Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2694/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 76 par. 1, art. 6, art. 7, art. 8, art. 75
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 68-74
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2013 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2012 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego M. R. kwotę 396 (trzysta dziewięćdziesiąt sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 212 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej: K.p.a.), art. 13g ust. 1, ust. la, ust. 1b pkt 1, ust. 2, art. 40c ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 z późn. zm.), lp. 6 pkt 7 lit. d) i e), lp. 9 pkt 12 lit. b) załącznika nr 2 do ww. ustawy oraz art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.), art. 5 w zw. z art. 8 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy — Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2011 r. Nr 222, poz. 1321), po rozpatrzeniu odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2012 r. o nałożeniu kary pieniężnej na stronę – p. M. R. w wysokości 9900 złotych, utrzymano zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości w mocy.

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczalny ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych oraz przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej dwuosiowego pojazdu samochodowego.

W dniu [...] kwietnia 2012 r. w m. [...] na ul. [...] zatrzymano do kontroli pojazd marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem kierował p. W. M. (kierowca), który wykonywał przewóz drogowy rzeczy - profili stalowych w imieniu przedsiębiorcy p. M. R. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą T. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r.

W odwołaniu strona zarzuca decyzji organu I instancji naruszenie art. 6, 7, 8, 75, 76 i 1 K.p.a. Skarżący wskazuje, iż w treści protokołu kontroli nie określono do jakiej kategorii drogi została zaliczona ul. [...] w m. [...], nie podano typu zastosowanych wag użytych do kontroli, a w opisie naruszenia wskazano, iż pojazd zatrzymano na drodze o dopuszczalnym nacisku osi do 11,5 t. Ponadto, zdaniem strony, przenośne wagi służą wyłącznie do pomiarów nacisków osi pojazdu, a nie do określenia rzeczywistej masy całkowitej pojazdu, a on jako przedsiębiorca nie może ponosić odpowiedzialności za poczynania kierowcy podczas wykonywania przewozu drogowego. W dalszej części odwołania strona zgłasza wątpliwości odnośnie wyczerpującego postępowania organu I instancji w zakresie zbadania kwestii "braku wpływu" i "należytej staranności" podmiotu wykonującego przejazd. Mając na uwadze zgłoszoną argumentację strona wnosi o uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania.

Organ odwoławczy po analizie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie zważył, odwołując się do treści art. 64 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, art. 13g ust. 1 ustawy o drogach publicznych, art. 40c oraz art. 41 ust. 4 i 5 ww. ustawy, z którego wynika, że wykaz dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t oraz wykaz dróg krajowych i dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, ustalone zostały rozporządzeniami Ministra Infrastruktury z dnia 14 lipca 2010 r. (odpowiednio: Dz. U. Nr 138, poz. 932 i poz. 933 ze zm.), a drogi nie wymienione w ww. rozporządzeniach stosownie do treści art. 41 ust. 6 stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t, co następuje.

W przypadku dwuosiowego pojazdu samochodowego w myśl zapisów lp. 9 pkt 12 załącznika nr 2 do ustawy o drogach publicznych dopuszczalna masa całkowita może wynosić do 18 t. W załączniku tym określone są wysokości kar pieniężnych (o których mowa w powołanym wyżej art. 13g ust. 1 ww. ustawy), za przekroczenie dopuszczalnej masy oraz dopuszczalnych nacisków osi na drogach.

Miejsce ważenia legitymuje się protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia [...] marca 2012 r. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu LP 600 o nr fabrycznych [...] i [...]. Wagi te w dniu kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w [...] z datą ważności do [...] października 2013 r. Powyższe dokumenty zostały okazane kontrolowanemu przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Pojazd zważono raz, kierowca nie wnosił o ponowne ważenie. Po dokonaniu pomiarów sporządzono protokół kontroli nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r.

W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

- nacisk 13,625 t na pojedynczej osi napędowej pojazdu - przekroczenie o 5,65 t;

- masa całkowita pojazdu 20,35 t - przekroczenie dmc o 2,35 t;

- kierowca nie okazał zezwolenia na przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych.

Wysokość kar pieniężnych za przekroczenie dopuszczalnej masy pojazdów oraz dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t, określona jest w załączniku nr 2 do ustawy o drogach publicznych.

W niniejszej sprawie zastosowano następujące zapisy:

- Lp. 6: Za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 8,0 t:

- pkt 7 dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych o nacisku osi:

- lit. d) powyżej 9,01 do 9,5 t 1200 zł

- lit. e) za każde rozpoczęte przekroczenie o 0,5 t powyżej 9,5 t dodatkowo 900 zł

- Lp. 9: Za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej: - pkt 12 dwuosiowego pojazdu samochodowego:

- lit b) powyżej 18,0 t do 23,0 t - 600 zł.

W niniejszej sprawie organ I instancji nałożył karę pieniężną w wysokości: 1200 zł + (9 x 900 zł) + 600 zł = 9900 złotych.

Organ odwoławczy rozważywszy argumenty strony stwierdził, iż w świetle obecnie obowiązujących regulacji prawnych nie mogą one stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Organ odwoławczy wskazał, iż jak wykazała kontrola, kierowca jadąc ul. [...] w [...] przekroczył dopuszczalne naciski osi na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych oraz przekroczył dopuszczalną masę całkowitą dwuosiowego pojazdu samochodowego.

Powyższe potwierdza protokół kontroli nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r., jak również - co należy wskazać - sama strona nie kwestionuje wyników pomiaru.

W ocenie organu odwoławczego, za oczywistą omyłkę pisarską należy uznać stwierdzenie organu kontroli w treści załącznika do ww. protokołu, iż pojazd zatrzymano na drodze o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 11,5 t.

