Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 607/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 1985 nr 370 poz 8 art. 3 ust. 1, art. 15 ust. 7
law: Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym
journal: Dz.U.UE.L 1985 nr 370 poz 1 art. 4 pkt 3, art. 14 ust. 1-7
law: Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 102 poz 1 art. 26
law: Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów  socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również  uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Tekst mający znaczenie dla EOG).
article: art. 92 ust. 1 pkt 2 i 8
journal: Dz.U. 2004 nr 204 poz 2088
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity.
article: art. 31
journal: Dz.U. 2004 nr 92 poz 879
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędziowie Jan Bała NSA Rafał Batorowicz Protokolant Jarosław Poturnicki po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2009 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 20 lutego 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 2148/07 w sprawie ze skargi S. O. – "C." na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz S. O. 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 lutego 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 2148/07 - po rozpoznaniu skargi S. O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w L. z dnia [...] maja 2007 r., i stwierdził, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.

Sąd orzekał w następującym stanie sprawy.

Decyzją z dnia [...] września 2007 r., nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD) po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez S. O. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "C." z siedzibą w L., od decyzji L. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2007 r., Nr [...] o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 500 złotych za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty utrzymał w mocy zakwestionowaną decyzję. Podstawę prawną ww. decyzji stanowiły przepisy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 87, art. 92 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) dalej: u.t.d., l.p. 1.7 załącznika do ww. ustawy, art. 3, art. 15 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, (Dz. U. WE Nr L 370, z 31.12.1985, str. 8—21; polska wersja językowa – Dz. Urz. UE Wydanie specjalne Rozdział 7, Tom 1, str. 227 – 240) w zw. z art. 26 rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Tekst mający znaczenie dla EOG) – Deklaracja (Dz. U. UE Nr L 102, z 11.4.2006, str. 1—14), art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879). W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że podczas kontroli drogowej przeprowadzonej w dniu [...] lutego 2007 r. na ul. R. w L. pojazdu marki Mercedes nr rej [...] kierowca wykonujący krajowy regularny przewóz drogowy osób na linii W.-L. nie okazał funkcjonariuszom wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu za okres od 28 stycznia 2007 r. do 12 lutego 2007 r. Ustalono, że kierowca okazał do kontroli "plan pracy kierowcy".

Organ wskazał, iż w przedmiotowym pojeździe był zainstalowany tachograf, co zgodnie z art. 14 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego, (Dz. U. WE Nr L 370, z 31.12.1985, str. 1—7 ; polska wersja językowa – Dz. Urz. UE Wydanie specjalne Rozdział 5, Tom 1, str. 319 – 325) - nakładało na stronę obowiązek jego używania. Organ odwoławczy podkreślił, że w art. 16 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 jak i obowiązującego wcześniej art. 14 ust.1-6 rozporządzenia nr 3820/85 oraz art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 3821/85 ustanowiono wyjątek od reguły ewidencjonowania czasu pracy kierowcy, jednakże tylko w sytuacji, gdy adresaci norm nie posiadają tachografów i według ogólnych zasad ewidencji czasu pracy kierowców prowadzić nie mogą. Zdaniem organu, uproszczone formy ewidencji czasu pracy kierowcy obowiązują pojazdy niezdolne technicznie do prowadzenia ewidencji czasu pracy za pomocą urządzenia rejestrującego. Zatem termin (do 31 grudnia 2007 r.) na zainstalowanie tachografu nie ma w przedmiotowej sprawie zastosowania, gdyż skontrolowany pojazd był już wyposażony w tachograf. Za bezzasadny uznano argument strony, że obowiązek używania zainstalowanego tachografu obowiązuje stronę dopiero od 11 kwietnia 2007r., gdyż zgodnie z art. 14 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 fakt instalacji tachografu powodował obowiązek jego stosowania. Również wyłączenie zawarte w art. 3 lit. a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006 nie ma zastosowania do kontrolowanego pojazdu. GITD wyraził również pogląd, że w przedmiotowej sprawie organ II instancji powinien uwzględnić fakt, iż w dniu 11 kwietnia 2007 r. weszło w życie rozporządzenie (WE) nr 561/2006, które nie zawiera przepisów przejściowych a zatem należy uwzględnić nowy stan prawny tj. zastosować bezpośrednio normy wskazane w tym akcie prawnym.

