Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 723/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 3a, ust. 1 pkt 3, art. 2 pkt 33, art. 13 ha ust. 1, art. 13k ust. 4, ust. 1, art. 13 hc ust. 1, art. 13i,
journal: Dz.U. 2017 poz 2222
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 189f par. 1 pkt 1, art. 188e
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant st. ref. Katarzyna Bytner po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

J. R. ("skarżący", "strona") złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2018r. nr [...].

Zaskarżoną decyzją Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpoznaniu wniosku strony o ponowne rozpoznanie sprawy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję tego organu z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1 500 zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił: art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 189a § 2, art. 189e i art. 189f§ 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, zwanej dalej "k.p.a."), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz, U. z 2017 r. poz. 2222, zwanej dalej "udp") oraz załącznika nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów- z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1263 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2200 zwanej dalej "utd").

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W wyniku przeprowadzonej kontroli drogowej Główny Inspektor Transportu Drogowego wydał w dniu [...] sierpnia 2017 r. decyzję nr [...] nakładającą na stronę karę pieniężną w wysokości 1500,00 zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drodze krajowej nr [...] M., ul. G. (skrzyżowanie z drogą krajową nr [...]) - granica m. Z., pojazdem ciężarowym o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t, z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona wskazała, że w dniu [...] kwietnia 2017 r. o godzinie 6:00 na koncie elektronicznego systemu poboru opłat były środki pieniężne w kwocie 9.90 zł, a o godzinie 17:12 tego samego dnia na w/w koncie było 200 zł. Wobec powyższego tego dnia środki płatnicze były na koncie elektronicznego systemu poboru opłat. Natomiast chwilowy ich brak spowodowany był: niekompetencją byłego pracownika, brakiem przepływu informacji w relacji dyspozytor - kierowca - właściciel pojazdu, brakiem możliwości zjazdu z drogi płatnej na drogę niepłatną (wg informacji od byłego kierowcy), chorobą właściciela pojazdu (diabetyk nagłe napady zmęczenia, osłabienia i senności). Strona wskazywała, że kierowca M. J., który porzucił pracę i został dyscyplinarnie zwolniony, nie poinformował o tym, by [...] kwietnia 2017 r. czytnik viabox wskazywał awarię, czy brak środków na koncie mimo, że został wcześniej pouczony o konieczności zatrzymania pojazdu i wyjaśnienia nieprawidłowości działania viaboxa lub zjazdu z drogi płatnej najbliższym możliwym dla tego typu pojazdu zjazdem na drogę niepłatną. Kierowca twierdził, że nie zauważył, by świeciły się cztery lampki kontrolne w urządzeniu viabox; nie słyszał, by urządzenie wydawało sygnał dźwiękowy w chwili przejazdu pod bramownicami i nie miał możliwości zjazdu z drogi płatnej. Został ukarany karą upomnienia.

Skarżący wnosił o uwzględnienie, że środki płatnicze były na koncie [...] kwietnia 2017 r. i system mógł je pobrać lub uzupełnić niepobrane opłaty, czego ustawodawca nie uwzględnił. Tymczasem kara pieniężna jest nieproporcjonalna i niesprawiedliwa, gdyż brak było kwoty 8,39 zł.

Główny Inspektor Transportu Drogowego po ponownym rozpoznaniu ww. wniosku decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] utrzymał w całości w mocy zaskarżoną decyzję.

Ponowił dotychczasowe ustalenia faktyczne wskazując, że [...] lipca 2017 r. o godzinie 13:30. na odcinku drogi ekspresowej [...], węzeł K. - węzeł M., w miejscowości B. inspektor Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymał do kontroli mobilnej samochód ciężarowy marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. W toku kontroli ustalono, że pojazd został wyposażony w urządzenie do poboru opłaty elektronicznej o nr [...].

Podczas kontroli z użyciem skanera DSRC znajdującego się w pojeździe służbowym Inspekcji Transportu Drogowego ustalono, że [...] kwietnia 2017 r. o godzinie 15:36:56 został zarejestrowany przejazd pojazdu przez urządzenie kontrolne zainstalowane na bramownicy nr [...] znajdującej się w pasie drogowym płatnego odcinka drogi krajowej nr [...] i zapisany pod numerem ewidencyjnym [...]. Powodem zarejestrowania przejazdu było naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, polegające na braku środków na koncie "pre-pay". Na podstawie przedłożonego przez kierowcę w trakcie kontroli dowodu rejestracyjnego pojazdu ustalono, że jego dopuszczalna masa całkowita przekracza 3,5 tony. Pojazd samochodowy został! zarejestrowany jako samochód ciężarowy, a jego właścicielem w chwili powstania naruszenia była I. S.A.