Odnosząc się do kolejnych argumentów skarżącego, organ odwoławczy stwierdził, iż jakkolwiek w treści protokołu kontroli organ kontrolny jako podstawę wpisał przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 grudnia 2002 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. Nr 14 poz. 144), które nie obowiązywano w dniu kontroli, jednakże jego przepisy są tożsame z regulacjami prawnymi, które obowiązywały w dniu kontroli, a zawarte zostały w treści rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 lipca 2008 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. Nr 132, poz. 841). Na poparcie tego twierdzenia organ przywołał fragment wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia z dnia 15 lipca 2003 r. (sygn. akt: I SA 371/03), który stwierdził, iż "Błędne powołanie podstawy decyzji lub jej niepowołanie w okolicznościach, gdy podstawa taka istnieje w przepisach prawa, a nadto przesłanki do jej zastosowania zostały spełnione, nie można uznać za istotne naruszenie prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ".

Jakkolwiek w treści protokołu kontroli brak jest wskazania typu wag użytych do pomiarów, to jednocześnie wskazano, iż kontrolę przeprowadzono przy zastosowaniu przenośnych wag do pomiarów statycznych o nr fabrycznych [...] i [...]. Organy Inspekcji Transportu Drogowego korzystają z przenośnych wag do pomiarów statycznych typu LP 600 i SAW. Mając na uwadze nr fabryczne wag jednoznacznie wynika, iż były to wagi typu LP 600.

Wagi użyte do kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w [...] z datą ważności do [...] października 2013 r.

Pojazd zważono jednokrotnie, kierowca nie wnosił o ponowne ważenie pojazdu. Podstawą do stwierdzenia wystąpienia naruszenia jest już pierwsze ważenie pojazdu, a żaden przepis nie nakłada obowiązku jego powtórnego ważenia. Kierowca został pouczony o przysługujących mu uprawnieniach, był obecny podczas czynności kontrolnych, zostało mu okazane świadectwa legalizacji przyrządów pomiarowych o czym świadczy podpis kontrolowanego kierowcy pod oświadczeniem w protokole kontroli z dnia [...] kwietnia 2012 r., w którym zawarto wyniki pomiarów.

Odnosząc się do kolejnych argumentów strony odnośnie niesłusznej odpowiedzialności za poczynania kierowcy, organ wskazał, iż jak stanowi art. 13g ust. 1b pkt 1 ww. ustawy, który stanowi podstawę do nakładania kar pieniężnych za przejazdy pojazdów nienormatywnych wykonywane bez zezwolenia, karę pieniężną nakłada się na podmiot wykonujący przejazd. Ustawodawca nie wskazał przeto kierowcy jako adresata takiej decyzji. O tym, że pojęcia podmiot wykonujący przewóz nie można utożsamiać z kierowcą pojazdu świadczą przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 z późn. zm.) - np. art. 92 ust. 1 i 2 ustawy o transporcie drogowym, który określa przypadki, w jakich kierowca podlega karze grzywny (ale nie karze pieniężnej nakładanej w drodze decyzji administracyjnej!), a jakie kary mogą być nałożone na podmiot wykonujący przejazd. W świetle ww. przepisów konkluzja przedsiębiorcy, iż to kierowca miałby ponosić odpowiedzialność administracyjną za popełnione naruszenia jest całkowicie błędna.

Natomiast odnośnie kwestii postępowania administracyjnego w zakresie odpowiedzialności załadowcy za stwierdzone naruszenie, mając na uwadze treść art. 13g ust. 1b pkt 2 ustawy o drogach publicznych, zgodnie z którym karę pieniężną nakłada się na nadawcę, załadowcę lub spedytora ładunku, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego, organ wyjaśnia, iż kara ta może być nałożona na ten podmiot równocześnie, obok odpowiedzialności podmiotu wykonującego przejazd. Koniecznym wydaje się dodać, iż nie wyklucza to odpowiedzialności podmiotu wykonującego przejazd, a co kluczowe - ta kara pieniężna wymierzana jest obok, a nie zamiast kary nakładanej na podmiot wykonujący przejazd. To podmiot wykonujący przejazd przecież decyduje o wyborze trasy, czy zachowaniu się na drodze podczas wykonywania przewozu i musi on uwzględniać w swych rachubach bezpieczeństwo zarówno kierowcy wykonującego transport, jak i innych uczestników ruchu. Dopracowanie się sprawnego systemu załadunku pojazdów, w którym powinien uczestniczyć zarówno załadowca, jak i podmiot wykonujący przejazd, tak by nie przekraczane były normy wymagane przepisami o drogach publicznych, leży niewątpliwie w interesie podmiotu wykonującego przejazd. Normy w zakresie dopuszczalnych parametrów pojazdu mają bowiem charakter bezwzględnie obowiązujący, a fakt ich naruszenia skutkuje koniecznością nałożenia kary pieniężnej.

Ponadto organ odwoławczy przytoczył wprost art. 61 ustawy Prawo o ruchu drogowym, który wyraźnie precyzuje w jaki sposób należy dokonywać załadunku:

W ocenie organu, podmiot wykonujący przejazd przed rozpoczęciem przejazdu winien zbadać, czy pojazd odpowiada określonym normom. Pojazd po załadunku towaru powinien być pojazdem normatywnym. Jeśli ma on trudności z takim rozmieszczeniem ładunku, który nie będzie powodował przekroczenie nacisków osi, winien rozważyć możliwość zmniejszenia ilości przewożonego towaru. Nie kto inny bowiem, ale właśnie podmiot wykonujący przejazd jest odpowiedzialny za ewentualne naruszenia tych regulacji.

Jak stanowi art. 64 ust. 1 i 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, albo którego wymiary lub masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy, jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia.

