Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 978/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatki inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 98 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 6a ust. 1, 2, 3, 4, 6 i 7
journal: Dz.U. 2016 poz 617
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym - tekst jedn.
article: art. 121 par. 1, art. 122, art. 124, art. 127, art. 187 par. 1, art. 210 par. 1 pkt 6 i par. 4, art. 254
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Sobocha, Sędziowie sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz (sprawozdawca), sędzia del. SO Agnieszka Baran, Protokolant referent Agnieszka Dominiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2020 r. sprawy ze skargi J. J. i I. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na 2017 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. solidarnie na rzecz J. J. i I. J. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Prezydent m. W. (dalej zwany "Prezydentem") decyzją z dnia [...] maja 2017 r. ustalił I. J. i J. J. (dalej zwani "Stroną" lub "Skarżącymi") wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego od nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] (dz. ewid. nr [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] z obrębu [...] ) oraz ul. [...] (dz. ew. nr [...] , [...] , [...] , [...] , [...] z obrębu [...] ) za 2017 r. w kwocie 887,00 zł.

Skarżący w złożonym odwołaniu wskazali, że zaskarżona decyzja oparta jest na świadomie niezaktualizowanych danych z rejestru gruntów Biura Geodezji i Katastru Urzędu m. W., które w sposób rażący zaniechał zaktualizować Prezydent po wydaniu swojej decyzji podziałowej nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. wydzielając działki nr ew. [...] , [...] , [...] , [...] i [...] jako publiczną drogę gminną ul. [...] [...] , czym rażąco naruszył prawo i interes prawny stron odwołujących.

Zdaniem Strony dz. ew. nr [...] , [...] , [...] , [...] i [...] przestały być ich własnością z dniem 23 kwietnia 2012 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej zwane "SKO") decyzją z dnia [...] marca 2019 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta z dnia [...] maja 2017 r.

W uzasadnieniu, mając na uwadze istotę sporu, która sprowadza się do rozstrzygnięcia czy Skarżący są podatnikami podatku od nieruchomości od działek o nr ew. [...] i [...] , SKO zwróciło uwagę, że z wypisu z rejestru gruntów, wynika, że K. J. oraz Skarżący są współwłaścicielami działki ew. nr [...] i [...] z obrębu [...] , natomiast Prezydent decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. zatwierdził projekt podziału nieruchomości KW [...] , [...] i [...] , m.in. działki o nr [...] i [...] zostały przeznaczone pod projektowaną ulicę [...] . Decyzja wydana w oparciu o art. 93 ust. 1, art. 96 ust. 1, art. 98a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651; dalej zwana "u.g.n.") stała się ostateczna w dniu 23 kwietnia 2012 r.

Według SKO wyżej wymieniona ulica została zaliczona do kategorii dróg gminnych na podstawie uchwały nr XVI/239/2003 Rady m. W. z dnia 4 września 2003 r. w sprawie zaliczenia niektórych dróg na terenie m. W. do kategorii dróg gminnych oraz pozbawienia niektórych dróg na terenie m. W. kategorii dróg gminnych. Na podstawie tej uchwały, ulica [...] jest drogą publiczną kategorii gminnej na odcinku stanowiącym działkę ewid. [...] obręb [...] , tj. na odcinku na którym wówczas istniała w terenie, od ulicy [...] na długości 140 cm. Pozostały odcinek drogi stanowiący przedmiotowe działki (w tym działkę o nr ewid. [...] [...] ), dopiero po uregulowaniu stanu formalno-prawnego własności gruntów na rzecz m. W. oraz po wybudowaniu stanie się drogą publiczną na podstawie przepisów ustawy o drogach publicznych.

Organ odwoławczy mając na uwadze, że art. 98 u.g.n. dotyczy wyłącznie wydzielania działek pod drogi publiczne, a z kolei w decyzji o zatwierdzeniu podziału nieruchomości należy określić działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne lub pod poszerzenie takich dróg i wskazać, z jakiego dokumentu wynika ich przeznaczenie pod drogi publiczne (decyzja ta powinna także zawierać informacje o skutkach prawnych wydzielenia działki lub działek pod drogę publiczną), zwrócił uwagę, iż z decyzji podziałowej z dnia 2 kwietnia 2012 r. nr [...] nie wynika, aby ww. działki zostały wydzielone pod drogę publiczną, w decyzji tej wskazano wprost, że działka m.in. o nr ewid. [...] [...] została wydzielona pod projektowaną ulicę [...] , ale nie wskazano, że ma charakter publiczny.

