Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 690/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-02-23 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie/zarządzenie referendarza sądowego - SPP
Powołane przepisy: article: art. 260 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu I. K. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 stycznia 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A. S., I. K., T. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2016 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie /-/ W. Batorowicz


UZASADNIENIE

Uczestnik postępowania I. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sadowych w części oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. We wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu skarżący podał jedynie, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni 21.60 ha, z którego dochód na 2 osoby wynosi [...] zł. Nie posiada żadnych akcji, udziałów i obligacji, ani żadnych kosztowności i oszczędności. Dochód miesięczny w całości przeznacza na opłaty świadczeń, telefonów, lekarstw, środki czystości, odzież, wyżywienie i utrzymanie domu. Podał, że posiada dom o powierzchni 140 m˛, mieszkanie o powierzchni 120 m˛, na posiadanym gruncie prowadzi uprawy polowe. Skarżący oświadczył, że posiada ciągnik "Ursus" i "New Holland", samochód dostawczy "Peugeot" oraz samochód osobowy "Toyota".

Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej i rodzinnej skarżący został wezwany, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm., dalej "P.p.s.a.") do osobistego uzupełniania wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych.

W odpowiedzi skarżący powtórzył, że dochód miesięczny z gospodarstwa rolnego wynosi [...] zł. oraz wyjaśnił, że nie dotyczy go składanie zeznań rocznych o wysokości dochodów. W odpowiedzi na wezwanie do opisania prowadzonej działalności rolniczej, podania przychodów brutto oraz kosztów jej prowadzenia, skarżący powtórzył, że prowadzi uprawy polowe na 21,60 ha. Nie opisał tych upraw, nie podał wysokości osiąganych przychodów z produkcji rolnej oraz kosztów jej prowadzenia. Pomimo wezwania nie podał też wysokości otrzymywanych dopłat rolniczych do produkcji rolnej, oświadczając, że są to dopłaty do produkcji rolnej, a nie do opłat sądowych. Skarżący wskazał również, że jedyny rachunek bankowy jaki posiada obsługuje dopłaty do produkcji rolnej. Nie przedłożył wyciągów z tego rachunku, nie podał wysokości obrotów na tym rachunku, ani aktualnego salda. Skarżący ogólnie, bez wyszczególnienia kwot, podał że wydatki miesięczne bilansują się z dochodem i są następujące: opłaty i podatki, utrzymanie domu i remonty, telefon, środki czystości, odzież oraz leczenie, lekarstwa i wyżywienie – razem na dwie osoby – [...] zł. Skarżący nie przedłożył żadnych rachunków, czy faktur na poparcie tych twierdzeń. Skarżący dodał tylko, że samochód osobowy "Toyota" pochodzi z 2003r.

Referendarz podniósł następnie, że pomimo wezwania w trybie przepisu art. 255 P.p.s.a. skarżący nie złożył żadnych dodatkowych oświadczeń, co do stanu finansowego i majątkowego oraz rodzinnego, a także nie przedłożył żadnych dokumentów źródłowych, które umożliwiłyby ocenę, czy jego sytuacja finansowa uzasadnia twierdzenie, że nie stać go na uiszczenie kosztów postępowania w niniejszej sprawie chociażby w części. Udzielona odpowiedź była ogólna, nieprecyzyjna i nie wyjaśniła wątpliwości co do istotnych okoliczności stanu rodzinnego i finansowego skarżącego oraz jego rodziny. Wyjaśnienia wymagało bowiem z kim skarżący, prócz żony, prowadzi gospodarstwo domowe. Sytuację finansową skarżącego współtworzy bowiem sytuacja finansowa wszystkich domowników, osób z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe; dochody i koszty utrzymania wszystkich mieszkańców, chociażby poprzez partycypację w kosztach utrzymania domu.

Referendarz podniósł, że taki sam adres zamieszkania posiada syn skarżącego. Nawet jeżeli syn prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, to chociażby powinien partycypować w kosztach utrzymania domu, co również ma wpływ na realną kondycję finansową skarżącego. Wyszczególnienia wymagało zatem jakie skarżący i jego rodzina rzeczywiście uzyskuje dochody, czy mają one charakter stały, a w szczególności jakie dokładnie (kwoty) ponosi koszty utrzymania.