Organ zwrócił uwagę, iż ustawodawca przewidział możliwość uwolnienia się podmiotu wykonującego przejazd od odpowiedzialności na stwierdzone naruszenie, a mianowicie w dniu 18 października 2011 r. wszedł w życie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy — Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2011 r. Nr 222, poz. 1321). Artykuł 8 ww. ustawy stanowi, iż wchodzi ona w życie po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:

1) art. 1 pkt 9 w zakresie art. 64h oraz art. 5 ust. 2, które wchodzą w życie z dniem ogłoszenia;

2) art. 1 pkt 5 lit. b w zakresie art. 61 ust. 15 i 16, który wchodzi w życie w terminie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia.

Ogłoszenie ustawy nastąpiło dnia 18 października 2011 r., gdyż tego dnia ww. ustawę opublikowano pod pozycją 1321 w Dzienniku Ustaw nr 222 z 2011 r.

W chwili rozpatrywania sprawy przez organ odwoławczy zmienił się stan prawny, gdyż weszła w życie w całości ww. ustawa, zaś stosownie do art. 5 ust. 1 do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

Artykuł 5 ust. 2 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy — Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, stanowi iż postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia kary pieniężnej dotyczącej przejazdu pojazdu nienormatywnego, prowadzone na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, umarza się wobec podmiotu wykonującego przejazd, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przejazd:

a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem,

b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub

2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu na przejazd pojazdu nienormatywnego, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu przy przewozie ładunków sypkich oraz drewna.

Organ odwoławczy wskazał, iż ustawodawca nie wprowadził legalnych definicji "ładunku sypkiego" oraz "drewna" w rozumieniu ustawy Prawo o ruchu drogowym. Organ wydający decyzję jest zatem zobowiązany każdorazowo do oceny, czy rodzaj przewożonego ładunku umożliwia zastosowanie zapisów art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy — Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw.

Zdaniem organu odwoławczego, w rozpatrywanym przypadku przewożono profile stalowe, które nie stanowią materiału sypkiego, ani drewna. Nie znajduje więc zastosowania art. 5 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy — Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw.

Nadto organ odwoławczy wskazał, iż ustawa o drogach publicznych nie definiuje pojęcia "należytej staranności", czy "braku wpływu", w związku z czym w zakresie należytej staranności należy posiłkować się regulacjami zawartymi w Kodeksie cywilnym ( w szczególności dotyczy to art. 355 § 1 i 2 K.c.)

Oceniając należytą staranność podmiotu profesjonalnie zajmującego się wykonywaniem przewozów należy mieć na uwadze wyższe wymagania, które związane są z zawodowym charakterem tej działalności. Zaostrzony wzorzec staranności wpływa na zwiększenie wymagań wobec podmiotu wykonującego przewozy, ułatwia zatem postawienie mu zarzutu niedołożenia należytej staranności, a więc zarazem utrudnia mu uchylenie się od odpowiedzialności w razie odstępstwa od wzorca. Przewoźnik musi mieć świadomość obowiązków jakie nakładają na niego przepisy prawa. Jakakolwiek niewiedza w tym zakresie stanowi okoliczność obciążającą przewoźnika i wyłącza możliwość zastosowania umorzenia o którym mowa w art. 5 ust 2 pkt 1 ww. ustawy. W odniesieniu do ewentualnych przekroczeń dopuszczalnych norm, w przypadku podmiotów wykonujących przewozy drogowe, zasadnicze znaczenie będą miały reguły ustalone w przepisach prawa przewozowego oraz prawa o ruchu drogowym w tym regulacje zawarte w art. art. 43 ust 1 i 2 prawa przewozowego i art. 61 prawa o ruchu drogowym. Organ podkreślił przy tym y, że należyta staranność, tj. staranność oczekiwana w stosunkach danego rodzaju, jest nie jest tylko "pochodną" obowiązku wynikającego z ustawy. Brak ustawowego obowiązku nie wyłącza zatem możliwości przypisania określonemu podmiotowi braku należytej staranności. Przy ocenie czy podmiot dochował należytej staranności należy brać bowiem także ogólnie przyjęte w społeczeństwie zasady będące wynikiem pewnego rodzaju powszechnych oczekiwań i wymagań względem określonej grupy podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w tym wypadku przewoźników. Istotne znaczenie będą miały obok regulacji prawnych także zasady współżycia społecznego, ukształtowane zwyczaje, różnego rodzaju reguły zawodowe dotyczące branży transportowej. I tak, do podstawowych obowiązków przewoźnika należy bezwzględnie sprawdzenie przed wyjazdem na drogi publiczne, czy pojazd nie narusza dopuszczalnych norm.

Natomiast odnośnie terminu "braku wpływu" można pomocniczo posłużyć się wykładania dokonywaną przez orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie art. 92a ust. 4 ustawy o transporcie drogowym, uchylonym dnia 1 stycznia 2012 r.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 czerwca 2009 r. (sygn. akt II GSK 989/08), "okoliczności objęte hipotezą przepisów art. 92a ust. 4 i 93 ust. 7 u.t.d. powinien udowodnić przedsiębiorca, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z tych przepisów (...). Skarżący powinien więc przedłożyć dowody na okoliczności objęte hipotezami omawianych wyżej przepisów, a mianowicie, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia prawa przez kierowcę pojazdu lub że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń bądź okoliczności, których skarżący nie mógł przewidzieć".