Orzekając w sprawie Wojewódzki Sąd administracyjny w W. uznał, iż skarga wniesiona przez S. O. zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są trafne.

W pierwszej kolejności Sąd odniósł się do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 4 pkt 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 poprzez zastosowanie przepisów ww. rozporządzenia do spornego przejazdu. Zdaniem strony, zgodnie z literalnym brzmieniem wskazanego przepisu, omawianego aktu nie stosuje się do przewoźników wykonujących regularne przewozy osób, których droga przebiegu przekracza 50 km. Jeżeli więc trasa W.-L., na której skarżący wykonuje przewozy regularne, z pewnością przekracza 50 km zatem w rozpatrywanej sprawie nie powinny mieć zastosowania przepisy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85.

Zdaniem Sądu, powyższy zarzut nie jest uzasadniony, choć niewątpliwie należy podzielić stanowisko strony, że polskie tłumaczenie ww. art. 4 pkt 3 stoi w oczywistej sprzeczności z innymi wersjami językowymi, gdyż np. w j. angielskim przepis ten brzmi: przepisów rozporządzenia nie stosuje się do przewoźników wykonujących regularne przewozy osób, których droga przebiegu nie przekracza 50 km. Niemniej jednak należy mieć na uwadze, że bezpośredniość obowiązywania, stosowania i skuteczności prawa wspólnotowego wymaga, aby prawo to było jednolicie stosowane we wszystkich państwach członkowskich. Powinno być zatem jednolicie interpretowane. Sąd krajowy (podobnie jak Europejski Trybunał Sprawiedliwości) rozpoczyna interpretację przepisu od metod wykładni językowej. W celu ustalenia znaczenia normy prawa wspólnotowego analizuje tekst aktu prawnego uwzględniając wszystkie jego autentyczne wersje. Konieczność dokonania takiej analizy wynika z równej autentyczności wszystkich wersji językowych interpretowanego tekstu, wyrażonych w językach urzędowych UE. Europejski Trybunał Sprawiedliwości wielokrotnie wskazywał na konieczność jednolitej wykładni przeprowadzanej w celu zapewnienia spójnego stosowania prawa. Zamierzony cel, tj. jednolitość wykładni, pociąga za sobą niedopuszczalność uwzględniania jednej wersji tekstu w oderwaniu od pozostałych (por. wyrok ETS z dnia 12 lipca 1979 r. w sprawie C-9/79 Koschniske p. Raad van Arbeid, Zb. Orz. 1979 s. 02717, wyrok ETS z dnia 27 marca 1990 r. w sprawie C-372/88 Milk Marketing Board of England and Wales p. Cricket St. Thomas Esteta, Zb. Orz. 1990 s. I-01345). Skoro zatem niewętpliwie wersja polskojęzyczna przepisu art. 4 pkt 3 rozporządzenia Rady (EWG) 3820/85 stoi w oczywistej sprzeczności z innymi tłumaczeniami należy przyjąć, że przepis ten prawidłowo powinno się interpretować w ten sposób, że przepisów rozporządzenia nie stosuje się do przewoźników wykonujących regularne przewozy osób, których droga przebiegu nie przekracza 50 km. Poza kwestią jest bowiem, że racjonalny ustawodawca nie wyłączyłby spod stosowania zaostrzeń wynikających z przepisów omawianego rozporządzenia przejazdów dokonywanych na krótkich trasach (do 50 km), natomiast poza obszarem zainteresowania pozostawiłby przejazdy na odległość ponad 50 km, gdyż celem powoływanej regulacji jest zapewnienie kontroli czasu pracy kierowców i innych parametrów jazdy ze względu na zapewnienie bezpieczeństwa publicznego. Należy w tym miejscy podkreślić, że w obecnie obowiązującym rozporządzeniu Rady (WE) 561/2006 w art. 3 lit a) wskazuje się, że akt ten nie ma zastosowania do przewozu drogowego pojazdami używanymi do przewozu osób, w ramach przewozów regularnych, których trasa nie przekracza 50 km.

W świetle powyższego, zdaniem Sądu pierwszej instancji, w rozpatrywanym przypadku nie zachodzi wyłączenie, o którym mowa w art. 4 pkt 3 rozporządzenia Rady (EWG) 3820/85. Odwołanie się przez skarżącego do wyroku WSA w W. z dnia 23 listopada 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 1669/06 nie może odnieść rezultatu pożądanego przez stronę choćby z tego powodu, że Sąd rozpoznający sprawę niniejszą nie jest tamtym wyrokiem związany.

