Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 657/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 657/04 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 czerwca 2007 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Grzeszek, Sędziowie NSA Józef Gach, Asesor WSA Jarosław Wiśniewski (spr), Protokolant Aneta Kubacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2007 r., sprawy ze skargi J. P. i S. W., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., z dnia 16 marca 2004 r. nr [...], w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty., I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżących solidarnie koszty postępowania w kwocie 100 zł (sto złotych).


UZASADNIENIE

Decyzja z dnia [...].06.2003 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy O. ustalił łączne zobowiązanie pieniężne w kwocie [...] zł. określając jako podatnika J. P. Jednocześnie jako współwłaścicieli opodatkowanej nieruchomości wymienił następujące osoby: A. K. - udział 3/320, A. K. - udział 3/320. J. P. - udział 20/320 i udział 80/320. T. P. - udział 12/320, W. P. - udział 12/320, M. S. -udział 6/320, S. W. - udział 12/320, Państwo E. i W. P. - udział 160/

J. P. i S. W. po odebraniu decyzji wymiarowej dokonały w dniu [...].06.2003 r. wpłaty całości podatku od nieruchomości za 2003 r. Natomiast w dniu [...].07.2003 r. W. P. wpłacił kwotę [...] zł, W. i E. P. wpłacili kwotę [...] zł oraz [...] zł. Razem uiszczono [...] zł.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy O. ustalił J. P. i S. W. nadpłatę w podatku z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego (podatek od nieruchomości) w łącznej kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy wskazał, że podatnicy - J. P. oraz S. W. w dniu [...].06.2003 r. wpłacili cały wymiar podatku od nieruchomości za 2003 r., a nie swoją należną część podatku od nieruchomości położonej w O. przy ul. [...].

Odwołanie od powyższej decyzji złożyły J. P. oraz S. W. podnosząc, iż nie domagały się żadnego zwrotu pieniędzy. Uzasadniając swoje odwołanie podatnicy wskazali, że działka przy ul. [...] w O. zabudowana jest domem mieszkalnym, stanowiącym współwłasność J. P. oraz spadkobierców po zmarłym mężu Pani P. Strony podnoszą, że zwrot nadpłaty jest podyktowany tym, iż Pani E. P. bezpodstawnie przypisuje sobie prawo do ww. budynku, użytkowanego przez Panią J. P. oraz przez spadkobierców po jej mężu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 16.03.2004r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżona decyzje organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, iż Burmistrz Miasta i Gminy O. decyzją nr [...] prawidłowo dokonał wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego z tytułu podatku od nieruchomości położonej w O. przy ulicy [...], określając wysokość podatku na kwotę [...] zł. Ustalenia organu podatkowego zostały dokonane na podstawie aktualnej ewidencji gruntów, która jest bezwzględnie obowiązująca. Organ podatkowy nie ma możliwości wskazania innej powierzchni gruntów objętych podatkiem rolnym oraz innych współwłaścicieli, niż to co wynika z danych przedmiotowej ewidencji. Organ podatkowy drugiej instancji wskazał również, iż organ dokonujący wymiaru podatku rolnego nie ma prawnej możliwości ingerowania w wyżej wymienione dane.

Ponadto w uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, iż zgodnie z art. 92 Ordynacji podatkowej w przypadku, gdy nieruchomość stanowi współwłasność dwóch lub więcej osób, aby powstało zobowiązanie solidarne wszystkich współwłaścicieli, decyzję podatkową określającą wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego można doręczyć tylko jednemu z współwłaścicieli. Zauważono jednak, iż w przypadku gdy J. P. i S. W. dokonały spłaty całości podatku od nieruchomości, nałożonego decyzją nr [...], to zobowiązanie podatkowe wygasło. Natomiast J. P. i S. W. mają, na podstawie art. 376 § 1 KC, prawo dochodzić na drodze sądowej od pozostałych dłużników zwrotu części tego świadczenia.

