Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SAB/Kr 2/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku: stwierdzono bezczynność organu i zobowiązano do wydania postanowienia lub zaświadczenia
Powołane przepisy: article: art. 306a, art. 306b
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SAB/Kr 2/08 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 października 2008 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: NSA Józef Gach, Sędzia: WSA Maria Zawadzka (spr.), Asesor: WSA Maja Chodacka, Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2008 r., sprawy ze skargi M. S., na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego, , I. stwierdza bezczynność organu i zobowiązuje Naczelnika Urzędu Skarbowego do wydania w terminie jednego miesiąca od daty uprawomocnienia się wyroku postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia o nie zaleganiu w podatkach lub zaświadczenia o nie zaleganiu w podatkach, II. zasądza od Naczelnika Urzędu Skarbowego na rzecz skarżącej koszty postępowania w kwocie 357,00 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych 00/100).


UZASADNIENIE

W dniu [...] marca 2008 roku do Urzędu Skarbowego wpłynął wniosek M. S. o wydanie zaświadczenia o "niezaleganiu w podatkach lub stwierdzające stan zaległości do których stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej". Skarżąca oświadczyła we wniosku, że nie posiada zaległości z tytułu podatków do których stosuje się przepisy ordynacji podatkowej oraz, że zaświadczenie potrzebne jest do przedłożenia w sądzie.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu [...] roku wydał zaświadczenie "o niezaleganiu w podatkach lub stwierdzające stan zaległości", z którego wynika, że na dzień [...] roku zaległości podatkowe skarżącej wynoszą ogółem 152.569,90 zł z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 rok.

Pełnomocnik skarżącej wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej pismo zatytułowane: "zażalenie lub ponaglenie", w którym stwierdził, że wydane zaświadczenie, spełnia co do istoty wymogi formalne postanowienia określone w art. 217 § 1 Ordynacji podatkowej, a zatem stanowi tym, samym postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia o treści żądanej przez skarżącą określone w art. 306c Ordynacji podatkowej, bowiem skarżąca żądała wydania zaświadczenia o braku zaległości podatkowych, a otrzymała zaświadczenie ujawniające zaległości podatkowe. Zgodnie z przepisami, zaświadczenie wydawane jest w granicach żądania wnioskodawcy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 7 dni od dnia złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia. W przedmiotowej sprawie od dnia złożenia wniosku do dnia złożenia przedmiotowego ponaglenia minął ponad miesiąc. Zaświadczenie o istnieniu zaległości zostało wydane w terminie miesiąca od złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia o braku zaległości. W ocenie pełnomocnika skarżącej wydane zaświadczenie należy uznać za postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia o treści żądanej przez stronę. Z tego też względu pełnomocnik skarżącej domagał się aby Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że wydane zaświadczenie o istnieniu zaległości spełnia warunki do uznania go za postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia żądanej treści. W przeciwnym wypadku pełnomocnik wniósł, aby jego pismo potraktować jako ponaglenie w rozumieniu art. 141 Ordynacji podatkowej.

Dyrektor Izby Skarbowej pismem z dnia [...] roku nr [...], uznał skargę za częściowo zasadną, stwierdzając, że zgodnie z art. 236 § 1 Ordynacji podatkowej zażalenie jest środkiem zaskarżenia przysługującym tylko na wydane w toku postępowania postanowienia, jeśli ustawa tak stanowi. Zatem złożone przez pełnomocnika skarżącej zażalenia na wydane w dniu [...] roku zaświadczenie jest niezasadne, gdyż przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują takiej możliwości, a sugestia pełnomocnika, że przedmiotowe zaświadczenie spełnia wymogi postanowienia, nie znajduje potwierdzenia w stanie faktycznym.

Odnośnie zarzutu wydania zaświadczenia niezgodnie z treścią wniosku, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że stosownie do treści art. 306a Ordynacji podatkowej organ wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa lub osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Zgodnie z art. 306e Ordynacji podatkowej zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach lub stwierdzające stan zaległości wydaje się na podstawie dokumentacji danego organu podatkowego oraz informacji otrzymanych od innych organów podatkowych. Na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2005 roku w sprawie zaświadczeń wydawanych przez organy podatkowe (Dz. U. Nr 165 poz.1374 z późn. zm.) zgodnie z § 4 organ podatkowy jest zobligowany do wydania zaświadczenia po porozumieniu się z innymi organami podatkowymi właściwymi miejscowo, jeśli były one wskazywane we wniosku. Ze złożonego przez skarżącą wniosku o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach lub stwierdzającego stan zaległości, do których stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej nie wynika, aby zachodziły szczególne przesłanki do uznania przedmiotowego zaświadczenia jako niezgodnego z treścią złożonego wniosku. Organ podatkowy wydał zaświadczenie zgodne z uzyskanymi z Urzędu Skarbowego w P. informacjami. Kwestia przedawnienia przedmiotowych zaległości nie należy do właściwości organu podatkowego, który wydał zaświadczenie.