Pomimo nietrafności omówionego zarzutu wyłączenia skontrolowanego pojazdu spod postanowień ww. rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85, skarga zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zakwestionowana decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji narusza prawo materialne w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Istotą sporu w niniejszej sprawie stała się wykładnia art. 14 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85, który stanowi, że przepis ten tj. art. 14 (regulujący uproszczone formy ewidencji czasu pracy kierowcy) nie ma zastosowania do kierowców pojazdów wyposażonych w urządzenie rejestrujące, używane zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85. Dokonując interpretacji tego przepisu organ wywiódł, że w sytuacji, gdy w pojeździe wykonującym krajowe przewozy regularne osób zamontowany jest tachograf, urządzenie to powinno być używane a kierowca powinien okazywać do kontroli wykresówki. Organ podniósł ponadto, że uproszczone formy ewidencji czasu pracy kierowcy, o jakich mowa w art. 14 ust. 1-6 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 oraz art. 3 ust.1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 nie dotyczą pojazdów, w których zamontowano urządzenie rejestrujące czas pracy kierowcy.

W ocenie WSA, wywiedziony przez organ wniosek nie jest prawidłowy natomiast zastosowanie l.p. 1.7 załącznika do ustawy o transporcie drogowym jako podstawy do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 500 złotych jest wadliwie.

Zdaniem Sądu, sankcja za niewyposażenie kierowcy w wykresówki dotyczy sytuacji, gdy w ustalonym stanie faktycznym istnieje obowiązek używania tachografu, a zatem konsekwentnie - na przedsiębiorcy wykonującym przewóz drogowy ciąży obowiązek zaopatrzenia kierowcy w stosowne tarczki. Wykładnia przepisu art. 14 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 dokonana przez organ nie uwzględnia cytowanego przepisu w całości, bowiem przepis ten mówi nie tylko o wyposażeniu pojazdu w urządzenie rejestrujące, ale również o tym, iż urządzenie to jest używane zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85. "Używać" to inaczej: robić użytek, użytkować, stosować, wykorzystywać, posługiwać się czymś (p. Witold Cienkowski, Słownik synonimów, Wyd. Graf- Punkt). Termin "urządzenie jest używane zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85" dotyczy według WSA sytuacji, gdy przedsiębiorca ma obowiązek wykorzystywać tachograf do rejestracji czasu pracy i odpoczynku kierowcy a w konsekwencji być rozliczany z prawidłowego stosowania tego urządzenia. Odnosząc się do stwierdzenia organu odwoławczego w zakresie obowiązku stosowania przez ten organ w dacie orzekania przepisów rozporządzenia Rady (WE) nr 561/2006 należy podnieść, że w dniu 11 kwietnia 2006 r. w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej opublikowane zostało ww. rozporządzenie w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego. Weszło ono w życie 11 kwietnia 2007 r. z wyjątkiem art. 10 ust. 5, art. 26 ust. 3 i 4 oraz art. 27, które obowiązują od 1 maja 2006 r. (kontrola miała miejsce w dniu 12 lutego 2007r.). Regulacja zawarta w art. 26 ust. 3 i 4 cytowanego rozporządzenia dotyczy zmian niektórych przepisów w art. 14 ust. 2 i 15 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym. Rozporządzenie nr 561/2006 nadało nowe brzmienie art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85. W wyniku zmian wprowadzonych w art. 15 ust. 2, 4 i 7 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85, modyfikacji uległ sposób rejestrowania danych oraz definicje pojęć "inna praca" i "okresy gotowości", których brzmienie zostało dostosowane do definicji przyjętych w dyrektywie 2002/15/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 marca 2002 r. w sprawie organizacji czasu pracy osób wykonujących czynności w trasie w zakresie transportu drogowego (Dz. U. WE Nr L 80, z 23.3.2002, s. 35—39; polska wersja językowa – Dz. Urz. UE Wydanie specjalne – Rozdział 5, Tom 4, s. 224 – 228).