W toku czynności przed wszczęciem postępowania ustalono, że posiadaczem pojazdu był J. R.. Odcinek drogi krajowej, po którym ustalono [...] kwietnia 2017 r. poruszanie się kontrolowanego zespołu pojazdów – M., ul. G. (skrzyżowanie z drogą krajową nr [...]) - granica m. Z., został wyszczególniony w załączniku nr 2 pkt 10 lit. b do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.

Przebieg i ustalenia kontroli zostały utrwalone w protokole kontroli z [...] lipca 2017 r. nr [...].

Organ odwoławczy powołał normy prawne kształtujące obowiązek korzystającego z dróg publicznych do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, określony w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp. i konsekwencje jego niedochowania, w zależności od rodzaju pojazdu, za przejazd którego nie została uiszczona opłata elektroniczna, uregulowane w art. 13k ust. 1 a i b udp.

Główny Inspektor Transportu Drogowego ponownie rozpoznając sprawę stwierdził, że mając na względzie treść art. 7, art. 77 oraz art. 80 kpa, kara za naruszenie obowiązku uiszczenia obowiązku opłaty elektronicznej, wymierzona została prawidłowo w wysokości 1 500 zł (art. 13k ust. 1 pkt 2 udp). Z całokształtu zebranego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że samochód ciężarowy marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] poruszał się w dniu [...] kwietnia 2017 r. po płatnym odcinku drogi krajowej nr [...] wymienionym w załączniku 2 pkt 10 lit. b do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.

Ustalił, że korzystający z dróg publicznych zawarł umowę z podmiotem pobierającym opłatę elektroniczną, jednakże wniesiona przedpłata nie pokryła w całości należności wynikających z dokonanych przejazdów. Z zapisu ewidencyjnego [...] w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że opłata elektroniczna za przejazd pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] w dniu [...] kwietnia 2017 r. po drodze krajowej nr [...] o godzinie 15:36:56 nie została uiszczona z uwagi na brak środków na koncie użytkownika. Ponadto ocenił, że z wykazu załączonego do pisma K. Sp. z o.o. nr [...] z [...] lipca 2017 r. wynika, że opłata elektroniczna za przejazd w/w pojazdu [...] kwietnia 2017 r. po drodze krajowej nr [...] nie została uiszczona o godzinach 15:35:51 i 15:38:43. Dostępne środki zostały wyczerpane tego dnia o godzinie 15:08:01. Tymczasem umowa zawarta z użytkownikiem pojazdu nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu.

Organ wskazał też, że użytkownik pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] nie składał reklamacji w związku z nieprawidłowym działaniem urządzenia viabox czy w związku z działaniem elektronicznego systemu poboru opłat. Także nie dokonywał wymiany urządzenia pokładowego viabox oraz nie dokonywał zwrotu urządzenia pokładowego viabox. Natomiast operator poinformował, że nie odnotował nieprawidłowości w funkcjonowaniu elektronicznego systemu poboru opłat oraz działaniu bramownic.

Ustalił, że doładowanie konta przed naruszeniem miało miejsce [...] marca 2017 r. o godzinie 09:22, kwotą 120 zł, a potem po naruszeniu - [...] kwietnia 2017 r. o godzinie 17:12, kwotą 200 zł. Tymczasem wniesienie przedpłaty (doładowanie konta) po zarejestrowaniu naruszenia w systemie nie prowadzi do jego konwalidacji, bowiem korzystający z dróg publicznych winien wnieść przedpłatę w wysokości zapewniającej uiszczenie opłaty elektronicznej na całej przestrzeni dokonywanego przejazdu.

Organ ponownie rozpoznając sprawę ocenił, że okoliczności podniesione przez stronę nie stanowią podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kąty pieniężnej za wykonywanie przejazdu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, bowiem nie wypełniają przesłanek, o których w art. 189e kpa i art. 189f § 1 pkt 1 i 2 kpa.

