Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 866/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 2, art. 32a
journal: Dz.U. 2022 poz 180
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 300 poz 72 art. 5 ust. 1, 2 i 6
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczące wspólnych zasad dostępu do  rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Tekst mający znaczenie dla EOG).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska (spr.) sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant sekretarz sądowy Natalia Paulina Janowicz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi F. Sp. z o.o. w B. na decyzję Komendanta P. Oddziału Straży Granicznej w Białymstoku z dnia [...] września 2022 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] września 2022 r. nr [...] Komendant P. Oddziału Straży Granicznej w B. utrzymał w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w B. z [...] sierpnia 2022 r. nr [...], którą wymierzono F. Sp. z o. o. w B. (dalej: Spółka) karę pieniężną w kwocie 5.000 zł za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy.

Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu [...] maja 2022 r. o godz. 11:55 na drogowym przejściu granicznym w B. zgłosił się do kontroli granicznej na kierunku wyjazdowym z RP obywatel Białorusi K. S. kierujący samochodem ciężarowym marki V. o nr rej. [...] wraz z naczepą o nr rej. [...]. Na podstawie przedstawionych dokumentów kontrolujący ustalili, że wykonywał on międzynarodowy zarobkowy transport drogowy rzeczy na rzecz F. Sp. z o.o. w B. (przewoził ładunek w postaci ziemniaków z Holandii do Rosji na podstawie listu przewozowego typu CMR w łącznej ilości 20359 kg). Podczas kontroli paszportowej przeprowadzonej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 4 oraz art. 87 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 180 ze zm.), dalej: u.t.d., dokonano kontroli dokumentów wymaganych w międzynarodowym transporcie drogowym rzeczy. Kierowca przedstawił: wypis z licencji na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy o numerze [...] na blankiecie o numerze [...] oraz litewskie świadectwo kierowcy do celów zarobkowego przewozu drogowego rzeczy na podstawie licencji wspólnotowej nr D29486, wydane przez urząd litewski na rzecz U. [...] Lietuvos Respublika, poświadczające zatrudnienie w ww. firmie przewozowej. Kierowca nie okazał do kontroli świadectwa kierowcy do celów zarobkowego przewozu drogowego rzeczy na podstawie licencji wspólnotowej, poświadczającego zatrudnienie w Spółce. Do protokołu kontroli nie wniósł zastrzeżeń, oświadczając, że nie dostał świadectwa w siedzibie firmy. Przeprowadzono również dowód z przesłuchania świadka – kierowcy.

W dniu 11 maja 2022 r. przesłano zapytanie do Biura ds. Transportu Międzynarodowego Głównego Inspektora Transportu Drogowego w celu ustalenia, czy Spółka posiada świadectwo kierowcy do celów zarobkowego przewozu drogowego rzeczy na podstawie licencji wspólnotowej, poświadczającego zatrudnienie u niej kierowcy S. K. W odpowiedzi (pismo ww. Biura z 3 czerwca 2022 r.) wskazano, że F. Sp. z o.o. w B. nie posiada świadectwa kierowcy dla ww. osoby.

Następnie organ zawiadomieniem z 15 czerwca 2022 r. poinformował Spółkę o wszczęciu wobec niej postępowania administracyjnego, prawie do zapoznania się z materiałem dowodowym oraz zgłoszenia uwag i wniosków dotyczących rozpatrywanej sprawy. Z prawa tego strona nie skorzystała w wyznaczonym terminie.

Decyzją z [...] sierpnia 2022 r. Komendant Placówki Straży Granicznej w B. nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 5.000 zł na podstawie art. 92a u.t.d. oraz Ip. 3.3. załącznika nr 3 do tej ustawy. Organ pierwszej instancji wskazał na wynikający z art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d. obowiązek kierowcy pojazdu samochodowego posiadania przy sobie, przy wykonywaniu przewozu drogowego i okazywania na żądanie uprawnionego organu wymaganego w międzynarodowym transporcie drogowym świadectwa kierowcy. Następnie organ zacytował regulacje art. 32a u.t.d. oraz art. 5 pkt 1 i pkt 6 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych (Dz. U. UE L 2009.300.72 ze zm.), dalej: rozporządzenie nr 1072/2009 - i wyprowadził na ich podstawie, że przewoźnik mający siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wykonujący międzynarodowy transport rzeczy, posługujący się kierowcą niebędącym obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, powinien posiadać świadectwo kierowcy wystawione przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika. Nadto przewoźnik powinien przekazać świadectwo do dyspozycji kierowcy wskazanemu w świadectwie, gdy ten wykonuje przewóz.

