Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 333/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono postanowienie I i II inst
Powołane przepisy: article: art. 31
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka- Duda (spr.) Sędziowie: WSA Magda Froncisz WSA Agnieszka Nawara- Dubiel Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2016 r. przy udziale Prokurator Prokuratury Rejonowej [...] w Krakowie M. O. sprawy ze skargi Towarzystwa [...] z siedzibą w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 12 lutego 2016 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia 12 lutego 2016r., znak: [....] , wydanym po rozpatrzeniu zażalenia Towarzystwa [....] w K. , działając na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 i § 2 oraz art. 144 kpa i 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia 15 grudnia 2015 r., znak: [....] , odmawiające dopuszczenia tego podmiotu do udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania decyzji zezwalającej na usunięcie drzew z terenów: ul. [....] – działka nr [....] , obr. [....] ; [....] - działka nr [....] , obr. [....] ; ul. [....] - działka nr [....] , obr. [....] ; ul. [....] - działka nr [....] , obr. [....].

Orzekając w ten sposób Kolegium nawiązało do zaskarżonego postanowienia oraz zażalenia, w którym zawarto wniosek o jego uchylenie w całości i dopuszczenie Towarzystwo [....] w K. do udziału w postępowaniu w charakterze podmiotu na prawach strony, jak również zarzucono organowi pierwszej instancji obrazę art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. - poprzez błędną wykładnię w szczególności odnoszącą się do pojęcia "interesu społecznego" - i niewłaściwe zastosowanie art. 31 § 2 k.p.a. w sytuacji, gdy zachodzą przesłanki przewidziane w art. 31 § 1 pkt 2., a także naruszenie przepisów art. 35 § 1,3 oraz art. 36 § 1 k.p.a.

Kolegium zacytowało następnie treść art. 31 § 1 k.p.a. wyjaśniając, że żądania organizacji społecznej dotyczące dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym muszą być uzasadnione jej celami statutowymi. Musi zatem istnieć merytoryczne powiązanie przedmiotu postępowania administracyjnego z celami i zakresem działania (przedmiotem działalności) organizacji społecznej. Organ administracji publicznej jest obowiązany ustalić z urzędu, czy cele określone w statucie organizacji społecznej uzasadniają jej udział w postępowaniu w sprawie dotyczącej innej osoby. W tym celu powinien ocenić, czy między celami organizacji społecznej a przedmiotem sprawy administracyjnej rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej istnieje powiązanie merytoryczne w sensie prawnym, a nie tylko faktycznym. Uczestnictwo organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym na prawach strony musi być uzasadnione także interesem społecznym, wyrażającym się w tym, iż udział organizacji społecznej w postępowaniu, na podstawie art. 31 k.p.a., nie służy jedynie partykularnym interesom samej organizacji społecznej, lecz odpowiada wymogom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nich organów administracyjnych. Ocena zasadności żądania organizacji społecznej pod tym kątem należy do uznania organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie.

Zgodnie ze Statutem Towarzystwa [....] celami tymi jest ochrona przyrody, ochrona środowiska, ochrona krajobrazu, ochrona wartości kulturowych, zwiększanie społecznego udziału w podejmowaniu decyzji. Kolegium uznało zatem, że tak określone cele mogą stanowić podstawę do dopuszczenia do udziału Towarzystwa [....] w postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania decyzji zezwalającej na usunięcie przedmiotowych drzew.

Kolegium wskazało dalej co do w drugiej z przesłanek, że pojęcie "interes społeczny" nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę, tak więc w każdej sprawie indywidualnej podlega ono wykładni organu, do którego zostało skierowane żądanie oparte na przepisie art. 31 § 1 k.p.a. W związku z tym organizacja społeczna występująca z takim żądaniem, powinna starać się w każdej sprawie wykazać, że za wszczęciem postępowania z urzędu bądź za dopuszczeniem jej do udziału w postępowaniu przemawia interes społeczny. Organizacja społeczna powinna wykazać zasadność udziału w postępowaniu, ponieważ jej udział w sprawie nie jest obojętny dla stron, zwłaszcza gdy reprezentują przeciwstawne interesy. Organizacja powinna też wykazać, jakie posiada "kwalifikacje" do występowania w danej konkretnej sprawie. Zgodnie z nowszym orzecznictwem sądowym organizacja społeczna domagająca się dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu lub żądająca wszczęcia postępowania ze względu na interes społeczny ma obowiązek szczególnie starannego wykazania istnienia takiego interesu społecznego w danym postępowaniu. Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, zgodnie z którym twierdzenia Towarzystwa [....] mają charakter ogólny i nie można z nich wyprowadzić konkretnych konkluzji dotyczących realiów przedmiotowego postępowania. Towarzystwo nie wykazało, jakiego rodzaju interes społeczny przemawiałby za jego udziałem w postępowaniu dotyczącym zezwolenia na usunięcie drzew, gdy usunięcie to według wniosku podyktowane jest względami bezpieczeństwa, a nie motywami inwestycyjnymi. Towarzystwo nie odniosło się również do stanu drzew, ich gatunku oraz rozmiaru.

