Postanowienie NSA, sygn. akt II GZ 895/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 58 § 1 pkt 2,  art. 64a, art. 64b, art. 64c, art. 64d i art. 64e
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 15, art. 127 § 1 i art. 138 § 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 31 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 31 ust. 2a
journal: Dz.U. 2016 poz 233
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity
Teza: Decyzja Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie uchylenia uchwały o odmowie wpisu na listę radców prawnych nie jest decyzją kasacyjną organu odwoławczego wieńczącą tok instancji w administracji w (indywidualnej) sprawie wpisu na listę radców prawnych, lecz aktem nadzoru o cechach środka oddziaływania merytorycznego, którego przesłanką wydania nie jest „naruszenie przepisów postępowania, ani konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie”, lecz przesłanka legalności uchwały organu samorządu radcowskiego o odmowie wpisu na listę radców prawnych.

TEZY

Decyzja Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie uchylenia uchwały o odmowie wpisu na listę radców prawnych nie jest decyzją kasacyjną organu odwoławczego wieńczącą tok instancji w administracji w (indywidualnej) sprawie wpisu na listę radców prawnych, lecz aktem nadzoru o cechach środka oddziaływania merytorycznego, którego przesłanką wydania nie jest „naruszenie przepisów postępowania, ani konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie”, lecz przesłanka legalności uchwały organu samorządu radcowskiego o odmowie wpisu na listę radców prawnych.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia NSA Joanna Zabłocka Sędzia NSA Maria Jagielska Protokolant Sylwia Koszewska po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej zażalenia Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 2057/17 w sprawie ze skargi Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia uchwały o odmowie wpisu na listę radców prawnych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 września 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 2057/17 na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 64b § 1 i art. 232 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, zwanej dalej: p.p.s.a.) odrzucił sprzeciw Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych od decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia uchwały o odmowie wpisu na listę radców prawnych i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia i zwrócił skarżącej uiszczony wpis od sprzeciwu.

Sąd I instancji uzasadniając odrzucenie sprzeciwu stwierdził, że Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw od ww. decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2017 r. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2017, poz. 1257, zwanej dalej: k.p.a.) - Minister Sprawiedliwości uchylił w całości uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w Warszawie z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Sąd I instancji podkreślił, że w dniu 1 czerwca 2017 weszła w życie ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017, poz. 935). Nowelizacja ta zmieniła również treść ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wprowadzając nową instytucję procesową, uregulowaną w Rozdziale 3a, to jest sprzeciw od decyzji. Otwierający ten rozdział art. 64a p.p.s.a. stanowi, że od decyzji o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw, zwany dalej "sprzeciwem od decyzji". Sąd stwierdził, że skoro przedmiotem tej sprawy jest decyzja organu wydana w trybie art. 138 § 2 k.p.a., to skarga na tę decyzję nie przysługuje, dlatego wniesiona w tej sprawie skarga została przez Sąd zakwalifikowana jako sprzeciw, który zgodnie z treścią art. 64c § 1 p.p.s.a. wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skarżącemu decyzji. Decyzja z dnia [...] lipca 2017 r. została doręczona stronie skarżącej w dniu 10 lipca 2017 r. i zawierała pouczenie o możliwości zaskarżenia jej do WSA w Warszawie w terminie 30 dni od dnia jej doręczenia. Sprzeciw został natomiast nadany pocztą za pośrednictwem organu w dniu 9 sierpnia 2017 r., a zatem został wniesiony po upływie 14 dni od dnia doręczenia decyzji i dlatego podlegał odrzuceniu.

W zażaleniu Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych zaskarżyło powyższe postanowienie w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:

1) art. 31 ust. 2b ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jednolity z 2017 r., poz. 1870 ze zm.) poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie i przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że stronie niezadowolonej z decyzji, a więc aktu administracyjnego wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. przysługuje prawo wniesienia sprzeciwu w rozumieniu art. 64a p.p.s.a., podczas gdy specyfika szczególnego postępowania nadzorczego prowadzonego przez Ministra Sprawiedliwości na postawie art. 31 ust. 2a ustawy o radcach prawnych oraz wyraźna regulacja art. 31 ust. 2b ustawy o radcach prawnych (a więc regulacji szczególnej względem ogólnej regulacji p.p.s.a.) wskazuje, że od każdej ostatecznej decyzji Ministra Sprawiedliwości (a więc także decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.) zainteresowanemu oraz Prezydium służy skarga do sądu administracyjnego w terminie 30 dni od dnia doręczenia tej decyzji;

