Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 202/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, 8, 10 par. 1, 11, 75 par. 1, 76 par. 1, 77 par. 1, 80, 84 par. 1, 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 89 ust. 1, 246 ust. 1, 247, 255 ust. 1 pkt 9, 255(1), 255(3) ust. 5, 256 ust. 1, 261 ust. 2 pkt 3, 264 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Sumikowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi N. AG z siedzibą w B., Szwajcaria na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej N. AG z siedzibą w B., Szwajcaria kwotę 1651 (jeden tysiąc sześćset pięćdziesiąt jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej nazywany "UP") decyzją z dnia [...] października 2011 r., znak: [...] na podstawie art. 24 i 26 oraz art. 246 i 247 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej

(Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz.1117 z późn. zm., dalej: "p.w.p.") unieważnił patent na wynalazek pt.: "Tabletka o dużej zawartości monosulfonianu 4-(4-metylopiperazyn-1-ylometylo)-N-[4-metylo-3-(4-pirydyn-3-ylo)pirymidin-2-ylo-amino)fenylo]-benzamidu i sposób jej wytwarzania" o numerze [...].

Do wydania decyzji doszło w oparciu o następujące ustalenia:

Pismem z dnia [...] kwietnia 2009 r. I. w W. (dalej też: uczestnik postępowania, zgłaszający sprzeciw) wniósł sprzeciw wobec decyzji Urzędu Patentowego z dnia [...] marca 2008 r. o udzieleniu patentu na wynalazek pt.: "Tabletka o dużej zawartości monosulfonianu 4-(4-metylopiperazyn-1-ylometylo)-N-[4-metylo-3-(4-pirydyn-3-ylo)pirymidin-2-ylo-amino)fenylo]-benzamidu i sposób jej wytwarzania" o numerze [...] udzielonego na rzecz N. z siedzibą w B. w Szwajcarii (dalej też: skarżący, uprawniony) z pierwszeństwem od dnia [...] kwietnia 2002 r.

Decyzja o udzieleniu wyżej opisanego patentu została ogłoszona w Wiadomościach Urzędu Patentowego nr [...].

Jako podstawę żądania sprzeciwiający wskazał art. 24, 24 i 33 p.w.p. Podniósł, że sporny wynalazek nie spełnia ustawowych warunków wyszczególnionych w ww. przepisach, to jest zarzucił objętemu patentem rozwiązaniu brak poziomu wynalazczego, brak poparcia zakresu żądanej ochrony i brak klarowności w zakresie zastrzeżeń 1 (Tabletka zawierająca skuteczną farmakologicznie ilość związku o wzorze ogólnym (1) w postaci monometanosulfonianu oraz co najmniej jedną farmaceutycznie dopuszczalną zaróbkę odpowiednią do wytwarzania tabletek, przy czym zaróbki obejmują co najmniej jeden środek wiążący, znamienna tym, że zawiera związek o wzorze (1) w postaci monometanosulfoniasnu w ilości od [...] % do [...] % wagowych substancji czynnej w całkowitej masie tabletki.) i 9 (Sposób wytwarzania tabletek określonych w zaostrz. 1, znamienny tym, że najpierw miesza się monometanosulfonian związku o wzorze ogólnym (1) z farmaceutycznie dopuszczalnymi zaróbkami, następnie prowadzi się granulację na mokro, uzyskany granulat miesza się z farmaceutycznie dopuszczalnymi zaróbkami do utworzenia mieszaniny, którą następnie poddaje się sprasowaniu z wytworzeniem tabletki.). Takie wady powinny były skutkować uchyleniem decyzji o udzieleniu patentu. Na dowód braku poziomu wynalazczego spornego patentu uczestnik postępowania wskazał: patent [...], stanowiący odpowiednik międzynarodowego zgłoszenia patentowego [...] oraz międzynarodowe zgłoszenie patentowe [...]. Zdaniem zgłaszającego sprzeciw, przed datą stanowiącą o pierwszeństwie do uzyskania omawianego patentu znane były stałe doustne formy farmaceutyczne monometanosulfonianu związku (1) i sposoby ich wytwarzania. Uczestnik stwierdził ponadto, że w zastrzeżeniach oraz w samym opisie spornego patentu jest wiele nieścisłości.