Zdaniem organu, do naruszenia prawa nie doszło wskutek działania siły wyższej. Ocenił, że nie doszło bowiem do zdarzenia o charakterze przypadkowym lub naturalnym (żywiołowym) - takim, nad którym człowiek nie panuje - np. działania przyrody o charakterze katastrofalnym lub zdarzenia nadzwyczajnego w postaci zaburzeń życia zbiorowego, jak wojna czy zamieszki krajowe.

Odnosząc się do argumentów, że kierowca nie zauważył lampek kontrolnych bądź sygnału dźwiękowego urządzenia viabox czy też braku możliwości zjazdu z drogi płatnej – wskazał, że prawidłowo działające urządzenie viabox w trakcie przejazdu informuje kierowcę, czy posiada on wystarczające środki na koncie użytkownika, poprzez odpowiednią liczbę potwierdzeń (sygnałów) dźwiękowych. Wydaje sygnały dźwiękowe w momencie, gdy pojazd przejeżdża pod bramownicą, czyli punktem poboru opłat i wskazał na zasady sygnalizacji. Przy czym kierowca może sprawdzić poziom środków pieniężnych na koncie użytkownika poprzez naciśnięcie przycisku na urządzeniu, w każdym punkcie Dystrybucji i Punkcie Obsługi Klienta lub za pośrednictwem Telefonicznego Centrum Obsługi Klienta Viatoll. Wskazał na obowiązki użytkownika urządzenia w sytuacji, gdy nie działa ono prawidłowo, co do udania się do najbliższego punktu obsługi klienta, zgłoszenia reklamację i dokonania wymiany urządzenia viabox.

Zdaniem organu, skoro strona tego nie uczyniła, brak jest podstaw do uznania argumentów o nieprawidłowym działaniu urządzenia viaBox. Kierujący pojazdem miał dostateczną możliwość sprawdzenia i posiadał informację o braku środków na koncie użytkownika viabox.

Nie uwzględnił argumentów strony odnoszących się do niekompetencji byłego pracownika, kierowcy M. J. wskazując, że odpowiedzialnym ustawowo za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej jest właściciel bądź posiadacz pojazdu samochodowego. Odpowiedzialność ustawowa nie może być przeniesiona na kierowcę, także na podstawie umowy

Tym samym organ przyjął, że strona miała wpływ na powstanie stwierdzonego naruszenia. W przypadku sygnalizowania przez urządzenie viabox braku środków na koncie nie powinna była korzystać z płatnych odcinków dróg krajowych, a przejazd mógł być wykonywany inną drogą, która nie jest drogą płatną. Po pierwsze, przed wykonywaniem przejazdu strona powinna sprawdzić, czy stan konta pozwala na uiszczenie opłaty elektronicznej o ile planowany przejazd miał być zrealizowany po płatnych odcinkach dróg krajowych. Po drugie, sygnalizowany brak środków na koncie obligował do powstrzymania się od dalszej jazdy celem doprowadzenia do stanu umożliwiającego wniesienie opłaty za przejazd.

Organ nie znalazł podstaw, by zastosować instytucję odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i poprzestać na pouczeniu, jak w art. 189f § 1 pkt 1 kpa. W sprawie nie wystąpiły również okoliczności przewidziane w art. 188e kpa, ani działanie siły wyższej w rozumieniu art. 189e kpa, czy znikoma szkodliwość czynu w rozumieniu art. 189f § 1 kpa, gdy strona uchybiła podstawowym obowiązkom w zakresie uiszczania opłaty elektronicznej. Nie uznał, by waga naruszenia była znikoma, skoro dotyczyła podstawowego obowiązku w zakresie korzystania z dróg publicznych.

Odnosząc się do argumentów dotyczących niesprawiedliwości i nieproporcjonalności kary pieniężnej w stosunku do naruszenia oraz możliwości późniejszego uiszczenia zaległych opłat wskazał, że ustawa o drogach publicznych nie przewiduje możliwości uiszczania opłaty po przejeździe w przypadku zawarcia umowy dotyczącej uiszczania opłaty elektronicznej w trybie przedpłaconym, ani innej kary, ani jej miarkowania. Obowiązujący system pozwala na naliczanie i pobieranie opłaty elektronicznej wyłącznie za pośrednictwem zainstalowanego w pojeździe urządzenia viaBox.

Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na wydaną przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego decyzję z [...] lutego 2018 r. utrzymującą decyzję o nałożeniu kary pieniężnej z [...] sierpnia 2017 r. w wysokości 1500,00 zł i wniósł o umorzenie postępowania w całości. Podobnie jak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżący ponownie wskazywał na przyczyny jedynie chwilowego braku środków na koncie i okoliczności nie poinformowania przez kierowcę o braku środków na koncie w dniu [...].04.2017 r. Podnosił, że w związku z sytuacją z [...].04.2017 r. kierowca J. M. został ukarany karą porządkową upomnienia pomimo powołanych wcześniej jego wyjaśnień.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w świetle argumentacji organu i zarzutów skarżącego, zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie.

Przedmiotowa sprawa dotyczy kary pieniężnej nałożonej na skarżącego przedsiębiorcę w związku z bezspornym nieuiszczeniem opłaty elektronicznej za przejazd pojazdu o numerze rejestracyjny [...] w dniu [...] kwietnia 2017r. o godzinie 15:36:56 zarejestrowany przez urządzenie kontrolne zainstalowane na bramownicy nr [...] znajdującej się w pasie drogowym płatnego odcinka drogi krajowej nr [...] i zapisany pod numerem ewidencyjnym [...] - na płatnym dla pojazdów powyżej 3,5 tony odcinku drogi krajowej w M. ulicą G. (skrzyżowanie z drogą krajową nr [...]) - granica m. Z.. Został on wykazany w załączniku nr 2 pkt 10 lit. b do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Z kolei przyczyną zarejestrowania ww. przejazdu było naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej wobec stwierdzonego "braku środków na koncie "pre-pay". Okoliczność, że dopuszczalna masa całkowita ww. pojazdu ciężarowego przekracza 3,5 tony została ustalona na podstawie przedłożonego w trakcie kontroli przez kierowcę dowodu rejestracyjnego ww. pojazdu, a jego właścicielem w chwili powstania naruszenia była I. S.A. , a jego posiadaczem skarżący.

Dane z dowodu rejestracyjnego zatrzymanego pojazdu, dane z ewidencji pojazdów potwierdziły bezspornie, że dopuszczalna masa całkowita ciągnika samochodowego przekraczała 3,5 tony, a podmiotem zobowiązanym do uiszczenia opłaty elektronicznej był skarżący.

Okoliczności, które zostały ustalone w czasie kontroli pojazdu przeprowadzonej protokołem kontroli z [...] lipca 2017 r. nr [...], nie były kwestionowane ani przez podpisującego protokół kierowcę, ani przez stronę, która została zawiadomiona o wszczęciu postępowania.

W istocie skarżący nie kwestionował faktu naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, a wyłącznie zasadę jej odpowiedzialności - wskazując na odpowiedzialność kierowcy i fakt późniejszej opłaty.

Jednakże z akt sprawy jednoznacznie wynika, że korzystający z dróg publicznych zawarł umowę z podmiotem pobierającym opłatę elektroniczną, ale wniesiona przedpłata nie pokryła w całości należności wynikających z dokonanych przejazdów.

Z analizy materiału dowodowego, a przede wszystkim z zapisu ewidencyjnego [...] w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że opłata elektroniczna za przejazd pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] w dniu [...] kwietnia 2017 r. po drodze krajowej nr [...] o godzinie 15:36:56 nie została uiszczona. Przyczyną nieuiszczenia opłaty był brak środków na koncie użytkownika. Ponadto z wykazu załączonego do pisma K. Sp. z o.o. nr [...] z dnia [...] lipca 2017 r. wynika, że opłata elektroniczna za przejazd w/w pojazdu w dniu [...] kwietnia 2017 r. po drodze krajowej nr [...] nie została uiszczona o godzinach 15:35:51, o 15:38:43. Dostępne środki zostały wyczerpane w dniu [...] kwietnia 2017 r. o godzinie 15:08:01.

Poza sporem jest, że umowa zawarta z użytkownikiem nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu. Co więcej, skarżący nie składał reklamacji w związku z nieprawidłowym działaniem urządzenia viabox oraz w związku z działaniem elektronicznego systemu poboru opłat. Prawidłowo ustalono, że użytkownik pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] nie dokonywał wymiany urządzenia pokładowego viabox oraz nie dokonywał zwrotu urządzenia pokładowego viabox. Tym samym wiarygodnie przyjęto, że operator nie odnotował nieprawidłowości w funkcjonowaniu elektronicznego systemu poboru opłat oraz działaniu bramownic.

Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że doładowanie konta przed naruszeniem miało miejsce [...] marca 2017 r. o godzinie 09:22, kwotą 120 zł. Użytkownik doładował konto po naruszeniu w dniu [...] kwietnia 2017 r. o godzinie 17:12, kwotą 200 zł.

