Wyrok NSA, sygn. akt I SA 283/83
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1983-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 612  Sprawy geodezji i kartografii
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Administracyjne postępowanie
Ewidencja gruntów
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: art. 9, art. 10 ust. 3
journal: Dz.U. 1955 nr 6 poz. 32
law: Dekret z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków.
article: par. 1 ust. 2, par. 5 ust. 3
journal: Dz.U. 1955 nr 27 poz. 159
law: Rozporządzenie Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 28 czerwca 1955 r. w sprawie trybu postępowania przy zgłaszaniu i dokonywaniu zmian w danych objętych ewidencją gruntów i budynków.
Teza: 1. Przepis art. 9 dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków /Dz.U. nr 6 poz. 32 ze zm./ nie stanowią podstawy do rozstrzygania spraw w drodze decyzji administracyjnej.

2. Ewidencja gruntów i budynków służy jedynie rejestrowaniu zdarzeń prawnych lub faktycznych według stanów rzeczywistych /art. 2 ust. 1 i 2 dekretu/, przy czym wprowadzanie zmian w ewidencji reguluje art. 10. Ewidencja zatem jest jedynie zbiorem informacji, wobec czego nie można przez zapis lub zmianę zapisu w ewidencji ustanowić prawa.

3. Paragraf 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 28 czerwca 1955 r. w sprawie trybu postępowania przy zgłaszaniu i dokonywaniu zmian w danych objętych ewidencją gruntów i budynków /Dz.U. nr 27 poz. 159 ze zm./ określa jednoznacznie przedmiot ustaleń organów, dla których przewidziana jest forma decyzji administracyjnej. Jeżeli zatem organ prowadzący taką ewidencję wydał decyzję w przedmiocie wpisu do niej zmian o innym zakresie niż wskazany w tym przepisie lub na podstawie innych dokumentów niż wymienione w par. 1 ust. 2 tego rozporządzenia, bądź w art. 10 ust. 3 cytowanego dekretu, działał bez podstawy prawnej.

TEZY

1. Przepis art. 9 dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków /Dz.U. nr 6 poz. 32 ze zm./ nie stanowią podstawy do rozstrzygania spraw w drodze decyzji administracyjnej.

2. Ewidencja gruntów i budynków służy jedynie rejestrowaniu zdarzeń prawnych lub faktycznych według stanów rzeczywistych /art. 2 ust. 1 i 2 dekretu/, przy czym wprowadzanie zmian w ewidencji reguluje art. 10. Ewidencja zatem jest jedynie zbiorem informacji, wobec czego nie można przez zapis lub zmianę zapisu w ewidencji ustanowić prawa.

3. Paragraf 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 28 czerwca 1955 r. w sprawie trybu postępowania przy zgłaszaniu i dokonywaniu zmian w danych objętych ewidencją gruntów i budynków /Dz.U. nr 27 poz. 159 ze zm./ określa jednoznacznie przedmiot ustaleń organów, dla których przewidziana jest forma decyzji administracyjnej. Jeżeli zatem organ prowadzący taką ewidencję wydał decyzję w przedmiocie wpisu do niej zmian o innym zakresie niż wskazany w tym przepisie lub na podstawie innych dokumentów niż wymienione w par. 1 ust. 2 tego rozporządzenia, bądź w art. 10 ust. 3 cytowanego dekretu, działał bez podstawy prawnej.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Krystyny R. na decyzję Wojewody Piotrkowskiego z dnia 3 stycznia 1983 r. w przedmiocie uchylenia decyzji o wprowadzeniu zmian w ewidencji gruntów.


UZASADNIENIE

W dniu 30 listopada 1981 r. wydana została z upoważnienia Prezydenta Miasta P. T. decyzja nr GM.8410-356/81 orzekająca - na podstawie art. 9 dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków /Dz.U. nr 6 poz. 32 ze zm./. oraz rozporządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 28 czerwca 1955 r. w sprawie postępowania przy zgłaszaniu i dokonywaniu zmian w danych objętych ewidencją gruntów i budynków /Dz.U. nr 27 poz. 159 ze zm./ - o przeprowadzeniu zmiany w operacie ewidencji gruntów, polegającej na przeniesieniu działki nr 20 z poz. 268 jednostki rejestrowej w obrębie 77 do działki nr 6 pod pozycją jednostki rejestrowej 1408. Przeniesienie miało nastąpić na wniosek Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami z dnia 18 listopada 1981 r. i uzasadnione było przywróceniem własności do stanu poprzedniego.