Mając powyższe na uwadze SKO nie znalazło podstaw do uwzględnienia zarzutów Skarżących w sytuacji, gdy tylko w sytuacji wydzielenia działek pod drogę publiczną, nastąpiłby skutek przejścia prawa własności z mocy prawa. Na poparcie powyższego stanowiska wskazało wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2014 r. sygn. akt: I OSK 2681/12 oraz z dnia 27 czerwca 2012 r. sygn. akt: I OSK 986/11.

Ponadto SKO zwróciło uwagę, że odstępstwa od bezwzględnego związania wypisami zawartymi w ewidencji gruntów i budynków mogą mieć miejsce w sytuacji, gdy informacje zawarte w ewidencji pozostają w sprzeczności z danymi zamieszczonymi w innych rejestrach publicznych, których pierwszeństwo (przed danymi ewidencyjnymi) wynika z regulujących ich prowadzenie bezwzględnie obowiązujących przepisów. Ewidencja gruntów nie może przesądzać o własności nieruchomości (prawie użytkowania wieczystego), co przekłada się na ustalenie podmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości. W tym zakresie, zgodnie z rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece), należy w pierwszej kolejności uwzględniać wpisy ujawnione w dziale drugim księgi wieczystej (dotyczące własności i użytkowania wieczystego). Organ podatkowy w sprawach dotyczących wymiaru podatku od nieruchomości, nie ma uprawnień do podważania zgodności z prawem wpisów zawartych w dziale drugim księgi wieczystej, dotyczącym właściciela (użytkownika wieczystego) nieruchomości. Rękojmia ta oznacza, że w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym, treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi wieczystej nabył własność lub inne prawo rzeczowe (art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece).

Zdaniem SKO księgi wieczyste, podobnie zresztą jak ewidencja gruntów i budynków, stanowią rejestr publiczny, przy czym wpisy dotyczące oznaczenia właściciela (użytkownika wieczystego) nieruchomości zawarte w ewidencji nie mogą podważać domniemania prawdziwości danych zawartych w dziale drugim księgi wieczystej (art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Zwracając uwagę, iż jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 października 2013 r. sygn. akt: V CSK 4[...] , powództwo o uzgodnienie stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, oparte na art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, jest w zasadzie jedynym sposobem wzruszenia domniemania prawnego z art. 3 ww. ustawy, podkreślił, że z informacji zawartych w aktach sprawy nie wynika, aby takie postępowanie było prowadzone. Brak jest również odpowiedniej wzmianki w księdze wieczystej, która to wyłączałaby rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych.

Ponadto, według organu, choć przewidziany w art. 98 u.g.n. skutek prawnorzeczowy w postaci przejścia na właściwy podmiot publiczny prawa własności nieruchomości wydzielonej pod drogę publiczną następuje z mocy samego prawa, to kwestia czy skutek ten wystąpił czy też nie, jest rozstrzygana przez sąd powszechny w sprawie o wpis prawa własności w księdze wieczystej. Dopiero ujawnienie w księdze wieczystej własności podmiotu publicznoprawnego daje podstawy do powoływania się w obrocie prawnym na zdarzenie przejścia działek z mocy prawa na rzecz gmin.

SKO wskazało, że w sytuacji, gdy z danych wieczystoksięgowych wynika, że Skarżący w dacie powstania obowiązku podatkowego i w dacie wydawania decyzji organu drugiej instancji byli właścicielami ww. działek, nie znalazło podstaw, aby organ podatkowy był uprawniony do dokonywania w tym zakresie odmiennych ustaleń w ramach postępowania wymiarowego.

Organ odwoławczy, biorąc pod uwagę prawidłowo ustalony stan faktyczny co do przedmiotu opodatkowania oraz zastosowanie właściwych przepisów prawa materialnego (w tym w zakresie właściwej stawki podatku), przesądził o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 marca 2019 r. Strona, wnosząc o zasadzenie kosztów postępowania, zwróciła uwagę na dwa aspekty prawne stanu faktycznego własności nieruchomości, od niektórych Prezydent nienależnie naliczył im podatek od nieruchomości:

działki nr ew. [...] i [...] oraz [...] oraz [...] i [...] - aspekt publicznej drogi gminnej ul. [...] oznaczonej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jako [...] i wydzielonej decyzją podziałową nr [...] skutkującą pozbawieniem Skarżących własności z mocy prawa z dniem 23 kwietnia 2012 r., a więc w ogóle podatek od tych nieruchomości nie powinien być naliczany od 23 kwietnia 2012 r., a tym bardziej za rok 2017;

działki nr [...] oraz [...] oraz [...] - aspekt terenów ciągów pieszych oraz zieleni publicznej urządzonej oznaczonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jako [...] i które na mocy ugody sądowej sygn. Akt [...] z dnia [...] września 2017 r. Sądu Okręgowego w W. [...] Wydział Cywilny, oświadczeniem woli zostały zakupione prawem własności przez m. W. , a więc podatek od tych nieruchomości nie powinien być naliczany od [...] września 2017 r.

