwzględniając powyższe Sąd podzielił stanowisko organu, iż w sprawie nie zostało skutecznie wykazane, że niespełnienie warunków ustawowych do uzyskania świadczeń nastąpiło wskutek szczególnych okoliczności. Okolicznościami tymi nie jest brak zatrudnienia z uwagi na brak ofert pracy i panujące bezrobocie, jak również opieka nad członkiem rodziny.

Sąd z pełnym zrozumieniem podchodzi do sytuacji życiowej rodziny. Niewątpliwie osierocenie przez A. W. trójki małoletnich dzieci jest sytuacją traumatyczną dla całej rodziny, ale świadczenie w drodze wyjątku nie stanowi odszkodowania za zgon rodzica. W niniejszej sprawie organ zasadnie zwrócił uwagę, że zmarła nie przyczyniała się finansowo do utrzymania rodziny. Obowiązki związane z uzyskiwaniem dochodu spoczęły na P. W., który utrzymywał i utrzymuje całą rodzinę. Wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów pozwoliła organowi na wyprowadzenie wniosku, że w sprawie na dzień wydania skarżonej decyzji nie zaistniała też przesłanka braku niezbędnych środków utrzymania. Organ zasadnie zwrócił uwagę, że w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych pojęcie "niezbędnych środków utrzymania" nie zostało zdefiniowane. Zwrócić zatem należy uwagę, że w przepisie art. 83 ust. 1 ustawy chodzi o brak niezbędnych, a nie niewystarczających środków utrzymania. Ocenie podlega zatem, czy środki utrzymania jakimi dysponuje rodzina są wystarczające do zaspokojenia najbardziej podstawowych, a nie wszystkich potrzeb.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zostało wypracowane stanowisko, zgodnie z którym dla oceny przesłanki braku niezbędnych środków utrzymania należy posiadane przez wnioskodawcę środki utrzymania oceniać na tle wysokości minimalnej emerytury, renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i renty rodzinnej, która od 1 marca 2013 r. wynosiła 831,15 zł (por. wyrok NSA z 27 września 2006 r., I OSK 1112/06, wyrok WSA w Warszawie z 17 stycznia 2007 r., II SA/We 2148/06, publ. https://cbois.nsa.gov.pl). Przyjmuje się bowiem, że zastosowanie takiego miernika pozwala na najbardziej obiektywną ocenę sytuacji materialnej strony. Przyjęcie innego kryterium do dokonania takiej oceny, np. kryterium wydatków strony, nie zapewniłoby obiektywizmu.

W przedmiotowej sprawie dochody osiągane przez P. W. w przeliczeniu na jednego członka rodziny przewyższają tę kwotę.

Uwzględniając powyższe, stwierdzić należy, że organ dokonał prawidłowej oceny, iż w rozpoznawanej sprawie nie zostały spełnione dwie z czterech przesłanek warunkujących przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku, tj. przesłanki szczególnych okoliczności, wskutek których nie zostały spełnione ustawowe warunki do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym i przesłanki braku niezbędnych środków utrzymania. Jako że ustawa o emeryturach i rentach z FUS wymaga, aby wszystkie przesłanki ujęte w art. 83 ustawy były wypełnione łącznie, uznać trzeba, że nie zaistniały ustawowe warunki do przyznania wnioskowanego świadczenia.

W takim stanie rzeczy, wydane w sprawie decyzje należy uznać za prawidłowe. Jakkolwiek uznaniowość w tego typu sprawach nie może być wyrazem dowolności organu w podejmowaniu decyzji, to jednak Sąd nie dostrzegł przekroczenia granic uznania administracyjnego i nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.

Mając te okoliczności na uwadze Sąd, na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jako niezasadną oddalił.