Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1854/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.8a
journal: Dz.U. 2018 poz 132
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Protokolant referent stażysta Edyta Brzezicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi H.J. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Zaskarżonym aktem - wobec treści art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723 ze zm.), zwanej dalej "ustawą zaopatrzeniową" - odmówiono wyłączenia stosowania wobec p. H. J., zwanej dalej: "Wnioskodawcą", art. 15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przywołano następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy:

- Wnioskodawca - pismem z [...] maja 2017 r. - wystąpiła o zastosowanie wobec niej art. 8a ustawy zaopatrzeniowej; w uzasadnieniu wniosku szczegółowo opisał przebieg swojej służby: wskazała okresy jej pełnienia oraz zajmowane stanowiska służbowe; wyjaśniła, że służbę w organach Milicji Obywatelskiej (dalej "MO") rozpoczęła [...] października 1977 r - jako [...] - [...] Wydziału [...] Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w K.; tam przez 9 lat pracowała bezpośrednio na drogach - bez względu na porę dnia i nocy - bardzo często w złych warunkach atmosferycznych; z uwagi na zmianowość i charakter pracy w terenie zwróciła się o przeniesienie na inne stanowisko (służba uniemożliwiała opiekę nad dziećmi); za jej zgodą przeniesiono ją na niższe stanowisko służbowe [...] – [...] w Sekcji [...] Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w K.; przeprowadzono z nią następnie rozmowę dyscyplinującą, ponieważ przebywała na zwolnieniach lekarskich, co kolidowało z pracą, i przeniesiono do [...] Służby Bezpieczeństwa (dalej SB); w 1990 roku przeniesiono ją do nowopowstałego Wydziału [...] w Komendzie Wojewódzkiej Policji w K.; jej służba tam miała charakter terenowy i zmianowy oraz odbywała się w permanentnym stresie - w warunkach ciągłego napięcia i koncentracji, często na kilkudniowych delegacjach, w rozłące z rodziną; praca ta spowodowała u niej [...]; w późniejszym czasie właściwa komisja lekarska orzekła wobec niej inwalidztwo [...] grupy - w związku ze służbą; służbę w Policji Wnioskodawca pełniła rzetelnie; wielokrotnie wyróżniono ją za to nagrodami pieniężnymi, nigdy nie była karana dyscyplinarnie, otrzymywała pozytywne opinie służbowe i awansowano ją na kolejny stopień służbowy,

- decyzją z [...] listopada 2019 r. odmówiono wyłączenia stosowania wobec Wnioskodawcy art. 15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej; w następstwie zaskarżenia tego rozstrzygnięcia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - prawomocnym wyrokiem z 15 lipca 2020 r. (sygn. akt II SA/Wa 68/20) - Sąd ten uchylił kwestionowane orzeczenie,

- z akt sprawy wynika, że Wnioskodawcę zwolniono ze służby w Komendzie Wojewódzkiej Policji w S. [...] kwietnia 2006 r.; ma ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość określono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i 22a ustawy zaopatrzeniowej; przy tym nie wypłaca się renty inwalidzkiej z uwagi na posiadanie prawa do korzystniejszej emerytury,

- zgodnie z pismem z Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, zwanego dalej "IPN" - stanowiącym Informację o przebiegu służby - Wnioskodawca pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa - o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej - od [...] lipca 1987 r. do [...] lipca 1989 r. - 1 rok, 11 miesięcy; całkowity okres służby Wnioskodawcy to 28 lat, 5 miesięcy i 19 dni (od [...] października 1977 r. do [...] kwietnia 2006 r.),

- z kopii akt osobowych - przekazanych przez IPN za pismami z [...] grudnia 2017 r. oraz z [...] grudnia 2020 r. - nie wynika, aby Wnioskodawca nierzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby; awansowano ją zarówno w stopniu służbowym, jak i na stanowisku służbowym; w aktach sprawy nie stwierdzono informacji o wymierzonych wobec nią karach dyscyplinarnych; poinformowano jednocześnie, że - wśród zgromadzonych w przedmiotowej sprawie materiałów - nie ma dokumentów, potwierdzających jej udział w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia,