Również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku sygn. akt. II GSK 404/10 z dnia 6 kwietnia 2011 r. odnośnie "braku wpływu" stwierdził, że " (...) sytuacja taka ma miejsce gdy wyłączną winą za powstanie naruszenia ponosi osoba trzecia lub gdy naruszenie prawa jest wynikiem okoliczności całkowicie niezależnych od przewoźnika. Przedsiębiorca musi wykazać, że dołożył należytą staranność, tzn. uczynił wszystko czego można od niego rozsądnie wymagać organizując przewóz, a jedynie wskutek niezależnych okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Istnieje tutaj domniemanie odpowiedzialności przewoźnika za naruszenie prawa przez kierowcę. Przewoźnik organizuje bowiem pracę kierowców i sprawuje nad nimi nadzór. Ponosi on ryzyko prowadzenia przedsiębiorstwa transportowego oraz posiada instrumenty prawne i faktyczne aby zapewnić należyte wykonywanie obowiązków przez kierowców tak ,aby nie dochodziło do naruszenia prawa".

[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. zawiadamiając stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego wezwał stronę do przedstawienia dowodów na istnienie okoliczności wyłączającej jej odpowiedzialność.

Strona w toku postępowania, ani na etapie odwoławczym nie przedstawiła żadnych dowodów wskazujących, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Zdaniem organu odwoławczego, mając na uwadze powyższe regulacje prawne oraz treść zgłaszanych przez stronę wyjaśnień w przedmiotowej sprawie nie zachodzi możliwość uwolnienia się podmiotu wykonującego przejazd od odpowiedzialności, gdyż brak wpływu na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć. Nie wystarczy tylko zakwestionować swojej odpowiedzialności.

Zdaniem organu odwoławczego, wskazane w zebranym materiale dowodowym okoliczności popełnienia zarzucanych naruszeń przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi na drodze, na której dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych oraz przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej dwuosiowego pojazdu samochodowego były okolicznościami, które podmiot wykonujący przejazd powinien był przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia. Reasumując stwierdzić należy, iż to podmiot wykonujący przejazd przecież decyduje o wyborze trasy, czy zachowaniu się na drodze podczas wykonywania przewozu i musi on uwzględniać w swych rachubach bezpieczeństwo zarówno kierowcy, wykonującego transport, jak i innych uczestników ruchu. Dopracowanie się sprawnego systemu załadunku pojazdów, w którym powinien uczestniczyć zarówno załadowca jak i podmiot wykonujący przejazd, tak by nie przekraczane były normy wymagane przepisami o drogach publicznych, leży niewątpliwie w interesie podmiotu wykonującego przejazd. Normy w zakresie dopuszczalnych parametrów pojazdu mają bowiem charakter bezwzględnie obowiązujący, a fakt ich naruszenia skutkuje koniecznością nałożenia kary pieniężnej.

Za chybiony organ uznał argument skarżącego, iż organ I instancji naruszył zasadę wszechstronnego zebrania materiału dowodowego. Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji wypełnił obowiązek wynikający z art. 7 Kpa oraz art. 77 Kpa i zgromadził w aktach sprawy dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Organ przytoczył na poparcie tej tezy orzeczenie NSA z dnia 04.07.2001 r. (I SA 301/00) ,,Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym oznacza, że organ administracji publicznej winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach dowody, które jego zdaniem będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz winien gromadzić w aktach sprawy także dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. "

Zdaniem organu odwoławczego, zaskarżona decyzja organu I instancji zawiera niezbędne elementy określone w art. 107 K.p.a. Zaskarżona decyzja zawiera oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 16 marca 2007 r. (sygn. akt II SA/Łd 1098/06) prawidłowo sformułowane uzasadnienie powinno umożliwiać organom nadzoru i sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. Uzasadnienie prawne powinno być wywodem prawniczym, którego celem jest wykazanie, że przyjęte rozstrzygnięcie jest wynikiem poprawnego, logicznego procesu stosowania normy materialnej w danej sytuacji faktycznej. Chodzi o umotywowaną ocenę stanu faktycznego w świetle konkretnego przepisu prawa oraz wykazanie związku między tą oceną a treścią rozstrzygnięcia (art. 107 KPA).

Organ odwoławczy zważył, iż organ I instancji dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego i karę pieniężną w wysokości 9900 złotych nałożył zgodnie z przepisami prawa.

Wysokość nakładanych na stronę kar pieniężnych za dane naruszenie, jest ściśle określona w załączniku nr 2 do ustawy o drogach publicznych. Organy orzekające nie mają możliwości dowolnego kształtowania wysokości nakładanych kar pieniężnych. Taryfikator w sposób ścisły określa wysokość kary za dane naruszenie.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przedsiębiorca, wnoszę o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania, względnie o uchylenie decyzji i przekazanie organowi do ponownego rozpatrzenia,

Jednocześnie przedsiębiorca wniósł o wstrzymanie rygoru wykonalności decyzji do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd.

Wydanej decyzji przedsiębiorca zarzucił:

- oparcie ustaleń z kontroli na błędnie sporządzonym protokole kontroli, które to błędy w zasadniczym stopniu miały wpływ na ustalenia, w oparciu o które dokonano nałożenie kary pieniężnej,

- nieuwzględnienie wyjaśnień złożonych przez niego w trakcie przeprowadzonego postępowania administracyjnego,

- iż zawiera uzasadnienie decyzji dotyczące odpowiedzialności przedsiębiorcy za naruszenie przepisów dokonanych przez kierującego, które nie przystoi organowi, w oparciu o przepisy obowiązujące w państwie prawa,

- że zawiera uzasadnienie, które wykracza poza podstawy prawne i opiera się na swobodnej interpretacji przepisów nie mającej podstaw prawnych,

- kara pieniężna w zakresie przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu została nałożona w oparciu o nieuprawniony wynik pomiaru.

