Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 88/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2005-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka /spr./ Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska Asesor WSA Irena Wesołowska Protokolant – Marzena Cybulska po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości "A" w upadłości z siedzibą w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 grudnia 2002 r. sygn. [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za okres od 1998 do 2002 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia 18 czerwca 2002 r. nr [...]; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 7.200,00 (siedem tysięcy dwieście 00/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

I SA/Gd 88/03

U z a s a d n i e n i e

Decyzją z dnia 18 czerwca 2002 r. Prezydent Miasta G., po wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia ciążącego na Syndyku Masy Upadłości "A" S.A. wysokości zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości, określił zaległość podatkową oraz kwotę należnych odsetek za zwłokę w następujących kwotach:

za 1998 rok 264.580,90 zł i odsetki w kwocie 382.323,50 zł /od VI do XII/,

za 1999 rok 502.696,60 zł i odsetki w kwocie 572.629,20 zł,

za 2000 rok 531.822,60 zł i odsetki w kwocie 396.649,20 zł

za 2001 rok 580.365,20 zł i odsetki w kwocie 180.557,90 zł,

za 2002 rok 305..919,20 zł i odsetki w kwocie 17.005,90 zł, /od I do VI/.

W uzasadnieniu decyzji, organ podatkowy I instancji podał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, iż właścicielem gruntów przy ul. [...] kw. [...] i kw. [...], jest Skarb Państwa, a władającym jest wieczysty użytkownik – "A" S.A. w upadłości – do 05 grudnia 2089 roku. Prawo wieczystego użytkowania gruntów i prawo własności budynków wpisane jest na rzecz "A" S.A. w upadłości od dnia 05 maja 1998 r.

Ponadto organ podatkowy podał, że podstawą wymiaru podatków powinny być dane wynikające z ewidencji gruntów. A obowiązek podatkowy ciąży w pierwszej kolejności na właścicielu nieruchomości i organ podatkowy nie jest właściwy do regulacji stanów prawnych nieruchomości, musi opierać się na istniejących dowodach.

W przypadku, gdy podatnik – syndyk uważa, że prawo do nieruchomości mu nie przysługuje, to powinien dokonać zmian w księdze wieczystego, co umożliwiłoby zwolnienie go z obowiązku podatkowego.

Odwołanie od tej decyzji złożył K. P. Syndyk Masy Upadłości "A" S.A. w G., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Zdaniem odwołującego decyzja wydana została niezgodnie z art. 107 kpa - nieprawidłowo oznaczono stronę postępowania. Stroną postępowania powinny być "A" S.A. w upadłości, a nie Syndyk Masy Upadłości "A" S.A. w G. Ponadto nie zostały uwzględnione wyjaśnienia syndyka złożone w trakcie postępowania – z dnia 22 maja 2002 r. Syndyk wyjaśnia, iż nieruchomość jest we władaniu "B" w S. zgodnie z umową zawartą z "B" S.A. w G. A zgodnie z orzecznictwem obowiązek podatkowy ciąży na faktycznym posiadaczu nieruchomości, tak więc obowiązek podatkowy spoczywa na spółce "C" S.A. w G. względnie na Spółce "B", będącą zarządcą tej nieruchomości. W odwołaniu odniesiono się również do stwierdzenia organu I instancji w zaskarżonej decyzji, iż Syndyk zapoznał się z materiałem zebranym w sprawie (art. 200 Ordynacji) jest niezgodne ze stanem faktycznym, gdyż Syndyk nie otrzymał wezwania do zapoznania się z materiałem, a informacji pismem z dnia 22 maja 2002 r. udzielił w odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania.

W odwołaniu odniesiono się również do przeprowadzonego przez organ podatkowy I instancji postępowania, które ograniczyło się do ustalenia wpisów do księgi wieczystej.

Odwołujący podnosi również, iż organ I instancji wydał pozwolenie na prowadzenie działalności gospodarczej na terenie "A" S.A. w G., w związku z tym powinien na poczet podatku od nieruchomości zająć czynsze wpłacane przez te podmioty.

