Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2594/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) sędzia WSA Monika Sawa asesor WSA Iwona Ścieszka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 października 2021 r. sprawy ze skargi S.K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 2594/20

UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] października 2020 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwa [...], od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1959 r, nr [...] w części dotyczącej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości ziemskiej położonej we wsi [...], gromada [...], objętej Iwh [...].

Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:

Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] orzeczeniem z dnia [...] listopada 1959 r. orzekło o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskich wraz ze znajdującymi się na nich zabudowaniami, położonymi we wsi [...], gromada [...], pozostałych po osobach przesiedlonych na Ziemie [...] w ramach akcji "W", przesiedlonych do [...] oraz opuszczonych przez właścicieli, których gospodarstwa nie zostały rozdysponowane.

S.K., wnioskiem z dnia [...] września 2017 r., wystąpił do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności orzeczenia PPRN w [...] z dnia [...] listopada 1959 r., w części dotyczącej przejęcia nieruchomości oznaczonej jako Iwh [...], w którym własność wpisano na rzecz T. K.. Skarżący zarzucił, że orzeczenie zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisów, bowiem nie wskazywało właściciela przejmowanej nieruchomości, a ponadto nie określało przedmiotu przejęcia w oparciu o dane figurujące w katastrze gruntowym i budynkowym.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. w punkcie I stwierdził nieważność orzeczenia PPRN w [...] z dnia [...] listopada 1959 r. w części dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskich oznaczonych jako pgr [...], pgr [...], pgr [...], pgr [...], pgr [...], części pgr [...], części pgr [...], pgr [...] oraz pgr [...], objętych Iwh [...], gm. kat. [...], w zakresie odpowiadających aktualnym działkom ewidencyjnym nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] oraz [...], obręb [...], jednostka ewidencyjna [...], oraz w punkcie II stwierdził wydanie z naruszeniem prawa orzeczenia PPRN w [...] z dnia [...] listopada 1959 r. w części dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskich oznaczonych jako część pgr [...] oraz część pgr [...], objętych Iwh [...], w zakresie odpowiadającym aktualnej działce nr [...], obręb [...], jednostka ewidencyjna [...].

Odwołanie od decyzji Wojewody [...] wniósł Skarb Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne - Nadleśnictwo [...].

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2020 r., po rozpatrzeniu odwołania Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwa [...], chylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] o w całości i odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1959 r, nr [...] w części dotyczącej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości ziemskiej położonej we wsi [...], gromada [...], objętej Iwh [...].

Legitymacja skarżącego do występowania w tym postępowaniu została ustalona na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. sygn. akt I Ns [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po T. K., na mocy którego spadek po niej nabył syn F. K. oraz na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] kwietnia 2016 r. repertorium A nr [...] stwierdzającego, że spadek po F. K. zmarłym [...] czerwca 2014 r. nabył w całości jego syn S. K..

Zaznaczyć należy, że zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] Wydział I Cywilny z dnia [...] października 2016 r. sygn. akt I Ns [...] T.K. została uznana za zmarłą z dniem [...] stycznia 1954 r.

W rozpatrywanej sprawie przedmiotowy wniosek dotyczy ostatecznego orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1959 r., w zakresie przejęcia nieruchomości oznaczonej Iwh [...], w ramach nadzwyczajnego trybu postępowania o stwierdzenie jego nieważności.

Na podstawie uwierzytelnionej kopii przedmiotowego wykazu hipotecznego organ ustalił, że właścicielką nieruchomości objętej tym wykazem była T. K..

Orzeczeniem z dnia [...] listopada 1959 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] orzekło o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskich wraz ze znajdującymi się na nich zabudowaniami, położonymi we wsi [...], gromada [...], pozostałych po osobach przesiedlonych na Ziemie [...] w ramach akcji "W", przesiedlonych do [...] oraz opuszczonych przez właścicieli, których gospodarstwa nie zostały rozdysponowane.

Organ wskazał, że pomimo prowadzonych poszukiwań nie udało się odnaleźć kompletnych akt archiwalnych, zakończonych wydaniem zaskarżonego orzeczenia. Udało się pozyskać jedynie zaskarżone orzeczenie PPRN w [...] i Iwh [...].

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że kontrolowane orzeczenie PPRN w [...] z dnia [...] listopada 1959 r. zawiera dwie podstawy przejęcia nieruchomości, tj. dekret z dnia 5 września 1947 r. o przejęciu na rzecz Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. (Dz. U. Nr 59, poz. 318), zmieniony dekretem z dnia 28 września 1949 r. (Dz. U. Nr 53, poz. 404), oraz dekret z 27 lipca 1949 r.o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. Nr 46, poz. 339).

