Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SAB/Gd 15/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2020-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Stwierdzono, że bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 35, art. 37
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 80 ust. 4
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędziowie WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Magdalena Dobek - Rak po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 września 2020 r. sprawy ze skargi P. B. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w sprawie robót budowlanych 1/ zobowiązuje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego do załatwienia sprawy samowolnych robót budowlanych przy nadbudowie budynku gospodarczego na działce nr [...] położonej w P., w terminie 2 miesięcy od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z wyrokiem ze stwierdzeniem jego prawomocności, 2/ stwierdza, że bezczynność miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3/ wymierza Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych, 2/ zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego P. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

P.B. wniósł za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej w dniu 27 listopada 2019 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako PINB) w sprawie robót budowlanych.

Skarga została wniesiona w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Skarżący w dniu 03 lipca 2018 roku wniósł za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego skargę w przedmiocie samowoli budowlanej polegającej na przebudowie obiektu budowlanego położonego przy ul. [...] w P..

Skarżący wskazał na podstawie informacji zawartych w wypisie i wyrysie z ewidencji gruntów i budynków, że budynek znajdujący się w tylnej części nieruchomości jest budynkiem dwukondygnacyjnym. W rzeczywistości natomiast budynek ten posiada trzy kondygnacje. Ponadto skarżący zaznaczył, że budynek ten zgodnie z ewidencją gruntów i budynków pełni funkcję gospodarczą.

Skarżący nadmienił, że nie był informowany o zmianie wysokości oraz przeznaczenia tego budynku.

Dalej skarżący wskazał, że właściciel nieruchomości położonej przy ul. [...] – S.B., wykonał roboty budowlane polegające na dociepleniu budynku styropianem, w wyniku czego ocieplenie zajęło ok. 40 % (15 cm szerokości) ściany budynku stanowiącego własność skarżącego, graniczącej z budynkiem S.B. Według skarżącego S.B. wszedł na teren jego nieruchomości za zgodą M.G., najemcy lokalu położonego w kamienicy stanowiącej własność skarżącego.

W ocenie skarżącego roboty budowlane wykonane przez S.D. są nielegalne i zostały wykonane bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Dnia 4 września 2018 roku skarżący za pośrednictwem poczty elektronicznej zwrócił się do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako WINB) z wnioskiem o interwencję w sprawie skargi z dnia 3 lipca 2018 roku skierowanej do PINB.

Pismem z dnia 13 września 2018 roku WINB wezwał organ I instancji do złożenia wyjaśnień w sprawie w terminie 14 dni.

Pismem z dnia 18 września 2019 roku PINB - w odpowiedzi na wezwanie organu nadrzędnego wyjaśnił, że w dniu 17 września 2018 roku wyznaczona została na dzień 02 października 2018 roku godz. 12;00 wizja na terenie działki nr [...], w przedmiocie kontroli legalności zabudowy i wykonanych robót budowlanych.

Dnia 02 października 2018 roku PINB przeprowadził oględziny działki nr [...] położonej w P. przy ul. [...]. W czynności brał udział również skarżący.

Pismem z dnia 10 października 2018 roku WINB poinformował skarżącego o uznaniu skargi na bezczynność organu I instancji za zasadną, jednakże z uwagi na podjęcie działań przez organ nadzoru budowlanego brak jest podstaw do interwencji w trybie skargowym. Ponadto organ zobowiązał PINB do przestrzegania terminów załatwiania spraw określonych ustawą z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2017, 1727 ze zm.), dalej jako k.p.a.

Dnia 25 stycznia 2019 roku skarżący za pośrednictwem poczty elektronicznej zwrócił się do PINB o udzielenie informacji o stanie sprawy wszczętej na skutek skargi z dnia 03 lipca 2018 roku.

Pismem z dnia 28 stycznia 2019 roku PINB zawiadomił skarżącego, że z uwagi na wysokość budynku posadowionego na działce nr [...], tj. ok. 7 m, roboty budowlane polegające na wykonaniu docieplenia ściany tego budynku nie wymagają pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Organ poinformował, że w sprawie ewentualnych roszczeń z tytułu naruszenia prawa własności powinien wystąpić na drogę postępowania cywilnego.