2) art. 64a p.p.s.a poprzez jego zastosowanie w przedmiotowej sprawie i przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że stronie niezadowolonej z decyzji przysługuje prawo wniesienia sprzeciwu w rozumieniu art. 64a p.p.s.a., a przez to potraktowanie wniesionej przez Prezydium skargi jako sprzeciwu w rozumieniu powołanej powyżej regulacji, podczas gdy w świetle art. 31 ust. 2b ustawy o radcach prawnych strona niezadowolona z decyzji ma prawo złożyć nie sprzeciw, a skargę na każdą ostateczną decyzję Ministra Sprawiedliwości wydaną na podstawie art. 31 ust. 2a ustawy o radcach prawnych;

3) art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie w przedmiotowej sprawie i odrzucenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wniesionego przez Prezydium sprzeciwu, za jaki błędnie uznana została skarga, w sytuacji w której skarga została wniesiona w prawidłowym terminie.

W uzasadnieniu zażalenia strona skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie powyższych zarzutów. Przede wszystkim zwróciła uwagę, że Minister Sprawiedliwości jest organem nadzoru nad działalnością samorządu zawodowego radców prawnych, a prowadzone przez niego postępowanie na skutek odwołania od uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych nie jest typowym postępowaniem administracyjnym, ale szczególnym postępowaniem nadzorczym. Takie podejście do wykładni art. 31 ust. 2a ustawy o radcach prawnych uzasadnione jest zasadą samodzielności samorządu zawodowego, jako podmiotu zdecentralizowanego i samodzielnie decydującego, na przykład o przynależności do samorządu. Decyzja Ministra Sprawiedliwości wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. obejmuje dwie grupy przypadków, tj. takie gdzie na ogólnych zasadach dopuszczalne jest uchylenie decyzji z powodów formalnych określonych w treści art. 138 § 2 k.p.a. oraz takie, w których decyzja wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. stanowi swoisty substytut decyzji, o której mowa w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., w której organ odwoławczy merytorycznie rozpoznaje sprawę. Przyjęcie za Sądem I instancji, że od będącej przedmiotem sporu decyzji może zostać wniesiona nie skarga a jedynie sprzeciw w rozumieniu art. 64a p.p.s.a. pozbawiłoby Prezydium prawa do pełnej sądowoadministracyjnej kontroli decyzji Ministra Sprawiedliwości wydanej na podstawie art. 31 ust. 2a ustawy o radcach prawnych w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. Ponadto, zasadą szczególną wyrażoną w art. 31 ust. 2b ustawy o radcach prawnych i odnoszącą się do decyzji Ministra Sprawiedliwości wydanych na podstawie art. 31 ust. 2a tej ustawy jest prawo do złożenia skargi od każdej decyzji wydanej przez Ministra Sprawiedliwości w powołanym trybie. Od tych decyzji sprzeciw nie przysługuje, bowiem wyraźna regulacja art. 31 ust. 2b ustawy o radcach prawnych wyłącza w tym zakresie dopuszczalność jego złożenia.

W odpowiedzi na zażalenie Minister Sprawiedliwości stwierdził, że art. 31 ust. 2b ustawy o radcach prawnych stanowi o "ostatecznej decyzji Ministra Sprawiedliwości". Ustawodawca nie wskazuje przy tym rodzajów rozstrzygnięć wydawanych przez Ministra Sprawiedliwości, zatem należy przyjąć, że regulacja ta stanowi lex specialis w stosunku do art. 64a p.p.s.a. i obejmuje ostateczne decyzje kasatoryjne, o których mowa w art. 138 § 2 k.p.a., co odpowiada specyfice postępowania odwoławczego przed Ministrem Sprawiedliwości, jako organem nadzoru.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie jest zasadne i zasługuje na uwzględnienie.

Przeprowadzona w granicach zarzutów zażalenia kontrola zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji wydanego na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 64b § 1 i art. 232 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadnia twierdzenie, że postanowienie to nie jest zgodne z prawem. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych słusznie i trafnie bowiem zarzuca wadliwość zastosowania w rozpatrywanej sprawie przez Sąd I instancji art. 31 ust. 2b ustawy o radcach prawnych przez jego niezastosowanie oraz przepisów art. 64a i art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przez ich zastosowanie, a komplementarny charakter tych zarzutów uzasadnia, aby rozpatrzeć je łącznie.