W dniu 13 sierpnia 1982 r. z upoważnienia Prezydenta Miasta wydane zostało postanowienie o wznowieniu postępowania z urzędu w sprawie wprowadzenia powyższych zmian w ewidencji gruntów, ponieważ w dniu 26 marca 1982 r. wyszły na jaw istotne okoliczności faktyczne. stwierdzono mianowicie, że w dniu 25 kwietnia 1963 r. Przewodniczący Komitetu Drobnej Wytwórczości wydał orzeczenie nr 0A2-UM-9-47 o przejęciu działki nr 20 z mocy prawa na własność Państwa zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym /Dz.U. nr 11 poz. 37/. Wynika z tego, że przeniesienie działki nr 20 pod wspólną pozycję jednostki rejestrowej nr 1408 było niezgodne z prawnym stanem własności. W dniu 5 października 1982 r. natomiast została wydana decyzja nr GM.8410-356/81, mocą której uchylono decyzję z dnia 30 listopada 1981 r. na podstawie art. 151 par. 1 Kpa. Orzeczono jednocześnie, że działka nr 20, położona w P. T. przy ul. S. 147, przeszła z dniem 8 marca 1958 r. z mocy prawa na własność Państwa zgodnie z art. 2 cytowanej ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. w wyniku orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia 25 kwietnia 1963 r., znajdującego się w zbiorze dokumentów 6653.

Od decyzji tej odwołała się Krystyna R., współwłaścicielka nieruchomości nr 6, podając, że działka nr 20 została wydzielona z całej nieruchomości czasowo, na okres eksploatacji młyna znajdującego się na niej, a obecnie już nie istniejącego. Wnosi zatem o utrzymanie w mocy pierwotnej decyzji, uznającej jej prawo własności do działki nr 20.

Motywów odwołania nie uwzględniono i w dniu 3 stycznia 1983 r. decyzją nr GW 0570/18/82 Wojewoda Piotrkowski utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, uznając, że cytowane orzeczenie z dnia 25 kwietnia 1963 r. wyłącza moc dowodową dokumentów, na podstawie których wydano decyzję z dnia 30 listopada 1981 r.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Krystyna r. wyjaśnia, że w 1955 r. młyn, znajdujący się na spornej nieruchomości, przejęto pod przymusowy zarząd państwowy, a następnie upaństwowiono. Protokół sporządzony przy przejmowaniu młyna stwierdzał, że po jego likwidacji działka zostanie zwrócona właścicielowi. Pomimo likwidacji i zburzenia młyna, działki nie zwrócono.

W odpowiedzi na skargę opisano stan sprawy, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W rozpatrywanej sprawie występują dwie odrębne, choć związane ze sobą, kwestie. Pierwsza wiąże się z zaskarżonymi decyzjami i dotyczy zmian w ewidencji gruntów, druga jest przesłanką rozstrzygnięć zawartych w tych decyzjach i dotyczy stanu własności gruntu.

W kwestii pierwszej stwierdzić trzeba, że dekret z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków /Dz.U. nr 6 poz. 32 ze zm./ nie daje podstaw do domniemania, że właściwe organy mogą w tych sprawach rozstrzygać jakiekolwiek kwestie w drodze decyzji administracyjnych. Ewidencja bowiem - jak sama nazwa i cel tej instytucji wskazują - służy jedynie rejestrowaniu zdarzeń prawnych lub faktycznych według stanów rzeczywistych /art. 2 ust. 1 i 2 dekretu/, a dążenie do zgodności ewidencji z rzeczywistością znajduje swój wyraz w postanowieniach art. 10, regulujących zasady wprowadzania zmian w ewidencji przez nałożenie na obywateli i właściwe instytucje obowiązku zgłaszania każdej zmiany. Wynika z tego, że ewidencja jest zbiorem informacji, nie jest natomiast źródłem praw indywidualnych. inaczej mówiąc, w ewidencji gruntów i budynków należy zarejestrować przedmiot, z którym obywatel wiąże swe prawa, nie można natomiast poprzez zapis lub zmianę zapisu w ewidencji ustanowić prawa, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.

