Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 873/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy: article: art. 3 § 2 pkt 4
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 6 ust. 12, art. 6q ust. 1, art. 2 ust. 1 pkt 4, art. 2 ust. 2a
journal: Dz.U. 2018 poz 1454
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Sędziowie asesor WSA Piotr Dębkowski,, sędzia WSA Honorata Łopianowska, Protokolant starszy referent Anna Barska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2019 r. sprawy ze skargi R. na czynność P. [...] W. odmowy przyjęcia deklaracji w sprawie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi 1) stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności, 2) uznaje uprawnienie uczestniczki I. Ł. do złożenie deklaracji w sprawie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.


UZASADNIENIE

Jak wynika z akt niniejszej sprawy, pismem z 7 stycznia 2019 r. I.L. ("Uczestniczka") wniosła do Urzędu [...] W. w Dzielnicy B. deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy, zabudowanej budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym (D-ZJ). W odpowiedzi z 10 stycznia 2019 r. otrzymała informację, że do złożenia deklaracji i zapłaty opłaty z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi zobowiązany jest właściciel nieruchomości, którym, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2018 r., poz. 1454, dalej: "ustawa" lub "u.c.p.g.") – jest także współwłaściciel, użytkownik wieczysty oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowniku, a także inne podmioty władające nieruchomością. W piśmie tym wskazano, że Uczestniczka nie jest właścicielem nieruchomości, ani żadnym z podmiotów wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., jak również nie posiada odpowiedniego pełnomocnictwa do złożenia deklaracji w imieniu właściciela nieruchomości, a zatem nie może złożyć przedmiotowej deklaracji.

Po zwróceniu się przez Uczestniczkę do Rzecznika Praw Obywatelskich ("Rzecznik", "RPO"), pismem z 19 grudnia 2018 r. Biuro Rzecznika poinformowało głównego księgowego Dzielnicy B. [...] W., że RPO nie dostrzega przesłanek do odmowy przyjęcia deklaracji w sprawie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w zakresie części nieruchomości, którą Uczestniczka faktycznie włada, niezależnej od deklaracji złożonej przez drugiego ze współwładających nieruchomością.

W odpowiedzi Urząd [...] W. Urząd Dzielnicy B., pismem z 10 stycznia 2019 r., poinformował Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, że odwołanie się w art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. do innych osób władających nieruchomością (np. najemca, dzierżawca, posiadacz) dotyczy władania całą nieruchomością rozumianą jako nieruchomość gruntowa wraz z posadowionym na niej budynkiem, a nie częścią tej nieruchomości (wynajęte mieszkanie, które nie jest prawnie wyodrębnione). Powtórzono, że Uczestniczka nie jest właścicielem ani współwłaścicielem nieruchomości, ani żadnym z podmiotów wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., jak również nie posiada odpowiedniego pełnomocnictwa do złożenia deklaracji w imieniu właściciela nieruchomości. Nie może więc złożyć deklaracji.

W wyniku tego pisma Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na czynność Prezydenta [...] W. w przedmiocie odmowy przyjęcia od Uczestniczki deklaracji w sprawie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...]. W uzasadnieniu skargi Rzecznik wskazał, że Uczestniczka zamieszkuje w W., w lokalu oznaczonym "[...]", stanowiącym niewyodrębnioną prawnie (niebędącą odrębnym przedmiotem własności) część nieruchomości budynkowej przy ul. [...]. Pozostałą część budynku zamieszkuje jej rodzina. Z uwagi na brak konsensusu odnośnie sposobu pozbywania się odpadów komunalnych z nieruchomości (w deklaracji złożonej w imieniu ujawnionego w księdze wieczystej właściciela nieruchomości Uczestniczka nie została uwzględniona jako mieszkaniec), Uczestniczka zwróciła się do Prezydenta [...] W., działającego przez Burmistrza Dzielnicy B. [...] W., w sprawie złożenia odrębnej deklaracji w zakresie części nieruchomości, którą faktycznie włada. Zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich w stanie faktycznym niniejszej sprawy Uczestniczka jest zobowiązana do złożenia deklaracji w sprawie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Bezsporny w sprawie pozostaje fakt, że włada ona faktycznie częścią (oznaczoną jako "m. 1"). Nie ulega także wątpliwości, że nie rozstrzygnęła umownie z podmiotem władającym pozostałą częścią nieruchomości kwestii odpowiedzialności za gospodarowanie wytwarzanymi na tej nieruchomości odpadami komunalnymi (drugi z podmiotów władających złożył odrębną deklarację w sprawie wysokości opłaty, nieuwzględniającą Uczestniczki). W takiej sytuacji pozostaje jednym z podmiotów zobowiązanych do złożenia deklaracji, przy czym - mając wzgląd na zasadę "zanieczyszczający płaci" - jej odpowiedzialność ograniczona jest do odpadów wytworzonych na tej części nieruchomości, którą faktycznie włada. Zdaniem RPO Prezydent [...] W. ("Organ"), odmawiając realizacji obowiązku złożenia deklaracji, naruszył obowiązujące przepisy prawa.

