Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 732/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2012-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 5 ust. 1, art. 10 ust. 1, art. 21 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: § 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 3 ust. 7
journal: Dz.U. 2004 nr 10 poz 76
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 26 ust. 1, art. 27 ust. 1, art. 35 ust. 1 lit a) i b)
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 74 art. 16.
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE)  nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów  wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski, Sędziowie sędzia WSA Wiesława Pierechod (spr.),, sędzia WSA Tadeusz Piskozub, Protokolant Specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 18 stycznia 2012r. sprawy ze skargi S. R. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2010 oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, po rozpatrzeniu odwołania od decyzji. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia "[...]" w przedmiocie przyznania S.R. płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości, w łącznej kwocie 19.814,40 zł, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Z motywów decyzji oraz akt sprawy wynika, że:

S.R. od 2008 roku podjął i w kolejnych latach kontynuował realizację pięcioletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach trzech pakietów: Rolnictwo zrównoważone, w tym wariant 1.1 - Zrównoważony sposób gospodarowania; Ekstensywne trwałe użytki zielone, w tym wariant 3.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach; Ochrona gleb i wód, w tym wariant 8.3 - Międzyplon ścierniskowy.

Beneficjent złożył w dniu 11.05.2010 r. wniosek m.in. o przyznanie płatności rolnośrodowskowej na rok 2010. We wniosku tym ubiegał się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na realizację: wariantu 1.1 - Zrównoważony sposób gospodarowania na powierzchni 47,26 ha, wariantu 3.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na powierzchni 9,58 ha, oraz wariantu 8.3 - Międzyplon ścierniskowy na powierzchni 11,78 ha.

I. W złożonym wniosku w ramach wariantu 1.1., rolnik zadeklarował realizację ww. pakietu na wszystkich zadeklarowanych działkach oznaczonych symbolami od A do S. Przy czym na działkach oznaczonych symbolem J, K, L, M, N, O, P, R i S jako grupę upraw zadeklarował JPO TUZ (łąka trwała, lub pastwisko trwałe).

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, dokonując wstępnej kontroli wniosku, na podstawie § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26.02.2009 r. wykluczył ww. działki z płatności w ramach wariantu 1.1. Wyjaśnił, że płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu – rolnictwo zrównoważone przyznawana jest do działek rolnych użytkowanych jako grunty rolne, na których uprawiane są uprawy wymienione, przewidziane ww. przepisami, natomiast zadeklarowane przez beneficjenta uprawy JPO TUZ, nie znajdują się w tym katalogu. W wyniku powyższego przyjął, że powierzchnia kwalifikowana, na jakiej realizowano wariant 1.1 tj. na działach oznaczonych literami A, B, C, E, F, G, H, i I - wyniosła 37,68 ha.

W dniu 22 października 2010 roku sporządzony został raport z kontroli na miejscu metodą FOTO przeprowadzonej w gospodarstwie rolnym beneficjenta.

W wyniku ustaleń kontroli Organ Agencji przyjął, że powierzchnia kwalifikująca się do objęcia wnioskowaną płatnością do wariantu 1.1 rolnictwo zrównoważone wynosiła 36,45 ha. Zakwestionował zadeklarowaną we wniosku powierzchnię działki rolnej oznaczonej symbolem I oraz H – stwierdził, że jest ona mniejsza od zadeklarowanej. Wskazał, że w stosunku do działki I - skarżący zadeklarował powierzchnię 12,43 ha. Z ustaleń kontroli wynikało, że powierzchnia działki wynosi 12,03 ha. Różnica w powierzchni działki spowodowana była faktem zadeklarowania granic uprawy poza granicą działki ewidencyjnej należącej do beneficjenta, w związku z czym zmniejszono areał ww. działki rolnej do granic ewidencji. Istotny wpływ na zaniżoną wielkość powierzchni miały także zadrzewienia występujące na działce rolnej I.