Jednakże w niniejszej sprawie również i pozostali współwłaściciele tj. Pani E. P. i Pan W. P. dokonali zapłaty podatku, w wysokości odpowiadającej ich udziałom w prawie własności przedmiotowej nieruchomości. W tym miejscu konieczne jest wskazanie, że w wyniku opisanych działań podatników doszło do powstania nadpłaty tzn. dłużnicy podatkowi dokonali świadczenia wyższego niż powinno to wynikać z treści obowiązującego prawa w kwocie [...] zł. W związku z powyższym konieczne jest uznanie, iż organ podatkowy zobowiązany był do określenia nadpłaty na podstawie art. 74a Ordynacji podatkowej. Konsekwencją zaistnienia nadpłaty jest powstanie stosunku prawnego na mocy, którego organ podatkowy staje się dłużnikiem podatnika i jest zobowiązany, na zasadzie art. 76 § 1 Ordynacji podatkowej, do jej zwrotu. Kolegium wyjaśniło, iż zgodnie z art. 367 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego, zwrot nadpłaty może być dokonany do rąk, któregokolwiek z współwłaścicieli nieruchomości. Są oni bowiem wierzycielami solidarnymi. Organ podatkowy jako ich dłużnik ma prawo wyboru wierzyciela któremu spłaca dług (nadpłatę), a przez zaspokojenie któregokolwiek z wierzycieli jego dług wygasa względem wszystkich. Zwrócona nadpłata może zostać rozdysponowana pomiędzy współwłaścicieli na podstawie art. 378 kc., zgodnie z którym jeżeli jeden z wierzycieli solidarnych przyjął świadczenie, treść istniejącego między współwierzycielami stosunku prawnego rozstrzyga o tym, czy i w jakich częściach jest on odpowiedzialny względem współwierzycieli. Jeżeli z treści tego stosunku nie wynika nic innego, wierzyciel, który przyjął świadczenie, jest odpowiedzialny w częściach równych.

Na to rozstrzygnięcie została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której Skarżące J. P. i S. W. podniosły szereg zarzutów w stosunku do decyzji wymiarowej uznając, iż Urząd Miasta i Gminy w O. nieprawidłowo naliczył należny podatek. Podkreślono bowiem, iż E. P. nie jest spadkobiercą do budynku mieszkalnego objętego decyzją a jej mąż zrzekł się swoich udziałów z tytułu nabycia praw spadkowych po zmarłym ojcu. Ani W. P. ani jego żona nigdy nie byli współwłaścicielami przedmiotowego budynku jak również nigdy w nim nie zamieszkiwali. Stąd też skarżące wywodzą prawo do zapłaty zobowiązania podatkowego w całości uznając, iż nadpłacony podatek winien być zwrócony E. P.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że Sąd ten ma prawo, a nawet obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony.

Uwzględniając te uprawnienia Sądu stwierdzić należy, iż skarga jest zasadna, choć z innych przyczyn niż podane w uzasadnieniu skargi.

Na wstępie należy podnieść, iż przedmiotem sporu jest decyzja w przedmiocie nadpłaty a zatem wszelkie zarzuty skierowane do decyzji wymiarowej z tego względu są bezzasadne, gdyż w tym trybie nie mogą być rozpatrzone. Na marginesie zauważyć należy, iż decyzja wymiarowa ustalająca łączne zobowiązanie pieniężne za 2003 r. jest prawomocna i póki nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego przy użyciu środków prawem przewidzianych, jest wiążąca zarówno dla stron jak i dla sądu.

Istota sporu w niniejszej sprawie ogniskuje się natomiast wokół problemu komu należy zwrócić nadpłatę w wysokości [...] powstała w wyniku uiszczenia takiej kwoty przez E. i W. P. Zgodnie z art. 92 § 1 Ordynacji Podatkowej jeżeli, zgodnie z ustawami podatkowymi, podatnicy ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe, a zobowiązania te powstają w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 2, odpowiedzialnymi solidarnie są podatnicy, którym doręczono decyzję ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego. Jednakże przepisu tego nie stosuje się do zobowiązań podatkowych pobieranych w formie łącznego zobowiązania pieniężnego. W tym przypadku zasady odpowiedzialności solidarnej stosuje się z chwilą doręczenia decyzji (nakazu płatniczego) osobie, na którą, zgodnie z odrębnymi przepisami, wystawia się decyzję (nakaz płatniczy).- art. 92 § 2 Op.