Organ wskazał, że w orzeczeniu nie ma wyraźnego rozróżnienia, wobec których nieruchomości ma zastosowanie dany dekret. Archiwum Państwowe w [...] Oddział w [...] w piśmie z dnia [...] sierpnia 2020 r. poinformowało, że w księdze podatku gruntowego za 1946 r. jest odnotowana T. K. z adnotacją "ZSRR", a w rejestrze z 1947 r. przy T. K. figuruje informacja "wyjechała". We wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji S. K. podniósł, że jego poprzedniczka prawna została przymusowo umieszczona przez Niemców w obozie zagłady w [...] ok. 1943 r. Po opuszczeniu przez T. K. w 1943 r. rodzinnej miejscowości [...] nigdy nie powróciła do rodzinnych stron ani nie dała znać rodzinie, jakie były jej losy po opuszczeniu tej miejscowości. Z protokołu Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] października 2016 r. wynika, że T. K. ok. 1943 r. miała zostać wywieziona do Niemiec i od tego czasu nie było o niej żadnej informacji. Natomiast nadesłane przez Archiwum Państwowe w [...] Oddział w [...] dokumenty z lat 30. ubiegłego wieku wskazują, że T.K. często opuszczała granice powiatu [...].

Zdaniem organu okoliczności te wskazują, że podstawę materialnoprawną orzeczenia, w zakresie gruntów należących do T. K., stanowi art. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego. Zgodnie z art. 1 ust. 1 dekretu mogły być przejmowane na własność Państwa w całości lub w części nieruchomości ziemskie, położone w województwach: białostockim, lubelskim, rzeszowskim i krakowskim w obrębie pasa granicznego, przewidzianego w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 23 grudnia 1927 r. o granicach Państwa (Dz. U. R.P. z 1937 r. Nr 11, poz. 83), oraz w powiatach; biłgorajskim, krasnystawskim i lubelskim województwa lubelskiego oraz brzozowskim i przeworskim województwa rzeszowskiego, jeżeli nie pozostawały w faktycznym władaniu właścicieli.

Organ wyjaśnił, że brak wskazania konkretnych przepisów dekretu jako podstawy prawnej orzeczenia nie stanowi rażącego naruszenia prawa, ponieważ podstawa prawna istniała.

Zdaniem organu analiza zgromadzonego materiału wskazuje, że przesłanki te zostały spełnione. Jak wynika z sentencji kontrolowanego orzeczenia, przejęto na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położone we wsi [...], powiat [...]. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych o pasie granicznym z dnia 10 czerwca 1938 r. (Dz. U. Nr 43, poz. 360) powiat gorlicki wchodził w skład pasa granicznego. Przesłanka lokalizacyjna była zatem spełniona. W sprawie nie jest kwestionowane, że przejęta nieruchomość była nieruchomością ziemską. Z wykazu zmian gruntowych oraz z Iwh [...] wynika, że przejęte grunty miały charakter rolny i sklasyfikowane były jako rola, łąki i pastwiska.

Organ podkreślił, że w dacie wydawania kontrolowanego orzeczenia nieruchomość nie pozostawała w faktycznym władaniu właściciela. Pomimo prowadzonych poszukiwań nie udało się odnaleźć dokumentów potwierdzających zameldowanie T. K. po 1943 r. (o braku takich dokumentów poinformował Wójt Gminy [...] oraz Archiwum Państwowe w [...] Oddział w [...]). Zgromadzony materiał wskazuje, że T. K. opuściła [...] w 1943 r. Z prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] października 2016 r. sygn. akt I Ns [...] wynika, że T.K. została uznana za zmarłą z dniem [...] stycznia 1954 r. Bezsporne jest, że następca prawny T. K., tj. syn F. K., w dacie wydawania skarżonego orzeczenia nie przebywał we wsi [...], lecz na Ziemiach [...]. Z centralnej bazy PESEL wynika, że F.K. był zameldowany na pobyt stały od dnia [...] października 1955 r. do dnia [...] lutego 2008 r. w miejscowości [...]. Jednak w miejscowości tej zapewne przebywał już wcześniej, gdyż jego syn urodził się w [...] w 1954 r.

Organ oceniając orzeczenie PPRN w [...] w kontekście naruszenia art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341 ze zm.) podkreślił, że przepis art. 75 ust. 1 przywołanego rozporządzenia określał, że każda decyzja powinna zawierać podstawę prawną rozstrzygnięcia, datę, osnowę decyzji, oznaczenie jej rodzaju, podpis władzy oraz wskazywać, czy przysługuje od niej odwołanie, czy skarga. Wskazał, że analiza badanego w trybie nadzoru orzeczenia z dnia [...] listopada 1959 r. potwierdza, że spełnia ono wskazane warunki i zawiera elementy wymienione w cytowanym przepisie. Art. 75 ust. 1 rozporządzenia, ani żaden przepis dekretu nie wymagał szczegółowej identyfikacji przejmowanych przez państwo nieruchomości, poprzez podanie nr parcel.

W analizowanej sprawie przejęte nieruchomości zostały scharakteryzowane przez określenie miejsca ich położenia i wskazanie liczby wykazu hipotecznego prowadzonego dla przejmowanych nieruchomości. Organ zauważył, że w ówczesnym stanie prawnym wykazy hipoteczne wchodziły w skład ksiąg gruntowych, które z chwilą wejścia w życie prawa o księgach wieczystych z dnia 11 października 1946 r. (Dz. U. Nr 57, poz. 320) stały się księgami wieczystymi na podstawie art. LIV § 1 dekretu z dnia 11 października 1946 r. Przepisy wprowadzające prawo rzeczowe i prawo o księgach wieczystych (Dz. U. Nr 57, poz. 321).

