Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 725/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1, art. 1 ust. 1b, art. 1 ust. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 83
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Andrzej Skoczylas (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi Ł. B. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "A" Ł. B. na decyzję Wojewody z dnia (...) nr (...) w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości; oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z (...) marca 2014 r., nr (...) (dalej decyzja z (...) marca 2014 r.) Prezydent Miasta P. działający jako Prezydent miasta na prawach powiatu, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej (dalej zwany Prezydentem albo organem I instancji) działając na podstawie art. 104 § 1, art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej kpa), art. 1 ust. 1 i 1b , art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (t.j. Dz.U. 2012 r., poz. 83, dalej ustawa z 2005 r.) odmówił przekształcenia prawa użytkowania wieczystego ustanowionego na nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, oznaczonej geodezyjnie: obręb R., ark. mapy (...), działka nr (...) o pow. (...) m2, zapisanej w KW nr (...), położonej w P., przy ul. (...), przysługującego Ł. B. (dalej wnioskodawca, odwołujący albo skarżący), w prawo własności.

W uzasadnieniu organ I instancji ustalił, że przedstawiona powyżej nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste na podstawie decyzji Wojewody z dnia (...) lutego 1992 r., nr (...) na rzecz "A" (dawna działka oznaczona numerem (...) o pow. (...) m2 uległa podziałowi, zgodnie z decyzją Dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego z dnia (...) lutego 1992 r., nr (...) w wyniku, którego powstała między innymi działka nr (...) o pow. (...) m2).

Zgodnie z art. 2 ust. 1, 2, 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. 1990 r., nr 79, poz. 464), art. 40 ust. 3, art. 43 ustawy z dnia 29 września 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.j. Dz.U. 1991 r., nr 30, poz. 127), § 4, 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r., w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. 1993 r., nr 23, poz. 97 ze zm.) działka określona w niniejszej decyzji stała się z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego przez "A" w P.

Z powyższego wynika, że w 1992 r. "A" w P. jako państwowa osoba prawna została "uwłaszczona", czyli państwowy grunt będący w zarządzie "A" został jej przekazany w użytkowanie wieczyste.

Aktem notarialnym z dnia (...) sierpnia 2012 r., rep. (...) syndyk masy upadłości przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą "A" w upadłości z siedzibą w P., zbył prawo użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego działkę nr (...), na rzecz wnioskodawcy.

Art. 1 ust. 1b ustawy z 2005 r. wskazuje na wyłączenie m.in. państwowych osób prawnych z kręgu podmiotów uprawnionych do żądania przekształcenia.

W dniu (...) października 2005 r. (tj. w dniu wejścia w życie ustawy) "A" w P. była użytkownikiem wieczystym ww. nieruchomości. Taki stan rzeczy skutkuje ziszczeniem się negatywnej przesłanki przekształcenia w postaci wyłączenia podmiotowego.

W odwołaniu od powyższej decyzji z (...) marca 2014 r. wnioskodawca (dalej zwany odwołującym), reprezentowany przez adwokata, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego ustanowionego na nieruchomości, stanowiącej własność Skarbu Państwa, oznaczonej geodezyjnie: obręb R., ark. mapy (...), działka nr (...), zapisanej w KW nr (...), położonej w P., przy ul. (...), przysługującego odwołującemu w prawo własności.

W uzasadnieniu odwołujący podkreślił, że na istnienie uprawnienia dotyczącego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości nie ma wpływu okoliczność, że ze względu na wyłączenie z art. 1 ust. 1b pkt 2 ustawy z 2005 r. poprzednik prawny nie mógłby skutecznie ubiegać się o dokonanie takiego przekształcenia na swoją rzecz. Wyłączenie z art. 1 ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy z 2005 r. ma charakter podmiotowy, a nie przedmiotowy. Dotyczy ono jedynie rodzaju osób, które nie mogą skierować żądania przekształcenia. Nie rozciąga się ono na konkretną nieruchomość.