W dacie wydania decyzji przez organ odwoławczy rozporządzenie Rady (WE) nr 561/2006 obowiązywało "w całości", ale w świetle ustalonego stanu faktycznego (daty kontroli) tylko jeden z przepisów tego aktu należy przywołać na potrzeby niniejszej sprawy a mianowicie cytowany na wstępie rozważań art. 3 lit. a), dopuszczający zwolnienie od stosowania przepisów tego rozporządzenia, który - jak już wyżej wskazano - nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie, bowiem trasa przejazdu na odcinku W.-L. niewątpliwie przekracza 50 km.

Reasumując WSA stwierdził, że dokonana przez organ interpretacja wskazanych w decyzji przepisów była nieprawidłowa, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia prawa materialnego przez zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego przepisu art. 92 ustawy o transporcie drogowym w związku z l.p. 1.7 załącznika do u.t.d. Ponieważ stwierdzone naruszenie prawa materialnego miało wpływ na wynik sprawy - należało uchylić zarówno zaskarżoną decyzję jak i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej: p.p.s.a.

W skardze kasacyjnej Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o uchylenie powyższego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o orzeczenie o kosztach postępowania, w tym o kosztach zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

- w związku z art. 6 k.p.a. polegające na przyjęciu, iż organy orzekające w niniejszej sprawie nie orzekały na podstawie przepisów prawa podczas, gdy w przedmiotowej sprawie organy wydały decyzję zgodnie z przepisami prawa obowiązującymi w dniu wydania uchylonych zaskarżonym wyrokiem decyzji;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:

- art. 15 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym w związku z art. 26 rozporządzenia Rady (WE) nr 561/2006 z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 oraz art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879 ze zm.) poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż przepisy rozporządzenia Rady (WE) nr 561/2006 nie mogły mieć w niniejszej sprawie zastosowania z uwagi na to, że kontrola drogowa miała miejsce w dniu [...] lutego 2007 r., w którym to dniu nie obowiązywało jeszcze ww. rozporządzenie, lecz obowiązywało rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85, które nie dawało organom podstawy do penalizowania naruszeń stwierdzonych w trakcie kontroli, podczas gdy - jak słusznie ustalił organ I instancji - stwierdzony w trakcie kontroli brak wykresówek lub dokumentów potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu w dniach 21 stycznia - 10 lutego 2007 r. dawał podstawę do penalizowania braku w dniu kontroli ww. dokumentów albowiem art. 14 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 nie zwalniał od obowiązku używania urządzenia rejestrującego (tachografu) i tym samym posiadania wykresówek lub dokumentów potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu, również w przypadku gdy przy wyłączeniu z mocy art. 4 pkt 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 w związku z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85, obowiązku instalowania i używania tachografu, ten został jednak zainstalowany w pojeździe i w związku z tym nieuzasadnioną odmowę zastosowania wobec skarżącego art. 92 ust. 1 pkt 2 i 8 u.t.d. oraz lp. 1.7 załącznika do tej ustawy, podczas gdy, zainstalowanie tachografu w pojeździe, pomimo możliwości uproszczonej ewidencji czasu pracy obliguje do jego prawidłowego używania i tym samym wyposażenia kierowcę w wykresówki lub dokumenty potwierdzające fakt nieprowadzenia pojazdu a za naruszenie tegoż obowiązku przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność administracyjną;

- art. 14 ust. 1-6 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 w zw. z art. 14 ust. 7 tego rozporządzenia, art. 15 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 poprzez ich błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, iż art. 14 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 zwalnia od obowiązku używania urządzenia rejestrującego (tachografu) i posiadania wykresówek w przypadku, gdy przy wyłączeniu z mocy art. 4 pkt 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 w związku z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 obowiązku instalowania i używania tachografu, tachograf został jednak zainstalowany w pojeździe i w związku z tym nieuzasadnioną odmowę zastosowania wobec skarżącego art. 92 ust. 1 pkt 2 i 8 u.t.d. oraz lp. 1.7 załącznika do tej ustawy, podczas gdy zainstalowanie tachografu w pojeździe, pomimo możliwości uproszczonej ewidencji czasu pracy, obliguje do jego prawidłowego używania i tym samym wyposażenia kierowcę w wykresówki lub dokumenty potwierdzające fakt nieprowadzenia pojazdu, a za naruszenie tegoż obowiązku przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność administracyjną.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Główny Inspektor Transportu Drogowego twierdził, że organy orzekające w niniejszej sprawie działały wyłącznie na podstawie przepisów prawa, a decyzja posiadała prawidłowe uzasadnienie faktyczne oraz prawne. Zdaniem kasatora organ odwoławczy był zobowiązany do stosowania przepisów rozporządzenia Rady (WE) nr 561/2006, które weszło w życie z dniem 11 kwietnia 2007 r. i obowiązywało w dniu wydania przedmiotowej decyzji tj. w dniu [...] września 2007 r. Wskazane naruszenie było penalizowane także na mocy do art. 14 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 a do skarżącego nie miał zastosowania art. 4 pkt 3 rozporządzenia rady (EWG) nr 3820/85. Zgodnie z tym przepisem bowiem powyższe rozporządzenie nie ma zastosowania do przewozów dokonywanych pojazdami przeznaczonymi do przewozu osób wykonywanego w ramach usług regularnych, których droga nie przekracza 50 km, a trasa z L. do W. przekracza tę wielkość.