Organ pierwszej instancji stwierdził, że nie znalazł przesłanek do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. umożliwiającego odstąpienie od nałożenia kary i umorzenie postępowania. W dyspozycji tego przepisu nie mieszczą się bowiem sytuacje, które są skutkiem zachowania pracowników i które wynikają z braku właściwych rozwiązań organizacyjnych po stronie pracodawcy i osoby zarządzającej. Dlatego, Spółce będącej przewoźnikiem w przedmiotowej sprawie, należało przypisać wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy, co stanowi naruszenie art. 5 pkt 6 rozporządzenia nr 1072/2009 oraz art. 87 ust. 1 pkt 4, art. 92a ust. 1, 3 i 7 (Ip. 3.3. załącznika nr 3) u.t.d.

W odwołaniu od tej decyzji wniesionym przez Spółkę podniesione zostały zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 74 u.t.d. przez oparcie się na protokole kontroli, który nie zawiera danych faktycznych opisanych w taki sposób, aby na jego podstawie można było ustalić wszystkie istotne okoliczności faktyczne dotyczące ewentualnego naruszenia przepisów o transporcie drogowym;

2) art. 87 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 92a ust. 1, 2, 3 i 7 (Ip. 3.3. załącznika nr 3) u.t.d. przez nieprawidłowe uznanie, że kierowca wykonywał międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy nie posiadając ważnego świadectwa kierowcy;

3) art. 7, art. 77 § 1 oraz 80 K.p.a. przez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego skutkujące wyciągnięciem błędnych wniosków, w szczególności przez posłużenie się jako dowodem protokołem kontroli, który nie zawiera danych faktycznych opisanych w taki sposób, aby na jego podstawie można było ustalić wszystkie istotne okoliczności faktyczne dotyczące ewentualnego naruszenia przepisów o transporcie drogowym;

4) art. 8 K.p.a. przez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa.

Zaskarżoną decyzją Komendant P. Oddziału Straży Granicznej w B. utrzymał rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne w mocy. Organ wskazał i zacytował w całości przepisy art. 87 ust. 1 pkt 4, art. 32a u.t.d. a także art. 3, art. 5 ust. 1, 2 i 6 rozporządzenia nr 1072/2009, na których to podstawie wywiódł, że Spółka jako przewoźnik w przedmiotowej sprawie, wykonujący międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy, posiadający siedzibę w Rzeczypospolitej Polskiej i licencję wspólnotową oraz korzystający z usług kierowcy niebędącego obywatelem Unii Europejskiej, powinna legitymować się świadectwem kierowcy wydanym dla tego kierowcy przez organ właściwy dla swojej siedziby, tj. przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Spółka jako przewoźnik powinna przekazać je do dyspozycji kierowcy wskazanemu w świadectwie podczas gdy kierowca prowadzi pojazd, korzystając z licencji wspólnotowej wydanej temu przewoźnikowi.

Zdaniem organu odwoławczego, ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że [...] maja 2022 r. międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy wykonywała Spółka na podstawie licencji nr [...] oraz, iż w dniu kontroli kierowca będący obywatelem państwa trzeciego nie posiadał ważnego świadectwa kierowcy wydanego Spółce. Okazane w trakcie kontroli świadectwo kierowcy nr [...] wydane zostało dla innego przewoźnika, a więc podmiotu, który nie wykonywał przewozu drogowego w sprawie.

