Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1989/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-12-10 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: Art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Karolina Kisielewicz – Malec po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] na akt Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2013r. nr [...] w przedmiocie powołania na członka [...] postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Stowarzyszenia [...] złożyło w dniu 8 listopada 2013r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie.

Ze złożonego w sprawie formularza PPPr oraz dodatkowego oświadczenia złożonego w piśmie z dnia 29 listopada 2013r.. wynika, że Stowarzyszenia [...] jest organizacją społeczną, działającą w formie stowarzyszenia zwykłego. Stosownie do treści art. 42 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989r. – Prawo o stowarzyszeniach (Dz.U. z 2001r., nr 79, poz. 855 ze zm.), nie prowadzi działalności gospodarczej, nie przyjmuje darowizn, spadków, zapisów oraz nie otrzymuje dotacji. Środki na swoją uzyskuje ze składek członkowskich oraz darowizn dokonywanych ad hoc przez K. Z. (przedstawiciela Stowarzyszenia).

Wnioskodawca oświadczył, że przedmiotem jego działalności jest m. in. reprezentowanie interesów [...] przez: współpracę z organizacjami związanymi z hodowlą i treningiem [...], oraz interesów członków stowarzyszenia. Podał, że nie posiada rachunku bankowego, nie prowadzi dokumentacji księgowej, nie dysponuje sprawozdaniami finansowymi. Skarżący podkreślił, że Stowarzyszenie nie powzięło uchwały w sprawie wysokości składki członkowskiej, a wszelkie wydatki związane z działalnością regulaminową stowarzyszenia są dokonywane ad hoc przez K. Z.

Referendarz sądowy zważył, co następuje:

Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki.

Organizacje społeczne na równi z innymi podmiotami mogą występować o przyznanie prawa pomocy i pomoc taką uzyskać po wykazaniu istnienia przesłanek jej udzielenia określonych w art. 246 § 2 powołanej ustawy. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt1 tej ustawy prawo pomocy w zakresie całkowitym może zostać przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże ona, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast, prawo pomocy w zakresie częściowym, może zostać przyznane osobie prawnej (jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej), gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W orzecznictwie NSA niezmiennie podkreśla się, że przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej, nie ma charakteru obowiązkowego ("prawo pomocy może być przyznane"), a ciężar dowodu w zakresie ustalenia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. To wnioskodawca musi wykazać, że np. zmaga się z groźbą niewypłacalności, a sąd (referendarz sadowy) twierdzenia te weryfikuje przez zestawienie z dostarczoną dokumentacją (por. np. postanowienie NSA z dnia 20 marca 2013r. sygn. akt II FZ 154/13, dostępne na stronie Centralnej Bazy Orzeczeń i Informacji o Sprawach: https://cbois.nsa.gov.pl.). Oznacza to m.in., że wszelkie wątpliwości dotyczące jego stanu majątkowego sąd (referendarz sądowy) rozstrzyga na niekorzyść wnioskującego (por. np. postanowienie NSA z 4 sierpnia 2011r. sygn. akt II FZ 379/11, dostępne na stronie Centralnej Bazy Orzeczeń i Informacji o Sprawach: https://cbois.nsa.gov.pl.)

W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w doktrynie podkreśla się ponadto, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie kosztów sądowych, ale także, że nie ma ich, mimo że podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504).

W niniejszej sprawie skarżące Stowarzyszenie nie wykazało, że podjęło jakiekolwiek czynności zmierzające do zabezpieczenia środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Nie jest wystarczającym twierdzenie, że Stowarzyszenie nie posiada żadnego majątku i dochodu. Jeżeli działalność Stowarzyszenia związana jest z realizacją jego praw przed sądem, to wiąże się ona także z obowiązkiem uiszczania kosztów postępowania sądowego. Towarzystwo powinno więc wziąć pod uwagę swój udział w postępowaniach sądowych i zgromadzić na ten cel odpowiednie środki np. w formie składek członkowskich. Z obowiązku tego nie zwalnia fakt, że nie zdecydowało się podjąć uchwały w przedmiocie obowiązku uiszczania składek członkowskich. Wskazać bowiem należy, że przepis art. 42 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy – Prawo o stowarzyszeniach stanowi, że stowarzyszenie zwykłe nie może prowadzić działalności gospodarczej, przyjmować darowizn, spadków i zapisów oraz otrzymywać dotacji, a także korzystać z ofiarności publicznej. Organizacje takie środki na swoją działalność uzyskują ze składek członkowskich. Pomimo tego ustawowego ograniczenia źródeł finansowania, stowarzyszenie zwykłe, chcąc realizować cele dla których zostało powołane powinno liczyć się z koniecznością pokrywania kosztów ewentualnych sporów.,