W protokole kontroli nie określono typu wag, którymi dokonano tzw. ważenia pojazdu. Powyższe zostało zakwestionowane w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy lakonicznie stwierdził, że w protokole wskazano nr wag, a Inspekcja Transportu Drogowego korzysta z przenośnych wag typu LP 600 i SAW, wobec tego to musiały być wagi typu LP 600. Jest to niedopuszczalne. Nie dokonano żadnego sprostowania czy uzupełnienia protokołu. W protokole nie określono prawidłowo miejsca przeprowadzenia kontroli, tj. nie określono do jakiej kategorii dróg należy ul. [...] w m. [...]. W opisie naruszenia pomylono wielkość przekroczenia nacisku osi, którego nie sprostowano. Organ odwoławczy stwierdził, iż była to oczywista omyłka pisarska, która nie miała wpływu na ustalenia wyników kontroli. Zdaniem przedsiębiorcy, skoro to była pomyłka pisarska należało ją sprostować, a tego nawet organ drugiej instancji nie uczynił. W uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji, odnosząc się do sprawy wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy od popełnienia naruszenia stwierdził, że "brak ustawowego obowiązku nie wyłącza zatem możliwości przypisania określonemu podmiotowi braku należytej staranności". Przypisanie obowiązku dołożenia należytej staranności na podstawie zasad współżycia społecznego jest daleko idącym nadużyciem ze strony organu. Czytając uzasadnienie w tym zakresie, stosując się do wskazań znajdujących się w uzasadnieniu, przewoźnik musiałby być obecny przy kierowcy w każdym stadium wykonywania przez niego przewozu. A jak to zrobić przy kilku pojazdach? Kierowca został poinformowany o drogach jakimi ma się poruszać przed wykonaniem przewozu. W konkretnym przypadku kontroli pojazdu przedsiębiorcy, kierowca w trakcie kontroli zeznał do protokołu przesłuchania, że zjechał z wyznaczonej drogi, gdyż zatrzymał się przy pobliskim sklepie w celu zakupu artykułów spożywczych, aby się posilić. W jaki sposób przewoźnik miał wpływ na zachowanie kierowcy? Droga, po której poruszał się kierowca, ul. [...] w m. [...], nie leżała na trasie przejazdu. Jaka jest zatem odpowiedzialność przewoźnika za zachowanie kierowcy. W istocie jest ona równa odpowiedzialności przedsiębiorcy za to, że kierowca porusza się z niedozwoloną prędkością.

Przywołanie w treści decyzji fragmentu treści uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2011 r. nie jest dla przedsiębiorcy przekonywujące. "Przewoźnik organizuje bowiem pracę kierowców i sprawuje nad nimi nadzór. Ponosi on ryzyko prowadzenia przedsiębiorstwa transportowego oraz posiada instrumenty prawne i faktyczne aby zapewnić należyte wykonywanie obowiązków przez kierowcę tak aby nie dochodziło do naruszenia prawa". Sąd nie wskazał jakie to instrumenty prawne i faktyczne przewoźnik posiada aby ustrzec się od odpowiedzialności w sytuacji, w której to kierowca jest w trasie czasami kilkaset kilometrów od siedziby przedsiębiorcy.

Już po wydaniu decyzji o nałożeniu kary pieniężnej przedsiębiorca dowiedział się, że inspekcja transportu drogowego nie powinna używać wag, które ma w posiadaniu do określania dopuszczalnej masy całkowitej. Zgodnie bowiem z interpretacją Głównego Urzędu Miar wagi typu LP600 i SAW nie posiadają odpowiednich dokumentów, tj. wymaganych certyfikatów do określania dopuszczalnej masy całkowitej pojazdów. Fragment oficjalnej interpretacji Głównego Urzędu Miar brzmi: " Wskazane wyżej certyfikaty zatwierdzenia typu WE oraz decyzja zatwierdzenia typu wag nieautomatycznych nie potwierdzają, aby za pomocą tych typów wag nieautomatycznych można było dokonywać pomiaru obciążenia osi wielokrotnej pojazdu oraz masy całkowitej pojazdu z dokładnością wymaganą przepisami dyrektywy NAW".

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o oddalenie skargi.

Zarzut naruszenia art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy prawo o ruchu drogowym nie znajduje uzasadnienia. Organ wskazuje, iż zwarte w skardze argumenty strony odnośnie przesłanek uwolnienia się od odpowiedzialności nie znajdują uzasadnienia. Organ wskazuje, iż strona w piśmie z dnia [...] maja 2012 r. wskazywała na to, że przyczyną popełnienia naruszenia była nieświadomość masy całkowitej pojazdu ze względu na fakt niezważenia pojazdu po zakupieniu, zatankowanie drugiego zbiornika paliwa do pełna oraz zamontowanie windy załadowczej. W ocenie organu, strona powinna zbadać stan pojazdu oraz znać jego rzeczywistą wagę pojazdu przed podjęciem wykonywania się transportu.

Zarzut niesprostowania protokołu kontroli nie znajduje uzasadnienia. Organ wskazuje, iż brak możliwości w przepisach prawa odnośnie jego sprostowania. Sprostowaniu zgodnie z K.p.a. podlegają wyłącznie postanowienia oraz decyzje. W konsekwencji, wystarczyło stosowne wyjaśnienie przedmiotowego zagadnienia w uzasadnieniu decyzji.