Decyzją z (...) maja 2014 r., nr (...) (dalej decyzja z (...) maja 2014 r.) Wojewoda (dalej zwany Wojewodą albo organem II instancji) utrzymał w mocy decyzję z (...) marca 2014 r.

Dokonując ustaleń stanu faktycznego sprawy Wojewoda za bezsporne uznał, że w dacie (...) października 2005 r. prawo użytkowania wieczystego przysługiwało "A" w upadłości, działającej w formie prawnej przedsiębiorstwa państwowego. Z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości wystąpił natomiast następca prawny, który w ramach prowadzonej działalności gospodarczej nabył na podstawie umowy sporządzonej w formie aktu notarialnego prawo użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, położonej w P. przy ul. (...), stanowiącej działkę nr (...) wraz z prawem własności posadowionego na powyższej działce budynku - portierni, stanowiącego odrębny od gruntu przedmiot własności.

Elementarnym składnikiem postępowania administracyjnego w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości jest ustalenie statusu użytkownika wieczystego nieruchomości w dacie 13 października 2005 r. Ustalenie, że w tej dacie użytkownikiem wieczystym nieruchomości była państwowa osoba prawna musi skutkować koniecznością przyjęcia, że w okolicznościach danej sprawy zaistniała negatywna przesłanka przekształcenia określona w art. 1 ust. 1b ustawy z 2005 r.

O ile odwołujący zasadnie wskazał, że z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą również wystąpić osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1 i 1a art. 1 ustawy z 2005 r. oraz osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 2, o tyle uwadze odwołującego umknęła zasadnicza kwestia dotycząca faktu, że Jego poprzednikowi prawnemu w dacie 13 października 2005 r. nie przysługiwało uprawnienie do wystąpienia z żądaniem przekształcenia, a zatem następca nie jest następcą prawnym uprawnionego o którym mowa w art. 1 ustawy z 2005 r., skoro poprzednik został wyłączony z możliwości ubiegania się o przekształcenie. Zasadnym, zdaniem Wojewody, byłoby żądanie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości wniesione przez podmiot, który jest następcą prawnym podmiotu uprawnionego, nie objętego wyłączeniem z ust art. 1 ust. 1b ustawy z 2005 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (dalej WSA) z 27 czerwca 2014 r. wnioskodawca (dalej zwany skarżącym) reprezentowany przez adwokata zaskarżył decyzję z (...) maja 2014 r. w całości zarzucając naruszenie:

1) art. 1 ust. 3 w związku z art. 1 ust. 1b pkt. 2 ustawy z 2005 r. przez nieprawidłową wykładnię skutkującą przyjęciem, że dla oceny dopuszczalności dokonania przekształcenia istotny jest nie status prawny aktualnego użytkownika wieczystego, ale użytkownika w dniu 13 października 2005 r.,

2) art. 1 ust. 3 ustawy z 2005 r. przez przyjęcie, że następca prawny podmiotu będącego użytkownikiem wieczystym w dniu 13 października 2005 r. nabywa od niego roszczenie o przekształcenie,

3) art. 1 ust. 3 w zw. z art. 1 ust. 1 ustawy z 2005 r. przez przyjęcie, że skarżący nie ma prawa do żądania przekształcenia posiadanego użytkowania wieczystego w prawo własności.

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji z (...) maja 2014 r. w całości oraz poprzedzającej ją decyzji z (...) marca 2014 r. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżący zwrócił uwagę na wadliwość stanowiska organów obu instancji, że użytkownik wieczysty uprawniony do złożenia wniosku na podstawie nowelizacji ustawy z 2005 r., swoje uprawnienie wywodzi od podmiotu będącego użytkownikiem wieczystym w dniu 13 października 2005 roku, którego jest następcą. Na szczególną uwagę zasługuje fakt, że następstwo prawne dotyczy wyłącznie prawa użytkowania wieczystego, ale nie uprawnienia do przekształcenia, jak błędnie argumentuje organ uzasadniając swoją decyzję.

