Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 665/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Olga Żurawska - Matusiak (spr.) Protokolant Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu w sprawie wpisu na listę adwokatów oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. Minister Sprawiedliwości działając na podstawie art. 69 ust. 2 w zw. z art. 65 pkt 4 w zw. z art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 z późn. zm., dalej jako p.o.a.) sprzeciwił się wpisowi R. P. na listę adwokatów Izby C. dokonanemu uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w C. z dnia [...] grudnia 2006 r.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

R. P. (zwany dalej skarżącym) złożył w dniu [...] stycznia 2003 r. egzamin konkursowy na aplikację adwokacką. Następnie uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w C. z dnia [...] czerwca 2003 r. został wpisany na listę aplikantów adwokackich tej Izby. W dniu [...] czerwca 2003 r. złożył ślubowanie przed Dziekanem Okręgowej Rady Adwokackiej w C.

W dniu [...] listopada 2006 r. skarżący wystąpił do Okręgowej Rady Adwokackiej w C. z wnioskiem o dokonanie wpisu na listę adwokatów Izby C., w związku z pozytywnym zdaniem egzaminu adwokackiego.

Uchwałą z dnia [...] grudnia 2006 r. Okręgowa Rada Adwokacka w C. postanowiła wpisać R. P. na listę adwokatów tej Izby.

W uzasadnieniu wymienionej uchwały wskazano, iż skarżący dnia [...] lutego 2003 r. wpisany został na listę aplikantów adwokackich Izby C., a następnie przez okres 3 lat i 6 miesięcy odbył aplikację adwokacką. Zdał egzamin adwokacki, przeprowadzony w dniach od [...] do [...] grudnia 2005 r. oraz w dniu [...] grudnia 2005 r. W uzasadnieniu powołanej uchwały podniesiono także, iż skarżący spełnia przesłanki określone w art. 65 ust. 1-4 Prawa o adwokaturze, wymagane przy wpisie na listę adwokatów.

Powyższemu wpisowi sprzeciwił się Minister Sprawiedliwości, który w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lutego 2007 r. wskazał, iż od momentu wpisania skarżącego na listę aplikantów adwokackich do dnia rozpoczęcia egzaminu adwokackiego upłynęło jedynie 2 lata, 9 miesięcy i 14 dni, a tym samym nie został zachowany ustawowy trzyipółletni okres odbywania aplikacji, wynikający z art. 76 ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze.

Minister podkreślił, iż ustawa - Prawo o adwokaturze nie określa samego momentu rozpoczęcia aplikacji. Obowiązujący regulamin aplikacji adwokackiej (Uchwała Nr 22/2005 Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 3 września 2005 r. z późn. zm.) również nie określa tego momentu. Stosowny zapis w tym przedmiocie znajdował się w Regulaminie aplikacji adwokackiej i egzaminu adwokackiego z 2003 r. (§ 1 ust. 3 tekstu jednolitego opracowanego na podstawie uchwały nr 20/03 Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 29 marca 2003 r. w sprawie "Regulaminu aplikacji adwokackiej i egzaminu adwokackiego" oraz uchwały nr 27/03 Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 7 czerwca 2003 r.). Cytowany regulamin obowiązywał podczas odbywania aplikacji przez R. P. i składania egzaminu zawodowego na zasadach wynikających z § 28 ust. 1 Uchwały Nr 22/2005 Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 3 września 2005 r.

Zgodnie z § 1 ust. 3 Regulaminu, aplikacja adwokacka rozpoczynała się z dniem złożenia ślubowania. Licząc okres odbywania aplikacji od tego momentu należałoby więc przyjąć, iż skarżący odbywał aplikację jedynie przez 2 lata, 5 miesięcy i 7 dni - czyli o 1 rok i 23 dni krócej niż przewiduje przepis ustawy -Prawo o adwokaturze.

Ponadto organ zauważył, iż z indeksu aplikanta adwokackiego R. P. wynika, iż aplikacja adwokacka rozpoczęła się w dniu [...] lipca 2003 r. Gdyby przyjąć, iż od tej daty wymieniony zaczął odbywać aplikację, to trwała ona jedynie 2 lata i 5 miesięcy.

