Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 385/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2004-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 612  Sprawy geodezji i kartografii
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 1982 nr 19 poz 147
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek, Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (spr.), Protokolant Ewa Lachowska, po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2004 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy zawiadomienia sądu o niezgodności danych zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków z danymi kw nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 7b ust. 2 pkt 2, ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne /Dz.U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 z późn. zm./, po rozpatrzeniu odwołania S. K. od decyzji Starosty z dnia [...] odmawiającej zawiadomienia Sądu Rejonowego Wydziału Ksiąg Wieczystych o niezgodności danych zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta w części dotyczącej działek oznaczonych numerami 24/2, 25/2 i 42 położonych z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej Kw Nr [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż S. K. wnioskiem z dnia [...] marca 2002 r. skierowanym do Starosty domagała się, by zawiadomił on Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych o niezgodności danych ewidencyjnych z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej Kw Nr [...].

Sprostowanie to dotyczyć ma zarówno oznaczenia nieruchomości jak i jej powierzchni.

Starosta zaskarżoną decyzją, odmówił zawiadomienia Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego o niezgodności danych zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta, w części dotyczącej działek oznaczonych numerami 24/2, 25/2 i 42 położonych przy ul. B. /obręb Nr [...]/ z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej Nr [...].

Organ odwoławczy zauważył, iż bezsporne jest, że Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego prowadzi księgę wieczystą Kw Nr [...] dla nieruchomości położonej w C. przy ul. B. Nr [...], oznaczonej na planie sporządzonym w 1937 r. przez mierniczego przysięgłego J. D., numerem 1 o pow. 4001 m2. Również niekwestionowana jest okoliczność faktyczna, że w latach ubiegłych w granicach działki Nr 1 o pow. 4001 m2 zostały wyodrębnione geodezyjnie /zgodnie ze stanem władania w gminie/ trzy działki oznaczone Nr 24/2, 25/2 i 42 o łącznej pow. 3989 m2. Jeden ze współwłaścicieli działki Nr 1 w 1975 r. założył zbiór dokumentów Zd Nr 1632 dla działki ewidencyjnie wyodrębnionej oznaczonej Nr 42 o pow. 1989 m2. Aktem notarialnym dnia [...] maja 1976 r. Rep. A Nr [...] K. E. S., współwłaściciel udziału wynoszącego 4/8 części działki Nr 1 o pow. 4001 m2 sprzedał na rzecz G. i H. małż. G. oraz H. G. nieruchomość o pow. 1989 m2 wyodrębnioną geodezyjnie i noszącą Nr 25, a obecnie 42. W 2001 r. dla tej działki Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych założył księgę wieczystą Kw Nr [...]. Obecnie Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego dla tej samej nieruchomości prowadzi dwie księgi wieczyste.

Prawidłowo więc organ I instancji odmówił zawiadomienia Sądu Rejonowego, gdyż sprostowanie może dotyczyć tylko oznaczenia nieruchomości oraz niezgodności powierzchni nieruchomości podanej w księdze wieczystej z danymi ewidencji gruntów i budynków, wynikających z nowych dokładniejszych pomiarów, a nie jak to występuje w sprawie niniejszej zmiany granic nieruchomości.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca S. K. kwestionowała ustalenia faktyczne dokonane w sprawie przez organy prowadzące w niej postępowanie. Jej zdaniem nie została rozpoznana istota sprawy, gdyż jej intencją było dokonanie przez organ uprawniony zmian oznaczenia nieruchomości w dziale I – 0 księgi wieczystej. Naruszenie art. 27 ustawy o księgach wieczystych gdyż uznano, że w świetle dowodów z dokumentu brak podstaw do sprostowania oznaczenia nieruchomości o Nr 24/2, 25/2 i 42 położonych przy ul. B.

Ponadto uważa, że naruszono przepisy postępowania, a w szczególności art. 7 kpa przez niedokładne ustalenie stanu faktycznego z pominięciem dostępnych dowodów m.in. wpisów w księdze wieczystej Kw [...], zbioru dokumentów Zd [...], decyzji z dnia [...] Nr [...] oraz art. 77 kpa, gdyż nienależycie zebrano materiał dowodowy oraz wadliwie oceniono dowody wskazane przez stronę, które w sposób jednoznaczny wskazywały na możliwość usunięcia powstałych nieprawidłowości w oznaczeniu przedmiotowej nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu.

