Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 9/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134 par. 1 oraz art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 7, art. 77 par. 1 i art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), , Protokolant specjalista Mariola Pronobis, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2022 r. w Radomiu sprawy ze skargi Ł. B. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] października 2021 r. znak sprawy [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Syg. akt VIII SA/Wa 9/22

Uzasadnienie

Zaskarżoną uchwałą – znak sprawy: [...] z dnia [...] października 2021 roku Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości( dalej Komisja Egzaminacyjna II Stopnia) do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego na podstawie art. 78h ust.1,9,12 ustawy z dnia 26 maja 1982 roku Prawo o adwokaturze( Dz.U z 2020 roku, poz. 1651 i 2320 dalej upa) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego( Dz.U z 2021 roku poz. 735 ze zm. dalej kpa), po rozpatrzeniu odwołania Ł. B. od uchwały nr [...] z dnia [...] czerwca 2021 roku Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzania egzaminu adwokackiego z siedzibą w K.(dalej Komisja Egzaminacyjna) w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego - utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.

Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna.

Komisja Egzaminacyjna uchwałą nr [...] z [...] czerwca 2021 roku stwierdziła, że Ł. B. uzyskał wynik negatywny z egzaminu adwokackiego.

Z uzasadnienia uchwały wynika, że zdający z zadania z prawa karnego otrzymał ocenę niedostateczną. Powołując się na treść art. 78f ust. 1 upa, który stanowi, że pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego otrzymuje zdający, który z każdej części otrzymał wynik pozytywny. Skarżący zaskarżył uchwałę nr [...] z [...] czerwca 2021 roku Komisji Egzaminacyjnej kwestionując zasadność ocen z zadania z prawa karnego.

Zaskarżonej uchwale zarzucił naruszenie art. 78d ust.1 w związku z art. 78e ust.2 i art. 78d ust.10 upa poprzez przyjęcie przez egzaminatorów niewłaściwych i dowolnych kryteriów oceny pracy z zakresu prawa karnego, bez racjonalnej oceny całości pracy pod kątem zawartych w niej pozytywnych elementów, co skutkowało, iż skarżący rozwiązując zadania z prawa karnego nie wykazał przygotowania do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, podczas gdy zaprezentowana praca, biorąc pod uwagę saklę ocen zasługiwała na ocenę co najmniej dobrą.

Organ odwoławczy zważył co następuje:

Na wstępie organ odwoławczy wyjaśnił podstawy prawne i zasady działania Komisji II Stopnia w sprawie odwołań od wyników egzaminu adwokackiego. Wskazał, iż przepis art. 78h ust.9 upa stanowi, że do zadań komisji odwoławczej należy rozpatrywanie odwołań od wyników egzaminu adwokackiego. Procedura odwoławcza została uregulowana w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 roku w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu( DZ.U z 2016 roku, poz. 101). Z § 5 ust.2 pkt 1 rozporządzenia wynika, że przewodniczący komisji odwoławczej wskazuje osobę odpowiedzialną za sporządzenie opinii dotyczącej zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu, mając na uwadze zakres odwołania, doświadczenie i wiedzę członków komisji odwoławczej z zakresu prawa objętego odwołaniem. Zgodnie z §5 ust.3 rozporządzenia, przewodniczący lub członek komisji sporządza pisemną opinie dotyczącą zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu.

W myśl § 5 ust.4 rozporządzenia komisja w pierwszej kolejności głosuje nad ostateczną oceną pracy pisemnej zawierającej rozwiązanie zadania w części egzaminu, której dotyczy odwołanie, a następnie głosuje w sprawie zaskarżonej uchwały.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 78d ust.1 upa polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata.

W myśl art. 78e ust.2 upa oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej dokonują niezależnie od siebie dwa egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna. Jeden wskazany przez Ministra Sprawiedliwości, drugi przez Naczelną Radę Adwokacką, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie warunków formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.