W ocenie autora skargi kasacyjnej w art. 14 ust 1-6 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 ustanowiono wyjątek od reguły ewidencjonowania czasu pracy kierowców za pomocą wykresówek (tachografu) jednak tylko w sytuacjach, gdy adresaci norm nie posiadają tachografów i według ogólnych zasad ewidencji czasu pracy kierowców prowadzić jej nie mogą. Wywodzono, że cel art. 14 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 jest jasny: jeśli w pojeździe został zainstalowany tachograf, wówczas powstaje obowiązek jego używania. Zasadę powyższą potwierdza rozporządzenie Rady (WE) nr 561/2006, na mocy którego wszelkie wyjątki od ww. reguły zostaną zlikwidowane w 2007 r. Wykładnia art. 14 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) dokonana przez organ nie pozostaje w sprzeczności z literalnym brzmieniem art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 i wprowadza nowy obowiązek, którego niewykonanie zagrożone jest sankcją.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wyrażona art. 183 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej oznacza, że zaskarżony wyrok kontrolowany może być tylko w zakresie wyznaczonym zarzutami sformułowanymi przez kasatora.

Oceniając sprawę z tego punktu widzenia uznać należało, że podstawy - na których oparto skargę kasacyjną - nie usprawiedliwiają zawartego w niej wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku.

Zasadą jest, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na obu przewidzianych art. 174 p.p.s.a. podstawach - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - w pierwszej kolejności odnieść należy się do zarzutu naruszenia prawa procesowego. To ocena poprawności zastosowania przepisów postępowania pozwala bowiem przesądzić czy stan faktyczny przyjęty przez Sąd pierwszej instancji przy wyrokowaniu jest prawidłowy. Bez rozważenia tej kwestii - o ile oczywiście była przedmiotem zarzutów - nie ma bowiem możliwości skontrolowania kwestionowanego procesu subsumcji i oceny czy ustalony stan faktyczny sprawy odpowiada prawidłowo odczytanej hipotezie normy prawa materialnego zastosowanej w sprawie.

W rozpoznawanym przypadku jednakże zarzut naruszenia przepisów postępowania nie zmierza do podważenia stanu faktycznego sprawy. Formułując zarzut obrazy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 6 k.p.a. strona wskazała, że uchybienie tym przepisom polegało na błędnym przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, iż organy nie orzekały na podstawie obowiązujących przepisów prawa.

Odnosząc się do powyższego przede wszystkim stwierdzić należy, że ocena obowiązywania w czasie przepisów prawa materialnego, a w konsekwencji prawidłowość ich zastosowania w sprawie, nie może być skutecznie podważana zarzutem naruszenia prawa procesowego.

Ewentualna wadliwość w tym zakresie nie stanowi bowiem naruszenia przez sąd procedury sadowoadministracyjnej Zauważyć też trzeba, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, iż jako podstawę prawną uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji WSA jednoznacznie wskazał art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. i nie zarzucił organom uchybienia art. 6 k.p.a.

Z podanych względów zarzut sformułowany w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej nie mógł odnieść oczekiwanego przez stronę skutku.

Zarzut zastosowania przez Sąd pierwszej instancji przepisów nieobowiązujących (czy też niezastosowania przepisów obowiązujących) musi się wiązać z zarzutem naruszenia prawa materialnego, a sąd kasacyjny ma możliwość dokonania kontroli zaskarżonego wyroku w tym zakresie jedynie w razie wyraźnego wskazania, który przepis prawa nieobowiązującego zastosowano a jaki obowiązujący zastosowania wadliwie nie znalazł.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznawana skarga kasacyjna w omawiany zakresie wymogów tych nie spełnia - co uniemożliwia merytoryczne rozważenie zasadności przedstawionego zarzutu.