Tym samym Organ ARiMR uznał, że wykluczeniu podlegały powierzchnie nieużytkowane rolniczo oraz część zasiewu wchodząca na ewidencje innego rolnika.

Nadto w stosunku do działki rolnej H, której pomiaru dokonano łącznie z działką G organ stwierdził występowanie powierzchni nieuprawnionych do płatności, takich jak tereny trwale zadrzewione i zakrzaczone. Tereny te wykluczył z powierzchni działki rolnej, w stosunku, do której przysługuje płatność. Organ Agencji zauważył, że na przełomie lat zadrzewienia te uległy rozrostowi i to wpłynęło na mniejszy areał kompleksu. Ostatecznie przyjął, że powierzchnia łączna działek G i H uprawniona do przyznania wnioskowanej płatności wyniosła 10,71 ha, natomiast beneficjent zadeklarował 11,78 ha. Wyjaśnił, iż niedobór powierzchni uwzględniono na działce rolnej H, w wyniku czego powierzchnia stwierdzona działki rolnej G przyjęta została zgodnie z deklaracją. We wniosku rolnik zadeklarował w przypadku działki H powierzchnię 7,08 ha, a po kontroli przyjęto 6,01 ha.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji wyliczył, iż procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną do płatności w ramach wariantu 1.1. wyniosła 3,3745% tj.: 1,23 ha. Tym samym naliczona stronie płatność, z uwzględnieniem pomniejszenia wyniosła 12.236,40 zł. W oparciu o art. 16 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006, pomniejszono stronie ustaloną początkowo płatność o kwotę przypadającą na dwukrotną stwierdzoną różnicę między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną tj. o 885,60 zł.

II. W odniesieniu do wariantu 3.1. Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach - rolnik we wniosku zadeklarował powierzchnię 9,58 ha.

Po ustaleniu, że w ramach tego wariantu beneficjent w 2008r. otrzymał płatności do powierzchni 8,43 ha organ I instancji na podstawie §5 ust.1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. stwierdził, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie realizacji. W związku z tym rolnik w toku postępowania, na wezwanie Organu do wyjaśnienia tej kwestii, złożył korektę wniosku, pomniejszając powierzchnię zadeklarowaną do płatności w wariancie 3.1 do 8,43 ha.

Według raportu z kontroli z dnia 22.10.2010r. wystąpiły rozbieżności między zadeklarowanymi we wniosku do przyznania płatności w ramach ww. wariantu powierzchniami działek rolnych o symbolach K, N, O, P oraz R a ustaleniami kontroli. Przy czym rozbieżności występujące na działce oznaczonej symbolem K i P wywołały skutki prawne Działka oznaczona symbolem K miała mniejszą powierzchnię, niż zadeklarowana we wniosku. Zmniejszenie wynikało z niezaliczenia części trwałego użytku zielonego występującego na ewidencji 288/1, nie będącej własnością beneficjenta. Organ wskazał, że granica działki rolnej K przebiega wzdłuż drogi (DN319), stanowiącej podstawę trójkąta, zaś dwa boki biegły równo po granicy działki ewidencyjnej nr 287/5. Biorąc pod uwagę treść § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku w związku z art. 3 ust. 7 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności Organ uznał, że powierzchnia działki rolnej K (0,08 ha) nie spełniła warunku minimalnej wymaganej powierzchni 0,10 ha, w wyniku czego działka rolna K została wykluczona z płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 3.1. Ostatecznie organ Agencji przyjął, że powierzchnia uwzględniona w płatności do wariantu 3.1 wyniosła 8,30 ha. Stwierdził, że pomiar podczas kontroli wykazał 8,91 ha. Z uwagi jednak na fakt, iż wnioskowana płatność nie może zostać przyznana do powierzchni większej niż powierzchnia deklarowana, po wykluczeniu działki rolnej K, uwzględniona do płatności powierzchnia w ramach wariantu 3.1 wyniosła 8,30 ha.