Odnosząc się do zarzutu użycia niewłaściwych wag odnośnie określania masy całkowitej organ wskazuje, iż analiza GUM nie zawiera jednak szczegółowego uzasadnienia poglądu. Mając to na uwadze, powyższy wniosek, bez możliwości przeanalizowania prawidłowego toku rozumowania GUM (argumentów przemawiających za takim a nie innym stanowiskiem), nie może być wiążący dla organów stosujących prawo. Jak słusznie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 20 lutego 2012 r. (sygn. akt VI Sa/Wa 1586/11): "W niniejszej sprawie strona kwestionuje możliwość nałożenia kary pieniężnej za przekroczenie DMC przy użyciu wag typu LP 600, których świadectwa znajdują się w aktach sprawy. W istocie zarzut strony dotyczy przeprowadzenia ważenia przyrządem pomiarowym niezgodnie ze stanowiskiem urzędu właściwym do jego legalizacji. Obydwie użyte podczas kontroli wagi spełniały odpowiednie wymagania, co potwierdzają świadectwa legalizacji ponownej wydane przez dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w [...]. Na żadnym z ww. świadectw nie ma zastrzeżenia co do braku możliwości użycia wag typu LP 600 do wyznaczenia DMC pojazdu. Zastrzeżenia takiego nie ma również w instrukcji ważenia wag LP 600. W mniejszej sprawie stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej o 2,3 tony po pomniejszeniu uzyskanego wyniku ważenia o 2% i 200 kg. Nie powinno być zatem żadnych wątpliwości, iż doszło do przekroczenia DMC kontrolowanego zespołu pojazdów (por. wyrok NSA sygn. akt H GSK9/10)".

W uzupełniającym piśmie procesowym skierowanym do tut. Sądu skarżący ponowił i rozszerzył argumentację podniesiona w skardze. Krytycznie odniósł się również do różnicy stanowisk co do możliwości stosowania wag typu LP 600 i SAW do określania masy całkowitej pojazdów.

W ocenie skarżącego, w opinii organizacji międzynarodowych (WELMEC), specjalizujących się w sprawach dokonywania "ważenia" pojazdów jednoznacznie wynika, że pomiary dokonane wagami do kontroli nacisków osi pojazdu nie powinny być podstawą do określania rzeczywistej masy pojazdów. Potwierdzają to opinie Głównego Urzędu Miar oraz raporty Najwyższej Izby Kontroli.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2012 r., którą po rozpatrzeniu odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2012 r. o nałożeniu kary pieniężnej na stronę – p. M. R. w wysokości 9900 zł, utrzymano zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości w mocy.

W odwołaniu skarżący podniósł wobec zaskarżonej decyzji zarzuty naruszenia prawa procesowego, a w szczególności art. 6, 7, 8, 75, 76 i 1 K.p.a., natomiast w skardze sformułował je w sposób opisowy. Jak to ujął w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, w skardze podniesiono:

1. nieuwzględnienie wyjaśnień złożonych w trakcie postępowania,

2. oparcie decyzji na błędnie sporządzonym protokole kontroli,

3. przypisanie naruszenia popełnionego przez kierowcę wyłącznie przewoźnikowi,

4. nałożenie kary za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu przy pomocy wagi LP 600.

Tak określone zarzuty odpowiadają – co do istoty – intencji skarżącego przedsiębiorcy.

Nie ulega wątpliwości, że nałożona kara pieniężna w kwocie 9900 zł jest wysoka. Trzeba jednakże zauważyć, że kary stosowane w przypadku naruszenia przepisów regulujących sprawy transportu drogowego, a zwłaszcza przewozy pojazdami przeładowanymi, szczególnie niszczącymi drogi, (przejazdy pojazdami ponadnormatywnymi) są szczególnie dotkliwe. W tym przypadku ustawa o drogach publicznych, stanowiąca podstawę nakładania takich kar, nie wprowadza żadnych ograniczeń (inaczej niż w przypadku kar nakładanych na podstawie ustawy o transporcie drogowym). Dotkliwość tę pogłębia też charakter wydawanych w tych sprawach decyzji, mających z założenia charakter decyzji związanych, nie pozostawiających organowi administracji żadnych "luzów interpretacyjnych", żadnej możliwości uznania. Wiąże się z tym ustalona w jednolity sposób, sztywna wysokość kar, które są nakładane w zasadzie niezależnie od winy przedsiębiorcy i nie podlegają miarkowaniu. Stąd w tym postępowaniu tak istotne znaczenie ma ścisłe ustalenie stanu faktycznego, który ma stanowić przesłankę do nałożenia kary; w istocie przede wszystkim (jeśli nie wyłącznie) na tym, wstępnym etapie postępowania przedsiębiorca ma wpływ na ewentualne nałożenie kary.

Podstawę materialną decyzji z zakresu transportu drogowego stanowi z założenia ustalenie stanu faktycznego, dokonanego w wyniku przeprowadzonej kontroli na drodze (najczęściej). Z przeprowadzonych czynności kontrolnych sporządzany jest następnie protokół, który kontrolowany może podpisać bądź odmówić jego podpisania; kontrolowany może również wnieść do protokołu kontroli swoje zastrzeżenia. Protokół kontroli, będący podstawowym dowodem w sprawie, jest sporządzony przez organ kontrolny, ale przy współudziale kontrolowanego, z zapewnieniem możliwości przedstawienia przez kontrolowanego własnej wersji zdarzeń. Protokół kontroli jest w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a. dokumentem urzędowym. Dokument ten, sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Zgodnie z art. 74 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym protokół kontroli sporządza się tak, aby z niego wynikało, kto, kiedy, gdzie i jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny, co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono i jakie uwagi zgłosiły obecne osoby. Art. 74 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym przewiduje również możliwość odmowy podpisania protokołu przez kontrolowanego, z czego skontrolowany kierowca skorzystał, nie wnosząc jednocześnie żadnych uwag i zastrzeżeń do protokołu kontroli.

Jak podkreśla się w orzecznictwie (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2004 r., sygn. akt II SA 4151/02, LEX nr 148941) znaczenia dowodowego protokołu kontroli nie sposób przecenić, gdyż obrazuje on stan faktyczny, który później nie sposób jest już odtworzyć.

