Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1144/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 67a par 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1144/11 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 października 2011r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba, Sędziowie: WSA Grażyna Firek (spr.), WSA Stanisław Grzeszek, Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2011r., sprawy ze skarg "P" Spółka z o.o., na decyzje Dyrektora Izby Celnej, z dnia 18 kwietnia 2011r. Nr [...] ,, Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości w podatku akcyzowym za listopad i, grudzień 2009r. oraz luty, maj i lipiec 2010r., I. uchyla zaskarżone decyzje (sprostowano oczywistą omyłkę) II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 3.785 zł ( trzy tysiące siedemset osiemdziesiąt pięć złotych).


UZASADNIENIE

Decyzjami z dnia 10 stycznia 2011 r., od nr [...] do nr [...] na podstawie art. 207 § 1 i art. 67 a §1 pkt 3 w zw. z art. 67b §1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa ( tj. z 2005 r. Dz.U.Nr 8 poz.60 ze zm.) Naczelnik Urzędu Celnego odmówił umorzenia odsetek za zwłokę : - w wysokości 397839,00 zł powstałych w związku z niewpłaceniem w terminie podatku akcyzowego za listopad 2009 r. ,-w wysokości 295486,00 zł powstałych w związku z niewpłaceniem w terminie podatku akcyzowego za grudzień 2009 r., -w wysokości 56153,00 zł powstałych w związku z niewpłaceniem w terminie podatku akcyzowego za luty 2010 r., -w wysokości 58083,00 zł powstałych w związku z niewpłaceniem w terminie podatku akcyzowego za maj 2010 r. oraz w wysokości 37716,00 zł powstałych w związku z niewpłaceniem w terminie podatku akcyzowego za lipiec 2010 r., a w ich uzasadnieniu podkreślił nadzwyczajny i uznaniowy charakter instytucji ulg podatkowych. Wg organu I instancji, powołującego się m.in. na art. 83, art. 84 i art. 87 Konstytucji RP przyznanie ulgi nie byłoby zgodne z interesem publicznym. Organ stwierdził, że przepisy ustawy o podatku akcyzowym dotyczące przedmiotowego zagadnienia jasno określają prawa i obowiązki podatników. Przepisy tej ustawy realizują zarazem zasadę sprawiedliwości podatkowej poprzez ustanowienie w art. 42 ust. 4 pkt 1 instytucji zwrotu uiszczonego podatku. Organ podkreślił, że w przypadku Spółki, gdzie regułą stały się trudności w uzyskaniu potwierdzeń wywozów poza Unię wnioskowana ulga utraciłaby w/w cechę. Organ I instancji poruszył też kwestię ryzyka związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej. Zwrócił także uwagę, że w podobnych okolicznościach inni podatnicy wywiązują się z nałożonych przez prawo obowiązków. W takiej sytuacji, zdaniem organu, udzielenie przedmiotowej ulgi naruszyłoby zasadę równości. Organ I instancji nie znalazł podstaw do przedłożenia interesu Spółki ponad interes Skarbu Państwa, tym bardziej, że sytuacja ekonomiczna Spółki pozwala na wywiązanie się z obowiązku zapłacenia należnych odsetek bez uszczerbku dla jej kondycji. Nie stwierdził też innych przesłanek, które nie pozwalałyby na uiszczenie tej należności. Organ I instancji uznał też, że wnioski Spółki powinny być oceniane w kategoriach pomocy publicznej.

Od powyższych decyzji Naczelnika Urzędu Celnego Spółka wniosła odwołania, w których zarzuciła naruszenie art. 67 a § 1 pkt 3, art. 67 § 1 pkt 1, art. 122, art. 124, art. 187 § 1 oraz art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej.

Zdaniem strony odwołującej się organ I instancji błędnie ustalił stan faktyczny sprawy uznając, że interes publiczny nie uzasadnia umorzenia odsetek w takich okolicznościach sprawy. Ponadto błędnie utożsamiono, ryzyko związane z działalnością gospodarczą z nienależytym wykonywaniem obowiązków przez organy administracji celnej. Spółka nie zgodziła się ze stwierdzeniem o braku szczególnej staranności w kontaktach z przewoźnikiem współpracującym ze Spółką. Zarzucono również, bezpodstawną i zbyt obszerną analizę ważnego interesu strony, wykraczającą poza materię, której dotyczył wniosek. Nadto strona odwołująca się zarzuciła naruszenie art. 67b § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i uznanie przez Naczelnika Urzędu Celnego, że wnioskowane ulgi stanowiłyby pomoc publiczną, pomimo, że zdaniem Spółki ulgi nie miały negatywnego wpływu na konkurencję i na wymianę handlową na rynku UE. Spółka uważała też, iż naruszony został art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 2 Konstytucji RP, w zw. z art. 42 ust. 4 pkt 1 ustawy o podatku akcyzowym w zakresie w jakim wpłynie na zmniejszenie płynności finansowej Spółki poprzez czasowe unieruchomienie środków pieniężnych w zapłaconym podatku przy jednoczesnym braku możliwości odzyskania odsetek po zwrocie zapłaconego podatku. Strona odwołująca się wskazała także, iż nie widzi podstaw, dla których miałaby ponosić konsekwencje w postaci obowiązku płacenia podatku w wraz z odsetkami w sytuacji gdy, jej zdaniem, winę za zaistniały stan rzeczy ponosi wyłącznie administracja celna Unii.