Skargę do sądu administracyjnego wniosła Spółka. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1) art. 74 u.t.d. w zw. z art. 76 § 1 oraz art. 8 K.p.a. przez ich niezastosowanie i oparcie się na protokole kontroli, który nie zawiera danych faktycznych opisanych w sposób umożliwiający ustalenie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych dotyczących ewentualnego naruszenia przepisów u.t.d.;

2) art. 8 K.p.a. w zw. z art. 34 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) oraz art. 356 § 1 K.c. a contrario przez ich niezastosowanie i brak zweryfikowania, w jakim charakterze U. [...] w Wilnie brał udział w wykonywaniu przewozu, w trakcie którego przeprowadzono kontrolę kierowcy Siarheia Katsuba;

3) art. 87 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 92a ust. 1, 2, 3 i 7 (Ip. 3.3, załącznika nr 3) u.t.d. przez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że kierowca wykonywał międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy nie posiadając ważnego świadectwa kierowcy;

4) art. 3 rozporządzenia nr 1072/2009 przez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że kierowca, będący obywatelem państwa trzeciego, nie posiadał świadectwa kierowcy;

4) art. 8 ustawy z 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. 2021, poz. 162 ze zm.; dalej: "Prawo przedsiębiorców") w zw. z art. 22 Konstytucji RP skutkujące wydaniem decyzji, której treść godzi w jedną z podstawowych zasad ustrojowych porządku prawnego Rzeczpospolitej Polskiej, jaką jest swoboda działalności gospodarczej;

5) art. 7, art. 77 § 1 oraz 80 K.p.a. przez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego skutkujące wyciągnięciem błędnych wniosków, w szczególności przez pominięcie w zebranym materiale dowodowym dokumentów o istotnej doniosłości prawnej;

6) art. 8 § 1 K.p.a. przez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów Państwa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja została wydana przy prawidłowo zastosowanych przepisach prawa materialnego i po przeprowadzeniu w sposób prawidłowy postępowania administracyjnego.

W myśl art. 4 pkt 2 u.t.d., międzynarodowy transport drogowy oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi, przy czym jazda pojazdu pomiędzy miejscem początkowym i docelowym odbywa się z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej. W przedmiotowej sprawie przejazd pojazdu odbywał się z przekroczeniem granic Polski – towar był przewożony z Holandii do Rosji, co wypełnia definicję międzynarodowego transportu drogowego w rozumieniu wyżej wskazanego przepisu. Ustalenia te dały podstawę do przyjęcia, że w rozpoznawanej sprawie wykonywany był przewóz międzynarodowy.

Zgodnie z art. 32a u.t.d., do kierowcy niebędącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), zatrudnionego przez przedsiębiorcę mającego siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wykonującego międzynarodowy transport drogowy rzeczy, stosuje się przepisy Unii Europejskiej dotyczące świadectwa kierowcy, tj. rozporządzenie nr 1072/2009. Rozporządzenie to dotyczy przewoźników zarobkowo trudniących się międzynarodowym przewozem rzeczy i ma na celu, jak wynika z pkt 2 i 3 jego preambuły, ustanowienie wspólnej polityki transportowej poprzez określenie wspólnych reguł mających zastosowanie do rynku międzynarodowych przewozów drogowych rzeczy i zapewnienie spójnych ram prawnych dla międzynarodowych przewozów drogowych rzeczy we Wspólnocie (Unii Europejskiej). Dla osiągnięcia tego celu rozporządzenie nr 1072/2009 uzależniło wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy od posiadania licencji wspólnotowej i wprowadziło obowiązek uzyskania świadectwa kierowcy w celu umożliwienia państwom członkowskim skutecznego sprawdzenia, czy kierowcy z państw trzecich są legalnie zatrudnieni lub pozostają do dyspozycji przewoźnika odpowiedzialnego za dany przewóz (pkt 12 preambuły). Jest to również zasada ogólna wyrażona w art. 3 rozporządzenia nr 1072/2009, zgodnie z którym wykonywanie przewozów międzynarodowych wymaga posiadania licencji wspólnotowej oraz - jeśli kierowca jest obywatelem państwa trzeciego - świadectwa kierowcy. Kontrola ta ma zapobiegać naruszaniu reguł konkurencji przez przewoźników wykonujących zarobkowo międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 1072/2009, świadectwo kierowcy jest wydawane przez państwo członkowskie każdemu przewoźnikowi, który:

a) jest posiadaczem licencji wspólnotowej; oraz

b) albo legalnie zatrudnia w tym państwie członkowskim kierowcę, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi, albo w sposób legalny korzysta z usług kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy 2003/109/WE, pozostającego w dyspozycji tego przewoźnika zgodnie z warunkami zatrudnienia i kształcenia zawodowego określonymi w tym państwie członkowskim:

(i) na mocy przepisów ustawowych, wykonawczych lub administracyjnych; oraz, w odpowiednich przypadkach,

(ii) na mocy układów zbiorowych, zgodnie z regułami stosowanymi w tym państwie członkowskim.

