Wyrok NSA, sygn. akt GSK 995/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2004-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 185
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Wojtachnio (spr.), Sędziowie NSA Kazimierz Brzeziński, Maria Myślińska, Protokolant Marlena Chmielewska, po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2004 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. K., Firma "[...]" w Łodzi od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 kwietnia 2004 r. sygn. akt III SA/Łd 275/04 w sprawie ze skargi B. K., Firma "[...]" w Łodzi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Łodzi z dnia 7 stycznia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru 1) uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi 2) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Łodzi na rzecz skarżącej B. K., Firma "[...]" w Łodzi kwotę 2.400 zł (dwa tysiące czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2004r. sygn. akt III SA/Łd 275/04, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Łodzi z dnia 7 stycznia 2004 r. nr [...], odrzucił skargę z powodu nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie braku formalnego skargi, polegającego na niedołączeniu do skargi pełnomocnictwa adw. Ryszarda Grzejszczaka, który podpisał skargę.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, że zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwana dalej p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym.

Stosownie do art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać podpis strony, albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa (art. 46 § 3 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 44 § 1 p.p.s.a. Sąd może dopuścić tymczasowo do podjęcia naglącej czynności osobę niemogącą przedstawić pełnomocnictwa. Nawet zakładając, że tryb ten jest możliwy do zastosowania przy wniesieniu skargi - co jest wątpliwe, doszłoby bowiem do naruszenia przepisów ustawowych, które nie mogą być skracane ani przedłużane - to należy stwierdzić, że z treści skargi nie wynika, aby taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie.

W myśl art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Artykuł 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. odmiennie uregulował skutki nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, nakazując w takiej sytuacji odrzucenie skargi.

Bożena Krawczyk – reprezentowana przez adwokata R. G. – wniosła skargę kasacyjną od powyższego postanowienia na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 46 § 3, art. 49 § 1 i art. 57 § 1 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi (mimo braku koniecznych ku temu przesłanek) z powodu:

a) błędnego uznania, że pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych (tj. braku pełnomocnictwa do złożenia skargi do WSA na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Łodzi) i na skutek tego;

b) uznania, że nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braku formalnego skargi (pełnomocnictwa), w sytuacji gdy w istocie brak taki nie występował, a pełnomocnik złożył przedtem skuteczne umocowanie do występowania w sprawie.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżąca wniosła o:

1) uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania;

2) przeprowadzenie na podstawie art. 106 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. dowodu z dokumentu w postaci odpisu pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącą pełnomocnikowi w dniu 6 marca 1997 roku;

3) uzupełnienie akt Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o oryginały dokumentów nieprzekazanych wraz z aktami przez Izbę Celną w Łodzi,

4) zasądzenie od Dyrektora Izby Celnej w Łodzi zwrotu poniesionych przez skarżącą kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podniosła, że w dniu 23 marca 2004 r. zostało doręczone na adres Kancelarii pełnomocnika wezwanie WSA do usunięcia braków formalnych skargi w postaci uiszczenia wpisu sądowego oraz złożenia stosownego pełnomocnictwa od skarżącej. W wykonaniu tego wezwania w dniu 30 marca 2004 r. dokonano wpłaty żądanego wpisu. Pełnomocnik nie uzupełnił dalszego braku formalnego wymienionego w wezwaniu, gdyż traktując je w tym zakresie jako bezzasadne, działał w przeświadczeniu, że stosowne pełnomocnictwo złożone do akt administracyjnych w dniu 6 marca 1997 r. znajduje się nadal w aktach.

Skarżąca stwierdziła, że w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie odniesiono się do kwestii pełnomocnictwa procesowego, ponieważ dla pełnomocnika fakt otrzymania decyzji będących przedmiotem skargi był oczywistym przyznaniem prawidłowości jego umocowania. O tym, że było ono skuteczne świadczy nadto okoliczność, iż przez okres 7 lat trwania postępowania, udzielone w dniu 3 marca 1997 r. pełnomocnictwo nie było przez organy administracyjne kwestionowane. Ponadto zakres udzielonego pełnomocnictwa był na tyle szeroki, że obejmował zarówno postępowanie przed urzędem celnym, jak również przed organami władzy i administracji oraz we wszystkich instancjach sądowych z prawem substytucji. Taka treść pełnomocnictwa - zdaniem skarżącej - nie budzi wątpliwości, że zwarte w nim umocowanie rozciągało się zarówno na postępowanie administracyjne, jak i sądowe.