Wprowadzenie przez ustawę z dnia 28 lipca 2011 roku o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (obowiązującą od 9 października 2011 roku) przepisu art. 1 ust. 1b do ustawy z 2005 r. podyktowane było rozszerzeniem zakresu przedmiotowego oraz podmiotowego tej ustawy na wszystkich użytkowników wieczystych z zachowaniem wyłączeń dotyczących Polskiego Związku Działkowców oraz państwowych i samorządowych osób prawnych. W odniesieniu do tej kategorii podmiotów podano w uzasadnieniu proponowanej zmiany, że prawo użytkowania umożliwia im realizację celów, ponadto zostały one już raz uwłaszczone.

Ustawodawca, nowelizując ustawę z 2005 r., pozostawił niezmienionym warunek, że żądanie przekształcenia może dotyczyć prawa użytkowania wieczystego istniejącego w dniu 13 października 2005 roku. Prawo użytkowania wieczystego jest zbywalne, w związku z czym ustawodawca przewidział, że z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą wystąpić również osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób wymienionych w art. 1 ust. 1, 1a i 2 ustawy.

Argument Wojewody, że art. 1 ust. 3 ustawy z 2005 r. nie wymienia następców prawnych osób wymienionych w ust 1b pkt. 2 ustawy jest bezpodstawny. Przepis art. 1 ust. 1b ustawy z 2005 r. nie wylicza bowiem podmiotów mogących wystąpić z żądaniem przekształcenia, lecz odwrotnie, wskazuje na wyłączenia podmiotowe. Art. 1 ust. 3 ustawy z 2005 r. odsyła natomiast do art. 1 ust. 1 i la oraz ust. 2. Przepisy te zawierają wskazanie wszystkich grup podmiotów, do których ustawa znajduje zastosowanie.

Zdaniem skarżącego, między art. 1 ust. 1 i ust. 1b ustawy z 2005 r. zachodzi relacja lex specialis - lex generalis, tzn., że art. 1 ust. 1 ustawy z 2005 r. zawiera regułę ogólną, a art. 1 ust. 1b ustawy z 2005 r. regułę szczególną, która dla określonej grupy osób będących użytkownikami wieczystymi nieruchomości przewiduje inny skutek (brak możliwości wystąpienia z żądaniem przekształcenia). Ograniczenie to ma zastosowanie tylko do podmiotów, których reguła szczególna dotyczy. Wobec tego odesłanie w art. 1 ust. 3 ustawy do art 1 ust. 1 ustawy z 2005 r. jest wystarczające, jeżeli podmiot spełnia kryteria ogólne, a nie jest kwalifikowany pod zakres działania reguły szczególnej. W tym kontekście należy wskazać, iż skarżący nie jest podmiotem, o jakim mowa w art. 1 ust. 1b ustawy z 2005 r., a w związku z tym nie jest wyłączony podmiotowo (k. 3-5 akt sądowych).

W odpowiedzi na skargę z 4 lipca 2014 r., nr (...), Wojewoda wniósł o jej oddalenie (k. 8-9 akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż rolą sądu administracyjnego jest kontrola działalności administracji publicznej w oparciu o kryterium zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 202 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Pod pojęciem owej kontroli należy rozumieć porównywanie czynności organu administracji rządowej lub samorządowej, czy też innego podmiotu, wykonującego zadania z zakresu administracji publicznej, z wzorcem jaki ustanawiają obowiązujące normy prawne. Sąd administracyjny, w ramach postępowania wywołanego skargą, kontroluje prawidłowość zastosowanej przez organ administracji publicznej podstawy rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Podstawą rozstrzygnięcia organu administracji jest zaś całokształt przepisów prawa zastosowanych przez niego w celu wydania rozstrzygnięcia na gruncie ustalonego stanu faktycznego. Podstawę prawną rozstrzygnięcia organu stanowią zatem przepisy prawa materialnego, regulacje proceduralne, a także przepisy ustrojowe. Kompetencja kontrolna sądu administracyjnego sprowadza się więc do oceny legalności działania organu administracji w zakresie oceny zgodności działania z prawem materialnym, dochowania wymaganej prawem procedury i respektowania reguł określonych w przepisach ustrojowych. Zastrzec przy tym należy, iż w odniesieniu do ustaleń faktycznych sąd administracyjny nie ma kompetencji do dokonywania ustaleń stanu faktycznego będącego tłem sprawy administracyjnej. Zadanie to należy wyłącznie do organu administracji publicznej. Do sądu administracyjnego należy zatem jedynie ocena legalności procesu ustalania stanu faktycznego przez organ administracji z punktu widzenia wymagań proceduralnych, nie zaś jego samodzielne ustalanie.