Stosownie do treści art. 5 ust. 2 rozporządzenia nr 1072/2009, świadectwo kierowcy jest wydawane przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika na wniosek posiadacza licencji wspólnotowej każdemu kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym i jest przez tego przewoźnika legalnie zatrudniony, lub każdemu kierowcy pozostającemu w jego dyspozycji, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu powołanej wyżej dyrektywy. Każde świadectwo kierowcy poświadcza, że kierowca w nim wskazany jest zatrudniony zgodnie z warunkami określonymi w ust. 1.

Świadectwo kierowcy należy, zgodnie z art. 5 ust. 6 rozporządzenia

nr 1072/2009, do przewoźnika, który przekazuje je do dyspozycji kierowcy wskazanemu w świadectwie, podczas gdy kierowca prowadzi pojazd, korzystając z licencji wspólnotowej wydanej temu przewoźnikowi. Uwierzytelniony wypis ze świadectwa kierowcy wydany przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika jest przechowywany w lokalach przewoźnika, natomiast świadectwo jest okazywane na wniosek każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych.

Stosownie natomiast do treści art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d., podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto - w międzynarodowym transporcie drogowym - świadectwo kierowcy, jeżeli jest wymagane.

Z powołanych przepisów wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że świadectwo kierowcy wydawane jest na wniosek przewoźnika legalnie zatrudniającego kierowcę będącego obywatelem państwa trzeciego lub legalnie korzystającego z usług kierowcy będącego obywatelem państwa trzeciego. Świadectwem tym kierowca musi się legitymować, gdy prowadzi pojazd, korzystając z licencji wspólnotowej wydanej temu przewoźnikowi. Jeżeli zatem przewoźnik posiadający licencję wspólnotową, wykonuje na jej podstawie międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy, obowiązany jest wyposażyć kierowcę w świadectwo kierowcy. Kierowca obowiązany jest posiadać i okazywać do kontroli świadectwo wydane na wniosek tego przewoźnika, który wykonuje przewóz. Świadectwo służy bowiem wykazaniu, że przewoźnik wykonujący przewóz zatrudnia kierowcę lub korzysta z usług kierowcy z państwa trzeciego legalnie, dlatego też wykonując przewóz na rzecz określonego przewoźnika kierowca nie może posługiwać się świadectwem wystawionym dla innego przewoźnika.

Podkreślić przy tym należy, że organem wydającym świadectwa kierowcy do celów zarobkowego przewozu drogowego rzeczy na podstawie licencji wspólnotowej w Polsce jest Główny Inspektor Transportu Drogowego.

Ze zgromadzonego w sprawie niniejszej materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że [...] maja 2022 r. międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy wykonywała F. Sp. z o.o. w B. na podstawie licencji nr [...], zaś kierowcą był obywatel państwa trzeciego – Białorusi, który nie posiadał ważnego świadectwa kierowcy wydanego na wniosek ww. Spółki. Okazane w trakcie kontroli przez kierowcę świadectwo kierowcy nr D29486 wydane zostało dla innego przewoźnika – U. [...], a więc podmiotu, który nie wykonywał przewozu drogowego w niniejszej sprawie na terytorium RP.

