Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 377/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: Art. 35
journal: Dz.U. 2015 poz 388
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga (spr.) Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Barbara Pasternak Protokolant Małgorzata Krasowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2016 r. sprawy ze skargi T. R. na decyzję Wojewody z dnia 25 lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. skargę oddala; II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - na rzecz adwokata M. S. Kancelaria Adwokacka ul. [...] w K kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach.


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją z dnia 25 lutego 2016 r., po rozpatrzeniu odwołania T. R. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2016 roku, orzekającej o wymeldowaniu T. R. z pobytu stałego z lokalu na os. K w K utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Organy ustaliły następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Prezydent Miasta wszczął postępowanie w sprawie o wymeldowanie T. R. z miejsca stałego pobytu z lokalu w K na os. K z wniosku T. i S. R. - współwłaścicieli przedmiotowego lokalu, którzy podali, że ich syn opuścił miejsce pobytu stałego w 1997 roku i od tego czasu w tym lokalu. T. R. jak wskazali przez wiele lat przebywał w USA, a po powrocie do kraju kupił mieszkanie w K na os. H, w którym od sześciu lat mieszka wraz z żoną i synem.

Prezydent Miasta po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego uznał, że doszło do opuszczenia miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisów art. 35 ustawy o ewidencji ludności i decyzją z [...] 2016 roku, orzekł o wymeldowaniu T. R. z pobytu stałego z lokalu na os. K w K.

T. R. powyższą decyzję zaskarżył do Wojewody. Odwołujący się nie zaprzeczał, że opuścił lokal w K przy Osiedlu K i od trzydziestu lat w tym lokalu nie mieszka, natomiast podniósł brak niedobrowolności opuszczenia lokalu. T. R. opisał sprawy rodzinne, w tym swoje relacje z rodzicami i bratem, któremu zarzuca naganne zachowanie i podstępne działanie mające na celu "wydziedziczenie" go z mieszkania. Podniósł, że od ponad trzydziestu lat ma utrudniony dostęp do mieszkania i ograniczony kontakt z rodzicami, co powoduje, że nie jest w stanie fizycznie mieszkać, przebywać, pomieszkiwać i odwiedzać rodziców. Stwierdził, że z uwagi na zaistniałą sytuację, obiecał dzielnicowemu Osiedla K, że ze względów humanitarnych, etycznych i moralnych jego noga więcej nie postanie w przedmiotowym lokalu, wybierze się tam dopiero po śmierci rodziców. Wówczas wystąpi na drogę sądową w sprawie spadkowej i własności tego lokalu. T. R. stwierdził, że jego matka powinna zostać ubezwłasnowolniona, natomiast ojciec i brat pociągnięci do odpowiedzialności karnej za swoje czyny.

Wojewoda wskazał, że z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności wynika, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić wówczas, gdy osoba fizycznie w danym lokalu nie przebywa, a opuszczenie tego lokalu nastąpiło w sposób dobrowolny i trwały. Natomiast art. 25 ust. 1 stanowi, że - Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.

W rozpatrywanej sprawie ustalono, że T. R. nie przebywa w miejscu stałego zameldowania, opuścił to miejsce, zatem organ meldunkowy obowiązany jest do wymeldowania go w drodze decyzji administracyjnej. Opuszczenie miejsca pobytu stałego przez T. R. było jego świadomą decyzją i nie wynikało z bezprawnych działań osób trzecich. Wiele lat wcześniej z uwagi na zmianę sytuacji życiowej, dobrowolnie opuścił lokal stałego zameldowania i zamieszkał w innym miejscu, gdzie obecnie przebywa koncentrując swoje najważniejsze sprawy życiowe.