Mając na uwadze cel i charakter egzaminu zawodowego, ustawodawca dopuszcza przy ocenie poszczególnych części egzaminu możliwość różnego, acz prawidłowego rozwiązania tych samych zadań. Dlatego w art. 78 ust.2 upa jedynie wyszczególnił najważniejsze kryteria oceny prac pisemnych z tych części egzaminu, tj. zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność rozstrzygnięcia problemu egzaminacyjnego, należyte zabezpieczenie interesu reprezentowanej strony( w przypadku zadań z części od pierwszej do czwartej) lub interesu publicznego( w przypadku zadania z piątej części). Przesłanki te maja charakter pojęć niedookreślonych( szacunkowych), których indywidualizacja dokonywana jest przez egzaminatorów i komisje podejmujące uchwały w odniesieniu do konkretnego przypadku.

Określone w art. 78e upa kryteria muszą być spełnione łącznie, bo tylko wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata.

Odnosząc się do zarzutów oceny zadań z zakresu prawa karanego organ odwoławczy wskazał, że egzaminatorzy ocenili jednolicie opracowane przez zdającego rozwiązanie z tego zakresu, w kontekście przesłanek przewidzianych przez art. 78e ust.2 upa, na ocenę niedostateczną.

W ocenie organu skarżący sporządzając pisemną apelację od wyroku SR w B. powinien dostrzec następujące uchybienia, których dopuścił się sąd I Instancji.

- w zakresie rozstrzygnięcia dotyczącego czynu opisanego w pkt I SR dopuścił się naruszenia art. 173 § 1 kpk, gdyż czynność okazania wizerunku oskarżonego pokrzywdzonemu, z uwagi na okazanie pokrzywdzonemu tylko fotografii oskarżonego, bez wizerunku osób przybranych, nie została przeprowadzona w sposób wyłączający sugestię. Ponadto sąd dopuścił się obrazy art. 7 kpk polegającego na dowolnej, a nie swobodnej ocenie zebranego materiału dowodowego, co skutkowało błędem w ustaleniach faktycznych, polegającym na stwierdzeniu winy oskarżonego w zakresie zarzucanego mu czynu, w oparciu o niekonsekwentne i niepotwierdzone żadnymi innymi dowodami wyjaśnienia oskarżonego M. R. zainteresowanego wynikiem sprawy w kierunku umniejszenia własnej winy. Podniesienie tych zarzutów winno skutkować wnioskiem o zmianę wyroku i uniewinnienie oskarżonego od czynu opisanego w pkt 1 wyroku.

Odnośnie rozstrzygnięcia opisanego w pkt II należało zarzucić wyrokowi SR naruszenie prawa materialnego – art. 226 §1 kk, polegającego na tym, iż sąd meriti uznał oskarżonego za winnego znieważenia funkcjonariusza policji w czasie i podczas pełnienia przez niego obowiązków służbowych, a nie jak wymaga przepis, podczas i w związku z pełnieniem obowiązków służbowych ‘’.

Podniesienie tego zarzutu powinno skutkować wnioskiem o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od czynu przypisanego w pkt 2 wyroku.

W zakresie rozstrzygnięcia dotyczącego czynu opisanego w pkt 3 dokonując wykładni językowej przepisów ustaw z formalnego punktu widzenia wprawdzie brak było podstaw do skutecznego postawienia zarzutu naruszenia art. 17§ 1 pkt 6 kpk poprzez skazanie P. C. za czyn z art. 216 § 1 kk z uwagi na przedawnienie karalności czynu albowiem art. 15 zzr ustawy z 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID -19 w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego oraz stanu epidemii nie biegnie m.in. przedawnienie karalności czynu, natomiast art. 68 ust.5 ustawy z dnia 14 maja 2020 roku o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS –Co -2 wprowadził rozwiązanie, iż z dniem wejścia w życie tej ustawy rozpoczyna się ponownie wcześniej zawieszony, m.in. bieg przedawnienia karalności czynu z art. 216 § 1 kk. W piśmiennictwie pojawiły się jednak wątpliwości co do stosowania powyższych przepisów.