- Komendant Główny Policji - w piśmie z [...] lutego 2018 r. - przekazał informacje dotyczące przebiegu służby Wnioskodawcy; ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że wielokrotnie przyznano jej zwiększony dodatek służbowy do uposażenia zasadniczego, wielokrotnie wyróżniano nagrodami pieniężnymi; awansowano ją również w stopniu służbowym, a także pozytywnie opiniowano; jak poinformowano, wśród zgromadzonych w przedmiotowej sprawie materiałów nie stwierdzono informacji o wymierzonych wobec Wnioskodawcy karach dyscyplinarnych; wskazano na brak dokumentów, potwierdzających jej udział w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla jej życia i zdrowia,

- na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej można w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wyłączyć stosowanie art. 15c, 22a i 24a, ze względu na:

- krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990 r. oraz

- rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia;

wskazane przesłanki muszą być spełnione łącznie,

- wskazano jak - zdaniem organu - należy wykładać warunki zastosowania wyjątku opisane jako "krótkotrwałość służby", "rzetelne pełnienie służby" oraz pojęcie "szczególnie uzasadniony przypadek",

- przechodząc do analizy danej sprawy odnotowano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał w tej sprawie za spełnioną przesłankę zawartą w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej,

- odnosząc się do analizy przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej wskazano, że organ nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez Wnioskodawcę w trakcie pełnienia służby po 12 września 1989 r. - w szczególności z narażeniem zdrowia i życia; tym samym przyjmuje spełnienie przezeń w niniejszej sprawie przesłanki stypizowanej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej; na marginesie odnotowano jednak, że wypłacane jej świadczenie emerytalne nie było podwyższone ze względu na służbę w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celnej, Służby CeIno-Skarbowej i Służby Więziennej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86, poz. 734, ze. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem o podwyższaniu emerytur,

- w kontekście zaistnienia w przedmiotowej sprawie szczególnie uzasadnionego przypadku podkreślono, że - co wynika z informacji dotyczącej przebiegu służby, przekazanej przez Komendanta Głównego Policji - Wnioskodawcy nie nadano w toku pełnionej służby jakiekolwiek orderu czy odznaczenia państwowego, bądź też odznaki lub medalu resortowego; wskazuje to, że pełniona przezeń służba nie charakteryzowała się szczególnymi osiągnięciami, wyróżniającymi go na tle pozostałych funkcjonariuszy; nie pozostaje to bez znaczenia w sprawie,

- wydanie wobec Wnioskodawcy orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w K. z [...] marca 2006 r. (dalej jako "orzeczenie z 2006 roku"), którym stwierdzono całkowitą niezdolność do służby w Policji i pozostawanie stwierdzonego schorzenia w związku ze służbą oraz zaliczono ją do [...] grupy inwalidzkiej, nie może mieć wpływu na wydanie rozstrzygnięcia - z uwagi na świadome zaangażowanie w realizację zadań z zakresu służby na rzecz państwa totalitarnego,

- wnikliwa analiza materiału dowodowego (stanowiącego kopię akt osobowych), pozwala domniemywać, że Wnioskodawca utożsamiała się z ustrojem totalitarnym; nie pozostaje to bez znaczenia w kontekście oceny, czy dana sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek – co umożliwia zastosowanie wobec niej przepisu wyłączającego reguły ogólne,

- podkreślono, że rozpoczęcie przez Wnioskodawcę służby w SB było świadome; pełniła już on wówczas (od 1977 roku) służbę w MO (tak wniosek personalny z [...] lipca 1987 r.) i wyraziła zgodę na mianowanie na stanowisko [...]- [...] SB Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w K.; wniosek o mianowanie na stanowisko w SB umotywowano: "[...] zatrudniona jest na stanowisku [...] Sekcji [...] RUSW w K. Faktycznie jednak pracuje jako [...] Służby Bezpieczeństwa tut. Urzędu. W związku z powyższym, wnoszę jak na wstępie z uwagi na to, że mimo autentycznej potrzeby nie ma w strukturze organizacyjnej etatu [...] w służbie Bezpieczeństwa RUSW w K."; zakwalifikowanie do struktur SB, nie dość zatem, że było związane z pełną świadomością Wnioskodawcy - w jakich strukturach realizuje obowiązki - stanowiło także udokumentowane potwierdzenie pracy na rzecz SB, którą wykonywała faktycznie już wcześniej; Wnioskodawca - wchodząc do przedmiotowych struktur - z pewnością znała specyfikę tej formacji oraz jej charakterystykę i utożsamiała się z ówcześnie panującą polityką w resorcie spraw wewnętrznych,

