Wyrok NSA oz. w Katowicach, sygn. akt SA/Ka 2633-2634/93
NSA oz. w Katowicach
Data orzeczenia: 1994-10-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Opłata skarbowa
Podatkowe postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 4
journal: Dz.U. 1980 nr 27 poz. 111
law: Ustawa z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych.
article: art. 12 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 1989 nr 4 poz. 23
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej.
Teza: Jeśli w chwili powstania obowiązku podatkowego podatnik wykaże przed płatnikiem, że obowiązek ten spełnił nawet przed jego powstaniem, to na płatniku nie ciążą obowiązki wymienione w art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./.

TEZY

Jeśli w chwili powstania obowiązku podatkowego podatnik wykaże przed płatnikiem, że obowiązek ten spełnił nawet przed jego powstaniem, to na płatniku nie ciążą obowiązki wymienione w art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./.


UZASADNIENIE

Przed notariuszem Adamem G. w dniu 31 maja 1993 r. zostały ustanowione trzy hipoteki.

Notariusz Adam G. nie obliczył i nie pobrał opłaty skarbowej od ustanowienia przedmiotowych hipotek oraz nie wpłacił tej opłaty na konto właściwego urzędu skarbowego tj. Urzędu Skarbowego w C., bowiem stający przed nim P. Grzegorz W. okazał pokwitowanie z dnia 24 maja 1993 r., które miało być dowodem wpłaty na konto Urzędu Skarbowego we K. należnej opłaty skarbowej. W związku z tym, że notariusz nie wypełnił nałożonego na niego jako płatnika obowiązku z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./, Urząd Skarbowy w C. decyzjami z dnia 6 września 1993 r. obciążył go należnymi opłatami skarbowymi wraz z odsetkami. W odwołaniu od tych decyzji Adam G. zarzucił, że wobec tego, że Grzegorz W. - ustanawiający hipoteki uiścił opłaty skarbowe należne od tych czynności jeszcze na kilka dni przed ich ustanowieniem, to Skarb Państwa otrzymał te należności jeszcze przed dniem powstania obowiązku ich uiszczenia. Tym samym nie jest uzasadnione żądanie ponownego ich uiszczenia przez notariusza a, tym bardziej - obciążanie go odsetkami od tych należności.

Izba Skarbowa w B. nie podzieliła stanowiska odwołującego się i decyzjami z dnia 8 listopada 1993 roku utrzymała w mocy decyzje organu I instancji. Podtrzymując stanowisko tego organu co do istoty sprawy, podkreślono, że skoro ustawodawca zarządził obliczanie i pobór opłaty skarbowej za pośrednictwem notariuszy - płatników, to nie może stanowić podstawy prawnej do zwolnienia płatnika z odpowiedzialności za nieobliczanie, niepobranie i niewpłacenie należnej opłaty skarbowej fakt, że stawający przed nim przed dokonaniem czynności cywilnoprawnej wpłacił na konto Urzędu Skarbowego określoną kwotę pieniędzy. W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia - zdaniem organu II instancji - ze świadczeniem nienależnym ze strony Pana Grzegorza W. na rzecz Urzędu Skarbowego w K., ponieważ wpłacił na rzecz tego organu określoną kwotę pieniędzy nie będąc do tego zobowiązany.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Pan Adam G. ponowił swe zarzuty podniesione wcześniej w odwołaniu, a odpowiadając na argumenty organu odwoławczego stwierdził, że nawet gdyby przyjąć, że kwota wpłacona w dniu 24 maja 1993 r. przez Grzegorza W. na rzecz Urzędu Skarbowego w K. była w tym dniu świadczeniem nienależnym, to stała się świadczeniem należnym w dniu 31 maja 1993 roku, czyli w dniu ustanowienia hipotek aktami notarialnymi.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w B. wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Ponieważ w dniu 13 listopada 1993 roku po interwencji Grzegorza W. kwota 7.500.000 złotych została przelana przez Urząd Skarbowy w K. na rzecz Urzędu Skarbowego w C., to tym samym wygasło zobowiązanie z tytułu opłaty skarbowej. Tym samym skarżący nie jest już zobowiązany z tego tytułu, a jedynie ma obowiązek uiścić należne odsetki za zwłokę.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga okazała się zasadna. Rozważania nad zgodnością z prawem zaskarżonych decyzji ostatecznych należy rozpocząć od wskazania na par. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lutego 1989 r. w sprawie rozciągnięcia przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych na niektóre rodzaje świadczeń pieniężnych oraz określenia właściwości organów podatkowych w zakresie umarzania zaległości podatkowych /Dz.U. 1989 nr 6 poz. 40 ze zm./, w myśl którego przepisy ustawy z dnia 19 grudnia 1980 roku o zobowiązaniach podatkowych stosuje się do opłaty skarbowej. Z mocy art. 1 ust. 1 pkt 2 lit. "k" ustawy z dnia 31 stycznia 1989 roku o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23/ - opłacie skarbowej podlega ustanowienie hipoteki lub odpłatnego użytkowania. Obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej od tej czynności cywilnoprawnej powstaje z chwilą jej dokonania /art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy/, przy czym płatnikiem tej opłaty jest notariusz.

Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, zobowiązanie podatkowe wygasa przez zapłatę podatku, przedawnienie lub umorzenie.

Z istoty pojęcia płatnika określonego w art. 3 ust. 4 ustawy o zobowiązaniach podatkowych wynika, że jego obowiązki polegające na obliczeniu i pobraniu od podatnika podatku i wpłacenia go na właściwy rachunek, pozostają w nierozerwalnym związku z obowiązkami ciążącymi na podatniku, gdyż są pochodnymi obowiązków ciążących na podatniku.

Tę współzależność obowiązków można sprowadzić do tego, że dopóki podatnik nie spełnił ciążącego na nim obowiązku podatkowego, dopóty płatnik odpowiada za jego zobowiązania podatkowe zgodnie z art. 14 ust. 2 bądź 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych.

Nawiązując do ustaleń faktycznych poczynionych w rozpoznawanej sprawie przez organy obydwu instancji trzeba stwierdzić, że w dniu 31 maja 1993 roku, kiedy przed skarżącym dwoma aktami notarialnymi zostały ustanowione przez Grzegorza W. hipoteki, powstał po stronie ustanawiającego hipoteki obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej, a na skarżącym jako na płatniku obowiązek obliczenia, pobrania i wpłacenia na właściwy rachunek tej należności. Ustalone zostało między stronami postępowania sądowego w sposób niesporny, że w tym dniu Pan Grzegorz W. wykazał, że obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej w wynikającej z przepisów wysokości już wypełnił. Skoro przywołany już wcześniej przepis art. 26 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych wiąże wygaśnięcie zobowiązania podatkowego między innymi z zapłatą podatku nie określając, kiedy ta zapłata ma nastąpić, to znaczy, że zobowiązanie podatkowe wygasa między innymi poprzez jego zapłatę jeszcze przed powstaniem obowiązku podatkowego. Jeśli w chwili powstania obowiązku podatkowego podatnik wykazał przed płatnikiem, że obowiązek ten spełnił przed jego powstaniem, to na płatniku nie ciążyły obowiązki określone w art. 3 ust. 4 ustawy o zobowiązaniach podatkowych i art. 12 ust. 1 ustawy o opłacie skarbowej.

Skoro zaś nie powstała zaległość podatkowa w rozumieniu art. 19 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, to nie było też podstaw do pobrania od notariusza odsetek za zwłokę /art. 20 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych/. Na tle przytoczonych uregulowań ustawowych pozostaje kwestią drugorzędną o charakterze wyłącznie technicznym sprawa przelania na rzecz właściwego Urzędu Skarbowego kwoty wpłaconej przez Grzegorza W. na rachunek Urzędu Skarbowego w K. Taka czynność została zresztą wykonana w trakcie postępowania toczącego się przed organami podatkowymi. (...)