Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1598/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28, 127  par. 3, 138  par. 1  pkt 3, 30  par. 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (spr.) Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Marek Wroczyński Protokolant Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2008 r. sprawy ze skargi B. S.A. [...] na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] lipca 2007 roku, po rozpatrzeniu wniosku B. SA [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, umorzył na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zmianami), dalej kpa, postępowanie dotyczące w/w wniosku. Wniosek ten dotyczył decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2005 roku, stwierdzającej nieważność decyzji Wojewody Warszawskiego nr [...] z dnia [...] maja 1994 roku orzekającej o uwłaszczeniu Zakładów [...] nieruchomościami położonymi w W. przy [...]- w części odnoszącej się do działki nr [...].

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Wojewoda Warszawski decyzją z [...] maja 1994 roku wydaną na podstawie art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 roku o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1990 r, Nr 79, poz. 464 ze zm.) stwierdził nabycie z dniem 5 grudnia 1990 roku przez Zakłady [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy [...] oraz nabycie własności budynków, budowli i urządzeń położonych na w/w gruncie. Na wniosek spadkobierców byłego właściciela nieruchomości hip. [...] – M. C. i R. C. zostało wszczęte postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności w/w decyzji uwłaszczeniowej w części dotyczącej działki nr [...] a następnie Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] października 2002 roku, utrzymaną w mocy przez decyzję z dnia [...] stycznia 2003 roku, odmówił stwierdzenia nieważności decyzji organu wojewódzkiego w tym zakresie. W wyniku skargi M. C. i R. C. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2005 roku w sprawie sygn. akt I SA/Wa 234/05 uchylił przedmiotowe decyzje prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na braki w materiale dowodowym, które uniemożliwiają ocenę przedmiotu postępowania oraz wniosku spadkobierców byłego właściciela, a także zwrócił uwagę na nie rozważenie przez organy skutków prawnych jakie wywołała decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] listopada 2001 roku stwierdzająca nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] maja 1960 o odmowie przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości hip. [...].

Ponownie rozpatrując sprawę Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] września 2005 roku stwierdził nieważność decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia [...] maja 1994 roku w części odnoszącej się do działki [...]. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem B. S.A. [...] wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po rozpatrzeniu złożonego wniosku Minister Transportu i Budownictwa stwierdził, że nie może on zostać uwzględniony. Na decyzję Ministra Transportu i Budownictwa skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła B. SA [...]. Po rozpatrzeniu skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 marca 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 444/06 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Transportu i Budownictwa. Sąd wskazał, że z uwagi na zbycie przedmiotowej nieruchomości - który to fakt ujawniony został dopiero przed Sądem - sprawa wymaga ponownego rozpatrzenia w szczególności w kontekście skutków prawnych jakie wywołał ujawniony fakt obrotu nieruchomością. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie - art. 127 § 3 kpa. Należy zatem w pierwszej kolejności ustalić, czy wniosek pochodzi od strony w rozumieniu art. 28 kpa.

Z akt sprawy wynika, iż wnioskodawca po otrzymaniu w dniu 6 października 2005 roku decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2005 roku zbył rzeczowe prawo do mienia objętego decyzją uwłaszczeniową aktem notarialnym z dnia [...] października 2005 roku Rep. [...]. W dniu 17 października 2005 roku tj. w dniu złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] września 2005 roku wnioskodawca nie posiadał już praw rzeczowych do przedmiotowej nieruchomości, co oznacza że nie miał legitymacji prawnej do złożenia tego wniosku, nie mając atrybutu strony.