- w opinii służbowej za okres od [...] października 1980 r. do [...] listopada 1987 r. (opinia z [...] listopada 1987 r.) - czyli okres obejmujący już pełnienie przez Wnioskodawcę służby w SB wskazano dodatkowo m. in.: "(...) Z pracy wywiązuje się bardzo dobrze. W dosyć krótkim okresie czasu opanowała pracę biurową i zasady załatwiania spraw związanych z obiegiem dokumentów w resorcie spraw wewnętrznych. Przestrzega tajemnicy służbowej i państwowej. Jest bardzo dyskretna w pracy (...). Zlecane zadania opiniowanej były realizowane rzetelnie, terminowo i z zaangażowaniem (...)"; Wnioskodawca - po zapoznaniu z przedmiotową opinią - wpisał: "Uwag nie wnoszę"; jak wynika z powyższego, Wnioskodawca była zaangażowana w realizację powierzonych obowiązków w okresie realizacji zadań w SB i czerpała określone, wymierne korzyści; nie traktowała ich jako konieczności, lecz identyfikowała się z ówczesnym systemem; raportem z [...] listopada 1987 r. wniosła o: " (...) przeniesienie mnie do pracy w Wydziale "[...]" Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w K. na etat [...]. Obecnie pracuję na etacie [...] SB RUSW w K.. Prośbę motywuję tym, że w Wydziale "[...]" istnieje w przyszłości możliwość awansu na wyższe stanowisko służbowe (..)"; na wskazanym stanowisku Wnioskodawca otrzymywał dodatek specjalny za wykonywanie powierzonych zadań służbowych; wskazuje to na zdecydowane dążenie do podwyższenia kwalifikacji oraz konsekwentnego rozwoju kariery zawodowej w przedmiotowej "organizacji",

- mając to na uwadze, Wnioskodawca - pełniąc służbę na etacie SB - nie była szeregowym pracownikiem, lecz wiązano z nią konkretne plany i inwestowano weń środki finansowe; nie można tu mówić o braku jej świadomości, co do charakteru struktur, do których przynależała i uzyskiwanych przezeń apanaży z tego tytułu; otrzymywała ona nagrody pieniężne za wyniki pracy zawodowej, a także odznaczono ją odznaką "Za wzorową służbę" oraz Brązową Odznaką "W Służbie Narodu" (odnotowane to w opinii służbowej z [...] listopada 1987 r.); przytoczone informacje wskazują na zaangażowanie Wnioskodawcy w funkcjonowanie ówczesnego aparatu państwowego,

- taka postawa - pełna świadomość aktywnego uczestnictwa w strukturach SB - nie kwalifikuje sprawy, jako szczególnie uzasadnionego przypadku,

- nie jest bez znaczenia, że w Rejonowym Urzędzie Spraw Wewnętrznych w K., później w Wydziale "[...]" - Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w K. - gdzie na stanowisku [...] Wnioskodawca wykonywał powierzone zadania, miała ona dostęp do informacji, stanowiących tajemnicę państwową i zobowiązała się utrzymywać w ścisłej tajemnicy wszystko, co jest mu wiadome w związku z czynnościami służbowymi w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych (tak: zobowiązanie z [...] października 1977 r.); wobec tego nieobecność Wnioskodawcy przy niektórych czynnościach nie oznacza, że jej praca w SB może być rozpatrywana w innych kategoriach; bez względu zatem na konkretnie wykonywane zadania, samo pełnienie służby w organach bezpieczeństwa państwa nie kwalifikuje sprawy, jako szczególnie uzasadniony przypadek,

- jak wynika z akt sprawy, Wnioskodawca była również członkiem Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej, dalej jako "ZSMP" (tak opinia służbowa z [...] listopada 1987 r.); organizacja ta powstała w 1976 roku i zrzeszała ludzi w wieku od 15 do 35 lat; narodziła się z połączenia Związku Młodzieży Socjalistycznej, Związku Socjalistycznej Młodzieży Wiejskiej i Socjalistycznego Związku Młodzieży Wojskowej; głównym jej zadaniem była indoktrynacja młodzieży i przygotowanie jej do przyszłej kariery w Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR). ZSMP był masową, ideowo-wychowawczą organizacją młodzieży; działał do 1990 roku pod ideowym kierownictwem PZPR; jego głównymi wynikającymi ze statutu celami i zadaniami było: mobilizowanie młodzieży do pracy na rzecz kraju, upowszechnianie ideologii marksizmu-leninizmu oraz krzewienie oświaty i kultury; opierając się na własnej bazie i kadrze, a także współpracując z wyspecjalizowanymi instytucjami i organizacjami, ZSMP realizował zadania ideowo-wychowawcze, poprzez działalność kulturalną, turystyczną, sportową i rekreacyjną; w całokształcie działalności ZSMP ważne miejsce zajmowała praca ideologiczna - zapoznawano młodzież z podstawami marksizmu-leninizmu oraz programami PZPR,