Ustalona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią kwalifikującą się, stwierdzoną w czasie kontroli na miejscu, wyniosła 1,5663%. W związku z powyższym oraz w myśl art. 16 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 w związku z art. 57 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, płatność naliczona została do powierzchni stwierdzonej wynoszącej 8,30 ha tj. do powierzchni mniejszej o 0,13 ha. Mając na uwadze powyższe Organ przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową na rok 2010 za realizację wariantu 3.1 w kwocie 4.150,00 zł.

III. W odniesieniu do wariantu 8.3. - Ochrona gleb i wód, w tym wariantu 8.3 - Międzyplon ścierniskowy - wnioskodawca zadeklarował powierzchnię 11,78 ha, zaś powierzchnia stwierdzona po kontroli i przyjęta przez organ Agencji do ustalenia wysokości płatności z tego tytułu wyniosła 10,71 ha.

Z ustaleń Organu wynikało, że ww. wariant był realizowany na działkach oznaczonych symbolami G i H. W związku z ustalonymi różnicami pomiędzy zadeklarowaną powierzchnia działki H (deklaracja 7,08 ha, ustalenia kontroli 6,01 ha) zastosowano sankcję z art. 16 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006. Organ Agencji orzekł, że płatność naliczona została do powierzchni stwierdzonej podczas kontroli na miejscu, pomniejszonej o kwotę przypadającą na dwukrotną stwierdzoną różnicę tj. 1,07 ha,co stanowiło 9,9907%

Naliczył zatem stronie płatność, z uwzględnieniem pomniejszenia, w kwocie 3.428,00 zł. Ustaloną płatność do powierzchni stwierdzonej pomniejszono o 856zł.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR nie uwzględnił odwołania, w którym rolnik zakwestionował ustalenia kontroli odnośnie powierzchni zadeklarowanych działek do płatności w ramach poszczególnych wariantów, powołując się na kontrole przeprowadzane w latach 2004, 2005 i 2008.

Wskazując na podstawy prawne oraz stan faktyczny, podzielił ustalenia i wnioski organu I instancji a także przedstawił sposób wyliczenia kwot w ramach poszczególnych wariantów płatności rolnośrodowiskowych, z uwzględnieniem pomniejszeń.

Podał, że w toku postępowania wyniki kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie rolnym odwołującego się były kilkakrotnie weryfikowane i nie stwierdzono ich nieprawidłowości. Kwestie sposobu i wyników kontroli były wyjaśniane w pismach Kierownika Biura Kontroli na Miejscu z dnia 29.04.,27.05., 15.06. i 30.08.2011r.

Odnosząc się do stwierdzonych nieprawidłowości Organ stwierdził, że wynikały one z dwóch przyczyn: areał spornych działek rolnych wychodził poza granicę działek ewidencyjnych należących do beneficjenta (działka I, K) oraz w wyniku rozrastających się przez lata powierzchni zadrzewionych i zakrzaczonych, co widoczne było na ortofotomapach i zdjęciach stanowiących załącznik do dokumentacji pokontrolnej wykonanej w dniach od 02 do 03 września 2010 roku. (działka I, H)

Wyjaśnił, że w ubiegłych latach konfiguracja działek rolnych na ewidencji 266 i 267/5 była inna niż w roku 2010, co skutkowało brakiem możliwości odniesienia pomiaru z roku poprzedniego do poszczególnych działek rolnych zadeklarowanych we wniosku z lat ubiegłych. Dodatkowo zaznaczył, że zmianie uległy zasady pomiaru, które miały wpływ na zmniejszenie areału w roku 2010. W przypadku działki I – uprawa została pomierzona zgodnie z obowiązującą instrukcją tj. pomniejszona do granic ewidencji beneficjenta, zaś droga na działce F nie została zakwalifikowana ze względu na brak deklaracji we wniosku. Pozostała powierzchnia niekwalifikująca się do płatności, to zwiększone powierzchnie w formie zadrzewień i zakrzewień, które widoczne na zdjęciach satelitarnych wykonanych w latach ubiegłych są mniejsze niż na zdjęciach satelitarnych uzyskanych na przełomie kwietnia i maja 2010 roku. W związku z powyższym powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza była mniejsza i stanowiła różnicę powierzchni całkowitej działki ewidencyjnej i powierzchni nieuprawnionych do płatności, w tym przypadku były to zadrzewienia, zakrzaczenia oraz powierzchnia uprawowa leżąca w granicach obcej ewidencji, stanowiąca kontynuację zasiewu rolnika.