N. siedzibą w B. w zakreślonym przez organ terminie uznał sprzeciw za bezzasadny. W kolejnym piśmie z dnia [...] września 2010 r. przedstawił swoją argumentację co do stanu techniki oraz stwierdził, że zgłaszający sprzeciw popełnił szereg błędów metodycznych w ocenie poziomu wynalazczego.

Wobec tego sprawa została przekazana do rozstrzygnięcia w postępowaniu spornym.

Na rozprawie w [...] września 2011 r. zgłaszający sprzeciw podtrzymał swoje stanowisko co do braku poziomu wynalazczego spornego wynalazku, a jednocześnie wycofał zarzut braku klarowności i zgłosił nowy – braku stosowalności przemysłowej wynalazku. Uprawniony z patentu podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Urząd Patentowy RP powołaną decyzją z dnia [...] października 2011 r. unieważnił patent na omawiany wynalazek.

Wskazał, że z mocy art. 246 ust. 1 i 247 ust. 2 p.w.p. każdy może wnieść umotywowany sprzeciw wobec prawomocnej decyzji UP o udzieleniu patentu.

Odnosząc się do zarzutów sprzeciwu, UP zauważył, że przy ocenie poziomu wynalazczego rozwiązania konieczne jest uwzględnienie w zasadzie całego stanu techniki. Rozwiązanie uważa się za oczywiste, gdy w świetle stanu techniki ujawnionego w jednym lub w łącznie w kilku rozwiązaniach wynika ono w sposób oczywisty dla znawcy posiadającego przeciętną wiedzę z danej dziedziny. Za takie rozwiązania traktuje się rutynowe dostosowanie znanego rozwiązania do danych warunków, proste wykorzystanie znanej zasady dla osiągnięcia oczywistego w jej świetle celu, proste zastąpienie znanych środków technicznych w znanym rozwiązaniu ich ekwiwalentami lub proste skojarzenie kilku rozwiązań. W praktyce przyjęto, że wybiera się jeden dokument (choć może być i kilka, gdy rozwiązanie jest połączeniem kilku rozwiązań cząstkowych) najbliższy ocenianemu rozwiązaniu i rozpatruje się poziom wynalazczy poprzez porównanie z tym dokumentem (dokumentami). Organ, mimo że oceniany wynalazek zawierał więcej niż jedno rozwiązanie cząstkowe uznał za wystarczające przy ocenie poziomu wynalazczego porównanie z opisem patentowym nr [...].

Przede wszystkim zdaniem UP należało ustalić rzeczywisty problem techniczny, niezbędny przy ocenie poziomu wynalazczego. Wynalazek musi bowiem mieć techniczny charakter czyli musi dotyczyć jakiegoś problemu technicznego, zawierać jakiś wkład techniczny, rozwiązywać techniczny problem i musi posiadać cechy techniczne. Istota wynalazku czyli charakter techniczny podlega zdefiniowaniu w zastrzeżeniach patentowych. Organ stanął na stanowisku, że ocena poziomu wynalazczego opiera się na nieoczekiwanych efektach osiąganych, ale przez cechy techniczne, które wynalazek wnosi do stanu techniki.

W rozpatrywanej sprawie problemem technicznym było dostarczenie postaci dawkowania w formie tabletki o dużej zawartości substancji czynnej. Aby określić cechy techniczne rozwiązania należało przeanalizować zastrzeżenia patentowe.

Cechami technicznymi nie mogły zostać uznane: zwiększenie wygody pacjentów (należy do indywidualnych upodobań pacjentów) i skłonienie ich do sumiennego przestrzegania zaleconego reżimu dawkowania wskutek zmniejszenia dziennej dawki leku (to także kwestia indywidualnych upodobań).

Urząd Patentowy, analizując sporny wynalazek stwierdził, że rozwiązanie ujęte w zastrzeżeniu 1 różni się od przedstawionego w opisie patentu nr [...] jedynie zawartością substancji czynnej. Ta cecha, zdaniem UP, była niewystarczająca do uznania rozwiązania za posiadające poziom wynalazczy.