Towarzystwo [....] w K. nie zgodziło się z powyższym rozstrzygnięciem, wniosło w terminie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której domagało się uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Skarżące Towarzystwo wskazywało, że spełniła wymogi określone w art. 31 § 1 k.p.a., natomiast Prezydent Miasta K. przekroczył swoje uprawnienia dokonując samowolnie interpretacji sformułowań "cele statutowe organizacji" i "interes społeczny". Nieprawdziwe jest stwierdzenie, że Towarzystwo nie wskazało, jaki interes społeczny przemawia za jego włączeniem do udziału w postępowaniu. Za dopuszczeniem Towarzystwa do udziału w przedmiotowym postępowaniu przemawiają zarówno cele działalności organizacji, jak i interes społeczny, co zostało wykazane we wniosku.

Jak wywodziło dalej Towarzystwo, postanowienie jest nieprawidłowe z uwagi na dokonanie błędnej wykładni przepisów art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. administracyjnego odnoszącej się do pojęcia "interesu społecznego". Wszystkie sprawy dotyczące usuwania drzew dotyczą interesu społecznego ze względu na społeczną rolę drzew w oczyszczaniu powietrza i kształtowaniu mikroklimatu oraz krajobrazu, a także ochronę gatunków zwierząt (m.in. ptaków) oraz rozstrzygnięcia w zakresie naliczenia lub zwolnienia z naliczenia opłaty za usunięcie drzew. Przedmiotowa sprawa dotyczy wniosku o usunięcie nie pojedynczego drzewa, ale 8 drzew. W interesie społecznym jest więc w przypadku usunięcia drzew i krzewów zapewnienie odpowiedniej kompensacji przyrodniczej, zgodnie z art. 3 ustawy Prawo ochrony środowiska, rozumianej jako zespół działań obejmujących w szczególności roboty budowlane, roboty ziemne, rekultywację gleby, zalesianie, zadrzewianie lub tworzenie skupień roślinności, prowadzących do przywrócenia równowagi przyrodniczej lub tworzenie skupień roślinności, prowadzących do przywrócenia równowagi przyrodniczej na danym terenie, wyrównania szkód dokonanych w środowisku przez realizację przedsięwzięcia i zachowanie walorów krajobrazowych. Również w związku z licznymi opiniami mieszkańców K. na temat nadmiernej ilości wycinanych drzew wskazany jest udział niezależnej organizacji w postępowaniu, jako społecznego strażnika prawidłowo prowadzonego postępowania.