Powodem wyprowadzenia się było zawarcie związku małżeńskiego, wówczas chwilowo zamieszkał u żony. W latach 1992 r. - 1993 r. wynajmował mieszkanie przy Osiedlu Z, następnie wrócił do lokalu w K na os. K, gdzie mieszkał do 1996 roku. W latach 1991 - 1995 r. pracował sezonowo w Norwegii. W 1996 roku wyjechał do USA na okres sześciu miesięcy, po powrocie zatrzymał się u rodziców. W 1998 roku (wraz żoną) ponownie wyjechał do USA, gdzie przebywał do lutego 2008 roku. Przez pierwsze trzy lata pobytu w USA nie utrzymywał kontaktów z rodziną, dopiero w czwartym roku nawiązał kontakt telefoniczny i listowny z rodzicami. W 2008 roku wrócił do kraju z żoną oraz z synem i wówczas sam zamieszkał u rodziców.

W kwietniu 2008 roku kupił mieszkanie na os. H w K i od tego czasu mieszka w nim w sposób trwały wraz z żoną i synem. Wymieniony poinformował, że w lokalu stałego zameldowania nie ma jego rzeczy osobistych, gdyż zostały wyrzucone przez jego brata S., posiada natomiast klucze do mieszkania, lecz nie wie czy nie zostały zmienione zamki do drzwi wejściowych. Potwierdził, że nie dokłada się do opłat związanych z utrzymaniem powyższego lokalu, ponieważ w tym lokalu nie mieszka. Od 2008 roku do lipca 2014 roku przychodził do lokalu średnio trzy razy w tygodniu na dwie, trzy godziny, aby odwiedzić rodziców i im pomóc. Od lipca 2014 roku, z uwagi na pogorszenie się stosunków pomiędzy nim a rodzicami i bratem, jego wizyty uległy zmianie i bywa w lokalu raz w miesiącu tylko od dziesięciu do piętnastu minut. Wizyty raz w miesiącu polecił wymienionemu jego prawnik.

W lokalu na os. H w K jest skoncentrowane jego życie rodzinne i tam wykonuje czynności życia codziennego. T. R. odmówił wymeldowania się, bo jak podał, w tym mieszkaniu jest część jego dzieciństwa i życia, ponadto lokal został wykupiony za jego pieniądze.

Organ odwoławczy dał wiarę wyjaśnieniom stron postępowania oraz dowodom zebranym w sprawie, w oparciu o które uznał, że opuszczenie miejsca stałego zameldowania przez T. R. nastąpiło w rozumieniu przepisów art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Brak jest dowodowa, że opuszczenie miejsca stałego pobytu przez T. R. miało niedobrowolny charakter. T. R. kwestii opuszczenia przez niego miejsca pobytu stałego nie kwestionował.

Organ odwoławczy wskazał, iż dla istnienia lub braku dobrowolności w opuszczeniu lokalu, w którym dana osoba jest zameldowana, podstawowe znaczenie ma nie tyle fakt czynienia tej osobie utrudnień w korzystaniu z lokalu, lecz istotna jest okoliczność długotrwałego (jak to ma miejsce w niniejszej sprawie meldunkowej) okresu zamieszkiwania w innym lokalu, przy jednoczesnym braku aktywności w dochodzeniu ochrony praw do posiadania lokalu, wyrażającej się w niewytoczeniu przed sądem powszechnym powództwa o przywrócenie utraconego posiadania. Zatem, skoro osoba opuszcza miejsce pobytu stałego i nie podejmuje skutecznych działań prawnych w celu ponownego w nim zamieszkania, to naturalną konsekwencją tej czynności jest obowiązek wymeldowania z dotychczasowego miejsca pobytu stałego, jeżeli osoba sama tego obowiązku nie dopełniła.

Istotnym w sprawach meldunkowych pozostaje ponadto, iż przez termin "zamiar" w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie mieć będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim.

T. R. jeżeli przez dłuższy czas będąc zameldowany w przedmiotowym lokalu mieszkał w innym lokalu, to tym samym dał wyraz swojej woli dobrowolnego opuszczenia lokalu, w którym faktycznie nie przebywa, a jedynie niezgodnie z przepisami ewidencji ludności jest nadal zameldowany.