W tym stanie rzeczy podniesienie przez zdającego zarzutu przedawnienia można było uznać jako działanie na korzyść oskarżonego, które z uwagi na istniejące wątpliwości mogły w efekcie doprowadzić do korzystnego rozstrzygnięcia dla oskarżonego. Podnosząc ten zarzut należało wnosić o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie czynu przypisanego oskarżonemu w pkt 3 wyroku i umorzenia postępowania w tej części.

W ocenie organu odwoławczego apelacja sporządzona przez skarżącego spełniała wymogi formalne określone w obowiązujących przepisach.

Odnosząc się kwestii prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji w zakresie dotyczącym czynu przypisanego oskarżonemu w pkt 1 należało stwierdzić, że skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 7 kpk, jednak nie dostrzegł uchybienia sądu art. 173 § 1 kpk. Błąd w ustaleniach faktycznych polega na błędnym ustaleniu stanu faktycznego, a nie można go odnosić, jak to uczynił skarżący do oceny dowodów. Błędnie podniósł zarzut naruszenia art. 158 §1 kk albowiem w wypadku kwestionowania kwalifikacji prawnej czynu, zarzut obrazy prawa materialnego można postawić tylko wówczas, gdy skarżący nie podważa ustaleń faktycznych związanych z tą kwalifikacją, podczas gdy skarżący podnosił też zarzut błędu w ustaleniach faktycznych. W realiach rozwiązywanego zadania nie znajduje racjonalnego uzasadnienia podniesiony zarzut rażącej niewspółmierności kary.

W zakresie czynu przypisanego w pkt 2 wyroku zamiast podnieść zarzut naruszenia prawa materialnego - art. 226 § 1 kk, skarżący ograniczył się do podniesienia zdecydowanie mniej korzystnego, a ponadto nie znajdującego racjonalnego uzasadnienia w okolicznościach zadania zarzutu rażącej niewspółmierności kary poprzez błędna ocenę dyrektywy zawartej w art. 53 §1 kk.

W odniesieniu do czynu przypisanego oskarżonemu w pkt 3 wyroku wprawdzie skarżący wskazał na korzystna dla oskarżonego okoliczność polegająca na przedawnieniu karalności przestępstwa z art. 216 § 1 kk, jednakże przedmiotowy zarzut apelacyjny nie został sformułowany poprawnie, gdyż prawidłowo zamiast podnosić zarzut naruszenia art. 216 § 1 kk oraz art. 101 § 2 kk poprzez jego niezastosowanie, należało zarzucić wyrokowi sądu meriti naruszenie art. 17 § 1 pkt 6 kpk.

W ocenie organu odwoławczego oceniając poprawność zaproponowanego przez skarżącego sposobu rozstrzygnięcia problemu, z uwzględnieniem interesu strony, przede wszystkim należy odnotować, że poprawnie podniósł zarzut art. 7 kpk, a także wskazał na wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej, jednakże zarzut w tym zakresie nie został sformułowany poprawnie.

Odnosząc się do wniosków apelacyjnych należy wskazać, iż błędny jest wniosek apelacyjny, w którym skarżący wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanych mu czynów, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w odniesieniu do oskarżonego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sadowi I Instancji. Prawidłowo należało wnosić o zmianę zaskarżonego wyroku w zakresie czynów przypisanych oskarżonemu w pkt 1 oraz 2 wyroku i uniewinnienie oskarżonego od tych czynów, a także obciążenie Skarbu Państwa kosztami procesu w tym zakresie. Natomiast w zakresie czynu przypisanego oskarżonemu w pkt 3 wyroku można było wnosić o uchylenie wyroku w tym zakresie i umorzenie postępowania oraz obciążenie Skarbu Państwa kosztami procesu.

Zdaniem organu odwoławczego przy ocenie pracy należało uwzględnić wagę i skutek procesowy poszczególnych uchybień, albowiem to podniesienie ich w apelacji decyduje, w jakim zakresie wpłynie i poprawi sytuację oskarżonego.