- w przedmiotowej opinii służbowej wskazano też, że Wnioskodawca złożyła odpowiednie dokumenty, dotyczące wstąpienia do PZPR; partia, do której chciała wstąpić, była masową - kierowała autorytarnym państwem i centralnie zarządzaną, zbiurokratyzowaną gospodarką; dążyła do kontrolowania wszelkich przejawów życia społecznego,

- argumenty Wnioskodawcy, dotyczące zaangażowania w realizowanie zadań i obowiązków podczas pełnienia służby w Policji, a także wskazanie przezeń na - otrzymanie nagród pieniężnych, dobre wyniki w służbie, pełną dyspozycyjność, dużą odpowiedzialność za realizowane zadania - nie mają kluczowego znaczenia w przedmiotowej sprawie, w kontekście postawy Wnioskodawcy w trakcie pełnienia służby na rzecz totalitarnego państwa,

- przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień, wynikających z przepisu ustawy zaopatrzeniowej - wyłączenia stosowania względem Wnioskodawcy ogólnie obowiązujących art. 15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej,

- mając na względzie analizę zgromadzonego w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego materiału, osiągnięcia odnotowane przez Wnioskodawcę po 12 września 1989 r., niewątpliwie zasługują na uznanie; jednakże biorąc pod uwagę całokształt jej służby - w szczególności jej charakter przed dniem 31 lipca 1990 roku jak również charakter i warunki jej pełnienia, a także zważywszy na wyżej opisaną postawę Wnioskodawcy, w kontekście w szczególności podjętej inicjatywy w zakresie służby w strukturach SB oraz członkostwo w ZSMP - nie jest uzasadnione stwierdzenie, że przedmiotowa sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, pozwalający na skorzystanie z wyłączenia stosowania ogólnie obowiązującego art. 15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej.

W skardze zarzucono naruszenie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, przez błędną wykładnię wobec przyjęcia, że:

- jednym z wymaganych przez ustawodawcę kryteriów zastosowania tego przepisu jest "szczególnie uzasadniony przypadek"; wymagane jest tymczasem spełnienie łącznie dwóch przesłanek: krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia,

- pojęcie "w szczególności z narażeniem życia i zdrowia" ustawy zaopatrzeniowej odnosi się do zagrożenia innego niż normalne następstwo pełnienia służby, a posiadane przez Wnioskodawcy orzeczenie z 2006 roku nie może mieć wpływu na wydanie rozstrzygnięcia "z uwagi na świadome zaangażowanie strony w realizację zadań z zakresu służby na rzecz państwa totalitarnego".

W szerokim uzasadnieniu skargi rozwinięto powyższe zarzuty.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zobowiązanie organu do wydania, w terminie określonym przez Sąd, decyzji na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej - o wyłączeniu stosowanie wobec Wnioskodawcy art. 15c tego aktu.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Sąd zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem przepisu prawa materialnego – art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej - przez błędne uznanie, jakoby – wobec ustalonego stanu faktycznego - nie zachodziły wskazane tam przesłanki wyłączenia wobec Wnioskodawcy stosowania reguł ogólnych art. 15c, 22a oraz 24a danego aktu. Słuszne są w danym zakresie zarzutu skargi.