Bezsporne przy tym w sprawie było to, że w czasie kontroli pojazdu skarżącej Spółki, wykonywany był międzynarodowy przewóz drogowy przez tę Spółkę, która to przewóz wykonywała na terenie Polski. Powyższe wynikało nie tylko z przedmiotowej licencji wspólnotowej udzielonej skarżącej, która to licencja została okazana w czasie kontroli, ale również z międzynarodowego listu przewozowego CMR (znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy), dotyczącego przewożonego towaru, gdzie Spółka została wskazana jako przewoźnik (poz. 16 CMR) oraz z protokołu przesłuchania kierowcy, który potwierdził, że przedmiotowy transport wykonywał w ramach działalności Spółki F. Ustalenie to znajduje potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym, który skutecznie nie został przez skarżącą podważony.

Sąd dostrzega, że w pozycji 16 znajdującego się w aktach sprawy dokumentu CMR wpisano równolegle obok Spółki F. inną Spółkę i numery rejestracyjne innego pojazdu niż kontrolowany w dniu [...] maja 2022 r. W pozycji 17 "Kolejni przewoźnicy" wskazana jest skarżąca spółka i przedmiotowy pojazd. Fakt posiadania przez spółkę statusu "kolejnego przewoźnika", czy inaczej przewoźnika sukcesywnego, nie wyłącza odpowiedzialności spółki, a jedynie jest dowodem na realizowanie przewozu przez kilku przewoźników, przy czym na terytorium RP właśnie przez skarżącą spółkę. Innymi słowy, bycie "kolejnym przewoźnikiem" nie wyłącza obowiązku posiadania wymaganych dokumentów, w tym obowiązku posiadania świadectwa kierowcy przez przewoźnika, jeśli w realizowanym przez niego przewozie spełnione zostały warunki wynikającego z art. 87 ust. 1 pkt 4 i art. 32a u.t.d oraz art. 5 ust. 1, 2 i 6 rozporządzenia nr 1072/2009. Nie dochodzi w takiej sytuacji do naruszenia art. 34 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) (Dz.U. z 1962, nr 49, poz. 238), który wskazuje, że każdy z przewoźników sukcesywnych przyjmuje na siebie odpowiedzialność za wykonanie przewozu, czyli również i tych części przewozu, który były wykonywane przez pozostałych przewoźników sukcesywnych. Bez względu na to, czy taki przewoźnik sukcesywny występuje w sprawie, czy nie - odpowiedzialność z art. 34 dotyczy odpowiedzialności cywilnoprawnej za przewożony towar, tj. zaginięcie, uszkodzenie czy opóźnienie w dostawie, a nie odpowiedzialności administracyjnej, tj. kary pieniężnej z tytułu wykonywania transportu drogowego bez wymaganych dokumentów.

Istota sporu, w kontekście podnoszonego przez skarżącą spółkę naruszenia art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d., dotyczy jednak zawartego w dniu 3 lutego 2022 r. porozumienia pracodawców w sprawie wykonywania pracy u innego pracodawcy. Zdaniem skarżącej spółki kierowca samochodu ciężarowego – obywatel Białorusi nie był i nie jest jej pracownikiem, a jest pracownikiem spółki litewskiej U. [...] z siedzibą w Wilnie, która na mocy porozumienia na rzecz skarżącej spółki świadczy usługi outsourcingu pracowniczego (wypożyczenia pracownika). W ocenie skarżącej, fakt posiadania litewskiego świadectwa kierowcy do celów zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, wydanego spółce litewskiej oznaczał, że legitymował się on ważnym świadectwem kierowcy.

Jak zdaje się wnioskować skarżąca spółka, z treści art. 3 rozporządzenia nr 1072/2009 wynika wprawdzie obowiązek posiadania licencji wspólnotowej i świadectwa kierowcy, jeśli kierowca jest obywatelem państwa trzeciego, jednakże przepis ten nie nakłada - jak sugeruje organ - obowiązku łącznego spełnienia wskazanych w nim przesłanek przez jeden podmiot. Przyjmując powyższe, w ocenie skarżącej, w przedmiotowej sprawie obowiązki wynikające z treści ww. przepisu zostały spełnione. Podmiot (U. [...]), który legalnie zatrudniał kierowcę (obywatela Białorusi) uzyskał dla tego kierowcy wymagane przepisami rozporządzenia nr 1072/2009 świadectwo kierowcy, uprawniające do wykonywania przewozów na terenie Unii Europejskiej. Jednocześnie podmiot, który wykonywał usługę transportową (F. sp. o.o.) posiadał w czasie kontroli pojazdu na terytorium RP ważną licencję wspólnotową wydaną zgodnie z przepisami państwa swojej siedziby oraz przepisami UE.

