Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1229/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 25
journal: Dz.U. 2014 poz 567
law: Ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów
article: art. 16a ust. 1, art. 16a ust. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant St. sekretarz sąd. Katarzyna Sierszeńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi J.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia 17 stycznia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Piły z dnia 22 października 2013 r. nr [...], II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia (...) stycznia 2014 r., (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (powoływane dalej jako "Kolegium"), po rozpoznaniu odwołania J. D., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. (powoływanego dalej jako "Prezydent") z dnia (...) października 2013 r., (...) w sprawie odmowy przyznania skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres zasiłkowy 2013/2014.

Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następującym stanie faktycznym.

Wnioskiem z dnia (...) września 2013 r. J. D. wystąpiła o przyznanie jej specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką K. K. Do wniosku załączyła między innymi oświadczenie z dnia (...) września 2013 r., w którym wskazała, że sprawuje opiekę nad matką i jest jedyną osobą, która może to robić. J. D. dodała, że nie pracuje i nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy. Wskazała też, że wniosek złożony (...) września 2013 r. dotyczy świadczenia za okres od dnia (...) listopada 2013 r.

Decyzją z dnia (...) października 2013 r., (...) Prezydent odmówił przyznania J. D. specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres od (...) listopada 2013 r. do (...) października 2014 r. Organ powołał się przy tym m.in. na art. 3 pkt 22, art. 5 ust. 2, art. 16a, art. 20 ust. 3, art. 23 ust. 4e-g ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 ze zm. – dalej "u.ś.r.") (obecnie tekst jedn. ustawy opublikowano w Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm. – uw. WSA) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012 r., poz. 959).

W uzasadnieniu decyzji Prezydent wskazał, że zgodnie z art. 16a u.ś.r., specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielniej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli spełnione zostanie kryterium dochodowe, to jest łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty ustalonej w art. 5 ust. 2 u.ś.r., obecnie jest to kwota 623,00 zł miesięcznie. Wysokość dochodu ustala się na podstawie zasad określonych w u.ś.r. Przy ustalaniu dochodu rodziny, bierze się pod uwagę dochody członków rodziny uzyskane w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W okresie zasiłkowym 2013/2014 uwzględnia się dochody z 2012 roku oraz obecną sytuację dochodową członków obu rodzin.

Organ ustalił, że K. K. orzeczeniem Lekarza Orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) maja 2013 r. uznana została za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji do (...) maja 2015 r. Dodał przy tym, że orzeczenie Lekarza Orzecznika o niezdolności do samodzielnej egzystencji, zgodnie z art. 3 pkt 21 lit. e u.ś.r., traktowane na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Ustalono także, że opiekę nad K.K. sprawuje córka J. D., która jest obciążona obowiązkiem alimentacyjnym względem matki. Fakt sprawowania opieki przez wnioskodawczynię nad matką został potwierdzony w rodzinnym wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym (...) października 2013 r.

Wskazano następnie, że łączny dochód rodziny wnioskodawczyni oraz osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę wynosi (...) zł miesięcznie, jest więc wyższy niż kwota kryterium dochodowego (623 zł) uprawniającego do świadczenia.

Poza tym organ wskazał, że zgodnie z art. 16a u.ś.r. specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełno sprawności. Z kolei zgodnie z art. 3 pkt 22 u.ś.r. przez zatrudnienie lub inną pracę zarobkową rozumie się wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.

J. D. w okresie od dnia (...) lipca 2010 r. do (...) maja 2013 r. pobierała na podstawie decyzji Prezydenta świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad K. K. W związku z ponownym zaliczeniem matki do osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji do dnia (...) maja 2015 r. J. D. w dniu (...) maja 2013 r. złożyła wniosek o ustalenie od (...) czerwca 2013 r. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. W następstwie tego wniosku organ wydał (...) czerwca 2013 r. decyzję odmowną, ponieważ jego zdaniem nie została spełniona przez stronę przesłanka zawarta w art. 16a u.ś.r., to jest nie nastąpiła faktyczna rezygnacja z zatrudnienia w związku z opieką nad matką (wnioskodawczyni nie pracowała od marca 2000 r., a matka została zaliczona do osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji od lipca 2006 r.).

Zdaniem Prezydenta w tym przypadku nie było związku przyczyno- skutkowego między zakończeniem zatrudnienia przez stronę a uznaniem, że matka wnioskodawczym jest niezdolna do samodzielnej egzystencji. Strona od wydanej decyzji nie wniosła odwołania.