Skarżące Towarzystwo wskazała następnie, że zgodnie z art. 5 i art. 74 pkt 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ochrona środowiska jest jedną z podstawowych funkcji państwa i obowiązkiem władz publicznych. Zasadniczo zatem ochrona środowiska leży w interesie społecznym. Oczywiście organizacja społeczna powinna przytoczyć okoliczności konkretyzujące interes społeczny, na jaki powołuje się w danej sprawie, jednak in concreto za wystarczające należy uznać powołanie się na dbałość o przyrodę, dążenie do zapewnienia maksymalnej ochrony środowiska w tym ptaków, w odniesieniu do przedmiotowej inwestycji. Z niedookreślonego charakteru pojęcia "interes społeczny" wynika, że wykluczone jest domaganie się od organizacji społecznej udowodnienia istnienia tej przesłanki, w tym zasadności wnoszonego żądania, o ile z przytoczonych we wniosku twierdzeń może wynikać jego istnienie, we wskazanym wyżej rozumieniu. Składnikiem interesu społecznego organizacji domagającej się wszczęcia postępowania nie jest udowodnienie przez organizację słuszności zarzutów prawnych formułowanych wobec kwestionowanych decyzji administracyjnych. Ochrona środowiska jest bez wątpienia wartością wspólną dla całego społeczeństwa i leży w interesie wszystkich obywateli. Znajduje to potwierdzenie w art. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym Rzeczypospolita Polska strzeże dziedzictwa narodowego oraz zapewnia ochronę środowiska naturalnego kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju. Dodatkowo art. 74 ust. 1 Konstytucji stanowi, iż władze publiczne prowadzą politykę zapewniającą bezpieczeństwo ekologiczne współczesnemu i przyszłym pokoleniom. Pojęcie "bezpieczeństwo ekologiczne" należy rozumieć jako utrzymanie, bądź uzyskanie takiego stanu środowiska, który pozwala na bezpieczne przebywanie w tym środowisku i umożliwia korzystanie z tego środowiska w sposób zapewniający rozwój człowieka. Ochrona środowiska jest jednym z elementów "bezpieczeństwa ekologicznego", służącego wszystkim obywatelom. Ochrona środowiska jest także jedną z przesłanek wymienianych w art. 31 ust. 3 Konstytucji, umożliwiającą ograniczenie w zakresie konstytucyjnych wolności i praw. Wyraźne wskazanie tej przesłanki w art. 31 ust. 3 akcentuje nie tylko dopuszczalność, ale i potrzebę ustanawiania ograniczeń wolności i praw z uwagi na ochronę środowiska. Skoro podstawą działalności organizacji społecznej z założenia jest interes publiczny, zaś organizacja zgłaszając żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zmierza do realizacji zadań mających znaczenie dla interesu ogólnospołecznego, o czym przekonuje ścisły związek celów statutowych tej organizacji z przedmiotem postępowania, to dopiero ustalenie przez organ okoliczności wyłączających istnienie interesu społecznego organizacji w powyższym znaczeniu uprawnia do wydania postanowienia odmownego na podstawie art. 31 k.p.a. W niniejszej sprawie trudno nie zauważyć, że cele statutowe Towarzystwa pozostają w bardzo ścisłym związku z przedmiotem postępowania, co wskazywałoby, że istnieje także interes społeczny. Za racjonalny należy uznać pogląd, że interes społeczny zawsze przemawia za tym, aby organizacja podejmowała działalność podyktowaną jej statutowymi celami. Zatem skoro organizacja społeczna została powołana, aby chronić przyrodę, to interes społeczny przemawia właśnie za tym, żeby mogła uczestniczyć w postępowaniach, które mogą doprowadzić do negatywnych skutków w środowisku.

