Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 20/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 130 a
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 66 par. 3, art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędziowie sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.) sędzia WSA Monika Krzyżaniak Protokolant asystent sędziego Adrian Król po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2012 r. sprawy ze skargi L. Ć. i Z. Ć. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia organu I instancji i umorzenia postępowania w sprawie przyznania zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru i wynagrodzenia za dozór 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...], nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi solidarnie na rzecz L. Ć. i Z. Ć. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] lipca 2008 r. L. Ć. i Z. Ć. wystąpili do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. o zwrot wydatków związanych z przechowywaniem na parkingu strzeżonym pojazdów usuniętych z drogi na podstawie art. 130a ust. 1 i 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. zwrócił powyższy wniosek stronom. Na powyższe postanowienie L. Ć. i Z. Ć. złożyli zażalenie.

Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał m.in., że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. nie uzasadnił w sposób należyty braku swojej właściwości w sprawie złożonego wniosku o zwrot wydatków koniecznych oraz wynagrodzenia za dozór przedmiotowych ruchomości.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...], wydanym na podstawie art. 66 § 3 i art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r. nr 108, poz. 908 ze zm.), art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. nr 229, poz. 1954 ze zm.) § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002r. nr 50, poz. 449 ze zm.) oraz art. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2001 r. nr 129, poz. 1444 ze zm.), Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. postanowił zwrócić stronie wniosek wraz z aktami sprawy.

W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazano, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. nie jest reprezentantem Skarbu Państwa wobec pojazdów objętych treścią wniosku z dnia [...] lipca 2008r., bowiem nie są to pojazdy usunięte z drogi w czasie obowiązywania art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz U. z 2005r. nr 108, poz. 908 ze zm.). Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. nie jest stroną umowy z dnia [...] października 1998 r. zawartej między Wojewodą [...] a Z. Ć. - właścicielem firmy A z siedzibą w Z. w sprawie usuwania z terenu województwa [...] pojazdów i ich parkowania, wobec czego nie ma żadnych obowiązków z tej umowy.

Ponadto organ I instancji wskazał, że nie działa jako organ egzekucyjny w stosunku do mienia Skarbu Państwa w oparciu o decyzje administracyjne orzekające o przejściu własności ww. pojazdów na rzecz Skarbu Państwa, co stanowiłoby podstawę prawną do rozpatrzenia wniosku o zwrot wydatków. W powyższych sprawach brak właściwości rzeczowej wynika z treści ustawy z dnia 6 września 2001 roku o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym. Ustawa ta w art. 6 stanowi, że wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2002r. i nie ma w swej treści przepisu nakazującego jej stosowanie w odniesieniu do stanów zaistniałych przed jej wejściem w życie. W związku z powyższym organ administracyjny nie może podjąć działań w tej sprawie, albowiem brak jest przepisu prawa materialnego legitymującego go do działania.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. stwierdził, że merytoryczne rozpatrzenie w trybie art. 102 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wniosku o zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz przyznanie wynagrodzenia za dozór ruchomości, które przeszły na własność Skarbu Państwa możliwe jest w przypadkach wymienionych w § 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. A zatem uzależnione jest od zaistnienia okoliczności, które obligują organ egzekucyjny do merytorycznego rozpatrzenia wniosku o przyznanie zwrotu wydatków koniecznych oraz wynagrodzenia za dozór danej ruchomości. W zaistniałym stanie faktycznym takie okoliczności nie wystąpiły.

Na powyższe postanowienie Z. Ć. złożył zażalenie. Strona zarzuciła naruszenie art. 61 § 1, art. 19, art. 20, art. 21 § 2, art. 105 § 1 i art. 65 § 1 k.p.a., art. 130a ust. 2 pkt 1 lit. a i lit. b oraz pkt 10 ustawy o ruchu drogowym, art. 102 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a także § 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez nieprawidłową ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, błędną interpretację przepisów prawnych, tworzenie ekstensywnej wykładni prawa polegającej na subiektywnej interpretacji poszczególnych przepisów, nie dekodując normy prawnej, unikając wydania decyzji rozstrzygających "co do istoty sprawy", umarzając nie wszczęte postępowania, naruszając i nie uwzględniając algorytmów prawnych przedstawionych w wyrokach sądów powszechnych, bądź nie przekazując dokumentacji w prawidłowym czasie do ewentualnych organów właściwych rzeczowo. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu zażalenia strona podniosła, że organ egzekucyjny winien wszcząć z urzędu postępowanie w sprawie przejęcia pojazdów na rzecz Skarbu Państwa oraz przyznać stronie stosowne wynagrodzenie za dozór pojazdów. Zdaniem strony Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. celowo przedłużał postępowanie w sprawie wniosku o zwrot kosztów przechowywania pojazdów i przyznanie wynagrodzenia za dozór. Strona podała, że z brzmienia art. 4 ust. 8 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym wynika, że ustawodawca przewidział dla pojazdów zdeponowanych przed wejściem w życie ww. ustawy nowelizującej skutek tożsamy do tego, który został określony dla pojazdów usuniętych z drogi po wejściu w życie art. 130a ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Ponadto strona podniosła, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 maja 2006 r. sygn. akt IV SA/Po 1391/04, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. niezasadnie uznał się niewłaściwym rzeczowo do orzeczenia o przejściu na rzecz Skarbu Państwa pojazdów wymienionych we wniosku z dnia [...] lipca 2008 r.

Postanowieniem z dnia [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z 144 Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż zostały usunięte z drogi następujące pojazdy: samochód osobowy marki Polonez o numerze rejestracyjnym [...]; w dniu 10.09.2000 r., samochód osobowy marki Polonez o numerze rejestracyjnym [...]; w dniu 7.05.2000 r., samochód osobowy marki Ford Probe o numerze rejestracyjnym [...]; w dniu 9.09.2000 r., samochód osobowy marki Skoda o numerze rejestracyjnym [...]; w dniu 15.06.2000 r., samochód osobowy marki Citroen Visa o numerze rejestracyjnym [...];

w dniu 3.03.2000 r., samochód osobowy marki Opel Rekord o numerze rejestracyjnym [...]; - w dniu 24.05.2000 r., samochód osobowy marki Fiat 126p o numerze rejestracyjnym [...]; - w dniu 24.09.2000 r., samochód osobowy marki Fiat 126p o numerze rejestracyjnym [...]; - w dniu 17.09.2000 r., samochód osobowy marki Fiat 126p o numerze rejestracyjnym [...]; - w dniu 18.02.2000 r., samochód osobowy marki Fiat 126p o numerze rejestracyjnym [...]; - w dniu 13.08.2000 r., motocykl marki WSK o numerze rejestracyjnym [...]; - w dniu 22.09.2000 r., motocykl marki Jawa o numerze rejestracyjnym [...]; - w dniu 19.09.1999 r. Ww. pojazdy umieszczono następnie do dyspozycji Policji na parkingu "Ć. s.c.", [...] Z.

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wskazał, że merytoryczne rozpatrzenie w trybie art. 102 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wniosku o zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz przyznanie wynagrodzenia za dozór ruchomości, które przeszły na własność Skarbu Państwa możliwe jest w przypadkach wymienionych § 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie ulega wątpliwości, iż okoliczności wskazane w ww. przepisie obejmują, oprócz sytuacji, gdy o przejęciu ruchomości na rzecz Skarbu Państwa orzeka właściwy naczelnik urzędu skarbowego, również inne enumeratywnie wyliczone przypadki. Na dzień wydania niniejszego postanowienia w odniesieniu do pojazdów wskazanych we wniosku strony nie zaistniała żadna z wymienionych w powyższym przepisie przesłanek.

Ponadto organ II instancji wskazał, że wysokość zwrotu kosztów dozoru ruchomości oraz wynagrodzenia za dozór uzależniona jest od okresu faktycznie sprawowanego dozoru, który kończy się w dniu odbioru ruchomości od dozorcy przez uprawniony podmiot. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, iż sprawowany przez stronę dozór pojazdów wymienionych we wniosku z dnia [...] lipca 2008 r. nie dobiegł końca, co uniemożliwia ustalenie okresu, za który należny jest Spółce zwrot kosztów dozoru i wynagrodzenie za dozór ruchomości. Powyższe przesądza, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., iż ww. żądanie strony zostało zgłoszone przedwcześnie, co na dzień wydania niniejszego postanowienia czyni postępowanie w sprawie wniosku z dnia [...] lipca 2008 r. bezprzedmiotowym.

W skardze na powyższe postanowienie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi L. Ć. i Z. Ć. zarzucili obrazę prawa materialnego, błędy w ustaleniach faktycznych wobec zgromadzonej w aktach postępowań materii dowodowej, poprzez pominięcie obowiązujących w czasie wystąpienia wnioskodawcy przepisów prawa, naruszając dyspozycje: art. 130a ust. 2 pkt 1 lit. a i b ppkt 10 w zw. z art. 4 pkt 8 ustawy "prd" 129 poz. 1444), art. 105 § 1 k.p.a., art. 61a § 1 k.p.a., art. 19 k.p.a., art. 20 k.p.a., art. 102 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z nadużyciem art. 123 § 1 k.p.a. i art. 36§ 1 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r.

Skarżący wnieśli o uznanie, że organ egzekucyjny I instancji jest właściwy do przyznania wynagrodzenia za dozór i wykonywanie przedmiotowego dozoru oraz wypłaty niniejszego świadczenia zgodnie z wnioskiem.

W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że błędny jest wywód organu II instancji co do bezprzedmiotowości postępowania. Skarżący powołali się na stanowisko WSA w Poznaniu wyrażone w wyroku SA/Po 1391/04 w sprawie jednego ze zdeponowanych na parkingu skarżącego pojazdów.

Skarżący podali, że z dniem 4 września 2010 r. ustawą z dnia 22 lipca 2010r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustawodawca zmienił właściwość organu, który po prawomocnym orzeczeniu Sądu o odjęciu własności orzeka o przepadku mienia. Jednakże przepisy wykonawcze niniejszego aktu prawnego z dnia 22 lipca 2010 r. ,określające tryb egzekwowania płatności za dozór i wykonywanie dozoru, z uwagi na zaniechania organów egzekucyjnych I i II instancji mogą mieć zastosowania do dozoru wykonywanego w niniejszym okresie. W art. 130a ust. 10j nowelizacji zostało określone, że naliczanie kosztów dozoru następuje w trybie i na zasadach określonych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Skarżący podnieśli, że pierwsze zawiadomienie o przedmiotowym depozycje złożono do organu I instancji w dniu 6 grudnia 2002 r. Z przepisów obowiązujących w okresie dozoru pojazdów wynika, że przedmiotowe mienie ruchome przeszło na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy, a organ egzekucyjny I instancji był właściwy miejscowo i rzeczowo. Zdaniem skarżących wobec jedynie deklaratoryjnej formy decyzji właściwego Naczelnika Urzędu Skarbowego, należy przyjąć, że wynagrodzenie dozorcy za dozór i jego wykonywanie jest także należne dozorcy z mocy ustawy, nawet wobec braku deklaratoryjnej decyzji o przejściu mienia na rzecz Skarbu Państwa.

Skarżący podali, że fakt przewlekania postępowania na czas nieokreślony jest efektem ewidentnych zaniedbań w działaniu urzędników organów egzekucyjnych I i II instancji, naruszających dyspozycje art. 37 k.p.a. oraz art. 7 i art. 8 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oznacza to, że sąd może czynić przedmiotem swoich rozważań i ocen wszystkie aspekty skargi, bez względu na treść zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd ten ma natomiast prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami (patrz J.P. Tarno " Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo Lexis Nexis, Warszawa 2004, str. 197).

Przedmiotem oceny Sądu były postanowienia wydane w sprawie wszczętej wnioskiem skarżących z dnia [...] lipca 2008 r. o zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz o przyznanie wynagrodzenia za dozór pojazdów usuniętych z drogi w trybie art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym przez jej nowelizacja z dniem 4 września 2010 r.

W ocenie Sądu, zaskarżonemu postanowieniu oraz poprzedzającemu je postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] można postawić skuteczny zarzut sprzeczności z prawem, w rozumieniu art. 145 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

W niniejszej sprawie, Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. stwierdził, że na dzień wydania zaskarżonego postanowienia w odniesieniu do pojazdów wskazanych we wniosku strony nie zaistniała żadna z przesłanek wymienionych w § 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. Żądanie strony zostało więc zgłoszone przedwcześnie, co czyni postępowanie w sprawie wniosku strony z dnia [...] lipca 2008 r. bezprzedmiotowym, stosownie do treści art. 105 § 1 k.p.a.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

W piśmiennictwie na ogół przyjmuje się, że przedmiotem ogólnego postępowania administracyjnego jest sprawa administracyjna w rozumieniu art. 1 pkt 1. Prowadzi to do wniosku, że postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, albo utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania administracyjnego. W pierwszym przypadku postępowanie stało się bezprzedmiotowe, bowiem przyczyna bezprzedmiotowości została wykryta w toku postępowania, w drugim natomiast dlatego, że przyczyna bezprzedmiotowości pojawiła się po wszczęciu postępowania, a przed jego zakończeniem.

Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 mamy do czynienia także wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1. Przyczyny, dla których sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej lub nie miała takiego charakteru jeszcze przed wszczęciem postępowania, mogą być różnorodnej natury. W piśmiennictwie dzieli się te przyczyny na podmiotowe i przedmiotowe, te zaś z kolei na spowodowane "faktami naturalnymi" lub zdarzeniami prawnymi (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 2004, s. 478-479),

Przedmiotem postępowania administracyjnego są sprawy indywidualne z zakresu prawa administracyjnego, a sprawy z zakresu prawa cywilnego, ubezpieczeń społecznych i prawa pracy tylko wtedy, gdy zostały przekazane na drogę postępowania administracyjnego przepisem ustawy. W związku z tym wszczęcie postępowania w sprawie, która nie jest sprawą administracyjną w tym szerokim znaczeniu, jak i utrata w toku postępowania charakteru sprawy administracyjnej przez sprawę rozpatrywaną przez organ administracji publicznej w tym postępowaniu, prowadzi do umorzenia postępowania, przy czym w tym drugim przypadku powodem bezprzedmiotowości postępowania jest zmiana przepisów ustawowych stanowiących podstawę żądania strony lub decyzji podejmowanej z urzędu.

Postępowanie staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 także wtedy, gdy (jedyna) strona postępowania administracyjnego utraciła przymioty, o których mowa w art. 28, lub wskutek śmierci strony w toku postępowania dotyczącego praw ściśle związanych z osobą zmarłej strony.

Postępowanie staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 1990 r., II SA 1240/89, ONSA 1990, nr 1, poz. 16).

Zmiana stanu prawnego w toku postępowania administracyjnego prowadzi do umorzenia postępowania przede wszystkim wówczas, gdy wymaga tego wyraźny przepis ustawowy. W wyrok z dnia 25 lipca 1986 r., IV SA 314/86, GAP 1988, nr 1, s. 44, NSA stwierdził, że: "1. Organ odwoławczy, który uchylił decyzję organu I instancji nie ma uzasadnienia dla jednoczesnego umorzenia postępowania przed tą instancją, jeżeli odwołujący się żąda rozpatrzenia sprawy co do jej istoty; żądanie takie świadczy bowiem o tym, że postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe. uzasadnieniu wyroku SN z dnia 9 listopada 1995 r., III ARN 50/95, OSNAPiUS 1996, nr 11, poz. 150, sformułowano fundamentalną tezę, że ze względu na ustrojową zasadę prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania w postępowaniu administracyjnym i prawa do rozstrzygnięcia sprawy decyzją, art. 105 § 1 k.p.a. przewidujący tzw. obiektywną bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego nie może być interpretowany rozszerzająco. Powyższy przepis ma bowiem zastosowanie tylko w tych sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania (patrz Andrzej Wróbel, Komentarz do art.105 Kodeksu postępowania administracyjnego, 2009.03.31, Lex 2009).

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zaistniała okoliczność przesądzająca o bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, ponieważ sprawa o zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz o wynagrodzenie za dozór przedmiotowych pojazdów powinna być rozstrzygnięta merytoryczne. Jeżeli organ administracji publicznej nie znajdował podstaw prawnych do rozstrzygnięcia tej sprawy, to powinien odmówić przyznania kosztów dozoru.

A zatem postanowienie organu II instancji zostało wydane z naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a.

Natomiast postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] wydane zostało z naruszeniem art. 66 § 3 k.p.a.

Stosownie do treści art. 66 § 3 k.p.a., jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.

Z powyższego wynika, że organ, aby mógł zastosować art. 66 § 3 k.p.a. i zwrócić podanie wnioskodawcy, musi stwierdzić, że sprawa objęta podaniem jest sprawą z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego, prawa pracy, sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych bądź sprawą, do której przepisy k.p.c. stosuje się z mocy ustaw szczególnych.

Organ I instancji wydając rozstrzygnięcie na podstawie powyższego przepisu nawet nie rozważał, czy można ustalić organ lub sąd właściwy do załatwienia przedmiotowego wniosku.

Ponadto Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. stwierdził, że brak jego właściwości wynika z treści ustawy z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2001 r., nr 129, poz. 1444), gdyż ustawa ta weszła w życie z dniem 1 stycznia 2002 r. i nie ma w jej treści przepisu nakazującego jej stosowanie w odniesieniu do stanów zaistniałych przed jej wejściem. Powyższe stanowisko organu jest sprzeczne z treścią art. 4 ust. 8 powołanej ustawy. Zgodnie bowiem z ww. przepisem - pojazdy usunięte z drogi przed dniem wejścia w życie ustawy i nieodebrane przez uprawnioną osobę, z dniem 1 lipca 2002 r. uznaje się za porzucone z zamiarem wyzbycia się.

Wobec powyższego stwierdzić należy, iż powyższy wniosek skarżących został wniesiony w dniu [...] lipca 2008 r. do organu właściwego do rozstrzygnięcia sprawy, tj. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z.

Kontrola zgodności z prawem zaskarżonych postanowień, wymaga także wskazania regulacji prawnych dotyczących postępowania przed organami administracji.

Przepis art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) – dalej p.r.d. - w brzmieniu obowiązującym do dnia 4 września 2010 r. - reguluje w sposób kompleksowy problematykę usuwania, przemieszczania i blokowania pojazdów. Określono w nim: a) usuwanie pojazdu (ust. 1, 2 i 3), b) przemieszczanie pojazdu (ust. 3), c) blokowanie pojazdu (ust. 8).

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że unormowania te z jednej strony mają zagwarantować ochronę prawa własności, a z drugiej zapewnić porządek na drogach publicznych i bezpieczeństwo ruchu drogowego. Pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadkach określonych w ust. 1 i 2 art. 130a Decyzję o usunięciu pojazdu z drogi podejmuje policjant (ust. 4 pkt 1), a w sytuacji określonej w ust. 1 pkt 1 strażnik gminny (miejski) – ust. 4 pkt 2. W obu przypadkach pojazd jest usuwany z drogi przez jednostkę wyznaczoną przez starostę i umieszczany na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie. Wysokość opłat ustala rada powiatu. Wydanie pojazdu następuje po okazaniu dowodu uiszczenia opłaty (ust. 7). Podstawę do odbioru pojazdu z parkingu stanowi zezwolenie, które wydaje podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu (§ 6 ust. 1 pkt 2 poprzednio obowiązującego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz.U. z 2007 r. Nr 191, poz.1377).

Nieodebranie zaś tego pojazdu przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucenie pojazdu z zamiarem wyzbycia się. W takiej sytuacji pojazd przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy (art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym - w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją ustawy). Jednostka prowadząca parking strzeżony powiadamia o tym, nie później niż trzeciego dnia od dnia upływu tego terminu właściwy miejscowo urząd skarbowy oraz podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu (§ 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów). O przejęciu na rzecz Skarbu Państwa orzeka naczelnik właściwego urzędu skarbowego, który przed wydaniem orzeczenia powiadamia właściciela pojazdu o wszczęciu postępowania w tym zakresie (§ 8 ust. 1 cyt. rozporządzenia).

W orzecznictwie podnosi się, że wprawdzie w § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów była mowa, że o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa (art. 130a ust. 10 stanowi, że pojazd przechodzi na rzecz Skarbu Państwa) orzeka naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego, co mogłoby sugerować, iż decyzja wydana w omawianym trybie miała dla powstania po stronie Skarbu Państwa tytułu własności pojazdu znaczenie konstytutywne, ale w świetle postanowień przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym nie ulega wątpliwości, że decyzja ta była decyzją deklaratoryjną, bo mogła potwierdzić tylko to co nastąpiło z mocy ustawy (wyrok NSA z dnia 10 marca 2009 r. sygn. akt I OSK 1399/08, wyrok NSA z dnia 8 września 2008 r. sygn. akt I OSK 1185/05, wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 924/07).

Wskazać też należy, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. akt P 4/06 stwierdził niekonstytucyjność art. 130a ust. 10 ustawy w zakresie w jakim dopuszcza odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu, a nadto niezgodność § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. z art. 130a ust. 11 ustawy i art. 92 ust. 1 i art. 46 Konstytucji.

Zgodnie z dyspozycją § 3 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r. Nr 50, poz. 449) - do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie przepisów o likwidacji niepodjętych depozytów i nieodebranych rzeczy, stosuje się przepisy rozdziału 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Identycznie stanowi § 3 pkt 1 lit. b obecnie obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2011 r. Nr 48, poz. 237)

Stosownie zaś do art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 11, poz. 23 ze zm.), organ egzekucyjny przyzna na żądanie dozorcy zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór (..).

W dniu 29 listopada 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę, sygn. akt I OPS 1/10, Lex nr 621105. W powyższej uchwale NSA przesądził, że w sytuacji gdy właściciel pojazdu usuniętego z drogi w przypadkach, o których mowa w art. 130a ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym nie odebrał pojazdu w określonym terminie, jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego (jednostce wyznaczonej do usuwania pojazdów) może być przyznane wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi, na podstawie art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Ponadto wskazać należy, że artykułem 1 pkt 10 lit. a-c, j, k ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 152, poz.1018 ze zm.) dokonano zmiany treści art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym z dniem 4 września 2010r. Zmiany te dotyczyły m.in. tego, że obecnie orzeka się o przepadku pojazdu usuniętego z drogi (w przypadkach określonych w tym przepisie) na rzecz powiatu.

Dodany też został art. 130a ust. 10 h ww. ustawy, z którego wynika, że koszty związane, m.in. z przechowywaniem pojazdu ponosi co do zasady właściciel tego pojazdu, przy czym decyzję w tym przedmiocie wydaje starosta.

Ponadto przywołana wyżej ustawa z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy -Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw zawiera również regulacje międzyczasowe. Art. 13 tej ustawy stanowi, że Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.

Analiza powyższego przepisu międzyczasowego daje podstawę do stwierdzenia, że Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów w przypadkach wymienionych w tym przepisie, ale także wtedy, gdy termin 6 miesięcy od dnia ich usunięcia upłynął przed dniem 11 czerwca 2009 r. Z tą zaś sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie

Jak już wyżej zostało wyjaśnione, art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym w dotychczasowym brzmieniu stanowił, że pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 lub 2 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy.

Wskazać też należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OW 96/11 oraz w postanowieniu z dnia 3 lutego 2012 r., sygn. akt I OW 177/11, rozstrzygając spory kompetencyjne o właściwość pomiędzy naczelnikiem urzędu skarbowego a starostą, wskazał starostę jako organ właściwy w sprawie. W uzasadnieniu tych postanowień NSA stwierdził, że postępowanie w sprawie o zwrot wydatków za przechowywanie pojazdu zostało wszczęte pod rządami znowelizowanej ustawy - Prawo o ruchu drogowym, a więc obowiązywania art. 130a ust. 10h tej ustawy, który to przepis, jako organ właściwy do załatwienia tego rodzaju wniosku wskazuje starostę.

Zauważyć należy, iż w niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte wnioskiem z dnia [...] lipca 2008 r., a więc pod rządami ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu poprzednio obowiązującym, gdy nie obowiązywał art. 130a ust. 10 h znowelizowanej ustawy - Prawo o ruchu drogowym.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, iż do kwestii przyznania wynagrodzenia za wykonywanie dozoru, mającego źródło w usunięciu pojazdu z drogi w czasie, gdy inaczej ukształtowany był stan prawny, należy stosować przepisy prawa materialnego, które wówczas uprawniały do przyznania takiego wynagrodzenia. Przepisy te pozwalały na przyznanie wynagrodzenia od Skarbu Państwa za wykonywanie dozoru nad pojazdem usuniętym z drogi na podstawie art. 130a ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że w ponownie prowadzonym postępowaniu obowiązkiem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. będzie prawidłowe ustalenia stanu faktycznego i prawnego w sprawie oraz uwzględnienie przepisów przejściowych zamieszonych w ustawie z dnia 22 lipca 2010 r., czego nie uczynił w niniejszej sprawie.

Jednocześnie organ powinien mieć na uwadze, że nie może umorzyć postępowania w sprawie, wskazując na jego bezprzedmiotowość, w sytuacji, gdy w wyniku ponownego ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy będzie kwestionował swoją właściwość, prezentując stanowisko, że właściwym organem w sprawie jest inny organ administracji. Decyzja o umorzeniu postępowania kończy je, co w przypadku twierdzeń organu o jego niewłaściwości w żaden sposób nie świadczy o bezprzedmiotowości postępowania, w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., lecz o konieczności rozpoznania sprawy przez inny organ. To zaś wymaga przekazania podania według właściwości w trybie art. 65 § 1 k.p.a. Umorzenie postępowania w sytuacji, gdy organ twierdzi, że właściwym do rozpoznania sprawy jest inny organ, niż ten, zmuszałoby stronę do ponownego złożenia podania, podczas gdy pierwsze podanie zostało złożone kilka lat wcześniej, tj. w 2008 r. i do tej pory sprawa nie została rozstrzygnięta. Powyższe z punktu widzenia zasad procedury administracyjnej byłoby niedopuszczalne. Osłabiałoby to zaufanie do organów władzy publicznej, które - zgodnie z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - działają na podstawie i w granicach prawa (por. wyrok NSA z dnia 9 września 2010 r., sygn. akt II OSK 735/10, Lex nr 746910).

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy.

m.m.