Prezydent wskazał dalej, że (...) lipca 2013 r. J. D. ponownie złożyła wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Do wniosku załączyła dokumenty poświadczające jej zatrudnienie w przedsiębiorstwie "Usługi Transportowe A. B." w okresie od (...) lipca 2013 r. do (...) lipca 2013 r. (stosunek pracy został rozwiązany przez wnioskodawczynię, za porozumieniem stron).

Organ decyzją z dnia (...) sierpnia 2013 r., (...) ponownie odmówił J. D. wnioskowanego świadczenia, ponieważ zatrudnienie w okresie od (...)-(...) lipca 2013 r. zostało uznane przez niego za pozorne, mające na celu jedynie umożliwienie skutecznego ubiegania się o specjalny zasiłek opiekuńczy.

Jak wyjaśnił dalej Prezydent, powyższą decyzję J. D. zaskarżyła, jednakże na datę rozstrzygania o zasadności kolejnego wniosku z dnia (...) września 2013 r. (będącego podstawą wydania decyzji zaskarżonych w niniejszej sprawie) odwołanie nie zostało rozpatrzone.

W odwołaniu od decyzji z dnia (...) października 2013 r., (...) J. D. wskazała, że wydane rozstrzygnięcie jest dla niej krzywdzące. Od lat wspólnie zamieszkuje ona z matką K. K., która choruje i wymaga stałej opieki. W związku z faktem, iż nie spełniała warunków do przyznania jej świadczenia, zmuszona była podjąć zatrudnienie. Wiązało się to jednak z dość dużym ryzykiem pozostawienia matki bez opieki. Kiedy skarżąca znalazła pracę wspólnie i przy pomocy rodziny wynajęła opiekunkę. Było to wyzwanie nie tylko dla rodziny, ale przede wszystkim dla matki skarżącej. Ostatecznie – mając na względzie dobro K.K. – skarżąca zmuszona była zrezygnować z zatrudnienia i powrócić do sprawowania opieki nad matką. J. D. nie zgodziła się, że było to działanie pozorne i mające na celu wyłudzenie świadczenia. Dodała, że pomoc świadczona przez nią nad matką okazała się konieczna. Sprawuje ją praktycznie 24 godziny na dobę i dotyczy takich czynności jak choćby podanie w nocy leków czy pomóc w pójściu do ubikacji. Skarżąca pomaga też matce robiąc zakupy i jeżdżąc z nią do lekarzy.

Dnia (...) stycznia 2014 r. (...) Kolegium utrzymało decyzję Prezydenta w mocy w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 – zwanej dalej "K.p.a."). Organ odwoławczy przytoczył i zaakceptował dotychczasowe ustalenia w sprawie. Zaznaczył między innymi, że w związku z opieką sprawowaną nad matką od (...) lipca 2010 r. do (...) maja 2013 r. rodzina J. D. i osoby wymagającej opieki osiągnęła dochody w kwocie (...) zł na osobę i tym samym nie spełnia kryterium dochodowego określonego art. 5 ust. 2 u.ś.r.

Kolegium podzieliło też pogląd Prezydenta co do niespełnienia przez wnioskodawczynię przesłanki rezygnacji z zatrudnienia. J. D. po uzyskaniu dokumentu z dnia (...) maja 2013 r. potwierdzającego niepełnosprawność matki wystąpiła już w nowym stanie prawnym o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Prezydent decyzją z dnia (...) czerwca 2013 r. odmówił wnioskującej żądanego świadczenia ze względu na niespełnienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia. Następnie J. D. w dniu (...) lipca 2013 r., podjęła zatrudnienie na podstawie umowy o pracę w przedsiębiorstwie "Usługi Transportowe A. B." na okres próbny od (...) lipca 2013 r. do (...) września 2013 r. Świadectwo pracy potwierdza, że stosunek pracy ustał już po upływie ośmiu dni, na mocy porozumienia stron. Wniosek o rozwiązanie umowy o pracę strona uzasadniła brakiem możliwości pogodzenia opieki nad matką z dojazdami do pracy. Odnosząc się do powyższych okoliczności organ zauważył, że podczas wykonywania pracy przez wnioskującą, opiekę nad K. K. sprawowała opiekunka, która otrzymywała wynagrodzenia wysokości (...),-zł na godzinę, co w skali miesiąca wynosi ok. (...) zł. Wraz z powyższymi dowodami rezygnacji z zatrudnienia strona złożyła ponowny wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku. Uwzględniając takie okoliczności Prezydent decyzją z (...) sierpnia 2013 r. odmówił zasiłku uznając, że działanie strony miało znamiona działania pozornego i że w rzeczywistości nie ziściła się przesłanka rezygnacji z zatrudnienia. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Kolegium dnia (...) listopada 2013 r. (...).