Towarzystwo zgłosiło wniosek o dopuszczenie do udziału w przedmiotowym postępowaniu, gdyż ochrona przyrody, środowiska leży w interesie społecznym. W interesie społecznym jest bowiem niedopuszczenie do sytuacji, w której wskutek pochopnego wydania decyzji o usunięciu drzew dojdzie do pogorszenia warunków środowiskowych. O pochopnym wydawaniu przez Wydział Kształtowania Środowiska UMK zezwoleń na usunięcie drzew świadczą dane statystyczne. Łącznie w ostatnich 4 latach (2010-2014) Wydział Kształtowania Środowiska UMK zezwolił na wycięcie 65.542 drzew zobowiązując wycinających do posadzenia w zamian zaledwie 58.589 szt. czyli w zamian za usuniętych 100 starych drzew nie posadzono nawet 90 młodych, a trzeba pamiętać o tym że posadzenie jednego młodego drzewa nie rekompensuje utraty starego. Wszystko to w mieście klęski ekologicznej, w jednym z najbardziej zanieczyszczonych miast Europy gdzie dbałość o zachowanie każdego drzewa powinno być powinnością urzędników i obywateli, w tym również organizacji ekologicznych. W interesie społecznym jest wydanie decyzji w oparciu o jak najpełniejszą dokumentację i rozpatrzenie argumentów wszystkich zainteresowanych wydawana decyzją. W interesie społecznym jest prowadzenie społecznej kontroli postępowania. Nie może ono jedynie mieć charakteru partykularnego interesu kontrolującej organizacji. W tym konkretnym przypadku, Towarzystwo [....] nie ma żadnego osobistego interesu w rozstrzygnięciu sprawy, a jedynie interes społeczny. W sytuacji tej, uzasadnione jest podejrzenie o stwarzanie przez organ pierwszej instancji sytuacji korupcjogennej. W interesie społecznym jest wyeliminowanie podejrzeń wydającego decyzję o działania stronnicze. Odmowa dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym organizacji, która powinna być społecznym strażnikiem prawidłowo prowadzonego postępowania, budzi wątpliwości co do bezstronności wydającego decyzję i rodzi pytania o powód dla którego wydający decyzję wzbrania się przed przejrzystością prowadzonych przez siebie działań. Wszystko to w sytuacji powszechnych poglądów społeczeństwa o korupcji w sprawach wydawania decyzji związanych z usuwaniem drzew. Próbę odsunięcia Towarzystwa od udziału w postępowaniu należy uznać za próbę powstrzymania społecznej kontroli rzetelności prowadzenia postępowania. Zważyć należy, iż nie można zadekretować pełnego i zamkniętego katalogu wartości, które służą dobru publicznemu, można to zrobić tylko wybiórczo i przykładowo. Nie można, zatem skonstruować obiektywnej definicji interesu publicznego. Pojęcie należy do tzw. klauzul generalnych, czyli ma charakter nieostry. Pojęcie to możemy utożsamiać z pojęciem dobra wspólnego.

Na koniec Towarzystwo wskazało, że jedna z fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego, zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu stron, zmierza do podkreślenia, iż organ administracyjny powinien mieć na uwadze z jednej strony interes społeczny, z drugiej zaś nie wolno mu dopuścić do naruszenia słusznego interesu uczestnictwa postępowania. Jest to konsekwencja faktu, że administracja istnieje dla obywateli i im powinna służyć. Przez słuszny interes należy rozumieć taki interes, który nie pozostaje w kolizji z przepisami prawa i zasadami współżycia społecznego. Udział organizacji społecznych w postępowaniu administracyjnym sprzyja zaś realizacji podstawowych zasad postępowania. Służy on wzmożeniu ochrony interesu społecznego i praworządności, a także przyczynia się do realizacji celów postępowania administracyjnego. Interes społeczny ma miejsce, gdy skutki decyzji wpływać będą na sytuację prawną nie tylko strony, ale także innych podmiotów. To, w jaki sposób pod katem zieleni zostanie zagospodarowania nieruchomość ma znaczenie nie tylko dla właścicieli sąsiednich działek, ale też dla społeczności całej dzielnicy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednol. Dz. U. z 2015 r., poz. 133), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi administracyjnymi (tekst jednol. Dz. U. z 2012r ., poz. 270 z późn. zm. - oznaczana dalej jako p.p.s.a. ) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, stwierdzeniem ich nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu, stosownie do art. 151 p.p.s.a.

Mając na uwadze treść opisanych na wstępie orzeczeń, a także okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału i przebiegu postępowania należy uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. wynika, że organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Organ administracji publicznej uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie (art. 31 § 2 k.p.a.). Stosownie do art. 31 § 3 k.p.a. organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony.

W orzecznictwie wskazuje się trafnie odnośnie pierwszej z przesłanek wymienionych w art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. ( uzasadnione udziału celami statutowymi ), że organ administracji publicznej powinien ocenić, czy między celami organizacji społecznej a przedmiotem sprawy administracyjnej rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej istnieje powiązanie merytoryczne w sensie prawnym, a nie tylko faktycznym. Działalność organizacji społecznej opisana w statucie tej organizacji, a więc w istocie cel organizacji społecznej, musi być jak najszczegółowiej określona, aby dawało to możliwość ustalenia, że działalność ta wiąże się ściśle z przedmiotem sprawy, do udziału w której organizacja zamierza przystąpić na prawach strony (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 2008 r., II OSK 1499/06, Lex Omega nr 490153).

W niniejszej sprawie nie było przedmiotem sporu pomiędzy stroną a organami administracji publicznej, że powyższa pierwsza przesłanka została zrealizowana, co nie budzi zastrzeżeń również w ramach sądowej kontroli wydanych w toku instancji postanowień.

