Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1344/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13 g ust. 1, ust. 1a, ust. 1 b pkt 1, ust. 2, art. 40 c, art. 41 ust. 4, 5, 6
journal: Dz.U. 2013 poz 260
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Myślińska (spr.) Sędzia NSA Janusz Zajda Sędzia del. WSA Inga Gołowska Protokolant Szymon Janik po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 1907/13 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz [...] kwotę 1200 (tysiąc dwieście) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 31 stycznia 2014, sygn. akt VI SA/Wa 1907/13 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej - uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [....] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2013 r.

Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:

W dniu 5 marca 2012 r. w [...] - inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w Gdańsku zatrzymali do kontroli drogowej pojazd marki Mercedes - Benz wraz z naczepą. Przejazd wykonywany był w imieniu przedsiębiorcy [...] (dalej: skarżąca, spółka). Pojazd został skierowany na parking administracyjny, a w dniu 6 marca 2012 r. został zważony w punkcie zlokalizowanym w [....] wagami nieautomatycznymi elektronicznymi przenośnymi z legalizacją ważną odpowiednio do dnia 30 września 2012 r. i 31 maja 2013 r. oraz mierzeniu przymiarem wstęgowym z legalizacją ważną do dnia 31 grudnia 2013 r.

Z protokołu kontroli wynika, że doszło do przekroczenia dopuszczalnej długości ww. pojazdu oraz dopuszczalnej masy całkowitej.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 40 260,00 zł

W uzasadnieniu wskazał, że droga gminna, na której zatrzymano do kontroli powyższy pojazd wraz z naczepą, dopuszczona jest do ruchu dla pojazdów o nacisku pojedynczej osi do 8 t.

Dalej organ I instancji stwierdził, że w wyniku kontroli ustalono przekroczenie dopuszczalnej długości kontrolowanego pojazdu członowego o 3,65 m, przekroczenie nacisku pierwszej pojedynczej osi nienapędowej naczepy o 3,8 t, drugiej pojedynczej osi nienapędowej naczepy o 3,5 t., trzeciej pojedynczej osi nienapędowej naczepy o 3,3 t, czwartej pojedynczej osi nienapędowej naczepy o 3,2 t. oraz podwójnej osi napędowej pojazdu silnikowego o 4,8 t.

Prowadzący pojazd kierowca nie okazał podczas kontroli wymaganego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Zdaniem organu I instancji proces ważenia został przeprowadzony zgodnie z obowiązującymi procedurami oraz instrukcją obsługi wag SAW 10 seria II, która przewiduje dokonywanie pomiarów nacisku "wszystkich ciężarówek z 4 osiami" przy użyciu 4 par wag. Oznacza to w ocenie organu, że dopuszczalne jest przez producenta sumowanie wskazań większej ilości wag niż 3 pary i czyni bezzasadnym zarzut strony, że nie można ważyć osi wielokrotnych.

Organ podkreślił, że ważenia dokonano wagami przenośnymi do pomiarów statycznych, które w chwili ważenia posiadały ważne świadectwa legalizacji ponownej, stanowisko do ważenia legitymuje się protokołem z pomiaru pochylenia terenu, gdzie spadek podłużny wynosi 0,07% do 0,2%, a spadek poprzeczny od 0,45% do 1,52%, a punkt ten jest przeznaczony do ważenia pojazdów wagami przenośnymi.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej jako: "GITD") na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13 g ust. 1, ust. 1a, ust. 1 b pkt 1, ust. 2, art. 40 c, art. 41 ust. 4, 5, 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260) oraz Ip. 1, Ip. 6 pkt. 1 lit. d) i e), Ip. 6 pkt 9 lit. d) i e), załącznika nr 2 d u.d.p., art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), art. 5 w zw. z art. 8 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2011 r. nr 222, poz. 1321) - utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Organ odwoławczy podtrzymał ustalenia dokonanego przez organ I instancji oraz przytoczył przepisy prawa regulujące zasady wykonywania przejazdu pojazdami nienormatywnymi i odpowiedzialności za wykonywanie tego przejazdu bez stosownego zezwolenia.

GITD wskazał na wynikającą z załącznika nr 2 do u.d.p. wysokość kar pieniężnych za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach do 8,0 t oraz uznał, że dokonany przez organ I instancji sposób wyliczenia kar za poszczególne stwierdzone naruszenia jest prawidłowy i zgodny z odnośnym załącznikiem stanowiącym integralną część u.d.p.