W odpowiedzi na skargę Organ najpierw wniósł o jej odrzucenie. Ocenił, że nie istnieje przedmiot zaskarżenia. Uczestniczka z mocy prawa nie może złożyć deklaracji. Czynność odmowy przyjęcia deklaracji nie może być przedmiotem skargi. Nie wiadomo też, jak ocenić terminowość jej wniesienia. Alternatywnie Prezydent wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że Ustawodawca nie przewidział możliwości składania kilku deklaracji w sprawie wysokości opłaty z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi dotyczących jednej nieruchomości. W ustawie wprost uregulowano, że jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkiem wielolokalowym, w którym ustanowiono odrębną własność lokalu, obowiązki właściciela nieruchomości wspólnej oraz właściciela lokalu obciążają wspólnotę mieszkaniową albo spółdzielnię mieszkaniową (art. 2 ust. 3 u.c.p.g.) Jeżeli natomiast nieruchomość jest zabudowana budynkiem jednolokalowym lub wielolokalowym, w którym nie ustanowiono odrębnej własności lokalu, to do złożenia deklaracji i zapłaty opłaty z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi zobowiązany jest właściciel nieruchomości. Uczestniczka nie jest takim właścicielem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlegają m.in. inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.). Zgodnie natomiast z art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ("Ppsa"), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na wyżej wskazany art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa powołał się wnoszący skargę w niniejszej sprawie Rzecznik Praw Obywatelskich, podczas gdy Prezydent W. wniósł – w pierwszej kolejności – o odrzucenie skargi. Widać więc i na tym przykładzie, że przepis ten wywołuje nadal istotne trudności i rozbieżności interpretacyjne w praktyce orzeczniczej sądów administracyjnych i w doktrynie prawa procesowego, toteż konieczne wydaje się wyjaśnienie, dlaczego Sąd uznał skargę Rzecznika, opartą na art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa, za dopuszczalną oraz odpowiadającą innym wymogom formalnym. Otóż, według Sądu, zauważyć na wstępie należy zasadniczą dla sprawy intencję Uczestniczki, aby została ona objęta funkcjonującym w m. [...] W. systemem gospodarowania odpadami komunalnymi. Z akt sprawy wynika niesporna okoliczność, że Uczestniczka od 1955 r. zamieszkuje w W. w domu przy ul. [...], zaś od 1978 r. faktycznie włada częścią parteru tego domu (faktycznie wyodrębnionym lokalem nr [...]), z oddzielnym wejściem od ul. [...], z oddzielną furtką, bramą wjazdową, z oddzielnymi instalacjami mediów i licznikami tych mediów. Uczestniczka jest stroną umów na dostawę tych mediów. Wszystko to ma miejsce w warunkach formalnej niepodzielności prawnej domu przy ul. [...], tzn. dom ten jest częścią składową (w rozumieniu prawa rzeczowego) nieruchomości gruntowej, wspomniany "lokal nr [...]" nie jest odrębnym przedmiotem własności w rozumieniu ustawy o własności lokali. Ze znajdującego się w aktach odpisu księgi wieczystej wynika, że właścicielem nieruchomości jest ojciec uczestniczki, A.L. Pomimo niewątpliwego dysponowania przez Uczestniczkę częścią domu nie może ona, z powodu konfliktu rodzinnego, korzystać z pojemnika na śmiecie obsługującego pozostałe trzy osoby zamieszkujące dom przy ul. [...], gdyż złożona przez nich w przeszłości, a następnie skorygowana deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, nie obejmuje jednoosobowego gospodarstwa domowego Uczestniczki. W związku z tym, jak wyjaśniała Burmistrzowi dzielnicy B. [...] W., a nadto wskazywała w piśmie z dnia 10 czerwca 2019 r. złożonym przed Sądem, powstające w tym gospodarstwie odpady Uczestniczka "podrzuca" do innych śmietników, do sąsiadów, co jest "uciążliwe", "nieprawidłowe" dla zdrowia i środowiska, zwłaszcza ze względu na panujące upały.

