Wyrok NSA, sygn. akt OSK 1458/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 8a ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 243 poz 2441
law: Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach - tekst jednolity.
article: art. 13 ust. 2a
journal: Dz.U. 2000 nr 71 poz 838
law: Ustawa dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity.
article: art. 10 par. 1, art. 61 par. 4, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: Przepisy ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /t.j. Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./ nie stanowią, że decyzja o wymierzeniu kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym musi być wydana natychmiast po stwierdzeniu tego faktu z pominięciem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, jak też nie przewidują opatrzenia takiej decyzji rygorem natychmiastowej wykonalności. Fakt ustalenia przez organy celne podczas kontroli, że pojazd nie jest "normatywny" stanowi podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego, które należy przeprowadzić z zachowaniem reguł przewidzianych przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego /t.j. Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071 ze zm./.

TEZY

Przepisy ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /t.j. Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./ nie stanowią, że decyzja o wymierzeniu kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym musi być wydana natychmiast po stwierdzeniu tego faktu z pominięciem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, jak też nie przewidują opatrzenia takiej decyzji rygorem natychmiastowej wykonalności. Fakt ustalenia przez organy celne podczas kontroli, że pojazd nie jest "normatywny" stanowi podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego, które należy przeprowadzić z zachowaniem reguł przewidzianych przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego /t.j. Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska, Sędziowie NSA Zbigniew Rausz (spr.), Joanna Runge-Lissowska, Protokolant Tomasz Zieliński, po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 maja 2004 r. sygn. akt 3/II SA/Lu 1471/03 w sprawie ze skargi "T." Stanisława S. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 23 października 2003 r. (...) w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 20 maja 2004 r. 3/II SA/Lu 1471/03 uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z 23 października 2003 r. (...) oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z 14 września 2003 r. (...) w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd środka przewozowego po drogach publicznych bez właściwego zezwolenia, określonego przepisami prawa o ruchu drogowym.

W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził między innymi, że według art. 13 ust. 2a ustawy z 21.03.1985 r. o drogach publicznych, za przejazd po drogach publicznych pojazdów, o których mowa w ust. 2 pkt 3 /pojazdy zarejestrowane w kraju lub zagranicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach/, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu oraz za nieuiszczenie opłat, o których mowa w ust. 2 pkt 4, pobiera się kary pieniężne. Ponadto stosownie do art. 40b ust. 1 tej ustawy, osoby upoważnione przez naczelnika urzędu celnego są uprawnione do kontroli pojazdów wykonujących międzynarodowy transport drogowy w zakresie masy, nacisków osi lub wymiarów określonych przepisami Prawa o ruchu drogowym. Z kolei art. 40b ust. 2 cyt. ustawy stanowi, że w razie przekroczenia dopuszczalnej masy, nacisków osi lub wymiarów pojazdów, urzędy celne pobierają opłaty drogowe i kary pieniężne ustalone zgodnie z art. 13 ust. 2b. Zdaniem organu odwoławczego z powyższych przepisów wynika, że pobór kar pieniężnych przez organy celne ma charakter obligatoryjny. Dalej organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z par. 5 rozporządzenia Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, dopuszczalny nacisk osi pojedynczej wynosi 100 kN. W przedmiotowej sprawie nacisk na drugą oś wyniósł w trakcie ważenia 103,35 kN, a więc 3,35 kN więcej niż wynosi dopuszczalna norma. Stosownie do art. 13 ust. 2b ustawy o drogach publicznych, wysokość kar pieniężnych, o których mowa w ust. 2a, określa załącznik do ustawy.

Według niego, za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, gdzie jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi 100 kN, dla osi pojedynczej w wypadku przekroczenia nacisku osi ponad 100 kN do 105 kN, kara pieniężna

wynosi 720 zł.

Czynności ważenia dokonano wagą samochodową do wyznaczenia dynamicznego obciążenia osi pojazdów posiadającą ważne świadectwo legalizacji z 1.10.2001 r. wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w S. Wagi tego typu zostały zatwierdzone do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów przez Prezesa Głównego Urzędu Miar na mocy decyzji nr ZT 797/98 z 14.09.1998 r. Z protokołu stanowiącego załącznik do decyzji organu I instancji nie wynika, by w chwili dokonywania pomiaru waga sygnalizowała jakiekolwiek nieprawidłowości, a więc proces ważenia przebiegał prawidłowo, o czym świadczy wydruk ważenia Nr 195971 z 14.09.2003 r. Jest to dowód o znaczeniu podstawowym dla ustalenia stanu faktycznego, ponieważ program komputerowy jest tak opracowany że każda nieprawidłowość w toku ważenia byłaby zasygnalizowana, a proces ważenia zostałby przerwany. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszym przypadku. Zdaniem organu bez znaczenia dla okoliczności niniejszej sprawy pozostają wyniki ważenia pojazdu na wadze białoruskiej otrzymane w dniu 5.09.2003 r., bowiem do kontrolowania masy, nacisków osi lub wymiarów określonych przepisami Prawa o ruchu drogowym pojazdów wykonujących międzynarodowy transport drogowy po drogach Rzeczypospolitej Polskiej, uprawnione są polskie organy celne, które stosują polskie prawo obowiązujące w tym zakresie, a nie organy Białorusi. Według organu odwoławczego nie ma też znaczenia fakt powołania się przez stronę na wyniki ważenia przeprowadzonego na granicy niemiecko-polskiej w L., ponieważ miały one miejsce 13.09.2003 r. przed przebyciem odcinka trasy do Urzędu Celnego w K., w trakcie którego to przejazdu, mogły nastąpić zmiany technicznej sprawności środka przewozowego, które mogły wpłynąć na nacisk osi na jezdnię.

