Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 115/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 33 (2) ust. 1 i 4, art. 33 (10) ust. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1059
law: Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o radcach prawnych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.) Sędzia del. WSA Krystyna Józefczyk Protokolant Małgorzata Suchocka po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 września 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 998/09 w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz A. W. kwotę 120 zł (sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 17 września 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 998/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uchylił zaskarżoną przez A. W. (dalej: strona, kandydatka) decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską. W pkt 2 Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, a w pkt 3 orzekł o kosztach postępowania.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Uchwałą nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisja Egzaminacyjna nr [...] do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. ustaliła, że kandydatka uzyskała negatywny wynik egzaminu konkursowego, bowiem z testu wyboru uzyskała 189 punktów, zamiast wymaganych 190 punktów.

Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 3310 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji), po rozpoznaniu odwołania skarżącej utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę nr [...] Komisji Egzaminacyjnej.

Zdaniem organu egzamin, którego strona była uczestnikiem, przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej i odwoływania jej członków oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i radcowskiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2164 ze zm.). Minister nie podzielił ponadto zarzutów skarżącej co do treści wskazanych wyżej pytań.

W skardze na powyższą decyzję Ministra Sprawiedliwości kandydatka zarzuciła nieprawidłowość w sformułowanych pytaniach nr 97,129 oraz 221. W toku postępowania przed sądem pierwszej instancji uzupełniła zarzuty o pytania nr 193 oraz 234.

Rozpoznając skargę kandydatki Wojewódzki Sąd Administracyjny, jak to wskazano, uchylił zaskarżoną decyzję. W ocenie sądu pierwszej instancji skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie z przyczyn w niej podniesionych. Zgodnie z art. 332 ust. 1 i 4 ustawy o radcach prawnych Minister Sprawiedliwości każdego roku powołuje zespół do przygotowania pytań na egzamin konkursowy dla kandydatów na aplikantów radcowskich (zespół konkursowy). Przygotowuje jeden zestaw pytań w formie testu wyboru; test składa się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Pozytywny wynik, w myśl art. 339 ust. 1 i 3 ustawy, otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów. Uprawnia go to do złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów radcowskich w ciągu 2 lat od ogłoszenia wyników egzaminu (art. 33 ust. 3 ustawy). Stosownie do art. 331 ust. 1 i 2 ustawy egzamin konkursowy przeprowadzają komisje egzaminacyjne do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości, powoływane na obszarze właściwości jednej lub kilku rad okręgowych izb radców prawnych. Minister Sprawiedliwości jest organem wyższego stopnia w stosunku do komisji. W myśl art. 3310 ust. 1 i 2 ustawy, po przeprowadzeniu egzaminu konkursowego komisja ustala wynik kandydata w drodze uchwały. Od uchwały komisji służy kandydatowi odwołanie dotyczące wyniku jego egzaminu do Ministra Sprawiedliwości.

Zdaniem sądu pierwszej instancji przedmiot sprawy ma na celu ustalenie wyniku egzaminu, a ponowne jego zbadanie w drugiej instancji nie oznacza ponownego przeprowadzenia egzaminu, lecz jedynie weryfikację ustaleń co do poprawności odpowiedzi na pytania testowe i prawidłowości opartego na tych ustaleniach wyniku egzaminu. Sąd administracyjny nie jest trzecią instancją, która władna jest dokonać sprawdzenia testu. Uprawniony jest jedynie do dokonania kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, tak materialnym, jak też procesowym. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji dla skutecznego wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego wystarczyło wykazanie błędnej oceny organu odwoławczego w zakresie jednego spośród kilku zakwestionowanych pytań, aby uznać ją za mającą istotne znaczenie dla wyniku rozstrzygnięcia. Według Sądu w niniejszej sprawie Minister Sprawiedliwości błędnie ocenił co najmniej trzy odpowiedzi udzielone przez Skarżącą w ramach testowego egzaminu konkursowego na aplikację radcowską, a mianowicie na pytania nr 100, 139 i 193. Uchybienia dotyczące tych trzech pytań mają wpływ na wynik sprawy, skoro kandydatce do uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu brakowało 1 punktu.