Powyższe twierdzenia skarżącej spółki nie znajdują jednak potwierdzenia w obowiązujących przepisach prawa, wyżej zacytowanych.

Zdaniem sądu, okazanie przez kierowcę świadectwa kierowcy wydanego na wniosek innego podmiotu niż wykonujący przewóz stanowi bezsprzecznie naruszenie obowiązków przewozu drogowego określonych w art. 5 ust. 2 i 6 rozporządzenia nr 1072/2009 oraz w art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d.

Wskazać przy tym należy, że bez wpływu na odpowiedzialność skarżącej spółki pozostaje okoliczność, że kierowca zatrudniony jest przez przedsiębiorcę U. [...] (spółkę litewską) a skarżąca "wypożyczyła" tego pracownika – obywatela Białorusi – w celu wykonania przez niego usługi kierowania pojazdem, w ramach legalnej współpracy, realizowanej na podstawie odrębnej umowy cywilnoprawnej tj. porozumienia pracodawców w sprawie wykonywania pracy u innego pracodawcy z 3 lutego 2022 r.

Sąd nie przesądza jaki faktycznie rodzaj stosunku prawnego łączył skarżącą spółkę, spółkę litewską i kierowcę obywatela Białorusi tzn. czy zawarte porozumienie ma charakter cywilnoprawny, czy też ma cechy leasingu pracowniczego uregulowanego w art. 1741 K.p., a także wpływu poszczególnych zapisów zawartego porozumienia pracodawców i kształtowania tej umowy. Bezspornie w sprawie ustalono, że to właśnie kierowca wskazany w tej umowie dokonywał międzynarodowego przewozu drogowego na rzecz skarżącej spółki. Jak podkreśla się w orzecznictwie zasada swobody umów, obowiązująca także w prawie pracy zgodnie z art. 3531 K.c. w zw. z art. 300 K.p., pozwala stronom swobodnie ukształtować stosunek prawny, w ramach którego ma być wykonana praca. O rodzaju zawartej umowy rozstrzyga więc przede wszystkim zgodna wola stron (wyrok SN z 2004.10.07, II PK 29/04, OSNP 2005/7/97; wyrok SN z 2000.04.13, I PKN 594/99, OSNP 2001/21/637). Jednakże ocena charakteru stosunku prawnego łączącego strony, która musi być poprzedzona ustaleniem zarówno treści oświadczeń woli, złożonych przez strony przy zawieraniu umowy, jak i celu i zamiaru, a także treści ukształtowanego w ten sposób stosunku prawnego nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Korzystanie z usług pracownika innego przewoźnika, choć może budzić wątpliwości, jest dopuszczalne, ale przy spełnieniu wszystkich wymogów prawa, w innym wypadku może stanowić próbę obejścia pewnych regulacji. Podkreślić należy, że zawarta pomiędzy stronami umowa cywilnoprawna nie może zmienić zasad odpowiedzialności administracyjnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Obowiązek uzyskania świadectwa kierowcy przez każdego przewoźnika, który wykonuje międzynarodowy transport drogowy i zatrudnia lub korzysta z usług kierowcy z państwa trzeciego wynika z przepisów bezwzględnie obowiązujących, których strony nie mogą dowolnie interpretować. Świadectwo kierowcy służy wykazaniu, że przewoźnik legalnie zatrudnia lub korzysta z usług kierowcy z państwa trzeciego. Każdy przewoźnik obowiązany jest do wystąpienia o świadectwo dla kierowcy, którego zatrudnia na podstawie umowy o pracę lub korzysta z jego usług na podstawie innej umowy, co wprost wynika z treści art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1072/2009, gdzie pojawia się pojęcie nie tylko "kierowcy legalnie zatrudnionego", ale także "kierowcy pozostającego w dyspozycji przewoźnika". To oznacza, że zawarte porozumienie w sposób jednoznaczny potwierdza legalność pozostawania w dyspozycji przewoźnika, a zatem i konieczność posiadania świadectwa kierowcy, wydanego temu konkretnemu przewoźnikowi, który wykonuje transport międzynarodowy. Legitymowanie się przez kierowcę pisemnym porozumieniem pracodawców upoważniającym do legalnego korzystania z pojazdu skarżącej i wykonywania przedmiotowego przewozu, nie konwaliduje obowiązku posiadania świadectwa kierowcy.