Jak wynika z art. 78d ust.1 upa, egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego. Natomiast zgodnie z art. 78e ust.2 upa, egzaminatorzy biorą pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Wykonywanie zawodu adwokata uwarunkowane jest posiadaniem takiej wiedzy, co uzasadnia ocenę pracy nie tylko pod kątem ich ewentualnej skuteczności procesowej, a także pod kątem profesjonalizmu ich sporządzania.

Zdaniem organu skarżący z zakresu prawa karnego nie wykazał się wiedzą na poziomie przynajmniej dostatecznym. Przemawiają za tym uchybienia jakich się dopuścił, ich waga i one zdecydowanie przeważają nad pozytywnymi aspektami sporządzonej przez niego apelacji.

Skargę w na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia z dnia [...] października 2021 roku w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego wniósł Ł. B..

Zaskarżonej uchwale zarzucał:

- naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 7, art. 8 §1, art. 77 §1, art. 80, art. 107 §3, art. 138 §1 pkt 2 oraz art. 140 kpa polegające na braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, dokonanie oceny pracy egzaminacyjnej z pierwszej części egzaminu adwokackiego tj. z zakresu prawa karnego, bez należytego odniesienia jej oceny do celu przeprowadzenia tego egzaminu wskazanego w art. 78d ust.1 upa, którego celem jest sprawdzenie przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu zawodowego do samodzielnego wykonywania zawodu adwokata, braku wnikliwego rozpatrzenia całości materiału dowodowego i niewzięcie pod uwagę argumentów przemawiających za przyznaniem skarżącemu oceny pozytywnej z egzaminu z prawa karnego, przy jednoczesnym braku jakichkolwiek regulacji prawnych określających kryteria tej oceny, a w konsekwencji wystawienie oceny niedostatecznej na podstawie podniesionych w uzasadnieniach ocen cząstkowych błędów, które w pięciostopniowej skali ocen przewidzianej w art. 78d ust.10 upa nie dawały wystarczającej podstawy do wystawienia oceny niedostatecznej, a tym samym jednostronne i nieobiektywne rozpoznanie sprawy przez arbitralne narzucenie kryteriów oceny pracy, nieuwzględniające zmiany oceny mimo, że zaproponowane przez skarżącego rozwiązania egzaminacyjne, tj. takie w którym nie muszą wystąpić wszystkie elementy wskazane we wzorcowym kluczu, stanowiącym jedynie punkt odniesienia jest prawidłowe i w pełni akceptowalne;

- art. 7, art. 77 §1, art. 80, art. 107 §3 kpa poprzez nieprawidłowe ustalenie, że zmiana oceny cząstkowej z zadania z trzeciej części egzaminu adwokackiego na ocenę pozytywną jest nieuzasadniona, co zostało poprzedzone dokonaniem dowolnej i nieuwzględniającej zasad prawidłowego rozumowania oceny całokształtu materiału dowodowego w sprawie, co w konsekwencji doprowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia;

- naruszenie zasad przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. – art. 78d ust.1 i art. 78e ust.2 upa poprzez nieprawidłowe ustalenie oceny cząstkowej z pracy z pracy z pierwszej części egzaminu adwokackiego bez uwzględnienia, że sporządzona przez skarżącego w warunkach egzaminacyjnych apelacja zachowała wszelkie wymogi formalne dla tego rodzaju pisma przewidziane przez ustawę, zawierała szereg zarzutów trafnych merytorycznie i adekwatnych do treści zadania z zastosowaniem właściwych przepisów prawa, uwzględniając przy tym interes reprezentowanej strony, co skutkowało w konsekwencji nieprawidłowym podjęciem uchwały o negatywnym wyniku egzaminu, pomimo tego, iż oceniona negatywnie praca świadczyła o właściwym przygotowaniu do wykonywania zawodu adwokata;