Pytanie nr 100 brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, jeżeli strona wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji, nie dołączając jednocześnie do wniosku samej apelacji:

A. sąd odrzuci wniosek o przywrócenie terminu,

B. sąd oddali wniosek o przywrócenie terminu,

C. przewodniczący wzywa stronę do uzupełnienia tego braku w terminie tygodniowym pod rygorem zwrotu wniosku".

Strona udzieliła na to pytanie odpowiedzi "A", natomiast według klucza odpowiedzi, prawidłowa jest odpowiedź "C", która wynika z przepisów art. 169 § 3 k.p.c. w zw. z art. 130 § 1 k.p.c. W ocenie sądu pierwszej instancji w/w przepisy nie dają na nie odpowiedzi, ani żaden inny przepis Kodeksu postępowania cywilnego - powołanego w pytaniu - także nie stanowi, że brak dokończenia czynności procesowej stanowi brak formalny wniosku o przywrócenie terminu. Przepis art. 169 § 3 k.p.c. brzmi: "Równocześnie z wnioskiem (o przywrócenie terminu) strona powinna dokonać czynności procesowej". Natomiast w myśl art. 130 § 1 k.p.c. zd. 1 "Jeżeli pismo procesowe nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych lub jeżeli od pisma nie uiszczono należnej opłaty, przewodniczący wzywa stronę, pod rygorem zwrócenia pisma, do poprawienia, uzupełnienia lub opłacenia go w terminie tygodniowym". O tym, że brak dołączenia apelacji jest brakiem formalnym wniosku nie przemawia literalne brzmienie art. 169 § 3 k.p.c. Jak wskazał sąd pierwszej instancji to dopiero orzecznictwo Sądu Najwyższego przesądziło, że niedopełnienie przez składającego wniosek o przywrócenie terminu wymagań przewidzianych w art. 169 § 3 k.p.c. stanowi brak formalny, którego uzupełnienie powinien przewodniczący zarządzić w trybie przewidzianym w art. 130 k.p.c. (tak też 1CZ 238/54 z dnia 18 października 1954 r., OSNCP 1955/2/44 i 2CR 119/58 z dnia 1 września 1958 r., Preis 1960/2/407). Według sądu pierwszej instancji budzić może wątpliwość formułowanie tego rodzaju pytań w teście na egzaminie konkursowym na aplikację, na które odpowiedź nie wynika expressis verbis z przepisów prawa, a jedynie z poglądów doktryny i orzecznictwa.

W zakresie pytania nr 139 sąd pierwszej instancji uznał jako uzasadniony zarzut naruszenia prawa procesowego.

Pytanie to brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem spółek handlowych, odwołanemu członkowi zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, nie będącemu jej wspólnikiem, legitymacja do wytoczenia przeciwko spółce powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników sprzecznej z ustawą:

