Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2642/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 3 art. 3 ust. 1 pkt 6 i 25 art. 26 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 21
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach
article: art. 183 par. 1 i 2 art. 184
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 19 września 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędzia del. NSA Zygmunt Zgierski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 września 2017 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. Sp. z o.o. S.K.A. w Krakowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 lipca 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 623/16 w sprawie ze skargi K. Sp. z o.o. S.K.A. w Krakowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [..], nr [..] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów oddala skargę kasacyjną [pic]


UZASADNIENIE

II OSK 2642/16

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 15 lipca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę K. Sp. z o.o. S.K.A. w Krakowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 28 grudnia 2015 r. w przedmiocie nakazu wykonania określonych czynności.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Prezydent Miasta Krakowa z urzędu wszczął postępowanie dotyczące zalegających na działce nr [..] obr. 31, jedn. ewid. Krowodrza, odpadów gruntowych. Organ ustalił, że w zachodniej części działki zalegają masy ziemne w formie kilkudziesięciu pryzm. Masy ziemne pochodzą z wykopów pod fundamenty i garaże podziemne prowadzonych w ramach inwestycji przy ul. C. w Krakowie, realizowanej przez K. sp. z o.o. S.K.A., która jest właścicielem działki nr [..]. Spółka wyjaśniła, że ziemia przywieziona na działkę nr [..] ma zostać z tej działki wywieziona i w całości wykorzystania w ramach inwestycji realizowanej przy ul. C. w Krakowie (do maja 2016 r.).

Organ podał, że do mas ziemnych mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2013 r. poz. 21 ze zm.). W niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 2 pkt. 3 tej ustawy. Katalog odpadów, będący załącznikiem do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. z 2014r. poz. 1923), klasyfikuje ziemię do odpadów z grupy 17, o rodzaju gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 170503, kod: 170504. Masy ziemne przywiezione z zewnątrz na teren działki nr [..] i tam pozostawione podlegają składowaniu. Działka nr [..] nie jest miejscem przeznaczonym do składowania odpadów, nie jest też miejscem magazynowania odpadów. Na ww. działce nie jest prowadzone ani zbieranie odpadów, ani przetwarzanie odpadów. Organ nie wydał decyzji zezwalających na zbieranie lub przetwarzanie odpadów na tej działce, które to rozstrzygnięcia mogłyby określać sposób magazynowania odpadów w postaci mas ziemnych. Odpady objęte decyzją nie zostały również wytworzone na działce o nr [..]. Ustalony stan faktyczny zobowiązuje organ do wydania nakazu ich usunięcia. Posiadaczem odpadów jest K. sp. z o.o. S.K.A. - właściciel działki nr [..] oraz wytwórca mas ziemnych.

Wobec powyższego, Prezydent Miasta Krakowa, decyzją z dnia 13 października 2015 r., na podstawie art. 26 ust. 2 i 6 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy oraz § 3 rozporządzenia, nakazał K. sp. z o.o. S.K.A. usunięcie odpadów pochodzenia budowlanego, tj. odpadów rodzaju: gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03, kod: 17 05 04, z zachodniej części terenu działki nr [..], zalegające tam w formie pryzm - w takiej ilości, aby poziom terenu działki po usunięciu pryzm stał się równy z poziomem otaczającego go terenu działek sąsiednich, w tym działki nr [..]. Jednocześnie organ wskazał, że wykonanie decyzji powinno nastąpić przez przetransportowanie odpadów do uprawnionego miejsca odzysku lub unieszkodliwiania (składowania), prowadzonego przez podmiot posiadający odpowiednie zezwolenie właściwego organu, zgodnie z ustawą o odpadach, z którym to podmiotem ww. spółka zawrze stosowną umowę lub też poprzez przetransportowanie na teren miejsca ich wydobycia przy ul. C.. Czynności objęte powyższym nakazem spółka powinna zakończyć w terminie do sześciu miesięcy, od kiedy decyzja stanie się ostateczna.