Z opisu patentu nr [...] wynikało, że do podawania ustnego mogą być stosowane zwłaszcza tabletki i podano przykładowe skutecznie działające dawki dzienne leku, zawierające dużą zawartość substancji czynnej. Ponadto w przeciwstawionym opisie stwierdzono, że tabletki mogą zawierać środki wiążące, środki spulchniające, absorbenty, środki barwiące, środki smakowe oraz środki słodzące. Wskazano także, że preparaty farmaceutyczne wytwarza się powszechnie stosowanymi metodami mieszania, granulowania, powlekania, rozpuszczania lub liofilizacji i mogą te preparaty zawierać od [...] do [...] substancji czynnej.

Z przedstawionych danych w opisie patentu nr [...], w ocenie UP, przeciętny znawca miał wszelkie wskazówki dotyczące postaci dawkowania: tabletki, zawartości skutecznej ilości substancji aktywnej, możliwych substancji dodatkowych stosowanych jako typowe zaróbki, a także samego sposobu wytworzenia tabletki metodą granulacji, co pozwoliłoby mu rozwiązać problem - wytworzyć tabletkę jak w patencie nr [...].

Organ nie podzielił stanowiska uprawnionego, że w stanie techniki sprzed zgłoszenia spornego wynalazku nie były znane tabletki o dużej zawartości substancji czynnej. Brak było podstaw do ograniczania definicji znawcy jako osoby, która odtwarza wynalazek jedynie w granicach konkretnych przykładów i jako specjalista nie podejmuje samodzielnych prób, mając podaną samą postać dawkowania, zawartość ilości substancji aktywnej czy też możliwych zaróbek. Ponadto, gdyby opis patentu nr [...] obejmował przykład wytworzenia tabletki o większej ilości składnika aktywnego, to należałoby mówić o braku nowości spornego wynalazku, a nie o braku poziomu wynalazczego (nieoczywistości). Organ przyjął, że takie stanowisko wynikało z pisma uprawnionego z dnia [...] września 2010 r.

Skoro rozwiązanie opisane w zastrzeżeniu 1 nie prezentowało poziomu wynalazczego, to i sposób wytwarzania według zastrzeżenia 9 nie cechował się takim poziomem. Charakter rozwiązania z zastrzeżenia 1 wymuszał ocenę zdolności patentowej sposobu wytwarzania tabletki w związku z oceną samej tabletki. Sposób wytwarzania w oderwaniu od samej tabletki stanowiłby przedstawienie ogólnie znanych środków technicznych, czynności bądź procesów technologicznych stosowanych do wyprodukowania tabletki.

Stanowisko UP potwierdziły w pewien sposób wykonane przez składającego sprzeciw próby laboratoryjne. Jednakże organ zauważył, że znawca opierając się na informacjach z dokumentu nr [...], zostałby zachęcony do wytworzenia tabletki ze zwiększoną ilością substancji aktywnej.

Organ nie zajął się kwestią biorównoważniości i trwałości produktu jako nie dotyczącymi istoty rozwiązania, gdyż nie były przedmiotem problemu technicznego.

Urząd Patentowy nie rozpatrzył również zarzutu braku stosowalności przemysłowej jako zgłoszonego z uchybieniem 6 – miesięcznego terminu na zgłoszenie sprzeciwu, a tym samym i żądań w nim zawartych.

Pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. N. z siedzibą w B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] października 2011 r.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

I. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy:

1. art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. poprzez niewyjaśnienie dokładnie stanu faktycznego i dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego sprawy wobec:

(i) pominięcia w jej uzasadnieniu twierdzeń i dowodów podnoszonych przez stronę, w szczególności powołanych twierdzeń zawartych w uzasadnieniu Europejskiego Urzędu Patentowego z dnia [...] stycznia 2011 r. oddalającej sprzeciw Instytutu Farmaceutycznego w sprawie dotyczącej patentu europejskiego [...] obejmującego ten sam wynalazek, a wręcz pominięcia faktu wydania tej decyzji, będącej dokumentem urzędowym;

(ii) błędnego przyjęcia, że najbliższym dokumentem w stanie techniki był preparat opisany w polskim patencie [...];

(iii) błędnego określenia wiedzy znawcy w dacie pierwszeństwa i przyjęcia, że w stanie techniki istniała zachęta do stworzenia wynalazku, błędnego ustalenia, że informacja znajdująca się na 12 stronie opisu patentowego [...] o możliwości zawarcia w preparacie farmaceutycznym dużej ilości substancji czynnej odnosi się do każdej formy podawania, w tym także do tabletek;