Podkreślenia też wymaga, że sąd administracyjny, rozpoznając skargę na akt (np. decyzję) organu administracji publicznej, wskazaną kontrolę sprawuje i rozstrzyga w granicach danej sprawy administracyjnej, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; zwanej dalej "ppsa"). Zakres kontroli sądu administracyjnego wyznaczają zatem nie zarzuty skargi, ale granice sprawy administracyjnej rozstrzygniętej przez organ zaskarżonym aktem.

Stosując tak określone kryteria kontroli Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. W ocenie Sądu organy administracji obu instancji rozstrzygając sprawę dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, prowadziły postępowanie zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego oraz prawidłowo powołały i zastosowały przepisy ustawy dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, w jej brzmieniu obowiązującym w dacie rozstrzygania wniosku skarżących.

Stan faktyczny niniejszej sprawy jest bezsporny. Skarżący w dniu (...) lipca 2013 r. zwrócił się do Urzędu Miasta P., z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, oznaczonej geodezyjnie: obręb R., ark. mapy (...), działka nr (...) o pow. (...) m2, zapisanej w KW nr (...), położonej w P. (wniosek następnie uzupełniono w dniu (...) sierpnia 2013 r.).

W sprawie bezsporne jest również, że na mocy aktu notarialnego z dnia (...) sierpnia 2012 r., Rep. (...) syndyk masy upadłości przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą "A" w upadłości z siedzibą w P., zbył prawo użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego działkę nr (...), na rzecz skarżącego. Prawo własności powyższych nieruchomości wpisane jest w księgach wieczystych na rzecz Skarbu Państwa. Z zapisów tych wynika ponadto, że przedmiotowa nieruchomość stała się z mocy prawa – art. 2 ust. 1, 2, 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. 1990 r., nr 79, poz. 464), art. 40 ust. 3, art. 43 ustawy z dnia 29 września 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.j. Dz.U. 1991 r., nr 30, poz. 127), § 4, 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r., w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. 1993 r., nr 23, poz. 97 ze zm.) przedmiotem użytkowania wieczystego przez "A" w P.

Nie ma zatem wątpliwości, że w dacie (...) października 2005 r. prawo użytkowania wieczystego przysługiwało "A" w upadłości, działającej w formie prawnej przedsiębiorstwa państwowego.

Istota sporu w niniejszej sprawie, wynika z odmiennej oceny, czy w aktualnym stanie prawnym skarżącemu przysługuje roszczenie o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, którą nabył w dniu (...) sierpnia 2012 r., w prawo własności. Wniosek o przekształcenie złożony został w dniu (...) lipca 2013 r. i był rozpatrywany w trybie przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości - w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 187 poz. 1110).

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w jej brzmieniu obowiązującym od dnia 9 października 2011 r. (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. Nr 15, poz. 83), z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości wystąpić mogą osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości. Przepis art. 1 ust. 3 ustawy przyznaje prawo do wystąpienia z wnioskiem o przekształcenie również następcom prawnym osób wymienionych w art. 1 ust. 1 przedmiotowej ustawy.