Odwołanie od ww. decyzji złożyła K. sp. z o.o. S.K.A., kwestionując uznanie nawiezionej ziemi za odpad, mimo wyłączenia z art. 2 ust. 3 ustawy. W ocenie spółki sześciomiesięczny termin winien być liczony od daty zakończenia robót budowlanych przy inwestycji przy ul. C.. Nawieziona ziemia jest "wysokogatunkowa", a spółka nie pozbyła się jej, ani nie zamierza pozbyć. Zostanie ona wykorzystana w miejscu jej wydobycia. W związku z tym, że spółka zamierza zagospodarować ziemię w sposób dozwolony przez ustawodawcę postępowanie w sprawie jest przedwczesne.

Decyzją z dnia 28 grudnia 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że art. 26 ust. 1-2 ustawy zobowiązuje wójta, burmistrza lub prezydenta do sprawowania nadzoru nad prawidłowością składowania lub magazynowania odpadów. Nadzór dotyczy wszelkich odpadów znajdujących się na jakiejkolwiek nieruchomości. Organ odwoławczy nie podzielił argumentacji, że nawieziona ziemia nie jest odpadem. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 odpadem jest każda substancja lub przedmiot, którego posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć lub do którego pozbycia się jest zobowiązany. Dlatego też nie ma znaczenia, że spółka ani nie pozbywa się nawiezionej ziemi, ani też nie zamierza jej pozbyć. Aby przedmiotowa ziemia mogła być uznana za odpad, wystarczy przesłanka obowiązku pozbycia się odpadu. Ziemia nawieziona i zalegająca na terenie działki nr [..] jest składowana w miejscu do tego nieprzeznaczonym, gdyż działka ta nie jest zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 25 ustawy miejscem przeznaczonym na składowanie lub magazynowanie odpadów. Dlatego dopóki nawieziona ziemia zalega w miejscu do tego nieprzeznaczonym, tj. na terenie działki nr [..], to jest ona odpadem w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy. Bez znaczenia jest fakt, że spółka zamierza w przyszłości zagospodarować odpad w sposób przewidziany ustawą (w art. 2 pkt 3 ustawy). Nawieziona ziemia jest odpadem i należy nakazać usunięcie jej z miejsca do tego nieprzeznaczonego.

Na decyzję ostateczną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła K. sp. o.o. S.K.A. w Krakowie.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że w postępowaniu prawidłowo ustalono, że na działce nr [..] znajduje się kilkadziesiąt hałd mas ziemnych, a pomiędzy nimi stos płyt betonowych, rury betonowe, gruz oraz słup betonowy. Masy ziemne zdeponowane na ww. działce pochodzą z wykopów pod fundamenty i garaże podziemne prowadzonych w ramach inwestycji przy ul. C. w Krakowie, realizowanej przez skarżącą spółkę, będącą właścicielem działki nr [..] i przez nią tam złożone.

Następnie Sąd Wojewódzki podał, że w myśl art. 3 pkt 5 lit. a) ustawy "magazynowanie odpadów" to czasowe przechowywanie odpadów obejmujące: a) wstępne magazynowanie odpadów przez ich wytwórcę, b) tymczasowe magazynowanie odpadów przez prowadzącego zbieranie odpadów, c) magazynowanie odpadów przez prowadzącego przetwarzanie odpadów.