Przechodząc do niniejszej sprawy (zainicjowanej wnioskiem z dnia (...) września 2013 r. i dotyczącej okresu świadczeniowego 2013/2014) Kolegium również uznało, że przesłanka rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką nie została spełniona. Podjęcie i wykonywanie pracy przez okres 8 dni nosi znamiona pozornego zatrudnienia czynionego wyłącznie po to, aby choćby przez krótki czas spełnić wymóg zatrudnienia, z którego można formalnie zrezygnować, a tym samym spełnić restrykcyjne przesłanki ustawowe.

W skardze J. D. nie zgodziła się ze stanowiskiem, że jej zatrudnienie było fikcyjne. W momencie, gdy została bez możliwości pobierania świadczenia pielęgnacyjnego zmuszona była do podjęcia zatrudnienia, chociażby po to, aby mieć ubezpieczenie i jakiekolwiek dodatkowe źródło dochodu. Z pomocą przyszła jej rodzina, która zaproponowała pomoc w opłacie za opiekunkę. Jednakże z wielu powodów J. D. była zmuszona zrezygnować z zatrudnienia.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że w niniejszej sprawie organy powołały się na dwie okoliczności, które ich zdaniem przemawiały za odmową przyznania J. D. specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wskazano po pierwsze na fakt, iż dochód rodziny skarżącej przekracza kryterium dochodowe, a po drugie na to, że wnioskodawczyni nie spełniła warunku rezygnacji z zatrudnienia w rozumieniu art. 16a ust. 1 u.ś.r.

Ustalony w decyzjach stan faktyczny, tak co do dochodów rodziny skarżącej jak i co do zatrudnienia skarżącej, nie jest w sprawie sporny. Sporne między organem a J. D. jest natomiast to, czy w ustalonym stanie faktycznym zachodzą podstawy do przyznania skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Przed przystąpieniem do oceny legalności decyzji konieczne jest wyjaśnienie, iż zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja Kolegium z dnia (...) stycznia 2014 r., (...) oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta z dnia (...) października 2013 r., (...) dotyczyły przyznania J. D. specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres zasiłkowy 2013/2014. Jednocześnie podkreślić trzeba – co zresztą organy odnotowują – że skarżąca już wcześniej ubiegała się o specjalny zasiłek opiekuńczy, ale wnioski jakie składała dotyczyły poprzedniego okresu zasiłkowego. Postępowanie dotyczące świadczenia za okres zasiłkowy 2012/2013 było też przedmiotem kontroli sądu administracyjnego.

W dniu (...) lipca 2013 r. J. D. złożyła wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad matką (dotyczył on ostatnich miesięcy okresu zasiłkowego 2012/2013). Do wniosku załączyła dokumenty poświadczające jej zatrudnienia przedsiębiorstwie "Usługi Transportowe A. B." w okresie od (...) lipca 2013 r. do (...) lipca 2013 r. Decyzją z dnia (...) sierpnia 2013 r., (...) Prezydent odmówił J. D. wnioskowanego świadczenia, a rozstrzygnięcie to Kolegium utrzymało w mocy decyzją z dnia (...) listopada 2013 r., (...).

Obie powyższe decyzje zostały uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawomocnym wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2014 r., II SA/Po 207/14. W powyższym wyroku Sąd wyjaśnił, że poza sporem pozostaje, iż matka skarżącej jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności. W przypadku świadczenia, którego dotyczyła sprawa II SA/Po 207/14, podstawą jego odmowy było niespełnienie warunku rezygnacji przez skarżącą z pracy zarobkowej. Sąd wskazał, że w ocenie organów zatrudnienie skarżącej w przedsiębiorstwie "Usługi Transportowe A. B." w okresie od (...) lipca 2013 r. do (...) lipca 2013 r. miało charakter pozorny. Skład orzekający w sprawie II SA/Po 207/14 nie zgodził się z tym stanowiskiem. Podkreślił, że prawo administracyjne nie posługuje się terminem "pozorności". Sąd wskazał, że o pozorności umowy o pracę decyduje zamiar obejścia prawa przez fikcyjne (pozorne) zawarcie umowy, czyli takie, które nie wiąże się ze świadczeniem pracy. Jeżeli zatem po zawarciu umowy o pracę pracownik podjął pracę i ją wykonywał, a pracodawca świadczenie to przyjmował, to nie można mówić o pozorności złożonych oświadczeń woli przy zawarciu umowy o pracę. Innymi słowy, o pozorności oświadczeń woli o zawarciu umowy o pracę nie może być mowy, jeżeli pracownik podjął pracę i ją wykonywał, a pracodawca tę pracę przyjmował.

