Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 349/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2012-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 228 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c,  art. 152,  art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Pietrasik (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mirella Łent Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Protokolant asystent sędziego Agnieszka Zakrzewska-Wiśniewska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 01 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi W. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącego W. K. [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

I SA/Bd 349/12

UZASADNIENIE

Z wypisu z rejestru lokali wynika, że lokal mieszkalny położony przy ul. J. w B. stanowi współwłasność małżonków W. K. i S. G.-K.

Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] stycznia 2011 roku Nr [...] adresowaną do S. G.-K. ustalił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2011 rok, podając, że decyzja dotyczy przedmiotu opodatkowania - nieruchomości położonej w B. przy ulicy [...]. Powyższą decyzję w dniu [...] lutego 2011 r. doręczono wyłącznie S. G.-K. Decyzja stała się ostateczna z dniem [...] lutego 2011 r.

Pismem z dnia [...] lutego 2011 roku W. K. złożył odwołanie od w/w decyzji, na skutek którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r. stwierdziło jego niedopuszczalność, z uwagi na brak przedmiotu zaskarżenia.

Na skutek zaskarżenia w/w postanowienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 9 sierpnia 2011 r., sygn. akt I SA/Bd 315/11 oddalił skargę W. K. wskazując, że wniesienie odwołania było niedopuszczalne, bowiem decyzja Prezydenta nie została skarżącemu doręczona.

W. K. pismami z dnia [...] sierpnia 2011 r. i [...] września 2011 r. zwrócił się do Prezydenta Miasta B. o doręczenie decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2011 r.

Prezydent Miasta B. pismem z dnia [...] grudnia 2011 r., Nr [...] przesłał W. K. decyzję z dnia [...] stycznia 2011 roku, Nr [...], od której złożył on odwołanie.

Pismem z dnia [...] lutego 2012 r., Nr SKO-[...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło się do Prezydenta Miasta B. o wyjaśnienie wątpliwości związanych z charakterem doręczonej W. K. decyzji z dnia [...] stycznia 2011 roku, tj., "czy organ podatkowy doręczając W. K. przedmiotową decyzję, doręczył nowa decyzję wydaną w sprawie, którą ustalono dla W. K. wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości, czy też przesłanie niniejszej decyzji miało charakter informacyjny".

Organ podatkowy pismem z dnia [...] lutego 2012 r., w odpowiedzi na powyższe pismo SKO wskazał, że przekazanie W. K. decyzji za 2011 r. nie stanowiło doręczenia nowej decyzji w sprawie, bowiem decyzja za 2011 rok została doręczona S. G.-K. w dniu [...] lutego 2011 r. Organ wskazał, że doręczył przedmiotową decyzję na wniosek podatnika.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r., Nr SKO[...] stwierdziło niedopuszczalność odwołania. Uzasadniając swoje stanowisko, organ wskazał, iż wskutek nie doręczenia W. K. decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] stycznia 2011 roku nr [...], decyzja nie wywołała względem niego żadnych skutków prawnych, tj. nie powstało wobec skarżącego zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości na 2011 rok. Kolegium wyjaśniło, iż zgodnie z art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 6 ust. 1 ustawy 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości na rok podatkowy, powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. Kolegium wyjaśniło, iż doręczenie przedmiotowej decyzji W. K. przez Prezydenta Miasta B. w dniu [...] grudnia 2011 r. nie stanowiło doręczenia nowej decyzji w sprawie ustalenia dla W. K. i S. G.-K. wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2011 rok, i nie służyło od niej odwołanie na zasadach ogólnych. W związku z powyższym, Kolegium uznało, że wniesienie przez stronę odwołania od decyzji było niedopuszczalne z uwagi na brak przedmiotu zaskarżenia.

W skardze na powyższe postanowienie strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, wskazując na naruszenie art. 211, art. 212, art. 220 oraz art. 228 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, iż doręczenie decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] W. K. nastąpiło w dniu [...] grudnia 2011 r. i stanowiło doręczenie decyzji w trybie art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, zatem nie miało charakteru jedynie informacyjnego. Wobec wniesienia przez skarżącego od powyższej decyzji odwołania w ustawowym terminie, organ miał obowiązek rozpoznania odwołania. Skarżący wskazał ponadto, iż doręczenie decyzji wymiarowej, stosownie do treści art. 211 Ordynacji podatkowej winno być dokonane obojgu małżonkom. Strona podniosła, iż stronie stosownie do treści art. 220 i art. 223 O.p. przysługiwało wniesienie odwołania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. podtrzymało stanowisko wyrażone w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skargę należało uznać za uzasadnioną.