W art. 25 ustawy określone zostały warunki dopuszczalnego magazynowania odpadów, które posiadacz odpadów musi spełnić, aby legalnie prowadzić tę czynność. Magazynowanie odpadów odbywa się zgodnie z wymaganiami w zakresie ochrony środowiska oraz bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi, w szczególności w sposób uwzględniający właściwości chemiczne i fizyczne odpadów, w tym stan skupienia, oraz zagrożenia, które mogą powodować te odpady, w tym zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach wydanych na podstawie ust. 7 (ust.1). Magazynowanie odpadów odbywa się na terenie, do którego posiadacz odpadów ma tytuł prawny (ust. 2). Magazynowanie odpadów jest prowadzone wyłącznie w ramach wytwarzania, zbierania lub przetwarzania odpadów (ust. 3). Odpady, z wyjątkiem przeznaczonych do składowania, mogą być magazynowane, jeżeli konieczność magazynowania wynika z procesów technologicznych lub organizacyjnych i nie przekracza terminów uzasadnionych zastosowaniem tych procesów, nie dłużej jednak niż przez 3 lata (ust. 4). Odpady przeznaczone do składowania mogą być magazynowane wyłącznie w celu zebrania odpowiedniej ilości tych odpadów do transportu na składowisko odpadów, nie dłużej jednak niż przez rok (ust. 5). Okresy magazynowania odpadów, o którym mowa w ust. 4 i 5, są liczone łącznie dla wszystkich kolejnych posiadaczy tych odpadów (ust. 6).

Sąd I instancji podkreślił, że ww. przepisy oznaczają, że magazynowanie odpadów nie jest autonomiczną formą gospodarowania odpadami i zawsze stanowi część większego procesu - wytwarzania, zbierania lub przetwarzania odpadów. Zatem dopuszczalność magazynowania odpadów w danym miejscu powinna wynikać z posiadanego zezwolenia na ww. formy gospodarki odpadami, o czym stanowi wprost art. 41 ust. 1 ustawy.

Przez "odpady" rozumie się natomiast każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany (pkt 6). Pojęcie "pozbycia się", które stanowi przesłankę do uznania za odpad, w istocie oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób aniżeli nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko. Jako odpady traktowane są nie tylko przedmioty, które posiadacz uważa za zbędne i których chciałby się wyzbyć, ale także takie, które podlegają dalszym procesom odzysku w celu ich gospodarczego wykorzystania.

Konkretyzacja zakwalifikowania określonego przedmiotu jako odpadu następuje przy zastosowaniu katalogu odpadów stanowiącego załącznik do rozporządzenia w sprawie katalogu odpadów. Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia odpady w katalogu odpadów zostały podzielone w zależności od źródła ich powstawania na 20 grup, w tym grupę nr 17 - odpady z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz infrastruktury drogowej (włączając glebę i ziemię z terenów zanieczyszczonych). Dwie pierwsze cyfry kodu oznaczają grupę odpadów wskazującą źródło powstawania odpadów. Oznaczenie grupy odpadów łącznie z dwiema następnymi cyframi identyfikuje podgrupę odpadów, natomiast kod składający się z sześciu cyfr identyfikuje rodzaj odpadów. Kod odpadów 17 05 04 oznacza odpad : gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03.

Z kolei "posiadaczem odpadów" jest wytwórca odpadów lub osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej będąca w posiadaniu odpadów. Domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości (pkt 19). "Wytwórcą odpadów" jest z kolei każdy, którego działalność lub bytowanie powoduje powstawanie odpadów (pierwotny wytwórca odpadów), oraz każdy, kto przeprowadza wstępną obróbkę, mieszanie lub inne działania powodujące zmianę charakteru lub składu tych odpadów; wytwórcą odpadów powstających w wyniku świadczenia usług w zakresie budowy, rozbiórki, remontu obiektów, czyszczenia zbiorników lub urządzeń oraz sprzątania, konserwacji i napraw jest podmiot, który świadczy usługę, chyba że umowa o świadczenie usługi stanowi inaczej.

Według zaś art. 26 ust.1 i 2 ustawy posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. W przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami.

W ocenie Sądu I instancji pryzmy mas ziemnych złożone na działce nr [..] stanowią odpady w rozumieniu ustawy, a strona skarżąca jest ich wytwórcą i posiadaczem. Z cytowanych przepisów wynika, że legalne magazynowanie odpadów jest zawsze prowadzone w ramach wytwarzania, zbierania lub przetwarzania odpadów. A zatem dopuszczalność magazynowania odpadów w danym miejscu powinna wynikać z posiadanego zezwolenia, o czym stanowi wprost art. 41 ust. 1 ustawy. Działka nr [..] nie może zatem stanowić takiego miejsca, ponieważ nie jest miejscem wytworzenia odpadów. Skarżący powinien więc legitymować się zezwoleniem na zbieranie odpadów.