Przenosząc powyższe rozważania na sytuację J. D. Sąd stwierdził, że organy nie podjęły żadnych działań mających na celu weryfikację, czy istotnie umowa o pracę zawarta przez skarżącą miała charakter pozorny. W szczególności nie przesłuchano skarżącej oraz pracodawcy na okoliczność podjęcia przez nią zatrudnienia, obowiązków, jakie miała wykonywać, oraz okoliczności związanych z jej rezygnacją z zatrudnienia. Sąd wskazał też, że analiza wydanych w sprawie rozstrzygnięć wskazuje, że organy skupiły się bardziej na obronie z góry przyjętej tezy o pozorności podjętego zatrudnienia niż na dokładnym wyjaśnieniu sprawy.

Wreszcie Sąd stwierdził, że celem specjalnego zasiłku opiekuńczego jest udzielenie rekompensaty osobom, które rezygnują z zatrudnienia dla sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na niepełnosprawność. Przyznanie tej rekompensaty jest wynagradzaniem przez Państwo osób opiekujących się członkami najbliższej rodziny, gdyż w innym wypadku to Państwo musiałoby wywiązać się z obowiązku opieki nad swymi niepełnosprawnymi obywatelami. Dlatego też art. 16a u.ś.r. należy interpretować przy uwzględnieniu celu przyjętej regulacji.

Wskazując na powyższe Sąd w wyroku II SA/Po 207/14 ostatecznie doszedł do przekonania, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do odmowy przyznania skarżącej świadczenia, o jakim mowa w art. 16a u.ś.r. Polecił organom ponownie rozpoznającym sprawę uzupełnić materiał dowodowy i wyjaśnić, czy w świetle argumentacji skarżącej podjęte przez nią w dniu 1 lipca 2013 r. zatrudnienie mogło być zakwalifikowane jako czynność pozorna.

Przechodząc do analizy niniejszej (obecnie rozstrzyganej) sprawy Sąd podkreśla, że decyzje obecnie będące przedmiotem kontroli, a więc decyzja z dnia (...) stycznia 2014 r., (...) oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta z dnia (...) października 2013 r., (...) – w zakresie w jakim powołano w nich kwestię niespełnienia przez skarżącą przesłanki rezygnacji z zatrudnienia – dotyczą tych samych okoliczności faktycznych, które oceniono już w wyroku II SA/Po 207/14. Co więcej, w obecnie kontrolowanej sprawie również nie poczyniono żadnych ustaleń faktycznych dotyczących wykonywania przez J. D. pracy w przedsiębiorstwie "Usługi Transportowe A. B." w okresie od (...) lipca 2013 r. do (...) lipca 2013 r. Z tych powodów, zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, argumentacja zawarta w wyroku II SA/Po 207/14 i zawarte tam wskazania pozostają w pełni aktualne także w odniesieniu do obecnie badanego postępowania.

Niezależnie wskazać też należy organom, że w decyzjach wydanych na skutek wniosku z dnia (...) września 2013 r. dotyczącego okresu zasiłkowego 2013/2014 zabrakło wnikliwszej wykładni art. 16a ust. 1 u.ś.r. Organy przyjęły z góry, że tylko restrykcyjnie rozumiana rezygnacja z zatrudnienia może być przesłanką ubiegania się o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Tymczasem w związku z wątpliwościami, jakie narosły w związku ze stosowaniem art. 16a u.ś.r. (ujawniającymi się już na datę orzekania przez organy), konieczne było przeprowadzenie szerszej wykładni tego przepisu.

Na datę wydania zaskarżonych decyzji art. 16a ust. 1 u.ś.r. stanowił, iż "specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529 oraz z 2013 r. poz. 1439) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji".

Sąd zgadza się z organami, że literalnie ujmując w art. 16a ust. 1 u.ś.r. wyrażona została jedynie przesłanka "rezygnacji z zatrudnienia". Nie można jednak regulacji tej interpretować i stosować bez uwzględnienia szerszego kontekstu prawnego, jak chociażby tego, że wprowadzenie do systemu prawnego specjalnego zasiłku opiekuńczego miało zastąpić, przynajmniej w odniesieniu do osób uboższych, świadczenia pielęgnacyjne. Restrykcyjne stosowanie przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia" zawartej w art. 16a ust. 1 u.ś.r. prowadzić może do nieadekwatnego w świetle zasad konstytucyjnych zróżnicowania beneficjentów na opiekunów "nie podejmujących pracy" i "rezygnujących z niej", a w ten sposób do nieuzasadnionego pozbawienia tych pierwszych osób faktycznie sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi świadczeń opiekuńczych.