Na wstępie należy podkreślić, że w demokratycznym państwie prawa zasadą jest, że merytoryczne rozstrzygnięcia organów administracji publicznej podlegają ocenie merytorycznej w toku instancji odwoławczej, a następnie w ramach kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne. Pozbawienie zatem adresatów tych rozstrzygnięć (decyzji i postanowień) ich praw podmiotowych co do możliwości odwołania musi mieć oparcie w ustawach, zaś w żadnym wypadku nie może być skutkiem uznaniowej, dowolnej oceny tych organów.

Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddane zostało postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., którym organ stwierdził niedopuszczalność odwołania skarżącego od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] stycznia 2011 r. ustalającej W. K. i S. G.-K. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2011 rok.

Organ odwoławczy stwierdzając niedopuszczalność odwołania od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] stycznia 2011 r. wskazał, że doręczenie podatnikowi decyzji wymiarowej stanowiło doręczenie o charakterze informacyjnym i zostało dokonane w odpowiedzi na wniosek skarżącego o doręczenie decyzji wymiarowej na 2011 rok. W ocenie organu doręczenie to nie wywołało względem skarżącego żadnych skutków prawnych.

W tym miejscu wskazać należy, że z ugruntowanego stanowiska doktryny i orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że decyzję wymiarową dotyczącą nieruchomości wspólnej sporządza się w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach. W decyzji nie tylko powinni być wykazani oboje małżonkowie jako podatnicy, ale również każdy z nich powinien otrzymać decyzję. Jeżeli decyzja zostanie doręczona tylko jednemu z nich, tylko na nim będzie ciążyło zobowiązanie podatkowe. Od drugiego małżonka, do czasu doręczenia mu decyzji, nie będzie można wymagać i egzekwować podatku (por. wyrok WSA w Olsztynie z 4 listopada 2009 r. sygn. akt I SA/Ol 593/09).

Wskazać należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 121, poz. 844) podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych. W niniejszej sprawie podatnikami tego podatku są współwłaściciele nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] W. K. i S. G.-K. Zgodnie zatem z powyżej powołanym poglądem decyzja określająca zobowiązanie w podatku od nieruchomości winna więc być sporządzona w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach i doręczona każdemu z małżonków.

Zgodnie natomiast z art. 211 Ordynacji podatkowej decyzję doręcza się stronie na piśmie. Na decyzję wydaną w pierwszej instancji służy stronie odwołanie, które wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie (art. 220 § 1 i art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej). Z akt sprawy wynika, że skarżący otrzymał decyzję wymiarową w dniu [...] grudnia 2011 r. i w ustawowym terminie złożył od niej odwołanie. Jak wskazano powyżej, termin do złożenia odwołania liczy się od momentu doręczenia decyzji i od tego momentu przysługuje stronie uprawnienie do wniesienia odwołania.

Podnieść należy, że skutki procesowe decyzji wiązać należy z jej doręczeniem, a nie sporządzeniem i podpisaniem w określonym dniu (art. 211 i art. 212 Ordynacji podatkowej). Związanie organu podatkowego własną decyzją wywołuje skutki prawne dopiero w chwili wprowadzenia jej do obrotu prawnego, czyli z chwilą doręczenia stronie. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w Wyroku z dnia 6 lipca 2011 r. sygn akt. I SA/Gd 468/11).

Decyzja Prezydenta Miasta B. z dnia [...] stycznia 2011 r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości nr [...] stosownie do art. 3 ust. i pkt. 1 prawidłowo ustaliła, że podatnikiem z tytułu podatku od nieruchomości są oboje małżonkowie W. K. i S. G. -K. Tym samym bezsporne jest, że oboje małżonkowie jako współwłaściciele nieruchomości są stronami postępowania podatkowego, a więc doręczenia stosownie do art. 211 Ordynacji podatkowej należy dokonać obojgu małżonkom nawet jeżeli nieruchomość należy do współwłasności majątkowej małżeńskiej.

