Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1702/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-04-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, art. 200, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7 § 2, art. 64  § 1 i § 6, art. 80
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 6, art 124, art. 138
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Michał Sowiński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi Zarządu Województwa [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...] maja 2018 r. nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz Zarządu Województwa [...] kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku J. C. na podstawie tytułu wykonawczego nr (...) z dnia czerwca 2017 r. wystawionego przez Zarząd Województwa (...) w O. pełniącego funkcję Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym (...) na lata 2007-2013 obejmującego niepodatkową należność budżetową z tytułu płatności dokonanych w ramach programów finansowych z udziałem środków europejskich w łącznej kwocie należności głównej 878.884,66 zł plus należne odsetki za zwłokę. Jako podstawę prawną obowiązku wskazano decyzję nr (...) z dnia (...).04.2017r.W celu realizacji należności dochodzonej przedmiotowym tytułem wykonawczym Naczelnik Urzędu Skarbowego w M., na podstawie art. 72 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wystosował zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę z dnia (...).1.2017 r. nr (...), które skierował do S. Sp. z o.o. Zawiadomienie zostało doręczone na adres pracodawcy w dniu (...).12.2017 r., który pismem z dnia (...).12.2017 r. poinformował, iż Zobowiązany jest jego pracownikiem, lecz zajęcie nie może być zrealizowane, gdyż zobowiązany zatrudniony jest w pełnym wymiarze czasu z wynagrodzeniem w wysokości 2.000 zł brutto, które nie podlega egzekucji.

Ponadto, organ egzekucyjny na podstawie art. 80 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zastosował zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na podstawie zawiadomień z dnia (...).11.2017r. :

- nr (...) które skierował do (...).

- nr (...) które skierował do (...).

Przedmiotowe zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono Zobowiązanemu w dniu (...).11.2017 r.

W odpowiedzi na powyższe, (...) pismem z dnia (...).11.2017r. poinformował, że niej prowadzi rachunku bankowego dla dłużnika, natomiast pismem z dnia (...).01.2018r. (...) poinformował, że na rachunku bankowym wystąpił zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej.

Ponadto, w dniu (...).11.2017r. poborca skarbowy sporządził protokół o stanie majątkowym Zobowiązanego, z którego wynika, ze Zobowiązany jest zatrudniony od(...).09.2006r. w S. Sp. z o.o. i otrzymuje minimalne wynagrodzenie, nie posiada własnego domu ani mieszkania. Wynajmuje mieszkanie. Wyposażenie mieszkania stanowi własność właściciela lokalu. Zobowiązany jest współwłaścicielem pojazdu marki (...) rok prod. 2000. Według oświadczenia, nie posiada innego majątku.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. na podstawie art. 59 § 2 i 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji umorzył postępowanie egzekucyjne postanowieniem z dnia (...).03.2018 r. nr (...)

Następnie organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia (...).04.218r. nr (...) poinformował Wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych powstałych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego wobec Zobowiązanego. Na pisemny wniosek Wierzyciela z dnia (...).04.2018r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. wydał w dniu (...).05.2018r. postanowienie nr (...), którym obciążył go kosztami postępowania egzekucyjnego.

Pismem z dnia (...).05.2018r. nr (...),(...) Wierzyciel Zarząd Województwa (...) w O. wniósł zażalenie, w którym zarzucił naruszenie prawa materialnego:

Art. 64 § 6 u.p.e.a. oraz art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., poprzez ich błędną wykładnię pomijając wytyczne wynikające z norm prawnych wyrażonych przepisami art. 2, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP. co skutkowało zastosowaniem opłaty manipulacyjnej w wysokości 8.917,91 zł oraz opłaty w kwocie 46.005,39 zł za zajęcie rachunku bankowego zobowiązanego prowadzonego przez (...)., podczas gdy kwota kosztów egzekucyjnych powinna być przez organ egzekucyjny zmiarkowana w sposób uwzględniający racjonalną zależność między czynnościami organu a wysokością opłat, za nie naliczonych, co pozwoliłoby na realizację standardów określonych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28.06.2016r., SK 31/14,

Art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., poprzez jego błędną wykładnię, bowiem nie doszło do faktycznego zajęcia wierzytelności pieniężnej w banku (...) ze względu na brak środków pieniężnych na rachunku bankowym Zobowiązanego,

Art. 7 § 2 u.p.e.a. w związku z art. 1a pkt 12 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co skutkowało naliczeniem opłaty za czynność związaną z zajęciem rachunku bankowego, co do której można było stwierdzić, że nie doprowadzi do wyegzekwowania należności przewyższających wydatki egzekucyjne.