Jak więc widać, Uczestniczka kieruje się zamiarem włączenia się do gminnego systemu gospodarowania odpadami komunalnymi. Jakkolwiek ustawa o utrzymaniu porządku i czystości w gminach w rozdziale 3 operuje pojęciem "obowiązki" w odniesieniu do właścicieli nieruchomości, to w niniejszej sprawie Uczestniczce chodzi raczej o uprawnienie (a nie obowiązek) do skorzystania z systemu, który na mocy art. 3 ust. 2 pkt 3 tej ustawy powinien obejmować wszystkich właścicieli nieruchomości w gminie, na których powstają odpady. Gmina zobowiązana jest bowiem do takiego skonstruowania systemu odbioru odpadów, aby był on powszechny, i aby realizował zasadę "płaci ten, kto wytwarza", ale która – jednocześnie – stanowi wyraz uprawnienia każdego właściciela do bycia objętym tym systemem.

W takim kontekście faktycznym Prezydent [...] W., poprzez Burmistrza dzielnicy B., odmawia Uczestniczce prawa do udziału w gminnym systemie gospodarowania odpadami komunalnymi wskazując już na wstępie, że nie jest ona zobowiązana (a więc też uprawniona) do skutecznego złożenia deklaracji o wysokości opłaty (deklaracja). W odpowiedzi Prezydenta na skargę wskazano, że Rzecznik nie sprecyzował, na czym polega skarżona odmowa przyjęcia deklaracji, ani kiedy została dokonana. Otóż, w ocenie Sądu, z opisanego kontekstu faktycznego sprawy wynika, że odmowa Uczestniczce prawa do udziału w systemie gospodarowania odpadami komunalnymi w W. przybrała faktyczną postać odmowy przyjęcia deklaracji i uznania jej skuteczności, co w konsekwencji prowadzi do pominięcia Skarżącej w systemie gospodarowania odpadami (system). Mamy więc tu czynność faktyczną w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa, jako przesłankę innego, dalszego skutku prawnego, tj. nieuwzględnienia Uczestniczki w systemie. W tych konkretnych okolicznościach faktycznych to właśnie uporczywe, konsekwentne odmawianie Uczestniczce prawa do złożenia deklaracji stało się emanacją całego spornego zagadnienia, czy jest ona "właścicielem" w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 w zw. z ust. 2a ustawy, czy też takim właścicielem nie jest, i czy w związku z tym powinna być objęta zasadami systemu.

