Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1158/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1, art. 11 ust. 2, art. 39 ust. 1, art. 41 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1769
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Świstak Asesor WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2018 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego; oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] września 2017 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "Kolegium"), po rozpoznaniu odwołania W. K., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy [...] (zwanego dalej "Burmistrzem") z [...] 2017 r., [...] o odmowie przyznania odwołującemu się zasiłku celowego.

Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach.

Wnioskiem z 4 lipca 2017 r. W. K. wystąpił o przyznanie mu pomocy na zakup żywności, chemii gospodarczej, środków czystości oraz odzieży.

Dnia 12 lipca 2017 r. przeprowadzono w miejscu zamieszkania skarżącego wywiad środowiskowy. Z ustaleń organu wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada rentę w wysokości [...] zł. Zamieszkuje w mieszkaniu komunalnym, w którym czynsz wynosi [...] zł, ponosi także koszty energii elektrycznej (102,78 zł za czerwiec 2017 r. oraz [...] zł pozostające do spłaty do [...] r.). W trakcie wywiadu ustalono nadto, że wnioskodawca jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba poszukująca pracy. Zarazem zaznaczono, iż jest osobą niepełnosprawną, choruje przewlekle, a od [...] r. pozostaje pod kontrolą [...].

W trakcie wywiadu odnotowano, że W. K. nie posiada dostępu do paliwa gazowego w mieszkaniu, stąd zaproponowano mu pomoc w formie gorącego posiłku, czego jednak odmówił. Pracownik socjalny zaznaczył, że skarżący z nim nie współpracuje, co wyraża się w tym, że nie wyjaśnił istotnych okoliczności dotyczących obciążającego go obowiązku alimentacyjnego. Pracownik socjalny odnotował też, że według danych posiadanych przez [...] Ośrodek Pomocy Społecznej skarżący marnotrawi własne środki finansowe [...]. W dniu [...] 2017 r. miała miejsce interwencja Policji, podczas której W. K. [...].

Do akt wywiadu środowiskowego dołączono:

- notatkę Policji z [...] 2017 r., [...];

- oświadczenie W. K. o nie pobieraniu świadczeń z Powiatowego Urzędu Pracy;

- oświadczenie o świadczonych przez niego alimentach (skarżący wyjaśnił, że sprawa obciążających go alimentów na dzieci jest sprawą pomiędzy nim a [...]. Kwestia ta jest przedmiotem postępowania sądowego. W. K. wskazał, że dochodzi do rozliczeń pomiędzy nim a [...]. [...]. W. K. podkreślił, że jest osobą niepełnosprawną wymagającą opieki innej osoby, co wynika zaświadczenia lekarza rodzinnego);

- zaświadczenie lekarza rodzinnego z dnia 19 czerwca 2017 r., z którego wynika, że pacjent ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności, leczy się i jest pod kontrolą [...]

- oświadczenie o odmowie przyjęcia pomocy w formie ciepłych posiłków.

Decyzją z [...] 2017 r., [...] Burmistrz odmówił przyznania W. K. pomocy na zakup żywności, chemii gospodarczej, środków czystości oraz odzieży ([...]). Jako podstawę prawną decyzji wskazał między innymi: art. 3 ust. 1 i 3 w zw. z art. 2 ust. 1, art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 11 ust. 1 i 2, art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 ust. 1, art. 106 ust. 4, art. 107 ust. 5 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (na datę decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2016 poz. 930 ze zm., obecnie Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm., dalej "u.p.s."), § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z 29 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1058) oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.).

W motywach decyzji organ w pierwszej kolejności przedstawił ustalenia dotyczące sytuacji materialnej W. K.. Burmistrz zaznaczył, że dochód rodziny wyniósł ogółem [...] zł (świadczenie rentowe wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym), przez co doszło do przekroczenia kryterium dochodowego (634,00 zł) o kwotę [...]zł (1,063,59 zł - 634,00 zł = [...] zł). Organ wskazał również, że skarżący posiada znaczny stopień niepełnosprawności, jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba poszukująca pracy, natomiast w odniesieniu do sytuacji mieszkaniowej wyjaśnił, że W. K. posiada mieszkanie wyposażone w podstawowe sprzęty gospodarstwa domowego, ale brak w nim gazu.