Ponadto organ zawiadomił skarżącego o zwróceniu się do Starostwa Powiatowego o udzielenie informacji, czy w archiwach organu znajduje się jakakolwiek dokumentacja architektoniczno-budowlana odnośnie do budynków zlokalizowanych na działce nr [...] w P.

O powyższym pismem z dnia 8 lutego 2019 roku PINB zawiadomił także organ nadrzędny.

Skarżący dnia 30 stycznia 2019 roku za pośrednictwem poczty elektronicznej ponownie złożył do WINB skargę na bezczynność organu I instancji.

Pismem z dnia 28 lutego 2019 roku Starostwo zawiadomiło organ nadzoru budowlanego o braku w archiwach dokumentacji dotyczącej budynków zlokalizowanych na działce nr [...].

Pismem z dnia 11 marca 2019 roku WINB poinformował skarżącego, o uznaniu skargi z dnia 30 stycznia 2019 roku za niezasadną. Organ wskazał, że w dniu 2 października 2018 roku przeprowadzone zostały oględziny działki nr [...], o wynikach których skarżący został zawiadomiony. Dalej organ zaznaczył, że organ I instancji udzielił odpowiedzi na skargę pismem z dnia 28 stycznia 2019 roku.

Następnie pismem z dnia 28 marca 2019 roku WINB zobowiązał PINB do udzielenia skarżącemu informacji o dalszych działaniach podjętych w sprawie.

Dnia 09 września 2019 roku za pośrednictwem poczty elektronicznej skarżący wniósł do WINB skargę na bezczynność organu I instancji.

Pismem z dnia 16 września 2019 roku nr WINB wezwał PINB do udzielenia wyjaśnień w sprawie skargi z dnia 7 września 2019 roku w terminie 14 dni.

PINB w dniu 15 października 2019 roku wyznaczył na dzień 6 listopada 2019 roku oględziny działki nr [...], w sprawie kontroli legalności zabudowy oraz wykonanych robót budowlanych.

Pismem z dnia 17 października 2019 roku WINB wezwał organ I instancji do niezwłocznego udzielenia wyjaśnień w sprawie, wskazując że organ nie złożył wyjaśnień w terminie wskazanym w piśmie z dnia 16 września 2019 roku.

Dnia 6 listopada 2019 roku PINB dokonał oględzin nieruchomości położonej przy ul. [...]. W wyniku oględzin ujawniono, że S.B. dokonał nadbudowy budynku zlokalizowanego na działce nr [...] w P. o poddasze użytkowe bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Pismem z dnia 2 grudnia 2019 roku WINB ponownie wezwał organ I instancji do udzielenia wyjaśnień w sprawie. Organ nadrzędny zaznaczył, że mimo ponaglenia z dnia 17 października 2019 roku, organ I instancji w dalszym ciągu nie udzielił wyjaśnień w sprawie skargi z dnia 09 września 2019 roku.

Kolejny monit został skierowany do PINB pismem z dnia 20 grudnia 2019 roku.

Pismem z dnia 20 grudnia 2019 roku PINB zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie doprowadzenia budynku gospodarczego zlokalizowanego na terenie działki nr [...], do stanu zgodnego z prawem.

Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2019 roku PINB na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r., poz. 1186) wstrzymał roboty budowlanego przy nadbudowie istniejącego budynku gospodarczego położonego na terenie działki nr [...] wykonywane bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz nałożył na S.B. obowiązek przedstawienia do dnia 31 maja 2020 roku dokumentów w postaci: zaświadczenia Burmistrza Miasta o zgodności obiektu budowlanego z przepisami o planowaniu przestrzennym, w szczególności z ustaleniami planu miejscowego, 4 egzemplarzy projektu budowlanego wraz z niezbędnymi opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

O powyższym PINB zawiadomił organ nadrzędny pismem z dnia 23 grudnia 2019 roku.

Pismem z dnia 30 grudnia 2019 roku WINB uznał za zasadną skargę z dnia 9 września 2019 roku oraz zobowiązał PINB do załatwiania spraw w terminach wynikających z k.p.a. oraz podjęcia czynności zapobiegających podobnym przypadkom w przyszłości.