W następstwie rozpoznania powyższego zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. postanowieniem z dnia (...) sierpnia 2018 r. nr (...) uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji

W uzasadnieniu własnego postanowienia organ odwoławczy przywołał m.in. następującą argumentację:

Skierowanie dochodzenia zaległości na drogę postępowania egzekucyjnego generuje powstanie kosztów egzekucyjnych, które stanowią konsekwencje stosowania przez organ egzekucyjny środków egzekucyjnych wymienionych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Kwestia kosztów egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym uregulowana została przez ustawodawcę w Rozdziale 6 Działu I ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny pobiera zgodnie z art. 64 § 1 i 6 ustawy egzekucyjnej, opłaty za dokonane czynności egzekucyjne i opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych w wysokości określonej w tych przepisach. Przewidziana w treści art. 64 § 6 u.p.e.a. opłata manipulacyjna stanowi szczególny rodzaj opłaty pobieranej z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych i w chwili obecnej wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. Natomiast w treści art. 64 § 1 u.p.e.a. ustawodawca określił wysokość opłat pobieranych za dokonanie poszczególnych czynności egzekucyjnych i zgodnie z treścią art. 64 § 1 pkt 4 opłata za zajęcie rachunku bankowego wynosi 5 % egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr.

W art. 64c § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji została ustanowiona generalna zasada, że opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne, które obciążają zobowiązanego. Zasada ponoszenia kosztów egzekucyjnych przez zobowiązanego nie jest jednak zasadą bezwzględnie obowiązującą i doznaje w pewnych sytuacjach ograniczeń. Zobowiązany nie ponosi kosztów egzekucyjnych w sytuacji określonej w art. 64c § 3 u.p.e.a. w administracji. Jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z przepisami ustawy wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela. Natomiast zgodnie z treścią art. 64c § 4 wierzyciel zobowiązany jest ponieść koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Organ egzekucyjny, działając na podstawie art. 64c § 7 u.p.e.a., wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na wniosek wierzyciela lub zobowiązanego, złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, o którym mowa w § 6a w/w przepisu.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. wydał w dniu (...).05.2018r. postanowienie nr (...) (sprostowane postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego I.z dnia (...).06.2018r. nr (...)), którym obciążył wierzyciela tj. Zarząd Województwa (...) w O. kosztami postępowania egzekucyjnego przeprowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr (...) z dnia (...).06.2017r., wystawionego wobec zobowiązanego J.C., w kwocie 54.926,30 zł.

Jak wynika z akt sprawy, koszty egzekucyjne wyliczone zostały w następujący sposób:

- za zajęcie rachunku bankowego dokonane na podstawie tytułu wykonawczego - art. 64 § 1 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (5% egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4,20 zł) według wyliczenia:

8.884.56 zł (łączna kwota należności głównej) + 41.223,30 zł (odsetki na dzień 24.11.2017r. - a zajęcia rachunku bankowego) = 920.107,86 zł x 5% = 46.005,39 zł,

- opłata manipulacyjna za doręczenie odpisu tytułu wykonawczego - art. 64 § 6 ustawy postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. 1% egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 1,40 zł), według wyliczenia:

878.884,56 zł (łączna kwota należności głównej) + 12.906,37 zł (odsetki na dzień 30.06.2017- a otrzymania tytułu wykonawczego) x 1% = 8.917,91 zł,

- za sporządzenie protokołu o stanie majątkowym dokonane na podstawie - art. 64 § 1 pkt 14 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (10% egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż 3 zł).

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W., dokonując analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, iż organ egzekucyjny wydając zaskarżone postanowienie w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, dokonał błędnego ich wyliczenia.

Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. opłatę za dokonaną czynność zajęcia rachunku bankowego oraz opłatę manipulacyjną naliczył od łącznej kwoty egzekwowanej należności głównej wynikającej z przedmiotowego tytułu wykonawczego (878.884,56 zł) wraz z odsetkami za zwłokę liczonymi od poszczególnych kwot należności głównej. Natomiast Wierzyciel w ww. tytule wykonawczym, w pozycjach E2, E4 i E5 wskazał, że odsetki od należności w kwocie 80.614,00 zł. 163.031,00 zł oraz 89,56 zł nie są należne.

W konsekwencji powyższego Naczelnik Urzędu Skarbowego M. w odniesieniu do tych trzech kwot należności głównej, zawyżył kwotę kosztów egzekucyjnych.

Dyrektor IAS podkreśla, że istotą postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych jest nie tylko ustalenie wysokości kosztów egzekucyjnych, ale przede wszystkim organ egzekucyjny mając na uwadze, że obciąża nimi wierzyciela zobowiązany jest jednoznacznie wykazać ich faktyczne poniesienie w toku danego postępowania egzekucyjnego przez wskazanie jakiego rodzaju wydatki, z jakiego tytułu, w jakiej dacie, w jakiej wysokości, składają się na ustaloną łączną kwotę kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela.

Rozliczenie musi znaleźć odzwierciedlenie zarówno w dokumentacji akt sprawy, jak i w uzasadnieniu wydanego postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych.

Wyżej opisane postanowienie zaskarżyło w całości Województwo W.-M. reprezentowane przez Zarząd zarzucając mu:

rażące naruszenie przepisów postępowania skutkujące nieważnością zaskarżonego postanowienia, tj. naruszenie art. 139 k.p.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art.144 k.p.a. w zw. z art. 18 upea, poprzez jego wydanie w warunkach nadużycia art. 138 § 2 k.p.a., polegające na wydaniu postanowienia kasacyjnego z powodu nieuwzględnienia przez organ I instancji wydatków niewykazanych w postanowieniu organu I instancji, w treści którego Organ wskazał organowi I instancji na konieczność ich wykazania, przy jednoczesnym niewykazaniu przez Organ żadnych przesłanek w postaci rażącego naruszenia prawa lub rażącego naruszenia interesu społecznego, uzasadniających wydanie postanowienia na niekorzyść Skarżącego;

naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

1) art. 64 § 1 pkt 4 upea poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że przepis ten przewiduje naliczenie opłaty egzekucyjnej za zajęcie wierzytelności na rachunku bankowym, na którym nie ma żadnych środków pieniężnych, co z kolei skutkowało uznaniem przez Organ za prawidłowe obciążenia Skarżącego przez organ I instancji opłatą egzekucyjną, podczas gdy z przepisu tego wynika, że opłata egzekucyjna jest pobierana jedynie w przypadku, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych znajdujących się na rachunku bankowym

2) art. 7 § 2 upea poprzez jego niezastosowanie, co skutkowało uznaniem przez Organ za prawidłowe naliczenia przez organ egzekucyjny opłaty egzekucyjnej na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 upea oraz opłaty manipulacyjnej na podstawie art. 64 § 6 upea, za czynności, które nie doprowadziły do przymusowego wyegzekwowania od zobowiązanego jakiejkolwiek należności oraz podejmowania czynności egzekucyjnych, o których nieskuteczności miał wiedzę: brak środków na rachunku bankowym zobowiązanego J. C. prowadzonym przez (...) oraz zbieg egzekucji administracyjnych i sądowych, co stoi w sprzeczności z zasadą celowości postępowania egzekucyjnego, wynikającą z art. 7 § 2 upea;

- ewentualnie, w przypadku nie podzielenia przez Sąd zarzutów wskazanych powyżej w pkt 1 i 2, tj. uznania przez Sąd, iż skarżone przepisy prawa dawały organowi uprawnienie do obciążenia skarżącego opłatą egzekucyjną i manipulacyjną, skarżący zarzuca naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

