Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 525/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 620  Ochrona zdrowia, w tym sprawy dotyczące chorób zawodowych, zakładów opieki zdrowotnej, uzdrowisk, zawodu lekarza, pielęg
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec AWSA Dorota Dąbek sprawozdawca NSA Wiesław Kisiel Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2005 r sprawy ze skargi P. S.A z siedzibą w [...] na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie z dnia 20 stycznia 2003 r , Nr :[...] w przedmiocie choroby zawodowej skargę oddala


UZASADNIENIE

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] decyzją z dnia 20 stycznia 2003 r., Nr [...] ., wydaną na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa oraz art. 5 punkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, po rozpatrzeniu odwołania T. K. utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] .09.2002r., Nr [...] stwierdzającą u T. K. chorobę zawodową słuchu.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, iż w rozpatrywanej sprawie ustalono, że T. K. pracował w okresie [...] .07.1969r. do [...] .12.1998r. w Fabryce [...] "[...] " S.A. w [...] . W okresie 15.07.1969 do 26.01.1981 pracował jako tokarz w hali obrabiarek, z tego okresu brak badań środowiska pracy, natomiast pomiary hałasu z lat 1983-1987 wykazały natężenie dźwięku w granicach 85-93 dB podczas pracy różnego typu obrabiarek. Z dużym prawdopodobieństwem można zatem przyjąć, że T. K. w latach 1969-81 pracował w narażeniu na ponadnormatywny hałas. W okresie od [...] .01 do [...].08 1997r. T. K. pracował jako operator i ustawiacz linii obróbczej w hałasie od 83 do 87 dB, a od [...] .09.1997r. do [...].12.1998r. obsługiwał tokarkę TUM -35 i S-32, dla których poziom hałasu wynosił 82-84 dB.

W orzeczeniu lekarskim z dnia [...] lipca 2002r. [...] Ośrodek Medycyny Pracy w [...] rozpoznał u T. K. chorobę zawodową uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu ze średnimi ubytkami słuchu w UP-31 dB, w UL-39 dB. Rozpoznania dokonano na podstawie przeprowadzonych badań, analizy dokumentacji lekarskiej i wywiadu środowiskowego. Podniesiono, że już w styczniu 1999r. w audiogramie wykonanym w Klinice Laryngologicznej [...] ubytek słuchu wynosił dla UP-34 dB, dla UL-36 dB i spełniał kryteria choroby zawodowej.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że przedmiotowej sprawie niesporne jest wykonywanie przez T. K. pracy w narażeniu na hałas ponadnormatywny, a właściwa jednostka orzecznicza wydała orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Wobec powyższego orzeczenie o istnieniu choroby zawodowej jest zasadne.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pracodawca Fabryka [...] S.A. w [...] wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji wobec naruszenia prawa materialnego tj. §1, §7 ust. 4 oraz §10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1993r. w sprawie chorób zawodowych oraz naruszenia przepisów postępowania tj. przepisów art. 7,75,77§1, 80 oraz art. 107 §1 kpa. Skarżący zarzucił, że z wyników przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego nie wynika, aby między uszkodzeniem słuchu u T. K. a jego pracą u skarżącego na stanowisku, na którym występował ponadnormatywny hałas, istniał bezpośredni związek przyczynowy. Wobec powyższego zdaniem skarżącego w toku postępowania dowodowego doszło do nieprawidłowości, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Zarówno bowiem w postępowaniu przed organem I instancji jak i II instancji zabrakło niezwykle istotnego z punktu widzenia ustalenia prawdy materialnej elementu tj. potwierdzenia bezspornie zaistnienia związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą. W niniejszej sprawie zdaniem skarżącego organy administracyjne dokonały jedynie połowicznych ustaleń, albowiem wzięły pod uwagę i oceniły dowody, które odnosiły się do ustalenia powiązania rozpoznanej choroby ze środowiskiem pracy, nie wzięły natomiast pod uwagę okoliczności, ze przyczyna choroby u T. K. mogły być inne czynniki tj. życie pozazawodowe, a w szczególności możliwość uszkodzenia słuchu w trakcie prac w gospodarstwie domowym, w tym również w prowadzonym przez niego gospodarstwie rolnym, a także faktu, ze uszkodzenie słuchu może pozostawać w związku z wiekiem T. K. w w szczególności ze zmianami geriatrycznymi. Skarżący powołuje się na orzecznictwo sądowe, w którym wyrażany jest pogląd, że sam fakt zapadnięcia na chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych nie jest wystarczającą przesłanką do uznania jej za chorobę zawodową, jeżeli nie pozostaje ona w związku przyczynowym z warunkami występującymi w środowisku pracy bądź gdy takiego związku nie można wywieść w wysokim stopniu prawdopodobieństwa (wyrok NSA z 5.08.1998r., I SA 471/98).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzono, że są one nieuzasadnione. Podniesiono, ze w sprawie bezsporne jest, ze stwierdzone u T. K. uszkodzenie słuchu jest wymienione w poz. 15 wykazu chorób zawodowych, a w środowisku pracy występował ponadnormatywny hałas. Oceny narażenia zawodowego dokonano na podstawie wyników badań środowiska pracy udostępnionych przez pracodawcę i będących w posiadaniu Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w [...] , a także protokołu przesłuchania T. K. jako strony, do których skarżący nie wniósł zastrzeżeń. W przypadku zaś pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, zgodnie z przyjętym orzecznictwem Sądu Najwyższego istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy chorobą zawodową a warunkami pracy (wyrok SN z 19.07.1984r., II PRN 9/84 OSNCP 1985/4, poz. 53). Nie ma zatem znaczenie, czy pracownik mógł być narażony na hałas w gospodarstwie rolnym. Podkreślono też, że w orzeczeniu lekarskim określono średni ubytek słuchu po uwzględnieniu poprawki na wiek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271), sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga w niniejszej sprawie została złożona w 2003r., a więc przed dniem 1 stycznia 2004r. W konsekwencji podlega rozpoznaniu zgodnie z wyżej wskazaną zasadą.