Minister uczynił również założenie, że nawet gdyby przyjąć, w ślad za art. 78 ustawy - Prawo o adwokaturze w brzmieniu sprzed 10 września 2005 r. (wówczas weszła w życie ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw /Dz.U. Nr 163, poz. 1361 z późn. zm./, zmieniająca zasady przeprowadzenia egzaminu adwokackiego), że egzamin zawodowy kończył aplikację adwokacką, to przy najkorzystniejszej interpretacji, że ostatni dzień egzaminu był ostatnim dniem aplikacji, do wyżej wymienionych okresów należałoby dodać 16 dni.

Ostatecznie organ uznał, że w żadnym z przedstawionych wariantów aplikacja adwokacka skarżącego nie trwała nawet 3 lata.

W związku z powyższym w ocenie organu nie można przyjąć, iż skarżący ukończył trzyipółletnią aplikację adwokacką, a tym samym spełnia przesłankę wymaganą przy wpisie na listę adwokatów, określoną w art. 65 pkt 4 w zw. z art. 76 ust. 1 Prawa o adwokaturze.

W chwili rozpoczęcia aplikacji adwokackiej przez skarżącego art. 76 ust. 1 Prawa o adwokaturze także przewidywał trzyipółletni okres jej trwania. Zapis ten nie został zmieniony przez ustawę z dnia 30 czerwca 2005 r.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości nie można przyjąć, iż powoływany przepis ma wyłącznie charakter instrukcyjny, a okres odbywania aplikacji może być dowolnie skracany przez Okręgowe Rady Adwokackie.

Jednocześnie organ podkreślił, iż przepis art. 5 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw, w brzmieniu pierwotnym (obowiązującym w dniu podjęcia uchwały o dopuszczeniu aplikanta R. P. do egzaminu adwokackiego i w dniach złożenia egzaminu przez wymienionego), jak również w brzmieniu znowelizowanym ustawą z dnia 21 lipca 2006 r. zmieniającą ustawę o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 149, poz. 1075) - nie mógł stanowić dla Okręgowych Rad Adwokackich podstawy prawnej do skrócenia okresu odbywania aplikacji adwokackiej i podjęcia uchwały o wpisie na listę adwokatów tych aplikantów, którym skrócono okres szkolenia. Przepis ten jedynie przyznaje organom samorządu zawodowego uprawnienie do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego dla tej grupy aplikantów, która rozpoczęła szkolenie zawodowe przed dniem wejścia w życie powołanej już ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. Co do okresu odbywania aplikacji adwokackiej oraz podjęcia uchwały o wpisie na listę adwokatów - do aplikantów tych mają zastosowanie przepisy art. 65 w zw. z art. 76 ust. 1 oraz art. 68 Prawa o adwokaturze.

Nadto Minister wskazał, iż z zapisów indeksu skarżącego wynika, że w dacie [...] listopada 2005 r., kiedy to została podjęta uchwała przez ORA w C. o dopuszczeniu skarżącego do egzaminu adwokackiego, skarżący nie uzyskał jeszcze zaliczeń wszystkich przedmiotów objętych programem szkolenia. Stanowiło to naruszenie § 21 ust. 3 Regulaminu aplikacji adwokackiej i egzaminu adwokackiego, zgodnie z którym niezłożenie kolokwiów zgodnie z planem ustalonym przez kierownika szkolenia powinno powodować niedopuszczenie do egzaminu adwokackiego.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył R. P. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie art. 69 ust. 2 p.o.a. w zw. z art. 37 ust. 5 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2003 r., nr 24 poz. 199) polegające na wydaniu zaskarżonej decyzji przez Podsekretarza Stanu A. K., w sytuacji, gdy w chwili wydawania decyzji powołany był Sekretarz Stanu B. K., skutkiem czego zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej - art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.

2. naruszenie § 3 ust. 1 pkt 5 w związku z § 4 ust. 1 pkt 7 Zarządzenia Ministra Sprawiedliwości nr 241/06/DO w sprawie ustalenia zakresu czynności członków Kierownictwa Ministerstwa Sprawiedliwości - przyznającego uprawnienie do stałego zastępstwa Ministra Sprawiedliwości, poprzez wydanie zaskarżonej decyzji przez Podsekretarza Stanu A. K., w sytuacji, gdy do zastępstwa Ministra Sprawiedliwości w sprawach związanych z egzaminami adwokackimi i radcowskimi powołany był Podsekretarz Stanu K. J., skutkiem czego zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej - art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.