3) art, 64 § 1 pkt 4 I art. 64 § 6 upea poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na pominięciu wytycznych wynikających z norm prawnych wyrażonych przepisami art. 2, art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP, co skutkowało uznaniem przez Organ za prawidłowe naliczenia i obciążenia wierzyciela opłatą egzekucyjną i opłatą manipulacyjną w wysokości stanowiących iloczyny stawki procentowej określonej w tych przepisach i kwoty egzekwowanej należności, podczas gdy ich wysokość powinna być przez organ egzekucyjny zmiarkowana w sposób uwzględniający racjonalną zależność między czynnościami organu, skutecznością egzekucji a wysokością opłat, co skutkowałoby realizacją standardów/wskazówek określonych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., wydanego w sprawie o sygn. akt: SK 31/14.

naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy:

art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 124 § 2 i art. 126 zw. z art. 18 upea, poprzez dokonanie przez Organ ustaleń co do wysokości opłaty egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej z nieuwzględnieniem wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 2, art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP i w sposób nieodpowiadający standardom określonym w wyroku Trybunatu Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. wydanego w sprawie o sygn. akt: SK 31/14;

1) art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 upea, polegające na błędnym wydaniu przez Organ postanowienia kasacyjnego w warunkach niewykazania prawidłowych przesłanek do jego wydania wynikających z art. 138 § 2 k.p.a.:

a) w zw. z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez wydanie przez Organ postanowienia kasacyjnego w oparciu o ustalenie oczywiście sprzeczne ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, że organ I instancji nie wykazał wydatków, składających się na ustaloną łączną wysokość kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela, podczas gdy na łączną wysokość ww. kosztów składały się wyłącznie opłaty: związana z zajęciem rachunku bankowego z 24.11.2017 r. na kwotę 46 005,39 zł, za sporządzenie protokołu o stanie majątkowym z 24.11.2017 r. na kwotę 3,00 zł oraz opłata manipulacyjna z 27.11.2018 r. na kwotę 8 917,91 zł,

b) w sytuacji, gdy w przedmiotowej sprawie wyłącznym uchybieniem prawidłowo stwierdzonym przez Organ jest błąd rachunkowy w wyliczeniu opłaty związanej z zajęciem rachunku bankowego i opłaty manipulacyjnej, do poprawy którego nie jest wymagane jakiekolwiek wyjaśnienie zakresu sprawy przez organ I instancji;

c) w zw. z naruszeniem art. 136 § 1 k.p.a. w zw. z art. 111 art. 107 § 2 i 3 k.p.a. w zw. z art. 124 § 2 i art. 126 k.p.a. poprzez nieuzasadnienie przez Organ braku możliwości przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego lub zlecenia jego przeprowadzenia organowi 1 instancji,

d) w zw. z naruszeniem art. 138 § 2a k.p.a. w zw. z art. 11 i art. 107 § 2 i 3 k.p.a. w zw. z art. 124 § 2 i art. 126 k.p.a.- poprzez niewskazanie przez Organ w treści uzasadnienia postanowienia kasacyjnego prawidłowych wytycznych co do wykładni przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 upea, także uwzględniającej wytyczne wynikające z norm prawnych wyrażonych przepisami art. 2, art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP w sposób określony w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., wydanego w sprawie o sygn. akt: SK 31/14 zasady wynikające z art. 7 § 2 upea, oraz wytyczne odnoszące się do zastosowania art. 7 § 2 upea;

2) art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 124 § 2 i art. 126 k.p.a., stosowanych w zw. z art. 18 upea, polegające na sformułowaniu uzasadnienia postanowienia w sposób ogólnikowy, dalece utrudniający możliwość jego kontroli, bez odniesienia się wprost do zarzutów Skarżącego wskazanych w sprzeciwie od postanowienia organu I instancji, z pominięciem analizy prawnej co do: prawidłowej wykładni art. 64 § 1 pkt 4 upea w stanie faktycznym, w którym nie doszło do zajęcia wierzytelności z uwagi na brak środków na rachunku bankowym zobowiązanego; niezastosowania w niniejszej sprawie art. 7 § 2 upea oraz nieuwzględnienia, także w zakresie podniesionego zarzutu naruszenia art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 11 k.p.a., wytycznych wynikających z norm prawnych wyrażonych przepisami art. 2, art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP w sposób określony w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. wydanego w sprawie o sygn. akt: SK 31/14.