W doktrynie i orzecznictwie dotyczącym art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa akcentuje się, że czynność wskazana w tym przepisie musi mieć charakter faktyczny, musi charakteryzować się brakiem formalizmu i elementu jurysdykcyjnej konkretyzacji normy prawa materialnego. Czynność taka nie stanowi więc aktu subsumpcji normy prawnej do stanu faktycznego, nie jest aktem zastosowania, a tym bardziej stanowienia prawa, lecz jest aktem realnym, który obiektywnie kształtując sytuację podmiotu prawa wpływa na tę sytuację w sposób co najmniej subiektywnie naruszający normy prawa materialnego lub procesowego. W konsekwencji prowadzi to do kolejnego wymogu, aby czynność z art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa "dotyczyła" praw i/lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. To "dotyczenie", jak wskazuje się w doktrynie, wyraża relację typu kondycjonalnego, tzn. czynność powinna otwierać drogę do realizacji prawa lub obowiązku wynikającego z obowiązujących norm prawnych (vide "Dylematy typologii prawnych form działania administracji publicznej", K. Defecińska – Tomczak, Z. Kmieciak, Warszawa 2008, s. 55). Przyjąć konsekwentnie należy, że czynność taka może faktycznie także "zamykać" tę drogę, a jako negatywny warunek (wspomniana kondycjalność) realizacji norm prawa materialnego - wymaga usunięcia. Jako dalsze wymogi czynności, o której mowa, wskazuje się na jej zewnętrzny charakter, czyli musi być czynnością względem podmiotu spoza struktury administracji, a nadto musi być zindywidualizowana (charakter indywidualny). Wskazuje się także, że czynność musi mieć charakter publicznoprawny w znaczeniu przedmiotowym, tj. musi być czynnością z zakresu administracji publicznej, oraz w znaczeniu podmiotowym, tzn. musi być czynnością organu administracji publicznej w sensie ustrojowym lub funkcjonalnym (te wszystkie cechy "czynności" zgodnie podawane są w orzecznictwie NSA – vide np. wyrok NSA z 8 listopada 2017 r., I OSK 18/16, a także w literaturze przedmiotu, vide "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.", J.P. Tarno, Komentarz, Warszawa, 2010, s. 28 – 29). W końcu wymaga się, aby omawiana czynność miała charakter władczy, tj. na mocy imperium organu oddziaływała na sytuację prawną osoby, która tę czynność kwestionuje.

W ocenie Sądu odmowa Uczestniczce przyjęcia deklaracji i uznania jej skuteczności, motywowana przeświadczeniem Prezydenta, że Uczestniczka nie ma takiego prawa na podstawie ustawy, spełnia wszystkie wskazane wyżej warunki dla przypisania tej czynności cech z art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa. Tak więc czynność ta ma charakter zindywidualizowany (nastąpiła odmowa przyjęcia i uznania skuteczności deklaracji tylko Uczestniczki), jest to czynność faktyczna (nie prawna), nie jest sformalizowana (brakuje przepisów proceduralnych określających czynność "przyjęcie deklaracji" oraz "uznanie skuteczności deklaracji"), a dokonując tej czynności Prezydent nie konkretyzuje żadnej normy prawa materialnego. Czynność Prezydenta dotyczy praw i obowiązków wynikających z przepisów prawa, tj. z ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach, bowiem faktycznie wykluczyła ona Uczestniczkę z gminnego systemu gospodarowania odpadami. Kwestionowana czynność jest więc faktyczną przeszkodą w realizacji praw, które, według Uczestniczki, przysługują jej na mocy tej ustawy. Kwestionowana czynność ma charakter publiczny (ustawa kreuje prawa i obowiązki o charakterze publicznym). W sprawie zaszła też cecha władczości (Prezydent z mocy imperium organu quasi podatkowego ukształtował sytuację Uczestniczki, wskutek czego nie może ona korzystać z systemu) oraz zewnętrzności czynności (Uczestniczka nie należy do struktury administracji Organu), a nadto – należy dodać – czynność ta nie jest żadnym aktem lub czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1 – 3 Ppsa.

Skoro więc po stronie Uczestniczki pojawiło się subiektywne przekonanie, że wraz z naruszeniem przepisów ustawy pozbawiono ją prawa do korzystania z systemu gospodarowania odpadami komunalnymi, wskutek czego zmuszona została do "podrzucania" śmieci swoim sąsiadom, to przekonanie takie zasługuje na ocenę Sądu, a ewentualnie naruszone prawo Uczestniczki - na ochronę. W ten sposób konkretyzuje się konstytucyjne prawo Uczestniczki do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji).