- art. 78d ust.10 pkt 1 upa poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie przy ocenie zadania z zakresu prawa karnego pełnej skali ocen oraz ustalenie oceny niedostatecznej, pomimo że w świetle wymienionej w tym przepisie gradacji stwierdzone w rozwiązaniu zadania egzaminacyjnego uchybienia nie dawały podstaw do wystawienia oceny niedostatecznej, a zaproponowane przez skarżącego rozwiązanie, biorąc pod uwagę gradację ocen zadekretowaną w art. 78d ust.19 upa oraz art. 78e ust.4 upa, zasługuje co najmniej na ocenę dostateczną albowiem sporządzona przez niego apelacja zachowała wszelkie wymogi formalne niezbędne dla tego rodzaju pisma przewidziane przez ustawę, zawierała szereg zarzutów trafnych merytorycznie i adekwatnych do treści zadania z zastosowaniem właściwych przepisów prawa, uwzględniając przy tym interes reprezentowanej strony.

Z uwagi na powyższe wnosił o:

- uchylenie zaskarżonej uchwały w całości oraz poprzedzającej ją uchwały nr 2 Komisji Egzaminacyjnej nr 1 oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podnosił, iż zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem norm proceduralnych, jak i materialnoprawnych, a dotyczących kryteriów określających sposób oceny prac przygotowanych przez zdających.

Powoływał art. treść art. 78e ust.2 upa gdzie wskazuje się, że egzaminatorzy oceniając pracę biorą pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji. Jego zdaniem praca która spełnia powyższe wymagania musi być oceniona pozytywnie. Natomiast, w zależności od stopnia ich spełnienia, egzaminatorzy wystawiają ocenę korzystając ze skali ocen zawartych w ustawie.

Egzaminatorzy w stosunku do jego pracy nie zastosowali powyższej reguły.

Przepis wyżej powołany został sformułowany w sposób ogólny, dając pewien luz decyzyjny w zakresie jego stosowania. Jako, że kryteria są nieostre to zadaniem organu jest przedstawienie i uzasadnienie swojego stanowiska w sposób wyczerpujący, niepolegający wyłącznie na szerokim opisie popełnionych błędów lecz na przekrojowej analizie pracy, odzwierciedlającej również pozywane jej elementy i dopiero po dokonaniu zestawienia elementów poprawnych z niedociągnięciami, ocenianie pracy zgodnie z precyzyjnie sformułowanymi kryteriami. Decyzja o zdaniu egzaminu pozostaje w gestii egzaminatora, który jest władny konkretną pracę uznać za zdaną lub uznać, że ilość popełnionych błędów ją dyskwalifikuje. Brak szczegółowo określonego klucza oraz precyzyjnej punktacji za poszczególne elementy pisma sprowadza się w rzeczywistości do uznaniowej dwustopniowej skali i w najmniejszym stopniu nie odzwierciedla gradacji zawartej w art. 78e ust.4 upa. Praca egzaminacyjna powinna być oceniona pozytywnie również w sytuacji, gdy spełnia pewne minimum egzaminacyjne, a nie wyłącznie gdy zostanie napisana na bardzo dobrym lub celującym poziomie.

Wskazywał, że jego praca spełniała wymogi formalne konieczne do poprawności tego rodzaju pisma procesowego. Zaproponowane rozwiązania merytoryczne znajdowały swoje uzasadnienie, co oznacza, że apelacja spełniała większość założeń wynikających z treści zadania egzaminacyjnego. Tym samym uzależnienie przez Komisję Egzaminacyjną pozytywnego wyniku od znalezienia wszystkich uchybień, a tym samym spełnienia wszystkich kryteriów wzorcowego klucza, niweczy jakąkolwiek gradację ocen, czyniąc ją iluzoryczną.

Procedura weryfikacyjna egzaminów prawniczych stworzona i realizowana na tak dużym stopniu ogólności w najmniejszy sposób nie realizuje zasady zaufania. Ocena pracy opiera się bowiem w rzeczywistości wyłącznie na uznaniu. Organ przy tym nie gwarantuje bezstronności, proporcjonalności, ani nie daje rękojmi równego traktowania. Dowodzi to naruszenia dyspozycji art. 8 kpa.