Przekazując odwołanie, organ I instancji pismem z dnia 10 lipca 2002 r. wniósł o utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ I instancji podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, iż z wypisów z ksiąg wieczystych oraz rejestru gruntów wynika, iż prawo wieczystego użytkowania wpisane jest na rzecz "A" S.A. w G. w upadłości i postępowanie dotyczące mienia wchodzącego w skład masy upadłości może być wszczęte i prowadzone przeciwko Syndykowi.

Odnosząc się do kwestii dot. obciążenia podatkiem posiadacza samoistnego, organ podatkowy I instancji wyjaśnił, iż posiadacz samoistny może być podatnikiem podatku od nieruchomości, jedynie wówczas, gdy figuruje w ewidencji gruntów. Ponadto podano, że podatek od nieruchomości jest podatkiem typu majątkowego i bez znaczenia pozostaje fakt uzyskiwania lub nie dochodu z tej nieruchomości.

Organ podatkowy wyjaśnił również, że wprawdzie stronie wyznaczono trzydniowy termin do wypowiedzenia i zapoznania się z materiałem dowodowym, to jednak strona /potwierdziła odbiór wezwania/ nie zgłosiła się i tym samym nie wzięła udziału w postępowaniu podatkowym.

Rozpoznając sprawę w związku z wniesionym odwołaniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 16 grudnia 2002 r. zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdza, iż "A" Spółka Akcyjna w upadłości w G., jak wynika z wypisu z rejestru gruntu sporządzonego według stanu z 2002 roku są użytkownikiem wieczystym (KW [...]) działek nr [...], [...] i [...] położonych w G. przy ul. [...], [...] i [...] o pow. 4.55.65 m2 oraz (KW [...]) działek nr [...], [...] i [...] obręb P. o pow. 2.78.81 m2.

Odnosząc się do odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśnia, że przedstawione zarzuty nie mogą prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji. Kolegium zauważa jednocześnie, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Podatnik został bowiem powiadomiony o wszczęciu postępowania, poinformowano go również o możliwości składania wniosków dowodowych.

SKO podkreśla, iż "A" w upadłości, jako wieczysty użytkownik gruntów i właściciel budynków zobowiązany był, bez wezwania organu podatkowego, uiszczać należny podatek od nieruchomości na konto budżetu gminy. Z uwagi na to, że podatek nie był uiszczany, organ podatkowy mógł wydać decyzję określają wysokość zaległości podatkowej. W sprawie, zdaniem SKO, nie ma znaczenia podnoszona okoliczność, iż podatnik nie może korzystać z tych gruntów. Podatek od nieruchomości jest podatkiem typu majątkowego, a więc przez sam fakt posiadania nieruchomości, podatnik zobowiązany jest uiszczać podatek, bez względu na to czy osiąga dochód z tej nieruchomości, a organ podatkowy dokonuje wymiaru danin publicznych, w tym podatków na podstawie danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków. Ponadto organ podatkowy nie jest organem prowadzącym ewidencję gruntów i dlatego nie może sam dokonywać ustaleń faktycznych odbiegających od danych z tej ewidencji wynikających. Możliwość dokonywania zmian ma odwołujący jako Syndyk Masy Upadłości "A" S.A.

Jednocześnie Kolegium zauważa odnosząc się do odwołania, iż w zaskarżonej decyzji prawidłowo organ podatkowy I instancji określił stronę postępowania. W przedmiotowym postępowaniu stroną postępowania jest Syndyk Masy Upadłości "A" S.A. Niniejsze postępowanie dotyczy mienia wchodzącego w skład masy upadłości. Stroną takiego postępowania może być tylko Syndyk Masy Upadłości, który chociaż występuje we własnym imieniu, ale działa nie na własny rachunek lecz na rzecz masy upadłości.