(iv) pominięcia twierdzeń skarżącego m.in. dotyczących różnicy formy kapsułki i tabletki, a także przełamania istniejącego w dacie zgłoszenia powszechnego przekonania wśród znawców z dziedziny, że substancja aktywna – monometanosulfonian imatinibu w przypadku preparatów tabletkowych nadaje się do stosowania we względnie małych dawkach zaś preparaty o większej zawartości substancji czynnej powinny mieć co do zasady formę kapsułek,

co miało istotny wpływ na wynik sprawy z tego powodu, że uwzględniając twierdzenia skarżącego oraz pominięte dowody UP dokonałby prawidłowych ustaleń faktycznych i prawidłowej oceny poziomu wynalazczego spornego wynalazku;

2. art. 8, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. poprzez zaniechanie wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powodów, dla których organ, w oparciu o ten sam materiał uznał, że wcześniejsza decyzja o udzieleniu patentu była błędna, co miało wpływ na wynik sprawy, gdyż zgłaszający sprzeciw nie udowodnił braku zdolności patentowej spornego wynalazku w oparciu o materiał rozpatrzony już w trakcie badania zgłoszenia patentowego i w oparciu o który UP wydał decyzję o udzieleniu patentu nr [...];

3. art. 7, art. 77 § 1 i art. 84 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p .poprzez zaniechanie przeprowadzenia z urzędu dowodu z opinii niezależnego biegłego z dziedziny formulacji leków na okoliczność nieoczywistości istoty opatentowanego wynalazku [...], to jest możliwości stworzenia małej tabletki zawierającej dużą zawartość czynnej substancji i oparciu rozstrzygnięcia wyłącznie na treści patentu [...], który był znany UP w chwili udzielania spornego patentu oraz który to dokument nie przedstawiał istoty spornego patentu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy z powodu uznania braku poziomu wynalazczego wynalazku, na który wcześniej udzielono ochrony patentowej – patent [...];

4. art. 7, art. 8, art.. 11, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 i 2 k.p.a.w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów, polegającą na przywołaniu w uzasadnieniu decyzji jako dowodu na poparcie tezy o nieważności spornego patentu, prywatnych badań wykonanych na zlecenie uczestnika, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w razie stwierdzenia przez UP potrzeby doświadczalnej weryfikacji zdolności patentowej, organ powinien uczynić to przy pomocy niezależnego biegłego;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 26 p.w.p. w zw. z art. 24 p.w.p. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na błędnym rozumieniu przesłanki poziomu wynalazczego, wskutek:

(i) błędne zastosowanie metody problem – rozwiązanie poprzez sformułowanie problemu technicznego zawierającego istotę analizowanego wynalazku (błędne koło), podczas gdy problem techniczny powinien być sformułowany bez uwzględnienia ocenianego rozwiązania,

(ii) błędne uznanie, że dla uchylenia przesłanki poziomu wynalazczego wystarczające jest stwierdzenie, ze znawca mógłby spróbować rozwiązania według wynalazku, podczas gdy konieczne jest poczynienie dalej idącego ustalenia, że znawca faktycznie byłby do takiej próby zachęcony;

2. art. 27 p.w.p. w zw. z art. 27 p.w.p. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na błędnym rozumieniu przesłanki charakteru technicznego wynalazku wskutek błędnego uznania, że dostarczenie nowej formy dawkowania leku poprawiającej wygodę pacjenta nie posiada charakteru technicznego, podczas gdy dostarczanie nowej formy dawkowania leku poprawiającej wygodę pacjenta stanowi fizyczne oddziaływanie na materię zaspokajające potrzeby człowieka.

W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę UP podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Co do dowodu z badań laboratoryjnych przedstawionych przez uczestnika organ wyjaśnił, iż dał stronom możliwość przedstawienia nowych dowodów podczas postępowania. Ponadto skarżący w trakcie postępowania sam powoływał się na wyniki tych badań jako dowód zupełności ujawnienia.

Co do pominięcia decyzji Europejskiego Urzędu Patentowego (w skrócie: EPO), organ wyjaśnił, iż samodzielnie prowadząc postępowanie przyjął najbliższy stan techniki w oparciu o te same dokumenty co EPO.