Autor skargi kasacyjnej zarzut niewłaściwego przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż w sprawie nie znajdowały zastosowania przepisy rozporządzenia Rady (WE) nr 561/2006 sformułował także w ramach drugiej z podstaw skargi kasacyjnej (pkt 2 petitum skargi, tiret pierwszy). Wiązał go jednak wyłącznie z naruszeniem art. 15 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 w zw. z art. 26 rozporządzenia Rady (WE) nr 561/2006 oraz art. 31 o czasie pracy kierowców - poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowaniem - nie precyzując, które z ustępów dwóch ostatnich przepisów zostały naruszony.

Tymczasem art. 15 ust. 7 powołanego rozporządzenia reguluje kwestię obowiązku kierowcy okazywania wykresówek. Art. 26 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 stanowi natomiast o wprowadzeniu zmian w rozporządzeniu Rady (EWG) nr 3821/85. Zgodnie zaś z art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców dotyczy zaświadczeń, które kierowca ma obowiązek przedstawiać uprawnionym do kontroli w przypadku przewozów drogowych, do którego nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia (WE) nr 561/2006.

W świetle powyższego, zdaniem składu orzekającego, żaden z przywołanych przepisów nie może stanowić podstawy do oceny czy w sprawie znajdują zastosowanie przepisy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/05 czy też rozporządzenia (WE) nr 651/2006.

Zauważyć nadto należy, że - jak wynika z to z uzasadnienia zaskarżonego wyroku - w ocenie Sądu pierwszej instancji zasadność zastosowania w sprawie przepisów obowiązujących w dniu kontroli pozostaje w zgodzie z regułą tempus regit actum. Nie ma zatem żadnych podstaw ku temu by przyjąć, że stanowisko takie Wojewódzki Sąd Administracyjny wywiódł z wadliwej wykładni ww. przepisów objętych skargą kasacyjną.

Nie można też nie dostrzec niekonsekwencji kasatora. Z jednej strony GITD prezentuje stanowisko, że zastosowanie w sprawie winny znaleźć przepisy rozporządzenia (WE) nr 561/2006 (które z dniem 11 kwietnia 2007 r. uchyliło rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/05) z drugiej zaś nie zarzuca Sądowi pierwszej wadliwego zastosowania art. 14 ust. 1-6 i ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/05 lecz jedynie wadliwą wykładnie prowadzącą do przyjęcia, że przepisy te zwalniają z obowiązku używania tachografu - mimo, iż został on zainstalowany.

Niewątpliwie w sprawie, w której kontroli dokonano [...] lutego 2007 r., a kwestionowane decyzje organów obu instancji zostały wydane odpowiednio: [...] maja 2007 r. i [...] września 2007 r., istotne jest czy ocenę konieczności używania tachografów dokonywać należy w świetle obowiązków nałożonych rozporządzeniem nr 3820/05 - uchylonym z dniem 11 kwietnia 2007 r. rozporządzeniem (WE) nr 651/2006 czy też zgodnie z uregulowaniami zawartymi w ostatnim z przywołanych unijnych rozporządzeń.

W świetle jednak tego co wyżej powiedziano skład orzekający uznał, że przedstawiony powyżej sposób sformułowania skargi kasacyjnej w omawianym zakresie nie pozwala sądowi kasacyjnemu na merytoryczne wypowiedzenie się w tej materii.

Odnosząc się do dalszych zarzutów naruszenia prawa materialnego - a to art. 14 ust. 1-6 w zw. z art. 14 ust. 7 i art. 15 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85 - zauważyć należy, że według kasatora naruszenie wszystkich tych przepisów, objętych podstawą z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., skutkowało nieuzasadnioną odmową zastosowania wobec skarżącego art. 92 ust. 1 pkt 2 i 8 u.t.d.

Ocena zasadności tego zarzutu wymaga przypomnienia, że według art. 92 ust. 1 powołanej ustawy: kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub m.in. z przepisów o czasie pracy kierowców (pkt 2) czy z przepisów wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych (pkt 8) - podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych.