W ocenie sądu, przepis art. 5 rozporządzenia nr 1072/2009 nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Wskazany przepis jasno określa wymogi, jakie należy spełnić, aby otrzymać świadectwo kierowcy. Świadectwo może otrzymać tylko przedsiębiorca posiadający licencję wspólnotową oraz legalnie zatrudniający kierowcę lub legalnie korzystający z usług kierowcy spoza Unii Europejskiej (art. 5 lit a i b ww. rozporządzenia nr 1072/2009). Niespełnienie jednego z tych warunków stanowi podstawę do odmówienia wydania przedsiębiorcy świadectwa kierowcy. W sytuacji gdy skarżąca, jak utrzymuje, legalnie korzystała z usług kierowcy – obywatela Białorusi - i na tę okoliczność powołuje się na wiążącą ją z kierowcą odrębną umowę cywilnoprawną (porozumienie pracodawców) – dla potwierdzenia wykonywania przewozu zgodnie z obowiązującymi przepisami obowiązana była wystąpić z wnioskiem o wydanie dla tego kierowcy świadectwa kierowcy. Realizowanie przewozu bez dopełnienia powyższego obowiązku wiązało się z ryzykiem nałożenia na przewoźnika sankcji administracyjnej. Tym samym sąd nie podziela zarzutów skargi w zakresie naruszenia art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d., czy też art. 3 rozporządzenia nr 1072/2009. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie także w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który orzekał w podobnych stanach faktycznych (wyroki NSA: z 26 listopada 2019 r., II GSK 3221/17 oraz II GSK 3087/17, pub. CBOSA).

Odnosząc się do zarzutu z pkt 1 skargi należy podkreślić, że stan faktyczny sprawy został ustalony przede wszystkim w oparciu o sporządzony w sprawie protokół kontroli z [...] maja 2022 r., podpisany przez kierowcę kontrolowanego pojazdu bez zastrzeżeń, a także pozostałe dokumenty, w tym licencję i CMR oraz protokół przesłuchania świadka - kierowcy. Protokół kontroli, będący podstawowym dowodem w sprawie, został sporządzony przez organ kontrolny przy współudziale kontrolowanego, z zapewnieniem możliwości przedstawienia przez kontrolowanego własnej wersji zdarzeń. Protokół kontroli - w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a. – jest dokumentem urzędowym. Dokument ten, sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. W trakcie kontroli kierowca nie zgłosił żadnych zastrzeżeń wskazując, że nie dostał świadectwa w siedzibie firmy. Przesłuchany w charakterze świadka zeznał, że na podstawie umowy o pracę jest zatrudniony w firmie U. [...], ale przedmiotowy transport rzeczy wykonuje w ramach działalności firmy F. Ze zgromadzonych dokumentów nie wynika aby istniały problemy komunikacyjne między kontrolującymi a kontrolowanym kierowcą, w tym by nie był on w stanie posługiwać się językiem polskim w stopniu umożliwiającym swobodne porozumiewanie się z osobą kontrolującą oraz by potrzebował tłumacza. Analiza treści protokołu kontroli nie wzbudza wątpliwości odnośnie stopnia znajomości języka polskiego przez kierowcę. Znajomość języka potwierdza przesłuchanie kierowcy w charakterze świadka.