Sąd Wojewódzki wskazał następnie, że art. 2 pkt 3 ustawy stanowi, że przepisów ustawy nie stosuje się do niezanieczyszczonej gleby i innych materiałów występujących w stanie naturalnym, wydobytych w trakcie robót budowlanych, pod warunkiem, że materiał ten zostanie wykorzystany do celów budowlanych w stanie naturalnym na terenie, na którym został wydobyty. Wyłączenie to dotyczy materiałów wydobytych w trakcie robót budowlanych, przy czym ustawodawca wskazuje, że ma na uwadze: niezanieczyszczoną glebę, inne materiały występujące w stanie naturalnym. Przepisów ustawy o odpadach nie stosuje się tylko wtedy, gdy materiał ten zostanie wykorzystany do celów budowlanych w stanie naturalnym na terenie, na którym został wydobyty. Przetransportowanie mas ziemnych z wykopów prowadzonych przy inwestycji na ulicy C. na inną nieruchomość powoduje, że stały się one odpadami w rozumieniu ustawy o odpadach. Nawet niezanieczyszczona ziemia może bowiem stanowić "substancję lub przedmiot, do których pozbycia się posiadacz jest obowiązany". Będzie tak wtedy, gdy masy ziemne będą magazynowane w miejscu do tego nie przeznaczonym, jak to ustalono w rozpatrywanej sprawie.

Z tego samego powodu Sąd za niezasadny uznał także zarzut naruszenia art. 3 ust 1 pkt 6 ustawy, poprzez uznanie, że gleba i ziemia w tym kamienie zalegające na działce nr [..] stanowią odpad, chociaż spółka nie pozbyła się ich, ani pozbyć się ich nie zamierza, nie jest również obowiązana do pozbycia się ich. Przepis art. 26 wprowadza zasadę zakazu składowania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03, są odpadem o kodzie: 17 05 04. Jak stanowi art. 26 ust. 1 ustawy posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Dlatego też skarżąca będąca wytwórcą i posiadaczem odpadów jest obowiązana do pozbycia się ich, co wyczerpuje definicję odpadu.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 lipca 2016 r. skargę kasacyjną wniosła spółka K. Sp. z o.o. S.K.A. w Krakowie. Zaskarżając wyrok w całości zarzuciła mu naruszenie:

1/ art. 2 pkt 3 ustawy o odpadach, poprzez niewłaściwe zastosowanie ustawy, mimo że z mocy ww. przepisu jej stosowanie w niniejszej sprawie jest wyłączone,

2/ art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, poprzez uznanie, że gleba i ziemia w tym kamienie zalegające na działce nr [..] stanowią odpad, chociaż skarżąca nie pozbyła się ich, ani pozbyć się ich nie zamierza, nie jest również obowiązana do pozbycia się ich,

3/ art. 3 ust. 1 pkt 25 ustawy o odpadach, poprzez uznanie, że skoro ziemia zalega na działce, która nie jest składowiskiem odpadów, ani miejscem jej wydobycia, to ziemia ta staje się odpadem,

4/ art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi od decyzji, choć była ona uzasadniona z uwagi na wadliwość wydanych decyzji w sprawie.

Wskazując na powyższe naruszenia autor skargi kasacyjnej wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie zaskarżonych w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Biorąc po uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Podkreślić przede wszystkim należy, że autor skargi kasacyjnej, stawiając wyrokowi Sądu I instancji zarzuty naruszenia przepisów materialnych i procesowych, tak naprawdę kwestionuje przede wszystkim konstatację Sądu I instancji, że znajdujące się na działce nr [..] ziemia i kamienie stanowią odpady. Do tego zmierza argumentacja autora skargi kasacyjnej, gdy stawia zarzut naruszenia art. 2 pkt 3 oraz art. 3 ust. 1 pkt 6 i pkt 25 ustawy, jak i art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 151 p.p.s.a. W ocenie autora skargi kasacyjnej bowiem mylne uznanie przez Sąd I instancji ziemi i kamieni znajdujących się na działce skarżącej spółki za odpady doprowadziło do nielegalnego zobowiązania spółki do dokonania czynności określonych w art. 26 ust. 1 i 2 ustawy, a więc do usunięcia odpadów.