Oczywiście, nie oznacza to, że skarżący nie ma pełni praw w toczącym się następnie postępowaniu administracyjnym. Odnosząc się do zarzutów dotyczących protokołu z zatrzymania i kontroli pojazdu należy wskazać, iż ustawa o transporcie drogowym reguluje postępowanie kontrolne w przepisach art. 68-74, które mają charakter szczególny (specyficzny) wobec odpowiednich przepisów K.p.a., do których zresztą ustawa w sposób generalny nie odsyła. Czynności kontrolne i cała procedura postępowania mają bowiem charakter uproszczony, gdyż zasadnicza część postępowania z założenia odbywa się na drodze, czy w jej okolicach, co już ogranicza udział w postępowaniu strony, której pojazd został poddany kontroli, czy udział ewentualnego pełnomocnika. Również większość czynności kontrolnych wykonywanych na drodze, zwłaszcza polegających na ważeniu pojazdu w celu sprawdzenia, czy nie zostały przekroczone dopuszczalne parametry pojazdu przewożącego ładunek, mają charakter czynności jednorazowej, niepowtarzalnej.

W tym stanie rzeczy organ odwoławczy działa w dziedzinie transportu drogowego w ramach szczególnych uwarunkowań – jest on w istocie związany wynikami kontroli, udokumentowany w protokole kontroli sporządzonym przez organ I instancji, chyba że stwierdzi istnienie przesłanek, które pozwalają zakwestionować wyniki kontroli w części lub w całości. Jest to szczególnie złożone w przypadku tzw. przejazdów ponadnormatywnych (nienormatywnych), opartych na materialno-prawnych czynnościach związanych z ważeniem pojazdów, gdzie wynik ważenia znajduje bezpośrednie odzwierciedlenie w protokole kontroli. Protokół kontroli zawiera w sobie wyniki ważenia i to on jest jednocześnie wydrukiem z ważenia (wagi są połączone z komputerem, który wyniki pomiarów automatycznie generuje w protokole kontroli).

Skarżący wskazał w skardze, iż w treści protokołu kontroli nie określono do jakiej kategorii drogi została zaliczona ul. [...] w m. [...], nie podano typu zastosowanych wag użytych do kontroli, a w opisie naruszenia wskazano, iż pojazd zatrzymano na drodze o dopuszczalnym nacisku osi do 11,5 t. Ponadto, zdaniem strony, przenośne wagi służą wyłącznie do pomiarów nacisków osi pojazdu, a nie do określenia rzeczywistej masy całkowitej pojazdu

Skarżący zwrócił uwagę, iż w świetle przedmiotowego protokołu kontroli nie można w sposób bezsprzeczny i wiążący ustalić zarówno miejsca zatrzymania pojazdu do kontroli, jak i miejsca jej przeprowadzenia kontroli.

Nadto na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 26 marca 2013 r. skarżący podniósł,..."że nie jest prawdą , iż kierowca został zatrzymany na ul. [...] w [...], gdzie dopuszczalny nacisk na osie wynosi 8 t, ale na zjeździe drogi nr [...], gdzie dopuszczalne było obciążenie osi do 11,5 t." Pełnomocnik Głównego Inspektora nie był obecny na rozprawie, mimo prawidłowego powiadomienia, nie mógł więc ustosunkować się do stwierdzeń skarżącego.

Przeprowadzona przez Sąd analiza przedmiotowego protokołu kontroli nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. potwierdza stwierdzenia skarżącego. W szczególności jako miejsce zatrzymania/miejsce kontroli podano: [...], ul. [...]. Natomiast w protokole z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów podano[...], gmina [...], Dk nr [...] G. – C., km [...]. Pod poz. 3 tego protokołu stwierdzono: "Dopuszczalny nacisk osi pojedynczej na danej drodze w kN: 115". We właściwym protokole kontroli na str. 1 określono dopuszczalny nacisk pojedynczej osi napędowej na danej drodze na 8,0 t. Jednocześnie w krótkim opisie naruszenia na str. 3 protokołu zawarto dwa następujące zdania: "W dniu [...].04.2012 r. na ul. [...] w miejscowości [...] (dopuszczalny nacisk na oś 8,0 t) zatrzymano do kontroli samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...]." oraz zdanie "Pojazd zatrzymano na drodze o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t." Trudno to uznać za oczywistą omyłkę. W treści protokołu kontroli nie określono też do jakiej kategorii drogi została zaliczona ul. [...] w m. [...], a odnosząc się do wyników pomiaru nacisków osi i masy całkowitej pojazdu stwierdzono, że pomiaru tego dokonano przenośnymi wagami do pomiarów statycznych, podając ich numery fabryczne ([...], [...]), ale nie określając typu wag użytych do kontroli. Ze świadectw legalizacji ponownej tych wag wynika, że były to wagi typu LP 600, stanowiące wagi nieautomatyczne elektroniczne do ważenia nacisku kół lub osi pojazdów. Wagami tymi dokonano też pomiaru dmc kontrolowanego pojazdu. Tymczasem już wcześniej organ odwoławczy (GITD) stwierdził (w decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r., przedstawionej w wyroku WSA o sygn. akt VI SA/Wa 1678/10), że "...wagi typu LP 600 nie powinny być używane do wyznaczania masy całkowitej pojazdu (pkt 2.4 certyfikatu zatwierdzenia). Zgodnie z instrukcją ważenia wagi tego typu służą do określania nacisków na osie pojazdów. W związku z powyższym ustalenia organu I instancji, dotyczące przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej kontrolowanego pojazdu, nie mogą stanowić podstawy do ukarania strony za te naruszenie, gdyż wyniki pomiaru zostały uzyskane przy pomocy nieprzystosowanych do tego urządzeń. W związku z powyższym organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji w zakresie nałożenia kary pieniężnej za przekroczenie dmc zespołu pojazdów oraz umorzył postępowania organu I instancji w tym zakresie."