Skarżący, zarzucając Prezydentowi utrzymywanie fałszywych zapisów w ewidencji gruntów i budynków, podnieśli, iż wykonali w zastępstwie Prezydenta działanie w nakazane w wyroku sprawie o sygn. akt. III SA/Wa 2167/17 z dnia 14 sierpnia 2018 r. WSA w Warszawie oraz w postanowieniu nr 296/2018 z dnia 27 marca 2018 r. wydanym przez Wojewodę M. w sprawie rozpatrzenia i załatwienia przez Prezydenta sprawy ich wniosku z dnia 12 grudnia 2016 r. o dokonanie wpisu do księgi wieczystej oraz wypłatę odszkodowania za przejęte z mocy prawa nieruchomości dz. nr ew. [...] i [...] , [...] i [...] oraz [...] z obrębu [...] w dniu 23 kwietnia 2012 r., gdy decyzja podziałowa nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. stała się ostateczna i wydzielona została z ich nieruchomości publiczna droga gminna ul. [...] oznaczona w planie miejscowym jako [...] .

Strona zwróciła uwagę, iż J. J. z udziałem I. J. i m. W. złożyli w dniu 6 września 2018 r. wniosek o wpis w księdze wieczystej nr kw.: [...] o następującej treści:

Rejestr Ksiąg Wieczystych Nr Dz. Kw.: [...] z dnia [...] :

"Żądanie wpisu właściciela działek nr [...] i [...] z obrębu [...] stanowiących publiczną drogę gminną ul. [...] zgodnie z ustawą z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 102, poz. 651 z 2010 r. z późniejszymi zmianami) Art. 98 ust. 1 i oświadczeniem Prezydenta W. pismo znak [...] z dnia 24.05.2013r. jako własność m. W.."

Ponadto podkreślili, iż postanowieniem Nr Dz. [...] Nr Rep. Kw. [...] z dnia 12 marca 2019 r. Sąd Rejonowy W. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych, ustalił, że J. J. nie jest właścicielem nieruchomości oznaczonej jako działki ewidencyjne Nr [...] i Nr [...] z obrębu [...] i jedynym podmiotem wyłącznie legitymowanym do złożenia wniosku o ujawnienie aktualnego stanu prawnego ww. nieruchomości jest właściwy organ, który stał się ich właścicielem.

Zdaniem Skarżących powyższe postanowienie sądu potwierdza ich stanowisko, że nie będąc właścicielami działek nr [...] i [...] , [...] i [...] oraz [...] z obrębu [...] stanowiących publiczną drogę gminną ul. [...] , nie mogą zmienić fałszywych zapisów w księgach wieczystych prowadzonych dla tych nieruchomości przez sąd hipoteczny, które to fałszywe zapisy stanu własności utrzymuje Prezydent i który nie wykonuje wyroków sądu administracyjnego zobowiązującego do ich aktualizacji zgodnie ze stanem faktycznym i prawnym. Zauważyli, iż będąc poddanymi szczególnym szykanom przez Prezydenta nie mogą tego fałszywego stanu własności zmienić już od 8 lat, co stawia ich w pozycji szczególnej bezradności i jest dla nich olbrzymim obciążeniem psychicznym.

Skarżący stanęli na stanowisku, iż słuszność ich działania w zastępstwie Prezydenta dokonania próby aktualizacji fałszywych zapisów własności w księgach wieczystych potwierdza wyrok WSA w Warszawie sygn. akt IV SAB/Wa 115/18 z dnia 4 października 2018 r., w którym także sąd administracyjny nakazał Prezydentowi załatwienie ich wniosku z dnia 12 grudnia 2016 r. o dokonanie wpisu do księgi wieczystej oraz wypłatę odszkodowania za przejęte z mocy prawa nieruchomości dz. nr ew. [...] i [...] , [...] i [...] oraz [...] z obrębu [...] w dniu 23 kwietnia 2012 r., gdy decyzja podziałowa nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. stała się ostateczna i wydzielona została z ich nieruchomości publiczna droga gminna ul. [...] oznaczona w planie miejscowym jako [...] . Wskazali zarazem, iż pomimo powyższego Prezydent utrzymuje fałszywą ewidencję gruntów i dodatkowo corocznie nęka ich nieuprawnionym naliczaniem podatku od nieruchomości nr ew. [...] i [...] oraz [...] i [...] oraz [...] z obrębu [...] , których sam jest właścicielem.