Opis mienia został dokonany w sposób umożliwiający jego jednoznaczną identyfikację, co z kolei przesądza, że w tym zakresie nie doszło do rażącego naruszenia prawa.

Z treści orzeczenia PPRN w [...] nie wynikało aby granice nieruchomości stanowiącej własność T. K. zostały zatarte. Nie było zatem żadnej potrzeby, aby w decyzji zostały opisane granice zespołu przejmowanego gruntu.

Organ zwrócił również uwagę, że za rażące naruszenie prawa nie można również uznać zbiorczego charakteru orzeczenia PPRN w [...] i wydania go na podstawie dwóch różnych dekretów. W badanym orzeczeniu Prezydium wskazało, że przejmuje na własność Państwa mienie po osobach przesiedlonych do [...], po osobach przesiedlonych na Ziemie [...] w ramach akcji "W" oraz po osobach, które opuściły swoje gospodarstwa i które nie zostały rozdysponowane na rzecz innych osób. Z tego powodu w podstawie prawnej zostały przywołane dwa dekrety. W stosunku do poprzedniczki prawnej skarżącego znajdował zastosowanie tylko dekret z dnia 27 lipca 1949 r.

Wskazanie w orzeczeniu także konkurencyjnej podstawy prawnej przejmowania innych nieruchomości położonych w tej samej miejscowości wynikało natomiast ze zbiorczego i kompleksowego charakteru orzeczenia, nie powodując jego nieważności.

Organ odnosząc się do zarzutu, że w dacie wydawania orzeczenia przez PPRN w [...] T. K. nie żyła, wyjaśnił, że wskazanie w orzeczeniu nacjonalizacyjnym (i to tylko pośrednio przez powołanie Iwh) ostatniego znanego właściciela nieruchomości jest uznawane wyłącznie za dookreślenie samej nieruchomości, a nie za skierowanie decyzji względem osoby zmarłej.

Wskazał, że skoro przejęciu podlegały nieruchomości nie pozostające w faktycznym władaniu ich właścicieli, to jedyną przesłanką konieczną do ustalenia przez organ orzekający było stwierdzenie, czy nieruchomość znajduje się w faktycznym władaniu jej właściciela. Jeżeli zaś nieruchomość nie znajdowała się we faktycznym władaniu właściciela, to organ orzekający nie musiał poszukiwać jej właściciela tylko dlatego, aby doręczyć mu orzeczenie. Nie ulega wątpliwości, że w dacie wydawania badanego orzeczenia T. K. nie żyła, jednak do dnia wydania orzeczenia nacjonalizacyjnego w 1959 r. stan prawny uwidoczniony w wykazie hipotecznym nie uległ zmianie. Postępowanie zmierzające do uznania ją za zmarłą i postępowanie spadkowe zostały zainicjowane dopiero w 2016 r. i w 2017 r., a więc ponad 50 lat po wydaniu nadzorowanej decyzji i ponad 60 lat po zaistnieniu przesłanek pozwalających na uznanie osoby za zmarłą.

Organ podsumował, iż zebrane materiały nie pozwalają na przyjęcie, aby w sprawie wystąpiła którakolwiek z pozostałych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, określonych w art. 156 § 1 kpa. Orzeczenie zostało wydane przez organ właściwy w sprawie. Badane orzeczenie ma podstawę prawną, nie dotyczy sprawy uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, nie zostało skierowane do osoby nie będącej stroną w sprawie, jest wykonalne, jego wykonanie nie wywołuje czynu zagrożonego karą, nie ma również przepisu szczególnego, który określałby w tego typu sprawach inną przyczynę nieważności.

Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2020 r., nr [...] wniósł S. K..

Zaskarżonej decyzji zarzucał naruszenie przepisów prawa, które miało wpływ na treść skarżonej decyzji:

1. naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa błędne uznanie, iż wady prawne zawarte w orzeczeniu Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1959 r., nr [...] na podstawie którego przejęto na własność Skarbu Państwa nieruchomości położone w miejscowości [...] w części dotyczącej nieruchomości oznaczonej wykazem hipotecznym [...], stanowiącym w chwili przejęcia własność T. K., nie stanowią rażącego naruszenia prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdyż zdaniem MRiRW przedmiotowe orzeczenie zawierało wszystkie niezbędne elementy decyzji określone w wówczas obowiązujących przepisach prawa (tj. przepisach rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej polskiej o postępowaniu administracyjnym), a brak wskazania w orzeczeniu właściciela nieruchomości przejmowanej na własność Skarbu Państwa nie można utożsamiać z rażącym naruszeniem prawa, w sytuacji gdy:

- odnośnie określenia przejmowanych nieruchomości w miejscowości Blechnarka organ wydający to orzeczenie ograniczył się jedynie do wskazania numerów i hipotecznych nieruchomości, nie zważając w zupełności na istniejące wówczas przepisy obowiązującego prawa, które wprost określały elementy obligatoryjne każdego orzeczenia, w tym adresata orzeczenia, który w tym przypadku był właścicielem nieruchomości oraz wskazywały na sposób postępowania, gdy właściciel nieruchomości był nieznany,

- w chwili wydania skarżonego orzeczenia T. K. już nie żyła i nie mogła być podmiotem żadnych praw i obowiązków, a zatem nie mogła zostać pozbawiona własności nieruchomości, skoro już nie żyła.