Kwestią istotną jest przy tym forma działania organów administracji, prowadzących ewidencję gruntów i budynków. zgodnie z treścią omawianego dekretu i wydanego na jego podstawie rozporządzenia Ministrów Rolnictwa i gospodarki Komunalnej z dnia 28 czerwca 1955 r. w sprawie trybu postępowania przy zgłaszaniu i dokonywaniu zmian w danych objętych ewidencją gruntów i budynków /Dz.U. nr 27 poz. 159 ze zm./ zmian dokonuje się na podstawie: zgłoszenia osób zainteresowanych; decyzji organów administracji państwowej, wydanych na podstawie przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej, o ustroju rolnym i osadnictwie, o wymianie gruntów oraz o klasyfikacji gruntów /par. 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia/; odpisów prawomocnych orzeczeń sądów lub sporządzonych aktów notarialnych, nadsyłanych przez sądy i państwowe biura notarialne /art. 10 ust. 3 dekretu/. oprócz tego organy administracji wpisują z urzędu zmiany w zakresie wymienionym w par. 5 ust. 1 tego rozporządzenia. redakcja wszystkich tych przepisów nie daje podstaw do określenia formy, w jakiej rozstrzyga się o dokonaniu takich wpisów. Dopiero z par. 5 ust. 3 omawianego rozporządzenia wynika, że organy prowadzące ewidencję gruntów i budynków wydają decyzje w sprawach "wpisu zmian dokonanych z urzędu, jak również o odmowie wpisu zmian zgłoszonych przez zainteresowane strony". Wprawdzie w przepisie tym mówi się, że organ jest obowiązany "zawiadomić" zainteresowane osoby o takich decyzjach, należy jednak przyjąć, że chodzi w tych wypadkach o dostarczenie stosownej decyzji stronie. Paragraf 5 ust. 3 zatem określa jednoznacznie przedmiot ustaleń organów, dla których przewidziana jest forma decyzji administracyjnej. Jeżeli zatem organ administracji, prowadzący ewidencję gruntów i budynków, wydaje decyzję w przedmiocie wpisu zmian o innym zakresie niż wykazano w par. 5 ust. 3 lub na podstawie innych dokumentów niż wymienione w par. 1 ust. 2 rozporządzenia bądź w art. 10 ust. 3 dekretu, działa bez podstawy prawnej.

W rozpatrywanej sprawie Prezydent Miasta P. T. orzekł w dniu 30 listopada 1961 r. na podstawie art. 9 dekretu o zmianach w ewidencji, dokonanych na podstawie wniosku Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami i protokołu z dnia 26 października 1962 r., to jest dokumentów nie mogących stanowić podstawy dokonania zmian w rozumieniu cytowanych aktów prawnych, a zatem dopuścił się naruszenia prawa określonego w art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa, co powinno doprowadzić do stwierdzenia nieważności tej decyzji. jeżeli zatem z innych powodów w sprawie tej wznowiono postępowanie i w wyniku tego wznowienia decyzję tę uchylono, stan sprawy sprowadzono do zgodności z przepisami prawa. Wprawdzie organ orzekający w trybie nadzoru powinien był wraz z uchyleniem decyzji wadliwej umorzyć postępowanie w sprawie, gdyż stało się ono bezprzedmiotowe, nie jest to jednak wada istotna.

Kwestia druga, występująca w tej sprawie, dotyczy stanu własności gruntów. Jakkolwiek stan ten jest przesłanką decyzji wydanych w sprawie i wynika z innej decyzji administracyjnej, albowiem decyzją taką jest orzeczenie Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia 25 kwietnia 1963 r. w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa: Młyn Elektryczny - R. Stefan, w P. T. ul. S. 147, Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy do zajęcia w tej sprawie stanowiska. Wprawdzie przedmiot tego orzeczenia mieści się w zakresie przedmiotowym wskazanym w art. 196 par. 2 pkt 16 Kpa, na przeszkodzie stoi jednak art. 14 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. nr 4 poz. 8 ze zm./, wyłączając właściwość Sądu w sprawach, w których postępowanie wszczęto przed 1 września 1980 r. Ponadto orzeczenie z dnia 25 kwietnia 1963 r. dotyczy przedmiotowo innej sprawy niż sprawa rozstrzygnięta zaskarżonymi decyzjami /wydane zostało na podstawie odmiennych przepisów prawa/, a zatem również z tego powodu nie mogło być przedmiotem rozpoznania przez Sąd. W tym stanie rzeczy Sąd Administracyjny skargę uznał za nieuzasadnioną i oddalił ją zgodnie z art. 207 par. 5 Kpa.