Według art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/, sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i orzekają na podstawie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Zgodnie z treścią powołanego wyżej przepisu prawa, kontrola sądowa obejmuje sprawdzenie prawidłowości przeprowadzonego postępowania administracyjnego zarówno pod kątem zgodności z przepisami prawa materialnego, jak i zgodności z przepisami prawa procesowego.

Z treści zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika jednoznacznie, iż Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą oznaczoną Nr [...] dla nieruchomości oznaczonej Nr 1, która w 1937 r. stanowiła własność T. Ż. Na mocy umowy kupna-sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] września 1937 r. Nr rep. [...] T. Ż. sprzedał dla K. S. udział wynoszący 2/3 części działki oznaczonej Nr 1 o pow. 4001 m2, b/ dla K. E. S. udział wynoszący 1/3 części wyżej wymienionej działki. W następstwie czynności cywilnoprawnych następowała zmiana współwłaścicieli tej nieruchomości.

W dniu [...] maja 1976 r. w następstwie umowy sprzedaży z dnia [...] stycznia 1976 r. Nr Rep. [...] K. E. S. współwłaściciel do 4/8 działki Nr 1 o pow. 4001 m2 przeniósł na współwłasność po ½ części na rzecz H. i G. małż. G. wyodrębnioną ewidencyjnie zabudowaną działkę oznaczoną Nr 25 o pow. 1989 m2. Dla tej działki urządzony był zbiór dokumentów Zd Nr [...], a następnie Księga Wieczysta Nr [...] prowadzona przez Sąd Rejonowy.

Powyższy numer ewidencyjny [...] działce o pow. 0,1989 został nadany w 1959 r. w następstwie pomiaru do założenia ewidencji gruntów. Również z nieruchomości Nr 1 o pow. 4001 m2 wyodrębniono ewidencyjnie działkę Nr 24 o pow. 0,1150 ha wykazując jako użytkowników J. P. K., następców prawnych po 1/8 części K. S. oraz działkę Nr [...] o pow. 0,1584 ha wykazując jako użytkowników S. i S. K., następców prawnych po 1/8 części K. S. Na podstawie tych pomiarów dokonanych przez Przedsiębiorstwo Geodezyjne Gospodarki Komunalnej "[...]" sporządzony został rejestr ewidencji gruntów.

W latach 1985 i 1986 dokonano odnowienia i modernizacji operatu ewidencji gruntów obrębu 14 bez badania stanu prawnego, w którym to wykorzystano pierwotny pomiar z 1959 r. W wyniku odnowienia w rejestrze ewidencji gruntów wpisano:

- w pozycji rejestrowej Nr 284 – K. J. - działka Nr 24 o powierzchni 0,1141 ha,

- w pozycji rejestrowej Nr 311 – S. i S. małż. K. – działka Nr 23 o pow. 0,1584 ha,

- w pozycji rejestrowej Nr 312 – H. i G. małż. G., udział ½ części; G. H. udział w ½ części – działka Nr 42 o pow. 0,2005 ha.

Ponownie dokonano odnowienia operatu ewidencji gruntów w 1992 r. wyodrębniając trzy działki:

- w pozycji rejestrowej Nr [...] wpisano działki: Nr 24/2 o pow. 0,1000 ha i 25/2 o pow. 0,1000 ha współwłaściciele: K. S. ż. S. udział - 5/16; B. H. córka S. udział – 3/80, K. L. córka S. udział – 3/80, K. A. syn S. udział – 3/80, K. L. syn S. udział – 3/80, K. Z syn S. udział – 3/80, K. C. J. syn P. udział – ¼, K. J. syn P. Te dwie działki objęte są Kw Nr [...] prowadzone przez Sąd Rejonowy,

- w pozycji rejestrowej 3/12 wpisano działkę Nr 42 o powierzchni 0,1989 ha współwłaściciele: G. B. syn H. udział w ½ i H. G. córka H. udział w ½ części. Dla tej działki Sąd Rejonowy prowadzi Księgę Wieczystą Nr [...].