- orzeczenie PPRJSI w [...] z dnia [...] listopada 1959 r., na podstawie którego przejęto na własność Skarbu Państwa nieruchomości położone w miejscowości [...], jako podstawę prawną odnośnie nieruchomości objętej wykazem hipotecznym [...] (oraz wszystkich innych objętych pozostałymi wykazami hipotecznymi) zawierało wskazanie jedynie dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego oraz dekretu z dnia 05 września 1947 r. o przejęciu na własność Państwa mienia pozostawionego po osobach przesiedlonych do ZSRR, bez rozróżnienia który z dekretów ma zastosowanie do danych nieruchomości wymienionych w skarżonym orzeczeniu, a taki sposób wskazania podstawy prawnej w orzeczeniu jest niewystarczający i w związku z tym stanowi to rażące naruszenie prawa, skoro każdy z tych przepisów (dekretów) przewidywał inne przesłanki do przejęcia nieruchomości na własność Skarbu Państwa,

- orzeczenie PPRN w [...] z dnia [...] listopada 1959 r., zostało wydane jako orzeczenie zbiorcze, co jednakże nie było dopuszczalne w tym przypadku (odnośnie nieruchomości oznaczonej wykazem hipotecznym [...] stanowiącym własność T. K.) na podstawie wówczas obowiązujących przepisów prawa, gdyż zasadą wynikającą z rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o postępowaniu administracyjnym było wydawanie decyzji o charakterze indywidualnym, a decyzje zbiorcze mogły być wydawane jedynie w wyjątkowych przypadkach, gdy taki wyjątek był wyraźnie przewidziany w przepisach prawa (co odnośnie nieruchomości oznaczonej wykazem hipotecznym [...] stanowiącym własność M. S. objętej dekretem z dnia 27 lipca 1949 r. nie miało miejsca), a zatem także ta wada orzeczenia jako orzeczenia zbiorczego skutkuje koniecznością uznania orzeczenia za wydane z rażącym naruszeniem prawa, tym bardziej, iż dekret z dnia 27 lipca 1949 r. przewidywał przejęcie na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskiej stanowiącej własność określonego właściciela, a nie gruntów określonych wsi lub gromad, co wprost wynika już tylko z samej nazwy dekretu,

2. naruszenie art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341) poprzez błędne uznanie, iż:

- nie stanowi rażącego naruszenia tych przepisów to, że w orzeczeniu o przejęciu nieruchomości położonych w miejscowości [...] określono nieruchomości podlegające przejęciu na rzecz Państwa poprzez wskazanie jedynie numerów wykazów hipotecznych, bez wskazania w osnowie orzeczenia właściciela danej nieruchomości, a tym samym adresata orzeczenia, a tak wydane orzeczenie zdaniem MRiRW zwiera wszystkie niezbędne elementy określone w przepisach rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o postępowaniu administracyjnym, w sytuacji gdy wskazanie w osnowie orzeczenia tylko numerów wykazów hipotecznych, bez wskazania właściciela danej nieruchomości, oznaczało nie wskazanie adresata orzeczenia, w sytuacji gdy obowiązujące w dacie wydania skarżonego orzeczenia przepisy prawa wskazywały wyraźnie jakie obligatoryjne elementy winno zawierać orzeczenie, w szczególności mając na uwadze fakt, że na jego podstawie następowało odjęcie prawa własności do nieruchomości osoby fizycznej (prywatnej) na rzecz Skarbu Państwa, a przejęcie na własność nieruchomości w oparciu o ten dekret nie następowało z mocy prawa, lecz orzekały o tym organy administracji wydając stosowne orzeczenie, które miało charakter konstytutywny,

- nie można mówić o rażącym naruszeniu wskazanych w niniejszym ustępie przepisów prawa, gdyż zdaniem MRiRW nie może budzić wątpliwości, kto był właścicielem nieruchomości objętej wykazem hipotecznym [...], w sytuacji gdy MRIRW w uzasadnieniu skarżonej decyzji dokonał ustalenia właściciela tych nieruchomości w oparciu o przedłożoną przez Skarżącego dokumentację geodezyjną (wykaz zmian gruntowych oraz wykaz synchronizacyjny), a takiego ustalenia nie można dokonać w oparciu o orzeczenie PPRN w [...] z dnia [...] listopada 1959r.,