W skardze na powyższą decyzję skarżący wnosząc o jej uchylenie, przede wszystkim podnosi, iż bezpodstawne jest wydawanie decyzji podatkowej na Syndyka Masy Upadłości "A" w sytuacji gdy Syndyk nie włada nieruchomością. Faktycznie władającym samoistnie nieruchomością jest "C" S.A., któremu Syndyk wydał nieruchomość na podstawie aktu notarialnego z dnia 13 października 1997 r., a dzierżawiącym jest "B" w S. Zdaniem skarżącego wpisy w księgach wieczystych dokonane na podstawie nieważnego aktu notarialnego z dnia 6 maja 1998r. są nieważne, a faktycznym właścicielem nieruchomości pozostaje "C" S.A. w G. na podstawie aktu notarialnego z dnia 13 października 1997 r.

W skardze podkreśla się, że w trakcie przygotowywania do procesu o wydanie Syndyk Masy Upadłości stwierdził, że zarządcą nieruchomości na podstawie zawartej umowy pomiędzy "C" S.A. w G. a spółką z o.o. "B" w S. jest spółka "B" (umowa po jej ujawnieniu przez pełnomocnika "C" została przekazana do Urzędu Miasta i znajdowała się w aktach w trakcie postępowania o ustalenie podatku od nieruchomości). Spółka ta zarządza wszystkimi nieruchomościami czerpiąc z niej pożytki, a umowa została zawarta na 30 lat z okresem pewnym co powoduje, że nie może być przez strony które ją zawarły rozwiązana zgodnie z przepisami Kodeksu Cywilnego.

Nieruchomość od dnia 13 października 1997 r. do dnia dzisiejszego jest w władaniu "D" w S. zgodnie z umową zawartą z "C" SA w G., natomiast zgodnie z orzecznictwem obowiązek podatkowy ciąży na faktycznym posiadaczu nieruchomości osiągającym przychody z tego tytułu a takim jest "B" w S. i "C" S.A. w G. (wyrok NSA w Gdańsku z dnia 17.11.1993r. sygn. akt SA/Gd 758/93 oraz wyrok NSA w Warszawie z dnia 22.05.1992 r. sygn. akt III S.A. 167/92).

W skardze dalej podkreśla się, iż o osiąganiu dochodów z tytułu dzierżaw Urząd Miasta G. wie ponieważ jak sam stwierdził są one osiągane a Syndyk wskazał przez kogo pismem z dnia 6 kwietnia 2000 r. Ponadto Urząd Miejski w G. prowadził egzekucję z tytułu podatku od nieruchomości z osiąganych przychodów z dzierżaw nieruchomości położonych w G. przy ul. [...] od władającego nieruchomością "B" sp. z o.o.

W związku z powyższy zdaniem skargi zgodnie z ustawą z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych obowiązek złożenia deklaracji jak i zapłaty podatku od nieruchomości spoczywa na spółce "C" S.A. w G. względnie na Spółce "B" będącej zarządcą wspomnianej nieruchomości na podstawie umowy z dnia 14 stycznia 1998 r. zawartej pomiędzy "B" w S. a "C" S.A. w G. lub "C" S.A., która jest samoistnym posiadaczem nieruchomości w G. przy ul. [...], z którym U. M. G. prowadzi negocjacje w sprawie podatków i przejęcia nieruchomości - budynki mieszkalne przy ul. [...] (Uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6.09.1995 r. sygn. akt W 20/94).

Skarżący podnosi, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 8 grudnia 2000 r. sygn. akt [...] uchyliło decyzję Prezydenta Miasta zauważając, że nie została wyjaśniona sytuacja prawna nieruchomości.

Urząd przyjmując wyłącznie wpis do księgi wieczystej co do prawa własności wydał ponownie decyzję identyczną co do poprzedniej mimo, że posiadał większą liczbę dokumentów świadczących o innym stanie prawnym. Zdaniem skargi nie może być brany pod uwagę wpis do ksiąg wieczystych kiedy strona podnosi, że jest on nieprawomocny a ponadto zdaniem Sądu Okręgowego dokonany na podstawie aktu notarialnego nieważnego z mocy prawa co podtrzymuje Sąd Apelacyjny w G. - Syndyk Masy Upadłości nie włada w/w ruchomością a więc nie zna stanu aktualnego nieruchomości i zmian jakie mogły nastąpić od dnia 13.10.1997 r. (sprzedaży nieruchomości).