Zdaniem Wojewody T. R. nie jest zainteresowany ponownym zamieszkaniem w lokalu stałego zameldowania w K przy Osiedlu K, wymienionemu zależy wyłącznie na odzyskaniu środków finansowych, które przekazał rodzicom na wykup przedmiotowego lokalu.

W świetle powyższych okoliczności w ocenie Wojewody - nie można dopuścić do sytuacji, by osoba, w stosunku do której wszczęte zostało postępowanie w sprawie o wymeldowanie jej z pobytu stałego, niweczyła to postępowanie poprzez fikcyjne czasowe meldowanie się i zmuszała w ten sposób organy administracji publicznej do wydawania decyzji o odmowie wymeldowania z pobytu stałego.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji wyrażone w zaskarżonej decyzji, że pobyt T. R. w lokalu na os. H w K nie ma charakteru pobytu czasowego i jest pobytem stałym. Na powyższe stwierdzenie pozwala oświadczenie samego T. R., który przed organem pierwszej instancji do protokołu podał "Od kwietnia 2008 r. mieszkam w sposób trwały w lokalu przy os. H w K wraz z żoną i synem. (...) W 2008 r. jak wyprowadziłem się z przedmiotowego lokalu była to moja dobrowolna decyzja, ponieważ kupiłem mieszkanie i zamieszkałem tam ze swoją rodziną. W lokalu przy os. H w K jest skoncentrowane moje życie rodzinne i tam wykonuję czynności życia codziennego." Zgodnie z przepisem art. 27 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności - Równocześnie można mieć jedno miejsce pobytu stałego i jedno miejsce pobytu czasowego.

Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania T. R. nie znalazł podstaw do podważenia dokonanej przez organ gminy w K oceny dowodów zebranych w sprawie, a uzasadnienie przedmiotowego odwołania nie dostarcza argumentów podważających tę ocenę. Wskazano, że przepisy ustawy o ewidencji ludności mają charakter wyłącznie porządkowy, rejestracyjny i na ich gruncie nie można załatwiać innych spraw spornych, w tym rodzinnych, czy majątkowych, gdyż do rozstrzygania tych spraw właściwe są sądy powszechne.

W świetle poczynionych ustaleń, kierując się celowością przepisów meldunkowych oraz ich porządkowym charakterem, Wojewoda uznał, iż decyzja Prezydenta Miasta jest prawidłowa i zasadna.

Na tą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł T. R. twierdząc, że jest ona niezgodna z prawem i krzywdząca. Skarżący stwierdził, że nie zgadza się na wymeldowanie go z pobytu stałego, a organy bezpodstawnie zarzucają mu fikcyjne zameldowanie. Wskazał, że przebywał na emigracji w USA od 1998 r. do 2008 r. i dokonywał regularnego zgłaszania swojego pobytu czasowego. Stwierdził, że brat podstępnie manipuluje rodzicami i dąży do jego wymeldowania. W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, zwana dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Rozpoznawana skarga w tych ramach prawnych nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r o ewidencji ludności (dalej w skrócie u.e.l.). Zgodnie z art. 69 pkt 1, weszła ona w życie z 1 marca 2015 r. i zastąpiła regulacje zawarte we wcześniej obowiązującej ustawie z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm., zwana dalej: ustawą z 10 kwietnia 1974 r.). Zgodnie z treścią art. 35 u.e.l., organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Należy zauważać, że konstrukcja wymeldowania w aktualnie obowiązujących przepisach podobna jest do regulacji zawartej w poprzednio obowiązującej ustawie z 10 kwietnia 1974 r. Według art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r., organ gminy wydawał na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Należy zatem zauważyć, że orzecznictwo sądów administracyjnych odnoszące się do regulacji art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. zachowuje w dużej mierze aktualność w odniesieniu do treści art. 35 u.e.l. Na gruncie art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. w orzecznictwie sądów administracyjnych wykształcił i utrwalił się pogląd, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić wówczas, gdy ma ono charakter trwały i jest dobrowolne (wyrok NSA z 7 grudnia 2005 r., sygn. II OSK 302/05). Zgodnie z tym poglądem przyjmuje się, że o trwałym opuszczeniu dotychczasowego miejsca pobytu stałego świadczy nie tylko fizyczne i długotrwałe nieprzebywanie osoby pod wskazanym adresem, ale także zamiar zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych, który jest połączony z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania (wyrok WSA w Krakowie z 7 marca 2013 r., sygn. III SA/Kr 654/12, wyrok WSA w Gliwicach z 6 czerwca 2012 r., sygn. III SA/GL 370/12, wyrok WSA w Łodzi z 19 stycznia 2012 r., sygn. III SA/Łd 1058/11).