3. naruszenie art. 1 ust. 1, art. 2, 3 i 4 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. Nr 46, poz. 339) w związku z art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341) poprzez błędne uznanie, ze: nie stanowi rażącego naruszenia tych przepisów to, że w orzeczeniu o przejęciu nieruchomości położonych w miejscowości [...] określono nieruchomości podlegające przejęciu na rzecz Państwa poprzez wskazanie jedynie numerów wykazów hipotecznych, bez wskazania w osnowie orzeczenia właściciela danej nieruchomości, a tym samym adresata orzeczenia, a tak wydane orzeczenie zdaniem MRiRW zwiera wszystkie niezbędne elementy określone w przepisach rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej postępowaniu administracyjnym, w sytuacji gdy wskazanie w osnowie orzeczenia tylko numerów wykazów hipotecznych, bez wskazania właściciela danej nieruchomości, oznaczało nie wskazanie adresata orzeczenia, gdyż obowiązujące w dacie wydania skarżonego orzeczenia przepisy prawa wskazywały wyraźnie jakie obligatoryjne elementy winno zawierać orzeczenie, w szczególności mając na uwadze fakt, że na jego podstawie następowało odjęcie prawa własności do nieruchomości osoby fizycznej na rzecz Skarbu Państwa, a przejęcie na własność nieruchomości w oparciu o ten dekret nie następowało z mocy prawa, lecz orzekały o tym organy administracji wydając stosowne orzeczenie, które miało charakter konstytutywny

4. naruszenie § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku gdy właściciel nieruchomości jest nieznany (Dz. U. Nr 45, poz. 416) w zw. z art. 80 Kpa poprzez;

- błędne i dowolne uznanie, iż właściciel nieruchomości położonej w [...] objętej wykazem hipotecznym [...] był znany, a więc brak było podstaw do stosowania przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany, w sytuacji bowiem gdyby w momencie wydawania skarżonego orzeczenia właściciel nieruchomości był znany to zostałby wprost wymieniony z imienia i nazwiska w orzeczeniu, a ponadto nieznane były granice przejmowanej nieruchomości.

W związku z powyższym wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w całości oraz na podstawie art. 145 a § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zobowiązanie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do wydania w terminie 30 dni decyzji utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2019 r.

Organ w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentacje przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną. Sąd w całości podzielił ustalony przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi stan faktyczny sprawy oraz dokonaną przez niego ocenę prawną. Sąd podziela również poglądy wyrażone w przywołanym przez organ orzecznictwie sądowoadministracyjnym.

Z zasady trwałości decyzji administracyjnych określonej w art. 16 § 1 k.p.a. wynika, że przepisy, na podstawie których możliwe jest wzruszenie ostatecznej decyzji nie mogą być w żadnym przypadku interpretowane rozszerzająco.

Istotą postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest bezsporne ustalenie wyłącznie kwestii, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.. Oznacza to, że w postępowaniu nadzorczym nie można rozpatrywać sprawy co do istoty, tak jak w postępowaniu toczącym się w trybie zwykłym. W postępowaniu dowodowym w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji organ zasadniczo dokonuje ocen przez pryzmat akt postępowania zwykłego, nie przeprowadza zaś nowych dowodów, które miałyby na celu podważanie, czy też kwestionowanie stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją, która jest przedmiotem kontroli w postępowaniu nadzorczym. Ewentualne wady prowadzące do stwierdzenia nieważności decyzji muszą tkwić w samej decyzji, a nie w postępowaniu, które doprowadziło do jej wydania. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności organ ogranicza się tylko do zbadania przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., a zatem koncentruje swoje zainteresowanie przede wszystkim na poszukiwaniu wad materialnoprawnych, gdyż w postępowaniu nadzorczym są rozpoznawane kwestie prawne, a organ nadzoru działa jako organ kasacyjny.

Skoro zatem stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od ogólnej zasady stabilności decyzji wynikającej z art. 16 k.p.a., to może ono mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy (oczywisty) przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.

Podkreślić należy, że w kwestii rażącego naruszenia prawa wypowiadano się już wielokrotnie w judykaturze i piśmiennictwie. Rażące naruszenie prawa to naruszenie oczywiste, wyraźne, bezsporne (B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Jendrośka - "Zagadnienie rażącego naruszenia prawa w postępowaniu administracyjnym", P i P 1986, nr 1, s. 69 i n.), gdy jest tak głęboko niezgodne ze stosowaniem prawa obowiązującego, że stanowi zaprzeczenie samej istoty unormowania zawartego w określonych przepisach prawnych (por. wyrok NSA z 8 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 368/07, lex nr 468745). Rażące naruszenie prawa oznacza naruszenie wyraźnej, niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych normy prawa materialnego lub procesowego (patrz: B. Adamiak, op. cit., s. 71). Chodzi tu o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (por. wyroki NSA: z 13 XII 1988 r., II SA 981/88, ONSA 1988/2/96, z 21 X 1992 r., sygn. akt V SA 86/92, ONSA 1993/1/23). O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - decydują takie przesłanki jak: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, a także skutki, które wywołuje decyzja.

Analiza postępowania nadzorczego zakończonego zaskarżoną decyzją nie uzasadnia uznania, że decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] listopada 1959 r. jest dotknięta wadami, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a.. W ocenie Sądu, analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego potwierdza prawidłowość stanowiska organu nadzoru, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Kwestionowana w postępowaniu nadzorczym decyzja z [...] listopada 1959 r. została wydana na podstawie dekretu z 6 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR oraz na podstawie dekretu z 27 lipca 1949 r. o przejściu na własność Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego.