W trakcie kontroli prawidłowo ustalono, przy pomocy urządzenia kontrolnego zainstalowanego na bramownicy, w jaki sposób został stwierdzony brak uiszczenia opłaty elektronicznej. Tymczasem wniesienie przedpłaty (doładowanie konta) po zarejestrowaniu naruszenia w systemie nie prowadzi do jego konwalidacji, bowiem korzystający z dróg publicznych winien wnieść przedpłatę w wysokości zapewniającej uiszczenie opłaty elektronicznej na całej przestrzeni dokonywanego przejazdu.

Ogólny zakres podmiotowy opłaty za przejazd po drogach krajowych, uiszczanej w formie elektronicznej, określa art. 13 ust. 3a udp., który statuuje obowiązek jej uiszczenia w przypadku wykonywania przejazdu po drogach krajowych pojazdów samochodowych w rozumieniu art. 2 pkt 33 prd. Za pojazd samochodowy art. 13 ust. 1 pkt 3 udp. nakazuje również uważać zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Dla ustalenia istnienia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej nie ma znaczenia charakter wykonywanego przewozu (czy jest to przewóz drogowy lub transport drogowy w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie drogowym). Z obowiązku uiszczania opłaty za przejazd po drogach krajowych zwolnione są pojazdy wymienione w art. 13 ust. 3a udp., w tym także pojazdy zarządców dróg krajowych wykorzystywane do utrzymania tych dróg.

Powyższe oznacza, że pojazd skarżącego nie podlegał wyłączeniu od obowiązku ponoszenia opłaty elektronicznej. Opłata ta, w myśl art. 13 ha ust. 1 ww. ustawy o drogach publicznych, jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6 tego przepisu, tj. w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz.U.2013.1263 j.t. ze zm.).

Zgodnie z § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia przed rozpoczęciem korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, użytkownik:

1) zawiera umowę z pobierającym opłatę elektroniczną dotyczącą korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, zwaną dalej "umową";

2) odbiera od pobierającego opłatę elektroniczną urządzenie;

3) instaluje urządzenie w pojeździe, do użytkowania w którym zostało ono przeznaczone zgodnie z umową;

4) wnosi przedpłatę - w przypadku wybrania formy wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 6 ust. 1 pkt 1;

5) ustanawia zabezpieczenie oraz przekazuje pobierającemu opłatę elektroniczna dokument potwierdzający jego ustanowienie - w przypadku wybrania przez użytkownika trybu wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 6 ust. 1 pkt 2.

§ 6 ust. 1 ww. rozporządzenia wskazuje, iż opłatę elektroniczną wnosi się w trybie:

1) przedpłaty albo

2) płatności okresowej z zabezpieczeniem.

Natomiast w § 7 ust. 1 ww. rozporządzenia wskazano, że wniesienie opłaty elektronicznej w trybie, o którym, mowa § 6 ust. 1 pkt 1, następuje przed rozpoczęciem z korzystania z sieci dróg krajowych objętych opłatą elektroniczną, w kwocie nie mniejszej niż pozwalająca na odbycie planowanego przejazdu w całości.

Zgodnie z § 8 ust. 1 i ust. 2 ww. rozporządzenia, wniesienie opłaty elektronicznej w trybie, płatności okresowej z zabezpieczeniem, następuje w terminie wskazanym w dokumencie informującym o wysokości naliczonej opłaty elektronicznej. Pobierający opłatę elektroniczną przekazuje użytkownikowi w dokumencie numer rachunku bankowego, na który należy wnosić opłatę elektroniczną w trybie, płatności okresowej z zabezpieczeniem.

Stosownie do treści § 9 ust. 2 rozporządzenia, dokument informujący o wysokości naliczonej opłaty elektronicznej jest wystawiany i przekazywany użytkownikowi w terminie trzech dni roboczych po zakończeniu miesiąca przez pobierającego opłatę elektroniczną, w przypadku gdy w danym miesiącu użytkownik korzystał z dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną. Jeżeli mimo wezwania pobierającego opłatę elektroniczną użytkownik wnoszący opłatę w trybie, o którym mowa w § 6 ust. 1 pkt 2, nie wywiąże się z obowiązku wniesienia tej opłaty w terminie 14 dni od dnia wystawienia wezwania, może nastąpić realizacja zabezpieczenia przez pobierającego opłatę elektroniczną, a należność zostaje pobrana w całości z zabezpieczenia (§ 10 ust. 1).