W dniu 27 listopada 2019 roku skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pismo zatytułowane "Wniosek o wszczęcie postępowania weryfikacyjnego". Pismo to zostało przekazane według właściwości Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego wraz z zobowiązaniem do złożenia odpowiedzi na skargę.

Pismem procesowym z dnia 24 stycznia 2020 roku skarżący podał, że nie zgadza się ze sposobem załatwienia sprawy oraz zaznaczył, że organ przekroczył terminy załatwiania spraw określone w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę PINB wniósł o jej oddalenie, opisując podjęte w sprawie czynności.

Pismem procesowym z dnia 28 lipca 2020 roku skarżący podtrzymał skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Na mocy art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 p.p.s.a., to jest mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Rozpoznając skargę P.B. sąd w pierwszej kolejności zbadał spełnienie przez skarżącego warunków formalnych skargi na bezczynność organu administracji. Jak wynika bowiem z art. 52 § 1 p.p.s.a., warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej, przy czym dotyczy to także skargi na bezczynność organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Artykuł 53 § 2b p.p.s.a. wyraźnie wskazuje, iż skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.

W niniejszej sprawie skarżący wyczerpał powyższy tryb, bowiem w dniu 7 września 2019 r. wniósł do organu wyższego stopnia skargę na bezczynność PINB, a postanowieniem z dnia 30 grudnia 2019 r. WINB uznał skargę za zasadną i zobowiązał organ pierwszej instancji do załatwiania spraw w terminach określonych w art. 35 i art. 36 k.p.a. i podjęcia kroków zapobiegających występowaniu podobnych przypadków w przyszłości. Wprawdzie w ocenie sądu ww. pismo skarżącego błędnie zakwalifikowane przez organ jako skarga w sprawie indywidualnej, o której mowa w art. 233 k.p.a., gdyż takie działanie jest możliwe tylko następczo, po negatywnej weryfikacji przesłanek wszczęcia postępowania jurysdykcyjnego uzewnętrznionej w przewidziany prawem sposób, to jednak działanie to świadczy o spełnieniu przesłanki z art. 52 § 1 p.p.s.a. W związku z tym wniesienie w dniu 27 listopada 2019 r. skargi na bezczynność należało uznać za prawnie dopuszczalne.

Przechodząc do rozważań należy wskazać, że aby dokonać oceny, czy organ administracji dopuścił się bezczynności, rozumianej jako niewydanie w terminie decyzji lub postanowienia rozstrzygającego sprawę, względnie innego aktu lub dokonanie czynności, należy w pierwszej kolejności odnieść się do przepisów regulujących kwestie terminów załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym, które zostały zawarte rozdziale 7 działu I Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis art. 35 § 1 k.p.a. zawiera zatem ogólną wytyczną, zgodnie z którą sprawy administracyjne powinny być załatwiane bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego, powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Co więcej, mając na uwadze szczególny charakter postępowania administracyjnego, w którym pozycje obywatela i organu administracji publicznej nie są równe, ustawodawca nałożył na organy obowiązek zawiadomienia stron o niezałatwieniu sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a. z podaniem przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 k.p.a.).

Źródłem regulacji w zakresie terminów prowadzenia postępowania administracyjnego są przyjęte w Kodeksie zasady, których celem jest wyrównanie realizacji między organem, a stronami postępowania. Wśród szeregu tych zasad szczególne znaczenie ma zaś zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwowych wyrażona w art. 8 k.p.a., przy czym jej realizacji służy także zasada szybkości postępowania, którą statuuje art. 12 k.p.a. Podkreślenia wymaga, że wskazane zasady ogólne postępowania administracyjnego, wraz z konstytucyjnymi zasadami demokratycznego państwa prawnego i zasadą legalizmu, służą realizacji prawa obywateli do dobrej administracji. Prawo do rozpoznania sprawy administracyjnej w rozsądnym terminie, jako element prawa do dobrej administracji, jest również jednym z praw podstawowych w porządku prawnym Unii Europejskiej (zob. art. 41 ust. 1 Karty Praw Podstawowych - Dz.U.UE.C.2007.303.1). Powołany przepis Karty, uznany w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego za wiążący dla państw członkowskich jako zasada ogólna prawa unijnego (zob. np. wyrok NSA z 10 lutego 2016 r., sygn. akt II GSK 2294/14, CBOSA i cyt. tam orzecznictwo), stanowi, że podstawowym prawem obywatela Unii Europejskiej jest domaganie się od organów zgodnego z prawem rozpatrzenia sprawy bez zbędnej zwłoki.