Do opłat i w sprawach dotyczących opłat od właścicieli nieruchomości stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej (art. 6 ust. 12, art. 6q ust. 1 ustawy). Opłaty te nie są jednak podatkami. Gdyby w sprawie chodziło o typowe, klasyczne zobowiązanie podatkowe, to kwota zadeklarowana przez właściciela podlegałaby egzekucji wprost z samej deklaracji, zaś akt złożenia deklaracji stanowiłby prostą czynność faktyczną, której - co do zasady - nie odpowiada żadna czynność organu podatkowego (chyba, że organ zakwestionowałby prawidłowość deklaracji). Zadeklarowane zobowiązania wymagałaby jedynie zapłacenia przez podatnika zadeklarowanej kwoty. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie jest jednak podatkiem, gdyż właściciel w rozumieniu ustawy nabywa wobec gminy "roszczenie" o uczestnictwo w systemie, to uczestnictwo jest "usługą" publiczną nabywaną przez właściciela. Opłata nabiera więc cech wynagrodzenia za taką usługę. Skoro w niniejszej sprawie Prezydent Warszawy odmawiając de facto przyjęcia deklaracji Uczestniczki wyklucza ją z kręgu uprawnionych do takiej usługi, to ten akt wykluczenia, który w tych konkretnych warunkach przybrał postać odmowy przyjęcia deklaracji Uczestniczki jako rzekomo nieuprawnionej do jej złożenia, wymaga kontroli Sądu w ramach art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa. Innej formy takiej kontroli prawo procesowe nie przewiduje. Wnioskowane w odpowiedzi na skargę odrzucenie skargi prowadziłoby do sytuacji, w której Uczestniczka nie dysponuje żadną formą sądowej ochrony wspomnianego "roszczenia" o udział w systemie. Co prawda w art. 6s ustawa, w razie niewykonywania przez gminę obowiązku odbierania odpadów, zobowiązuje właściciela do przekazywania odpadów podmiotowi odbierającemu, a następnie uprawnia właściciela do obciążenia gminy kosztami takiego przekazania, to przecież takie rozstrzygnięcie ma charakter retrospektywny, tj. odnosi się do już dokonanego bezprawia gminy niewykonującej ustawowego obowiązku odbioru odpadów. Na podstawie tego przepisu właściciel nie otrzyma cywilnej ochrony sądowej polegającej na doprowadzeniu w przyszłości do objęcia właściciela gminnym systemem odbioru odpadów. Takie uprawnienie ma bowiem charakter publiczny. Niezależnie od tego nie istnieją podstawy dla poglądu, że art. 6s ustawy pozbawia właściciela uprawnienia do żądania objęcia gminnym, już funkcjonującym systemem gospodarowania odpadami, bez względu na to, że w jakimś zakresie właściciel może odwołać się do ochrony cywilnej. Naszemu systemowi prawnemu znane są przypadki, gdy określone uprawnienie może być realizowane i chronione w ramach prawa publicznego albo cywilnego – w zależności od dyskrecjonalnego wyboru osoby uprawnionej (vide np. uchwała SN z 16 maja 2007 r., III CZP 35/07, potwierdzająca, że dopuszczalna jest cywilna droga sądowa w sprawie o zwrot nienależnie pobranej opłaty za wydanie karty pojazdu, alternatywnie wobec skargi do sądu administracyjnego).

Odpowiedź Prezydenta na skargę dotknięta jest pewnym błędem metodologicznym. Abstrahując na razie od zasadności argumentacji tam zaprezentowanej, a dotyczącej wykładni przepisów ustawy, wniosek o odrzucenie skargi umotywowano bowiem m.in. tym, że Uczestniczka nie jest właścicielem w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy. Taki argument ma jednak charakter merytoryczny, a nie formalny. Podlega on analizie w ramach badania zasadności skargi, a nie jej dopuszczalności. Dlatego argument ten w istocie potwierdza, że istnieje konieczność merytorycznej oceny sporu, jaki zaistniał w niniejszej sprawie, tj. sporu o to, czy Uczestniczka rzeczywiście jest, czy też nie jest właścicielem.

W skardze wskazano, że dotyczy ona pewnej jednorazowej czynności – aktu odmowy przyjęcia deklaracji. Sąd zauważa jednak, że czynność ta stwarza stan odmowy, który jest właściwie permanentny. Odmowa ma charakter trwały. Traci więc na znaczeniu podniesiona w odpowiedzi na skargę kwestia terminowości jej wniesienia, skoro skarżona odmowa ma właśnie charakter trwały. Niemniej Sąd uznał, że nawet przyjęcie, iż przedmiotem skargi na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa może być tylko konkretna czynność, to - jak trafnie wskazano w skardze – Organ uzewnętrznił ten akt odmowy w piśmie z 18 września 2018 r. Skarga wniesiona przez Rzecznika musi więc zostać uznana za terminową (art. 53 § 3 zd. pierwsze Ppsa). Co więcej – gdyby przyjąć, że ten akt odmowy nastąpił już na spotkaniu Burmistrza z Uczestniczką, udokumentowanym w aktach sprawy notatką z 10 września 2018 r., to nadal pozostawałoby to bez wpływu na terminowość skargi. Wniesiono ją bowiem w terminie 6 miesięcy od tego spotkania.