Skarżący uchylił się także od przedstawienia jakiejkolwiek dokumentacji źródłowej na poparcie twierdzeń o jego sytuacji finansowej, w szczególności nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych, które najpełniej obrazują wysokość środków jakimi skarżący dysponuje i na co je przeznacza. Struktura obrotów na rachunku bankowym pozwala na dość dokładną ocenę, jaka jest rzeczywista możliwość skarżącego uiszczenia kosztów postępowania w sprawie. Skarżący uniemożliwił dokonanie takiej merytorycznej oceny.

Wobec powyższego opierając się o treść formularza i jego uzupełnienie przyjąć należało, że złożone oświadczenia nie odzwierciedlają pełnej i rzeczywistej sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej skarżącego. Brak rzeczywistej współpracy, ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, skutkować musi odmową przyznania tego prawa. Uniemożliwia, bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji finansowej skarżącego. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa i majątkowa skarżącego i jego rodziny, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy.

Mając powyższe na względzie referendarz odmówił przyznania uczestnikowi prawa pomocy.

W terminowo wniesionym sprzeciwie I. K. wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia w całości, sprostowanie i uzupełnienie w części orzekającej, zwolnienie z kosztów wpisu sądowego w części oraz ustanowienie pełnomocnika prawnego z urzędu. Uzasadniając swój sprzeciw zakwestionowano przedmiot postępowania oraz podniesiono, że Sąd nie zbadał wnikliwie sytuacji materialnej i finansowej skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowy przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Innymi słowy, Sąd, rozpoznając sprawę wypowiada się, zatem o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu, a nie rozpoznaje sprawę na nowo. Konsekwentnie, ocenie Sądu podlegają okoliczności, jakie były znane referendarzowi w dacie podejmowania rozstrzygnięcia, co do zwolnienia od kosztów sądowych.

Stosownie do treści art. 199 P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wyjątek od tej ogólnej zasady stanowi art. 243 § 1 P.p.s.a., w świetle którego prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jak wynika przy tym z art. 244 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

Ustawodawca wskazał zarazem, w art. 245 § 1 P.p.s.a., że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Z art. 245 § 2 P.p.s.a. wynika, że prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z kolei art. 245 § 3 i 4 P.p.s.a. przewiduje, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej.

Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje (1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a (2) w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Przyznanie stronie prawa pomocy w wymaga wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy, jako formy pomocy publicznej, może być stosowana jedynie wobec takich osób, które rzeczywiście w okresie, w jakim następuje wniesienie i rozpatrzenie skargi, pozbawione są środków utrzymania, bądź których środki na ten cel są bardzo ograniczone. Przez brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych należy rozumieć brak realnych szans na pozyskanie środków służących sfinansowaniu kosztów postępowania sądowego, wskutek czego ograniczona zostaje, ponad funkcje przypisane kosztom sądowym, możność realizacji prawa do sądu. Orzeczenie o przyznaniu prawa pomocy musi znajdować usprawiedliwienie w całej sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Okoliczności przytoczone we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. To właśnie na skutek wskazanych przez skarżącego dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności, co do tego, że nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania, przy czym art. 255 P.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych.

Sąd podziela stanowisko referendarza, że uczestnik w istocie nie wyjaśnił wątpliwości co do rzeczywistego stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego. Ograniczenie się do wskazania, bez możliwości weryfikacji, że skarżący prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni 21.60 ha, z którego dochód na 2 osoby wynosi [...] zł. miesięcznie i z kwoty tej w całości pokrywa konieczne koszty utrzymania rodziny, nie wyczerpuje jeszcze przesłanki przyznania prawa pomocy. Zaniechanie wyjaśniania stanu rodzinnego oraz dochodów i kosztów utrzymania poszczególnych członków rodzinny, uniemożliwiło dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej uczestnika i w konsekwencji jego osobistych możliwości poniesienia kosztów postępowania sądowego. W istocie, udzielona odpowiedź była ogólna, nieprecyzyjna i nie wyjaśniła wątpliwości, co do istotnych okoliczności stanu rodzinnego i finansowego wnioskodawcy. Wobec powyższego opierając się o treść formularza i jego uzupełnienie przyjąć należy, że złożone oświadczenia nie odzwierciedlają pełnej i rzeczywistej sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej wnioskodawcy. Brak rzeczywistej współpracy, ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, skutkować musi odmową przyznania tego prawa. Uniemożliwia, bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa i majątkowa wnioskodawcy i jego rodziny, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy.

Mając powyższe na względzie, na mocy art. 260 § 1 i § 3 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.

/-/ W. Batorowicz