Na wstępie trzeba wskazać, że – co wynika z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - organ administracji, jak i rozpoznający niniejszą sprawę Sąd, byli związani ocenami prawnymi, wyrażonymi w uzasadnieniu prawomocnego wyroku o sygn. akt II SA/Wa 68/20. Wskazano tam m.in.: "Organ administracji trafnie scharakteryzował uwarunkowania formalne sprawy, w tym przywołał treść stosownych regulacji normatywnych oraz właściwy sposób ich rozumienia, według zasad wykładni językowej.", zaś dalej odnotowano, że dany organ: "nie odniósł prawidłowo tych rozważań do konkretnego przypadku skarżącej, opisywanych przez nią okoliczności faktycznych jej zatrudnienia, w tym czasu pełnienia służby i zakwalifikowania skarżącej do [...] grupy inwalidzkiej w związku ze służba w Policji.", a w końcu: "wymaga wzięcia pod uwagę, że Komisja Lekarska orzekła wobec Skarżącej inwalidztwo [...] grupy w związku ze służbą. Poprzestając na ogólnym wskazaniu, że dokonania i służba powinny spełniać przesłanki, zakreślone w pkt 2 i części wstępnej art. 8a ust. 1, organ nie odniósł się do tych istotnych faktów, przywoływanych przez Skarżącą.".

W świetle sformułowanych ocen, organ winien był ponownie przeanalizować sprawę w kontekście spełnienia przez Wnioskodawcę przesłanek zastosowania wyjątku, zakreślonego art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Jak ocenił uprzednio Sąd, Wnioskodawca spełnia warunek krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990 r. - określony art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Z kolei - co skonstatował organ w uzasadnieniu –w sprawie wystąpił też warunek określony w ust. 1 pkt 2 danego artykułu. Wprawdzie bezzasadne było zwrócenie uwagi, w uzasadnieniu skarżonego aktu, że nie są Wnioskodawcy wypłacane świadczenia, wynikające z przepisów rozporządzenia o podwyższeniu emerytur. Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie, nie stanowi to przeszkody dla uznania, że służba danego funkcjonariusza była pełniona z narażeniem życia lub zdrowia w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 2 in fine ustawy zaopatrzeniowej, choć – w istocie - nie pozostaje to prostym następstwem samego pełnienia służby w formacjach mundurowych (tu chybione są wywody skargi). Kwestia ta nie ma istotnego znaczenia w danej sprawie, skoro organ - analizując służbę Wnioskodawcy - zakwalifikował ją jako pełnioną z narażeniem życia lub zdrowia - nie kwestionowała w danym zakresie - co do charakteru wykonywanych czynności (praca operacyjna w terenie) - twierdzeń Wnioskodawcy. Sąd nie znajduje podstaw, aby ocenę tę podważać.

W takiej sytuacji rolą organu było rozważenie, czy przypadek Wnioskodawcy należy uznać za szczególnie uzasadniony, w rozumieniu art. 8a ust. 1 zd. wstępne ustawy zaopatrzeniowej. Chybione są wprawdzie twierdzenia skargi, jakoby dla zastosowania wyjątku, wystarczającym było spełnienie warunków wymienionych expressis verbis w pkt. 1 i 2 art. 8a ust. 1 danej ustawy, baz potrzeby ustalenia specjalnych okoliczności sprawy, uzasadniających wystąpienia szczególnie uzasadnionego przypadku. Pogląd taki jest wprawdzie często wyrażony w orzecznictwie, jednakże - w rozpoznawanej sprawie - wiążąca jest ocena prawna, sformułowana w uzasadnieniu wyroku o sygn. akt II SA/Wa 68/20. Wskazano tam - jako wiążący - sposób rozumienia danej regulacji przez organ - konieczność wystąpienia kumulatywnie trzech przesłanek.

Bezzasadność danego zarzutu, nie oznacza jednak, że orzeczenie w sprawie jest prawidłowe. Organ nie ocenił bowiem sprawy właściwie, w kontekście wystąpienia przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku. Formułując ocenę pominął on istotne w sprawie okoliczności faktyczne, które jedynie odnotował. Przemawiają zaś one za zastosowaniem wyjątku.

Na wstępie wypada wskazać, że skoro - w kontekście zastosowania wyjątku - Sąd nakazał uprzednio rozważyć kwestię uzyskania przez Wnioskodawcę uprawnień inwalidzkich, wobec schorzeń będących następstwem pełnieniem służby, nie sposób uznać, aby prawidłowo to uczyniono konstatując, że nie może mieć to znaczenia wobec uprzedniego pełnienie obowiązków na rzecz totalitarnego państwa - w SB. Przepis szczególny art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej ma bowiem generalnie zastosowanie wyłącznie właśnie do takich osób. Błędnie także wywiódł organ jakoby, służba Wnioskodawcy na rzecz totalitarnego państwa, miała szczególny, kwalifikowany charakter. Nie kwestionowano bowiem, że wykonywała ona wyłącznie funkcje maszynistki.