Organ odwoławczy wskazał, że brak jest podstaw do podważania ustaleń kontroli. W szczególności strona, nie zgadzając się z ustaleniami nie przedstawiła własnych, aktualnych pomiarów dokonanych przez uprawnionego geodetę, wykonanych na podstawie mapowym.

Organ odwoławczy stwierdził także, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności do zastosowania art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, który stanowi o wyjątkach od stosowania obniżek i wykluczeń. Zdaniem organu, rolnik przy wypełnianiu przedmiotowego wniosku dopuścił się winy polegającej, co najmniej na niedbalstwie. Deklarując we wniosku określone działki rolne, powinien przed jego złożeniem dokonać, czy to samodzielnie, czy przy pomocy osób trzecich, pomiaru powierzchni gruntów, do których ubiegał się o przyznanie płatności. Organ podkreślił, że producent rolny we wniosku powinien podać stan faktyczny użytkowanych rolniczo przez siebie gruntów, tj. zarówno odnośnie powierzchni, jak i rodzaju uprawy. Powinien zatem sprawdzić, jak w rzeczywistości przedstawia się stan posiadanych gruntów. Organ zaznaczył, że powierzchnie działek rolnych, jakie należy podać we wniosku, a które są przedmiotem kontroli na miejscu, powinny być określone zgodnie ze stanem faktycznym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S.R. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zaniechanie sankcji w płatnościach. Deklarowana powierzchnia była bowiem wynikiem kontroli i pomiarów przeprowadzonych w ubiegłych latach przez ARiMR.

W uzasadnieniu skargi stwierdził, że nieprawidłowości dotyczą dwóch połączonych ze sobą działek ewidencyjnych nr 266 i 267/5 położonych w obrębie Wyszembork Gm. M. o łącznej powierzchni 29,91 ha, zadeklarowanej przez niego jako użytkowanej rolniczo o powierzchni 26,33 ha, a której to powierzchnię organy przyjęły po kontroli w roku 2010 - 25,10 ha. Wyjaśnił, że ww. działki ewidencyjne oznaczył we wniosku na 2010 symbolami F,G,H,S.

Nie zgadzając się ze stanowiskiem organów Agencji skarżący wskazał, iż obszar ten wielokrotnie podlegał kontroli, w wyniku których powierzchnia tej działki była kilkukrotnie mierzona. I tak wyjaśnił, że w roku 2004 dokonał pomiaru spornych działek ewidencyjnych (nr 266 i 267/5) za pomocą tzw. "krokiewki" – w wyniku tego pomiaru ustalił, że powierzchnia tego gruntu wynosiła 26,08 ha. Natomiast przeprowadzona przez organy Agencji kontrola w tym też roku stwierdziła powierzchnię – 28,94ha. Mając na uwadze powyższe, skarżący w roku 2005 ponownie zadeklarował powierzchnię 26.08 ha, w wyniku dokonanej kontroli przez ARiMR metodą FOTO w roku 2005 – organ ustalił powierzchnię 27,75 ha. W związku z powyższym skarżący w latach następnych zwiększył deklarowaną powierzchnię na działkach ewidencyjnych 266 i 267/5 o 0,12 ha do 26,33 ha. Kolejną kontrolą w roku 2008 ARiMR pod kątem rolnośrodowiskowym – metodą GPS ustalił, że powierzchnia działek F,G,H,I wynosi 26,81 ha, nadto stwierdził, ż w toku kontroli pomierzono także wszystkie działki do których przysługiwała płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu 1.1. W wyniku tej kontroli organy Agencji stwierdziły, że powierzchnia działek rolnych wynosi 38,03 ha, natomiast we wniosku na 2008 skarżący zadeklarował 37,68 ha.