Skargę na powyższą decyzję wniósł Stanisław S., prowadzący przedsiębiorstwo "T." Stanisław S. w W.

Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji skarżący zarzucał jej:

1. naruszenie prawa materialnego tj. przepisu par. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31.12.2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia /Dz.U. 2003 nr 32 poz. 262/ poprzez błędne jego zastosowanie na skutek nieuzasadnionego przyjęcia przez organy celne, iż dokonany w Oddziale Celnym w K. przy wyjeździe z RP pomiar nacisków osi i masy całkowitej pojazdu marki Mercedes nr rej. (...) wraz z przyczepą Schmitz nr rej. (...), wskazywał na przekroczenie dopuszczalnych wielkości nacisku osi, w sytuacji, gdy z okoliczności sprawy, wobec dokonania ważenia tego pojazdu w Oddziale Celnym w L. przy wjeździe na terytorium RP wynika, że skarżący zachował dopuszczalne wielkości,

2. obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6 i 7 Kpa poprzez naruszenie zasady praworządności i prawdy obiektywnej, art. 8 Kpa poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, co miało wyraz w:

a/ nieuwzględnieniu wniosku kierowcy o ponowne ważenie ww. pojazdu mimo, że informował organy celne o prawidłowym wyniku ważenia dokonanym w L. przy wjeździe na terytorium Polski;

b/ niezwróceniu się organów celnych w K. o przekazanie dokumentów dotyczących wyniku przeprowadzonego ważenia w L. w celu skonfrontowania stanu faktycznego, co pozwoliłoby na obiektywne przeanalizowanie sytuacji zwłaszcza, że nienaruszone zostały plomby na przyczepie, uzasadniające twierdzenie, że nie nastąpiły jakiekolwiek zmiany w masie przewożonego towaru, w kontekście czego zaniechanie zawnioskowanego przez kierującego ponownego ważenia pojazdu doprowadziło do niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy,

c/ dokonaniu, nie popartego żadnymi dowodami ustalenia, że przyczyna uzyskanych wyników są zmiany technicznej sprawności środka przewozowego, które nastąpiły pomiędzy L., a K.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie mogą się ostać, bowiem zapadły z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Według Sądu jest oczywiste, że wydanie decyzji w przedmiocie pobrania kary pieniężnej za przejazd środka przewozowego po drogach publicznych bez właściwego zezwolenia, wymaga prawidłowego ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego, co z kolei uzależnione jest od właściwego zebrania dowodów, a następnie ich wszechstronnego rozważenia i oceny, zgodnie z zasadami określonymi w przepisach art. 7, 77 par. 1 i 80 Kpa.

Jak wynika z akt sprawy, jedynym dowodem jaki posłużył organowi administracji do poczynienia ustalenia faktycznego w zakresie przejazdu po drodze publicznej - o naciskach osi przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach - był dowód z pomiaru wielkości, a mianowicie obciążenia, jakie wywierały osie tego pojazdu na pomost wagi. Wynik owego pomiaru został uwidoczniony na wydruku komputerowym, wykonanym w trakcie ważenia, który między innymi zawiera dane o dacie i numerze ważenia, numerze pojazdu i jego masie.

Pomiar obciążenia dokonany został - jak podaje organ - przy użyciu wagi samochodowej służącej do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdu, co do której Naczelnik Obwodowego Urzędu Miar w S. w dniu 31.10.2001 r. wydał stosowne świadectwo legalizacji. W ocenie Sądu nie przesądza to jednak o prawidłowości przeprowadzenia dowodu z pomiaru obciążenia, jakie wywierały osie pojazdu na pomost wagi, bowiem ów pomiar musi spełniać jeszcze inne wymogi przewidziane prawem, poza posłużeniem się wagą posiadającą świadectwo legalizacji. Chodzi tu głównie o wymóg zachowania przewidzianej prawem procedury przy przeprowadzaniu pomiaru, co w przepisach ustawy z 11.05.2001 r. - Prawo o miarach /Dz.U. 2001 nr 63 poz. 636 ze zm./ określone jest jako wymagania metrologiczne, którym powinny odpowiadać przyrządy pomiarowe podlegające prawnej kontroli metrologicznej, przy uwzględnieniu rodzajów dowodów tej kontroli, a także warunków właściwego stosowania /art. 9 pkt 3 cyt. ustawy/.