Nadto Sąd nie może nie zwrócić uwagi na fakt, iż wobec zakwestionowania przez stronę skarżącą w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji braku określenia typu wag, organ odwoławczy lakonicznie stwierdził, że w protokole wskazano nr wag, a Inspekcja Transportu Drogowego korzysta z przenośnych wag typu LP 600 i SAW, wobec tego to musiały być wagi typu LP 600. Sąd zgadza się ze stroną skarżącą, że takie zachowanie organów Inspekcji jest niedopuszczalne.

Mając na uwadze przedstawione problemy w zakresie ustalenia rzeczywistego miejsca kontroli i zatrzymania należy wskazać, iż brak w przedmiotowej sprawie rzetelnego ustalenie stanu faktycznego sprawy, a co z tym idzie podstawowych elementów przeprowadzonej kontroli. O ile obywatel może posługiwać się domniemaniem i przypuszczeniami co do stanu faktycznego sprawy, to organ jest zobligowany do prawidłowego i legalnego stwierdzenia stanu faktycznego, w szczególności w postępowaniach o charakterze represyjnym Brak prawidłowych ustaleń faktycznych stanowi nie tylko kwalifikowaną wadę protokołu jako podstawowego dokumentu poświadczającego kontrolę, ale w zakresie wydanej decyzji nakładającej karę stanowi o rażącym naruszeniu przepisów postępowania, na które powołuje się strona w odwołaniu.

"Nie ulega kwestii, że miejsce i godzina rozpoczęcia kontroli drogowej ma zasadnicze znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego sprawy." (vide. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 720/08, LEX nr 526033). Zatem decyzja wydana na podstawie protokołu, który nie określa w sposób precyzyjny miejsca jak i sposobu przeprowadzenia kontroli (ważenia) zasługuje na uchylnie. Mając na uwadze przedstawione problemy zasadne jest stwierdzenie, iż brak w przedmiotowej sprawie rzetelnego ustalenie stanu faktycznego sprawy, a co za tym idzie – ustalenia podstawowych elementów przeprowadzonej kontroli.

Nadto, nawiązując do skargi, Sąd zgodził się ze skarżącym, że w rozpatrywanej sprawie miało miejsce nieuwzględnienie wyjaśnień złożonych w trakcie postępowania, oparcie decyzji na błędnie sporządzonym protokole kontroli, a także nałożenie kary za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu przy pomocy wagi LP 600.

Sąd nie zgodził się natomiast z zarzutem skarżącego, że w rozpatrywanej sprawie miało miejsce przypisanie przez organy orzekające w sprawie naruszenia popełnionego przez kierowcę wyłącznie przewoźnikowi,

W ocenie Sądu zarzut ten – w świetle materiałów sprawy - nie znajduje uzasadnienia. Należy przy tym podkreślić, że sądownictwo administracyjne wypracowało już w zasadzie jednolite stanowisko odnoszące się do relacji przedsiębiorca – pracownik, którego skarżący nie zna lub nie chce zaakceptować.

Podstawą tej relacji jest stwierdzenie, że przedsiębiorca wykonujący działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego zobowiązany jest, a jednocześnie uprawniony do wydawania odpowiednich poleceń kierowcy i przeprowadzania regularnych kontroli przestrzegania przepisów dotyczących transportu drogowego. W ocenie organu II instancji, przedsiębiorca zobowiązany do przeprowadzania bieżących kontroli, czy kierowcy przestrzegają przepisów, m. in. ustawy o transporcie drogowym oraz ustawy o drogach publicznych, powinien w taki sposób zorganizować ich pracę, aby jednocześnie umożliwić sobie wypełnianie ciążących na nim obowiązków.

Powinność zapoznania osoby, którą przedsiębiorca posługuje się przy wykonywaniu określonych czynności z zakresem obowiązków i instruktażu co do sposobu wykonywania pracy połączona jest z ponoszeniem przez przedsiębiorcę ryzyka. Zgodnie bowiem z zasadą ryzyka pracodawcy (tzw. ryzyko osobowe) to pracodawca obciążony jest skutkami niewłaściwego doboru osób do danego zadania i zmuszony jest ponosić straty wynikłe wskutek ich niezaradności i braku należytego przygotowania do pracy. Przyjmuje się bowiem, że nie można przypisać odpowiedzialności za niewykonanie obowiązku osobie, którą się posługuje przedsiębiorca jeśli nie była poinformowana o zakresie swoich obowiązków lub o sposobie ich wykonania. Osoba ta nie może ponosić ujemnych skutków niedopełnienia obowiązków ze strony pracodawcy. "Niedoinformowanie" może więc w pewnym zakresie ekskulpować pracownika od zarzutu nienależytego wykonania swoich obowiązków (Wojciech Muszalski, Kodeks pracy - komentarz, 2007; Ludwik Florek, Tadeusz Zieliński, Prawo pracy, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004). Reguła ta obowiązuje tak na gruncie prawa cywilnego jak i administracyjnego

Odnosząc się do twierdzenia strony, że nie można sprowadzać odpowiedzialności pracodawcy do zasady ryzyka i karać go za działania osoby trzeciej, w pierwszej kolejności należy stwierdzić, iż teoretycznie przedsiębiorca mógłby się na taką okoliczność powoływać w każdej sytuacji naruszenia przez kierowcę różnego rodzaju norm. W konsekwencji takie podejście oznaczałoby w istocie zwolnienie przedsiębiorcy w każdej sytuacji z podstawowego obowiązku jaki został określony w obowiązujących przepisach.

W tym stanie rzeczy, pomijając oczywistą bezzasadność zarzutów odnoszących się do relacji przedsiębiorca – pracownik, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

Na podstawie art. 152 powołanej ustawy orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.