Ponadto, zasada załatwienia sprawy w rozsądnym terminie wynika z także art. 6 ratyfikowanej przez Polskę Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r., nr 61, poz. 284, ze zm.). Przy czym ocena zachowania rozsądnego terminu rozpoznania sprawy i zakończenia postępowania powinna uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy oraz opierać się na następujących kryteriach: ocenie stopnia złożoności i zawiłości sprawy, postępowania skarżącego i właściwych organów państwa oraz wagi rozstrzygnięcia sprawy dla sytuacji skarżącego (D. Sześciło, Komentarz. Wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 1 lutego 2005 r. w sprawie Beller przeciwko Polsce, skarga Nr 51837/99, ST 2008, nr 11, s. 84).

Reasumując, organ administracji publicznej powinien prowadzić postępowanie w sposób sprawny, bez nieuzasadnionego wstrzymywania i przewlekania czynności procesowych, tak by zakończenie postępowania nastąpiło w najkrótszym możliwym terminie.

Dokonując oceny zaskarżonego w niniejszej sprawie postępowania organu nadzoru budowlanego sąd uznał, że organ ten dopuścił się bezczynności w sprawie z wniosku skarżącego z dnia 3 lipca 2018 r.

Z akt sprawy wynika bowiem, że ww. wnioskiem skarżący zwrócił się do PINB o podjęcie działań kontrolnych w zakresie samowoli budowlanej przy przebudowie obiektu budowlanego położonego przy ul. [...] w P. Wniosek ten został ponowiony w dniu 4 września 2018 r., a pismo to wnioskodawca przesłał także do WINB. W związku z tym, pismem z dnia 13 września 2018 r. organ wyższej instancji zobowiązał PINB do przesłania wyjaśnień w sprawie ww. wniosku w terminie 14 dni od otrzymania wezwania. W konsekwencji organ nadzoru pierwszej instancji w dniu 17 września 2018 r. zawiadomił o wyznaczeniu na dzień 2 października 2018 r. oględzin nieruchomości, na której miało dojść do samowoli budowlanej. Działania te nie spowodowały jednak wszczęcia postępowania, albowiem zdaniem organu sporne roboty nie wymagały pozwolenia ani zgłoszenia, zatem nie stanowią samowoli. Dopiero ponowne oględziny w dniu 6 listopada 2019 r., przeprowadzone po otrzymaniu monitu z WINB, spowodowały, że PINB postanowieniem z dnia 20 grudnia 2019 r. wszczął postępowanie w sprawie doprowadzenia budynku gospodarczego na działce nr [...] przy ul. [...] w P. do stanu zgodnego z prawem.

W ocenie sądu działania organu nadzoru uzasadniają twierdzenie o jego bezczynności.

Zgodnie z art. 61 § 1 i art. 61a § 1 i 2 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, a gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na postanowienie to służy zażalenie. Przy czym nie ulega wątpliwości, że o przedmiocie postępowania administracyjnego przesadzają regulacje zwarte w przepisach materialnego prawa administracyjnego, w związku z czym również art. 61 § 1 k.p.a. musi być interpretowany w związku z tymi przepisami, które nie tylko wyznaczają rodzaj sprawa załatwianych w formie decyzji, ale i normują inicjatywę co do powstania danej treści stosunku materialnoprawnego. Jeżeli zatem przepisy szczególne wyraźnie określają przypadki wszczęcia postępowania na wniosek bądź też z urzędu, organ jest związany tymi postanowieniami - z wyjątkiem art. 61 § 2 k.p.a.