GITD podkreślił, że wagi użyte w trakcie kontroli spełniały wymogi określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 października 2003 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne (Dz.U. nr 183, poz. 1791). Wskazał, że pojazd został zważony przy pomocy nieautomatycznych wag przenośnych do pomiarów statycznych typu SAW 10, które w chwili kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej, wydanymi przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Siedlcach z terminem ważności odpowiednio do 31 maja 2013 r. i 30 września 2012 r. Jego zdaniem brak jest podstaw do uznania, że ważenie za pomocą wag do pomiarów statycznych zostało przeprowadzone nieprawidłowo.

Proces ważenia ww. wagami został przeprowadzony zgodnie z instrukcją ich producenta, której poszczególne fragmenty organ odwoławczy powtórzył za organem I instancji. Natomiast ze świadectwa homologacji dołączonego do instrukcji wag SAW 10 C wynika, że są one zgodne z wymaganiami dyrektywy WE nr 90/384/EWG wdrożonej do systemu prawa polskiego rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz.U. z 2004 r. nr 4, poz. 23).

Ponadto producent wag typu SAW 10C - CAT TRAFIC Sp. z o.o. w piśmie z dnia 18 listopada 2011 r. stwierdził, że wyznaczenie masy pojazdu za pomocą pary wag typu SAW 10 C poprzez sumowanie poszczególnych nacisków osi przy spełnieniu wymagań homologacji wagi (odpowiednie spadki, równość nawierzchni), technicznie jest możliwe z uwzględnieniem błędu wagi.

Zdaniem GITD przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie wyjaśniające doprowadziło do ustalenia faktów koniecznych do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, a zaskarżona decyzja organu I instancji zawiera niezbędne elementy określone w art. 107 k.p.a.

Sąd I instancji uwzględniając skargę stwierdził że, organy nie wyjaśniły kwestii prawidłowości przeprowadzonego ważenia jedną parą wag typu SAW 10 C w kontekście liczby osi ważonego pojazdu - na którą to okoliczność skarżąca się powoływała w toku postępowania. WSA podkreślił, że brak prawidłowego odniesienia się przez organ do zarzutów zawartych w odwołaniu i istotnych okoliczności, spornych w sprawie, stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd I instancji przypomniał, że GITD w uzasadnieniu skarżonej decyzji powołał się na pismo z dnia 18 listopada 2011 r. do Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, w którym producent wag typu SAW 10 C - CAT TRAFIĆ Sp. z o.o. miał przedstawić wyjaśnienia co do możliwości wyznaczania masy pojazdu za pomocą pary wag typu SAW 10 C poprzez sumowanie poszczególnych nacisków osi przy spełnieniu wymagań homologacji wag i z uwzględnieniem błędu wagi.

WSA stwierdził, że po pierwsze ww. rzeczone pismo nie zostało włączone do akt sprawy, nie zostało przedstawione stronie postępowania tak by mogła ustosunkować się do twierdzeń w nim zawartych, a Sąd dokonać oceny prawidłowości stanowiska organu w tym względzie. Poza tym dotyczy ono możliwości wyznaczania parą wag masy pojazdu. W ocenie Sądu okoliczność ta jest irrelewantna z punktu widzenia niniejszej sprawy, albowiem (obok przekroczenia długości pojazdu) dotyczy ona przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi, a nie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu.

Zdaniem Sądu, przeprowadzoną przez organy obu instancji ocenę materiału dowodowego, w tym argumentów strony skarżącej, nie można uznać za dokonaną z zachowaniem wszelkich reguł oceny dowodów i nienoszącą tym samym cech dowolności.

WSA wskazał, aby w toku ponownie przeprowadzonego postępowania organy wyjaśniły sporne w niniejszej sprawie kwestie, dokonały wszechstronnej oceny całości zgromadzonego materiału dowodowego oraz ustosunkowały się szczegółowo do wszystkich argumentów skarżącej spółki.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7 art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., przejawiające się w mylnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organy nie dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych w sprawie i nie wyjaśniły w decyzjach, że wagi SAW 10C (jeden ich komplet) mogły zostać użyte do pomiarów nacisku osi wielokrotnych kontrolowanego pojazdu, podczas gdy prawidłowość uzyskanych za pomocą wag typu SAW 10C wyników pomiaru nie może budzić żadnych wątpliwości, a skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że były on błędne, a jeśli tak, to w jakim stopniu, zaś organy dowiodły w toku postępowania, iż w oparciu o obowiązujące w tym zakresie regulacje prawne oraz dokumenty dopuszczające wagi do użytkowania, za ich pomocą prawnie dopuszczalne i w pełni uprawnione było dokonanie ustaleń także w zakresie nacisków osi wielokrotnych pojazdu jedną parą wskazanych wag, czym odpowiedziano w sposób wyczerpujący i zupełny na zarzuty skarżącej (Vide: strona 4 ostatni akapit i strona 5 uzasadnienia skarżonego rozstrzygnięcia),

