Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 373/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędzia NSA Szczepan Prax Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...], działając na podstawie art. 106 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 z 2004 r., poz. 593 z późn. zm.) oraz upoważnienia Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. do wydawania decyzji administracyjnych, Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w C. odmówił Z. B. przyznania zasiłku stałego dla osoby samotnej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub inwalidztwa od [...] 2004 r. jako nadpłaty świadczenia. W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji podał, że zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Organ wyjaśnił ponadto, że dodatek ten ustala się na poziomie różnicy między wysokością wspomnianego kryterium dochodowego a dochodem osoby ubiegającej się o zasiłek. Dochód z kolei oblicza się, po myśli art. 8 ust. 3 wspomnianej ustawy, jako sumę miesięcznych przychodów netto z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o pomoc niezależnie od źródła ich uzyskania. Organ przywołał treść art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Z uwagi na fakt, że pierwszy wniosek Z. B. o wypłatę zasiłku stałego wpłynął [...] 2004 r., świadczenie przyznano za okres od [...] 2004 r. do [...] 2004 r., tj. do końca okresu ważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nr [...]. W dniu [...]2004 r. wpłynął kolejny wniosek o wypłatę świadczenia, ale organ na mocy art. 97 § 1 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. Nr 98 z 2000 r., poz. 1071 z późn. zm.), zwanej dalej k.p.a., zawiesił postępowanie, gdyż treść decyzji uzależniona była od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Na mocy orzeczenia tego Sądu Z. B. uznany został za osobę niepełnosprawną w stopniu [...] w okresie od [...] 2004 r. do [...] 2006 r. Z uwagi na powyższe zasiłek stały przyznano - na mocy decyzji Nr [...] z dnia [...] r. – od [...] 2004 r. do [...] 2005 r. Zdaniem organu, wyrażonym w opisanej na wstępie decyzji, nie było podstawy do nadpłaty zasiłku od [...] 2004 r.

W dniu [...] 2005 r. Z. B. wniósł odwołanie od odmownej decyzji Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] r. Nr [...], domagając się jej zmiany poprzez przyznanie zaległego świadczenia od dnia [...] 2004 r. W uzasadnieniu swojego stanowiska strona podała, że art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej nie mógł mieć w jej przypadku zastosowania, ponieważ nie było możliwości wcześniejszego przedłożenia organowi stosownej dokumentacji z uwagi na konieczność oczekiwania na uprawomocnienie się orzeczenia Sądu Rejonowego w K. - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. sygn. akt [...]. Ponadto strona zaznaczyła, iż za datę złożenia wniosku uważa chwilę skierowania jej odwołania od orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Niepełnosprawności z dnia [...] r. Nr [...] do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w K.. Dodatkowo wyżej wymieniony podniósł, że wniosek taki zgłaszał ustnie pracownikowi Ośrodka Pomocy Społecznej w C.. Z. B. podał, że nie z jego winy procedury sądowe trwają tak długo, a wyrok Sądu Rejonowego uważa w tej kwestii za decydujący.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie przed organem I instancji. W uzasadnieniu orzeczenia podano, że zgodnie z brzmieniem art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od przewidzianego kryterium dochodowego. Organ II Instancji wskazał, że podstawową zasadę udzielania pomocy społecznej formułuje art. 8 ust. 1 cytowanej ustawy, a zgodnie z nim prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje – z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91 – między innymi osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 tej ustawy lub przy innych okolicznościach uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy podał, iż w dniu [...] 2005 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy, w trakcie którego ustalono, że Z. B. ma orzeczony stopień [...] niepełnosprawności od dnia [...] 2004 r. do [...] 2006 r., a jego jedyny dochód stanowi dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł. Organ powołał się na treść art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, z treści którego wynika, że świadczenie pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Organ stwierdził, że wniosek o przyznanie zasiłku stałego oraz nadpłaty od [...] 2004 r. strona złożyła w dniu [...] 2005 r., wobec czego nie można było przyznać świadczenia za okres od [...] 2004 r.

Dodatkowo Kolegium podniosło, że Z. B. także w dniu [...] 2004 r. złożył wniosek o przyznanie zasiłku stałego oraz świadczenia wyrównawczego za okres od [...] 2002 r. W wyniku rozpoznania tego wniosku organ I instancji przyznał świadczenie od [...] 2004 r. do [...] 2004 r., a następnie decyzją z dnia [...] r. przyznał zasiłek stały od dnia [...] 2004 r. do [...] 2006 r. Organ II instancji stwierdził, iż z akt sprawy wynika, że strona w [...] 2004 r. nie składała wniosku o przyznanie zasiłku stałego, a złożony w [...] 2005 r. wniosek nie może – z uwagi na powołane przepisy – skutkować przyznaniem świadczenia za okres sprzed miesiąca, w którym wniosek złożono.

W toku przeprowadzonego postępowania Kolegium ustaliło, że organ I instancji rozpoznając wniosek z dnia [...] 2004 r., decyzją z dnia [...] r. Nr [...] odmówił przyznania Z. B. zasiłku stałego za okres od dnia [...] 2002 r. do [...] 2004 r. tytułem nadpłaty świadczenia. Kolegium za zasadne uznało uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania przed organem I instancji z tego względu, że zaskarżona decyzja organu I instancji dotyczyła odmowy nadpłaty świadczenia za okres, który obejmowała już decyzja odmowna z dnia [...] r. Organ stwierdził bowiem, że brak było podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznawania sprawy, która została już uprzednio rozstrzygnięta decyzją ostateczną, gdyż postępowanie to stało się bezprzedmiotowe. Właśnie ta przesłanka bezprzedmiotowości postępowania w ocenie Kolegium zrodziła konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji organu I instancji i umorzenia toczącego się przed nim postępowania w trybie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 k.p.a.