A. przysługuje,

B. nie przysługuje,

C. przysługuje wyłącznie po wykazaniu interesu prawnego".

Według klucza prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "B", natomiast kandydatka udzieliła odpowiedzi "C". Odnośnie tego pytania wątpliwości sądu pierwszej instancji wzbudziła kwestia stanowiska organu wyrażonego w zakresie tego pytania. W odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej strona wskazała na orzecznictwo Sądu Najwyższego związane z problematyką ujętą w tym pytaniu, jak również poglądy doktryny, w tym krytyczne wobec uchwały siedmiu sędziów SN, na którą powołuje się organ. W tej sytuacji za nieuprawniony sąd pierwszej instancji uznał pogląd organu o jednolitym stanowisku w orzecznictwie i literaturze potwierdzającym, że odwołany członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, niebędący jej wspólnikiem nie ma legitymacji do wytoczenia przeciwko spółce powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników sprzecznej z prawem. Uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 1 marca 2007 r. stanowi zasadę prawną, niemniej orzeczenie to spotkało się w doktrynie również z wyraźnie krytycznym stanowiskiem (vide: glosa prof. dr hab. Stanisława Sołtysińskiego oraz prof. dr hab. Wojciecha Popiołka Przegląd Prawa Handlowego z października 2007 str. 51-58, podobnie krytyczne stanowisko wyraził Witold Jurcewicz III CZP 94/06). W świetle uzasadnienia może budzić uzasadnioną wątpliwość formułowanie tego rodzaju pytań na egzaminie konkursowym na aplikację radcowską, albowiem w teście, w którym sprawdzeniu ma podlegać wiedza przyszłych dopiero aplikantów radcowskich, winno się unikać wprowadzania takich pytań, na które jednoznaczna odpowiedź nie wynika z przepisów prawa, a jedynie z poglądów doktryny i orzecznictwa, które do tego budzą pewne, być może uzasadnione - wątpliwości niektórych przedstawicieli nauki prawa. Ponieważ w rozpatrywanej sprawie Minister Sprawiedliwości nie wykazał, zdaniem sądu pierwszej instancji, dostatecznie jasno wszystkich okoliczności przekonywujących o trafności swojego rozstrzygnięcia w zakresie pytania testowego nr 139, Sąd stwierdził uchybienie w sposób istotny zasadom postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7, art. 8, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. Uchybienia te w konsekwencji mogą mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy, uwzględniając fakt uzyskania przez kandydatkę tylko jeden punkt mniej od wymaganego minimum, określonego w przepisie art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych.

Pytanie nr 193 brzmiało natomiast: "Zgodnie z ordynacją podatkową, wszczęcie postępowania podatkowego z urzędu następuje:

A. w formie postanowienia,

B. w formie zawiadomienia,

C. bez zachowania formy procesowej z chwilą dokonania pierwszej czynności w sprawie".

Odpowiedzią prawidłową według klucza jest odpowiedź "A", oparta o art. 165 § 2 ustawy z dnia 29 lipca 1997 r. Ordynacja podatkowa. Kandydatka wskazała natomiast "C". Zdaniem sądu pierwszej instancji pytanie nr 193 zostało wadliwie skonstruowane. Żadna z odpowiedzi, nie stanowi zdania prawdziwego, nawet wskazana przez organ odpowiedź "A". Nie zawsze bowiem, zgodnie z ustawą Ordynacja podatkowa, wszczęcie postępowania podatkowego z urzędu następuje w formie postanowienia. Sąd pierwszej instancji wskazał na art. 165 § 5-7 Ordynacji podatkowej, który zawiera wyjątki od ww. zasady. Pytanie dotyczyło wyłącznie formy wszczęcia postępowania podatkowego z urzędu jako zasady. Skoro organowi chodziło o tzw. zasadę, powinno to znaleźć odzwierciedlenie w treści pytania. Zdaniem sądu pierwszej instancji nieprawidłowe sformułowanie pytania nie powinno obciążać kandydatki. Ustosunkowując się do argumentów strony sąd pierwszej instancji nie podzielił zarzutów podniesionych zarówno w odwołaniu, jak i w skardze odnośnie pytań nr 221, 139 (tak w uzasadnieniu) i 97. Zdaniem sądu pierwszej instancji, Minister w sposób pełny i przekonywujący przedstawił obowiązujący w tej materii stan prawny oraz wyjaśnił, dlaczego stanowisko strony w zakresie wskazanych pytań nie znajduje uzasadnienia. Sąd nie podzielił natomiast dodatkowych zarzutów dotyczących pytania 234. Odpowiedź na nie wynika expressis verbis z normy art. 63 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U.Nr 98, poz. 1070 ze zm.). Prawidłową odpowiedzią według klucza jest odpowiedź C.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł Minister Sprawiedliwości, który domagał się jego uchylenia wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Minister zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepisów prawa materialnego poprzez dokonanie przez sąd pierwszej instancji błędnej oceny ich zastosowania przez organ administracji, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwana dalej: p.p.s.a.) poprzez uwzględnienie skargi A. W. w sytuacji, gdy zakwestionowana decyzja Ministra Sprawiedliwości nie naruszała ani przepisów postępowania, ani przepisów prawa materialnego, a zwłaszcza art. 331 ust. 3 i art. 339 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, które to naruszenie miałoby polegać na sformułowaniu pytań nr 100, 139 i 193 testu konkursowego na aplikację radcowską w sposób sprzeczny z w/w przepisami.