Pełnomocnik M. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego, po wniesieniu ponaglenia w trybie art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej, w konsekwencji nie wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego zaświadczenia o treści żądanej przez stronę ani też postanowienia o odmowie wydania takiego zaświadczenia w myśl art. 306c Ordynacji podatkowej.

W podpowiedzi na skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnianie.

Uregulowane przepisami Działu VIIIa Ordynacji podatkowej postępowanie w przedmiocie wydawania zaświadczeń ma szczególny, uproszczony charakter (por.: J. Zubrzycki [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, "Ordynacja podatkowa. Komentarz", Wyd. UNIMEX Wrocław 2003 r., str. 938). Ten szczególny charakter ujawnia się zwłaszcza w tym, że w ramach przedmiotowego postępowania obowiązkiem organu podatkowego, do którego skierowano wniosek inicjujący to postępowanie, jest dokonanie w pierwszej kolejności porównania treści żądania strony ze stanem rzeczy wynikającym z prowadzonych przez niego ewidencji, rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (art. 306b § 1 Ordynacji podatkowej). W tym właśnie celu prowadzić można przewidziane w § 2 art. 306b niezbędne postępowanie wyjaśniające. Jego istota sprowadza się bowiem do badania okoliczności wynikających z posiadanych przez organ ewidencji, rejestrów i innych danych pod kątem możliwości urzędowego stwierdzenia znanych faktów lub stanu prawnego, w zakresie danych, które pozostają w dyspozycji organu mającego wydać zaświadczenie. W konsekwencji tego czynione przez organ ustalenia są ograniczone, bowiem wydający zaświadczenie organ nie ma kompetencji do wykorzystywania na potrzeby jego wystawienia danych, które nie znajdują się w dyspozycji tegoż organu. Tym samym więc do postępowania tego nie mają zastosowania zasady gromadzenia dowodów, które uregulowane zostały w szczególności w przepisach Działu IV Ordynacji podatkowej. - wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2006 roku sygn. akt I FSK 528/05.

Zgodnie z treścią art. 306a § 4 Ordynacji podatkowej organ podatkowy wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie, w granicach żądania wnioskodawcy. Nie jest więc w zasadzie dopuszczalne wydanie zaświadczenia o innej niż żądana treści. Jeśli bowiem okoliczności faktyczne lub prawne nie pozwalają wydać wnioskodawcy zaświadczenia o żądanej treści, organ podatkowy zobowiązany jest do odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści, które zgodnie z art. 306c Ordynacji podatkowej następuje w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Przestrzeganie zasady związania organu żądaniem strony jest bardzo istotne, ponieważ na wydane zaświadczenie nie przysługuje stronie zażalenie. Służy ono jedynie w wypadku wydania postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia.

Zatem, obowiązkiem organu, do którego skierowano wniosek inicjujący postępowanie o wydanie zaświadczenia, jest porównanie treści żądania strony ze stanem rzeczy wynikającym ze wszelkich, prowadzonym przez niego danych i znajdujących się w jego posiadaniu ( art. 306 b §1 i § 2 Ordynacji podatkowej). W konsekwencji, gdy dane niezbędne do wydania zaświadczenia pozwalają na stwierdzenie braku zgodności między treścią żądania, a stanem rzeczywistym wynikającym z posiadanych przez organ danych, to taka sytuacja wymusza na organie wydanie postanowienia odmawiającego wydanie zaświadczenia.

W przedmiotowej sprawie skarżąca złożyła wniosek o wydanie zaświadczenia na formularzu zatytułowanym "o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach lub stwierdzające stan zaległości, do których stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej". Jednocześnie we wniosku skarżąca oświadczyła, że nie posiada zaległości z tytułu podatków i nie jest obciążona odpowiedzialnością za zobowiązania podatkowe.