3. naruszenie art. 76 ust. 1 p.o.a., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że do czasu odbywania aplikacji adwokackiej nie zalicza się okresu wykonywanej przez egzaminowanego aplikanta adwokackiego pod nadzorem wyznaczonego patrona praktyki zawodowej, podczas gdy przyjęcie prawidłowej wykładni prowadzi do wniosku o prawidłowości zaliczenia tego okresu przy ustalaniu czasu trwania aplikacji adwokackiej, na co wskazuje - jak zauważył w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 kwietnia 2006 r. Trybunał Konstytucyjny (sygn. K 6/06, publ. OTK - A 2006/4/45 oraz w LEX nr 189582) - specyfikacja tej aplikacji polegająca na doskonaleniu umiejętności praktycznych;

4. naruszenie art. 69 ust. 2 p.o.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że podstawą złożenia sprzeciwu może być powołanie się na przepis art. 76 ust. 1 ustawy p.o.a., podczas gdy przyjęcie prawidłowej wykładni art. 69 ust. 2 p.o.a. prowadzi do wniosku, że sprzeciw uzasadniać mogą tylko okoliczności dotyczące cech kandydata (takie jak brak nieskazitelnego charakteru, karalność itp.), na co wskazuje wynikający z ustawy p.o.a. system nadzoru nad adwokaturą, w ramach którego Ustawodawca na podstawie art. 14 ust. 1 p.o.a. przyznał Ministrowi Sprawiedliwości uprawnienie do zaskarżania uchwał organów adwokatury (którymi zgodnie z art. 9 ust. 1 p.o.a. są Krajowy Zjazd Adwokatury, Naczelna Rada Adwokacka, Wyższy Sąd Dyscyplinarny i Wyższa Komisja Rewizyjna) nie zaś uchwał organów izb adwokackich - gdyż te mogą być uchylone wyłącznie przez Naczelną Radę Adwokacką na podstawie art. 60 p.o.a.;

Tym samym - w ocenie skarżącego - przyjęta przez Ministra Sprawiedliwości wykładania art. 69 ust. 2 p.o.a., przez którą uniemożliwia się powstanie skutków prawnych uchwały okręgowej rady adwokackiej, (organu izby adwokackiej) o wpisie na listę adwokatów stanowi wyraźne naruszenie systemu nadzoru nad adwokaturą, którego istotą jest - wynikająca z art. 17 Konstytucji - autonomia samorządów zawodowych;

5. naruszenie art. 7 k.p.a., przejawiające się w nierównym traktowaniu aplikantów adwokackich przez Ministra Sprawiedliwości, przez to, że Minister nie sprzeciwił się wpisaniu na listę adwokatów aplikantów adwokackich między innymi Izby W., Izby K. oraz Izby W., w tym na przykład:

- M. K.,

- M. D.,

mimo iż w chwili przystąpienia do egzaminu adwokackiego nie upłynął w ich przypadku okres 3 lat i 6 miesięcy licząc od dnia złożenia ślubowania, co naruszyło słuszny interes skarżącego i miało decydujący wpływ na wydanie decyzji o sprzeciwie, zwłaszcza, że uchwalona w następstwie powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r., ustawa z dnia 21 lipca 2006 r. zmieniająca ustawę o zmianie ustawy - p.o.a. i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2006 r., nr 149, poz. 1075), zmieniła art. 5 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie p.o.a i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005 r., Nr 163, poz. 1361) dyskryminujący dotąd aplikantów adwokackich, którzy rozpoczęli aplikację adwokacką przed wejściem w życie tegoż art. 5.