Następnie Burmistrz przedstawił podstawy prawne orzekania o zasiłkach celowych. Odnosząc regulacje prawne do stanu faktycznego organ – poza odniesieniem się do sytuacji dochodowej skarżącego – zaznaczył, że postanowieniem sądu z [...] 2016 r., [...] jest on zobowiązany do ponoszenia alimentów na rzecz małoletnich dzieci, natomiast zgodnie z art. 8 u.p.s. dochód pomniejsza się o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Jednakże w trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego W. K. odmówił złożenia oświadczenia o wysokości opłaconych alimentów.

Mając na uwadze powyższe Burmistrz przyjął, ze dochód ustalony w miesiącu czerwcu 2017 r. wynosi [...] zł

Organ pierwszej instancji wyjaśnił dalej, że w tym stanie faktycznym, że względu na posiadanie przez W. K. dochodu, którego wysokość przekracza ustawowe kryterium dochodowe w trybie art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., nie spełnia on przesłanki do przyznania pomocy finansowej. Nie spełnia również przesłanki do przyznania pomocy w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", w odniesieniu do którego uchwałami Rady Miejskiej Gminy R. z dnia [...] 2014 r., [...] oraz [...] (odpowiednio: Dz. Urz. Woj. Wlkp., poz. [...] oraz [...] – uw. Sądu), podwyższono do 150 % kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 u.p.s., to jest do 951,00 zł na osobę samotnie gospodarującą. W przypadku W. K. kwota przekroczenia tego ostatniego kryterium wynosi [...] zł.

Organ uwypuklił dalej, że w trakcie wywiadu środowiskowego ustalono, iż w miesiącu czerwcu W. K. poniósł jedyny wydatek związany z uregulowaniem czynszu w wysokości 370,00 zł. Nie ponosi żadnych innych opłat związanych z utrzymaniem mieszkania (energia elektryczna, gaz). Po odjęciu wskazanego kosztu pozostała więc skarżącemu kwota w wysokości [...] zł ([...] zł - 370,00zł = [...] zł) na zaspokojenie podstawowych potrzeb, to jest zakup żywności, chemii gospodarczej, środków czystości, odzieży, obuwia oraz bielizny osobistej.

Burmistrz dodał też, że pomimo przekroczenia kryterium dochodowego, biorąc pod uwagę sytuację zdrowotną oraz mieszkaniową (brak gazu) skarżącego 12 lipca 2017 r. (podczas wywiadu środowiskowego) pracownik socjalny zaproponował mu pomoc w formie specjalnego zasiłku celowego na pokrycie kosztów gorącego posiłku. Na zaproponowaną pomoc W. K. nie wyraził zgody oświadczając, "że posiłki są niesmaczne". Skarżący oczekuje jedynie pomocy finansowej na zakup suchego prowiantu (protokół z 12 lipca 2017 r.) pomimo, że nie ma możliwości przygotowania ciepłego posiłku ze względu na brak dopływu gazu do lokalu. Burmistrz zaznaczył, że pracownik socjalny poinformował W. K., że suchy prowiant może otrzymać z Banku Żywności.

Organ pierwszej instancji oceniając wniosek skarżącego nadmienił też, że osoby wnoszące o przyznanie im pieniędzy publicznych w postaci świadczeń z pomocy społecznej na zaspokojenie własnych potrzeb, mają obowiązek współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji pod rygorem odmowy przyznania świadczenia (art. 11 ust. 2 u.p.s.). W. K. nie współpracuje tymczasem z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, marnotrawi własne środki finansowe przeznaczając je na [...]. Stanowi to podstawę do odmowy przyznania świadczeń zgodnie z art. 11 ust. 1 u.p.s.

Końcowo Burmistrz dodał, że art. 4 u.p.s. nakłada na osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Podstawę odmowy przyznania w sprawie wnioskowanej pomocy stanowi między innymi art. 11 ust 2 u.p.s., zgodnie, z którym brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Zdaniem Burmistrza w kontekście zadań i celów pomocy społecznej, a także przesłanek określonych w art. 11 ust. 1 i 2 u.p.s., zachodzi podstawa do odmowy przyznania pomocy w formie świadczenia pieniężnego na zakup żywności, chemii gospodarczej, środków czystości oraz odzieży ([...]).

W odwołaniu od decyzji Burmistrza W. K. wystąpił o zmianę rozstrzygnięcia i przyznanie mu wnioskowanych świadczeń, ewentualnie uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Przyznał, że otrzymuje świadczenie rentowe z zasiłkiem pielęgnacyjnym w kwocie wskazanej w decyzji. Nie zgodził się jednak z ustaleniami organu, że przekracza kryterium dochodowe pozwalające uzyskać świadczenie z pomocy społecznej. Skarżący zakwestionował w szczególności pogląd, że w sprawie nie zaszły żadne wyjątkowe okoliczności stanowiące podstawę do przyznania specjalnego zasiłku celowego na zakup żywności oraz gorącego posiłku. Organ nie wziął w ogóle pod uwagę faktu, że skarżący jest osobą niepełnosprawną i wymagającą opieki, nie mogącą pracować. Mieszka on samotnie i nikt mu nie pomaga. Skarżący stwierdził, że nie wie na czym ma dokładnie polegać brak współpracy z jego strony z pracownikiem socjalnym. Nie rozumie też, dlaczego organ pierwszej instancji stwierdził, że wydaje pieniądze na [...]. Nigdy nie udzielił takiej informacji i nie było podstaw do przyjęcia takiej okoliczności za prawdziwą. W. K. podkreślił nadto, że Burmistrz nie wziął pod uwagę rachunków i wydatków, które przedstawił, a które załączył do odwołania. Skarżący dodał, że ponosi znacznie większe wydatki niż to, co wykazał organ. Wadliwie zebrano materiał dowodowy, w oparciu o który wydano później zaskarżoną decyzję.

W piśmie z dnia 22 sierpnia 2017 r. (stanowiącym odpowiedź na zawiadomienie o przekazaniu odwołania do Kolegium) W. K. podniósł, że nie zgadza się z wywodami organu dotyczącymi odmowy (z jego strony) przyjęcia ciepłych posiłków oraz artykułów żywnościowych z Banku Żywności. Skarżący wskazał, że decyzją z [...] 2017 r., [...] odmówiono mu przyznania gorącego posiłku. Obawiał się zatem [w kontekście propozycji pracownika socjalnego – uw. Sądu], że ponownie zajdzie taka sytuacja [to jest świadczenie zostanie mu odmówione – uw. Sądu]. W. K. dodał, że jego zdaniem propozycja obiadów powinna być mu przedstawiona na piśmie, tak aby mógł się do niej ustosunkować. Pracownik socjalny powinien także poinformować go o konsekwencjach decyzji w sprawie oferty ciepłych posiłków.

Skarżący odniósł się także do zarzutu, że marnotrawi środki na zakup [...]. Wskazał, że nie wie na podstawie jakich dowodów taka okoliczność została stwierdzona. Skarżący podkreślił, że ze względu na chorobę porusza się w sposób, który może być postrzegany jako [...].

Decyzją z [...] września 2017 r., [...] Kolegium utrzymało zaskarżoną decyzje w mocy, a jako podstawę prawna powołało między innymi art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. oraz art. 138 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2017, poz. 1257 ze zm.).

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej nie ma podstaw prawnych do przyznania W. K. pomocy na podstawie przepisu art. 39 u.p.s.

Organ rozważył także możliwość przyznania pomocy na podstawie art. 41 pkt 1 u.p.s. i nie znalazł ku temu podstaw. Podkreślił, że o tym, czy występuje "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 41 pkt 1 u.p.s. decydują indywidualne okoliczności każdej sprawy. Dla oceny spełnienia omawianej przesłanki niezbędne jest rozważenie celu, na sfinansowanie którego przeznaczone mają być przyznane środki w kontekście całokształtu sytuacji dochodowej, materialnej, rodzinnej, czy zdrowotnej wnioskodawcy. Przesłanka szczególnie uzasadnionego przypadku występuje wówczas, gdy sytuacja życiowa osoby lub rodziny, ponad wszelki) wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczaj drastyczna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe, a wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych, ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Należą do nich zdarzenia występujące okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości.

Kolegium wyjaśniło dalej, że w przypadku W. K. nie zachodzą przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku, nie zaszła bowiem żadna nadzwyczajna, okazjonalna okoliczność uzasadniająca przyznanie pomocy na podstawie art. 41 u.p.s. Ponadto z akt sprawy wynika, że przeznacza on środki finansowe na [...] i swoim zachowaniem zakłóca porządek i spokój publiczny (pismo Powiatowej Komendy Policji z [...] 2017 r.). W myśl art. 11 ust. 1 u.p.s. w przypadku stwierdzenia przez pracownika socjalnego marnotrawienia przyznanych świadczeń, ich celowego niszczenia lub korzystania w sposób niezgodny z przeznaczeniem bądź marnotrawienia własnych zasobów finansowych może nastąpić ograniczenie świadczeń, odmowa ich przyznania albo przyznanie pomocy w formie świadczenia niepieniężnego.

Zdaniem Kolegium zebrany materiał dowodowy, wbrew stanowisku skarżącego, potwierdza zaistnienie faktów świadczących o marnotrawieniu środków finansowych, jak wynika bowiem z akt administracyjnych, z powodu zachowania W. K. [...], konieczne były interwencje policji z uwagi na zakłócanie spokoju i porządku publicznego. Ta okoliczność także wpływa na odmowę wnioskowanej pomocy.

W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że stan faktyczny sprawy został oceniony prawidłowo, określono kryterium dochodowe i zbadano dochody skarżącego, jak i przesłanki wymienione w art. 39 i 41 u.p.s.

W skardze na decyzję Kolegium W. K. wniósł o jej zmianę w całości poprzez przyznanie mu wnioskowanej pomocy finansowej. Nie zgodził się z zaskarżoną decyzją zaznaczając, że ze względu na niepełnosprawność i długotrwałą, ciężką chorobę powinien otrzymać pomoc z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Skarżący podkreślił, że Kolegium nie uwzględniło też rachunków, które przedłożył do akt sprawy. Ma on niską rentę, z której sam musi się utrzymywać, opłacić mieszkanie, rachunki za nie, zakupić żywność. W. K. postawił więc retoryczne pytanie, jak w takiej sytuacji może marnotrawić środki na zakup [...]. Skarżący zakwestionował, jakoby miał problemy [...], a pisma Policji nie mogą o tym świadczyć.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Motywując wyrok rozpocząć należy od wskazania okoliczności faktycznych, które można w sprawie uznać za bezsporne.

Po pierwsze, W. K. jest z całą pewnością osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, co wynika z orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R., które znajduje się na pierwszej karcie akt administracyjnych. Z orzeczenia tego wynika, że jest on zdolny tylko do pracy dla [...] (pkt 5.1), choć zarazem wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji (pkt 6) oraz stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt 7). Biorąc pod uwagę wypowiedzi skarżącego w toku postępowania dotyczące jego złego stanu zdrowia Sąd przyjął założenie, że obecnie jest on niezdolny do zarobkowania i w takim kontekście oceniał jego sytuację.

Kolejna okolicznością bezsporną jest fakt, że skarżący posiada niewielki, ale stały dochód w postaci renty oraz dodatku pielęgnacyjnego, które to świadczenia wynoszą netto (do wypłaty) [...] zł miesięcznie (Sąd ustalił powyższe na podstawie zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 1 lipca 2017 r., [...] znajdującego się w aktach administracyjnych oraz na podstawie danych z formularza wywiadu środowiskowego, gdzie dane o dochodach zostały potwierdzone).

Biorąc pod uwagę opisane wyżej okoliczności stwierdzić należy, że W. K., w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, a więc w czerwcu 2017 r. posiadał dochód w wysokości przekraczającej kryterium dochodowe ubiegania się o zasiłek celowy. W tym miejscu należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., z uwzględnieniem aktualizacji dokonanej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. (Dz. U. poz. 1058), prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91 u.p.s., przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł. Wyjściowo W. K. nie jest więc uprawniony do zasiłku celowego.

Pomimo ustalenia dotyczącego kryterium dochodowego konieczne było rozważenie ewentualnej, potencjalnej możliwości przyznania wnioskowanego świadczenia, a to ze względu na dwie, opisane niżej okoliczności.