W związku z powyższym członkowie Stowarzyszenia winni w taki sposób ukształtować sposób finansowania działalności statutowej, aby realizacja celów dla których organizacja została powołana, nie była iluzoryczna, lecz możliwa do realizacji. Nic nie stoi więc na przeszkodzie, aby członkowie Towarzystwa, w przypadku braku innych źródeł finansowania, celem prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego, zebrali środki konieczne do opłacenia wpisu sądowego. Przyznanie skarżącemu prawa pomocy w sytuacji rezygnacji z podjęcia uchwały w przedmiocie obowiązku uiszczania składek członkowskich, stanowiłoby de facto przeniesienie ciężaru prowadzenia działalności statutowej stowarzyszenia na Skarb Państwa, podczas gdy stowarzyszenie powinno było co do zasady we własnym zakresie zabezpieczyć środki na swoją działalność, w tym na występowanie do sądów administracyjnych z pismami, które podlegają opłacie sądowej. Referendarz rozpoznający niniejszy wniosek podziela stanowiska zaprezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach: z dnia 20 grudnia 2006 r., sygn. akt II OZ 1433/06 (dostępne na stronie Centralnej Bazy Orzeczeń i Informacji o Sprawach: https://cbois.nsa.gov.pl.); z dnia 30 listopada 2009 r., sygn. akt II OZ 1004/09 (LEX nr 587353); z dnia 1 grudnia 2009 r., sygn. akt II OZ 1056/09 (LEX nr 582885).

W niniejszej sprawie wnioskodawca pomija całkowicie istotę działania stowarzyszeń, która opiera się na samodzielności działania stowarzyszenia. Samodzielność ta przejawia się między innymi w oparciu działalności na własnym majątku. Majątek ten powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Nie ulega wątpliwości, że cele, które nakłada na siebie stowarzyszenie realizowane są z tego właśnie majątku. Jeżeli założyciele stowarzyszenia, przyjmując cele swojej działalności są świadomi, że nie posiadają ani też nie będą w stanie zdobyć środków na jej prowadzenia, to powstaje pytanie o cel działania takiej organizacji. Istota działania stowarzyszenia z natury rzeczy wyklucza bowiem przerzucenie niemalże całości kosztów jego działalności na Skarb Państwa, a do takiej sytuacji prowadziłoby zaakceptowanie stanowiska reprezentowanego przez wnioskodawcę. Odmiennie oceniać należałoby sytuację, w której stowarzyszenie, zakładając sobie pewne cele, jednocześnie jasno i precyzyjnie określa sposoby pozyskania środków, z których owe cele będą realizowane, lecz z przyczyn od siebie niezależnych nie jest w stanie z tych sposobów skorzystać. Tymczasem w niniejszej sprawie analiza oświadczeń wnioskodawcy prowadzi do wniosku, że Stowarzyszenie od samego początku miało świadomość, że nie będzie w stanie podołać kosztom własnej działalności.

Nie jest rzeczą sądu administracyjnego ocenianie pobudek, jakimi kierowali się członkowie Towarzystwa przy jego tworzeniu, ani też podważanie racji jego istnienia, niemiej jednak oceny wymagały wszelkie podniesione wyżej okoliczności w kontekście możliwości uzyskania przez wnioskodawcę prawa pomocy.

Uwzględniając przedstawiony stan faktyczny i prawny należy stwierdzić, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił, że jest podmiotem, któremu przysługuje możliwość skorzystania z prawa pomocy.

Z powyższych względów referendarz sądowy orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.