W uzasadnieniu kasator nie zgodził się z poglądem wyrażonym w uzasadnieniu wyroku odnośnie nieprawidłowości w sformułowaniu pytań o nr 100, 139 i 193.

Odnosząc się do poglądu sądu pierwszej instancji w zakresie prawidłowości pytania nr 100 Minister zarzucił, że nawet jeśli w danej sprawie wypowiedział się Sąd Najwyższy nie oznacza to automatycznie kontrowersyjności zagadnienia oraz niejasności przepisu. Ustalenie wadliwości pytania nr 100 zostało dokonane przez sąd pierwszej instancji pochopnie. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji jest pismem procesowym. Jeżeli zatem strona wniosła o przywrócenie tego terminu, nie dołączając do wniosku samej apelacji, to przewodniczący - na podstawie art. 130 § 1 k.p.c. - wzywa stronę do uzupełnienia tego braku formalnego pod rygorem zwrotu wniosku. Przepis art. 169 § 3 k.p.c. wyraźnie stanowi, iż "równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności procesowej", a zatem - w świetle art. 130 § 1 k.p.c. - dokonanie tej czynności stanowi warunek formalny dla nadania prawidłowego biegu temu wnioskowi. W ocenie kasatora, nie można wobec powyższego przyjąć, iż odpowiedź na pytanie nr 100 nie wynika wprost z przepisów prawa, bowiem w świetle łącznie rozpatrywanych przepisów art. 169 § 3 i art. 130 § 1 k.p.c, a także w świetle pozostałych podanych propozycji odpowiedzi na pytanie nr 100, jedyną poprawną odpowiedzią jest odpowiedź "C".

Odnośnie pytania nr 139 Minister wskazał, że art. 250 k.s.h. wyraźnie wymienia podmioty uprawnione do wytoczenia powództwa o uchylenie uchwały wspólników, w tym m. in. zarząd spółki oraz członków zarządu, a zatem uprawnienie to przysługuje wyłącznie osobom, które w dacie wytoczenia powództwa pełnią funkcję członka zarządu. Zakwestionowane przez sąd pierwszej instancji pytanie dotyczyło tymczasem osoby odwołanego członka zarządu spółki, niebędącego jej wspólnikiem, a zatem osoby, która w świetle jednoznacznego brzmienia art. 250 w zw. z art. 252 k.s.h. nie posiada legitymacji czynnej do wytoczenia przedmiotowego powództwa. W ocenie Ministra Sprawiedliwości pytanie nr 139 zostało sformułowane w sposób jasny i kategoryczny, a poprawna odpowiedź na to pytanie wynika wprost z przepisów prawa.

W świetle uzasadnienia skargi kasacyjnej w zakresie pytania nr 193, prawidłowa odpowiedź, oparta na art. 165 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa, to odpowiedź "A". Skoro pytanie nr 193 nie zawierało zastrzeżenia, iż chodzi w nim o wyjątki, oznaczało, że dotyczy zasady i do takiego wniosku mógł i powinien dojść kandydat na aplikanta radcowskiego. Jakkolwiek art. 165 § 5-7 ustawy Ordynacja podatkowa przewiduje cztery wyjątki od zasady wszczynania z urzędu postępowania podatkowego w formie postanowienia, to żaden z tych wyjątków nie został uwzględniony w pytaniu i nie dotyczyła go żadna z sugerowanych odpowiedzi. Zdaniem Ministra, jednoznaczny sposób sformułowania pytania nr 193 zaproponowanych odpowiedzi, jak również brak szerszego opisu zagadnienia przedstawionego w tym pytaniu w żadnej mierze nie dawały podstaw do przyjęcia, że może ono odnosić się do wyjątków, te bowiem wymagałyby wyraźnego określenia.