Dla organu nadzoru budowlanego, do którego wpływa wniosek o podjęcie kontroli robót budowlanych lub obiektu budowlanego oznacza to, że winien on zbadać ów wniosek z uwzględnieniem okoliczności faktycznych sprawy i przepisów prawa materialnego, które mogłyby mieć w sprawie zastosowanie, czyli z uwzględnieniem przepisów Prawa budowlanego. Dopiero taka ocena umożliwiałaby podjęcie właściwych działań, co jednak nie nastąpiło, przed wniesieniem skargi na bezczynność. Jeśli zatem organ nadzoru budowlanego otrzymał wniesione do niego podanie zawierające prośbę o wszczęcie postępowania w sprawie dotyczącej samowoli budowlanej w związku z nadbudową budynku na sąsiedniej działce , to przede wszystkim powinien był potraktować to podanie jako impuls do wszczęcia postępowania. Następnie, mając na uwadze regulację art. 61a § 1 i § 2 k.p.a., powinien organ dokonać wstępnej oceny wniosku i ustalić, czy pochodzi od strony postępowania oraz czy w ogóle postępowanie może być wszczęte. Jeśli okoliczności te organ przesądziłby w sposób negatywny (podanie nie pochodzi od strony, postępowanie nie może być z innych powodów wszczęte), powinien był zastosować art. 61a § 1 k.p.a. i wydać zaskarżalne postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Jeśli zaś wstępna kontrola wypadłaby pozytywnie, powinien był prowadzić postępowanie właściwe dla danych okoliczności stanu faktycznego (zastosować przepisy merytoryczne mające w sprawie zastosowanie) zakończone decyzją merytoryczną wydaną na podstawie przepisów Prawa budowlanego (także decyzją stwierdzającą brak podstaw do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 50- art. 51 tej ustawy) lub procesową na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umarzającą postępowanie.

W konsekwencji złożenie przez skarżącego wniosku z dnia 3 lipca 2018 r. wiązało się z obowiązkiem jego rozpoznania, a więc rozważeniem zasadności wszczęcia postępowania bądź też załatwienia sprawy w inny sposób, przy uwzględnieniu przesłanek uregulowanych w odpowiednich przepisach Prawa budowlanego. Obowiązkom tym, w ocenie sądu, PINB nie sprostał.

Jak już wskazano, pierwsze czynności w sprawie organ podjął po upływie 3 miesięcy od złożenia wniosku. Przy czym należy zauważyć, że czynności te nie miały charakteru jurysdykcyjnego, zmierzającego do załatwienia sprawy, lecz prowadzone były w trybie czynności kontrolnych. Na podstawie art. 81 ust. 4 Prawa budowlanego organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego przy wykonywaniu obowiązków określonych przepisami prawa budowlanego mogą dokonywać czynności kontrolnych. Protokolarne ustalenia dokonane w toku tych czynności stanowią podstawę do wydania decyzji oraz podejmowania innych środków przewidzianych w przepisach prawa budowlanego. Zatem postępowanie kontrolne prowadzone przez organ nadzoru budowlanego nie jest równoznaczne z wszczęciem postępowania administracyjnego.

Z taką zaś sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, gdyż wszczęcie postępowania nastąpiło dopiero w dniu 20 grudnia 2019 r., tj. rok i 5 miesięcy po złożeniu wniosku w sprawie samowoli budowlanej. Przy czym przez 3 miesiące od otrzymania wniosku organ w ogóle nie podejmował żadnych działań w związku ze złożonym wnioskiem, a oględziny, które wyznaczył na dzień 2 października 2018 r. zostały przeprowadzone dopiero po interwencji organu wyższej instancji, przy czym nie doprowadziły do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Za takie działanie nie można bowiem uznać pisma z dnia 28 stycznia 2019 r., że kontrolowane roboty nie wymagały uzyskania pozwolenia na budowę czy zgłoszenia, przy czym ograniczono się wyłącznie do kwestii związanej z dociepleniem, pomijając legalność robót budowlanych związanych z nadbudową. Ustalenia organu były więc bardzo pobieżne, nie zostały przedstawione w prawnie przewidzianej formie, a dalsze czynności ujawniły, że były one nieprawidłowe, gdyż po dokładniejszym zbadaniu sprawy wszczęcie postępowania okazało się zasadne. Jak stwierdził bowiem organ dopiero w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2019 r. wstrzymującym prowadzenie robót i nakładającym na inwestora określone obowiązki, wykonanie nadbudowy budynku gospodarczego wymagało uzyskania pozwolenia na budowę, którego inwestor nie posiadał, w związku z czym zasadne stało się wstrzymanie robót i wezwanie inwestora do przedłożenia dokumentacji w celu legalizacji obiektu.