W stanie faktycznym sprawy organ uznał, że apelacja sporządzona przez skarżącego nie daje rękojmi skuteczności, jednakże prezentowane stanowisko było wyłącznie uznaniowe. Nie zostało bowiem określone kryterium w oparciu o które Komisja podjęła uchwałę o negatywnym wyniku egzaminu.

Skarżący wskazywał, że z treści art. 78d ust.10 oraz 78e ust.4 upa wynika, że skala ocen możliwych do uzyskania wynosi od oceny niedostatecznej do oceny celującej. W oparciu o wskazane przepisy, interpretowane z uwzględnieniem celu przeprowadzenia egzaminu adwokackiego, którym zgodnie z art. 78d ust.1 jest sprawdzenie przygotowania zdającego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, należało stwierdzić, że wystawienie oceny niedostatecznej jest uzasadnione wyłącznie w przypadku stwierdzenia takich uchybień pracy, które świadczyłyby o dyskwalifikacji zdającego jako osoby należycie przygotowanej do samodzielnego świadczenia pomocy prawnej i wykonywania zawodu adwokata. Nie oznacza to jednak, że jakiekolwiek uchybienia w tym zakresie uzasadniają wystawienie oceny negatywnej z egzaminu. Wystawienie takiej oceny winno mieć miejsce wyjątkowo – wyłącznie wówczas, gdy kompleksowa ocena jego pracy wskazuje na to, że dany kandydat nie posiadł wiedzy i doświadczenia wystarczających do świadczenia pomocy prawnej w interesie klienta.

Odnośnie zarzutów postawionych jego pracy( apelacja) z prawa karnego to podnosił, iż nieuprawniony był zarzut egzaminatora nie postawienia naruszenia przez sąd przepisu 7 kpk . Fakt ten dostrzegła dopiero Komisja II Stopnia.

Argumentował, że wskazywał w sporządzonej apelacji błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż jednym ze sprawców był oskarżony P. C., podczas gdy nie znajdowało to potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Zarzut ten należało uznać za trafny, poparty odpowiednim uzasadnieniem. W jego ocenie prawidłowo sformułował zarzut przedawnienia karalności( art. 439 §1 pkt 9 w związku z art. 17 §1 pkt 6 kpk) czynu przypisanego oskarżonemu w punkcie III wyroku.

Odnosząc się do sformułowanego przez niego w apelacji zarzutu rażącej niewspółmierności kary należy wskazać, iż został on sformułowany jedynie z ostrożności procesowej, na co wskazuje fakt sformułowania w apelacji wniosku o uniewinnienie oskarżonego od zarzucanych mu czynów.

Komisja wyraziła pogląd, iż skarżący dopuścił się błędnej oceny dyrektywy zawartej w art. 53 §1 kk, nie wskazując o którą dyrektywę chodzi, podczas gdy ze wskazanego przepisu wynikają cztery dyrektywy wymiaru kary. Zarzut ten nie miał charakteru wiodącego, a podniesiony został z ostrożności procesowej na wypadek nieuwzględnienia zarzutu przedawnienia karalności czynu i należy go uznać za w pełni racjonalny, a przy tym zabezpieczający dodatkowo interes reprezentowanego oskarżonego.

Odnosząc się do wniosków apelacji, to zdaniem skarżącego prawidłowo wniósł o uniewinnienie oskarżonego od czynów przypisanych mu w punktach I i II wyroku.

W ocenie skarżącego sporządzona przez niego praca z zakresu prawa karnego nie zasługuje na ocenę niedostateczną. Praca zawiera w sobie większość istotnych zagadnień występujących w otrzymanym zadaniu, udowadniając opanowanie przez skarżącego z zakresu prawa karnego w stopniu pozwalającym na samodzielne i należyte wykonywanie zawodu adwokata.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie podtrzymując dotychczas zaprezentowane stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych( DZ.U nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( DZ.U z 2022 roku, poz. 329 dalej jako p.p.s.a.) Należy w pierwszej kolejności podnieść, że postępowanie związane z egzaminem adwokackim regulują przepisy ustawy prawo o adwokaturze.