W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, zakwestionowane przez sąd pierwszej instancji pytania nr 100, 139 i 193 testu egzaminacyjnego na aplikację radcowską zostały skonstruowane prawidłowo i pozwalały na udzielenie wyłącznie jednej, poprawnej odpowiedzi, która jednoznacznie i wprost wynikała z przepisów i norm prawnych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie niniejszych rozważań podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd pierwszej instancji.

Skarga kasacyjna Ministra Sprawiedliwości nie ma usprawiedliwionych podstaw.

W zaskarżonym wyroku nie doszło do zarzuconego naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 33 1 ust. 3 oraz 33 9 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, polegającego na niewłaściwym przyjęciu, że pytania nr 100, 139 i 193 nie spełniają wymagań określonych w tym przepisie.

Przepis art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych miał następujące brzmienie: "Egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt". W świetle tego unormowania zbudowanego na zasadzie testu jednokrotnego wyboru, nie jest dopuszczalne formułowanie pytań zawierających propozycje więcej niż jednej prawidłowej odpowiedzi w nawiązaniu do spornych w orzecznictwie i doktrynie problemów. Nie można również formułować pytań, na które odpowiedź będzie uzależniona od przyjęcia dodatkowych założeń pominiętych lub nieprecyzyjnie wyrażonych w pytaniach.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zajęte przez sąd pierwszej instancji co do nieprawidłowej redakcji pytania nr 100, dotyczącego skutków prawnych złożenia wniosku o przywrócenie terminu bez jednoczesnego wniesienia apelacji. Jak słusznie zauważył sąd pierwszej instancji z przepisów powołanych w kluczu odpowiedzi, tj. art. 130 § 1 k.p.c. i art. 169 § 3 k.p.c, nie wynika w sposób jednoznaczny, aby niedołączenie przez pełnomocnika apelacji do takiego wniosku było traktowane jako brak formalny podlegający uzupełnieniu w trybie przewidzianym dla uzupełnienia pism procesowych. Dopiero orzecznictwo Sądu Najwyższego przesądziło o tym, iż niedopełnienie przez składającego wniosek o przywrócenie terminu wymagań przewidzianych w art. 169 § 3 k.p.c. stanowi brak formalny, którego uzupełnienie powinien Przewodniczący zarządzić w trybie przewidzianym w art. 130 k.p.c.

Przechodząc do pytania nr 139, należy wskazać na uchybienie w uzasadnieniu wyroku sądu pierwszej instancji. Sąd najpierw bowiem szczegółowo opisał dlaczego uznaje pytanie nr 139 jako sformułowane nieprawidłowo, a następnie, jak się wydaje omyłkowo, wskazał je jako jedno z pytań mieszczących się w zakresie egzaminu konkursowego. Pomyłka ta jednak nie wpływa na wynik sprawy, a ponadto, skarga kasacyjna nie podnosi zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Według Ministra Sprawiedliwości prawidłowa odpowiedź znajduje jednoznaczne potwierdzenie w treści art. 250 pkt 1 w związku z art. 252 § 1 k.s.h. Pierwszy z nich stanowi, że prawo do wytoczenia powództwa o uchylenie uchwały wspólników przysługuje zarządowi, radzie nadzorczej, komisji rewizyjnej oraz poszczególnym ich członkom, natomiast w świetle drugiego przepisu osobom lub organom spółki wymienionym w art. 250 przysługuje prawo do wytoczenia przeciwko spółce powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników sprzecznej z ustawą. W ocenianym pytaniu przyjęto założenie, że chodzi o legitymację odwołanego członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością niebędącego jej wspólnikiem, do wytoczenia przeciwko spółce powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników sprzecznej z ustawą. W obu wymienionych przepisach Kodeksu spółek handlowych nie określono natomiast uprawnień takich osób, które po odwołaniu ze składu organów spółki nie są już jej wspólnikami.