Z kolei ust. 1b art. 1 formułuje negatywną przesłankę przekształcenia, wyłączając z tego zakresu, m.in. w pkt 2, nieruchomości oddane w użytkowanie wieczyste państwowym i samorządowym osobom prawnym, spółkom handlowym w odniesieniu do których Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego jest podmiotem dominującym. Zatem zgodnie z art. 1 ust. 1b ww. ustawy, jeżeli w dniu 13 października 2005 r. nieruchomość była przedmiotem użytkowania wieczystego jednego z podmiotów wymienionych w tym przepisie, to żądanie przekształcenia nie przysługuje.

Z powyższego wynika, iż aby osoba fizyczna lub prawna, która nabyła prawo użytkowania wieczystego w drodze sukcesji singularnej (tak, jak skarżący w niniejszej sprawie w drodze umowy sprzedaży), mogła żądać przekształcenia nabytego prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, podmiot, od którego prawo to nabyła, musi spełniać kryteria określone w art. 1 ust. 1, ust. 1a lub ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. Wyłącznie w takim przypadku można uznać, że osoba taka jest następcą prawnym w rozumieniu art. 1 ust. 3 tej ustawy i z faktu tego wywodzić prawo do przekształcenia. Jak wyżej wskazano, na mocy art. 1 ust. 3 przedmiotowej ustawy z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą również wystąpić osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1 i 1a, oraz osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 2 ustawy. Przepis art. 1 ust. 3 nie wymienia podmiotów określonych w art. 1 ust. 1b, zatem podmioty te zostały wyłączone, bowiem enumeratywne wyliczenie dotyczy osób fizycznych i prawnych będących następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1 i 1a. Brzmienie bezpośrednie powołanych wyżej przepisów, zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, nie budzi w tym zakresie żadnych wątpliwości, a tylko niejasność przepisów uprawniałaby do korzystania z innych metod wykładni, aniżeli językowej (gramatycznej). Wykładnia rozszerzająca jest zatem w takiej sytuacji niedopuszczalna. Zbycie prawa użytkowania wieczystego po dacie 13 października 2005 r. przez podmiot określony w ust. 1b na rzecz innego podmiotu nie wyłącza zakazu przekształcenia wynikającego z art. 1 ust. 1b ustawy. Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę podziela w tym zakresie stanowisko przyjęte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 stycznia 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1713/12 (dostępny na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy również podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 grudnia 2014 r. (sygn. akt I OSK 939/13) podzielił przedstawioną wyżej argumentację Sądu I instancji i oddalił skargę kasacyjną od tego orzeczenia.

Dodatkowo za wskazaną wyżej wykładnią przepisów przemawia również istota zmian wprowadzonych w wyniku nowelizacji ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, jaka miała miejsce w 2011 r. W wyniku tej nowelizacji w art. 1 ust. 1, ust. 1a i ust. 2 ustawy rozszerzono zakres podmiotowy oraz przedmiotowy działania ustawy. Zgodnie z ust. 1 art. 1 przyjęto, że uprawnienie do przekształcenia obejmie każdą nieruchomość będącą w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych i prawnych w dniu 13 października 2005 r. – z wyłączeniem nieruchomości wymienionych w art. 1 ust. 1b. Odpowiednio do tych zmian dostosowano przepis ust. 3, stanowiącego o uprawnieniach następców prawnych osób wymienionych 1a w ust. 1, ust. 1a i ust. 2. Redagując nowe brzmienie ust. 3 nie musiano powtarzać wykluczenia z ust. 1b, bowiem zabieg taki był zbędny wobec jednoznacznej intencji ustawodawcy, który uprawnienie do przekształcenia wiąże ze statusem nieruchomości i jej użytkownika w dniu 13 października 2005 r. W tej dacie użytkownikiem wieczystym nieruchomości położonej w P. przy ul. (...), oznaczonej geodezyjnie: obręb R., ark. mapy (...), działka nr (...), zapisanej w KW nr (...), była "A" w upadłości, działająca w formie prawnej przedsiębiorstwa państwowego, a tym samym nieruchomość ta nie podlegała pod zakres przedmiotowy ustawy.