Zgodnie z art. 78d ust.1 upa egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego zdającego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania.

Zgodnie z art. 78d ust. 5 upa pierwsza część egzaminu adwokackiego polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa karnego polegające na przygotowaniu aktu oskarżenia albo apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny.

Zgodnie z art. 78e ust.2 upa egzamin adwokacki składa się z pięciu części pisemnych. Należy zauważyć, iż celem egzaminu adwokackiego jest sprawdzenie przygotowania prawniczego zdającego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, w tym wiedzy z zakresu prawa materialnego i procesowego i umiejętność ich praktycznego zastosowania.

W ocenie Sądu ocena organu pracy pisemnej zdającego z zakresu prawa karnego uwzględniała zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów, umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem zdający reprezentował.

Skarżący zaskarżonej uchwale stawiał zarzuty naruszenia zarówno przepisów prawa procesowego, jak przepisów prawa materialnego. W jednym i drugim przypadku zarzuty te nie znajdują usprawiedliwionych podstaw.

W pierwszej grupie zarzutów skarżący wskazywał na naruszenie przepisów art. 7, art.8 §1, art. 77 §1, art. 80, art. 107 §3, art. 138 §1 pkt 2 oraz art. 140 kpa. Wskazana grupa przepisów odnosi się zarówno do zasad postępowania ( zasada prawdy obiektywnej, zasada zaufania do władzy publicznej), jak i postępowania dowodowego, w tym oceny zebranego materiału dowodowego.

Należy podkreślić, że zasada prawdy obiektywnej, wyrażona w art. 7 kpa, skonkretyzowana w art. 77 § 1 kpa wskazuje, iż organy administracji publicznej mają obowiązek podjąć wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, zobowiązane są także w sposób wyczerpujący nie tylko zebrać, ale i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jak wynika z utrwalonego w orzecznictwie poglądu, "działania podejmowane w ramach wskazanych wyżej obowiązków mają na celu dokonanie ustaleń, pozwalających na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego. Oznacza to, że to normy prawa materialnego wskazują, jakie fakty mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, wyznaczają tym samym zakres postępowania dowodowego i zakres ustaleń faktycznych koniecznych dla załatwienia sprawy." (v. wyrok NSA z 7 lipca 2015 r. II GSK 1449/14). W rozpoznawanej sprawie zakres koniecznych do ustalenia faktów określają art. 78d ust.1, ust.5, art. 78 ust.2 – 4 upa., statuujące zakres i kryteria oceny pracy pisemnej, w tym przypadku sporządzenia apelacji od wyroku sądu karnego.

Z treści zarzutów i zaprezentowanej argumentacji wynika, iż skarżący zasadniczo uważa, iż dokonana ocena jego pracy pisemnej jest oceną dowolną, a nie oceną swobodną, jak wymaga tego przepis art. 80 kpa. W jego ocenie przedstawiona w sprawie apelacja zasługuje co najmniej na ocenę dostateczną. Mimo stawianych zarzutów w zakresie braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w tym zakresie nie przedstawia argumentów aby były braki w zebranym materiale dowodowym oraz aby jakaś część materiału dowodowego nie została rozpatrzona. Materiał dowodowy, który był podstawą oceny w tej sprawie to dokument w postaci pracy pisemnej – apelacja od wyroku sądu karnego i taki materiał był przedmiotem oceny organu.

Wszechstronna ocena dowodów, określona w art. 80 kpa, to ocena procesowa oparta na analizie całego zebranego materiału dowodowego w sprawie przy uwzględnieniu zasad logiki, doświadczenia życiowego i wiedzy ogólnej. Ocena ta powinna cechować się więc odpowiednią dozą krytycyzmu, a więc pozbawionego emocji i subiektywizmu wnioskowania o faktach na podstawie obiektywnych okoliczności. Ocena taka, co oczywiste, podlega kontroli instancyjnej, a także ocenie sądu przy rozpatrywaniu skargi na ostateczną decyzję z punktu widzenia jej legalności.