Z tych względów chybiony był wniosek o odrzucenie skargi.

Merytorycznie analizując zarysowany wyżej spór niniejszej sprawy uznać natomiast należało, że Uczestniczka jest właścicielem w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy. Wskazuje na to definicja pojęcia "właściciel", zawarta w tym przepisie, w której konstrukcyjnym elementem omawianego pojęcia jest stan faktycznego władania nieruchomością ("...a także inne podmioty władające nieruchomością;"). Władać nieruchomością mogą m.in. jej posiadacze. W myśl art. 336 kodeksu cywilnego posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą nieruchomością (posiadacz zależny). Taka wykładnia przepisu jest zbieżna z celem ustawy, której istota sprowadza się do nałożenia obowiązku ponoszenia opłat na tych wszystkich, którzy odpady takie generują (vide np. wyrok NSA o sygn. II FSK 676/17). Co więcej – z art. 2 ust. 2a ustawy wynika, że ustawowe obowiązki mogą jednocześnie obciążać kilka podmiotów (użycie w ustawie liczby mnogiej - "...podmioty faktycznie władające..."). Ustawa w takim przypadku zaleca zawarcie umowy, w której podmioty te wskażą jeden podmiot zobowiązany do wykonania obowiązków wynikających z ustawy (zdanie drugie tego przepisu). Nie można jednak wykluczyć, że podmioty te nie uzgodnią wspólnych zasad gospodarowania odpadami (np. jeden ze współwłaścicieli lub współposiadaczy zamierza segregować odpady, a drugi nie zamierza dokonywać takiej segregacji), wskutek czego każdy z nich pozostanie zobowiązanym. Widać więc, że - wbrew stanowisku Prezydenta – Ustawodawca przewidział sytuację, gdy dla jednej nieruchomości składanych będzie więcej niż jedna deklaracja. Także w ten sposób wyraża się zasada, że koszty systemu gospodarowania odpadami komunalnymi ponosić powinien każdy, kto faktycznie wytwarza takie odpady.

Uczestniczka faktycznie włada częścią wyżej opisanej nieruchomości. Pomiędzy Uczestniczką, a pozostałymi mieszańcami domu usytuowanego przy ul. [...] w W., nie doszło do porozumienia wyznaczającego jedną osobę wykonującą obowiązki właściciela za wszystkich właścicieli (w szerokim, ustawowym sensie wyrazu "właściciel" – różnym od cywilistycznego rozumienia tego terminu). Uczestniczka jest więc właścicielem w tym szerokim sensie. Wynika stąd prawo Uczestniczki do partycypacji w gminnym systemie gospodarowania odpadami komunalnymi.

Przywołane przez Prezydenta wyroki Sądów Wojewódzkich (I SA/Wr 864/17, I SA/Wr 433/17, I SA/Lu 682/17) dotyczą zasadniczo innego stanu faktycznego, tj. takiego, gdzie chodziło o odbiór odpadów z budynków wielolokalowych – spółdzielni mieszkaniowej, wspólnoty mieszkaniowej oraz budynku komunalnego.

Z tych względów, na podstawie art. 146 § 1 i 2 Ppsa, Sąd stwierdził bezskuteczność zastosowanej wobec Skarżącej odmowy przyjęcia deklaracji w sprawie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, a nadto uznał uprawnienie Uczestniczki do złożenia takiej deklaracji, które jest korelatem obowiązku Prezydenta jej przyjęcia i włączenia Uczestniczki do gminnego systemu gospodarowania odpadami komunalnymi w W.

Prezydent zobowiązany będzie do uwzględnienia tego stanowiska Sądu.

Zarówno Rzecznik, jak i Uczestniczka, nie ponieśli kosztów niniejszego postępowania sądowego, toteż Sąd kosztów tych nie zasądził.