Stosownie do art. 13k ust. 4 udp kary pieniężne, o których mowa w art. 13k ust. 1 udp, wymierza się właścicielowi pojazdu samochodowego, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, a jeśli pojazdem jest zespół pojazdów to właścicielowi pojazdu złączonego z przyczepą lub naczepą. Jeżeli właściciel nie jest posiadaczem pojazdu to kary nakłada się na podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie tego pojazdu.

Odnośnie wysokości kary za naruszenie ww. obowiązku, stanowi o tym art. 13k ust. 1 udp, który przewiduje, że za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości:

1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy;

2) 1500 zł - w pozostałych przypadkach.

Ust. 9 stanowi, że kary pieniężne, o których mowa w ust. 1 i 2, nakłada się w drodze decyzji administracyjnej.

W myśl z art. 13hc ust. 1 udp, uiszczenie opłaty elektronicznej następuje w systemie elektronicznego poboru opłat, zgodnie z art. 13i.

Nie ulega zatem wątpliwości, że przejazd pojazdu skarżącego w dniu [...] kwietnia 2017r. o godzinie 15:36:56 na płatnym odcinku drogi wymagał uiszczenia opłaty elektronicznej, czyli posiadanie na koncie "pre pay" wymaganej jej wysokości. Strona w istocie nie kwestionowała w toku postępowania administracyjnego ustalonych okoliczności ani co do faktu przejazdu, ani obowiązku uiszczenia za ten przejazd opłaty elektronicznej. Podniesione w skardze zarzuty były tożsame z tymi wskazywanymi we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, do których organ się ustosunkował. Nie jest bowiem sporna kwestia, że po przejeździe kwota na koncie została uzupełniona poprzez wpłatę 200 zł.

Okoliczność późniejszej wpłaty nie miała jednak wpływu ani na ustalenia faktyczne ani na ich ocenę pod kątem subsumpcji zastosowanej normy prawa materialnego.

Należy także zauważyć, że zarzuty skargi nie są nowymi zarzutami, nie podnoszonymi w trakcie postępowania administracyjnego. Są tożsame z argumentami podniesionymi we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Ze sformułowanego, w istocie słusznościowego zarzutu skargi, wynika zatem nieznajomość systemu kontroli przestrzegania obowiązku uiszczania opłaty elektronicznej, mimo jej wyjaśnienia przez organ w zaskarżonej decyzji i powołanych dokumentach stanowiących podstawę ustaleń faktycznych.

Tymczasem w Polsce, w systemie elektronicznego poboru opłat wykorzystywana jest technologia mikrofalowa DSRC (Dedicated Short Rangę Communication - dedykowana komunikacja krótkiego zasięgu). Technologia DSRC działa w oparciu o dwa rodzaje współpracujących urządzeń: czujniki rejestrujące fale, umieszczone na bramownicach wzniesionych nad drogą objętą obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej oraz transponder (tzw. viaBox) wysyłający dane o pojeździe do czujników. W chwili, gdy kierujący pojazdem przejeżdża pod bramownicą lub do pojazdu zbliży się Mobilna Jednostka Kontrolna Inspekcji Transportu Drogowego, nawiązywana jest łączność między bramownicą (lub Mobilną Jednostką Kontrolną), a jednostką pokładową (viaBox) zainstalowaną w pojeździe. Dane o pojeździe przekazywane są do operatora, a następnie centrum rozliczeniowego. Na bramownicach zainstalowane są również urządzenia pozwalające na ujawnienie oraz rejestrację pojazdów, które nie uiściły opłaty elektronicznej.

Oznacza to, że samo wyposażenie pojazdu w urządzenie służące do naliczania opłaty elektronicznej (viaBoX) nie wystarcza. Jego użytkownik, czyli skarżący, obowiązany był do sprawdzania stanu konta przedpłaconego przed wykonaniem transportu, a tego nie dokonał. Posiadanie na tym koncie niewielkiej kwoty, która nie wystarczyła na dokonanie opłaty, nie upoważniało do kontynuowania jazdy. Odpowiedzialności tej nie może przenieść na kierowcę.