Podnosząc powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia, ewentualnie o jego uchylenie, a nadto o uchylenie poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz o zobowiązanie organu na podstawie art.145a §1 p.p.s.a. do wydania postanowienia uwzględniającego podniesione zarzuty, jak również o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie.

Sąd zważył, co następuje:

Przedmiotem sporu jest prawidłowość ustalenia kosztów egzekucyjnych wynikających z prowadzonego postępowania egzekucyjnego przeciwko J. C., na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela będącego skarżącym w sprawie.

W ocenie Sądu stanowisko organów zajęte w wydanych postanowieniach, w tym w zaskarżonym postanowieniu nie jest prawidłowe. Na wstępie należy wskazać, że skarżący, odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. SK 31/14, kwestionuje możliwość obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w sytuacji, gdy przeprowadzono czynności egzekucyjne tj. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego strony zobowiązanej, na którym nie było środków pozwalających na skuteczne ich wyegzekwowanie.

Odnosząc się do tego stanowiska Sąd uznaje, że organy, w związku z umorzeniem postępowania przeciwko stronie zobowiązanej miały prawo, co do zasady obciążyć powstałymi opłatami egzekucyjnymi jak również opłatą manipulacyjną, które składają się na koszty egzekucyjne. Sąd nie uznaje za trafny poglądu, że naliczanie opłat egzekucyjnych jest możliwe tylko wówczas, gdy z zajętego rachunku bankowego organ przeprowadzi skutecznie egzekucję i podziela w tym zakresie stanowisko zajęte w tej kwestii przez: WSA w Gliwicach w wyroku z 21 maja 2018 r. I Sa/GI 221/18, WSA w Opolu w wyroku z 21 marca 2018 r. I SA/Op 33/18. Zdaniem Sądu stanowisko takie jak zajmuje skarżący, nie znajduje potwierdzenia w treści przepisów u.p.e.a., które nie uzależniają możliwości naliczenia opłaty od efektywności przeprowadzonej czynności egzekucyjnej .

Stosownie bowiem do treści art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny w egzekucji należności pieniężnych pobiera za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr.

Natomiast § 9 ww. przepisu stanowi, że obowiązek uiszczenia opłaty za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużnika zajętej wierzytelności powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Zgodnie z art. 80 § 1 zd. pierwsze u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Zgodnie zaś z art. 80 § 2 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1 i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia.

Odnosząc się do treści art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i użycia określenia "egzekwowanej" a nie "wyegzekwowanej" należności wskazać należy, zdaniem Sądu, że ustawodawca nie uzależnił możliwości naliczenia opłaty egzekucyjnej od faktycznego wyegzekwowania wierzytelności.

Jednak w ocenie sądu wydając swoje rozstrzygnięcie organ II instancji powinien uwzględnić w nim ocenę odnoszącą się do konstytucyjności art. 64 § 1 pkt 4 i pkt 6 u.p.e.a wyrażoną przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku sygn. SK 31/14 i skutek jaki wyrok ten wywiera w odniesieniu do możliwości określenia kosztów egzekucyjnych w myśl tych przepisów.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z treścią art. 64c § 1 u.p.e.a. opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego. Jak wynika z § 4 tego przepisu, wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego.

Stosownie do treści art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny w egzekucji należności pieniężnych pobiera za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr. Natomiast § 9 ww. przepisu stanowi, że obowiązek uiszczenia opłaty za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużnika zajętej wierzytelności powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu.

W odniesieniu do art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. jak również art. 64 § 6 u.p.e.a Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. SK 31/14 orzekł m.in., że:

1. Art. 64 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599) w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

2. Art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

3. Art. 64 § 8 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości obniżenia opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 tej ustawy i opłaty manipulacyjnej w razie umorzenia postępowania z uwagi na dobrowolną zapłatę egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

4. Art. 64 § 1 pkt 1-5, 7, 11, 12 i art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim przepisy te nie określają maksymalnej wysokości opłat egzekucyjnych i opłaty manipulacyjnej, nie są niezgodne z art. 217 Konstytucji. TK w uzasadnieniu wyroku wyjaśnił, że: "dla właściwej realizacji wyroku Trybunału w rozpatrzonej sprawie konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku Trybunału, określić nie tylko maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o której mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a., ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w niniejszej sprawie. Ustawodawca powinien nadto określić sposób obliczania wysokości tych opłat w razie umorzenia postępowania w związku z dobrowolną zapłatą egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych. Trybunał Konstytucyjny, jako "ustawodawca negatywny", nie ma w tym zakresie kompetencji." Dodać także należy, że wyrok TK zapadł w sprawie, w której doszło do umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na uregulowanie należności przez zobowiązanego poza postępowaniem egzekucyjnym. W sprawie tej określono koszty egzekucyjne na kwotę 34 860 238,10 zł.