W związku z powyższym skarżący nie zgadza się z zarzutem organów, iż nadmiernie pobierał płatności za lata ubiegłe w ramach pakietu 1.1. Dodał, że "Zestawienie powierzchni kwalifikowanych w ramach poszczególnych działek ewidencyjnych " które otrzymał wraz z wnioskiem o dopłaty bezpośrednie na 2010 r. wskazuje wartość PEG- powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza działek nr. ewid. 266 i 267/5 na 26,21 ha.

Nadto w stosunku do działki oznaczonej symbolem K stwierdził, iż w roku 2005 w wyniku kontroli stwierdzono, że powierzchnia tej działki wynosi 0,13 ha , natomiast w roku 2010 ustalono, że 0,08 ha.

Nie zgadza się także ze stwierdzeniem, że na działkach ewidencyjnych nr 266 i 267/5 na przełomie lat nastąpiło zwiększenie powierzchni zadrzewień i zakrzewień. Podkreśla, że ARiMR nie udzieliła mu na ten zarzut odpowiedzi. Wskazał, że zarówno w roku 2005 jak i 2010 kontrole w jego gospodarstwie przeprowadzono tą samą metodą –FOTO. Ponadto nie podzielił stwierdzenia organów, że nie przedłożył wiarygodnych dokumentów na poprawność swoich twierdzeń. Wskazał, że przedłożył odpisy wyników poprzednich kontroli. Nadto zauważył, że wyniki kontroli z 2010 przekazano mu po upływie 5 miesięcy, tym samym nie mógł odnieść się do nich, gdyż na części działek była już inna uprawa.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Tryb i zasady tej kontroli reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej w skrócie p.p.s.a. Stosownie do art. 133 i art. 134 p.p.s.a. Sąd, rozstrzygając w sprawie na skutek skargi na decyzję (lub inny akt) organu administracji, dokonuje oceny prawidłowości tej decyzji na podstawie akt, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając na uwadze wskazane wyżej reguły orzekania Sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedstawione w niej zarzuty nie podważają argumentacji zaprezentowanej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wyjaśniającej zarówno ustalenia faktyczne, które legły u podstaw rozstrzygnięcia, jak i podstawy prawne, określone w ustawie z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U nr. 64 poz. 427 ze zm.) oraz w rozporządzeniach unijnych.

Poza sporem jest fakt, iż skarżący realizuje od 2008 zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach działania PROW 2007-2013 w zakresie, w którym na rok 2010 złożył wniosek. Nie budzi też zastrzeżeń zakres żądanej płatności co do trzech pakietów: Rolnictwo zrównoważone, w tym wariant 1.1 - Zrównoważony sposób gospodarowania, Ekstensywne trwałe użytki zielone, w tym wariant 3.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach oraz Ochrona gleb i wód, w tym wariant 8.3 - Międzyplon ścierniskowy.

Kwestią sporną pomiędzy stronami jest powierzchnia gruntów rolnych, na których realizował skarżący ww. zobowiązanie w roku 2010, a w związku z tym zasadność zastosowania sankcji w postaci pomniejszenia przysługującej mu dopłaty z tego tytułu.

Zasady i warunki przyznawania płatności rolnośrodowiskowych w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy", zwanej dalej "płatnością rolnośrodowiskową", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 regulują zarówno przepisy wspólnotowe jak i przepisy krajowe. Ustawodawca wspólnotowy w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U.UE L z dnia 21 października 2005 r.), określił cele i ramy wsparcia wspólnotowego dla systemów wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).

W celu realizacji wskazanych celów ustawodawca polski, ustawą z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz wydanym z jej upoważnienia rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczególnych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U nr.33 poz.262 ze zm.) określił szczegółowe warunki i tryb przyznawania płatności rolnośrodowiskowej.

Przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. normują m.in. kwestię rodzajów programów realizowanych na obszarach wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.

I tak w art. 5 ust. 1 pośród wielu rodzajów programów w pkt 14 ustawy wymienia się także program rolnośrodowiskowy.

Natomiast w art. 10 ust. 1 tej ustawy zastrzeżono, że pomoc jest przyznawana: po pierwsze, na wniosek osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, a po drugie, wnioskodawca winien spełniać warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa zarówno w art. 1 pkt 1, jak i w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy.

W myśl art.18 ustawy, postępowanie w sprawie przyznania płatności wszczynane jest na wniosek rolnika. Natomiast ogólne zasady i tryb postępowania zostały wskazane w art. 21 powołanej ustawy.

W art. 21 ust. 1 ustawa stanowi, iż z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

W ust. 2 art. 21 ustawa istotnie, w stosunku do reguł określonych w k.p.a., modyfikuje obowiązki organu właściwego do wydawania decyzji i pozycję strony postępowania. W szczególności organ nie z urzędu, a na wniosek strony udziela jej niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków. Również jedynie na żądanie strony zapewnia jej czynny udział w postępowaniu. Nie stosuje się w tym postępowaniu art. 81 k.p.a., co oznacza, że można oprzeć rozstrzygnięcie na dowodach, co do których strona się nie wypowiedziała.

Decyzje w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej wydawane są w oparciu o dane zamieszczone we wniosku oraz ustalenia poczynione w trakcie kontroli tych wniosków. Zasadą jest, w myśl art. 21 ust. 2 powołanej ustawy, że w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania, a przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Ustawa ta jest regulacją szczególną w stosunku do ogólnych zasad postępowania administracyjnego, wynikających z art. 9 i art. 10 k.p.a. – zobowiązujących organ do udzielania stronie informacji faktycznej i prawnej oraz do zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu w każdym jego stadium. Art. 21 ust. 3 ustawy jednoznacznie określa, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek.

Z powyższego wynika, że wnioskodawcę obciąża obowiązek udowodnienia faktu, z którego wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. W postępowaniu o przyznanie płatności, to nie organ, ale wnioskodawca (posiadacz gruntów) powinien przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Zatem organ nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności.

Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich przewiduje możliwość skontrolowania wniosku o przyznanie płatności. Art. 30 ustawy określa rodzaje kontroli realizowane przez organ. Są to m.in. określone w przepisach rozporządzeń unijnych kontrole administracyjne oraz kontrole przeprowadzane na miejscu. W stanie prawnym obowiązującym w 2010r. przepisy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady(WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia obszarów wiejskich (...) w zakresie kontroli działań związanych z obszarem odsyłały do zasad, określonych w przepisach wykonawczych, dotyczących płatności bezpośrednich, w tym do zasad przeprowadzania kontroli na miejscu.

Z treści tych przepisów, w tym obowiązującego od 1.01.2010r. rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina, wynika prawo organu do przeprowadzenia czynności kontrolnych.

Zgodnie z art. 26 ust. 1 cyt. rozporządzenia, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu, przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Kontrola na miejscu ma doprowadzić do jednoznacznego zweryfikowania i ustalenia czy deklarowane we wniosku o dopłaty powierzchnie działek rolnych i rodzaj tych upraw odpowiadają stanowi faktycznemu w danym okresie.

Kontrola na miejscu polega przede wszystkim na sprawdzeniu zgodności danych podanych we wniosku o przyznanie płatności ze stanem faktycznym w gospodarstwie i przestrzegania zasad dobrej kultury rolnej. Kontrole na miejscu mają na celu: a) ustalenie granic i powierzchni działek rolnych, b) zweryfikowanie zadeklarowanej grupy upraw/uprawy na danej działce rolnej, c) sprawdzenie przestrzegania minimalnych wymagań (norm) utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej.