Powyższe wskazuje jednoznacznie, iż zastosowanie ww. uregulowania - i tym samym nałożenie na wykonującego przewóz drogowy kary pieniężnej - nastąpić może tylko w razie stwierdzenie, że naruszył on spoczywające na nim obowiązki lub warunki przewidziane w przepisach prawa objętych tym unormowaniem.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy - wbrew stanowisku prezentowanemu przez autora skargi kasacyjnej - Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie uznał, że brak było podstaw prawnych do przyjęcia przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego, iż kierowca zobowiązany był mieć i okazać kontrolującym wykresówki.

Podkreślenia wymaga, że żadnym z zarzutów skargi kasacyjnej kasator nie kwestionował, iż w rozpoznawanej sprawie zachodził przypadek wyłączenia obowiązku instalowania tachografu, przewidziany z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85.

Zgodnie z tym przepisem - wykładni i zastosowania którego nie objęto podstawami skargi kasacyjnej - urządzenie rejestrujące jest instalowane i używane w tych pojazdach, które są zarejestrowane w Państwach Członkowskich i są wykorzystywane do transportu drogowego osób lub rzeczy, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 4 i art. 14 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85.

Art. 14 w ust. 1 powołanego aktu wskazuje zaś, że wyłączeniu z ww. obowiązku instalowania i używania tachografu podlegały też pojazdy wykorzystywane m.in. (tiret pierwszy) do regularnych krajowych usług przewozu osób - podlegających rozporządzeniu Rady (EWG) nr 3820/85. W przypadku tego typu przewozów przedsiębiorca zobligowany był do sporządzania rozkładu jazdy i wykazu obowiązków a kierowca zobowiązany był posiadać wyciąg z wykazu obowiązków i kopie rozkładu jazdy, (o czym stanowi ust. 5).

Przypomnienia wymaga w tym miejscu, że według przyjętego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przy wyrokowaniu stanu faktycznego sprawy, niepodważanego skargą kasacyjną, kierowca wykonywał przewóz osób w krajowym transporcie drogowym na linii regularnej W.-L., podczas kontroli okazał obowiązujący rozkład jazdy oraz plan swej pracy za wymagany okres, nie posiadał natomiast wykresówek a pojazd wyposażony był w tachograf.

W tym stanie rzeczy istota sporu sprowadza się do oceny zasadności zarzutu dokonania przez Sąd pierwszej instancji błędnej wykładni art. 14 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/05, polegającego na wadliwym - według autora skargi kasacyjnej - przyjęciu, iż przepis ten zwalnia z obowiązku używania urządzenia rejestrującego i posiadania wykresówek w przypadku, gdy - mimo wyłączenia obowiązku jego instalowania i używania - tachograf został jednak zainstalowany.

Nie można się zgodzić ze stanowiskiem GITD, że art. 14 ust. 1-6 ww. aktu, regulujący uproszczone zasady ewidencjonowania czasu pracy kierowców, stanowi wyjątek od reguły ewidencjonowania czasu pracy kierowców za pomocą wykresówek tylko w sytuacji, gdy adresaci tych norm nie posiadają tachografów.

Błędne jest założenie, że art. 14 ust. 7 powołanego rozporządzenia wyłącza stosowanie uproszczonych zasad ewidencji czasu pracy kierowców przewidziane art. 14 ust. 1-6 tego aktu w sytuacji, gdy pojazd wyposażony został w tachograf.

Nie znajduje uzasadnienia twierdzenie, że fakt instalacji tachografu jest równoznaczny z obowiązkiem jego prawidłowego używania. Wbrew wywodom kasatora za wykładnią dokonaną przez organ nie przemawia "jednoznaczne" i "niebudzące wątpliwości" brzmienie komentowanego uregulowania.

Skoro ust. 7 art. 14 omawianego artykułu wyłącza jego stosowanie wobec kierowców pojazdów wyposażonych w urządzenia rejestrujące - jednocześnie wskazując, że chodzi o urządzenia używane zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 - to zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, że dotyczy to sytuacji, gdy przedsiębiorca ma obowiązek instalowania i używania w pojazdach tachografu. Tymczasem - jak już wcześniej podnoszono - na mocy art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/05 w rozpatrywanym przypadku obowiązek zainstalowania i używania tachografu został wyłączony a przedsiębiorąca korzystając z możliwości, jakie dawał mu art. 14 ust. 1-6 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85, nie miał obowiązku używania urządzenia rejestrującego, mimo że było w pojeździe zainstalowane.