Dyrektor Izby Celnej, po rozpatrzeniu powyższych odwołań decyzjami z dnia 18 kwietnia 2011 r. , od nr [...] do nr [...] na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) uchylił w całości zaskarżone decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie w sprawie. W ich uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że przedmiotem sporu w niniejszych sprawach były odsetki za zwłokę powstałe z tytułu nieterminowego uregulowania zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za listopad i grudzień 2009 r. oraz za luty, maj i lipiec 2010 r., powstałych w wyniku zakończenia procedury zawieszenia poboru akcyzy, o której mowa w art. 42 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku akcyzowym, co z kolei wynikało z braku potwierdzonej karty dokumentu ADT, której nie przesłał w terminie graniczny urząd celny. Spółka dysponowała wyłącznie dokumentami kontroli przepływu towarów, które potwierdzały ich wyprowadzenie poza obszar Unii. Wpłata zaległego podatku dokonana przez Spółkę została zaliczona przez organ I instancji proporcjonalnie na poczet zaległości oraz odsetek za zwłokę - zgodnie z art. 62 Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy wskazał jednak, że w trakcie zawisłości sprawy w II instancji wypełnione zostały wszystkie formalne wymogi związane z potwierdzeniem wyprowadzenia wyrobów akcyzowych poza obszar UE i zaistniała przesłanka do zwrotu przez organ I instancji zapłaconego podatku na podstawie art. 42 ust. 4 pkt 1 ustawy o podatku akcyzowym. Organ ustalił, że na mocy stosownych decyzji nastąpił zwrot podatku wraz z naliczonymi odsetkami, w myśl zasady wyrażonej w art. 72 § 2 Ordynacji podatkowej, a zgodnie z tym przepisem jeżeli wpłata dotyczyła zaległości podatkowej, na równi z nadpłatą traktuje się także część wpłaty, która została zaliczona na poczet odsetek za zwłokę. W tej sytuacji, zd. organu odwoławczego , zaistniała zmiana stanu faktycznego sprawy, wobec dokonanego przez organ I instancji zwrotu podatku wraz z odsetkami za zwłokę, co z kolei czyniło dalsze postępowanie w tych sprawach bezprzedmiotowym, przy czym ta bezprzedmiotowość postępowania miała charakter przedmiotowy, gdyż brak podstaw do orzekania o kwestii odsetek, które, wobec brzmienia cyt. wyżej przepisu art. 72 § 2 Ordynacji podatkowej, są nienależne. Okoliczność ta stanowiła podstawę do uchylenia w całości zaskarżonych decyzji i umorzenia postępowania w sprawach.