Skarżący zauważyli, iż nie będąc właścicielami nieruchomości stanowiących publiczną drogę gminną nie mogą dokonać żadnych zmian w istniejących księgach wieczystych, a za ich fałszywy stan własności w całości ponosi odpowiedzialność Prezydent. Uznając powyższe za świadome działanie wskazali, że Prezydent już w 2013 r. poświadczył fakt przejęcia własności nieruchomości nr ew. [...] , [...] , [...] , [...] i [...] w piśmie znak [...] z dnia 24 maja 2013 r.

Ponadto za całkowicie nietrafioną uznali argumentację SKO, zgodnie z którą dopiero ujawnienie własności podmiotu publicznoprawnego daje podstawy do powołania się w obrocie prawnym na zdarzenie zmiany właściciela nieruchomości. Zauważyli, iż własność działek nr [...] oraz [...] oraz [...] W. zakupiło na mocy ugody sądowej sygn. Akt [...] z dnia [...] września 2017 r. i do chwili obecnej z ksiąg wieczystych m. W. nie wydzieliło nabytych przez siebie nieruchomości i nie zaktualizowało prawa własności. W ich ocenie brak aktualizacji ksiąg wieczystych nie przeszkodził Prezydentowi, aby w decyzji podatkowej za rok 2018 już tych nieruchomości nie ująć, pomimo że działki nr [...] oraz [...] oraz [...] mają w dalszym ciągu fałszywy zapis w księgach wieczystych jakoby to Strona w dalszym ciągu była ich właścicielami.

Skarżący, mając powyższe na uwadze, wnieśli o zobowiązanie Prezydenta do zwrotu zapłaconego przez nich podatku od nieruchomości za działki nr ew. [...] oraz [...] oraz [...] z obrębu [...] za okres od [...] września 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. ze względu na fakt, że w tym okresie nie byli już właścicielami tych nieruchomości, a więc zapłacony podatek za ten czas podlega zwrotowi.

Końcowo zwrócili uwagę na świadome długoletnie rażące uchylanie się Prezydenta od wykonania szeregu wyroków WSA, w których został zobowiązany do złożenia wniosku do hipoteki o aktualizację zgodnie ze stanem faktycznym i prawnym własności działek nr [...] i [...] , [...] i [...] oraz [...] , których z mocy prawa Strona przestała być właścicielami, gdy decyzja podziałowa nr [...] stała się ostateczna i decyzją tą wydzielona została publiczna droga gminna ul. [...] oznaczona w planie miejscowym jako [...] .

Skarżący do skargi załączyli:

Postanowienie Nr Dz. [...] Nr Rep. Kw. [...] z dnia 12 marca 2019 r. Sądu Rejonowego W. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych;

Rejestr Ksiąg Wieczystych Nr Dz. Kw.: [...] z dnia [...] Sądu Rejonowego W. , [...] Wydział Ksiąg Wieczystych:

"Żądanie wpisu właściciela działek nr [...] i [...] z obrębu [...] stanowiących publiczną drogę gminną ul. [...] zgodnie z ustawą z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 102, poz. 651 z 2010 r. z późniejszymi zmianami) Art. 98 ust. 1 i oświadczeniem Prezydenta W. pismo znak [...] z dnia 24 maja 2013 r. jako własność m. W.."

Do żądania wpisu dołączono wyrok WSA w Warszawie sygn. akt. III SA/Wa 2167/17 z dnia 14 sierpnia 2018 r.;

Wyrok WSA w Warszawie sygn. akt IV SAB/Wa 115/18 z dnia 4 października 2018 r.

Wyrok WSA w Warszawie sygn. akt III SA/Wa 1493/17 z dnia 12 kwietnia 2018 r.;

Postanowienie Wojewody M. Nr [...] z dnia 27 marca 2018 r.;

Wyrok WSA w Warszawie sygn. akt III SA/Wa 2955/13 z dnia 8 maja 2014 r.;

Oświadczenie Prezydenta zawarte w piśmie znak [...] z dnia 24 maja 2013 r., że przedmioty opodatkowania dz. nr ew. [...] i [...] oraz [...] i [...] oraz [...] z obrębu [...] od uprawomocnienia się decyzji Prezydenta nr [...] stały się własnością M. W.;

Ugodę sądową sygn. Akt [...] z dnia [...] września 2017 r. Sądu Okręgowego w W. [...] Wydział Cywilny.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i powtórzyło przedstawione w niej argumenty. Zarzuty skargi uznało za niezasadne.