W konsekwencji skarżący wnosi o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji wskutek jej wydania z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął każdy z powyższych zarzutów, akcentując, że decyzja o sprzeciwie została wydana przez osobę nieuprawnioną, co powoduje jej bezwzględną nieważność. Wskazał, że jako egzaminowany aplikant kontynuował zdobywanie umiejętności praktycznych pod nadzorem patrona i w dniu wpisu na listę adwokatów warunek odbycia trzyipółletniej aplikacji został spełniony. Zauważył również, że postawa Ministra Sprawiedliwości jest nieobiektywna i stanowi przejaw odmiennego traktowania obywateli znajdujących się w identycznej sytuacji faktycznej i prawnej. Nadto zwrócił uwagę, iż Minister nie zajmował się ustaleniem i oceną jego słusznego interesu, który nie stoi - zdaniem skarżącego - w konflikcie z interesem społecznym.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazał, że przepis art. 37 ust. 1, 2 i 5 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów dotyczy całokształtu kompetencji ministra, sekretarzy i podsekretarzy stanu. Lex specialis do tego przepisu stanowi art. 268 a k.p.a., zgodnie z którym istnieje możliwość udzielenia upoważnienia do wykonywania kompetencji organu administracji przez pracowników danej jednostki organizacyjnej. Zdaniem organu zapisy zarządzenia nr 241/06/DO Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego z dnia 13 października 2006 r. w sprawie ustalenia zakresu czynności członków Kierownictwa Ministerstwa Sprawiedliwości tworzą domniemanie, że wszystkie czynności przewidziane dla Ministra Sprawiedliwości w ustawie Prawo o adwokaturze z wyłączeniem zadań określonych w § 4 ust. 1 pkt 7, zostały powierzone Podsekretarzowi Stanu - A. K. Nadto organ podał, że ustawa o adwokaturze nie wprowadza ograniczeń co do rodzaju przesłanek, których spełnienie może być badane przez Ministra Sprawiedliwości w odniesieniu do uchwał o wpisie na listę adwokatów. Nie podzielił również stanowiska skarżącego, że przepis art. 76 p.o.a. powinien być odczytywany wyłącznie jako określenie generalnych reguł czasowych aplikacji, a nie obligatoryjnego okresu jej odbywania. Przepis art. 76 ust. 1 p.o.a. ma charakter normy prawa materialnego i wskazany w nim termin nie może być ani skracany ani wydłużony. Odnosząc się do zarzutu naruszenia zasady równego traktowania Minister podniósł, że działanie organu było nie tylko prawidłowe, ale wręcz konieczne. Kwestionowanie zasady równego traktowania prowadziłoby do usankcjonowania uchwały rażąco naruszającej prawo.

Uczestnik postępowania Okręgowa Rada Adwokacka w C. nie zajęła stanowiska w sprawie.

Pismem z dnia [...] czerwca 2007 r. skarżący R. P. uzupełnił skargę, przywołując dla poparcia swojego stanowiska orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 1992 r. sygn. akt I PA 1/92.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Dokonując oceny zasadności wniesionej przez R. P. skargi na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2007 r. Sąd doszedł do przekonania, że skarga ta nie ma uzasadnionych podstaw.

Zarzutem o najpoważniejszym ciężarze gatunkowym dla bytu prawnego zaskarżonej decyzji jest zarzut wydania jej z naruszeniem właściwości rzeczowej.

W ocenie Sądu zarzut ten jest bezpodstawny. Zgodnie z art. 69 ust. 2 p.o.a. wpis na listę adwokatów lub aplikantów adwokackich uważa się za dokonany, jeżeli Minister Sprawiedliwości nie sprzeciwi się wpisowi w terminie 30 dni od daty otrzymania uchwały wraz z aktami osobowymi wpisanego. Przypisanie tego konkretnego uprawnienia Ministrowi Sprawiedliwości nie oznacza, że organ ten w ramach dekoncentracji uprawnień w administracji, nie może udzielić pracownikom kierowanej przez siebie jednostki upoważnień do załatwiania określonych zadań jemu przypisanych. Taką możliwość przewidział przepis art. 268a k.p.a. stanowiąc, że organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważnić pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Przepis ten umożliwia temu, kto piastuje funkcję organu administracji, jest "nosicielem/dzierżycielem kompetencji" organu administracji publicznej, sprawne i płynne wywiązywanie się z szerokiego zakresu zadań nałożonych obowiązującym prawem (vide: Janusz Niczyporuk Dekoncentracja Administracji Publicznej, Wyd. UMCS, Lublin 2006r. str. 113-116). W dekoncentracji administracji publicznej oświadczenia woli organu administracji publicznej składa albo osoba piastująca funkcję tego organu albo "z upoważnienia" jego pracownicy. Złożenie przez pracownika oświadczenia woli "z upoważnienia" należy traktować jako oświadczenie woli organu administracji publicznej. Pracownik organu, działając za ten organ "z upoważnienia" nie staje się organem - nosicielem kompetencji, nie przejmuje też kompetencji tego organu, a jedynie realizuje upoważnienie do wykonywania kompetencji (vide: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, 2004 r. str. 863-864).