Stosownie do art. 26 ust. 1 ustawy posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania.

Autor skargi kasacyjnej nie kwestionuje, że jest posiadaczem ziemi i kamieni uznanych za odpady. Nie kwestionuje też, że jego działka nie jest miejscem przeznaczonym do składowania lub magazynowania odpadów. Nie godzi się jedynie na traktowanie znajdujących się na działce nr [..] ziemi i kamieni jako odpadów. Nie neguje przy tym, że owa ziemia i kamienie pochodzą z innej należącej do spółki nieruchomości, gdzie prowadzona jest inwestycja budowlana.

Stosownie do art. 2 pkt 3 ustawy przepisów ustawy nie stosuje się do niezanieczyszczonej gleby i innych materiałów występujących w stanie naturalnym, wydobytych w trakcie robót budowlanych, pod warunkiem, że materiał ten zostanie wykorzystany do celów budowlanych w stanie naturalnym na terenie, na którym został wydobyty. A contrario materiały takie, wydobyte w trakcie robót budowlanych, a nie spełniające warunków z art. 2 ust. 3 ustawy (gdy są zanieczyszczone, czy też, jak w niniejszej sprawie, zostały wykorzystywane poza terenem, z którego zostały wydobyte) stanowią odpady. Potwierdza to regulacja zawarta w § 2 pkt 17 rozporządzenia w sprawie katalogu odpadów, która do grupy 17 katalogu odpadów zalicza odpady z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz infrastruktury drogowej (włączając glebę i ziemię z terenów zanieczyszczonych) – por. wyrok NSA z 28 czerwca 2017 r., II OSK 1918/16.

W niniejszej sprawie ziemia i kamienie znajdujące się na działce nr [..] nie zostały wydobyte na niej, ale przewiezione zostały z innej nieruchomości, na której skarżąca spółka prowadzi inwestycję budowlaną. Do tego, co skarżąca kasacyjnie spółka konsekwentnie pomija, na działkę tę nawieziono nie tylko ziemię i kamienie, ale także gruz, betonowe płyty i stalowe pręty. Dlatego też przepis ten nie wyłączał w niniejszej sprawie możliwości zastosowania art. 26 ustawy, a zapewnienia skarżącej spółki, że w przyszłości ziemia powróci na teren, z którego została wydobyta i na tamtym terenie zostanie wykorzystana do celów budowlanych, nie mogą zostać potraktowane inaczej, niż tylko próbę uchylenia się od obowiązków wynikających z ustawy. W żaden inny sposób nie da się bowiem wyegzekwować od spółki owej "obietnicy", niż poprzez zastosowanie w sprawie nakazu usunięcia odpadów. Zresztą, co należy podkreślić, wydany nakaz usunięcia odpadów spółka może wypełnić poprzez właśnie przetransportowanie odpadów na teren miejsca ich wydobycia przy ul. C. w Krakowie, co zostało wprost zawarte w pkt 2 decyzji organu I instancji.

Nieuwzględnienie zarzutu naruszenia art. 2 pkt 3 ustawy, poprzez uznanie, że substancje nawiezione na działkę nr [..] stanowią odpady, powodują w zasadzie, że kolejne zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej, zmierzające do wniosku przeciwnego, nie mogą przynieść oczekiwanego rezultatu. Tym niemniej Naczelny Sąd Administracyjny odniesie się do nich pokrótce.

W myśl art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o odpadach – rozumie się przez to każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany.