Skarżący w piśmie z dnia 15 maja 2019 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi, wskazali, że SKO w bardzo lakonicznej odpowiedzi na skargę całkowicie przemilczało i nie odniosło się do postanowienia Sądu Rejonowego W. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych Nr Dz. [...] Nr Rep. Kw. [...] z dnia 12 marca 2019 r. Zdaniem Strony SKO ww. postanowienie uznało także za podstawę do uchylenia decyzji podatkowych za rok 2018 od nieruchomości dz. nr ew. [...] i [...] oraz [...] z obrębu [...] w swoich decyzjach nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. i nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r.

Do pisma Strona załączyła decyzję SKO nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. uchylającą decyzję Prezydenta nr [...] ustalającą łączne zobowiązanie pieniężne za rok 2018 za działkę nr [...] z obrębu [...] , a także decyzję SKO nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. uchylającą decyzję Prezydenta nr [...] ustalającą łączne zobowiązanie pieniężne za rok 2018 za działki nr [...] i [...] z obrębu [...] .

Ponadto Skarżący przy piśmie z dnia 28 czerwca 2019 r. przekazali decyzję SKO z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] , które wyłączyło z naliczonego im przez Prezydenta w decyzji nr [...] z dnia 7 lutego 2013 r. z łącznego podatku za rok 2013 nieruchomości dz. nr ew. [...] i [...] z obrębu [...] , co oznacza, że naliczone Stronie podatki przez Prezydenta za lata następne 2014, 2015, 2016, 2017, 2018 i 2019 także nie są należne, gdyż jak ustaliło SKO od 2012 r. nieruchomości te nie są ich własnością i stanowią publiczną drogę gminną ul. [...] ([...] ) i które z dniem 23 kwietnia 2012 r., gdy decyzja podziałowa nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. stała się ostateczna, przeszły z mocy prawa na rzecz M. W. .

Na rozprawie w dniu 27 lutego 2020 r. Sąd postanowił, na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a.") połączyć sprawy o sygnaturach III SA/Wa 977/19, III SA/Wa 978/19 i III SA/Wa 979/19 w celu ich łącznego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia.

Postanowił również przeprowadzić dowód z dokumentów załączonych do skargi, za wyjątkiem wyroków Sądu Administracyjnego, które Sąd zna z urzędu. Ponadto postanowił przeprowadzić dowód z dokumentów załączonych do pism z dnia 15 maja 2019 r. (złożonego w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 978/19), z dnia 27 maja 2019 r. (złożonego w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 979/19) i z dnia 28 czerwca 2019 r. (złożonego w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 978/19).

Na rozprawie stawili się osobiście Skarżący K. J. i J. J., którzy przedłożyli do akt sprawy kopie pisma Zastępcy Burmistrza dzielnicy B. z dnia 27 listopada 2019 r. oraz pisma z dnia 27 listopada 2019 r. Zastępcy Burmistrza dzielnicy B. nr UD-II-WGG.6620.47.2018.EGO, pisma z dnia 27 listopada 2019 r. Urzędu m. W. nr BM-WMM-DP.680.543.2019.EKR, pisma z dnia 30 października 2019 r. Zastępcy Burmistrza dzielnicy B. nr UD-II-WGG.6725.13.213.UMI oraz pisma z dnia 27 września 2019 r. Zastępcy Burmistrza dzielnicy B. nr UD-II-WGN.6725.4.2018.MMO/JLI.

Ponadto ww. Skarżący przedłożyli do wglądu oryginały pisma Zastępcy Burmistrza dzielnicy B. z dnia 27 września 2019 r. nr UD-II-WGG.6620.47.2018. EGO dotyczącego działek nr [...] i [...] oraz pisma z dnia 27 listopada 2019 r. Zastępcy Burmistrza dzielnicy B. nr UD-II-WGN.6725.4.2018.MMO/JLI.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a., uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie, w myśl art. 135 p.p.s.a., następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia aktu administracyjnego, stwierdzeniem jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W wypadku niestwierdzenia takich wad, sąd skargę oddala, co wynika z art. 151 p.p.s.a.

Kontrolując zaskarżoną decyzję, w oparciu o wyżej wskazane reguły, Sąd uznał, że narusza ona prawo w sposób powodujący konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest zasadność ustalenia Skarżącym łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2017 od części działek objętych zaskarżoną decyzją – to jest działek ewidencyjnych nr [...] , [...] i [...] z obrębu [...] .