Trzeba w tym miejscu zwrócić uwagę, że mankamenty art. 16a ust. 1 u.ś.r. (w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, Dz. U., poz. 1548) zostały dostrzeżone i niejako przyznane przez samego ustawodawcę, który w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U., poz. 567) zdecydował się na wprowadzenie przesłanki "nie podejmowania zatrudnienia" do art. 16a ust. 1 u.ś.r. Modyfikację przepisu w tym zakresie należy postrzegać jako korektę mającą na celu dostosowanie ustawy do stanu zgodnego z Konstytucją RP. Ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. uchwalona została bowiem w celu wykonania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r., K 27/13, który wskazał na wiele niedociągnięć związanych z reformą świadczeń opiekuńczych dokonaną ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. (na ten temat zob. szerzej: np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 października 2014 r., III SA/Gd 645/14, orzeczenia.nsa.gov.pl)

Wreszcie, w art. 25 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. znalazł się przepis przejściowy, który odnosi się do osób będących w sytuacji takiej jak skarżąca w tej sprawie. Stanowi on, że "przypadku, gdy o specjalny zasiłek opiekuńczy, o którym mowa w art. 16a ustawy zmienianej w art. 17, ubiegają się osoby, którym w okresie od dnia 31 grudnia 2012 r. do dnia 30 czerwca 2013 r. wygasły decyzje przyznające prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, wydane na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 2013 r., z powodu upływu terminu ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługuje tym osobom w okresie od dnia wejścia w życie ustawy do dnia 31 grudnia 2014 r., na warunkach dotyczących specjalnego zasiłku opiekuńczego określonych w ustawie zmienianej w art. 17, również jeżeli osoby te nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej".

Wskazać też trzeba, że potrzeba szerokiej wykładni art. 16a ust. 1 u.ś.r. (w pierwotnym brzmieniu) została dostrzeżona w szeregu orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. w wyroku z dnia 19 listopada 2014 r., I OSK 67/14, z dnia 6 listopada 2014 r., I OSK 812/14, z dnia 30 października 2014 r., I OSK 2930/13, z dnia 30 października 2014 r., I OSK 336/14, z dnia 30 października 2014 r., I OSK 69/14 – wszystkie te orzeczenia są udostępniane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z tych wszystkich względów ponownie rozpoznając sprawę organy dokonają wykładni art. 16a ust. 1 u.ś.r., uwzględniając powyższe uwarunkowania, w tym także przywołane wyżej orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W niniejszej sprawie przesłanką odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego było też przekroczenie kryterium dochodowego przez rodzinę skarżącej. W sprawie bezspornym jest, że łączny dochód rodziny wnioskodawczyni oraz osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę wynosi (...) zł miesięcznie. Tymczasem kwota kryterium dochodowego ustalona na podstawie art. 16a ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 2 u.ś.r. oraz § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U., poz. 959) od dnia 1 listopada 2012 r. do dnia 31 października 2014 r. wynosi 623,00 zł.

Trzeba jednak zauważyć, że zgodnie z art. 16a ust. 3 u.ś.r. "w przypadku gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą daną osobę do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje".

Jak wcześniej już wyjaśniono, wyrokiem II SA/Po 207/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzje dotyczące specjalnego zasiłku opiekuńczego za okres zasiłkowy 2012/2013. Według informacji uzyskanych przez pracownika Sądu w dniu 27 listopada 2014 r. (zob. notatka na k. 39 akt sądowych) sprawa dotycząca specjalnego zasiłku opiekuńczego dla J. D. za ten okres nie została jeszcze załatwiona.

Mając na uwadze cytowany wcześniej art. 16a ust. 3 u.ś.r. rozpoznanie sprawy dotyczącej specjalnego zasiłku opiekuńczego, o który ubiegała się J. D. za okres zasiłkowy 2012/2013, ma zatem istotne znaczenie dla tej sprawy. Jeżeli zasiłek za ten okres zostanie przyznany, to wówczas w sprawie dotyczącej następującego po nim okresu zasiłkowego 2013/2014 kryterium dochodowe na osobę w rodzinie skarżącej będzie mogło być przekroczone do kwoty odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu, a więc do 77 zł, i nie będzie to stanowiło przeszkody do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Mając powyższe na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "P.p.s.a."), uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta. O jej wykonalności orzeczono na podstawie art. 152 P.p.s.a.