Wystąpienie z wnioskiem o przyznanie płatności obliguje organ do przeprowadzenia kontroli wniosku i zawartych w nim informacji przez wnioskodawcę. Szczególny tryb postępowania w tego rodzaju sprawach wyłącza obowiązek organu powiadamiania wnioskodawcy o czasie i miejscu przeprowadzania czynności kontrolnych. Kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli (art. 27 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009). Wynika stąd, że zasadą są kontrole niezapowiedziane, a wcześniejsze powiadomienie o nich jest wyjątkiem, z którego skorzystanie może być rozważane wyłącznie pod względem celowościowym.

Zatem udział strony w czynnościach kontrolnych nie jest obowiązkowy, a skoro tak, to organ nie ma również obowiązku zawiadamiania strony o terminie kontroli. Dla prawidłowości postępowania ważne jest natomiast, by rolnik został poinformowany o jej wynikach i miał możliwość wypowiedzenia się co do ustaleń poczynionych w trakcie kontroli.

Z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych, a szczególnie z odwołań skarżącego zarówno od decyzji organu I instancji z dnia 22.03.2011 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej, którą to organ odwoławczy uchylił decyzją z dnia 14.07.2011 r. , jak i z kolejnego odwołania od decyzji organu pierwszej instancji z dnia "[...]" należy wywnioskować, że skarżący został zapoznany ze sprawozdaniem z kontroli przeprowadzonej według reguł określonych w art. 35 ust. 1 lit a) i b) Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009.

Na skutek składanych przez rolnika odwołań Organ Agencji dwukrotnie weryfikował poprawność raportu z czynności kontrolnych. Z wyjaśnień udzielonych przez Kierownika Biura Kontroli na Miejscu wynikało jednoznacznie, że nieprawidłowości występujące na działkach rolnych zgłoszonych do płatności rolnośrodowiskowych wynikały z dwóch przyczyn. Mianowicie areał spornych działek rolnych wychodził poza granicę działek ewidencyjnych należących do skarżącego oraz w wyniku rozrastających się przez lata powierzchni zakrzewień i zadrzewień. Na skutek powyższego nastąpiła weryfikacja pomiaru powierzchni działek. Wskazać, przy tym należy, że skarżący w żaden sposób nie zaprzeczył pierwszej z wymienionych przyczyn ustalenia przez organy innej powierzchni działki niż zadeklarował to we wniosku o przyznanie dopłaty. Stwierdzenie "wyjścia" poza granicę ewidencyjną wywołało skutek w postaci zakwestionowania powierzchni działki oznaczonej symbolem I, H oraz K. Natomiast w kwestii zmniejszenia powierzchni kwalifikujących się do przyznania płatności z uwagi na porastające je krzaki oraz drzewa (działki rolne oznaczone symbolem I i H) skarżący poprzestał na stwierdzeniu, iż nie zgadza się ze stanowiskiem organu, nadto zażądał przeprowadzenia ponownej kontroli w jego obecności. Dodatkowo na potwierdzenie swojego stanowiska skarżący zarówno w postępowaniu przed organem I jak i II instancji, jak i w skardze podnosi zarzut, iż przeprowadzone w latach wcześniejszych kontrole nie wykazywały nieprawidłowości przy deklarowaniu powierzchni działek rolnych kwalifikowanych do przyznania ww. płatności.