W skargach od powyższych decyzji wniesionych przez "P" z o.o. w K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie domagała się ich uchylenia zarzucając, że decyzje te naruszają art. 235 w zw. z art. 210§1 pkt 6, art. 210§4, art. 121 §1 i 2, art. 124 oraz art. 125§1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. –Ordynacja podatkowa tj. wyrażoną w tych przepisach zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, zasadę udzielania stronom wyjaśnień i informacji, zasadę przekonywania oraz zasadę wnikliwego działania poprzez lakoniczne, niepełne, skrótowe i niejasne uzasadnienie zaskarżonych decyzji polegające jedynie na wskazaniu w sposób ogólny okoliczności faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia oraz na lakonicznym stwierdzeniu, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe bez wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia, gdy tymczasem w świetle wskazanych przepisów organ odwoławczy zobowiązany był do wyczerpującego wyjaśnienia okoliczności, którymi kierował się wydając przedmiotowe rozstrzygnięcia oraz wskazania przepisów będących podstawą prawną rozstrzygnięcia i zastosowanej ich interpretacji . Strona skarżąca zarzuciła także naruszenie art. 121§1 , art. 122, art.187§1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego polegającego na przyjęciu , iż stronie skarżącej zwrócono podatek akcyzowy wraz z naliczonymi odsetkami, gdy tymczasem faktycznie nastąpił jedynie zwrot kwot głównych zapłaconego podatku, a odsetki nie zostały zwrócone; w wyniku tego ustalenia organ odwoławczy doszedł do wniosku, iż skoro odsetki będące przedmiotem wniosków zostały stronie skarżącej zwrócone to postępowania są bezprzedmiotowe, a tymczasem odsetki będące przedmiotem wniosków nie zostały stronie skarżącej zwrócone. Strona skarżąca zarzuciła również naruszenie art. 53§1 w zw. z art. 51§1, art. 53§3, art. 53§4 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 42 ust.1 pkt 4 w zw. z art. 45 ust.1 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. z 2009 r. Nr 3 poz.11 ze zm.) poprzez uznanie, ze odsetki będące przedmiotem nin. postępowań są nienależne, gdy tymczasem w świetle powyższych przepisów oraz zaistniałego stanu faktycznego należało uznać , iż strona skarżąca była w zaległości podatkowej , w związku z ciążącymi na niej obowiązkami wynikajacymi z ustawy o podatku akcyzowym, a tym samym przedmiotowe odsetki były należne (na rzecz Skarbu Państwa) oraz naruszenie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej poprzez stwierdzenie , że postępowania w sprawach są bezprzedmiotowe, gdy tymczasem w świetle wskazanego przepisu bezprzedmiotowość postępowań nie zachodziła, gdyż w dniu złożenia wniosków o umorzenie odsetek od zaległości podatkowych istniały po stronie strony skarżącej wymagalne zobowiązania do zapłaty przedmiotowych odsetek.

W odpowiedziach na skargi Dyrektor Izby Celnej wniósł o ich uwzględnienie.

Organ odwoławczy wskazał, że przesłanką wydania zaskarżonych decyzji było błędne uznanie o bezprzedmiotowości postępowań na podstawie błędnej interpretacji danych wygenerowanych z funkcjonującego w organie informatycznego systemu rozliczeń celno-podatkowych ZEFIR, na podstawie których przyjęto , że stronie skarżącej zostały zwrócone kwoty podatku akcyzowego zapłaconego na podstawie art. 42 ust. 2 ustawy o podatku akcyzowym wraz z uiszczonymi odsetkami za zwłokę , podczas gdy przedmiotem zwrotu nie były odsetki , umorzenia , których domagała się strona skarżąca.

Na zasadzie art. 111§2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) Sąd zarządził połączenie do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. od I SA/Kr 1144/11 do I SA/Kr 1148/11 i prowadzić je pod sygn. I SA/Kr 1144/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Stosownie zaś do treści art. 145§1 pkt1 lit.1 c) p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzje lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie , gdy stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skargi należało uznać za uzasadnione.

Stosownie do treści art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.- Ordynacja podatkowa (tj. z z 2005 r. Dz.U. Nr 8 poz.60 ze zm.) postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Stosownie zaś do treści art.122 tej ustawy w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Natomiast zgodnie z treścią art. 233§1 pkt 2) a) w zw. z art.208§1 i art.235 Ordynacji podatkowej organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla decyzję organu I instancji w całości i umarza postępowanie w sprawie, gdy postępowanie to z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania podatkowego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia.

W nin. sprawach organ odwoławczy uznał , że zachodzi ich bezprzedmiotowość z uwagi na brak przedmiotu tych postępowań, skoro odsetki za zwłokę ,umorzenia których domagała się strona skarżąca, zostały wraz z kwotami akcyzy zapłaconej na podstawie art. 42 ust. 2 ustawy o podatku akcyzowym stronie skarżącej zwrócone. Tymczasem , jak przyznał organ odwoławczy , stronie skarżącej zostały zwrócone jedynie kwoty akcyzy, bez odsetek.

Tym samym należało uznać, że wbrew stanowisku zajętemu w zaskarżonych decyzjach istnieje przedmiot postępowań, bo odsetki, umorzenia których domagała się strona skarżąca nie zostały jej zwrócone, a tym samym brak było podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia postępowań, ale sprawy należało rozpoznać merytorycznie czyli co do istoty.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organ odwoławczy naruszył przytoczone wyżej zasady postępowania, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, co na podstawie art. 145§1 pkt 1)c) p.p.s.a. musiało skutkować uchyleniem zaskarżonych decyzji. Na zasadzie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 §2 p.p.s.a. oraz w zw. z § 14 ust.2 pkt 1)c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych...(Dz.U.Nr 163 poz.1349 ze zm.) Sąd orzekł o kosztach postępowania w pkt II sentencji wyroku.