Jakkolwiek faktem jest, że w dniu 1 czerwca 2017 r. na mocy art. 9 pkt 7 ustawy z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw do porządku prawnego została wprowadzona instytucja sprzeciwu od decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., która zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy nowelizującej ma zastosowanie do postępowań przed sądami administracyjnymi wszczętych po 1 czerwca 2017 r., to jednak nie oznacza to, iż w stanie prawnym (i faktycznym) rozpatrywanej sprawy mógł i powinien mieć zastosowanie - jak błędnie przyjął to Sąd I instancji - przepis art. 64a p.p.s.a. ustanawiający wymienioną instytucję sprzeciwu od decyzji, a w konsekwencji - w związku z tym, że sprzeciw wnoszony jest w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skarżącemu decyzji (art. 64c § 1 p.p.s.a.) - również przepis art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z tego mianowicie powodu, że kwestionowana przez Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2017 r. nie była jednak decyzją, o której mowa w art. 64a p.p.s.a., a tezy przeciwnej - wbrew z gruntu błędnemu podejściu Sądu I instancji - w żadnym razie nie może uzasadniać i nie uzasadnia to, że materialoprawną podstawę jej wydania współstanowił art. 138

§ 2 k.p.a.

W analizowanym zakresie nie można bowiem tracić z pola widzenia językowego oraz systemowego, w tym w szczególności konstytucyjnego kontekstu obowiązywania spornej w sprawie regulacji prawnej, a w konsekwencji - co ma nie mniej istotne znaczenie - jej celów oraz funkcji, o których można i należy wnioskować w oparciu o przesłanki odnoszące się do przedmiotu sprawy rozstrzyganej przywołanym aktem Ministra Sprawiedliwości oraz trybu, w jakim akt ten został podjęty.

W punkcie wyjścia podkreślenia wymaga, że kontrola zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji zważywszy, że wydane zostało ono w postępowaniu inicjowanym przez Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w sprawie kontroli zgodności z prawem decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia uchwały o odmowie wpisu na listę radców prawnych, nie może pomijać - jak wynika to również z uzasadnienia zarzutów zażalenia - konsekwencji wynikających z art. 17 ust. 1 Konstytucji, który stanowi, że w drodze ustawy można tworzyć samorządy zawodowe, reprezentujące osoby wykonujące zawody zaufania publicznego i sprawujące pieczę nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Konsekwencje wyrażonej w nim zasady, w odniesieniu do samorządu zawodów prawniczych wyrażają się w tym, że - jak wynika to z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego - samorządom zawodowym, o których mowa w przywołanym przepisie ustrojodawca powierzył realizowanie dwojakiego rodzaju równorzędnych funkcji. Pierwszą z nich, jest reprezentowanie osób wykonujących określony zawód, drugą zaś, sprawowanie przez nie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony (wyrok TK z dnia 22 maja 2001 r., K 37/00, OTK-ZU 2001, nr 4, poz. 86; wyrok TK z dnia 1 grudnia 2009 r., K 4/08, OTK ZU-A 2009, nr 11, poz. 162). Odnośnie do wiążącego się z drugą spośród tych funkcji zagadnienia modelu przygotowania i wykonywania zawodu prawnika, Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie podkreślał, wobec braku przesądzenia tej kwestii w samej Konstytucji, istnienie możliwości i dopuszczalności przyjmowania przez ustawodawcę różnych rozwiązań modelowych (por. wyrok TK z dnia 26 marca 2008 r., K 4/07, OTK ZU-A 2008 nr 2, poz. 28; wyroku TK z dnia 19 kwietnia 2006 r., K 6/06, OTK ZU-A 2006, nr 4, poz. 45; wyrok TK z dnia 8 listopada 2006 r., K 30/06, OTK ZU-A 2006, nr 10, poz. 149).

W praktycznym wymiarze odnoszącym się do ram sprawowania przez samorządy zawodowe pieczy nad należytym wykonywaniem zawodów zaufania publicznego może wyrażać się to w zróżnicowaniu, zarówno zasad jej sprawowania, jak i w zróżnicowaniu kompetencji do przyznawania i pozbawiania prawa wykonywania zawodu. W odniesieniu do zawodów prawniczych obrazują to szczegółowe rozwiązania zawarte w ustawie Prawo o adwokaturze, w ustawie o radcach prawnych oraz w ustawie Prawo o notariacie. Z ustawy o radcach prawnych (podobnie jak i z ustawy Prawo o adwokaturze) wynika, że podstawowe funkcje w tym zakresie zostały powierzone właściwym samorządom zawodowym, przy pozostawieniu Ministrowi Sprawiedliwości (o czym dalej mowa) określonych ustawą środków nadzoru - wpis na listę radców prawnych (adwokatów) następuje na wniosek zainteresowanego na podstawie uchwały rady okręgowej izby radców prawnych (okręgowej rady adwokackiej), co znajduje swoje potwierdzenie w art. 23 w związku z art. 31 ustawy o radcach prawnych.