Sąd nie podziela tym samym zarzutu nieskuteczności oświadczeń kierowcy w trakcie kontroli i sporządzania protokołu. Należy wskazać na art. 4 ustawy z 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz.U. 2021 poz. 672 ze zm.), zgodnie z którym język polski jest językiem urzędowym. W świetle treści art. 5 ust. 1 i 2 ww. ustawy, podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych oraz składają oświadczenia woli w języku polskim, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do oświadczeń woli, podań i innych pism składanych organom, o których mowa w art. 4. Oznacza to, że wszystkie oświadczenia składane przed organami władzy publicznej muszą być składane w języku polskim. Organ Straży Granicznej nie jest więc zobowiązany do powoływania tłumacza podczas kontroli drogowej, natomiast przedsiębiorca, zatrudniając kierowcę (czy też legalnie korzystając z jego usług), który nie zna języka kraju, przez którego terytorium osoba ta ma realizować przewóz rzeczy, przyjmuje na siebie ryzyko wynikające z tej nieznajomości. Nieznajomość języka polskiego nie może być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą naruszenie prawa, tym bardziej, że kierowca w toku kontroli nie zgłaszał problemów ze zrozumieniem języka polskiego, następnie podpisał protokół bez uwag i został przesłuchany w charakterze świadka.

Zauważyć też trzeba, że zgodnie z art. 74 ust. 1 u.t.d. w przypadku stwierdzenia naruszeń uzasadniających nałożenie kary pieniężnej, podczas przeprowadzanej kontroli drogowej, sporządza się protokół kontroli. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zwraca się uwagę na szczególne dowodowe znaczenie takiego protokołu, który jest często podstawowym dokumentem stanowiącym materiał dowodowy w sprawach o nałożenie kary pieniężnej. Istotne jest również, że podawane przez uczestniczących w kontroli informacje są z reguły wypowiadane "na gorąco", spontanicznie, bez kalkulowania ich znaczenia i ewentualnego wpływu na wynik sprawy, tak uzyskany dowód ma zatem walor szczególny (vide: wyrok NSA z 17 czerwca 2021 r., II GSK 1157/18, pub. CBOSA). Nie doszło w tym zakresie do naruszenia art. 74 u.t.d. w zw. z art. 76 § 1 oraz art. 8 K.p.a., zaś organ wyczerpująco rozpatrzył zgromadzony materiał dowody i prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego.

Zdaniem sądu, nie doszło również do naruszenia art. 8 ustawy z 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. 2021, poz. 162 ze zm.) w zw. z art. 22 Konstytucji RP, skutkującego wydaniem decyzji godzącej w swobodę działalności gospodarczej. Swoboda ta nie ma charakteru absolutnego i nie oznacza, że każdemu wolno podejmować każdą działalność gospodarczą i że nie podlega ona żadnej reglamentacji. Swoboda działalności gospodarczej oznacza tyle, że każdy ma równy dostęp do wykonywania działalności po spełnieniu jednakowych dla wszystkich wymagań. Nie można bowiem utożsamiać wymogów regulujących podejmowanie określonej działalności z ograniczeniem swobody działalności gospodarczej. Zdaniem sądu, ma to raczej na celu zabezpieczenie interesu ogólnego przez wykonywanie działalności gospodarczej przez osoby posiadające konieczne kompetencje, przy zachowaniu wymogów szczególnie istotnych z punktu widzenia charakteru prowadzonej działalności. W wykonywaniu transportu międzynarodowego wymagane jest zatem posiadanie przez przewoźnika licencji, a także świadectwa kierowcy w sytuacji korzystania z usług kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego, co służy zweryfikowaniu legalności zatrudnienia, a co za tym idzie posiadania przez kierowcę właściwych kwalifikacji do wykonywania transportu drogowego.

Stosownie do treści art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 7 u.t.d.). Zgodnie z treścią lp.3.3. załącznika nr 3 do u.t.d., wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy, przez kierowcę nieposiadającego ważnego świadectwa kierowcy, jest sankcjonowane karą pieniężna w wysokości 5 000 złotych. Zatem kara pieniężna za stwierdzone w toku kontroli naruszenie została nałożona w prawidłowej wysokości.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania. Stan faktyczny sprawy został wnikliwie wyjaśniony na podstawie kompletnego materiału dowodowego, a organy wyprowadziły na jego podstawie prawidłowe wnioski.

W związku z tym, że zaskarżona decyzja została wydana w zgodzie z obowiązującymi przepisami, a zarzuty skargi okazały się bezzasadne, sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), skargę oddalił.