W ocenie Sądu nietrafne są w tym zakresie zarzuty skarżącego Należy podkreślić, że Organ Agencji ustosunkował się do tych zarzutów, zarówno w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jak i zlecając zweryfikowanie poprawności raportu z czynności kontrolnych organowi I instancji. Z przesłanymi wyjaśnieniami został zapoznany także skarżący. Oceniając w tym zakresie wywody Organu Agencji, Sąd stwierdza, iż w sposób jasny i rzeczowy organ wyjaśnił przyczyny różnic w wynikach poszczególnych kontroli za poszczególne lata w gospodarstwie skarżącego. Tym samym wyniki kontroli przeprowadzone w odniesieniu do gospodarstwa skarżącego w latach poprzednich nie mogły mieć zastosowania do zweryfikowania poprawności złożonego wniosku o przyznanie płatność rolnośrodowiskowej na rok 2010. Wprawdzie, zgodnie z obowiązującymi przepisami rolnik otrzymuje materiał graficzny i określone dane, wcześniej ustalone, ale nie zwalnia to go od deklarowania prawidłowych obszarów, w szczególności gdy zmienia oznaczenie działek rolnych i rodzaj upraw na poszczególnych powierzchniach. Z wyjaśnień kontrolujących wynika, że kontrola przeprowadzona w gospodarstwie skarżącego, opisana w raporcie z dnia 22.10.2010 r. została wykonana zgodnie z obowiązującymi instrukcjami realizacji kontroli na dany rok kalendarzowy. Wskazano, że w roku 2010 działki rolne były mierzone po granicy uprawy, jednakże w granicach ewidencyjnych będących własnością danego producenta rolnego. Już chociażby z tego powodu różnica w stosunku do przeprowadzanych w latach wcześniejszych kontroli, które obejmowały wyłącznie granice upraw natomiast nie odnosiły się do granic ewidencyjnych działek, wpływa na inny wynik kontroli w roku 2010. W raporcie wymieniono poszczególne działki, ich obwód, powierzchnię, szerokość zastosowanej strefy buforowej, tolerancję pomiaru. W aktach sprawy znajduje się też dokumentacja fotograficzna. Sąd nie znalazł podstaw do uznania, że pomiary nie były prawidłowe. Ponad wszelką wątpliwość na spornych działkach znajdują się zadrzewienia i zakrzaczenia. Nadmienić należy, że zgodnie z wyżej przedstawionym art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. obowiązkiem skarżącego było przedstawić dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy. Zatem ogólne powoływanie się na wyniki kontroli w latach poprzednich nie było wystarczające. Wszak w stosunku do ogółu działek rolnych będących w posiadaniu skarżącego zakwestionowano znikomą część. Zatem skarżący mógł przedstawić swoje równorzędne wyniki pomiarów dokonane przez uprawnionego do tego specjalistę, wykonane według kryteriów obowiązujących w roku 2010. Takiego dowodu jednak nie przedłożył.

Konsekwencją uznania, że stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo, jest stwierdzenie niezasadności zarzutów skargi odnośnie naruszenia przepisów prawa materialnego oraz poprawności zastosowania przez organy Agencji art. 16 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr. 1975/2006, który jasno określa skutki zadeklarowania większych powierzchni do działań związanych z obszarem, niż rzeczywiście kwalifikujące się.

W ocenie Sądu w stosunku do zakwestionowanych przez organy powierzchni działek kwalifikujących się do płatności rolnośrodowiskowych oznaczonych symbolem I i H , sprawie została spełniona przesłanka, wskazana w art. 16 ust. 2 akapit 1 do pomniejszenia skarżącemu przyznanej początkowo płatności o kwotę przypadającą na dwukrotną stwierdzoną różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną. Ponieważ działka H była zadeklarowana do dwóch wariantów, to różnica jej powierzchni dwukrotnie też wpłynęła na zastosowanie pomniejszeń w myśl powyższego przepisu.

Nadto odnosząc się do kwestii wykluczenia z płatności działki rolnej oznaczonej symbolem K Sąd stwierdza, że w sytuacji nie podważenia w sposób skuteczny wyników kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie w roku 2010 brak jest podstawy do podważenia stanowiska organu w tym zakresie. Natomiast zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku w związku z art. 3 ust. 7 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. D, z 2004 roku, Nr 10, poz. 76, ze zm.), powierzchnia działki rolnej K (0,08 ha) nie spełniła warunku minimalnej wymaganej powierzchni 0,10 ha, w wyniku czego, organy zasadnie wykluczyły ją z płatności.

Nie stwierdzając, by zaskarżona decyzja naruszała prawo materialne bądź przepisy postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.