W rozpatrywanej sprawie sprzeciw od wpisu skarżącej na listę adwokatów złożył z upoważnienia Ministra Sprawiedliwości Podsekretarz Stanu A.K., składając na decyzji swój podpis. Fakt działania "z upoważnienia Ministra Sprawiedliwości" wynika z pieczęci, którą opatrzono zaskarżoną decyzję; obok niej figuruje pieczęć Ministra Sprawiedliwości. Powyższe wskazuje jednoznacznie na to, że kompetencja Ministra Sprawiedliwości do złożenia sprzeciwu nie została przeniesiona, lecz iż realizowana jest przez upoważnionego pracownika działającego w imieniu organu. Przepis art. 268a k.p.a. wymaga dla ważności upoważnienia formy pisemnej. Oczywiste jest też, iż każde upoważnienie musi zostać opatrzone datą, od której obowiązuje (vide: B. Adamiak J. Borkowski cyt. Komentarz str. 269). W rozpatrywanej sprawie takiej formie uczyniono zadość; upoważnienie Podsekretarza Stanu A. K. wynika z podpisanego dnia 13 października 2006 r. zarządzenia Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego nr 241/06/DO w sprawie ustalenia zakresu czynności członków Kierownictwa Ministerstwa Sprawiedliwości, podjętego na podstawie art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2003r. Nr 24, poz. 199 ze zm.), gdzie w § 3 ust. 1 pkt 5 przewiduje się dla Podsekretarza Stanu A. K. stałe zastępstwo m.in. w sprawach podejmowania czynności określonych w ustawie - Prawo o adwokaturze oraz w ustawie o radcach prawnych z wyłączeniem realizacji zadań związanych z naborem na aplikacje i realizacją zadań związanych z egzaminami adwokackimi, radcowskimi i notarialnymi. Ma zatem rację skarżący, że podejmowane czynności w zakresie realizacji zadań związanych z egzaminem adwokackim zostało zastrzeżone dla Podsekretarza Stanu K.J. Jednakże rozpoznawana sprawa dotyczy nie egzaminu adwokackiego, a sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów i decyzje w tym przedmiocie zostały zastrzeżone dla Podsekretarza Stanu A. K. W ocenie Sądu upoważnienie, o którym stanowi art. 268 a k.p.a. może zostać wyrażone w każdej formie pod warunkiem, aby została zachowana forma pisemna oświadczenia woli organu oraz aby zakres upoważnienia objęty tym oświadczeniem był czytelny, co w konkretnej sprawie miało miejsce. W przedmiotowej sprawie nie został również naruszony art. 69 ust 2 p.o.a. w zw. z art. 37 ust. 5 ustawy o Radzie Ministrów. Zgodnie z art. 37 ust. 5 ww. ustawy Ministra zastępuje sekretarz stanu w zakresie przez niego ustalonym lub podsekretarz stanu, jeżeli sekretarz stanu nie został powołany. Zastępstwo, o którym mowa w tym przepisie jest czymś innym niż podział czynności między sekretarza i podsekretarzy stanu. Istniej bowiem sfera spraw, co jednoznacznie wynika z Zarządzenia MS nr 241/06/DO, która przynależy jedynie do Ministra i właśnie w zakresie tych spraw, nie przydzielonych innym członkom kierownictwa, niejako automatycznie zastępcą Ministra jest sekretarz stanu, a podsekretarz stanu dopiero wtedy gdy sekretarz stanu nie został powołany. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Podsekretarz stanu A. K. działał w zakresie czynności ustalonych przez Ministra, a nie zastępował go w rozumieniu ust. 5 art. 37 cyt. ustawy.