Z kolei w myśl art. 366 kilku dłużników może być zobowiązanych w ten sposób, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych (solidarność dłużników).

W niniejszej sprawie decyzję, nakaz płatniczy wystawiono na J. P. i doręczono ją w dniu [...].06.2003 r. J. P. i S. W. należny podatek w z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego uiściły w dniu [...].06.2003 r. w związku z tym wpłata [...] zł. dokonana w dniu następnym przez E. i W. P. nie spowodowała zaspokojenia tegoż zobowiązania. Zgodnie bowiem z art. 59 § 1 Op. Zapłata podatku jest jednym ze sposobów wygaśnięcia zobowiązania podatkowego. Wygaśniecie zobowiązania podatkowego powoduje odpadnięcie podstawy prawnej wykonania tego zobowiązania. Wykonanie takiego zobowiązania powoduje natomiast powstanie nadpłaty.

Zgodnie z art. 72 § 1 Ordynacji podatkowej za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku, kwotę podatku pobraną przez płatnika nienależnie lub w wysokości większej od należnej, zobowiązania zapłaconego przez płatnika lub inkasenta, jeżeli w decyzji, o której mowa w art. 30 § 4, określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej, zobowiązania zapłaconego przez osobę trzecią lub spadkobiercę. Najbardziej pojemne i zarazem najmniej skonkretyzowane jest określenie nadpłaty zawarte w pkt. 1 analizowanego artykułu. Nadpłatą jest kwota nadpłaconego i nienależnie zapłaconego podatku. Podatek nadpłacony to podatek zapłacony w kwocie wyższej niż należna.

Podatek zapłacony nienależnie to kwota uiszczona przez podatnika w sytuacji, gdy nie było ustawowego obowiązku jej zapłacenia albo obowiązek ten istniał, ale wygasł.

Istota nadpłaty sprowadza się do tego, że podatnik płaci wówczas, gdy nie musi tego robić (nie istnieje obowiązek podatkowy jak to ma miejsce w niniejszej sprawie), albo płaci za dużo (kwota podatku zapłaconego przewyższa kwotę należną). Podkreślić jednak należy, iż użyte w analizowanym przepisie pojęcie "podatek" nie jest użyte w rozumieniu art. 6 Ordynacji podatkowej. Kwota ta nie ma bowiem podstawy prawnej, nie wynika z zawartego w ustawie obowiązku świadczenia, co jest charakterystyczne dla podatku. Podatnik płaci więcej niż powinien nie dlatego, że jest taki obowiązek ustawowy, ale z innych przyczyn. Przyczyną powstania nadpłaty musi być zawsze przekonanie podatnika, że to, co płaci jest realizacją ciążącego na nim obowiązku podatkowego. (Ordynacja podatkowa. Komentarz, R. Dowgier, L. Etel, C. Kosikowski, P. Pietrasz, S. Presnarowicz Dom Wydawniczy ABC, 2006). Pojęcie "podatek należy zatem w tym wypadku traktować umownie jako świadczenie wprawdzie nienależne, ale zrealizowane na tle szeroko pojętego stosunku podatkowoprawnego, z błędnym przeświadczeniem wykonania zobowiązania podatkowego".

Zatem wpłata [...] zł. dokonana po wygaśnięciu zobowiązania podatkowego nie jest kwotą zobowiązania podatkowego w związku z czym nie mogą mieć do niej zastosowania przepisy art. 91 § 1 Ordynacji podatkowej o odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe. Przepis Ordynacji podatkowej przewidują możliwość stosowania przepisów Kodeksu Cywilnego o wierzytelnościach cywilnoprawnych w stosunku do wierzytelności o zwrot nadpłaty jedynie do małżonków, którzy wspólnie opodatkowani na podstawie odrębnych przepisów ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe – art. 92 § 3 i § 4 Ordynacji podatkowej. Tymi odrębnymi przepisami są przepisy art. 6 ust 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U z 2000 r. nr 14, poz. 176 z poz. zm.) wprowadzający w drodze wyjątku wspólne opodatkowanie małżonków od łącznej sumy dochodów .

W związku z powyższym kwota [...] zł. powinna być jako nadpłata zwrócona tym osobom, które ją wpłacili czyli E. i W. P.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowaniu orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.