Skoro zgodnie z ust. 1 i ust. 2 art. 31 przywołanej ustawy od uchwały rady okręgowej izby radców prawnych w sprawie wpisu na listę radców prawnych, która powinna być podjęta w terminie 30 dni od dnia złożenia wniosku, służy zainteresowanemu odwołanie do Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w terminie 14 dni od daty doręczenia uchwały, to w relacji do konstytucyjnej zasady, że każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji (art. 78 ustawy zasadniczej) oraz konsekwencji wynikających z art. 15 i art. 127 § 1 k.p.a., za uzasadnione uznać należy twierdzenie, że tok instancji w postępowaniu w sprawie wpisu na listę radców prawnych realizowany jest w sposób określony w przywołanym przepisie ustawy o radcach prawnych, a uchwała Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych podejmowana w rozpatrzeniu odwołania od uchwały organu korporacyjnego I instancji tok tej instancji kończy stanowiąc ostateczne rozstrzygnięcie podjęte w sprawie wpisu na listę radców prawnych. W kontekście art. 17 ust. 1 Konstytucji należy ocenić to nie inaczej, jak tylko jako rozwiązanie służące - w ramach przyjętego modelu - efektywnemu i samodzielnemu sprawowaniu przez samorząd radców prawnych pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony.

Tym samym, jakkolwiek z art. 31 ust. 2a ustawy o radcach prawnych wynika, że od uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych odmawiającej wpisu na listę radców prawnych służy zainteresowanemu odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego, to wydanej w rezultacie rozpatrzenia tego odwołania decyzji nie sposób traktować, jako - kolejnej (trzeciej już?) - decyzji wydanej w toku instancji w sprawie wpisu na listę radców prawnych. Wyczerpanie toku instancji w sprawie wpisu na listę radców prawnych oraz (ostateczne) załatwienie wskazanej sprawy indywidualnej - jak już to wyjaśniono - następuje bowiem wraz z podjęciem uchwały przez organ korporacyjny II instancji w trybie określonym w ust. 1 i ust. 2 art. 31 przywołanej ustawy.

Prowadzi to do wniosku, że - jak wyjaśniono to w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2013 r. sygn. akt II GPS 1/13 (ONSAiWSA 2013 nr 4, poz. 60) - rozpoznając odwołania, o których mowa w art. 68 ust. 6a ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze oraz art. 31 ust. 2a ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, Minister Sprawiedliwości nie może zastosować art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1060 r. - Kodeks postępowania administracyjnego i orzec co do istoty sprawy. Ma to tę konsekwencję - jak wskazano w uzasadnieniu do przywołanej uchwały - że w sposób niesprzeciwiający się zasadzie wyrażonej w art. 17 ust. 1 Konstytucji rozwiązanie prawne przyjęte na gruncie art. 31 ust. 2a ustawy o radcach prawnych wyraża się w tym, że włącza na pewnym etapie postępowania w sprawie wpisu na listę radców prawnych Ministra Sprawiedliwości, jako organ administracji państwowej działający - co należy podkreślić z uwagi na znaczenie tego stwierdzenia w relacji do powyżej już przywołanych argumentów - w trybie nadzoru nad samorządem zawodowym. Decyzja Ministra Sprawiedliwości, o której mowa w przywołanym przepisie ustawy o radcach prawnych, jest podejmowana nie w toku instancji w sprawie o wpis na listę radców prawnych - ten bowiem kończy się w przedstawiony powyżej sposób - lecz w ramach przysługujących temu organowi uprawnień nadzorczych o cechach środka oddziaływania merytorycznego, co w sytuacji, gdy polegają one między innymi na uchylaniu rozstrzygnięć jednostek nadzorowanych oznacza, że rozpatrując odwołanie od uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych odmawiającej wpisu na listę radców prawnych i nie niwecząc zasady (idei) samorządności, Minister Sprawiedliwości jako organ nadzoru może działać jedynie kasacyjnie. Stąd też wskazanie w postawie prawnej wskazanego aktu nadzoru art. 138 § 2 k.p.a., jako przepisu współstanowiącego podstawę jego podjęcia - tylko tyle i aż tyle. Tym samym za uzasadnione należy uznać stanowisko, że zwrot "odwołanie [...] zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego", którym ustawodawca operuje na gruncie art. 31 ust. 2a ustawy o radcach prawnych odnosi się jedynie do formalnych wymogów tego odwołania (art. 128 i art. 62 w związku z art. 140 k.p.a.), nie zaś do wszystkich aspektów postępowania odwoławczego wywołanego wniesieniem tego odwołania w trybie określonym przywołaną ustawą, a więc również nie do określonego art. 138 k.p.a. zakresu rozstrzygnięć organu odwoławczego (zob. W. Taras, Glosa do uchwały NSA z dnia 25 marca 2013 r. II GPS 1/13, "Orzecznictwo Sądów Polskich" 2013, z. 9, s. 641 i n.). Kompetencje Ministra Sprawiedliwości, jako organu nadzoru - a nie organu działającego w toku instancji - są bowiem w tym względzie ograniczone do uprawnień kasacyjnych.