Co do drugiej przesłanki, związanej z interesem społecznym, który ma przemawiać za dopuszczeniem organizacji społecznej do udziału w postępowaniu, nie budzi wątpliwości, że organizacja społeczna powinna wykazać zasadność udziału w postępowaniu pod kątem jej spełnienia, w tym posiadania "kwalifikacji" do występowania w konkretnej sprawie. Jak trafnie zaznaczono w tezach wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego dnia 13 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 501/13 (Lex Omega nr 1481814 ), pojęcie "interesu społecznego" wymaga indywidualnej oceny w każdej sprawie. Samo odwoływanie się do celów statutowych organizacji, nie jest wystarczające do przyjęcia, że interes społeczny w danej sprawie przemawia za podjęciem przez organ działań żądanych przez tę organizację. To na organizacji społecznej spoczywa, na gruncie art. 31 k.p.a., ciężar wykazania istnienia przesłanek wskazujących na zasadność jej uczestnictwa. Jeśli więc organ administracji, dostrzegłszy brak precyzji we wniosku, wezwie wnioskodawcę do jego sprecyzowania, a gdy we wniosku sprecyzowanym w dalszym ciągu brak jest określenia danych niezbędnych do kwalifikacji tego wniosku, nie można mówić o spełnieniu obowiązku spoczywającego na wnioskodawcy. Nie może stanowić wyjaśnienia istnienia interesu społecznego powoływanie się na znaczenie społeczne sprawy, która ma dotyczyć szerokiego kręgu (nieokreślonego bliżej), skoro interes organizacji ma być skonkretyzowany (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1016/13, Lex Omega nr 1647902). Chodzi o to, aby powołując się na interes społeczny, który jest interesem ogólnym, organizacja nie używała ogólnikowych stwierdzeń, lecz wskazywała konkretne okoliczności faktyczne, prawne, które mogą świadczyć o tym, że powinna w tym postępowaniu uczestniczyć (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 985/13, Lex Omega nr 1657872). Niemniej jednak należy też zauważyć, że organizacja społeczna dopiero po dopuszczeniu do udziału w postępowaniu będzie mogła korzystać z praw strony, w tym z uprawnienia do wglądu w akta (art. 73 § 1 w zw. z art. 31 § 3 k.p.a.). Nie można zatem żądać wykazania interesu społecznego w takim zakresie, w jakim wymagałoby to znajomości dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Nie sposób oczekiwać, że organizacja społeczna ubiegająca się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu odniesie się do jego szczegółowych realiów albowiem na tym etapie owe szczegóły mogą nie być jej znane. Niedopuszczalnym jest zaś stawianie wymogu, którego organizacja społeczna z zasady nie mogłaby spełnić. Skonkretyzowanie interesu społecznego należy zatem rozumieć jako wykazanie, że w sprawie o wiadomym przedmiocie udział konkretnej organizacji może się okazać zasadny z uwagi na interes społeczny.

Nadto przesłanki interesu społecznego nie sposób rozważać w oderwaniu od zasad i celów postępowania administracyjnego. W tym zakresie warto zwrócić uwagę na pogląd wyrażany przez orzecznictwo, zgodnie z którym udział organizacji społecznej jako podmiotu na prawach strony w postępowaniu administracyjnym nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji społecznej, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 588/14, Lex Omega nr 1634800 oraz z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 843/07, Lex Omega nr 501062, a także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 469/13, Lex Omega nr 1391051).

Zaakceptować należy też stanowisko, że za udziałem organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym interes społeczny przemawiał będzie tylko wtedy, gdy będzie ona dysponowała wiedzą merytoryczną w kwestiach objętych swoimi celami statutowymi, ale i rozeznaniem w sprawie, w której ma zamiar uczestniczyć (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 26 listopada 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1925/10, Lex Omega nr 758916). O tym, że dopuszczenie do udziału w postępowaniu na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. jest zgodne z interesem społecznym, świadczyć może autentyczne i bezinteresowne zaangażowanie w ochronę interesów społecznych, w uzasadnionych racjonalnie sytuacjach, kiedy rzeczywiście można mieć poważne obawy co do zagrożenia określonych wartości (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 90/13, Lex Omega nr 1310737).