Odnośnie działki ewidencyjnej nr [...] Skarżący wskazują, że na mocy ugody sądowej z dnia [...] września 2017 r. sygn. Akt [...] zawartej przed Sądem Okręgowym w W. Wydział [...] Cywilny działka ta została zakupiona przez W. (jako teren ciągów pieszych oraz zieleni publicznej urządzonej oznaczonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jako 3KP/ZP), a więc podatek od tych nieruchomości nie powinien być naliczany od [...] września 2017 r.

Natomiast co do działek ewidencyjnych nr [...] i [...] Skarżący twierdzą, że są one częścią publicznej drogi gminnej ul. [...] oznaczonej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jako [...] i wydzielonej decyzją podziałową nr [...] skutkującą pozbawieniem Skarżących własności tych działek z mocy prawa z dniem 23 kwietnia 2012 r., a więc podatek od tych nieruchomości nie powinien być naliczany od 23 kwietnia 2012 r., a tym bardziej za rok 2017.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do pierwszej z wyżej przedstawionych kwestii, to jest zawarcia w trakcie roku 2017 r. ugody sądowej, przenoszącej własność działki nr [...] , od której decyzją Prezydenta z dnia [...] maja 2017 r. ustalono podatek rolny na 2017 r., wskazać należy, że złożone przez Skarżących dokumenty uprawdopodobniają, że w trakcie roku podatkowego zaistniała sytuacja prowadząca do zmiany powierzchni gruntów, od których ustalono podatek rolny.

Zgodnie z ustawą z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2016 r., poz. 617 ze zm., dalej "p.r."):

Obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku (art. 6a ust. 1 p.r.).

Obowiązek podatkowy wygasa ostatniego dnia miesiąca, w którym przestały istnieć okoliczności uzasadniające ten obowiązek (art. 6a ust. 2 p.r.).

Jeżeli obowiązek podatkowy powstał lub wygasł w ciągu roku, podatek rolny za ten rok ustala się proporcjonalnie do liczby miesięcy, w których istniał ten obowiązek (art. 6a ust. 3 p.r.).

Jeżeli w ciągu roku podatkowego grunty gospodarstwa rolnego zostały zajęte na prowadzenie innej działalności gospodarczej niż działalność rolnicza lub po zaprzestaniu prowadzenia tej działalności przywrócono na tych gruntach działalność rolniczą albo z innych powodów ich powierzchnia uległa zmniejszeniu lub zwiększeniu, kwota należnego podatku rolnego ulega obniżeniu lub podwyższeniu, poczynając od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła ta zmiana (art. 6a ust. 4 p.r.).

Podatek rolny na rok podatkowy od osób fizycznych, z zastrzeżeniem ust. 10, ustala, w drodze decyzji, organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia gruntów. Podatek jest płatny w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego w terminach do dnia 15 marca, 15 maja, 15 września i 15 listopada roku podatkowego (art. 6a ust. 6 p.r.).

Jeżeli w ciągu roku podatkowego nastąpiło wygaśnięcie obowiązku podatkowego w podatku rolnym lub zaistniały zmiany, o których mowa w ust. 4, organ podatkowy dokonuje zmiany decyzji, którą ustalono ten podatek (art. 6a ust. 7 p.r.).

Narzędziem procesowym umożliwiającym dokonanie zmiany decyzji ustalającej podatek, o której mowa w art. 6a ust. 7 p.r., jest art. 254 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej "O.p."). Zgodnie z tym przepisem decyzja ostateczna, ustalająca lub określająca wysokość zobowiązania podatkowego na dany okres, może być zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, jeżeli po jej doręczeniu nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych mających wpływ na ustalenie lub określenie wysokości zobowiązania, a skutki wystąpienia tych okoliczności zostały uregulowane w przepisach prawa podatkowego obowiązujących w dniu wydania decyzji.