W ocenie sądu złożona w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do §1 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294 z późn. zm.), "za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy". Na pojęcie choroby zawodowej składają się zatem dwa elementy: istnienie schorzenia wymienionego w przedmiotowym wykazie oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy.

W pozycji 15 wykazu chorób zawodowych wymieniono "uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu". Jeżeli zatem u danej osoby stwierdzone zostanie tego typu schorzenie, stanowi ono chorobę zawodową w rozumieniu cytowanych przepisów.

W niniejszej sprawie w wydanym w dniu [...]. 07.2002r. przez [...] Ośrodek Medycyny Pracy orzeczeniu lekarskim rozpoznano u T. K. chorobę zawodową uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu ze średnimi ubytkami słuchu w UP-31 dB, w UL-39 dB. Rozpoznania dokonano na podstawie przeprowadzonych badań, analizy dokumentacji lekarskiej i wywiadu środowiskowego. Podniesiono, że już w styczniu 1999r. w audiogramie wykonanym w Klinice Laryngologicznej [...] ubytek słuchu wynosił dla UP-34 dB, dla UL-36 dB i spełniał kryteria choroby zawodowej. Powyższe orzeczenie zostało wydane na podstawie przeprowadzonych badań specjalistycznych i konsultacji, przez zakład służby zdrowia upoważniony do rozpoznawania chorób zawodowych - zgodnie z § 7 cyt. wyżej Rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Orzekający w sprawie organ administracyjny II instancji uznał to orzeczenie lekarskie za wiarygodne, opierając na nim swoje rozstrzygnięcia o istnieniu choroby zawodowej.

Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające obejmujące w szczególności ocenę narażenia zawodowego dokonaną na podstawie wyników badań środowiska pracy udostępnionych przez pracodawcę i będących w posiadaniu Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w [...], a także protokołu przesłuchania T. K. jako strony, wskazują jednoznacznie, że T. K. pracował w narażeniu na ponadnormatywny hałas. Ustalono zatem, że T. K. pracował w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej. Wobec rozpoznania choroby zawodowej przez właściwą jednostkę służby zdrowia i stwierdzenia jej związku z oddziaływaniem ponadnormatywnego hałasu w środowisku pracy, orzeczono o stwierdzeniu choroby zawodowej, zgodnie z treścią §10 ust. 1 cyt. rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.