W świetle powyższego, należy uznać, że stan faktyczny dodatkowo został zweryfikowany poprzez podanie w piśmie przez K. Sp, z o.o. dodatkowych okoliczności w postaci operacji na koncie. W istocie jednak, organ nie miał żadnych podstaw do "weryfikowania" pozyskanych w czasie kontroli – na podstawie protokołu kontroli – uzyskanych informacji, o które sam się zwrócił pismem z [...] lipca 2017r. Szczegółowe zestawienie operacji zarejestrowanych na koncie użytkownika ze wskazaniem stanu środków pozostających na koncie po zarejestrowaniu każdej transakcji poboru opłaty, od początku dnia, w którym użytkownik doładował konto do końca dnia, w którym użytkownik ponownie dokonał przedpłaty potwierdziło jedynie stan stwierdzony protokołem kontroli.

W ocenie Sądu, powyższe wskazuje, że zgromadzona w aktach dokumentacja, dopuszczona jako dowód w sprawie niniejszej, przedstawia zgodny z ustaleniami stan faktyczny, którego subsumcja wyczerpuje stan prawny określony w normie prawa materialnego zastosowanego przez organ.

Korzystający z drogi publicznej przedsiębiorca, wykonując przejazd w ustalonym powyżej stanie faktycznym, którym był zatem skarżący, zobowiązany do posiadania na koncie w chwili przejazdu odpowiedniej kwoty do uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, czego nie dokonał. Jak trafnie ocenił organ, a ocenę te Sąd podziela, to skarżący jest użytkownikiem systemu Viatoll, ma możliwość bezpośredniego śledzenia wysokości stanu konta - przez logowanie, infolinię, za pomocą wiadomości SMS i nie musi pobierać tych informacji od kierowcy.

Powyższe oznacza, że nie doszło także do naruszenia prawa materialnego, a to art. 13k ust. 1 pkt 2 w zw. z art.13 ust. 1 pkt 3 prd - poprzez jego zastosowanie -zasadnego przyjęcia istnienia podstawy do nałożenia kary pieniężnej w kwocie 1500 złotych.

W przypadku naruszenia obowiązku uiszczania opłaty elektronicznej za korzystanie z dróg krajowych przez pojazdy powyżej 3,5 tony odpowiedzialność administracyjna skarżącej jest obiektywna. Sąd nie posiada instrumentów prawnych, które na zasadzie słuszności, czy też w oparciu o zasady współżycia społecznego pozwalałyby na "odstąpienie od wymiaru kary". Badanie przez Sąd dokonuje się zatem wyłącznie pod kątem legalności rozstrzygnięcia.

Ustawa o drogach publicznych nakłada na posiadacza pojazdu określone obowiązki w zakresie systemu elektronicznego poboru opłat oraz przewiduje sankcje za ich niewykonanie, zaś rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r., enumeratywnie określa sieć płatnych dróg krajowych. Korzystający z tej sieci dróg pojazdem powyżej 3,5 tony, w przypadku podpisania umowy z operatorem systemu elektronicznego poboru opłat, która przewiduje dokonywanie wpłat w formie przedpłaty, obowiązany jest do posiadania środków na koncie nie mniejszych niż pozwalające na odbycie planowanego przejazdu w całości, posiadanie włączonego urządzenia viaBox, do którego wprowadzono prawidłowe dane o kategorii pojazdu (art. 13i ust. 4a ustawy o drogach publicznych), oraz naliczenie i pobranie opłaty elektronicznej przez operatora systemu. Brak środków na koncie uniemożliwia dokonanie opłaty elektronicznej, a tym samym wypełnienie obowiązku.

Co więcej, dodatkowo operator systemu wskazał, że w dniu zarejestrowania naruszenia nie stwierdzono nieprawidłowości w funkcjonowaniu elektronicznego systemu poboru opłat oraz, że użytkownik systemu nie zgłaszał reklamacji w związku z wadliwie działającym urządzeniem do poboru opłat.

Jak wynika z § 7.1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 27 sierpnia 2015r. (Dz. U. Z 2015r. poz. 1406) w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych, wydanego na podstawie delegacji zawartej w art. 40a ust. 5 ustawy o drogach publicznych, wniesienie opłaty elektronicznej w formie przedpłaty powinno nastąpić przed rozpoczęciem korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków na których pobiera się opłatę elektroniczną, w kwocie nie mniejszej niż pozwalająca na odbycie planowanego przejazdu w całości.