Sąd nie stwierdził również naruszenia art. 76 ust. 1 p.o.a. Przepis ten przewiduje, że aplikacja adwokacka trwa trzy lata i sześć miesięcy, przy czym co najmniej przez okres sześciu miesięcy odbywa się w sądzie, prokuraturze, kancelarii notarialnej lub innej instytucji na podstawie skierowania okręgowej rady adwokackiej.

Zdaniem skarżącego do okresu odbycia aplikacji adwokackiej powinna być zaliczana praktyka odbywana przez egzaminowanego aplikanta adwokackiego.

W ocenie Sądu stanowisko skarżącego jest błędne. Zgodnie z art. 78 ust. 2 p.o.a. wprowadzonym ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 163 poz. 1361) do egzaminu adwokackiego może przystąpić osoba, która odbyła aplikację adwokacką i otrzymała zaświadczenie o jej odbyciu. Treść powyższego przepisu jest jednoznaczna. Aplikacja adwokacka musi być zakończona przed przystąpieniem do egzaminu adwokackiego. Warunkiem dopuszczenia do egzaminu jest zatem przedstawienie zaświadczenia o odbyciu aplikacji. Zgodnie z art. 5 cyt. ustawy aplikanci adwokaccy, których termin egzaminu zawodowego przypada w 2005 r. przystępują do egzaminu na dotychczasowych zasadach. Zasady te, wynikające z art. 78 w brzmieniu sprzed nowelizacji, stanowiły, iż aplikacja adwokacka kończy się egzaminem adwokackim. Zgodnie z powyższymi regulacjami niemożliwe jest kontynuowanie aplikacji po zdanym egzaminie adwokackim, ani też do okresu 3 lat i 6 miesięcy trwania aplikacji nie może być doliczane zdobywanie umiejętności praktycznych pod nadzorem patrona po zdanym egzaminie. Datą zakończenia aplikacji nie jest bowiem data wpisu na listę adwokatów. Taka wykładnia przepisów, jaką przedstawił skarżący, jest zupełnie dowolna i nie znajdująca uzasadnienia w przepisach ustawy Prawo o adwokaturze.

Przyznane przez ustawodawcę Ministrowi Sprawiedliwości, na mocy art. 69 ust. 2 p.o.a., prawo sprzeciwu wobec wpisu określonej osoby na listę adwokatów nie jest ograniczone w żaden sposób, poza względami wynikającymi z charakteru tego aktu jako decyzji administracyjnej, osadzonej w konkretnej materii normatywnej. Oznacza to, że sprzeciw musi zostać jako decyzja administracyjna, uzasadniony zarówno, gdy idzie o stronę prawną rozstrzygnięcia, jak też faktyczną. Stosownie do art. 65 p.o.a. na listę adwokatów może być wpisany ten, kto poza tym, iż spełnia warunki określone w pkt 1-3 tego artykułu, to jak stanowi pkt 4 art. 65, odbył w Rzeczypospolitej Polskiej aplikację adwokacką i złożył egzamin adwokacki. Czas aplikacji adwokackiej określił art. 76 ust. 1 p.o.a na trzy lata i sześć miesięcy i jest to termin, którego zarówno skracanie jak i wydłużanie jest niedopuszczalne i nie znajduje żadnej podstawy prawnej. Oczywiste jest więc, że pod terminem "odbycie aplikacji" kryć się może jedynie odbycie jej na warunkach określonych ustawą Prawo o adwokaturze dotyczących również terminu jej trwania. Termin "odbycie aplikacji adwokackiej" zawiera w sobie obowiązek zaliczenia wszystkich przewidzianych szkoleniem aplikacyjnym kolokwiów i egzaminów, ale również obowiązek przyswojenia sobie tej wiedzy w określonym nieprzypadkowo przez ustawodawcę czasie trzech lat i sześciu miesięcy. Okres taki, w ocenie ustawodawcy, umożliwia aplikowanie i przyswajanie sobie specjalistycznej wiedzy prawniczej na wysokim poziomie, w sposób planowy i systematyczny. Do tak wyznaczonego okresu nauki dostosowane zostały w ustawie inne terminy i związane z nimi obowiązki i uprawnienia aplikantów jak np. obowiązek odbycia, w ramach ustalonego okresu trzech i pół lat, minimum przez czas sześciu miesięcy szkolenia w sądzie, prokuraturze, kancelarii notarialnej lub innej instytucji na podstawie skierowania okręgowej rady adwokackiej. Również przepis art. 77 ust.1 p.o.a. przewiduje, po określonym czasie odbywanej aplikacji, możliwość zastępowania adwokata przez aplikanta adwokackiego przed określonymi sądami (sześć miesięcy dla występowania przed sądami rejonowymi, organami ścigania, organami państwowymi, samorządowymi i innymi instytucjami oraz rok i sześć miesięcy dla występowania przed innymi sądami z wyjątkiem Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu).