W kwestii niepowołania biegłego UP wyjaśnił, że w niniejszej sprawie nie występował nieprzeciętnie skomplikowany problem, wymagający wiadomości specjalnych.

W pismach procesowych z dnia [...] i [...] lutego 2012 r. skarżący podtrzymał dotychczasowe stanowisko, dołączając do ostatniego pisma stanowisko prof. dr hab. K. C., stanowiące uzupełnienie argumentacji skarżącego w zakresie trudności związanych z formulacją leku, na które natknąłby się znawca, przedstawionych w skardze, a pominiętych w zaskarżonej decyzji.

Z kolei w piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2012 r. N. zwrócił uwagę na odrzucony w decyzji jako nietechniczny aspekt wynalazku tzw. compliance czyli przestrzeganie przez chorego zaleceń lekarza, szczególnie dotyczących częstotliwości i sposobu podawania leku, rozbudowany w opinii

prof. dr hab. J. S.

Uczestnik postępowania – I. w piśmie z dnia [...] kwietnia 2012 r. wnosił o oddalenie skargi. Co do decyzji EPO zwrócił uwagę, że rozstrzygnięcie to zostało zaskarżone do Komisji Odwoławczej EPO i procedura nie została jeszcze zakończona, a skarżący w trakcie postępowania złożył 8 wersji zastrzeżeń patentowych, w których wskazywał różne zakresy ochrony. Odnośnie braku powołania dowodu z opinii biegłego, uczestnik zwrócił uwagę, że w trakcie postępowania przed UP skarżący takiego wniosku nie składał, a przy tym sprawa nie cechuje się takim stopniem skomplikowania, aby było konieczne korzystanie ztego rodzaju środka dowodowego.

W załącznikach do protokołu z rozprawy złożonych w dniu [...] kwietnia i

[...] maja 2012 r. skarżący podtrzymał swoje stanowisko.

Swoją argumentację także popierał w załączniku do protokołu z rozprawy złożonym w dniu [...] maja 2012 r., uczestnik postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: "p.p.s.a.").

Analizując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powołanych wyżej kryteriów skarga N. zasługuje na uwzględnienie, gdyż rozstrzygnięcie to zostało wydane z naruszeniem przepisów procesowych w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Co do wniosków dowodowych uczestnika Sąd nie uwzględnił ich, gdyż będąc w języku angielskim, nie zostały przedłożone podczas rozprawy z kompletnymi tłumaczeniami na język polski, a ponadto dotyczyły kwestii niespornej, że decyzja EPO w sprawie patentu [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. nie jest ostateczna, gdyż zostało od niej złożone odwołanie, co nie było niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości.

Urząd Patentowy RP unieważnił zaskarżoną decyzją patent na wynalazek pt.: "Tabletka o dużej zawartości monosulfonianu 4-(4-metylopiperazyn-1-ylometylo)-N-[4-metylo-3-(4-pirydyn-3-ylo)pirymidin-2-ylo-amino)fenylo]-benzamidu i sposób jej wytwarzania" o numerze Pat. [...], uznając, że rozwiązanie nim chronione nie spełnia kryterium poziomu wynalazczego (jest nieoczywiste).

Zgodnie z art. 255 ust. 1 pkt 9 p.w.p. UP – w trybie postępowania spornego – rozstrzyga sprawy o unieważnienie patentu, prawa ochronnego albo prawa z rejestracji na skutek złożonego sprzeciwu uznanego przez uprawnionego za bezzasadny.

Postępowanie związane ze sprzeciwem wobec prawomocnej decyzji UP o udzieleniu patentu, prawa ochronnego oraz prawa z rejestracji regulują art. 246 – 247 p.w.p.

Zgodnie z art. 246 ust. 1 p.w.p., umotywowany sprzeciw wobec prawomocnej decyzji UP o udzieleniu patentu, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji może wnieść każdy, w ciągu 6 miesięcy od opublikowania w "Wiadomościach Urzędu Patentowego" informacji o udzieleniu prawa.