W ocenie Sądu postępowanie dowodowe zostało przez organy administracyjne przeprowadzone w sposób prawidłowy, zgodnie z zasadami art. 7, 75, 77 i 80 kpa. Organy administracyjne w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały zebrany materiał dowodowy, mający znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, opierając swe rozstrzygnięcie na wiarygodnej i przekonywującej opinii biegłych. Orzeczenie lekarskie wydawane na użytek postępowania w sprawie chorób zawodowych jest bowiem w istocie opinią w rozumieniu art. 84 §1 kpa (tak m.in. NSA w wyroku z 21 września 2001r., sygn. akt I S.A. 2870/00; z dnia 14 kwietnia 1999r., sygn. akt I S.A. 1931/98; z dnia 5 listopada 1998r., sygn. akt I S.A. 1200/98, LEX nr 45833) i jak każdy dowód winno być przez organ wszechstronnie ocenione, w granicach wskazanych w art. 80 kpa. W ocenie Sądu organ administracyjny w niniejszej sprawie ten obowiązek wypełnił należycie.

Zaskarżona decyzja została też w sposób prawidłowy uzasadniona. Organ szczegółowo wyjaśnił zarówno podstawy prawne, jak i faktyczne swojego rozstrzygnięcia.

Biorąc zatem pod uwagę treść § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz.294 z późn. zm.), z którego wynika, iż o uznaniu schorzenia za chorobę zawodową decydują: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy, należy stwierdzić, że ponieważ w niniejszej sprawie doszło do pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, jak również, że praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, prawidłowo organ Inspekcji Sanitarnej, działając na podstawie § 10 tego Rozporządzenia, wydał orzeczenie o stwierdzeniu choroby zawodowej. Należy bowiem przyjąć istnienie domniemania związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami pracy. Pogląd taki wielokrotnie był prezentowany w orzecznictwie Sądu Najwyższego (np. wyrok SN z 3.02.1999r., III RN 110/98, Prok. i Pr. 1999/7-8/56; także wyrok z 19.07.1984r., II PRN 9/84, OSNCP 1985/4, poz.531).

Mając na uwadze istnienie domniemania związku przyczynowego, w ocenie Sądu niezasadny jest zarzut skargi wadliwego postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie jako niewystarczającego do przyjęcia istnienia związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a wykonywaną pracą. Należy bowiem z całą mocą podkreślić, że wbrew twierdzeniom skargi konstrukcja domniemania związku przyczynowego nie oznacza konieczności wykazania bezpośredniego związku przyczynowego między pracą w narażeniu na hałas a rozpoznanym schorzeniem. Konstrukcja domniemania związku przyczynowego oznacza, że nie musi on być udowodniony i istnieje, dopóki nie zostanie obalony. Zarzuty zawarte w skardze tego domniemania nie obalają. Za niewystarczający i nieprzekonywujący uznać należy w szczególności powołany przez skarżącego argument, że przyczyną choroby u T. Kowalówki mogły być inne czynniki tj. życie pozazawodowe, a w szczególności możliwość uszkodzenia słuchu w trakcie prac w gospodarstwie domowym, w tym również w prowadzonym przez niego gospodarstwie rolnym.

Ma rację skarżący wskazując, że sam fakt zapadnięcia na chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych nie jest wystarczającą przesłanką do uznania jej za chorobę zawodową, jeżeli nie pozostaje ona w związku przyczynowym z warunkami występującymi w środowisku pracy bądź gdy takiego związku nie można wywieść w wysokim stopniu prawdopodobieństwa (wyrok NSA z 5.08.1998r., I SA 471/98). W niniejszej sprawie ustalono istnienie takiego związku przyczynowego.

Gołosłowny i nieuzasadniony jest także zarzut skargi, że uszkodzenie słuchu może pozostawać w związku z wiekiem T. K. a w szczególności ze zmianami geriatrycznymi. W orzeczeniu lekarskim określono bowiem średni ubytek słuchu po uwzględnieniu poprawki na wiek, orzekający w sprawie zespół lekarski uwzględnił zatem tę okoliczność przy wydawaniu swego orzeczenia.

Mając powyższe na uwadze uznać należy, że organy administracyjne w niniejszej sprawie w sposób prawidłowy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające i należycie uzasadniły treść wydanego rozstrzygnięcia. Zaskarżona decyzja jest prawidłowa, zapadła po należytym wyjaśnieniu sprawy. W ocenie Sądu nie doszło w niniejszej sprawie do naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani też do naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego powodu skarga została oddalona, w oparciu o 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji.