Postanowienie WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 344/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2018-07-05 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 199, art. 246 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. J. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem złożonym w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 160 zł, skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w osobie I. S..

Argumentując to żądanie podniósł, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz konkubiną oraz ich wspólnym dzieckiem (ur. 2013 r.). Majątek skarżącego stanowi dom jednorodzinny o pow. 100 m2 oraz działka budowlana o pow. 1.100 m2. Wskazał, że rodzina utrzymuje się z zasiłków z pomocy społecznej w łącznej kwocie [...]zł miesięcznie. Prowadzona przez niego działalność gospodarcza nie przynosi natomiast dochodów. Dodał, że na chwile obecna posiada zajęcia komornicze na kwotę [...]zł, wypowiedziane umowy kredytowe oraz zobowiązania wobec kontrahentów na kwotę [...]zł.

Na wezwanie referendarza sądowego skarżący przedłożył m.in. deklaracje podatkowe podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2016 – 2017 (własne oraz konkubiny) oraz wyciągi z posiadanych przez obojga rachunków bankowych.

Referendarz sądowy zważył, co następuje:

Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, (zgodnie z wyznaczonym przez skarżącego zakresem wniosku, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego) - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

W tym miejscu należy zauważyć, że przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie skarżącej prawa do sądu o ile ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności, o których mowa w przywołanym przepisie. Dodania również wymaga, że pomoc prawna jakiej żąda wnioskodawca jest najszerszą formą pomocy przewidzianej przepisami p.p.s.a. i dlatego skierowana jest tylko dla tej grupy osób, która nie jest w stanie ponieść żadnych, nawet najmniejszych kosztów postępowania. Będą to osoby, które nie mają jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie należności sądowych, a nie takie, dla których pokrycie tych kosztów wiązałoby się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tym bardziej, że koszty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, a zwolnienie z ich uiszczenia jest odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też tego rodzaju ulgi mogą być stosowane wyłącznie w sytuacjach szczególnych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucania ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli.

I tak rozpocząć trzeba od wskazania, że oprócz wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie niniejszej, skarżący złożył wniosek o prawo pomocy jeszcze w dwóch prowadzonych równolegle sprawach. Dokonując zatem oceny możliwości poniesienia kosztów postępowania, wzięto pod uwagę wysokość kosztów we wszystkich trzech sprawach. Łączna wysokość wpisów w tych sprawach wynosi 786 zł (160+500+126 zł).

Oceniając z tej perspektywy wniosek strony skarżącej, uwzględniwszy jednocześnie powyższe uwagi teoretyczne, referendarz sądowy nie znalazł podstaw do uznania go za zasadny. Mianowicie, po pierwsze w jego ocenie sytuacja finansowa i stan majątkowy strony nie pozwalają na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie, a po drugie przedstawiona przez stronę sytuacja dochodowa całkowicie rozmija się z uzyskanym na wezwanie materiałem dowodowym. Konkluzja taka nasuwa się w wyniku analizy dokumentacji przedłożonej przez stronę, a w szczególności deklaracji podatku dochodowego od osób fizycznych skarżącego i jego konkubiny za rok 2017 oraz wyciągów z posiadanych przez nich rachunków bankowych, które stanowią wystarczający i zarazem przesądzający o treści rozstrzygnięcia argument.

Mianowicie ze złożonych wyciągów z rachunków bankowych skarżącego i jego konkubiny jednoznacznie wynika, że skarżący był w stanie wygospodarować kwoty celem opłacenie kosztów niniejszego postępowania w całości. Dysponował bowiem środkami pieniężnymi, które wielokrotnie, przewyższały wymagane koszty sądowe w niniejszej sprawie. Tytułem przykładu można wskazać, że w dniu 23 marca 2018 r., tj. w terminie otwartym do złożenia skargi, suma środków na rachunku bankowym E. B. S.A skarżącego wynosiła [...] zł, w dniu 9 kwietnia 2018 r., tj. 4 dni po złożeniu skargi – [...] zł, w dniu 13 kwietnia 2018 r. – [...] zł, w dniu 20 kwietnia – [...] zł. Przywołane okoliczności całkowicie podważają twierdzenia skarżącego o braku dochodów oraz środków finansowych na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Również analiza wyciągu z drugiego rachunku bankowego należącego do skarżącego (M. B.) wskazuje na nieprawdziwość twierdzeń strony odnoście jego sytuacji dochodowej i finansowej. Mianowicie rachunek ten w analizowanym okresie również zasilany był wielokrotnie wpłatami od różnych osób fizycznych i prawnych. I tak dla przykładu stan środków na wskazanym koncie w dniu 24 maja 2018 r. wynosił [...] zł, w dniu 25 maja 2018 r. - [...] zł, zaś w dniu 29 maja 2018 r. - [...] zł.

Natomiast ze złożonej deklaracji podatkowej podatku dochodowego od osób fizycznych za 2017 r. wynika, że skarżący w roku tym osiągnął z prowadzonej działalności gospodarczej przychód w kwocie [...]zł, przy kosztach jego uzyskania wynoszących [...] zł, co dało dochód w kwocie [...]zł. Natomiast konkubina skarżącego we wskazanym roku podatkowym osiągnęła przychód w kwocie [...]zł, przy kosztach jego uzyskania wynoszących [...] zł, co dało dochód w kwocie [...]zł.

Powyższe fakty całkowicie podważają twierdzenia strony o braku środków finansowych na poniesienie kosztów postępowania sądowego, które nie znajdują jakiegokolwiek potwierdzenia w treści rozpatrywanych dokumentów. Co więcej wszczynając spór przed Sądem, skarżący powinien mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie z koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów, co z pewnością wiedział będąc w toku całego postępowania podatkowego reprezentowanym przez profesjonalnego pełnomocnika (doradcę podatkowego). Winien on zatem poczynić odpowiednie starania w celu zabezpieczenia środków finansowych niezbędnych do pokrycia tych kosztów.

Z tych samych względów nie stwierdzono uzasadnionych podstaw do pozytywnego rozpoznania wniosku w części dotyczącej ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Podniesienia bowiem wymaga, że prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane co do zasady wyłącznie osobom nieposiadającym jakiegokolwiek dochodu i jakiegokolwiek majątku. W niniejszej sprawie sytuacja taka jednak nie występuje.Ponadto zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 8 kwietnia 2013 r. I FZ 70/13, sąd (referendarz sądowy) decydując o udzieleniu stronie prawa pomocy musi przede wszystkim kierować się przesłankami z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., a więc brakiem jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych, ale również odnośnie wniosku o przyznanie pełnomocnika procesowego z urzędu, powinien uwzględnić procesową konieczność jego powołania. W tym aspekcie sąd bierze pod uwagę, w szczególności aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych. Otóż zgodnie z art. 175 § 1 p.p.s.a. oraz art. 194 § 4 p.p.s.a. – wymóg posiadania profesjonalnego pełnomocnika staje się niezbędny dopiero w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej od orzeczenia Sądu kończącego postępowanie lub zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Ponadto w myśl art. 6 p.p.s.a. Sąd powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać je o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, a według art. 134 § 1 p.p.s.a. nie jest związany granicami skargi i kontroluje sprawę w jej całokształcie. Innymi słowy sąd z urzędu bada legalność aktu poddanego jego kontroli, bez względu na aktywność samej strony co dodatkowo przemawia za uznaniem, że udział zawodowego pełnomocnika, na tym etapie postępowania nie jest konieczny.

Mając na uwadze wszystkie podniesione powyżej okoliczności, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.