Skarżący nie kwestionował, że w chwili kontrolowanego przejazdu nie posiadał na koncie środków pieniężnych, dlatego oplata nie została pobrana, a dokonanie opłaty po kontrolowanym przejeździe nie oznacza spełnienia ciążącego na przedsiębiorcy transportowemu obowiązku.

W konsekwencji prawidłowe są ustalenia i ocena organu, że nastąpił delikt administracyjny. Organ nie miał podstaw do zaliczenia brakujących opłat późniejszą wpłatą na konto, dokonaną po kontroli, co potwierdzają nadesłane przez K. sp. z o,o., wydruki z konta użytkownika.

W ocenie Sądu, wymierzenie skarżącej kary administracyjnej z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej było zatem w pełni uzasadnione.

Organ prawidłowo powołał się na obowiązek wynikający z art. 13 ust. 1 piet 3 udp nałożony na korzystającego z dróg publicznych do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony.

Naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, stosownie do art. 13k ust. 1 udp, oznacza nałożenie kary pieniężnej, której wysokość uzależniona jest od rodzaju pojazdu, za przejazd którego nie została uiszczona opłata elektroniczna. W rozpoznawanej sprawie, na podstawie danych znajdujących się w C. prawidłowo ustalono, że kontrolowany pojazd został zarejestrowany jako ciągnik samochodowy i dlatego jego właścicielowi została wymierzona kara pieniężna na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 2 udp tj. w wysokości 1 500 zł.

Ponadto, podkreślenia wymaga, że stosownie do art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. to na organie ciąży obowiązek podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w tym wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i oceny na jego podstawie, czy dana okoliczność została udowodniona i powyższe zostało dopełnione.

Co więcej, nie zwalnia to strony od aktywności w sprawie, w sensie wykazywania okoliczności, z których chce wywieść korzystne dla siebie skutki prawne. W tej sprawie organ nie zaniechał wyczerpującego wyjaśnienia sprawy i niezależnie od postawy strony w tym postępowaniu poczynił i uzasadnił wszystkie istotne dla podjętego rozstrzygnięcia ustalenia i oceny, tak że brak podstaw, żeby rozstrzygnięcie to podważać. Podniesione w skardze argumenty sprowadzają się do tego, że organ błędnie przyjął, że skarżący nie uiścił należnej opłaty za przejazd płatnym odcinkiem drogi, w sytuacji, gdy na koniec dnia, w którym stwierdzono naruszenie, na koncie użytkownika była wystarczająca ilość środków, aby wnieść stosowną opłatę.

Jednakże, zdaniem Sądu, strona w tym przypadku miała wpływ na powstanie stwierdzonego naruszenia, gdyż w przypadku sygnalizowania przez urządzenie viabox braku środków na koncie nie powinna była korzystać z płatnych odcinków dróg krajowych. Przejazd mógł być wykonywany inną drogą, która nie jest drogą płatną. Ponadto korzystający z drogi mógł się również powstrzymać się od dalszej jazdy celem spowodowania wyjaśnienia sytuacji i doprowadzenia do stanu, który umożliwiłby wniesienie opłaty za przejazd. Ponadto przed wykonywaniem przejazdu strona powinna sprawdzić, czy stan konta pozwala na uiszczenie stosownej opłaty elektronicznej za przejazd po płatnych odcinkach dróg krajowych.

Prawidłowa jest zatem ocena organu, że powyższe okoliczności nie dawały podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu opisanej w art. 189f § 1 pkt 1 kpa. W sprawie nie wystąpiły również okoliczności przewidziane W art. 188e kpa dotyczące zdarzeń, które były w praktyce obiektywnie niemożliwe do przewidzenia i zapobieżenie im pozostawiało obiektywnie poza zasięgiem strony. Poza granicami wyłączenia pozostają natomiast liczne sytuacje, na które strona również nie ma wpływu, ale można było je przewidzieć lub teoretycznie im zapobiec, choć niekoniecznie mogła to skutecznie zrobić strona, względnie mogło to dla niej łączyć się ze znacznymi trudnościami.

W niniejszej sprawie nie było zatem zdarzeń o charakterze przypadkowym lub naturalnym - takich nie do uniknięcia, bowiem niedopełnienie obowiązku doładowania umowy w systemie Viatol, jest okolicznością zależną od strony.

Nie można więc uznać, że waga naruszenia była znikoma skoro dotyczyła podstawowego obowiązku w zakresie korzystania z dróg publicznych.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako bezzasadną.