W ocenie Sądu dokonana przez organ ocena pracy pisemnej z prawa karnego skarżącego nie łamie zasad wyżej powołanych w związku z kryteriami określonymi w art. 78e ust.2 upa. Zarzuty jednostronnego i nieobiektywnego rozpoznania sprawy są nieusprawiedliwione.

Organ w uzasadnieniu uchwały dokonał wszechstronnej oceny pracy pisemnej skarżącego w kontekście kryteriów wynikających z art. 78d ust.1, ust.10 pkt 1, art. 78e ust.2 i 4 upa. Nie można zgodzić się ze skarżącym, iż organ wobec braku określonego klucza de facto stosował dwustopniową skalę ocen i nie dopuszczał możliwości popełnienia nawet najmniejszego błędu egzaminacyjnego, czym została zniszczona gradacja ocen wynikająca z art. 78e ust. 4 pkt 1 i 2 upa.

Organ w uzasadnieniu szczegółowo odniósł do uchybień popełnionych przez skarżącego w sporządzonej apelacji w odniesieniu do każdego z trzech przypisanych oskarżonemu w sprawie czynów. Zauważył pozytywne aspekty sporządzonej przez niego apelacji, jak również wskazał na popełnione uchybienia i ocenił ich stopień i znaczenie dla reprezentowanej w sprawie strony. Wskazywał na istotność popełnionych błędów, które w realiach przedmiotowego zadania łatwe były do zauważenia.

Oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden wskazany spośród Ministra Sprawiedliwości, drugi przez Naczelną Radę Adwokacką. Każdy z egzaminatorów wystawia ocenę wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny. Przy ocenach pisemnych ustawodawca wprowadził jedynie kryteria oceny tych prac, nie wprowadzając sztywnego wzorca.

W ocenie Sądu wskazane uchybienia wykazane w uzasadnieniu organu, co do apelacji sporządzonej przez skarżącego zawierała brak dostrzeżenia wielu istotnych uchybień popełnionych w ocenianym wyroku, co uzasadniało jej negatywną ocenę. Sama poprawność formalna i dostrzeżenie tylko części uchybień, przy braku dostrzeżenia innych istotnych i łatwych do wychwycenia uchybień, nie mógł stanowić podstawy do pozytywnej oceny pracy. Stanowisko skarżącego, iż winien otrzymać co najmniej ocenę pozytywną z pracy pisemnej z prawa karnego jest oceną subiektywną.

Zgodnie z art. 78e ust.2 upa praca egzaminacyjna musi spełniać wymogi formalne, przepisy prawa mają być zastosowane właściwie i umiejętnie zinterpretowane, sposób rozstrzygnięcia problemu ma być poprawny i uwzględniać interes strony. Praca, która spełnia powyższe kryteria musi być oceniona pozytywnie. Natomiast w zależności od tego, w jakim stopniu praca egzaminacyjna spełnia wymagania, egzaminatorzy wystawiają oceny zawarte w ustawie. Praca, która nie spełni jednego z wymogów ustawowych w zasadzie musi być oceniona negatywnie, bowiem świadczy o tym, że zdający nie jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Przyszły adwokat musi znać i rozumieć przepisy, którymi się będzie posługiwał, a także umieć dostrzec problemy prawne wynikające na tle konkretnej sytuacji faktycznej i umieć zaproponować właściwy sposób ich rozwiązania, w sposób korespondujący z interesem strony, którą reprezentuje. Ocenę pozytywną może więc uzyskać tylko takie rozwiązanie, które jest poprawne pod względem formalnym, materialnoprawnym i uwzględnia interes strony reprezentowanej przez zdającego( wyrok NSA z 6 kwietnia 2017 roku, II GSK 2645/15).

Z tych też względów biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.