W świetle powyższego nie można zatem podzielić poglądów tej linii orzecznictwa sądów administracyjnych, która odwołuje się do wykładni celowościowej wskazując, że jak wynika z uzasadnienia projektu nowelizacji ustawy (przedłożonego Sejmowi RP VI kadencji, nr druku 4352), celem ustawodawcy było jedynie wyłączenie możliwości nabywania własności nieruchomości przez podmioty publiczne. Uznano bowiem, że prawo użytkowania wieczystego jest na tyle "silnym" prawem do nieruchomości, że umożliwia podmiotom publicznym realizacje celów gospodarczych, do których zostały powołane państwowe i samorządowe osoby prawne. Ponadto wskazano, że państwowe i samorządowe osoby prawne zostały już raz "uwłaszczone" z mocy prawa, m.in. na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464, z późn. zm.), tj. uzyskały prawo użytkowania wieczystego w stosunku do nieruchomości, które znajdowały się w zarządzie tych osób. Zwrócono uwagę, że powyższe "uwłaszczenie" nie zostało jeszcze zakończone i nadal toczą się postępowania administracyjne, potwierdzające nabycie prawa użytkowania wieczystego przez te podmioty (zob. np. wyrok WSA w Poznaniu z 25 września 2014 r., sygn. akt II SA/Po 690/14; Wyrok WSA w Gliwicach z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 993/12).

W opinii Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę przytoczona argumentacja nie może stanowić o konieczności przyjęcia wykładni celowościowej omawianych przepisów. Ustawodawca dokonał bowiem wyraźnego wyłączenia z możliwości przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności takich nieruchomości, które w dniu 13 października 2005 r. były w użytkowaniu wieczystym podmiotów publicznych. Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd zaprezentowany w uzasadnieniu wyroku WSA w Poznaniu z dnia 19 marca 2014 r. (sygn. akt II SA/Po 1324/13, dostępny na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego -http://orzeczenia.nsa.gov.pl), że za takim założeniem przemawiają również stenogramy z posiedzeń komisji sejmowych – Komisji Infrastruktury, Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej, z których wynika, że celem zmian ostatecznie uchwalonych w dniu 28 lipca 2011 r. było danie prawa do uwłaszczenia wszystkim użytkownikom wieczystym – z paroma wyjątkami – którzy w dniu 13 października 2005 r. byli już użytkownikami wieczystymi nieruchomości (sprawozdanie posła Stanisława Huskowskiego - przewodniczącego podkomisji powołanej przez trzy ww. Komisje –Biuletyn nr 5364/VI – posiedzenie Komisji w dniu 14 lipca 2011 r.). W uzasadnieniu przyjętego do procedowania projektu zmiany ustawy nie znajdziemy wyjaśnienia istotnej dla niniejszej sprawy kwestii. Zważyć jednakże należy, iż celem przyjętych rozwiązań nie była likwidacja instytucji użytkowania wieczystego. Instytucja ta nadal funkcjonuje w polskim systemie prawnym, jej charakter określają w pierwszej kolejności przepisy art. 232-243 k.c., natomiast zasady sprzedaży i oddawania nieruchomości w użytkowanie wieczyste reguluje ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz.U. 2010 Nr 102 poz. 651 ze zm.) – Rozdział 3, art. 27-36. Nowelizacja ustawy miała na celu dostosowanie jej przepisów do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 stycznia 2010 r. sygn. akt K 9/08, w którym Trybunał orzekł, że art. 4 ust. 8 i 9 ustawy w zakresie, w jakim wskazuje, że udzielenie bonifikaty jest obowiązkiem organu jednostki samorządu terytorialnego właściwego do wydania decyzji przekształceniowej, jest niezgodny z art. 165 ust. 1 oraz art. 167 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Nowelizacja dostosowuje brzmienie ustawy do powyższego wyroku uchylając art. 4 ust. 8 i modyfikując odpowiednio ust. 9 ustawy, tak by zastrzeżona przepisami ustawy bonifikata w wysokości 50% nie dotyczyła nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego. Jak wyżej wskazano, nowelizacja rozszerzyła również zakres podmiotowy i przedmiotowy działania ustawy, wprowadzając zarazem wyłączenia w tym zakresie, określone w przepisie art. 1 ust. 1b ustawy. Przeprowadzona w ten sposób wykładnia historyczna omawianych norm wprost prowadzi do wniosku, iż dokonanie zmiany art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości nie miało na celu poszerzenia zakresu tego przepisu o następców prawnych podmiotów, którym uprawnienie do przekształcenia nie przysługiwało przed nowelizacją i w świetle wprowadzenia do ustawy wyłączenia z art. 1 ust. 1b nadal nie przysługuje. Nie bez znaczenia dla tej oceny jest również brak przepisów intertemporalnych, bowiem zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy nowelizującej z dnia 28 lipca 2011 r. w sprawach wszczętych i niezakończonych, a prowadzonych na podstawie dotychczasowych przepisów, stosuje się przepisy ustawy, w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą. W tych uwarunkowaniach pierwszeństwo ma wykładnia językowa. Ustalając jednakże znaczenie językowe przepisu, należy brać pod uwagę także jego kontekst systemowy i funkcjonalny, a więc na przykład inne przepisy prawne, wolę prawodawcy oraz cel regulacji (L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2006, s. 74).