W dniu [...] 2005 r. Z. B. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Nr [...]. Skarżący zarzucił organowi II instancji, że nie respektuje prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] r. Nadto stwierdził, że z uwagi na datę wydania tego wyroku nie można za początek okresu objętego świadczeniem przyjmować chwili złożenia wniosku. Datą tą winien być w ocenie skarżącego dzień, w którym był on badany przez biegłych lekarzy sądowych. Z. B. dodał także, że jego zdaniem warunek z art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej został spełniony.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie. Powtórzyło przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dodając, że nie znalazło podstaw do zastosowania art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona albowiem wbrew zawartym w niej stwierdzeniom zaskarżona decyzja prawa nie narusza.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) nie wykazała, by zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Przystępując w tym miejscu do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w punkcie wyjścia przywołać należy stanowiący podstawę rozstrzygnięcia organu II instancji przepis art. 105 § 1 k.p.a. Stanowi on, że wówczas gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracyjny obligatoryjnie wydaje decyzję o jego umorzeniu. W doktrynie przyjmuje się, iż przesłanka bezprzedmiotowości zachodzi wtedy, gdy "brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty" (vide: B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005 r., s. 485). A zatem skoro przedmiotem postępowania prowadzonego na podstawie przepisów kodeksu administracyjnego jest sprawa administracyjna, bezprzedmiotowość postępowania oznacza powstanie sytuacji, w której sprawa ta przestaje istnieć. Dla powstania takiego stanu nastąpić musi tego rodzaju zdarzenie prawne lub faktyczne, które spowodowałoby ustanie tej szczególnej relacji między faktem (sytuacją faktyczną danego podmiotu) a prawem (sytuacją prawną danego podmiotu), z którą prawo materialne łączyło obowiązek konkretyzacji normy w postaci wydania decyzji administracyjnej.

Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności niniejszej sprawy przypomnieć należy, że postępowanie w sprawie nadpłaty świadczenia zainicjowane zostało podaniem z dnia [...] 2004 r., którym strona skarżąca wniosła o "wyrównanie" zasiłku stałego za okres od [...] 2002 r. do [...] 2004 r. (vide: ostatnie [...] karty akt administracyjnych). Decyzją z dnia [...] r. odmówiono skarżącemu wypłaty świadczenia za okres od [...] 2002 r. do [...] 2004 r. W uzasadnieniu decyzji podano, że skoro wniosek złożono w [...] 2004., to dopiero od tego miesiąca przyznano świadczenie. Decyzja ta nie została przez Z. B. zaskarżona do organu II instancji. Tak sformułowany wniosek z dnia [...] 2005 r. w zakresie dotyczącym okresu od [...] 2004 r. był wnioskiem kolejnym.

Skoro organ przyznał świadczenie najpierw od [...] 2004 r. do [...] 2004 r. (decyzja ta znajduje się w aktach administracyjnych rozpoznawanej przez tutejszy Sąd sprawy o sygn. IV SA/Gl 165/05), a następnie od [...] 2004 r. do [...] 2006 r. (decyzja nr [...] z dnia [...] r.), to znaczy, że żądanie nadpłaty od sierpnia było bezprzedmiotowe z uwagi na to, że świadczenie już wówczas było przyznane wspomnianymi decyzjami, a strona decyzji tych nie zaskarżyła. Natomiast kwestia nadpłaty za okres od [...] 2004 r. do [...] 2004 r. została rozstrzygnięta ostateczną decyzją z [...] r., która obejmowała szersze ramy czasowe, sięgające [...] 2002 r.

Nie ulega zatem wątpliwości, że przedmiotowy wniosek (w zakresie dotyczącym okresu od [...] 2004 r.) był już raz przedmiotem postępowania administracyjnego, zakończonego ostatecznym rozstrzygnięciem, które - jak wynika z akt sprawy - nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego do dnia wyrokowania w niniejszej sprawie. Powszechnie w judykaturze przyjmuje się, że "dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe (...). Dopiero bowiem eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym (...) takiego rozstrzygnięcia otworzyłaby możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy" (vide: wyr. NSA z dnia 19 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 2247/98, publ. System informacji Prawnej "LEX" Nr 44391)

W konsekwencji tego organ II instancji rozstrzygając odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej w sposób niewątpliwy miał podstawy do uznania, iż postępowanie wszczęte kolejnym wnioskiem jest bezprzedmiotowe. Fakt wcześniejszego ostatecznego rozstrzygnięcia tego wniosku oraz przyznania świadczenia od [...] 2004 r. do [...] 2006 r. jest bowiem okolicznością tego rodzaju, że przedmiotowa sprawa w tym zakresie przestała istnieć, w związku z czym organy te nie miały podstaw do jej powtórnego merytorycznego rozpatrywania.

Oceniając we wskazanych na wstępie rozważań granicach legalność zaskarżonego orzeczenia nie dopatrzono się naruszenia przepisów prawa. Wydając zaskarżone orzeczenie organ działał w oparciu o przepisy procedury administracyjnej, a w szczególności wyjaśnił sprawę w stopniu umożliwiającym jej rozstrzygnięcie. Nie można podzielić zarzutów skargi, gdyż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. dokonało poprawnych ustaleń stanu faktycznego, poczyniło prawidłowe rozważania prawne i trafnie rozstrzygnęło występujące w sprawie zagadnienie. Analiza uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia nie budzi wątpliwości, co do jego zgodności z obowiązującymi przepisami prawa.

Tak ustalony stan faktyczny oraz wskazane przepisy prawa nie dają podstaw do uwzględnienia skargi. Wobec powyższego, opierając się na przepisie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.