Wskazując na powyższe skarżąca stwierdziła, że pełnomocnik składając skargę do WSA nie musiał dołączać nowego pełnomocnictwa, gdyż pełnomocnictwo takie zostało już przedtem złożone (art. 46 § 3 p.p.s.a.) oraz że żądanie od pełnomocnika złożenia takiego dokumentu narusza wskazany wyżej przepis ustawy.

Stanowisko powyższe potwierdza - zdaniem skarżącej - rozpoznanie w dniu 3 czerwca 2004 r., przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, do którego załączono odpis pełnomocnictwa udzielonego w dniu 3 marca 1997 r., nie zaś odrębne, nowe pełnomocnictwo. Sąd nie wzywając strony do uzupełnienia braków formalnych wniosku przez złożenie stosownego pełnomocnictwa, uznał tym samym za wystarczające wcześniejsze umocowanie.

Skarżąca wyjaśniła, że po odrzuceniu skargi pełnomocnik zapoznał się w dniu 19 maja 2004 r. z aktami sprawy, będącymi w dyspozycji Sądu, przekazanymi przez organ celny i ustalił, że akta te są niekompletne, gdyż brakuje w nich pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącą. W tym samym dniu przedmiotowe pełnomocnictwo odnaleziono w aktach sprawy, nieprzekazanych Sądowi, a znajdujących się w dalszym ciągu w dyspozycji Izby Celnej.

Skarżąca podniosła, że Dyrektor Izby Celnej, za pośrednictwem którego złożono skargę, miał wynikający z art. 54 § 2 p.p.s.a. obowiązek przekazania skargi wraz z całością akt obejmujących postępowanie administracyjne do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, czego jednak nie uczynił.

Zaistniała sytuacja jest wynikiem zaniedbania po stronie organu celnego, które doprowadziło do wydania rozstrzygnięcia zamykającego możliwość merytorycznego rozpoznania skargi, a odrzucenie skargi nastąpiło na skutek zdarzeń, na które strona skarżąca ani jej pełnomocnik nie mieli żadnego wpływu, bowiem dokument zawierający umocowanie pełnomocnika wraz z pismem przewodnim w rzeczywistości znajduje się w aktach sprawy.

Skarżąca podniosła, że Sąd dokonując wstępnej kontroli skargi w sposób oczywisty mógł ocenić, iż przekazane przez organ celny akta są niekompletne chociażby z powodu braku oznaczonych kolejnymi numerami kart. Wobec tego zarządzenie w przedmiocie uzupełnienia braku formalnego przez złożenie pełnomocnictwa do występowania przed WSA ocenić należy jako przedwczesne. Dopiero bowiem wgląd w całość akt sprawy i w następstwie ewentualne stwierdzenie braku stosownego pełnomocnictwa mógł uzasadniać wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi w tym zakresie.

Jako niedopuszczalną oceniła skarżąca sytuację, w której negatywne konsekwencje (odrzucenie skargi) niedopełnienia obowiązku przekazania całości akt przez organ administracji, jak również niedopatrzenia po stronie Sądu I instancji dokonującego weryfikacji przekazanych mu akt sprawy, ponieść ma wyłącznie skarżąca. Tym bardziej że z treści art. 54 § 2 p.p.s.a. wynika, że organ przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Przepis powyższy należy rozumieć w ten sposób, że sąd powinien dysponować całością materiału zgromadzonego w sprawie, w tym także złożonym przedtem pełnomocnictwem.

W konkluzji skarżąca podniosła, że w niniejszej sprawie nie zaistniała przesłanka określona w art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. uzasadniająca odrzucenie skargi.

Dyrektor Izby Celnej w Łodzi wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, wyjaśniając, że przy kompletowaniu akt nie poddał je wybiórczej weryfikacji, jak twierdzi pełnomocnik skarżącej, wskazując, że postępowanie w sprawie trwa od roku 1997, co spowodowało zgromadzenie kilku tomów akt wraz z aktami zastępczymi i potwierdził, że w aktach Izby Celnej w Łodzi znajduje się pełnomocnictwo ogólne udzielone adw. Ryszardowi Grzejszczakowi przez skarżącą. Dyrektor podzielił pogląd WSA wyrażony w wydanym w sprawie postanowieniu z dnia 3 czerwca 2004 r. sygn. akt III SA/Łd 275/04 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, że od obowiązku dostarczenia pełnomocnictwa wynikającego z art. 46 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zwalnia w żadnym razie fakt, że pełnomocnictwo to zostało złożone w odrębnym od sądowego postępowaniu administracyjnym.