Zakładając, że skrócenie aplikacji przez organ samorządu adwokackiego byłoby dopuszczalne i nie zostałby określony czas tego skrócenia, to nie byłoby przecież przeszkód, aby aplikacja trwała przez dowolny czas, choćby jeden rok, co powodowałoby, iż uregulowania dotyczące szkolenia aplikantów adwokackich, których celem jest "rzetelne przygotowanie do zawodu adwokata" mogłoby pozostać nierealizowanym praktycznie ornamentem ustawowym. Reasumując rozważania na ten temat, należy stwierdzić, iż aplikacja adwokacka, aby mogła zostać uznana za odbytą, musi realizować się przez okres taki jaki wynika z obowiązującej ustawy tę kwestię regulującej. Jak to już zostało powiedziane, zgodnie z art. 76 ust. 1 p.o.a. aplikacja adwokacka trwa trzy lata i sześć miesięcy i nie ma miejsca na uznanie jakiegokolwiek organu, że określona osoba odbywająca aplikację w związku z zaliczeniem wyznaczonych kolokwiów i egzaminów "przed czasem" może mieć skrócony okres szkolenia i zostać dopuszczona do egzaminu adwokackiego. Na gruncie rozpoznawanej sprawy należy także zauważyć, że uchwała o dopuszczeniu skarżącego do egzaminu adwokackiego została podjęta przed zakończeniem całego cyklu szkolenia, albowiem część wymaganych zaliczeń uzyskał dopiero po podjęciu powyższej uchwały, co jednoznacznie wskazuje na nieprawidłowość w postępowaniu ORA w C.

Na tle powyższych rozważań, jest nieporozumieniem twierdzenie, iż Minister Sprawiedliwości, będąc uprawnionym do złożenia sprzeciwu wobec wpisu na listę adwokatów, nie może badać jednej z czterech podstawowych przesłanek tego wpisu tzn. okoliczności, czy osoba ubiegająca się o wpis odbyła w Polsce aplikację adwokacką w sposób określony cyt. ustawą oraz czy złożyła egzamin adwokacki.

Minister Sprawiedliwości, rozważając zasadność wniesienia sprzeciwu w odniesieniu do uchwał o wpisie na listę adwokatów, uprawniony jest do ustalenia czy zostały spełnione wszystkie przesłanki wymagane do dokonania tego wpisu określone w art. 65 p.o.a. Jednocześnie organ nie dokonuje odrębnej kontroli uchwały okręgowej rady adwokackiej o dopuszczeniu aplikanta do egzaminu adwokackiego, gdyż nie posiada takiej kompetencji. Ocenia ją jedynie w kontekście badania podstaw wpisu na listę adwokatów.