Podkreślić należy, że brzmienie art. 254 O.p. jasno wskazuje, że przewidziana w nim możliwość zmiany decyzji dotyczy jedynie decyzji ostatecznych. Jest to zrozumiałe, gdyż jeżeli do wygaśnięcia obowiązku podatkowego w podatku rolnym albo zmniejszenia lub zwiększenia powierzchni gruntów podlegających opodatkowaniu dojdzie przed wydaniem decyzji ostatecznej, zmiana okoliczności faktycznych powinna zostać uwzględniona w decyzji. W szczególności, jeżeli – tak jak w niniejszej sprawie – do zmiany okoliczności dojdzie po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji, a przed wydaniem decyzji organu drugiej instancji, zmiana okoliczności winna zostać uwzględniona przez organ odwoławczy. Z przewidzianej w art. 127 O.p. zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego wynika bowiem, że każda sprawa podatkowa rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu pierwszej instancji podlega, w wyniku wniesienia odwołania przez legitymowany podmiot, ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ drugiej instancji. W efekcie sprawa podlega dwukrotnemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu, co wiąże się dla organu z obowiązkiem dwukrotnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Istotą postępowania odwoławczego nie jest wyłącznie kasacyjna kontrola zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji, ale ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie tożsamej przedmiotowo i podmiotowo sprawy administracyjnej w granicach wyznaczonych rozstrzygnięciem decyzji organu pierwszej instancji. Zasada ta wyraża prawo podatnika do rozstrzygnięcia sprawy dwukrotnie, w dwóch organach. Dla jej realizacji konieczne jest, aby rozstrzygnięcia w obydwu instancjach zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2014 r. sygn. akt II FSK 218/14, publ. CBOSA).

W rozpoznawanej sprawie decyzją organu pierwszej instancji z dnia [...] maja 2017 r. ustalono wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu łącznego zobowiązania podatkowego za okres podatkowy od dnia 1 stycznia 2017 r. do dnia 31 grudnia 2017 r. m.in. dla działki o numerze [...] . Wobec wniesienia od tej decyzji odwołania do SKO nie stała się ona ostateczna. Jak wynika ze złożonych wraz ze skargą dowodów: protokołu rozprawy przed Sądem Okręgowym w W. z dnia [...] września 2017 r. sygn. Akt [...] (k. 50), załącznika do tego protokołu – ugody sądowej (k. 51) oraz odpisu postanowienia Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] września 2017 r. sygn. Akt [...] umarzającego postępowanie wobec zawarcia ugody sądowej (k. 52) w dniu [...] września 2017 r. strony tamtej sprawy zawarły ugodę sądową. Z treści tej ugody (pkt 1) wynika, że Skarżący J. J. i I. J. sprzedają W. należące do nich prawo własności nieruchomości stanowiącej działkę o numerze ewidencyjnym [...] z obrębu [...] o powierzchni 0,0252 ha, położonej w W. dla której Sąd Rejonowy W. prowadzi księgę wieczystą o numerze [...] za cenę 102.816 zł płatne solidarnie na rzecz sprzedających w terminie 21 dni od daty uprawomocnienia się postanowienia o umorzeniu postępowania w sprawie [...] Sądu Okręgowego w W., a miasto stołeczne W. powyższe prawo własności tej nieruchomości za wskazaną kwotę kupuje. Wydanie nieruchomości nabywcy przewidziano w dniu zapłaty.

Chociaż w przedmiotowej ugodzie w sposób inny niż w decyzjach wymiarowych oznaczono obręb przedmiotowej działki ([...] zamiast [...] ) to analiza całokształtu materiału dowodowego wskazuje, że zapewne jest to jedynie błąd pisarski. W szczególności złożona na rozprawie kopia pisma Zastępcy Burmistrza dzielnicy B. z dnia 30 października 2019 r. (k. 123-124) wskazuje, że ugodą sądową z dnia [...] września 2017 r. m. W. stało się właścicielem działek ewidencyjnych nr [...] , [...] i [...] z obrębu [...] , co zostało ujawnione w księgach wieczystych.

Niewątpliwie zbycie przez Skarżących w trakcie roku podatkowego jednej z działek, dla których ustalono zobowiązanie podatkowe, jest okolicznością, która winna zostać wzięta pod uwagę przez organ drugiej instancji rozpoznający odwołanie od decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego za ten rok.

Zgodnie z art. 187 § 1 O.p. obowiązek zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego obciąża organ podatkowy. Nie ma przy tym znaczenia, że Skarżący nie przekazali SKO informacji o zawartej ugodzie sądowej. Artykuł 122 O.p. statuuje zasadę prawdy obiektywnej, która nakłada na organy podatkowe obowiązek podejmowania niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Z powyższych przepisów można wywieść ogólną regułę dowodową, według której obowiązek zgromadzenia dowodów co do faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy spoczywa na organie podatkowym. Obowiązek przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności spoczywa zawsze na organach podatkowych i nie może być żadną miarą przerzucany na podatnika, jeżeli to nie wynika z konkretnych przepisów podatkowych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 1997 r. sygn. akt SA/Po 1459/96). A zatem organ podatkowy, zbierając materiał dowodowy, nie może "wysługiwać się" stroną lub podmiotami trzecimi. Organ podatkowy żąda od podatnika okazania dowodu wówczas, gdy nie ma praktycznie innej możliwości ustalenia okoliczności faktycznej sprawy.