Wskazać również należy na stanowisko prof. dr hab. Leonarda Etel zawarte w publikacji "Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych. Komentarz, Wydawnictwo: C.H. Beck, zgodnie z którym "jeżeli nieruchomość stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej osób, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach. W myśl przepisu art. 3 ust. 4 u.p.o.l. małżonkowie traktowani są tak jak inni współwłaściciele. Nie są już oni łącznie zobowiązani do zapłacenia podatku od nieruchomości stanowiących ich współwłasność, jak i odrębną własność każdego z nich. W obowiązującym stanie prawnym małżonkowie otrzymają jedną, odrębną decyzję na nieruchomość wspólną (wchodzącą w skład majątku małżeńskiego). Małżonek, który jest właścicielem takiej nieruchomości, otrzymuje odrębną decyzję wymiarową. Decyzje te powinny być doręczone małżonkom podatnikom. Praktyka wymierzania podatku od nieruchomości w jednej decyzji doręczanej "dowolnemu" małżonkowi jest niezgodna z wymogami Ordynacji podatkowej w zakresie doręczeń." W decyzji wymiarowej dotyczącej nieruchomości wspólnej sporządzonej w dwóch egzemplarzach (jednobrzmiących) powinni być wykazani oboje małżonkowie jako podatnicy, zaś podatek w jednej kwocie i każdy z małżonków winien otrzymać decyzję. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2007 r., sygn. akt II FSK 244/06). W rozpoznawanej sprawie nieruchomość stanowi współwłasność małżonków. W związku z tym, w ocenie Sądu, zastosowanie będzie miała w tej sprawie sytuacja przewidziana w art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a mianowicie, jeżeli nieruchomość stanowi współwłasność, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach, a na organach podatkowych ciąży obowiązek przesyłania pism i decyzji podatkowych, do każdego ze współwłaścicieli. Zatem organ był zobowiązany do wydania i doręczenia decyzji również skarżącemu, co doręczając przedmiotową decyzję uczynił, a skarżący skorzystał z przysługującego mu uprawnienia odwołując się od niej. W rozpoznawanej sprawie został zatem naruszony powołany powyżej przepis.

W niniejszej sprawie doręczenie decyzji S. G.-K. nastąpiło w dniu [...] lutego 2011 r., natomiast skarżącemu dnia [...] grudnia 2011 roku, a wiec dla każdego z nich stosownie do brzmienia art. 220 i 223 Ordynacji podatkowej istnieje odrębny termin 14 dniowy do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Tym samym dopiero od tego dnia stosownie art. 211 i art. 212 O.p. decyzja ta wywołuje skutki prawne wobec skarżącego.

Ponadto, oceniając, czy decyzja [...] doręczona W. K. pismem organu podatkowego z dnia [...] grudnia 2011 r. wywołała skutki prawne określone w art. 211 i 212, 220 i 223 Ordynacji podatkowej należy zważyć, że decyzja doręczona skarżącemu w dniu [...] grudnia 2011 roku adresowana jest do skarżącego, a ponadto jest złożona w oryginale. Cechy te mają znaczenie, w ocenie intencji organu w zakresie skutków prawnych tego rozstrzygnięcia.

Również z pisma Prezydenta Miasta B. z dnia [...] stycznia 2012 r., Nr [...], przekazującego odwołanie podatnika do organu II instancji wywieść można, że organ ten uznał przedmiotowe odwołanie za dopuszczalne, bowiem odniósł się merytorycznie do zarzutów nie wskazując na jego niedopuszczalność. Świadczy to zatem o intencji organu podatkowego wywołania przedmiotową decyzją określonych skutków prawnych.

Wątpliwość, co do charakteru przedmiotowej decyzji powzięło także Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wobec czego pismem z dnia [...] lutego 2012 r., Nr [...] zwróciło się do organu podatkowego o złożenie wyjaśnień poprzez wskazanie, czy organ doręczył skarżącemu nową decyzję wydaną w sprawie, którą ustalono dla W. K. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości, na co wskazuje zdaniem organu odwoławczego fakt, że decyzja została podpisana przez inną osobę niż to miało miejsce w przypadku decyzji doręczonej S. G.-K. oraz treść pisma organu z dnia [...] stycznia 2012 r. przekazującego akta sprawy wraz z odwołaniem W. K.

Organ nie uznając czynności doręczenia decyzji skarżącemu, jako czynności wywołującej określone skutki prawne pozbawił stronę prawa do odwołania się od niej.

Skoro decyzja weszła do obrotu prawnego poprzez doręczenie jej stronie, odwołanie się od niej jest zatem dopuszczalne. Skoro zatem w sprawie istnieje przedmiot zaskarżenia, to nie można mówić o niedopuszczalności odwołania z przyczyn przedmiotowych (na co wskazał organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu), nie zaistniały zatem przesłanki zastosowania art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej.

Organ winien zatem merytorycznie rozpatrzyć wniesione przez stronę odwołanie od decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r. ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2011 r.

Przyjmując zatem, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej przy czym stopień tego naruszenia był tego rodzaju, że miał wpływ na wynik sprawy Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit c, art. 152 i art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.