W orzecznictwie podkreślano w szczególności, że pojęcie "pozbycie się", które stanowi przesłankę do uznania za odpad, w istocie oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób, aniżeli nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2017 r., II OSK 1268/15, wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2016 r., II OSK 715/15; wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2009 r., II OSK 960/08).

O kwalifikacji danego przedmiotu jako odpadu rozstrzyga przesłanka pozbycia się, mogącego być działaniem faktycznym, zamierzonym lub nakazanym. Przesłankę tę można więc stwierdzić wyłącznie na podstawie zachowania posiadacza przedmiotu, z uwzględnieniem okoliczności obiektywnych umożliwiających odtworzenie zamiarów, jaki mu przyświecał w stosunku do tego przedmiotu. Nie chodzi tu przy tym o utratę kontroli nad przedmiotem, lecz zasadniczą zmianę jego wykorzystania, odmienną od głównego przeznaczenia, do którego przestał on się nadawać. Pozbyciem się przedmiotu będzie również przekazanie go (zbycie) innemu podmiotowi, który będzie go wykorzystywał w inny, zasadniczo odmienny od dotychczasowego sposób. Odpadami mogą być więc także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu i mogące być w związku z tym przedmiotem transakcji handlowej jako dobro o określonej wartości ekonomicznej. W kategorii odpadów mogą być traktowane także przedmioty podlegające powtórnemu gospodarczemu wykorzystaniu, w tym poddawane procesom odzysku (wyrok NSA z dnia 16 września 2015 r. II OSK 2920/13).

Jako odpady traktowane są nie tylko przedmioty, które posiadacz uważa za zbędne i których chciałby się pozbyć, ale także takie, które podlegają dalszym procesom odzysku w celu ich gospodarczego wykorzystania, a nawet takie które są zdatne do powtórnego wykorzystania. Istotne w sprawie jest ustalenie zamiaru pozbycia się przedmiotów. Dla uznania przedmiotu za odpad nie ma znaczenia okoliczność, że dla jego nabywcy może on mieć wartość użytkową i nadaje się do dalszego wykorzystania po poddaniu stosownym operacjom (wyrok NSA z dnia 20 listopada 2014 r. II OSK 1085/13).

Trudno w tej sytuacji za odpad nie uznać ziemi wydobytej na jednej nieruchomości w celu wybudowania obiektów mieszkalnych (wykopanej pod fundamenty i parkingi podziemne) i przewiezionej na inną nieruchomość, gdzie zalega na kilkudziesięciu pryzmach, które z czasem zarosły chwastami. Zamiar ponownego gospodarczego wykorzystania odpadów (ziemi) nie może powodować, że odpad przestaje nim być. Tym bardziej, że twierdzenie skarżącej spółki, że ziemia w całości wykorzystana zostanie na terenie przy ul. C. po zakończeniu inwestycji, z punktu widzenia doświadczenia życiowego, jak i zdrowego rozsądku, jest niewiarygodne.

Z kolei niezrozumiały jest zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 25 ustawy, w myśl którego za składowisko odpadów uznaje się obiekt budowlany przeznaczony do składowania odpadów. Przepis ten nie miał w sprawie zastosowania, Sąd I instancji nie dokonywał też jego wykładni. Nie ulega przecież wątpliwości, że na terenie działki nr [..] nie ma żadnego obiektu budowlanego, nie tylko przeznaczonego do składowania odpadów. Nie było także przedmiotem sporu w niniejszej sprawie, że teren działki nr [..] nie stanowi miejsca przeznaczonego na składowanie lub magazynowanie odpadów.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie jest uprawnione stanowisko skarżącego kasacyjnie, że Sąd I instancji dokonał wadliwej wykładni pojęcia "odpadów". Wobec tego zarzut skargi kasacyjnej dokonania przez Sąd I instancji błędnej wykładni tego pojęcia nie zasługuje na uwzględnienie.

Tym samym niezasadny jest także zarzut naruszenia przepisów postępowania, skoro jego uzasadnienie również opierało się argumencie o braku przesłanek do uznania nawiezionej ziemi i kamieni za odpad.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.