Bez znaczenia dla faktu skrócenia aplikacji pozostaje kwestia o jaki czas została aplikacja skrócona oraz wiążący się z tym czas jej rozpoczęcia, choć w ocenie Sądu dla ustalenia daty rozpoczęcia aplikacji dla osób wpisanych na listę aplikantów adwokackich Izby C. dnia [...] lutego 2003 r., tak jak to miało miejsce w przypadku skarżącego, data rozpoczęcia aplikacji wynikała z obowiązującego wówczas Regulaminu aplikacji adwokackiej i egzaminu adwokackiego z dnia 13 czerwca 2003 r. Zgodnie z § 1 pkt 3 tego Regulaminu aplikacja adwokacka rozpoczynała się z dniem złożenia ślubowania. Ustalenia organu nie prowadziły do ostatecznego przyjęcia daty rozpoczęcia aplikacji i w związku z powyższym organ nie naruszył przepisów prawa o adwokaturze. Organ ustalił, iż niezależnie od daty rozpoczęcia aplikacji przez skarżącego, a więc niezależnie od tego czy przyjęłoby się datę wpisu na listę aplikantów, datę ślubowania czy datę faktycznego rozpoczęcia szkolenia potwierdzonego wpisem w indeksie aplikanta, aplikacja skarżącego nie trwała trzech lat. Powyższe organ ustalił przyjmując, stosownie do treści art. 78 p.o.a. (aplikacja adwokacka kończy się egzaminem adwokackim), datę egzaminu adwokackiego jako zakończenie okresu szkolenia aplikacyjnego.

Sąd nie stwierdził również naruszenia przez organ art. 7 k.p.a. przez naruszenie słusznego interesu skarżącego. Skarżący zarzucił, że Minister nie zakwestionował wpisów na listę adwokatów Izb W., K. i W., osób, którym w chwili przystąpienia do egzaminu adwokackiego nie upłynął okres 3 lat i 6 miesięcy aplikacji licząc od dnia złożenia ślubowania.

Podkreślenia wymaga, że organ samorządu adwokackiego, wpisując skarżącego na listę adwokatów w sytuacji, gdy nie odbył on szkolenia aplikacyjnego w czasie przewidzianym art. 76 ust. 1 p.o.a. rażąco naruszył prawo, czemu sprzeciwił się Minister Sprawiedliwości zaskarżoną decyzją. W ocenie Sądu działanie organu było nie tylko prawidłowe, ale wręcz konieczne i kwestionowanie sprzeciwu z uwagi na naruszenie zasady równego traktowania, jeśliby nawet założyć, że mogło ono mieć miejsce, nie może służyć wykluczeniu z obrotu prawnego decyzji eliminującej rozstrzygnięcie, które rażąco naruszyło prawo.

W orzeczeniu z dnia 15 listopada 2006 r. (sygn. akt II GSK 183/06) NSA wskazał, że konstytucyjnym zadaniem sądu administracyjnego jest kontrola działalności administracji publicznej, ale ta kontrola może być sprawowana jedynie w granicach danej sprawy ze skargi na konkretną, indywidualną decyzję administracyjną. Wynikający z art. 8 k.p.a. obowiązek praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia sprawy nie może polegać na badaniu okoliczności faktycznych, które były podstawą orzekania w innych konkretnych, indywidualnych sprawach.

Mając powyższe względy na uwadze Sąd nie uwzględnił wniosków dowodowych skarżącego, albowiem zmierzały one do badania i oceniania okoliczności faktycznych innej sprawy, w której rozstrzygnięcie nie podlega kontroli Sądu.

W rozpoznawanej sprawie Minister Sprawiedliwości wobec sprzeczności między interesem społecznym a interesem indywidualnym zasadnie przyznał przewagę interesowi społecznemu. Interes ten, wobec tego że uchwała ORA w C. rażąco naruszała prawo, był na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymagał ograniczenia uprawnień skarżącego.

Odnosząc się do przywołanego w uzupełnieniu skargi wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 1992 r. wskazać należy, że orzeczenie to zostało wydane w zupełnie odmiennym stanie faktycznym niż w rozpoznawanej sprawie i tezy w nim zawarte nie mogą znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie. Sąd Najwyższy nie zajmował się bowiem sytuacją, gdy organy samorządu adwokackiego działając bez podstawy prawnej skróciły okres aplikacji, tylko rozstrzygał w jednostkowej sprawie, w której zaistniały problemy z zaliczeniem do okresu aplikacji jednej z odbytych praktyk. Zauważyć także należy, iż w okresie objętym orzeczeniem SN kształt aplikacji adwokackiej był inny niż aktualnie, jak również i to, że SN w istocie nie przeprowadził analizy obowiązującego wówczas stanu prawnego. Z powyższych względów orzeczenie to nie mogło mieć wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.