W rozpoznawanej sprawie niewątpliwie wiedzę o zawartej ugodzie miało miasto stołeczne Warszawa jako strona tej ugody. Prezydent M. W. , będący w niniejszej sprawie organem podatkowym pierwszej instancji, miał możliwość przekazania SKO informacji o zmianie okoliczności faktycznych wynikającej z zawartej ugody, czego jednak nie uczynił.

W rezultacie powyższych zaniechań SKO wydało decyzję nieuwzględniającą zmienionego stanu faktycznego. Tymczasem sprzedaż jednej z opodatkowanych działek powoduje, że obowiązek podatkowy w tym zakresie wygasa ostatniego dnia miesiąca, w którym doszło do zmiany właściciela tej działki.

W konsekwencji powyższego Sąd uznał, że SKO nie przeprowadziło prawidłowego, ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w zakresie ustalenia przedmiotu opodatkowania, co uzasadnia stwierdzenie, że została naruszona zasada dwuinstancyjności określona w art. 127 O.p. oraz przepisy art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 124, a także art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p.

Odnosząc się natomiast do drugiej z zakreślonych kwestii, dotyczącej działki ewidencyjnej nr [...] , od której ustalono Skarżącym podatek od nieruchomości i działki ewidencyjnej nr [...] , od której ustalono Skarżącym podatek rolny, a co do których to działek Skarżący twierdzą, że są one częścią publicznej drogi gminnej ul. [...] oznaczonej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jako [...] , Sąd stwierdza, że na rozprawie Skarżący złożyli dokumenty mogące wskazywać, że miasto stołeczne Warszawa zmieniło wcześniej zajmowane stanowisko i podziela pogląd Skarżących, iż decyzja podziałowa nr [...] skutkowała pozbawieniem Skarżących własności tych działek z mocy prawa z dniem 23 kwietnia 2012 r. W szczególności w piśmie z dnia 30 października 2019 r. (k. 123-124) Zastępca Burmistrza gminy B. wyjaśnił, że zgodnie z art. 98 ust. 1 u.g.n. działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna. Wskazał przy tym, że w wyniku przeprowadzonej analizy formalno-prawnej ustalono, że w przedmiotowej sprawie przepis ten ma zastosowanie. Wobec tego Zastępca Burmistrza dzielnicy B. wskazał, że organ nie może wykupić działek ewidencyjnych o numerach [...] , [...] , [...] , [...] i [...] , ponieważ na podstawie art. 98 ust. 1 u.g.n. i w związku z decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. zatwierdzającą projekt podziału przeszły one na własność m. W. jako teren przeznaczony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego osiedla B. pod ul. [...] . Jednocześnie w piśmie z dnia 27 listopada 2019 r. (k. 121) Zastępca Burmistrza dzielnicy B. poinformował, że w dniu 15 listopada 2019 r. do Sądu Rejonowego W. został złożony wniosek o odłączenie z księgi wieczystej nr [...] przeznaczonych pod ul. [...] działek ewidencyjnych nr [...] i [...] z obrębu [...] , założenia dla nich księgi wieczystej oraz ujawnienie jako właściciela ww. działek W. na podstawie art. 98 ust. 1 i 2 u.g.n.

Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku, a o kosztach postępowania orzekł jak w punkcie 2 sentencji wyroku na zasadzie art. 200 p.p.s.a w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając kwotę 100 zł równą wpisowi uiszczonemu przez Skarżących.

Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni stanowisko zaprezentowane w niniejszym uzasadnieniu i przeprowadzi postępowanie mające na celu zebranie całego materiału dowodowego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy. W szczególności organ ustali, czy rzeczywiście Skarżący przestali być współwłaścicielami działek o numerach [...] , [...] i [...] , a jeżeli tak, to kiedy doszło do przeniesienia własności tych działek. W tym celu organ wykorzysta wymienione w niniejszym uzasadnieniu dokumenty dotyczące ugody sądowej z dnia [...] września 2017 r., dokonując ustaleń czy postanowienie Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] września 2017 r. o umorzeniu postępowania stało się prawomocne i z czego wynika wskazana przez tutejszy Sąd różnica w numerze obrębu. Jednocześnie organ wyjaśni skutki wynikające z decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r., w razie potrzeby posługując się też księgami wieczystymi prowadzonymi dla przedmiotowych nieruchomości. Dopiero dysponując wiedzą o własności poszczególnych działek organ będzie w stanie poprawnie ustalić podstawę opodatkowania i ustalić podatek rolny oraz podatek od nieruchomości wchodzące w skład łącznego zobowiązania podatkowego za rok podatkowy 2017.