Wszczęcie postępowania sprzeciwowego zobowiązuje organ do podjęcia określonych czynności procesowych, o których mowa w art. 247 p.w.p. O wniesieniu sprzeciwu, o którym mowa w art. 246, UP niezwłocznie zawiadamia uprawnionego, wyznaczając mu termin na ustosunkowanie się do sprzeciwu (art. 247 ust. 1). Jeżeli uprawniony w odpowiedzi na zawiadomienie UP, o którym mowa w ust. 1, podniesie zarzut, że sprzeciw jest bezzasadny, sprawa zostanie przekazana do rozstrzygnięcia w postępowaniu spornym. W przeciwnym przypadku UP wydaje decyzję uchylającą decyzję o udzieleniu patentu, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji, umarzając jednocześnie postępowanie (art. 247 ust. 2). Uprawniony zatem może, ale nie musi się wypowiedzieć w tej sprawie. Sposób podjętych przez uprawnionego działań determinuje dalszy tok postępowania przed organem. I tak w przypadku braku stanowiska, co do złożonego sprzeciwu, lub też uznania go za zasadny, organ wydaje decyzję uchylającą decyzję o udzieleniu prawa i umarza jednocześnie postępowanie w tej sprawie.

Jak z powyższego wynika postępowanie wszczęte na skutek wniesionego sprzeciwu jest nowym postępowaniem, odrębnym od postępowania zgłoszeniowego oraz odrębnym od postępowania spornego (vide: wyrok NSA z 21 listopada 2006 r., II GSK 227/06, opublik. LEX nr 288187).

Z drugiej zaś strony celem sprzeciwu jest unieważnienie prawa m.in. z patentu czyli uznanie, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu, zgodnie z art. 89 ust. 1 p.w.p. Na wnioskodawcy ciąży ten obowiązek, co wynika z art. 89 ust 1 p.w.p. oraz art. 2551 ust. 3, 5 i 6 p.w.p. (określającego wymagania formalne wniosku i skutki braku ich uzupełnienia).

W postępowaniu spornym w sprawach nieuregulowanych w Prawie własności przemysłowej stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w myśl art. 256 ust. 1 p.w.p. Oznacza to, że strony mogą zgłaszać wnioski i dowody na poparcie swoich stanowisk, co wynika z art. 10 § 1 k.p.a., byleby nie prowadziło do nadmiernego przewlekania postępowania, a co uprawnia UP do zobowiązania stron do podania wszystkich twierdzeń i dowodów z rygorem przewidzianym w art. 2553 ust. 5 p.w.p.

Z kolei organ ma obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (z uwzględnieniem obowiązków spoczywających na stronach), w tym w wyczerpujący sposób rozpatrzyć zebrany materiał dowodowy, zgodnie z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Powinien w tym zakresie dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, szczególnie dowody z dokumentów, z mocy art. 75 § 1 i art. 76 § 1 k.p.a. Dokonując oceny, czy dana okoliczność została udowodniona organ powinien oprzeć się na całokształcie materiału dowodowego, w myśl art. 80 k.p.a. Proces decyzyjny, ocena zebranego materiału dowodowego i wysnute wnioski powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

Prowadzenie postępowania przez organ z uwzględnieniem powyższych zasad umożliwia wyjaśnienie stronom zasadności przesłanek, którymi organ się kierował (art. 11 k.p.a.) oraz służy pogłębianiu zaufaniu obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.).

Zdaniem Sądu, UP prowadząc postępowanie ze sprzeciwu I. zmierzające do unieważnienia patentu naruszył wyżej opisane zasady, mające zastosowanie z mocy art. 256 ust. 1 p.w.p.