2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., przejawiające się w niczym nieuprawnionym i błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji w zakresie ustaleń faktycznych, że pomiar nacisku osi wielokrotnych kontrolowanego pojazdu mógł być wadliwy, gdyż został przeprowadzony za pomocą jednej pary wag SAW 10C/II, podczas gdy z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy, w tym w szczególności ze Świadectwa Homologacji UE nr D98-09-08 oraz Instrukcji Obsługi wag typu SAW 10C/II zastrzeżenie takie wcale nie wypływa, a wręcz przeciwnie, Instrukcja Obsługi wag wprost dopuszcza użycie konfiguracji dwóch wag przy zrównoważeniu różnic wysokości za pomocą płyt pomocniczych lub odpowiednich wgłębień w nawierzchni w miejscu przeprowadzenia pomiarów (z jakich to wgłębień skorzystano w niniejszej sprawie, podczas procesu ważenia pojazdu), oraz po zważeniu każdej osi osobno zsumowanie nacisków tych osi i uzyskanie nacisku na osie wielokrotne oraz masy pojazdu (Vide: pkt 2.4 Instrukcji obsługi SAW/ Seria II),

3) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 2 lit. a pkt 2 i art. 3 dyrektywy Rady z dnia 20 czerwca 1990 r. nr 90/384/EWG w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do wag nieautomatycznych (obecnie zastąpionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych), § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23), § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 26, poz. 152), polegające na ich niewłaściwej wykładni i w konsekwencji mylnym przyjęciu, że wagi typu SAW 10C/II nie są przeznaczone do pomiaru nacisku osi wielokrotnych pojazdu jedną parą rzeczonych wag, podczas gdy zarówno z tych regulacji, jak i wydanych na ich podstawie: Świadectwa Homologacji UE nr D98-09-08, Świadectwa Legalizacji Pierwotnej wydanego przez Obwodowy Urząd Miar w Szczecinie, Świadectwa Legalizacji Ponownej wydanego przez Obwodowy Urząd Miar w Siedlcach oraz Instrukcji Obsługi wag typu SAW 10C/II, zastrzeżenie takie wcale nie wypływa, a wręcz przeciwnie, przepisy te oraz Instrukcja Obsługi wag wprost dopuszczają przy użyciu ich kompletu pomiar nacisku osi wielokrotnych pojazdu.

Argumentację na poparcie zarzutów organ przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W piśmie z dnia 1 lipca 2015 r. [...] wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zawarte w niej zarzuty okazały się nieusprawiedliwione.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu.

W sprawie niniejszej problemem jest prawidłowość postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ, w wyniku którego ustalona została masa całkowita pojazdu oraz naciski na poszczególne osie.

Jest niesporne, że do pomiaru wskazanych parametrów użyto dwóch wag SAW 10, posiadających aktualną legalizację i ustawionych w miejscu specjalnie przystosowanym do ustawienia jednej pary wag, którego spadki zostały zmierzone przez geodetę uprawnionego.

Strona kwestionowała natomiast ustalenie nacisku na osie pojazdu, o ilości osi większej niż 3 oraz pomiar masy całkowitej takiego pojazdu na stanowisku ważenia składającym się z dwóch wag SAW 10.

Zdaniem Sądu I instancji przeprowadzone przez organy administracji drogowej postępowanie wyjaśniające nie doprowadziło w sposób niewątpliwy do ustalenia, że przeprowadzone jedną parą wag typu SAW 10 ważenie pojazdu członowego było zgodne z procedurą zawartą w instrukcji wag wskazanego typu i odzwierciedlało w sposób niewątpliwy zastaną w momencie kontroli sytuację, która znalazła odbicie w protokole kontroli.

Zarzuty skargi kasacyjnej przeciwko temu stanowisku Sądu I instancji są gołosłowne.