Zapisy w ewidencji gruntów nie były dokonane na podstawie tytułów własności działek lecz według ich stanu posiadania.

Postępowanie dowodowe nie wykazało by przeprowadzone zostało postępowanie o zniesieniu współwłasności nieruchomości o powierzchni 4001 m2 bądź by współwłaściciele wystąpili o zasiedzenie części tej nieruchomości odpowiadającej udziałowi, który w niej posiadają.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece /Dz.U. Nr 19 poz. 147 ze zm./ księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości.

Zasadą jest, iż dla każdej nieruchomości prowadzi się oddzielną księgę wieczystą. Ta sama zasada obowiązywała pod rządem dekretu z dnia 11 października 1946 r. – Prawo o księgach wieczystych.

Prowadzenie więc dwóch ksiąg wieczystych, gdzie jedna z nich obejmuje wpisem część nieruchomości dla której prowadzona jest inna księga, jest sprzeczne z wyżej wymienionymi zasadami.

Jeżeli nieprawidłowy wpis odnosiłby się wyłącznie do danych faktycznych dotyczących oznaczenia nieruchomości, sprostowanie mogłoby nastąpić według treści art. 27 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Jednakże w sytuacji, gdy ta sama część większej nieruchomości objęta jest dwiema księgami wieczystymi, w których ujawnieni są różni właściciele, nieprawidłowość wpisu nie ogranicza się do danych faktycznych zamieszczonych w dziale I. Nieprawidłowość dotyczy także wpisu osoby, której przysługuje prawo własności. W konsekwencji zachodzi niezgodność stanu prawnego ujawnionego przez wadliwy wpis prawa własności z rzeczywistym stanem prawnym.

Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 31 stycznia 1996 r. III CZP 200/95 publ. OSNIC 1996 z. 5 poz. 65 stwierdził, że "W sytuacji, gdy ta sama część większych nieruchomości objęta jest dwiema księgami wieczystymi, w których ujawnieni są różni właściciele, dopuszczalne jest na podstawie art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r., o księgach wieczystych i hipotece /Dz.U. Nr 19 poz. 147 ze zm./ uzgodnienie stanu prawnego wymienionego w jednej z tych ksiąg z rzeczywistym stanem prawnym przez wykreślenie z niej wpisów dotyczących wyodrębnionych geodezyjnie działek.

Podzielić należy pogląd organu odwoławczego wyrażony w skarżonej decyzji, że sprostowanie może tylko dotyczyć oznaczenia nieruchomości oraz niezgodności powierzchni nieruchomości podanej w księdze wieczystej z danymi ewidencji gruntów i budynków, o ile niezgodność wynika z nowych dokładniejszych pomiarów. Nie może dotyczyć jednak zmiany granic nieruchomości.

W niniejszej sprawie natomiast S. K. poprzez zgłoszone żądanie, które w istocie zmierza do sprostowania oznaczenia nieruchomości objętej księgą wieczystą Nr Kw [...] – chce doprowadzić do zniesienia współwłasności nieruchomości objętej tą księgą, co jest jednoznaczne ze zmianami jej granic.

Dlatego należy przypomnieć, iż organy administracji prowadzące ewidencję gruntów są uprawnione do rejestrowania stanów prawnych nieruchomości, a nie ich ustanawiania.

Dodatkowo jedynie należy podnieść, iż Starosta, w myśl art. 6262 § 5 kpc nie jest legitymowany do złożenia wniosku o wpis w postępowaniu wieczystoksięgowym.

Natomiast z treści art. 62613 kodeksu postępowania cywilnego wynika, iż w razie wykrycia przez Sąd wieczystoksięgowy błędnego wpisu prawa dokonuje on z urzędu wpisu ostrzeżenia, o dokonanym wpisie zawiadamia zainteresowanych, nie podejmuje zaś dalszych czynności.

Dokonanie zatem ostatecznej korekty wpisu zależy od procesowej inicjatywy legitymowanych osób. Do nich należy rozpoczęcie procesu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym albo złożenie wniosku wieczystoksięgowego o dokonanie wpisu korygującego, na podstawie odpowiednich dokumentów.

Z tych też względów oraz na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270/ w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1271 ze zm./ Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.