Urząd Patentowy, unieważniając sporny patent [...], odwołał się do stanu techniki znanego już w momencie udzielania patentu na tenże wynalzaek. Urząd Patentowy w sprawozdaniu o stanie techniki, który ma obowiązek sporządzić na mocy art. 47 ust. 1 p.w.p. (tutaj karta zgłoszenia wynalazku w t. I akt adm.) wśród najbliższych rozwiązań wskazał patent [...] oraz według wykazu PCT: [...] i [...]. Zatem zgłoszenia, które były uwzględniane przy badaniu stanu techniki były następnie podstawą zgłoszenia sprzeciwu, a następnie jedno z nich ([...]) - podstawą unieważnienia prawa z patentu [...]. Należy przy tym zauważyć, że zgłoszenie [...] jest odpowiednikiem polskiego patentu [...]. Organ nie wyjaśnił tak istotnej zmiany stanowiska w kwestii patentowalności spornego wynalazku. Podkreślić należy jeszcze raz, że patent unieważnia się, gdy zostanie wykazane, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do jego uzyskania (art. 89 ust. 1 p.w.p.). Oznaczałoby to, że na mocy decyzji z dnia [...] marca 2008 r. sporny wynalazek spełniał ustawowe wymagania do udzielenia nań patentu, by z kolei na podstawie decyzji tego samego organu z dnia [...] października 2011 r. ten sam wynalazek także w dacie udzielenia patentu nie spełniał ustawowych wymogów. Zagadnienie to tym bardziej wymagało wyjaśnienia ze strony UP, gdyż podstawą wydania zupełnie rozbieżnych decyzji był ten sam stan techniki wynikający z tych samych zgłoszeń. Brak wyjaśnienia stanowiska organu w tym zakresie stanowił naruszenie zasady z art. 6 k.p.a. (organy działają na podstawie przepisów prawa) i art. 8 k.p.a. stosowanych z mocy art. 256 ust. 1 p.w.p. (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. BECK. Warszawa 2009, s. 63).

Ponadto w postępowaniu spornym było zgłaszane, że wobec analogicznego rozwiązania [...] przed EPO toczyło się także postępowanie sprzeciwowe, w którym jednym z podmiotów zgłaszających sprzeciw był I. Europejski Urząd Patentowy oddalił sprzeciw decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., której tłumaczenie uprawniony przedłożył do akt kontrolowanego postępowania administracyjnego (kopia z tłumaczeniem, k. -133- 187 t. V akt adm. ). Decyzja ta nie jest ostateczna, ale I. nie złożył odwołania. Należy przy tym podkreślić, że EPO jako najbliższy stan techniki przyjął dokument C1 ([...]), będący odpowiednikiem polskiego patentu [...]. Mimo to doszedł do odmiennego stanowiska aniżeli polski UP.

Nie kwestionując kompetencji UP do samodzielnego i niezależnego rozstrzygania w przedmiocie udzielania patentu, jego unieważniania, itp. także wobec wynalazków zgłoszonych do ochrony w trybie międzynarodowym, nie można zaakceptować braku stanowiska organu odnośnie postępowania przed EPO w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Odniesienie się do decyzji EPO i to w sposób pośredni dopiero w odpowiedzi na skargę, było spóźnione i niezupełne. Organ jedynie wskazał, że oba urzędy patentowe podczas postępowań sprzeciwowych opierały się na dokumentach dotyczących tych samych wynalazków ([...] i [...]). Nie odniósł się do zaś do odmiennego rozstrzygnięcia EPO oraz pojmowania przez niego: zwiększenia wygody pacjentów i poprawy ich zdyscyplinowania (odrzuconych przez UP jako nie będące cechami stanu techniki), braku zachęty w stanie techniki – tych kryteriów, które miały wpływ na wynik rozstrzygnięcia w obu postępowaniach.

Odniesienie się dopiero w odpowiedzi na skargę i to zdawkowe nie mogło służyć uzupełnianiu uzasadnienia decyzji (art. 54 § 2 p.p.s.a.). Jak wynika z charakteru odpowiedzi na skargę umożliwia ona organowi przedstawienie swojego stanowiska co do zarzutów zgłoszonych w skardze. Za bezskuteczne uznać należy natomiast powoływanie w niej nowych faktów, czy też wskazywanie nowych okoliczności przemawiających za zasadnością stanowiska organów orzekających czy też nowej podstawy prawnej. Podniesienie dopiero w odpowiedzi na skargę okoliczności, które powinny być zawarte w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, jest wadą postępowania administracyjnego, która w zależności od ważności pominiętych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji problemów może mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Należy podkreślić, iż sąd administracyjny kontroluje zaskarżone rozstrzygnięcie organu a nie odpowiedź na skargę.