Z kolei opuszczenie lokalu można uznać za dobrowolne, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce. Przez dobrowolność rozumie się nie tylko opuszczenie lokalu z własnej woli, tj. bez przymusu, ale także sytuację, w której, niezależnie od okoliczności opuszczenia lokalu, opuszczający lokal nie podejmuje żadnych działań zmierzających do przywrócenia możliwości przebywania w lokalu (por. wyrok NSA z 6 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 401/06, wyrok NSA z 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 389/07).

W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości okoliczność, że skarżący w kwietniu 2008 roku kupił mieszkanie na os. H w K i od tego czasu mieszka w nim wraz z żoną i synem i tam jest skoncentrowane jego życie. Opuścił sporny lokal mieszkalny na os. K w K wiele lat temu i od tej pory faktycznie w nim nie przebywa. Potwierdza to sam skarżący.

W przedmiotowej sprawie organy zebrały i rozpatrzyły cały zebrany materiał dowodowy. Skarżący kwestionując prawidłowość przeprowadzonego postępowania nie wskazał, jakich dowody organy błędnie oceniły ustalając stan faktyczny sprawy. Podnosi dramatycznie złe relacje rodzinne i konflikt rodzinny na tle własności lokalu na os. K w K, co jednak nie ma znaczenia w przedmiotowej sprawie.

Podkreślenia wymaga okoliczność, że zameldowanie w jakimś lokalu związane jest z przebywaniem w nim, nie zaś z prawem do lokalu. O dobrowolności opuszczenia lokalu nie decyduje jedynie to, w jakich okolicznościach doszło do zaprzestania zamieszkiwania w lokalu, ale także to, jakie faktyczne starania, świadczące o chęci zamieszkiwania w tym lokalu czyni strona, pozbawiona możliwości zamieszkiwania w lokalu, w którym jest zameldowana. Okoliczności te muszą przy tym obiektywnie świadczyć o chęci zamieszkiwania w lokalu, do którego dostęp został utracony, nie zaś być jedynie deklaracją takiej chęci z uwagi na roszczenia majątkowe, co ma miejsce w przedmiotowej sprawie.

W ocenie Sądu zgromadzony materiał dowodowy dawał organom uzasadnione podstawy do orzeczenia o wymeldowaniu skarżącego. Fakt opuszczenia mieszkania i nieprzebywania w nim skarżący przyznał. Same zatem wyjaśnienia skarżącego były już wystarczającym dowodem na potwierdzenie faktu niezamieszkiwania w spornym lokalu.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd uznał, że w postępowaniu poprzedzającym wydanie tej decyzji nie dopuszczono się tego rodzaju uchybień, które miałyby wpływ na wynik sprawy, a przeprowadzona analiza ustaleń dokonanych przez organy obu instancji wskazuje na to, że organy wyjaśniły wszystkie okoliczności mające znaczenie dla stwierdzenia tego, czy w rozpatrywanym przypadku spełnione zostały ustawowe przesłanki do orzeczenia o wymeldowaniu skarżącego z przedmiotowego lokalu.

W kontrolowanym postępowaniu strony, w tym skarżący, miały zapewniony czynny udział, który przejawiał się w możliwości zapoznawania się z aktami sprawy, wnoszeniu pism procesowych, zgłaszania wniosków dowodowych oraz środków odwoławczych, a także doręczaniu pism procesowych.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, należało uznać, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania ani też prawa materialnego.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu ( Dz.U. z 2015 r. poz. 1801).