Mając powyższe na uwadze Minister Budownictwa umorzył postępowanie dotyczące wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Na decyzję Ministra Budownictwa skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła B. SA [...]. Zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy to jest: art. 28 i 105 § 1 kpa poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż wnioskodawca - skarżący w tej sprawie nie posiadał legitymacji prawnej do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a w konsekwencji nie uprawnione przyjęcie bezprzedmiotowości postępowania oraz naruszenie art. 107 § 1 i 3 kpa poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Strona skarżąca podniosła, iż jej zdaniem wnioskodawca ma nadal interes zarówno faktyczny jak i prawny w rektyfikacji decyzji Ministra Infrastruktury z [...] września 2005 roku, co wynika wprost z treści § 4 umowy sprzedaży z dnia [...] października 2005 roku rep. [...]. Spełniając to kryterium wnioskodawca wypełnia dyspozycję z art. 28 kpa i w konsekwencji winien być potraktowany jako strona w postępowaniu. Taki sposób odczytywania pojęcia "strona" jest zgodny z dotychczasową linią orzeczniczą sądów administracyjnych .

Ponadto zdaniem skarżącego decyzja uwłaszczeniowa z [...] maja 1994 roku wydana przez Wojewodę Warszawskiego na podstawie art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 roku o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości winna być traktowana całościowo. Nie sposób bowiem zasadnie przyjąć, iż w pewnej części decyzji wnioskodawca ma nadal legitymację prawną - choć postępowanie w tej kwestii się nie toczy - a w pewnej definitywnie ją utracił poprzez rozporządzenie ze sfery prawa cywilnego.

Niezależnie od powyższych zarzutów skarżący podniósł, iż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z wadą uzasadnienia polegającą na jego pozorności , gdyż uzasadnienie przywołuje jedynie normy prawne bez próby wykazania, że stan faktyczny upoważnia organ do zastosowania tych norm, co skutkuje istotnym naruszeniem art. 107 § 1 i 3 kpa.

W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) dalej ppsa Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Mając na uwadze przepis art. 28 kpa oraz treść paragrafu 4 umowy sprzedaży z dnia [...] października 2005 roku powołanego przez skarżącą spółkę mającego uzasadniać jej interes prawny jako strony postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja umarzająca postępowanie w sprawie wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy nie uchybia przepisom art. 28 i 105 § 1 kpa jak również art. 107 § 1 i 3 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W sprawie niniejszej poza sporem pozostaje, iż spółka B. S.A. [...] będąca stroną postępowania pierwszoinstancyjnego jeszcze przed złożeniem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zbyła przedmiotową nieruchomość na rzecz spółki I. spółka z o.o. w K. - obecnie P. spółka z o.o. w W. Akt notarialny obejmujący sprzedaż prawa użytkowania wieczystego datowany jest na dzień [...] października 2005 roku, a wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożono w dniu 17 października 2005 roku . W trakcie postępowania sądowego w sprawie sygn. akt I SA/Wa 444/06 toczącego się przed WSA w Warszawie P. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. przesłała przy piśmie z dnia 28 grudnia 2006 roku dokumenty potwierdzające posiadanie prawa własności do przedmiotowej nieruchomości - działki nr [...]. Jednocześnie poinformowała, iż jako właściciel tej nieruchomości podtrzymuje w całości skargę wniesioną przez B. S.A.

W niniejszej sprawie organ administracyjny uznał, iż po stronie wnioskodawcy brak jest przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa wobec zbycia prawa rzeczowego do mienia objętego decyzją uwłaszczeniową. Konsekwencją takiego ustalenia jest stwierdzenie bezprzedmiotowości tego postępowania, co skutkuje decyzją o umorzeniu postępowania o ponowne rozpatrzenie sprawy - art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 127 § 3 kpa. Zgodnie z przepisem art. 28 kpa stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Jedyną przesłanką uzyskania przez dany podmiot statusu strony postępowania administracyjnego jest to czy legitymuje się interesem prawnym lub obowiązkiem, ze względu na który żąda czynności organu lub którego dotyczy postępowanie. Pojęcie interes prawny użyte w przepisie art. 28 kpa rozumiane w bezpośrednim znaczeniu tego pojęcia, oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie interes prawny to interes oparty na konkretnym przepisie prawa materialnego. O istnieniu interesu prawnego decydują , w myśl ugruntowanych poglądów orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści (vide wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 listopada 1998 r., sygn. akt II SA 1390/98). Również w wyroku z dnia 5 października 1998 roku, sygn. akt II SA 1104/98 Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż pojęcie strony może być wyprowadzone tylko z konkretnej normy prawnej , która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza więc ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Niewątpliwie cechami interesu prawnego jest bezpośredniość związku między sytuacją danego podmiotu a wspomnianą normą prawa administracyjnego na której budowany jest interes prawny co oznacza, że interes prawny mają tylko te z podmiotów których sytuacja prawna wynika wprost z normy prawa materialnego a nie powstaje za pośrednictwem drugiego podmiotu. Drugą szczególną cechą interesu prawnego jest jego realność, interes ten musi rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego.

Zdaniem Sądu strona skarżąca nie wykazała w niniejszym postępowaniu, że służy jej wspomniany interes, albowiem nie wskazała normy prawa, z której dla skarżącej spółki wynikałyby bezpośrednio określone prawa lub obowiązki. Taką normą nie może być i nie jest zapis paragrafu 4 umowy sprzedaży, w którym przedstawiciele skarżącego zobowiązują się do zapłaty kupującemu bądź jego następcom prawnym odszkodowania w przypadku gdyby wynik postępowań administracyjnych prowadzonych w związku z roszczeniami reprywatyzacyjnymi pozbawiłby kupującego prawa użytkowania wieczystego, bądź w celu wyrównania strat jakie ewentualnie poniósłby kupujący w przyszłości na skutek konieczności zapłacenia jakichkolwiek kwot na rzecz osób dochodzących roszczeń reprywatyzacyjnych. Obowiązek zapłaty odszkodowania w przypadku gdyby kupujący, bądź jego następca prawny został pozbawiony prawa użytkowania wieczystego nie ma bowiem przełożenia na jakąkolwiek normę prawa materialnego powszechnie obowiązującego. Jest to zobowiązanie wynikające z umowy. Z kolei obowiązek zapłaty odszkodowania celem wyrównania ewentualnych, przyszłych strat nie ma przymiotu realności, bowiem jak podniesiono wyżej interes ten musi rzeczywiście istnieć w dacie stosowania norm prawa administracyjnego, a więc nie może być to interes tylko przewidywany w przyszłości ani hipotetyczny. Reasumując nie można mówić o istnieniu związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawną a sytuacją prawną skarżącego polegającego na tym, że decyzja administracyjna może mieć wpływ na sytuację prawną skarżącego w zakresie prawa materialnego. Zdaniem Sądu w sprawie niniejszej w sytuacji gdy skarżący jest zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji jego interes określić należy jako faktyczny a nie prawny. Interes faktyczny nie tworzy zaś legitymacji procesowej. Legitymację strony określają bowiem przepisy prawna a nie czynności prawne pomiędzy poszczególnymi podmiotami.

Bezzasadnym zdaniem Sądu jest wyartykułowany na rozprawie zarzut skarżącego co do braku zaznaczenia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji następstwa prawnego nabywcy użytkownika wieczystego. Pogląd taki jest nieuprawniony, bowiem w sytuacji przeniesienia prawa użytkowania wieczystego dokonanego z zachowaniem wymagań prawnych, to jest zachowaniem formy aktu notarialnego nabywca wstępuje do postępowania w miejsce poprzedniej strony z mocy prawa - art. 30 § 4 kpa. Marginesowo podnieść należy, iż spółce P. - nabywcy prawa użytkowania wieczystego doręczono przedmiotową decyzję.

Niezrozumiałym w świetle powyższego jest też podnoszony w skardze zarzut braku całościowego potraktowania decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] maja 1994 roku wydanej przez Wojewodę Warszawskiego. Skoro nastąpiło zbycie prawa użytkowania wieczystego oczywistym jest, iż w miejsce dotychczasowego właściciela wstępuje jego nabywca, następca prawny.

Mimo pewnej lakoniczności uzasadnienia zaskarżonej decyzji, mając na uwadze fakt, iż uchybienie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy oraz okoliczność iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu Sąd na podstawie przepisu art. 152 ppsa orzekł jak w wyroku.