W aktach znajduje się bowiem Świadectwo Homologacji UE nr D98-09-08, z którego wynika, że waga SAW 10CII przeznaczona jest do pomiaru obciążenia koła i osi w ramach nadzoru ruchu drogowego. Przewidziana jest możliwość połączenia dwóch wag przeznaczonych do pomiaru obciążenia koła, a wówczas waga wyświetli wartość obciążenia osi. Z powyższego świadectwa homologacji nie wynika, że waga przeznaczona jest do pomiaru masy całkowitej pojazdów wieloosiowych poprzez sumowanie wyników pomiarów.

Ze znajdującej się w aktach sprawy, pochodzącej od producenta, Instrukcji obsługi wag SAW wynika, że wagi te służą do pomiaru obciążenia kół, a po połączeniu dwóch wag, do pomiaru obciążenia osi. Producent przewiduje ważenie pojazdów dwu lub trzyosiowych przy pomocy 4 lub 6 wag w jednej procedurze ważenia. Na str. 7 Instrukcji zawierającej rysunki wyjaśniające sposób ustawienia wag, producent przewiduje ważenie pojazdów dwuosiowych oraz trzyosiowych przy pomocy dwóch wag, przy ważeniu odpowiednio dwukrotnym lub trzykrotnym. Z rysunku nie wynika, że przy użyciu stanowiska składającego się z dwóch wag, producent przewiduje ważenie pojazdów mających 4 lub więcej osi. Jak wynika z ilustracji producent przewiduje ważenie pojazdów o większej ilości osi przy użyciu zespołów trzech lub czterech par wag.

Jak wynika z powyższego ani świadectwo homologacji ani Instrukcja obsługi wag SAW 10 nie określają w sposób jednoznaczny, że przy pomocy stanowiska z jedną parą wag można ważyć pojazdy o liczbie osi większej niż trzy ani też, że przy użyciu wskazanych wag można ustalać masę całkowitą ważonego pojazdu.

Trafnie więc uznał Sąd I instancji, że jest niejasność, a argumentacja skargi kasacyjnej nie wyjaśnia jej w najmniejszym stopniu, bowiem z dokumentów i aktów prawnych, na które powołuje się kasator nie wynika, że przy pomocy dwóch połączonych wag SAW 10 można mierzyć naciski na osie pojazdów o liczbie osi większej niż trzy oraz obliczać masę całkowitą pojazdów przez sumowanie uzyskanych pomiarów. Wskazanych wątpliwości nie usuwa także uzyskana przez wagi ocena zgodności, bowiem nie chodzi o to, że wagi są wadliwe, tylko o to, czy używane w zespołach dwóch wag mogą dawać precyzyjne pomiary nacisków na osie w pojazdach więcej niż trzy osiowych oraz czy można przy ich pomocy ustalać masę całkowitą pojazdów (por. wyrok NSA z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1333/13).

W sytuacji, kiedy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego istnieje wątpliwość podnoszona przez stronę, zasadne było poszerzenie tego materiału poprzez uzyskanie jednoznacznej opinii Głównego Urzędu Miar w przedmiocie możliwości zastosowania jednej pary wag SAW 10 do wyżej wskazanych celów, ewentualnie także opinii biegłego dla ustalenia, czy uzyskane w czasie kontroli pomiary, nawet jeżeli są nieprecyzyjne, pozwalają obliczyć w sposób obiektywny i precyzyjny rzeczywiste naciski na osie w kontrolowanym pojeździe oraz jego masę. To zalecenie Naczelnego Sądu Administracyjnego odnośnie postępowania dowodowego powinien zrealizować organ, rozpatrując sprawę ponownie.

Wobec powyższego za nieusprawiedliwione należało uznać zarzuty naruszenia przepisów postępowania sformułowane w pkt 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej.

Zamierzonego skutku nie mógł również odnieść zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 2 lit. a pkt 2 i art. 3 dyrektywy Rady z dnia 20 czerwca 1990 r. nr 90/384/EWG, § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności oraz § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych polegający na ich niewłaściwej wykładni.

Sąd I instancji nie mógł naruszyć ww. przepisów prawa materialnego, ponieważ ich nie stosował ani też nie interpretował. Wobec tego nie mógł dokonać ich błędnej wykładni, czy też niewłaściwego zastosowania, co czyni zarzut bezzasadnym (por. wyrok NSA z dnia 14 maja 2015 r., sygn. akt II GSK 652/13).

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej są nieusprawiedliwione, zatem działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.