Skoro więc podejmowanie czynności kontrolnych nie zwalnia organu nadzoru budowlanego z zarzutu bezczynności, a w niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte dopiero w dniu 20 grudnia 2019 r. po ponad rocznym procedowaniu w trybie czynności kontrolnych, to niewątpliwie należy uznać, że PINB w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego z 3 lipca 2018 r. pozostawał bezczynny. Co więcej, bezczynność ta trwała również w dacie wniesienia skargi i nie ustała, gdyż do czasu rozpoznania skargi przez sąd organ nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie prowadzonej w trybie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r., poz. 1186). Takim rozstrzygnięciem nie jest bowiem postanowienie z dnia 20 grudnia 2019 r. wydane na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, gdyż ono nie kończy sprawy samowoli budowlanej prowadzonej w tym trybie.

Mając to wszystko na uwadze sąd uznał, że niniejsza skarga na bezczynność jest uzasadniona. W związku z tym, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd zobowiązał Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego do załatwienia sprawy przedmiotowej samowoli budowlanej (wszczętej wskutek wniosku skarżącego z dnia 3 lipca 2018 r.), w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia akt organowi.

Sąd stwierdził też, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, stosownie do treści art. 149 § 1a p.p.s.a. Ustalając charakter bezczynności jako rażącej sąd uznał, że zasadniczą przesłanką, która pozwala na taką ocenę jest swoista "zła wola" organu, a więc celowe i intencjonalnego odsuwanie w czasie załatwienia sprawy, mimo braku obiektywnie weryfikowalnych przeszkód uniemożliwiających zakończenie postępowania. Zdaniem sądu, z taką właśnie okolicznością mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Sąd uwzględnił przy tym, że nie jest wystarczającym do uznania rażącego naruszenia prawa tylko sam fakt niedotrzymania terminów, w jakich co do zasady postępowanie administracyjne organ winien zakończyć, czy też skala ich przekroczenia, choć te niewątpliwie są znaczące, biorąc pod uwagę, że pismo skarżącego inicjujące czynności datowane było na dzień 3 lipca 2018 r.

Na gruncie rozpoznawanej sprawy nie sposób bowiem nie dostrzec, że czynności organu nie były podejmowane z jego własnej inicjatywy, lecz dopiero po interwencjach wnioskodawcy u organu wyższej instancji. Mimo bowiem upływu 3 miesięcy od złożenia wniosku PINB nie podjął żadnych działań zmierzających choćby do formalnej weryfikacji wniosku, mimo braku obiektywnych przeszkód w tym zakresie. Impulsem do podjęcia czynności kontrolnych było dopiero pismo WINB, w reakcji na skargę wnioskodawcy do tego organu, zobowiązujące do przedstawienia stanowiska w terminie 14 dni. Ponadto, należy zwrócić uwagę, że PINB nie tylko lekceważył wnioskodawcę, ale także organ wyższej instancji, bowiem nie odniósł się także do skargi strony z dnia 7 września 2019 r., do czego został zobowiązany przez WINB w terminie 14 dni, o czym świadczą wystawione przez WINB 3 monity z dnia 17 października 2019, z dnia 2 grudnia 2019 r. i z 20 grudnia 2019 r. Wszystkie te okoliczności, zdaniem sądu, świadczą o lekceważeniu przez kontrolowany organ nadzoru budowlanego swoich obowiązków ustawowych i spełniają przesłankę złej woli organu w załatwieniu sprawy należącej do jego kompetencji.

Sąd, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., wymierzył Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego grzywnę w wysokości 500 zł, uznając że w opisanych okolicznościach niniejszej sprawy jest to uzasadnione stopniem naruszeń, jakie miały miejsce w rozpoznaniu wniosku skarżącego, o czym mowa była powyżej.

W punkcie 4 wyroku sąd, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądził od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi.

Na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sąd orzekł w postępowaniu uproszczonym bowiem skarga dotyczyła przewlekłości lub bezczynności organu administracji publicznej.