Należy wskazać, że w wyroku SK 31/14, nie była kwestionowana sama możliwość pobierania opłaty egzekucyjnej, czy manipulacyjnej w razie bezskuteczności egzekucji ani też możliwość obciążania nią wierzyciela - w sytuacji, gdy nie można ich ściągnąć od zobowiązanego a jedynie fakt braku określenia górnej granicy tych opłat.

Podkreślenia również wymaga, że w odniesieniu do charakteru wyroku TK SK 31/14 i jego skutków w zakresie dalszego stosowania zakwestionowanych przepisów u.p.e.a., wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 marca 2018r. sygn. II FSK 2206/17. NSA wskazał, że "Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest bowiem wyrokiem zakresowym, co wyraźnie wynika z jego sentencji. Wyrok ten - w przeciwieństwie do klasycznego wyroku uznającego zaskarżony przepis za niezgodny z Konstytucją - nie powoduje utraty mocy zaskarżonego przepisu. Przepis ten nadal obowiązuje w systemie prawa, nie traci mocy, jednakże od chwili orzeczenia musi być traktowany jako niezgodny z Konstytucją, ale tylko w granicach (w zakresie) określonych w wyroku Trybunału. W pozostałym zakresie może, a nawet - musi być nadal stosowany przez adresatów tego przepisu. Jednakże aby nie narazić się na zarzut naruszenia Konstytucji, przepis ten musi być stosowany i interpretowany (w szczególności przez organy i sądy) zgodnie ze wskazówkami zawartymi w wyroku Trybunału".

Organ egzekucyjny w przedmiotowej sprawie zastosował art. 64 § 1 pkt 4 i 64 § 6 u.p.e.a. Przepisy te jak wynika z powyższego wyroku TK, zostały uznane za niekonstytucyjne w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne. W rezultacie ustawodawca winien określić maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a jak również opłaty manipulacyjnej o jakiej mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a. Dopóki jednak ustawodawca nie wprowadzi stosownych zmian, organy egzekucyjne powinny każdorazowo analizować powstałe w sprawie koszty egzekucyjne oraz zasadność obciążenia nimi stron postępowania zgodnie z wytycznymi Trybunału Konstytucyjnego i w taki sposób, aby nie można było zarzucić im naruszenia zasad określonych w tym wyroku. Tak więc ustalając wysokość kosztów egzekucyjnych, które mają obciążyć wierzyciela, organy egzekucyjne powinny wziąć pod uwagę rzeczywiste wydatki i koszty związane z dokonaniem w toku postępowania egzekucyjnego poszczególnych czynności egzekucyjnych, przy uwzględnieniu ich pracochłonności i czasochłonności, mając na względzie, aby ustalone koszty nie pozostawały w oderwaniu od nakładów pracy organu. Zdaniem Sądu, dokonując oceny, czy koszty egzekucyjne są właściwe w danej sprawie, należy brać pod uwagę nie tylko faktycznie poniesione, wydatki, ale uwzględnić również fakt, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego wymaga nakładu pracy i czasu.

Odnosząc wspomniane uwagi do zaskarżonego postanowienia, jak również postanowienia organu I instancji należy stwierdzić, że nie dokonano w nich takiej

oceny. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy konieczne będzie zatem takie wyliczenie kosztów egzekucyjnych w zakresie opłat egzekucyjnych jak i opłaty manipulacyjnej ażeby okazały się one adekwatne do poniesionych wydatków jak również nakładu pracy organu egzekucyjnego mając na uwadze standardy wynikające z wyroku SK 31/14.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt pkt 1 lit. b i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.