W konsekwencji zdaniem skarżącego bezpodstawne jest wystawianie decyzji podatkowej na Syndyka Masy Upadłości "A" S.A. w G., gdy faktycznie władającym samoistnie nieruchomością jest "C" S.A., któremu Syndyk wydał nieruchomość na podstawie aktu notarialnego z dnia 13 października 1997 r., a dzierżawiącym ją "B" w S. na podstawie wyżej wymienionej umowy na okres 30 lat.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W ustalonym niespornie stanie faktycznym zaskarżona decyzja nie może się ostać, albowiem narusza ona przepisy prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Z podniesionych w skardze zarzutów w pierwszej kolejności rozważenia wymaga zarzut najdalej idący a mianowicie zarzut nieprawidłowego oznaczenia strony w postępowaniu.

Organy obu instancji reprezentują pogląd, że w rozważanej sprawie podatnikiem podatku od nieruchomości za okresy objęte zaskarżoną do sądu decyzją jest Syndyk Masy Upadłości "A" S.A. w G.

Z powyższym poglądem nie sposób się zgodzić i dowodzi on niekonsekwencji organów.

Skoro w myśl art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednol. Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84) obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na osobie prawnej będącej użytkownikiem wieczystym nieruchomości – postępowanie podatkowe jak i decyzja winny być wydane na ten podmiot. Z akt sprawy w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości były "A" S.A. w upadłości w G.

Zatem organy reprezentując pogląd, że nie samoistny posiadacz ale użytkownik wieczysty figurujący w księdze wieczystej i rejestrze gruntów jest podatnikiem podatku od przedmiotowej nieruchomości, winny w decyzji wskazać "A" S.A. w upadłości w G. – jako podatnika. Natomiast oznaczenie jako strony postępowania a tym samym jako podatnika podatku od nieruchomości Syndyka Masy Upadłości pozostaje w sprzeczności z przywołanym wyżej przepisem art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Jak trafnie podkreślono w skardze Syndyk Masy Upadłości zgodnie z prawem upadłościowym jak i orzecznictwem nie posiada osobowości prawnej a jedynie działa w imieniu i na rzecz upadłego, który jest stroną w sprawie jak również podatnikiem. Syndyk Masy Upadłości nie jest i nie był podatnikiem Urzędu Miasta G. Również jak wynika z zebranych dowodów nie jest on wpisany do ksiąg wieczystych jako właściciel nieruchomości położonych w G. Wpisanie jako strony postępowania Syndyka Masy Upadłości "A" S.A. w G. jest zaprzeczeniem uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, z którego wynika, że decyzja została wydana na podstawie aktu notarialnego z dnia 5 maja 1998 roku rep. A nr [...] oraz wpisów do ksiąg wieczystych nr Kw [...] oraz Kw [...]. W/w aktach Syndyk nie figuruje ani jako właściciel nieruchomości ani wieczysty użytkownik.

Syndyk stosownie do treści art. 90 § 1 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24 października 2004 r. – Prawo upadłościowe (Dz. U. z 1991 r., Nr 118, poz. 512 z późn. zm.) obejmuje z samego prawa majątek upadłego, zarządza tym majątkiem i przeprowadza jego likwidację. Syndyk nie jest zatem następcą prawnym upadłego.

Adresowanie decyzji do podmiotu nie będącego podatnikiem a jedynie działającym na rzecz podatnika stronę postępowania podatkowego czyni decyzję wadliwą w stopniu koniecznym do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Z tych przyczyn za zbędne sąd uznał ustosunkowywanie się do pozostałych zarzutów skargi i w konsekwencji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.c, art. 152, art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w wyroku.

MK