Udział organizacji społecznej nie powinien być podyktowany osiągnięciem konkretnego wyniku postępowania, np. w postaci zablokowania inwestycji, czy zablokowania możliwości usunięcia drzew, ale ma stanowić merytoryczne wsparcie dla organu administracji publicznej w dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.).

Oprócz wsparcia merytorycznego organizacja społeczna w pewnych kategoriach spraw zapewniać może kontrolę i weryfikację ustaleń oraz rozstrzygnięć, podejmowanych przez organ administracji. Organizacja nie tylko będzie mieć bowiem prawo wypowiadania się co do materiału dowodowego oraz formułowania stanowiska na etapie postępowania przed organem danej instancji, ale nadto może zainicjować kontrolę instancyjną, wnosząc środki zaskarżenia. Prawo zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji stanowi element urzeczywistniania tzw. sprawiedliwości proceduralnej (P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. XI. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, 2014, komentarz do art. 15). Sprawiedliwość proceduralna sprowadza się do działań organu wyłącznie zgodnych z prawem, realizujących wszelkie procesowe gwarancje uczestników postępowania i powodujące u nich przeświadczenie, że organ - zgodnie z zasadą praworządności - podjął działania, opierając się na słusznych przesłankach, realizując jednocześnie prawidłową formę procesową swoich działań (R. Suwaj, Cel postępowania administracyjnego [w:] Judycjalizacja postępowania administracyjnego. Oficyna, 2009). Ważny czynnik urzeczywistniania sprawiedliwości proceduralnej stanowi zasada instancyjności, wyrażająca się w konstytucyjnym prawie do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Tak rozumiana i stosowana zasada instancyjności postępowania, stanowiąca istotny instrument procesowy pozwalający na naprawienie ewentualnych błędów i naruszeń prawa, zaliczana jest do podstawowych kanonów demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (M. Kania, Zasada instancyjności postępowania sądowego [w:] Zwyczajne środki zaskarżenia w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Oficyna, 2009). Kontrola instancyjna służy zatem urzeczywistnieniu zasad praworządności oraz prawdy obiektywnej (art. 6 i art. 7 k.p.a.), w związku z czym jej umożliwienie jest jak najbardziej pożądane. Powyższy aspekt udziału organizacji społecznej w postępowaniu ma znaczenie szczególnie w tych sprawach, w których stronami są tylko wnioskodawcy.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy nie można podzielić stanowiska organów administracji publicznej, że Towarzystwo [....] w K. nie wykazało, iż za dopuszczeniem go do udziału w tym konkretnym postępowaniu przemawia interes społeczny.

Zważyć bowiem należy, że Towarzystwo szeroko i właściwie uzasadniło swój wniosek o dopuszczenie do udziału w przedmiotowym postępowaniu (wniosek z dnia 21 września 2015r., k. 43 akt administracyjnych). Podało ono w szczególności, że w związku z rolą drzew w oczyszczaniu powietrza i kształtowaniu mikroklimatu oraz krajobrazu, a także opiniami mieszkańców o zbyt licznych wycinkach drzew wskazany jest udział w przedmiotowym postępowaniu niezależnej organizacji, jako społecznego strażnika prawidłowości postępowania. Oprócz ogólnych rozważań na temat wartości ochrony środowiska i "bezpieczeństwa ekologicznego" Towarzystwo rzeczowo zwróciło uwagę na statystyki, zgodnie z którymi w latach 2010-2014 Prezydent Miasta K. zezwolił na wycięcie 65 542 drzew, zobowiązując jednocześnie do posadzenia w zamian wyłącznie 58 589 drzew. Dane te nie zostały zakwestionowane w żadnych z kontrolowanych postanowień. Wskazują one z jednej strony na znaczną skalę zjawiska i brak pełnej kompensacji przyrodniczej, z drugiej zaś strony naprowadzają, że Towarzystwo [....] w K. posiada w tym zakresie stosowną wiedzę i monitoruje sytuację. O ile pogląd skarżącego, jakoby interes społeczny zawsze przemawiał za tym, by organizacja społeczna podejmowała działalność podyktowaną jej statutowymi celami należy uznać za zbyt daleko idący, o tyle zgodzić się trzeba, że w tej konkretnej sprawie za dopuszczeniem Towarzystwa do udziału w postępowaniu przemawia potrzeba zapewnienia społecznej kontroli nad wycinaniem drzew na terenie K. Przytoczone dane wskazują na brak kompensacji ekologicznej, natomiast wysoki stopnia zanieczyszczenia K. , rola drzew w oczyszczaniu powietrza i kształtowaniu mikroklimatu oraz krajobrazu, czy też w zakresie ochrony zwierząt, należą do faktów powszechnie znanych.