Ponadto, jak wynika z wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 19 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 85/11 i 12 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 864/11, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl, UP rozstrzygając sprawę i oceniając przesłanki zdolności patentowej powinien uwzględnić obowiązujący w dacie decyzji stan wiedzy, jak też cele ustawy. Jeżeli przesłanki patentowalności określone w polskiej ustawie odpowiadają przesłankom określonym w Konwencji Monachijskiej i Porozumieniu TRIPS, to należy zinterpretować je zgodnie z interpretacją przyjmowaną na podstawie tych przepisów prawa międzynarodowego. W tej sytuacji, jeżeli UP i EPO oceniając analogiczne wynalazki, na tle takiego samego stanu techniki, w oparciu o prawie tak samo zdefiniowane przesłanki zdolności patentowej doszły do odmiennych wniosków, UP powinien był odnieść się do tej kwestii i przedstawić wyczerpującą argumentację przemawiającą za jego stanowiskiem oraz odrzuceniem stanowiska EPO. Urząd Patentowy w zaskarżonej decyzji nie wskazał, żeby analizował rozstrzygnięcie EPO.

Opisane uchybienie stanowiło naruszenie art. 7, 75 § 1, 76 § 1, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a.

Na marginesie należy zauważyć, że uczestnik postępowania podnosił, że w postępowaniu przed EPO skarżący zmieniał kilkakrotnie (8 razy) wersję zastrzeżeń patentowych i powstały wątpliwości, jakiego wynalazku dotyczyło tamto postępowanie. Do kwestii tej odniósł się EPO w swojej decyzji. Ponadto I., zgłaszając sprzeciw do EPO nie podjął dalszej aktywności procesowej przed tamtym organem, jak również nie wniósł odwołania.

Co do kwestii braku powołania biegłego, Sąd nie podzielił na tym etapie stanowiska skarżącego. Podstawową zasadą w postępowaniu administracyjnym jest to, że postępowanie prowadzi organ odpowiednio wyspecjalizowany do prowadzenia konkretnego rodzaju spraw. Treść art. 84 § 1 k.p.a., zgodnie, z którym w sytuacji, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii, należy rozumieć w ten sposób, że dowód z opinii biegłego można zastosować, jeżeli istnieje potrzeba pozyskania wiadomości wybiegających poza zwykłą rutynową działalność organu. Przenosząc powyższe na regulacje zawarte w Prawie własności przemysłowej zauważyć należy, że zgodnie z art. 261 ust. 2 pkt 3 p.w.p. w związku z art. 264 ust. 1 p.w.p. Urząd Patentowy wydaje decyzje rozstrzygające sprawy w postępowaniu spornym w zakresie określonym ustawą poprzez swoich ekspertów. W warstwie znaczeniowej określenie "ekspert" oznacza biegłego, rzeczoznawcę, specjalistę (W. Kopaliński "Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych"). W tym też znaczeniu w każdym postępowaniu o udzieleniu patentu na wynalazek bierze udział biegły (ekspert) posiadający wiadomości specjalistyczne. Nie jest to jednak biegły w znaczeniu proceduralnym, a zatem nie jest osobą powołaną na biegłego przez organ orzekający (NSA w wyroku II GSK 85/11).

Jednakże powołanie biegłego powinno nastąpić tylko wówczas, gdy zaistnieje potrzeba pozyskania wiadomości specjalistycznych, którymi nie dysponuje ekspert wyznaczony do załatwienia sprawy patentowej (co wynika z porównania art. 84 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. i art. 261 ust. 2 pkt 3 p.w.p. w zw. z art. 264 ust. 1 p.w.p.). Skarżący nie wykazał, aby ekspert UP nie dysponował wiedzą niezbędną do załatwienia sprawy i rzeczywiście chodzi o taki zakres wiedzy, który posiadać może dopiero biegły a nie – ekspert. Skarżący uważał, że biegły jest niezbędny do oceny istoty wynalazku. Takiej potrzeby skarżący nie zgłaszał w postępowaniu o udzielenie patentu, choć przede wszystkim wtedy zasadniczy był problem istoty wynalazku.

W tej sytuacji Sąd, nie ustosunkował się do pozostałych zarzutów zawartych w skardze dotyczących naruszenia prawa materialnego. Organ ponownie rozpatrzy sprawę, uwzględniając zawartą wyżej ocenę Sądu co do oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji, zaś w pkt 2 sentencji orzekł na zasadzie art. 152 p.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2, 3 i 4 p.p.s.a.