Pominięto także w sprawie, zauważoną uprzednio przez Sąd, kwestię faktycznej krótkotrwałości służby Wnioskodawcy na rzecz totalitarnego państwa. Była ona wykonywana niecałe 2 lata - przy 28 latach służby, przy czym odejście z niej związane było z utratą zdrowia, wynikającą z jej pełnienia (tak orzeczenie z 2006 roku). Wobec takich realiów zasadne było konstatowanie, że służba Wnioskodawcy była wyjątkowo krótka, mając na uwadze, że nawet znacznie dłuższe - kilkuletnie okresy służby, kwalifikowane są w judykaturze jako krótkotrwałe (analogicznie prawomocne orzeczenia o sygn. akt II SA/Wa 38/20, 2833/19 i 2789/19 – dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W tym kontekście uprawnione jest stwierdzenie, że już sama wyjątkowa krótkotrwałość służby Wnioskodawcy na rzecz totalitarnego państwa i rodzaj wykonywanych czynności (maszynistka), przy uwzględnieniu niekwestionowanej utraty zdrowia na etapie pełnienia obowiązków na rzecz państwa demokratycznego (po 1990 roku), uzasadniają stwierdzenie wystąpienia w sprawie szczególnie uzasadnionego przypadku.

Nie może mieć znaczenia, że – w związku z pełnioną służbą na rzecz państwa demokratycznego - Wnioskodawca nie uzyskała medali bądź odznaczeń, gdy - co niekwestionowane - otrzymywała nagrody pieniężne i awanse a jej praca była pozytywnie oceniana przez przełożonych. Trzeba mieć przy tym na uwadze, że - jak wskazano - organ nie kwestionował jej wykonywania z narażeniem życia lub zdrowia.

Organ - oceniając okres pełnienia przez Wnioskodawcę służby przed 31 lipca 1990 r. – wskazał, że z zachowanych materiałów nie wynika, aby zachodziły szczególne okoliczności uzasadniające wyłączenie stosowanie reguł ogólnych. Odnotowano mianowicie, że dana funkcjonariusz była pozytywnie oceniany przez przełożonych (nawet odznaczana) - służbę pełniła bez zastrzeżeń, chciała się rozwijać zawodowo.

Jednocześnie jednak nie sposób uznać, aby jedynie wystąpienie kumulatywnie szeregu szczególnych przesłanek mogło stanowić o zastosowaniu danego wyjątku. Nie wynika to także z samego brzmienia - mającego w sprawie zastosowanie - przepisu. Podstawą dla takiego jego wyłożenia nie może być też zastosowanie wykładni celowościowej bądź systemowej, w kontekście przyjęcia kompleksu regulacji ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2016 r., poz. 2270), zwanej dalej "Nowelą z 2016 roku".

W takiej sytuacji należy skonstatować, że organ – faktycznie nie kwestionując faktów wskazujących wystąpienie szczególnie uzasadnionego przypadku dla zastosowania wyjątku, wskazanego art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, w postaci zasług na etapie pełnienia służby na rzecz państwa demokratycznego, w tym z narażeniem życia lub zdrowia oraz bardzo krótkiej (w ujęciu proporcjonalnym i bezwzględnym) służby na rzecz państwa totalitarnego - odmówił zastosowania względem Wnioskodawcy wyłączenia reguł ogólnych, dotyczących obniżenia uposażenia. Prowadziło to do naruszenia danej reguły prawa materialnego.

Wprawdzie decyzja w przedmiocie wyłączenie reguł ogólnych ma - w myśl art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej - charakter uznaniowy - tak sformułowanie "może wyłączyć" w zdaniu wstępnym. Wystąpienie szczególnie uzasadnionego przypadku nie przesądza więc o konieczności zastosowanie wobec Wnioskodawcy danej regulacji. Organ jest jednak obowiązany wskazać, dlaczego w ustalonych realiach wyjątku tego nie zastosowano (tak reguła ogólna art. 7 in fine K.p.a. – obowiązek równoważenia interesu publicznego i słusznego strony).