Uwzględniając ten kontekst Sąd uznał, iż przyjęcie w rozpatrywanym przypadku rozszerzającej wykładni przedmiotowych przepisów stanowiłoby niedozwoloną ingerencję w prawo własności, przysługujące jednostkom samorządu terytorialnego na podstawie przepisów Konstytucji (art. 165). Pozbawiłoby bowiem te podmioty kontroli nad nieruchomościami oddanymi w użytkowanie wieczyste, zmuszając do automatycznego akceptowania każdego wniosku o przekształcenie. Zarządzając swoim majątkiem, jednostki samorządu terytorialnego powinny mieć na względzie potrzeby całej wspólnoty samorządowej, stosownie do art. 166 ust. 1 Konstytucji. Można sobie wyobrazić sytuacje, w których w interesie wszystkich mieszkańców danej gminy byłoby nieuwzględnienie wniosku o uwłaszczenie, chociażby z uwagi na przyszłe ważne inwestycje komunalne na gruntach oddanych w użytkowanie wieczyste, planowane do realizacji po upływie czasu, na który zawarto umowę o ustanowienie tego prawa rzeczowego, albo potrzeba sprawowania kontroli nad sposobem wykorzystania tych nieruchomości w większym stopniu niż byłoby to możliwe po przekształceniu. Stosunek użytkowania wieczystego, łączący właściciela nieruchomości z użytkownikiem, ma charakter cywilnoprawny i jest oparty na zasadzie równości stron, zatem taka ingerencja musi jednoznacznie wynikać z przyjętych rozwiązań prawnych.

W opinii Sądu w tych uwarunkowaniach przyjęte rozgraniczenie w zakresie możliwości przekształcania prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w zależności od tego, od jakiej grupy podmiotów dokonane zostało nabycie nieruchomości, nie może zostać uznane za naruszające normy konstytucyjne i pozostaje w zgodzie z pozostałymi przepisami, właściwymi dla kształtowanej prawnie materii.

W dniu (...) października 2005 r. prawo użytkowania wieczystego przysługiwało "A" w upadłości, działającej w formie prawnej przedsiębiorstwa państwowego Organy obu instancji prawidłowo zatem przyjęły, że w przedmiotowej sprawie zaistniała negatywna przesłanka przekształcenia określona w art. 1 ust. 1 b ustawy i żądanie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie art. 1 ust. 1 i ust. 3 skarżącym, jako podmiotom które nabyły od tej Spółki prawo użytkowania wieczystego tej nieruchomości, nie przysługuje.

Tym samym Sąd w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę nie podzielił zarzutów skargi oraz przedstawionego w niej stanowiska odnośnie wykładni przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w jej brzmieniu obowiązującym od dnia 9 października 2011 r.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.