W zależności od rodzaju zastosowanej wykładni tych przepisów w orzecznictwie Sądu Najwyższego i doktrynie zaznaczyły się wyraźnie rozbieżności na tle istnienia lub braku legitymacji do wytoczenia takiego powództwa przez osoby, które oprócz odwołania ich ze składu organów spółki nie są także jej wspólnikami. Przykładowo, stosując wykładnię systemową, Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia 13 lutego 2004 r. II CK 438/02, z dnia 25 listopada 2004 r. III CK 592/03 i z dnia 15 grudnia 2005 r. II CSK 19/05 przyjmował, że byli członkowie zarządu lub rady nadzorczej spółki niebędący wspólnikami mają legitymację do wytoczenia powództwa z art. 252 k.s.h. o stwierdzenie nieważności uchwały o odmowie udzielenia absolutorium tym organom za okres, w którym byli ich członkami. W tych wyrokach podkreślono, że rezultat wykładni językowej jest tylko wówczas rozstrzygający, gdy nie podważają go wyniki uzyskane w drodze innych metod wykładni. Dając prymat wykładni językowej, w uchwale z dnia 1 marca 2007 r. III CZP 94/06 (OSNC 2007/7-8/95) Sąd Najwyższy z kolei uznał, że osobie odwołanej ze składu organu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie przysługuje legitymacja do wytoczenia powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników sprzecznej z ustawą (art. 252 § 1 w związku z art. 250 pkt 1 k.s.h.). Mimo nadania tej uchwale mocy zasady prawnej, spotkała się ona w pięciu glosach z wysoce zróżnicowaną oceną, także krytyczną. W zaskarżonym wyroku trafnie więc stwierdzono, że na oceniane pytanie możliwe było udzielenie więcej niż jednej prawidłowej odpowiedzi przy wskazaniu źródła przyjętej argumentacji. Przy tak skonstruowanym pytaniu jedna prawidłowa odpowiedź nie wynikała wprost ze wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości art. 250 pkt 1 w związku z art. 252 § 1 k.s.h.

Nie są uzasadnione również zarzuty Ministra Sprawiedliwości co do przyjęcia w motywach zaskarżonego wyroku, że w pytaniu nr 193 nie zawarto żadnej propozycji prawidłowej odpowiedzi. Od przewidzianego w art. 165 § 2 Ordynacji podatkowej wszczynania postępowania podatkowego z urzędu w formie postanowienia przewidziano w jego § 5 wyjątki dotyczące:

– ustalenia zobowiązań podatkowych, które zgodnie z odrębnymi przepisami ustalane są corocznie przy niezmienionym stanie faktycznym,

– umorzenia zaległości podatkowych w przypadkach objętych art. 67d § 1,

– nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Nie wszczyna się również w tej formie postępowania podatkowego w sprawach określonych w art. 165 § 6 i 7 Ordynacji podatkowej. Przy tak zróżnicowanej procedurze zawartej w jednym artykule, treść pytania i propozycje odpowiedzi nie spełniały wymogów określonych w art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Bez wprowadzenia do nich założenia, że chodzi o zasadę albo o przewidziane do niej wyjątki, nie istniały wyraźnie określone kryteria, według których możliwe było dokonanie obiektywnej oceny prawidłowości udzielonej odpowiedzi.

Skoro w wyniku zakwestionowania omawianych pytań testowych skarżąca uzyskałaby 192 punkty, trafnie Sąd I instancji uchylił zaskarżoną decyzję, gdyż skarżąca spełniła warunki przewidziane w art. 33 9 ust. 3 ustawy o radcach prawnych dla pozytywnego wyniku z egzaminu konkursowego, uzyskując z testu co najmniej 190 punktów.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.