W rozpoznawanej sprawie jedyną, przewołaną przez organ przesłanką negatywną były dokumenty, sporządzane na etapie pełnienie przez Wnioskodawcę służby na rzecz państwa totalitarnego. Wynika z nich, że dobrze wykonywała powierzone zadania (w tym w zakresie zachowanie obowiązku strzeżenia tajemnicy państwowej czy służbowej), a co do jej postawy ideowej ówcześni przełożeni nie mieli zastrzeżeń. Przynależała też do organizacji młodzieżowej (ZSMP), której zadaniem była indoktrynacja w duchu marsizmu-leninizmu. Była kandydatem do PZPR. Przywołane jednak przez organ okoliczności nie mogą stanowić przesłanki negatywnej dla zastosowania wyjątku. Takie rozumienie danej regulacji prowadziłoby bowiem wprost do wniosku, że z przewidzianego ustawowo przywileju (wyłączenie reguł ogólnych) mógłby korzystać wyłącznie osoby, które służyły państwu totalitarnemu z przyczyn innych niż ideowe – kunktatorskich, materialistycznych, z wyrachowania itp. bądź niedbale wykonywały swoje obowiązki, pobierając z tego tytułu uposażenie. Intencji, aby tak zakreślić granicę wyjątku, nie sposób przypisać racjonalnemu prawodawcy uwzględniając także cele regulacji, wprowadzonych Nowelą z 2016 roku. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że - gdy chodzi o osoby, które pełniąc służbę w formacjach określonych art. 13b ustawy zaopatrzeniowej nie czyniły tego dobrowolnie bądź podjęły (bez zgody przełożonych) współpracę z opozycją demokratyczną - reguły dotyczące obniżenie uposażenia generalnie nie znajdują zastosowania (tak art. 15c ust. 5, art. 22a ust. 5, art. 24a ust. 5 i art. 13c pkt 2 danej ustawy). Przyznane organowi administracji uprawnienie do wyłączania reguł ogólnych dotyczy więc wyłącznie pozostałych osób. Nie sposób zaś zakładać, aby - z woli prawodawcy – wyjątek mógł dotyczyć tylko tych, którzy pełnili obowiązki na rzecz państwa totalitarnego nierzetelnie bądź z przyczyn merkantylnych.

Nie zasługuje wprawdzie na akceptację czy wręcz aprobatę zaangażowanie – choćby ideowe – w realizacje zadań służb mundurowych na rzecz państwa totalitarnego. Dał temu zresztą wyraz prawodawca, ograniczając przywileje emerytalne osób, które to czyniły. Z jego woli reguły te nie mają jednak znaleźć zastosowania do osób, które - w zmienionej rzeczywistości politycznej - dopuszczono do dalszej służby, podjęły ją i pełniły z pełnym zaangażowaniem, przyczyniając się do ochrony bezpieczeństwa publicznego z narażeniem życia lub zdrowia. W przypadku Wnioskodawcy wystąpienie takich okoliczności nie było nawet sporne.

Wobec powyższych uwarunkowań – pomimo, że decyzja o włączeniu reguł ogólnych ma charakter uznaniowy - obowiązkiem organu było wydanie orzeczenia pozytywnego dla Wnioskodawcy, w związku z treścią art. 7 K.p.a. in fine. Orzeczenie w tej sprawie nie może być rozumiane jako dowolne. W sprawie wystąpiły zaś opisane przepisem przesłanki zastosowania wyjątku, a nie ujawniono okoliczności, które by mogły przeciw temu przemawiać. W szczególności nie mogą być nimi postawa ideologiczna czy zaangażowana służba Wnioskodawcy w okresie przed 31 lipca 1990 r.. Mogłoby być natomiast taką przesłanką wykazanie jego zaangażowania w konkretne działania, które - z perspektywy powszechnie akceptowanego systemu norm etycznych - było rażąco naganne, a równocześnie wykraczało poza pełnienie wyłącznie służby na rzecz państwa totalitarnego. Tylko do osób pełniących daną służbę skierowany jest bowiem wyjątek, przewidziany art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Sąd nie uwzględnił wniosku o zobowiązanie organu do wydania decyzji o określonej treści we wskazanym terminie Kompetencję w danym zakresie dotyczą wyłącznie orzeczeń innych, niż o charakterze uznaniowym - tak art. 145a § 1 in fine ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W art. 8a ust. 1 zdanie wstępne ustawy zaopatrzeniowej użyto natomiast sformułowania "może". Niemniej - orzekając w sprawie - organ administracji będzie związany wytycznymi i oceną prawną, sformułowanymi w niniejszym uzasadnieniu (tak art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Z przytoczonych wyżej przyczyn - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji.