Postanowienie NSA, sygn. akt II OSK 2126/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 185, art. 50 par. 1, art. 3 par. 1 i 2, art. 141 par. 4, art. 58 par. 1 pkt 6, art. 50
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bożena Popowska Sędziowie Sędzia NSA Anna Łuczaj (spr.) Sędzia del. WSA Rafał Wolnik Protokolant asystent sędziego Anna Siwonia-Rybak po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Stowarzyszenia Z. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 maja 2014 r. sygn. akt IV SA/Po 466/14 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. zasądzić od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu na rzecz Stowarzyszenia Z. kwotę 220 (dwieście dwadzieścia) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 27 maja 2013 r., wydanym na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej p.p.s.a. - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę Stowarzyszenia Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] listopada 2013r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji (pkt 1 wyroku) i zwrócił skarżącemu uiszczony wpis od skargi (pkt 2 wyroku).

W uzasadnieniu Sąd podał, że pismem z dnia [...] listopada 2013 r. Stowarzyszenie wniosło skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2013 r. utrzymującą w mocy decyzję własną o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Swarzędz z dnia [...] czerwca 2007 r. o warunkach zabudowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga podlega odrzuceniu, gdyż została wniesiona przez podmiot nieuprawniony. Sąd przytoczył art. 50 § 1 p.p.s.a., stosownie do którego uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.

Sąd powołał się na pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w orzeczeniach ( postanowienia: z dnia 27 września 2013 r., sygn. akt II OSK 1005/12; z dnia 10 października 2013 r.- sygn. akt II OSK 1059/12; z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 2004/12; z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2608/13), że organizacja społeczna nie ma z mocy prawa legitymacji do wniesienia skargi, lecz w postępowaniu przed sądem administracyjnym obowiązana jest wykazać związek materialny statutowego celu z przedmiotem sprawy. Wyliczona w art. 50 § 1 p.p.s.a. kolejność podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi nie jest przypadkowa, a wynika z chronionych wartości w demokratycznym państwie prawnym. To ochrona praw podmiotowych jednostki jest podstawową wartością, którą ma chronić postępowanie sądowoadministracyjne. Regulacja przyznająca legitymację innym podmiotom nie może być oparta na wykładni rozszerzającej, oznacza bowiem otwarcie ingerencji w ukształtowane prawa jednostki. Artykuł 50 § 1 p.p.s.a. przyjął inną konstrukcję w przypadku legitymacji organizacji społecznej, wprowadzając przesłankę materialnoprawną - organizacja społeczna ma legitymację do wniesienia skargi w zakresie jej statutowej działalności. Przesłanka materialnoprawna wymaga, dla stwierdzenia jej wystąpienia, ustalenia merytorycznego i bezpośredniego związku treści rozstrzygnięcia działania organu administracji publicznej z celami statutowymi organizacji społecznej. Wprowadzenie przesłanki materialnoprawnej legitymacji organizacji społecznej ma tę konsekwencję prawną, że spełnienie przesłanki udziału w postępowaniu administracyjnym nie daje z mocy prawa legitymacji do wniesienia skargi. Przesądza o tym odrębność regulacji w art. 31 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i odrębność regulacji art. 50 § 1 in fine p.p.s.a. Faktyczne dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym daje prawa procesowe wyłącznie w postępowaniu administracyjnym, nie daje zaś tych praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Postępowanie sądowoadministracyjne oparte bezwzględnie na zasadzie skargowości wymaga od sądu zbadania legitymacji do wniesienia skargi, a podjęcie postępowania na podstawie skargi podmiotu, któremu nie przysługuje legitymacja wypełnia przesłankę nieważności postępowania sądowoadministracyjnego.

W ocenie Sądu, z załączonego do skargi regulaminu Stowarzyszenia M. wynika, że ogólne cele Stowarzyszenia to: "działanie na rzecz wsi R." oraz "tworzenie płaszczyzny wymiany informacji i współpracy pomiędzy osobami i instytucjami zainteresowanymi" (pkt 7 lit. a i b regulaminu). Powyższe cele Stowarzyszenie realizuje m.in. poprzez "występowanie w charakterze skarżącego lub uczestnika postępowania przed sądami administracyjnymi", czy też "wspieranie działań proekologicznych zmierzających do poprawy komfortu życia mieszkańców wsi" (pkt 8 lit. d-e regulaminu). Zdaniem Sądu analiza postanowień Statutu Stowarzyszenia Z. prowadzi do wniosku, że określone w nim cele statutowe, nie mogą być podstawą do wyprowadzenia dla Stowarzyszenia legitymacji skargowej w niniejszej sprawie. Decyzja organu o odmowie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji o ustalenie warunków zabudowy dotyczącej budynku produkcyjno-magazynowego o profilu kosmetyczno - drogeryjnym nie pozostaje w bezpośrednim związku z tak określonymi celami.

W skardze kasacyjnej Stowarzyszenie Z., reprezentowane przez r.pr. G. W., zaskarżyło powyższe postanowienie w całości.

Postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nie przedstawienie w uzasadnieniu wyroku stanu sprawy zgodnie ze stanem faktycznym;

2) art. 153, art. 170, art. 189 i art. 190 p.p.s.a. poprzez zignorowanie przez Sąd wcześniejszej swojej oceny prawnej i wskazań oraz faktu nie odrzucenia skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny;

3) art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 50 § 1 p.p.s.a. przez ich zastosowanie, a polegające na wadliwej ocenie Sądu, że "skarga podlegała odrzuceniu (...), gdyż została wniesiona przez podmiot nieuprawniony"; uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy – w przedmiotowej sprawie doszło do błędnego odrzucenia skargi, czyli naruszenia art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., zamiast do jej rozpoznania, czyli zastosowania art. 145 § 1 pkt 1a) i c) lub art. 151 p.p.s.a.;

4) art. 3 § 2 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, tj. naruszenie przepisów postępowania polegające na nieobiektywnym zbadaniu i dokonaniu oceny zgodności rozstrzygnięcia z prawem materialnym;

5) art. 145 § 1 lit. a) i c) oraz art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. polegające na nieuchyleniu zaskarżonych orzeczeń (tj. na nieuwzględnieniu skargi) pomimo tego, że orzeczenia te nie odpowiadają prawu.

W oparciu o powyższe zarzuty Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz Stowarzyszenia kosztów postępowania kasacyjnego w kwocie 220 zł.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca podniosła, że uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie zawiera istotnych faktów, m.in. tego, iż przedmiotowa sprawa była już przedmiotem postępowania przed WSA w Poznaniu oraz przed NSA: wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 listopada 2011r., sygn. akt IV SA/Po 573/11 Sąd rozpoznał sprawę merytorycznie - uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję poprzedzającą SKO w Poznaniu odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Swarzędz z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...], znak: [...] o warunkach zabudowy dla budynku produkcyjno-magazynowego o profilu kosmetyczno-drogeryjnym z częścią socjalno-biurową wraz z obiektami towarzyszącymi: zbiornikami gazu i zbiornikami alkoholu do celów technologicznych, zbiornikiem przeciwpożarowym, budynkiem portierni, trafostacją na działkach nr geod. [...] przy ul. O. w R., gmina S. Sąd zawarł wskazania co do dalszego postępowania: "Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy rzeczą organów będzie zbadanie, czy organ ustalający warunki zabudowy dla przedmiotowej inwestycji prawidłowo ustalił przeznaczenie terenu, na którym planowana inwestycja ma powstać i zgodnie z poczynionymi ustaleniami podejmie prawidłowe rozstrzygnięcie". Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał merytorycznie - wyrok z dnia 23 maja 2013r., sygn. akt II OSK 236/12. Na mocy art. 189 p.p.s.a. NSA był zobowiązany do odrzucenia skargi, gdyby zaistniały przesłanki z art. 58 p.p.s.a., a tego nie uczynił. NSA nie stwierdził, aby skarga podlegała odrzuceniu (art. 189 p.p.s.a.) – wprawdzie oddalił skargę, ale w uzasadnieniu zawarł istotne wskazania co do dalszego postępowania. WSA w Poznaniu i NSA rozpoznały sprawę, a zatem uznały, że S. było uprawnione do wniesienia skargi. To oznacza, że Stowarzyszenie poiska legitymację do wniesienia skargi. Zdaniem Stowarzyszenia Sąd odrzucając skargę naruszył w sposób rażący zasadę związania wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 190 p.p.s.a.). Gdyby Sąd pierwszej instancji nie popełnił powyższego uchybienia uznałby, że istnieją podstawy do uchylenia orzeczenia Kolegium w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż decyzja o warunkach zabudowy została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Strona skarżąca podniosła, że błędne jest stwierdzenie Sądu w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, że "analiza postanowień Statutu Stowarzyszenia Z. prowadzi do wniosku, że określone w nim cele statutowe, nie mogą być podstawą do wyprowadzenia dla Stowarzyszenia legitymacji skargowej w mniejszej sprawie." Stowarzyszenie nie posiada statutu, a regulamin i legitymacja skargowa, wbrew stanowisku WSA w Poznaniu, została zapisana wprost w regulaminie: "Stowarzyszenie realizuje swoje cele poprzez występowanie w charakterze skarżącego lub uczestnika postępowania przed sadami administracyjnymi". Nadto w dniu rozpoznania skargi (27 maja 2014 r.) obowiązywał od 22 kwietnia 2014 r. nowy regulamin (zarejestrowany w Starostwie Powiatowym w Poznaniu), w którym doprecyzowano cele skarżącego Stowarzyszenia.

Stowarzyszenie podkreśliło, że postępowaniu w sprawie warunków zabudowy towarzyszy postępowanie o określenie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia. W myśl regulaminu Stowarzyszenie realizuje swoje cele między innymi poprzez wspieranie działań proekologicznych zmierzających do poprawy komfortu życia mieszkańców wsi. Przedmiotowa inwestycja to zakład o profilu chemiczno - kosmetyczny, znacząco oddziaływującym na środowisko i niebezpiecznym - najwyższy współczynnik zagrożenia R-12 (str. 85 raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko); powoduje zagrożenia i uciążliwości dla życia mieszkańców.

W ocenie skarżącego Sąd nie wyjaśnił swojego stanowiska, że "decyzja organu o odmowie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji o ustalenie warunków zabudowy dotyczącej budynku produkcyjno-magazynowego o profilu kosmetyczno – drogeryjnym nie pozostaje w bezpośrednim związku z tak określonymi celami (...)". Działania Stowarzyszenia Z. podejmowane od początku istnienia organizacji nie służyły i nie służą partykularnym interesom samej organizacji, a były i są podejmowane w interesie społecznym, albowiem w interesie społecznym jest usunięcie z obrotu prawnego orzeczeń administracyjnych, które rażąco naruszają prawo i których wyeliminowanie z obrotu prawnego wprost nakazują przepisy prawa, tj. usunięcie orzeczeń szkodzących wsi R.. Żądanie organizacji odpowiadało wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawie indywidualnej i działaniem w nim organów administracyjnych. Stowarzyszenie podniosło, że nieumożliwienie zbadania decyzji z powodu odrzucenia skargi, co do której uprawdopodobniono wystąpienie przesłanki nieważnościowej z inicjatywy organizacji społecznej, spełniającej warunki do wniesienia żądania wszczęcia postępowania i uczestniczenia w nim na prawach strony oraz wniesienia skargi, narusza istotę praworządności oraz wzbudza nieufność do władzy publicznej (wymiaru sprawiedliwości).

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ podniósł, iż Sąd nie naruszył przepisów ani prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 31 k.p.a., ani przepisów postępowania, które to uchybienie mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Twierdzenia Stowarzyszenia są ogólnikowe i nie wynika z nich potwierdzenie, iż cel statutowy/regulaminowy uzasadnia wszczęcie przedmiotowego postępowania, ani że przemawia za tym konkretny interes społeczny.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych. Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie.

Zasadne są zarzuty dotyczące naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 153, art. 170 i art. 189 jak też art. 3 § 2 p.p.s.a. i art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm.). Sąd pierwszej instancji uchylił się od dokonania kontroli legalności zaskarżonej decyzji w wyniku przyjęcia błędnego stanowiska, że Stowarzyszenie Z. nie posiada legitymacji do wniesienia skargi, a także nieuwzględnienia wydanych w tej sprawie wyroków sądów administracyjnych.

A mianowicie, jak zasadnie podniosła strona skarżąca, niniejsza sprawa była już przedmiotem postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu oraz przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Wyrokiem z dnia 24 listopada 2011r., sygn. akt IV SA/Po 573/11. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu – po rozpoznaniu sprawy ze skargi Stowarzyszenia Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] maja 2011r. – uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] lutego 2011 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Swarzędz z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...], znak: [...] o warunkach zabudowy dla budynku produkcyjno-magazynowego o profilu kosmetyczno-drogeryjnym z częścią socjalno-biurową wraz z obiektami towarzyszącymi: zbiornikami gazu i zbiornikami alkoholu do celów technologicznych, zbiornikiem przeciwpożarowym, budynkiem portierni, trafostacją na działkach nr geod. [...] przy ul. O. w R., gmina S. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd zawarł wskazania co do dalszego postępowania: "Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy rzeczą organów będzie zbadanie, czy organ ustalający warunki zabudowy dla przedmiotowej inwestycji prawidłowo ustalił przeznaczenie terenu, na którym planowana inwestycja ma powstać i zgodnie z poczynionymi ustaleniami podejmie prawidłowe rozstrzygnięcie".

Naczelny Sąd Administracyjny – po rozpoznaniu sprawy ze skargi kasacyjnej Stowarzyszenia Z. od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – wyrokiem z dnia 23 maja 2013r., sygn. akt II OSK 236/12 oddalił skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że kwestionowana przez skarżące Stowarzyszenie ocena prawna Sądu pierwszej instancji nie wyklucza możliwości dowodzenia w dalszym postępowaniu administracyjnym, że w rzeczywistości teren dla którego wydano decyzję o warunkach zabudowy nie był objęty zgodą na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze, o której mowa w art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że w dotychczas prowadzonym postępowaniu wątpliwości Stowarzyszenia powzięte na podstawie analizy dokumentów załączonych do skargi kasacyjnej i wyrażone w jej uzasadnieniu, a odnoszące się do spełnienia warunku z art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w ogóle nie były podnoszone. Powinny być zatem również objęte przedmiotem prowadzonego przed organem postępowania wyjaśniającego.

Powyższe oznacza, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał merytorycznie skargę Stowarzyszenia Z., a Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał merytorycznie skargę kasacyjną tegoż Stowarzyszenia od wyroku Sądu pierwszej instancji. W tym stanie rzeczy podzielić należy stanowisko strony skarżącej, że w niniejszej sprawie sądy administracyjne przesądziły o posiadaniu przez Stowarzyszenie Z. legitymacji skargowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W szczególności, gdyby Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż Stowarzyszenie Z. nie posiada legitymacji procesowej do wniesienia skargi zastosowałby przepis art. 189 p.p.s.a.

Jak bowiem stanowi art. 189 p.p.s.a. jeżeli skarga ulegała odrzuceniu albo istniały podstawy do umorzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem uchyla wydane w sprawie orzeczenie oraz odrzuca skargę lub umarza postępowanie.

W tym miejscu przypomnieć należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 8 grudnia 2009 r., II GPS 5/09 stwierdził, iż w świetle art. 183 § 1 oraz art. 134 § 2 w związku z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) jest dopuszczalne zastosowanie przez Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu art. 189 tej ustawy, polegające na uchyleniu orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego i odrzuceniu skargi, niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej i przy braku przesłanek nieważności postępowania sądowego.

W uzasadnieniu tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym jest wszczynane w szczególności przez wniesienie skargi kasacyjnej, która jest środkiem prawnym sformalizowanym. Z tego względu również Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 180 p.p.s.a., ma obowiązek ustalić, czy wniesiona skarga kasacyjna jest dopuszczalna (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2005 r., OPS 1/04; ONSAiWSA 2005/4/62; LEX nr 151232). Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że od zasady związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, o której mowa w art. 183 § 1 p.p.s.a., istnieją odstępstwa. Na mocy art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny bierze z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Odstępstwem od zasady związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej jest także art. 189 p.p.s.a. Wymienione odstępstwa od zasady związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, określone w art. 183 § 2, art. 189 i art. 134 § 2 związku z art. 193 p.p.s.a., należałoby uznać za mające samodzielny charakter. Przepis art. 189 p.p.s.a. jest regulacją kompletną i wyczerpującą. Jeżeli zaistnieją przesłanki wskazane w tym przepisie, a więc podstawy dla odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, przepis ten nie daje Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu żadnego wyboru, poza wydaniem postanowienia uchylającego wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego i odrzucenie skargi, bądź umorzenie postępowania. Z jednoznacznej treści art. 189 p.p.s.a. wynika nakaz badania z urzędu przez Naczelny Sąd Administracyjny, czy przed wojewódzkim sądem administracyjnym prawidłowo nadano sprawie bieg, tzn. czy w sprawie nie zachodzą przesłanki odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania. Badanie dopuszczalności skargi pod kątem wskazanym w art. 189 p.p.s.a. nie jest związane zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. Zakaz reformationis in peius nie dotyczy postanowień o charakterze procesowym, a takim jest postanowienie wydane w trybie art. 189 p.p.s.a.( por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2009 r., II GPS 5/09 - ONSAiWSA 2010/3/40).

W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji winien rozpoznać skargę Stowarzyszenia Z. mając na uwadze wskazania zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2013r., sygn. akt II OSK 236/12 oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 listopada 2011r., sygn. akt IV SA/Po 573/11.

Sąd pierwszej instancji, odrzucając zaskarżonym postanowieniem skargę Stowarzyszenia Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 25 listopada 2013r., naruszył także art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 50 § 1 p.p.s.a.

Uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym - art. 50 § 1 p.p.s.a.

Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu określona w art. 170 p.p.s.a. wyraża się w tym, że organy i sądy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu oraz ogół skutków prawnych z niego wynikających. Podmioty te muszą bez wyjątku przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu.

W niniejszej sprawie nie zachodziły podstawy do odrzucenia skargi Stowarzyszenia Z. na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. z powodu – jak przyjął Sąd pierwszej instancji - wniesienia skargi przez podmiot nieuprawniony.

Usprawiedliwiony jest również dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji zaniechał właściwego przedstawienia stanu sprawy z uwzględnieniem wskazanych wyżej wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanych w tej sprawi, a brak uwzględnienia tych wyroków legł u podstaw błędnego stanowiska Sądu pierwszej instancji odnośnie legitymacji skargowej Stowarzyszenia Z.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.