W ocenie Sądu powyższe okoliczności są wystarczające dla uznania, że przesłanka "interesu społecznego" została zrealizowana i został on konkretnie wykazany.

Organ pierwszej instancji w odpowiedzi na wniosek wezwał Towarzystwo do wykazania interesu społecznego w tej konkretnej sprawie. Działanie powyższe należy uznać jednak za bezpodstawne tym bardziej, że bez zagwarantowania wnioskodawcy dostępu do akt sprawy nie sposób było wymagać dalszego uszczegółowienia wniosku. Towarzystwo w odpowiedzi na wezwanie słusznie wskazało, że interes społeczny został już wykazany. Następnie organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia 15 grudnia 2015 r. odmówił dopuszczenia Towarzystwa do udziału w sprawie, ale czynią określone rozważanie nie odniósł się do treści pierwotnego wniosku. Wytykając wnioskodawcy znikomą wiedzę na temat realiów konkretnego postępowania Prezydent Miasta K. nie dostrzegł, że dopiero dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w sprawie warunkuje możliwość jej rzetelnego uzyskania. Organ pierwszej instancji zwraca uwagę, że wniosek o zgodę na usunięcie drzew podyktowany był względami bezpieczeństwa, mimo że na etapie wydawania postanowienia dysponował już ekspertyzą, kwestionującą przynajmniej w odniesieniu do jednego ze spornych drzew takie stanowisko Spółdzielni Mieszkaniowej, która o zgodę występowała. Prezydent Miasta K. , zasłaniając się zarzutem nieznajomości realiów sprawy, doszedł też do budzącego znaczne wątpliwości wniosku, jakoby interes społeczny przemawiał raczej za niedopuszczeniem Towarzystwa do udziału w postępowaniu. Sprawia to wrażenie utożsamiania interesu strony, występującej o zgodę na usunięcie drzew z interesem społecznym, w dodatku organ traktuje udział organizacji społecznej nie jako potencjalną pomoc w wydaniu prawidłowej decyzji, a jako przeszkodę w szybkim i bezproblemowym (a nie koniecznie zgodnym z prawem) załatwieniu sprawy zgodnie z żądaniem Spółdzielni Mieszkaniowej. Tego typu zapatrywania organu pierwszej instancji wskazują wyraźnie na konieczność zapewnienia społecznej kontroli orzeczeń w przedmiocie usunięcia drzew.

Na podobne motywy, jak prezentowane w postanowieniu organu pierwszej instancji, powołało się także Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. , nie czyniąc żadnych dodatkowych rozważań. Uznając, że w przedmiotowej sprawie Towarzystwo nie wykazało przesłanki "interesu społecznego" Kolegium również nie odniosło się do konkretnych twierdzeń zawartych we wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, wytykając błędnie brak nawiązania do stanu, rozmiaru gatunku i przyczyny usunięcia drzew, które to okoliczności podlegają ustaleniu już w toku postepowania.

Wbrew stanowisku organów obu instancji należy uznać, że za udziałem Towarzystwa [....] w K. w przedmiotowym postępowaniu przemawia interes społeczny, z przyczyn podanych we wniosku, w tym zanieczyszczenie środowiska, skala usunięć drzew i niepełna kompensacja,

Zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji wydane zatem zostały z naruszeniem art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., co mając na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w punkcie I. sentencji wyroku, biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. Rzeczą organów administracji publicznej przy ponownym rozpatrzeniu sprawy będzie eliminacja wytkniętych uchybień, przy czym dopuszczając Towarzystwa [....] w K. do udziału przedmiotowym postępowaniu, powinny udział w nim organizacji społecznej traktować nie jako przeszkodę w załatwieniu sprawy, ale jako pomoc w wyjaśnieniu wszystkich jej aspektów.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono w punkcie II. sentencji wyroku, za podstawę przyjmując art. 200 i art.205 § 1 p.p.s.a.