Ponadto Dyrektor Izby Celnej zwrócił uwagę, że zawarte w skardze kasacyjnej żądanie zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego jest nieuzasadnione w świetle art. 203 pkt 1 p.p.s.a., ponieważ zgodnie z tym przepisem stronie, która wniosła skargę kasacyjną należy się zwrot poniesionych przez nią kosztów postępowania kasacyjnego od organu – jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę, podczas gdy przedmiotem skargi kasacyjnej nie jest wyrok, lecz postanowienie o odrzuceniu skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Z treści dołączonego do skargi kasacyjnej pełnomocnictwa z dnia 3 marca 1997 r. udzielonego adw. Ryszardowi Grzejszczakowi przez skarżącą – Bożenę Krawczyk wynika, że pełnomocnik ten został upoważniony do prowadzenia sprawy celnej przed Urzędem Celnym w Łodzi i przed organami władzy i administracji oraz we wszystkich instancjach sądowych z prawem substytucji. Treść tego pełnomocnictwa odpowiadała w dacie jego udzielenia typowemu pełnomocnictwu procesowemu ogólnemu określonemu w art. 88 k.p.c. (art. 32 k.p.a.). Zakres tego pełnomocnictwa obejmuje umocowanie do działania w postępowaniu administracyjnym oraz we wszystkich instancjach sądowych, a więc także w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pełnomocnictwo to, co potwierdza w odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w Łodzi, zostało złożone do akt administracyjnych.

Na istnienie tego pełnomocnictwa wskazywała treść pism procesowych złożonych do akt administracyjnych, w których wskazano, że skarżąca jest reprezentowana w postępowaniu administracyjnym i sądowym przez adw. R. G.. Za uzasadnione należy zatem uznać stanowisko skarżącej, iż Sąd I instancji kontrolując wymogi formalne skargi powinien był zauważyć, że przedstawione mu akta administracyjne są niekompletne i w związku z tym wezwać Dyrektora Izby Celnej w Łodzi do ich uzupełnienia i prawidłowego wykonania obowiązku przewidzianego w art. 55 § 2 p.p.s.a. Sąd nie uczynił tego, tymczasem skarżąca dołączyła do skargi kasacyjnej (sygn. akt III SA/Łd 275/04, k. 67) oprócz pełnomocnictwa z dnia 3 marca 1997 r. także pismo z dnia 5 marca 1997 r., w którym adw. R. G. zgłosił swój udział w postępowaniu w sprawie z wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną zawartą w dokumencie SAD nr [...], objętą przedmiotem nin. sprawy.

Odrzucenie w tym stanie faktycznym skargi kasacyjnej – w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – nie odpowiada prawu, gdyż z przytoczonych wyżej okoliczności wynika, że adw. Ryszard Grzejszczak był umocowany i reprezentował Bożenę Krawczyk zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i przed sądem administracyjnym na podstawie złożonego do akt administracyjnych pełnomocnictwa z 3 marca 1997 r.

W ustalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. postanowienie SN z 2 lutego 1998 r. III RN 88/98; OSNP 1999/19/603 i postanowienie SN z 29 września 1989 r. II ARN 29/89, OSP 1990/11-12/375) przyjęty został pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, że pełnomocnik ustanowiony przez stronę w postępowaniu administracyjnym korzysta z przyznanego mu umocowania do działania w imieniu strony w tej samej sprawie także w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Odrzucona skarga dotyczy tej samej sprawy, w której Sąd wyrokiem z dnia 21 grudnia 2000 r. sygn. akt I SA/Łd 2641/98 uchylił uprzednią decyzję organu odwoławczego.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodziły zatem przesłanki z art. 49 § 1 p.p.s.a. do wzywania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny ustanowionego prawidłowo adwokata do złożenia nowego pełnomocnictwa, gdyż brak skargi w tym zakresie nie występował. Stąd też zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 18 marca 2004 r. wzywające pełnomocnika do usunięcia braku formalnego skargi przez doręczenie pełnomocnictwa było wadliwe i jako prawnie bezskuteczne nie uzasadniało odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 oraz art. 203 pkt 1 w związku z art. 193 i art. 166 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.