W sprawie pozostaje poza sporem, że kwestionowane orzeczenie oparte zostało na ww. dwóch podstawach prawnych i nie wskazywało, który z powołanych w nim dekretów miał zastosowanie do poszczególnych nieruchomości. Było zatem, jak trafnie dostrzegł organ nadzoru, rozstrzygnięciem zbiorczym opartym na obu ww. podstawach prawnych.

W badanym orzeczeniu Prezydium wskazało, że przejmuje na własność Państwa mienie po osobach przesiedlonych do [...], po osobach przesiedlonych na Ziemie [...] w ramach akcji "W" oraz po osobach, które opuściły swoje gospodarstwa i które nie zostały rozdysponowane na rzecz innych osób.

W stosunku do poprzedniczki prawnej skarżącego znajdował zastosowanie tylko dekret z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego.

Organ szczegółowo wyjaśnił z jakiego powodu uznał, ze T. K. wraz z rodziną została przesiedlona na tzw. Ziemie [...].

Archiwum Państwowe w [...] Oddział w [...] w piśmie z dnia 26 sierpnia 2020 r. poinformowało, że w księdze podatku gruntowego za 1946 r. jest odnotowana T. K. z adnotacją "ZSRR", a w rejestrze z 1947 r. przy T. K. figuruje informacja "wyjechała". Nadesłane przez Archiwum Państwowe w [...] Oddział w [...] dokumenty z lat trzydziestych ubiegłego wieku wskazują, że T. K. często opuszczała granice powiatu [...].

Pomimo prowadzonych poszukiwań nie udało się organom odnaleźć dokumentów potwierdzających zameldowanie T.K. po 1943 r. (o braku takich dokumentów poinformował Wójt Gminy [...] oraz Archiwum Państwowe w [...] Oddział w [...]). Zgromadzony materiał wskazuje, że T. K. opuściła [...] w 1943 r. Organ ustalił w sposób nie budzący wątpliwości w oparciu o centralna bazę PESEL , że syn T. K. F. K. urodzony [...] marca 1927 r. był zameldowany na pobyt stały od dnia [...] października 1955 r. do dnia [...] lutego 2008 r. w miejscowości [...]. Jednak w miejscowości tej zapewne przebywał już wcześniej, gdyż jego syn urodził się w [...] w 1954 r.

Brak jest w aktach jakiegokolwiek dokumentu z którego wynikałoby, że T. K. została przesiedlona do [...], natomiast w aktach znajduje się materiał dowodowy, świadczący o tym, że nieruchomość ziemska należąca do T. K. nie pozostawała w jej faktycznym władaniu w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. oraz dokument potwierdzający zameldowanie syna T.K. w [...] od 1955 r.

Wobec czego podstawę materialnoprawną decyzji w zakresie gruntów należących uprzednio do niego stanowi dekret z 27 lipca 1949 r. Zgodnie z art. 1 ust. 1 tego dekretu mogły być przejmowane na własność Państwa w całości lub w części nieruchomości ziemskie położone w województwach: białostockim, lubelskim, rzeszowskim i krakowskim w obrębie pasa granicznego, przewidzianego w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 23 grudnia 1927 r. o granicach Państwa (Dz. U. R. P. z 1937r. Nr 11, poz. 83) oraz w powiatach: biłgorajskim, krasnystawskim i lubelskim województwa lubelskiego oraz brzozowskim i przeworskim województwa rzeszowskiego, jeżeli nie pozostają w faktycznym władaniu właścicieli. Natomiast stosownie do art. 1 ust. 2 dekretu przepis ust. 1 stosuje się również do nieruchomości położonych na obszarze w tym ustępie określonym, a pozostających w użytkowaniu, dzierżawie lub zarządzie osób trzecich, jeżeli właściciel nie zamieszkuje na miejscu. Skoro przejęciu podlegały nieruchomości nie pozostające w faktycznym władaniu ich właścicieli to jedyną przesłanką konieczną do ustalenia przez organ orzekający było stwierdzenie czy nieruchomość znajduje się w faktycznym władaniu jej właściciela.

W ocenie Sądu prawidłowo organy stwierdziły, że nieruchomości położone we wsi [...], stanowiące w chwili wydania decyzji o ich przejęciu na rzecz Skarbu Państwa własność T. K. nie zostały przejęte z rażącym naruszeniem obowiązujących wówczas przepisów prawa.

Z treści art. 1 ust. 1 dekretu wynika, że wystarczającą przesłanką do wydania prawidłowego orzeczenia o przejęciu nieruchomości w trybie art. 1 dekretu, było ustalenie stanu faktycznego wskazującego, że właściciele nie władają swoją nieruchomością lub nie zamieszkują w miejscu jej położenia. Przy czym, powołane przepisy dekretu z dnia 27 lipca 1949 r., przewidując uprawnienie Skarbu Państwa do przejęcia nieruchomości nie wiązały tego uprawnienia z przyczynami utraty władania nieruchomością przez dotychczasowych właścicieli. Bez znaczenia więc dla rozstrzygnięcia sprawy przejęcia nieruchomości była okoliczność, że pozbawienie właścicieli władztwa nastąpiło z przyczyn od nich niezależnych.

Orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] listopada 1959 r. zawierało osnowę, którą jest rozstrzygnięcie o przejściu na własność Państwa wszystkich nieruchomości ziemskich wraz ze znajdującymi się zabudowaniami, położonymi we wsi [...], gmina [...] oznaczonymi od lwh [...] do [...], (oznaczenie hipoteczne), zatem dookreślenie przedmiotu rozstrzygnięcia było wystarczające aby możliwe było wykonanie tej decyzji. Jednocześnie decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] listopada 1959 r. bezsprzecznie została wprowadzona do obrotu prawnego i nadawała się do wykonania. Innymi słowy Państwo skutecznie odjęło własność gospodarstwa rolnego, uprzednio należącego do T. K.. W dekrecie z dnia 27 lipca 1949 r., który był podstawą nacjonalizacji w niniejszej sprawie nie było szczegółowego wymogu co do opisu mienia. Co więcej, dekret z dnia 27 lipca 1949 r. nie wspominał nawet o danych katastralnych, zatem osnowa orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] listopada 1959 r. niekoniecznie musiała operować danymi ewidencyjnymi. Wobec czego osnowa powołanej decyzji nacjonalizacyjnej niewątpliwie w sposób dostateczny identyfikowała przedmiot przejęcia. Ponadto ponad wszelką wątpliwość przejmowana nieruchomość nie pozostawała w faktycznym władaniu jej właścicieli w chwili wydania decyzji o przejęciu nieruchomości, tj. [...] listopada 1959 r. Jak wynika z akt sprawy zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] Wydział I Cywilny z dnia [...] października 2016 r. sygn. akt I Ns [...] T. K. została uznana za zmarłą z dniem [...] stycznia 1954 r., zaś jej syn F. K. urodzony [...] marca 1927 r. był zameldowany na pobyt stały od dnia [...] października 1955 r. do dnia [...] lutego 2008 r. w miejscowości [...].

Należy więc zgodzić się z Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że kwestionowana decyzja z [...] listopada 1959 r nie została wydana z rażącym naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów. Zapadła ona w zgodzie z przesłankami materialnoprawnymi przejęcia spornego mienia przez Państwo, wynikającymi z art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. Prawidłowe jest stanowisko Ministra, że podstawa faktyczna tego orzeczenia, ma oparcie w okolicznościach wynikających z akt sprawy, a zatem nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa.

Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że co najmniej od 1954 r. syn T. K. zamieszkiwał w [...].

W art. 1 ust. 1 ww. dekretu wskazano, że mogły być przejmowane na własność Państwa w całości lub w części nieruchomości ziemskie położone na terenach wskazanych w tym przepisie jeżeli nie pozostawały w faktycznym władaniu właścicieli. Sąd podkreśla, że zebrany materiał dowodowy, potwierdza, że T.K. urodzona [...] stycznia 1892 r. oraz jej syn F. K. urodzony [...] marca 1927 r. nie władali przedmiotowymi nieruchomościami.

Rację ma zatem organ nadzoru, że w stosunku do nieruchomości stanowiących byłą własność T.K. spełnione zostały wszystkie przesłanki pozwalające na zastosowanie art. 1 ust. 1 dekretu z 27 lipca 1949 r. Czyni to niezasadnym podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 1, 2, 3 i 4 ww. dekretu z 27 lipca 1947 r.

Sąd nie podzielił również zarzutu, że przy wydaniu kwestionowanego orzeczenia doszło do rażącego naruszenia art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341). W myśl powołanego przepisu w wersji obowiązującej w dacie wydania orzeczenia, każda decyzja powinna zawierać podstawę prawną rozstrzygnięcia, datę, osnowę decyzji, oznaczenie jej rodzaju, podpis władzy oraz wskazywać czy przysługuje od niej odwołanie czy skarga. Analiza badanego w trybie nadzoru orzeczenia z [...] listopada 1955 r. potwierdza, że spełnia ono wskazane warunki i zawiera elementy wymienione w cytowanym przepisie. Opis przejmowanego mienia odwołuje się do liczb wykazów hipotecznych prowadzonych dla przejmowanych nieruchomości oraz wskazuje nazwiska właścicieli (współwłaścicieli) oraz wielkość ich udziału w nieruchomości. Jak trafnie wskazał organ nadzoru, w ówczesnym stanie prawnym wykazy hipoteczne wchodziły w skład ksiąg gruntowych, które z chwilą wejścia w życie prawa o księgach wieczystych z 11 października 1946 r. (Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 320) stały się księgami wieczystymi na podstawie art. LIV § 1 dekretu z 11 października 1946 r. - Przepisy wprowadzające prawo rzeczowe i prawo o księgach wieczystych (Dz. U Nr 57, poz. 321). Księgi wieczyste są powszechnym, publicznym i jawnym rejestrem służącym ustaleniu stanu prawnego nieruchomości. Opis mienia został zatem dokonany w sposób umożliwiający jego jednoznaczną identyfikację, co z kolei przesądza, że w tym zakresie nie doszło do rażącego naruszenia prawa.

Chybiony okazał się również zarzut dotyczący wydania kwestionowanego orzeczenia jako orzeczenia zbiorczego, czego w ocenie skarżącego nie dopuszczały ówcześnie obowiązujące przepisy prawa. Sąd stoi na stanowisku, że połączenie wielu spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, tak jak to miało miejsce w przypadku kwestionowanego orzeczenia, jest kwestią techniczną i nie ma żadnego wpływu na prawidłowość tego orzeczenia.

Wbrew stanowisku skarżącego w analizowanej sprawie nie zostały też w sposób rażący naruszone przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określenia przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany (Dz. U. Nr 45, poz. 416). Z treści orzeczenia PPRN w [...] nie wynikało bowiem, aby granice nieruchomości stanowiącej własność T. K. zostały zatarte.

Odnosząc się do zarzutu, że w dacie wydawania orzeczenia przez PPRN w [...] T. K. nie żyła, należy zwrócić uwagę, że wskazanie w orzeczeniu nacjonalizacyjnym (i to tylko pośrednio przez powołanie Iwh) ostatniego znanego właściciela nieruchomości jest uznawane wyłącznie za dookreślenie samej nieruchomości, a nie za skierowanie decyzji względem osoby zmarłej.

Zgodzić należy się z organem, że skoro przejęciu podlegały nieruchomości nie pozostające w faktycznym władaniu ich właścicieli, to jedyną przesłanką konieczną do ustalenia przez organ orzekający było stwierdzenie, czy nieruchomość znajduje się w faktycznym władaniu jej właściciela. Jeżeli zaś nieruchomość nie znajdowała się we faktycznym władaniu właściciela, to organ orzekający nie musiał poszukiwać jej właściciela tylko dlatego, aby doręczyć mu orzeczenie. Nie ulega wątpliwości, że w dacie wydawania badanego orzeczenia T. K. nie żyła, jednak do dnia wydania orzeczenia nacjonalizacyjnego w 1959 r. stan prawny uwidoczniony w wykazie hipotecznym nie uległ zmianie, a następca prawny T. K. nie ujawnił się w księdze wieczystej jako właściciel przedmiotowej nieruchomości.

W dacie wydawania orzeczenia przez PPRN w [...] znany był właściciel przejmowanej nieruchomości, co wynikało ze stosownego wykazu hipotecznego.

Reasumując Sąd wskazuje, że podniesione w skardze zarzuty, stanowią w zasadzie polemikę z prawidłowymi ustaleniami organu, tym niemniej wiążą się z wadami postępowania. Tymczasem tryb nadzwyczajny stwierdzenie nieważności nie jest dodatkową - trzecią instancją administracyjną. Zarzuty skargi koncentrujące się na uchybieniach procesowych, wadach postępowania, a nie na przesłance stwierdzenia nieważności z art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. Podkreślić należy, że przepisem, który może być rażąco naruszony w rozumieniu art. 156 § 1 k.p.a. jest co do zasady przepis prawa materialnego. Wynika to z faktu, że naruszenia prawa stanowiące podstawy stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 k.p.a.) są wadami tkwiącymi w samej decyzji, a nie wadami postępowania, w którym ta decyzja zapadła. Te ostatnie bowiem stanowią podstawę do wznowienia postępowania. Mówiąc innymi słowy, z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy przepis będący podstawą prawną decyzji został zastosowany w ten sposób, że w jego wyniku powstał stosunek prawny, który nie mógł powstać na gruncie tego przepisu. W rezultacie, skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Jednocześnie przez pojęcie "rażącego naruszenia prawa", o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., należy rozumieć wyraźne naruszenie, nie budzącej wątpliwości interpretacyjnych normy prawa materialnego. Chodzi o takie sytuacje, gdy zestawienie treści aktu prawnego z treścią przepisu prowadzi do wniosku w sposób nie budzący wątpliwości, że pozostają one w sprzeczności. Natomiast naruszenie przepisów proceduralnych może stanowić podstawę stwierdzenia nieważności badanego aktu, jeżeli zostało wyszczególnione w art. 156 § 1 k.p.a. Zatem inne naruszenia przepisów proceduralnych nie mogą być kwalifikowane jako wyczerpujące dyspozycję art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. Stąd ocena postępowania dowodowego, a także jego uzupełnienie, może nastąpić jedynie w ramach postępowania odwoławczego, a także w toku postępowania, o którym mowa w art. 145 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 9 września 2010 r., I OSK 1472/09). Stąd Sąd uznał zarzuty skargi za nieuzasadnione.

Nie sposób nie podnieść przy tym, że rażące naruszenie prawa, zwłaszcza w przypadku decyzji wydanej 60 lat temu nie może sprowadzać się do wątpliwości co do prawidłowego zastosowania przepisu, czy ustaleń faktycznych dokonanych w postępowaniu zwykłym. W przypadku decyzji wydanych kilkadziesiąt lat temu, w odmiennych warunkach ustrojowych, kulturze prawnej i organizacyjnej, nie jest możliwe proste przenoszenie i zestawienie standardów legalności współcześnie praktykowanych.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.