Natomiast, skoro zgodnie z art. 64a p.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., nie przysługuje skarga, lecz sprzeciw od decyzji, to za uprawniony należy uznać wniosek, że sytuacja opisana hipotezą normy prawnej dekodowanej z omawianego przepisu odnosi się wyłącznie do decyzji administracyjnej wydanej w toku instancji, a więc do decyzji organu odwoławczego. Potwierdza to rezultat wykładni językowej, systemowej oraz funkcjonalnej przywołanych przepisów prawa, a także motywy oraz cel wprowadzenia instytucji sprzeciwu od decyzji kasacyjnej do postępowania sądowoadministracyjnego. Przepis art. 138 § 2 k.p.a., do którego odsyła art. 64a p.p.s.a. usytuowany został w Rozdziale 10 "Odwołania" Działu II ustawy Kodeks postępowania administracyjnego i reguluje kompetencje orzecznicze organu odwoławczego oraz zakres jego rozstrzygnięć. Co więcej, wymieniony przepis precyzyjnie określa przesłanki wydania wskazanej w nim decyzji administracyjnej - może być ona wydana, gdy decyzja organu administracji I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie - które, jak jasno i wyraźnie wynika to z kolei z art. 64e p.p.s.a. stanowią jednocześnie przesłanki determinujące zakres oraz granice rozpoznania przez sąd administracyjny sprawy wywołanej wniesionym sprzeciwem.

Kompetencja sądu administracyjnego do rozpoznania sprzeciwu (art. 64d w związku z art. 64e p.p.s.a.) albo kompetencja do jego odrzucenia jako wniesionego po terminie (art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 64b § 1 i art. 64c § 1 p.p.s.a.) może się więc zaktualizować zasadniczo w sytuacji, gdy sprzeciw ten został wniesiony od decyzji kasacyjnej wydanej w toku instancji w administracji.

Okoliczności stanu prawnego (i faktycznego) rozpoznawanej sprawy - jak wynika to z wszystkich dotychczas przedstawionych argumentów - nie uzasadniały twierdzenia o zaistnieniu sytuacji aktualizującej wskazane kompetencje sądu administracyjnego.

Kwestionowana przez Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2017 r. w przedmiocie uchylenia uchwały o odmowie wpisu na listę radców prawnych nie była decyzją kasacyjną organu odwoławczego wieńczącą tok instancji w administracji w (indywidualnej) sprawie wpisu na listę radców prawnych, lecz aktem nadzoru o cechach środka oddziaływania merytorycznego, którego przesłanką wydania - siłą rzeczy - nie było i nie mogło być "naruszenie przepisów postępowania, ani konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie", lecz przesłanka legalności uchwały organu samorządu radcowskiego o odmowie wpisu na listę radców prawnych. Sąd I instancji nie miał więc żadnych podstaw, aby skargę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych na wymienioną decyzję Ministra Sprawiedliwości kwalifikować jako sprzeciw, którego odrzucenie miało uzasadniać wniesienie go po terminie.

Efektywne z punktu widzenia art. 17 ust. 1 Konstytucji oraz skuteczne prawnie - gdy art. 64e p.p.s.a. (niezależnie od innych jeszcze kwestii mogących towarzyszyć jego stosowaniu, a związanych z zagadnieniem wytycznych zawartych w decyzji kasacyjnej organu odwoławczego) zestawić z zasadą oficjalności wynikającą z art. 134 § 1 p.p.s.a - kwestionowanie przez samorząd zawodowy tej decyzji, jako aktu nadzoru, mogło nastąpić - i nastąpiło, jak wynika to z akt sprawy - tylko w trybie skargowym, o czym jasno i wyraźnie stanowi art. 31 ust. 2b ustawy o radcach prawnych, co uwzględnił zarówno organ nadzorczy zawierając w wydanej decyzji stosowne i prawidłowe pouczenie, jak i strona występując ze skargą na tę decyzję do sądu administracyjnego z zachowaniem terminu do jej wniesienia.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.