W preambule rozporządzenia (WE) nr 516/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 jak również uchylającego rozporządzenie rady (EWG) nr 3820/85 wprost wskazano na konieczność wprowadzania przepisów jaśniejszych i prostszych, fakt zaś podlegania kontroli przy użyciu standardowych przyrządów rejestrujących wszystkich regularnych krajowych i międzynarodowych przewozów osób określono jako pożądane (czyli na przyszłość).

Wykładni dokonanej przez organ nie popiera też, zdaniem składu orzekającego NSA, cel omawianych regulacji.

Niewątpliwie - jak wprost wskazano w preambule rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 - stosowanie urządzeń rejestrujących mogących wskazywać okresy aktywności określone w rozporządzeniu (EWG) nr 3820/85 w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego miało na celu zapewnienie skutecznej kontroli stosowania tego prawodawstwa i przyczynienie się do poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego. Z celu tego nie można jednak wywieść obowiązku stosowania tachografów w sytuacji, gdy unijny prawodawca obowiązek ich zainstalowania i używania wyłączył.

Za takim rozumieniem art. 14 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 opowiedział się już Naczelny Sąd Administracyjny (m.in. w wyrokach z dnia 6 maja 2008 r., sygn. akt II GSK 75/08, z dnia 11 września 2008 r. sygn. akt II GSK 333/08, czy z dnia 3 grudnia 2008 r. sygn. akt II GSK 533/08) wskazując, że z brzmienia interpretowanego przepisu nie można wywieść obowiązku używania tachografu w sytuacji, gdy nie istniał obowiązek prawny jego instalacji.

W świetle zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej skład orzekający w tej sprawie nie znajduje podstaw do odstąpienia od wykładni wyrażonej przez NSA w przywołanych wyżej wyrokach.

Z tych względów zarzut błędnej wykładni art. 14 ust. 7 ww. rozporządzenia nie stanowi usprawiedliwionej podstawy rozpoznawanej skargi akcyjnej.

Odnosząc się do podniesionego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzutu, że wobec skarżącego nie mogło mieć zastosowania wyłączenie z art. 4 pkt 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny przychyla się do poglądu zaprezentowanego przez Sąd pierwszej instancji. Trafny jest wywód, że konieczność jednolitej wykładni prawa wspólnotowego wyklucza uwzględnianie jednej wersji tekstu w oderwaniu od pozostałych. Skoro zatem nie budzi wątpliwości, że art. 4 pkt 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 został wadliwie przetłumaczony na język polski - to wyłączenie z obowiązku instalowania i używania urządzeń rejestrujących w istocie dotyczy pojazdów przeznaczonych do przewozu osób wykonywanego w ramach usług regularnych, których droga przebiegu nie przekracza 50 km.

Odrębną kwestia jest jednak możliwość stosowania wobec jednostki przepisu, który rzutuje na jej prawa obowiązki, a z którym nie mogła się zapoznać wskutek braku opublikowania przepisu w prawidłowym brzmieniu (vide: wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2008 r. sygn. akt II GSK 31/08 i przywołany tam wyrok ETS z dnia 11 grudnia 2007 r. w sprawie C 161/06 Skoma-Lux, Zb. Orz. 2007, s. I-10841), dotyczący konsekwencji prawnych braku ogłoszenia aktu wspólnotowego w języku nowego Państwa Członkowskiego w organie publikacyjnym Unii Europejskiej.

Szczegółowe rozważanie tego problemu w niniejszej sprawie jest jednak o tyle bezprzedmiotowe, że w przypadku skarżącego wyłączenie obowiązku zainstalowania i używania urządzenia rejestrującego - o którym mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/05 - przyjęto w oparciu o art. 14 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/05.

Podsumowując: brak obowiązku używania tachografu - wynikający z wskazanych wyżej art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 w zw. z art. 14 ust. 1-6 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 - wskazuje, że kierowca nie miał obowiązku (przewidzianego art. 15 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85) okazania wykresówek, a w konsekwencji nie znajduje uzasadnienia zastosowanie art. 92 ust. 1 u.t.d.

Skoro podstawy, na których oparto skargę kasacyjna, nie znajdują usprawiedliwienia, podlega ona oddaleniu.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 2 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.