Zatem w wypadku, gdy organ miał wątpliwości w ustaleniu żądania skarżącej, w szczególności czy domaga się ona wydania zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach czy też domaga się ustalenia stanu zaległości, powinien wezwać stronę do sprecyzowania swojego żądania, czego nie uczynił.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, organy przy rozpatrywaniu sprawy, żądania i wnioski stron powinny odczytywać zgodnie z ich treścią, a nie według nazw nadanych przez strony postępowania, zwłaszcza, gdy wniosek strony składany jest na urzędowym formularzu (na dodatek jeszcze nieprawidłowym - nie przewidującym konieczności skreślenia niewłaściwego żądania). Organ administracji nie jest związany nawet podaną przez stronę podstawą prawną żądania, a musi rozpoznać sprawę, co do jej istoty, w świetle intencji autora dających się ustalić na podstawie całej treści pisma (wyrok NSA z 7 września 1994 r. sygn. akt ONSA 1995 r., Nr 3, poz. 120). Nie ma decydującego znaczenia również tytuł pisma. Organ w sytuacji wątpliwości, co do treści żądania strony powinien, kierując się art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej, wyjaśnić rzeczywistą wolę stron, udzielając jej przy tym odpowiednich wyjaśnień i wskazówek, co do konsekwencji rozpatrzenia żądania w określonym trybie. W niniejszym postępowaniu organ tego nie uczynił wyrok WSA w Gdańsku sygn. akt [...].

W przedmiotowej sprawie organ nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, pomimo, że zgodnie z art. 306k Ordynacji ciążył na nim taki obowiązek, bowiem w sprawach nieuregulowanych w art. 306a-306i oraz 306l i 306m stosuje się odpowiednio przepisy rozdziałów 1-6, 8-12, 14, 16 oraz 23 działu IV. W konsekwencji zostało wydane zaświadczanie z którego wynika, że skarżąca posiada zaległości podatku z dochodowym od osób fizycznych za 2000 rok i pomimo tego, ze skarżąca nie zgadza się z treścią tego zaświadczenia, fakt wydania przez organ zaświadczenia, pozbawia ją możliwości złożenia na nie zażalenie, gdyż zażalenie przysługuje tylko na postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia żądanej treści.

Z powyższych względów Sąd uznał, że w tym zakresie działanie organów nie było prawidłowe, bowiem, jak wynika z akt sprawy skarżąca domagała się wydania zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach, a następnie, po wydaniu przez organ podatkowy zaświadczenia o zaleganiu w podatkach, pismem z dnia [...] kwietnia 2008 roku zwróciła się z ponagleniem do właściwego organu o wydanie właściwego postanowienia, a pomimo tego postanowienie to nie zostało wydane. W konsekwencji skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na bezczynność organu.

Mając na uwadze treść żądania skargi istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się w głównej mierze do ustalenia czy organ podatkowy wydając, niezgodnie z żądaniem skarżącej zaświadczenie o zaleganiu w podatkach zamiast postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści pozostawał w bezczynności.

Zgodnie z orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2008 roku sygn. akt II OSK 465/08 postępowanie wszczęte wnioskiem o wydanie zaświadczenia powinno zakończyć się wydaniem zaświadczenia żądanej treści lub postanowieniem o odmowie wydania zaświadczenia, na które służy zażalenie. Na bezczynność w przedmiocie wydania zaświadczenia zażalenie nie przysługuje, ale służy skarga do sądu administracyjnego, po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa.

Orzeczenie powyższe zapadło co prawda na gruncie przepisów k.p.a., jednak podkreślić należy, że przepisy dotyczące wydawania zaświadczeń uregulowane w Ordynacji podatkowej nie odbiegają od rozwiązań przyjętych w k.p.a. Należy również wskazać, iż podstawową zasadą instytucji skargi na bezczynność jest ochrona strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Uznając zatem skargę na bezczynność organu (w przypadku wydania niewłaściwego zaświadczenia) za zasadną sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w terminie przez siebie wskazanym.

Wobec powyższego mając na uwadze że organy podatkowe ustaliły, że skarżąca posiada zaległość podatkową w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 rok, a z treści późniejszych pism skarżącej wynika, że domagała się ona wydania zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach, Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organu I instancji i zobowiązał ten organ do wydania w terminie przewidzianym w art. 306a § 5 Ordynacji podatkowej, tj. w terminie 7 dni od uprawomocnienia się niniejszego wyroku postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach lub zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie przepisu art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).