Po pierwsze, zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania pomniejszoną między innymi o "kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób". Regulacja ta ma istotne znaczenie w sprawie, gdyż w aktach administracyjnych znajduje się wyrok Sądu Okręgowego w P. z [...] 2016 r., [...], w którym tytułem zabezpieczenia na czas trwania procesu zasądzono od pozwanego W. K. na rzecz każdego z jego małoletnich dzieci [...] alimenty w wysokości po [...] złotych (łącznie [...] zł) miesięcznie. Wiedza o obowiązku alimentacji na rzecz dzieci ze strony skarżącego zaktualizowała po stronie organu obowiązek ustalenia, czy tenże świadczy alimenty na dzieci i w jakiej kwocie, gdyż mogło to mieć znaczenie z punktu widzenia ustalenia kwoty dochodu. Z akt wywiadu środowiskowego wynika, że pracownik socjalny usiłował ustalić okoliczności związane ze świadczeniem alimentów przez W. K. na rzecz jego dzieci. W oświadczeniu z 12 lipca 2017 r. własnoręcznie podpisanym przez skarżącego, tenże stwierdził, że "jeśli chodzi o alimenty na dzieci, jest to sprawa między mną a [...]". Poza stwierdzeniem, że "przekazywał dzieciom drobne [...] zł" nie wykazał, że świadczy na rzecz zstępnych alimenty w określonej kwocie, które podlegałyby odliczeniu od kwoty dochodu, którym dysponuje.

Powyższe skłoniło organ do powołania się na art. 11 ust. 2 u.p.s. i przyjęcia, że skoro W. K. nie współpracuje z pracownikiem socjalnym w zakresie wyjaśnienia okoliczności realizacji obowiązku alimentacyjnego, to można przyjąć, iż jego dochód nie jest objęty żadnymi potrąceniami. Zdaniem Sądu ocenę organów w tym zakresie należy uznać za prawidłową.

Drugim powodem, dla którego wnikliwsze badanie sytuacji W. K. było konieczne, okazała się potrzeba rozważenia, czy w okolicznościach, w jakich się znalazł, nie zachodzą przesłanki do przyznania mu specjalnego zasiłku celowego. Świadczenie to przysługuje na podstawie art. 41 pkt 1 u.p.s. i może być przyznane "w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe".

Organy obu instancji obszernie pod tym kątem przeanalizowały sytuację skarżącego dochodząc do przekonania, że nie zaistniały nadzwyczajne okoliczności pozwalające udzielić W. K. specjalnego zasiłku celowego.

Jak wskazano, art. 41 pkt 1 u.p.s. posługuje się pojęciem ogólnym, niedookreślonym i nieposiadającym definicji ustawowej "szczególnie uzasadnionego przypadku". Specjalny zasiłek celowy może być przyznany stronie tylko wtedy, gdy zostanie stwierdzone, że miał miejsce szczególnie uzasadniony przypadek. W doktrynie przyjmuje się, iż przesłanka ta występuje wówczas, gdy sytuacja życiowa osoby lub rodziny, ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczajna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe, a wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych. Są to zdarzenia występujące okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, czy wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (por. W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej, Komentarz, Warszawa 2008 r., s. 202). Tożsamą wykładnię przepisu art. 41 pkt 1 u.p.s. przyjęto również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. m.in. wyroki z 28 sierpnia 2008 r., I OSK 1416/07 oraz z 12 maja 2011 r., I OSK 164/11, orzeczenia.nsa.gov.pl). Specjalny zasiłek celowy powinien być zatem traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej. Przyznanie tego rodzaju zasiłku powinno uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy (w tym indywidualną sytuację strony i ogólną sytuację pozostałych potrzebujących) oraz cele i zadania pomocy społecznej (art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 1 u.p.s.). Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności.

W ocenie Sądu decyzja odmawiająca przyznania W. K. wyżej wymienionej pomocy finansowej na zakup żywności, chemii gospodarczej, środków czystości oraz odzieży ([...]) nie została podjęta z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Wskazywana przez skarżącego, a znana organom, jego sytuacja życiowa (z jednej strony bardzo trudna ze względu na ciężką chorobę i niepełnosprawność, a z drugiej strony polepszona przez posiadanie stałego dochodu przekraczającego kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej), nie jest sytuacją, która – jako taka – może kwalifikować się jako "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 41 pkt 1 u.p.s. Dodatkowo przemawia za taką oceną charakter zgłoszonych potrzeb ("zakup żywności, chemii gospodarczej, środków czystości oraz odzieży"), które stanowią kategorię planowanych, standardowych wydatków. Art. 41 pkt 1 u.p.s. w sposób jednoznaczny wskazuje na wyjątkowy charakter specjalnego zasiłku celowego. O możliwości jego przyznania nie decyduje bowiem dochód strony, lecz sytuacja życiowa, w której się ona znalazła. Z tej formy pomocy społecznej nie można wyprowadzać wniosku, że przyznanie tego rodzaju zasiłku jest obowiązkiem organu – tak jak czyni się to w odniesieniu do osób spełniających kryteria dochodowe. Przyznanie bądź odmowa przyznania specjalnego zasiłku celowego uzależniona jest nie tylko od tego, w jakim stopniu podstawowe potrzeby wnioskodawcy mogą zostać zaspokojone z jego własnych środków, ale przede wszystkim od wystąpienia szczególnych okoliczności, w związku z którymi konieczne jest udzielenie wsparcia pomimo przekroczenia kryterium dochodowego. Szczególne przypadki, o których mowa w tym przepisie, muszą być wyraziste i odbiegające od sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy przy spełnieniu kryterium dochodowego. Przyjąć zatem należy, iż specjalny zasiłek celowy powinien być traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód wnioskodawcy przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a jednocześnie nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej.

Odnosząc się do okoliczności zgłoszonych w skardze Sąd wskazuje, że poczyniony W. K. przez organ pierwszej instancji zarzut, że ten wydatkuje środki na [...], oparty został o treść znajdującej się w aktach administracyjnych notatki służbowej Naczelnika Wydziału Prewencji Komendy Powiatowej Policji w R. z [...] 2017 r., [...] Wynika z niej, iż w stosunku do skarżącego od 2 czerwca 2017 r. miały miejsce dwie interwencje. Pierwsza [...] 2017 r. dotycząca zakłócania spokoju i porządku publicznego ([...]), a druga [...] 2017 r. dotycząca zakłócania spokoju i porządku publicznego ([...]).

Biorąc pod uwagę stanowcze wypowiedzi skarżącego kwestionujące okoliczność [...], a zarazem fakt, że notatka Policji jest jedynym dokumentem potwierdzającym takie jednorazowe zdarzenie, Sąd uznał, że nie ma wystarczających podstaw, aby obecnie przesądzać, iż W. K. "marnotrawi" posiadane środki na [...]. Zarazem jednak Sąd zaznacza, że powyższa, korzystna dla skarżącego konstatacja, nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż jakkolwiek oceniać zachowanie (postawę) skarżącego, w jego sytuacji nie zachodziły podstawy do przyznania mu specjalnego zasiłku celowego na zakup żywności, chemii gospodarczej, środków czystości oraz odzieży.

Podobnie nie wpływa na ocenę sprawy podniesiony przez W. K. zarzut, że ten wydatkował w miesiącu czerwcu 2017 r. wyższe kwoty na mieszkanie, aniżeli podane przez organ. Sąd przyznaje rację skarżącemu, że ten w czerwcu obciążony był ponad opłatę czynszową jeszcze rachunkiem za energię elektryczną w wysokości 102,78 zł (zob. blankiet polecenia przelewu załączony do odwołania). To jednak samo w sobie nie powoduje jeszcze, że skarżący spełnił kryteria do przyznania mu specjalnego zasiłku celowego.

Ubocznie Sąd wskazuje, że na ocenę sprawy nie miał natomiast wpływu fakt regulowania przez W. K. rachunków za usługi [...] (70 zł) oraz rat kredytu [...] (130 zł). Telewizja płata nie jest bowiem potrzebą niezbędną. Z kolei w odniesieniu do kredytu skarżący nie wskazał, jakoby miał być on udzielony ze względu na konieczną, usprawiedliwioną potrzebę, która mogłaby rzutować na ocenę sprawy.

W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę uznając, że organy trafnie przyjęły, iż nie zachodziły przesłanki przyznania W. K. pomocy celowej w postaci zasiłku celowego albo specjalnego zasiłku celowego.

Wyrok wydano na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2017 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.).