Owe wymagania skonkretyzowane zostały w akcie wykonawczym do cyt. ustawy, a mianowicie w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 10.02.2004 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu /Dz.U. nr 35 poz. 316/, które weszło w życie z dniem 13.03.2004 r., co oznacza, że pomiędzy wejściem w życie ustawy z 11.05.2001 r. - Prawo o miarach /1.01.2003/ a dniem 13.03.2004 r. nie istniały wiążące przepisy metrologiczne, których stosowanie przez organ administracji, zarówno w dacie dokonania pomiaru jak i obecnie ma charakter obligatoryjny, co wprost wynika z obowiązku nałożonego przez ustawodawcę /art. 1, art. 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy - Prawo o miarach/. Sąd zaznaczył, że jakkolwiek Prezes Głównego Urzędu Miar w dniu 22.12.2000 r. wydał zarządzenie Nr 39 w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu /Dz.Urz. Miar i Probiernictwa 2000 nr 6 poz. 40/ na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w przepisie art. 8 pkt 1 ustawy z 3.04.1993 r. - Prawo o miarach /Dz.U. nr 56 poz. 248 ze zm./,w jego brzmieniu obowiązującym do dnia 29.03.2001 r., to jednak okoliczność ta pozostaje bez wpływu na ocenę legalności działalności organów administracji w niniejszej sprawie. W myśl bowiem przepisu art. 87 ust. 1 Konstytucji RP - źródłami powszechnie obowiązującego prawa są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. W świetle powyższego, nie budzi - zdaniem Sądu - wątpliwości to, że zarządzenie Prezesa Głównego urzędu miar Nr 39 z 22.12.2000 r. nie stanowi źródła powszechnie obowiązującego prawa. Ponadto przyjmując nawet domniemanie legalności owego aktu prawnego, zauważyć należy, że zarządzenie to miało charakter wewnętrzny i obowiązywało tylko jednostki organizacyjne podległe organowi wydającemu ten akt i nie mogło stanowić podstawy decyzji wobec obywateli, osób prawnych oraz innych podmiotów /art. 93 ust. 1 i 2 Konstytucji/.

Nadto z mocy przepisu art. 47 ustawy z 22.12.2000 r. o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych /Dz.U. 2000 nr 120 poz. 1268/ dokonana została nowelizacja art. 8 ustawy z 3.04.1993 r. Prawo o miarach i upoważnienie do wydania przepisów wykonawczych przyznane zostało Radzie Ministrów - w drodze rozporządzenia. Następnie z mocy przepisu art. 11 ustawy z 21.12.2001 r. o zmianie ustawy o organizacji i trybie pracy Rady Ministrów oraz o zakresie działania ministrów, ustawy o działach administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 154 poz. 1800/ dokonana została kolejna nowelizacja art. 8 cyt. ustawy z 3.04.1993 r. - Prawo o miarach i upoważnienie do wydania przepisów wykonawczych przyznane zostało ministrowi właściwemu do spraw gospodarki - w drodze rozporządzenia. Jakkolwiek w cyt. ustawie z 21.12.2001 r. o zmianie ustawy o organizacji i trybie pracy Rady Ministrów (...) zawarty został przepis przejściowy /art. 51/ w myśl którego do czasu wydania przepisów wykonawczych na podstawie upoważnień zmienionych tą ustawą, zachowały moc przepisy dotychczasowe, o ile nie były sprzeczne z tą ustawą, to jednocześnie ustawodawca dopuścił taką możliwość w określonym przedziale czasowym, a mianowicie nie dłużej niż do 3.06.2002 r. Oznacza to, że na skutek zawartej w tym przepisie derogacji pośredniej, omawiane zarządzenie Prezesa Głównego urzędu Miar niezależnie od przytoczonych wyżej zarzutów rangi konstytucyjnej, musiało utracić swoją moc najpóźniej z upływem 30.06.2002 r. Po tej dacie, aż do dnia wejścia w życie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 10.02.2004 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu - tj. 13.03.2004 r. - brak było jakichkolwiek przepisów metrologicznych, na podstawie których organy administracji mogłyby dokonywać pomiarów w zakresie niezbędnym do ustalenia opłaty drogowej określonej w art. 13 ust. 2 pkt 3 ustawy 21.03.1985 r. o drogach publicznych. Sąd wskazał też na inne - jego zdaniem - istotne uchybienia organów administracji, które miały miejsce w niniejszej sprawie. Chodzi tu w szczególności o kwestię wydania decyzji przez organ I instancji bez zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu i bez umożliwienia przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań /art. 10 par. 1 Kpa/. Organ nie mógł odstąpić od tej zasady, gdyż brak było przesłanek określonych w par. 2 art. 40 Kpa. Ponadto decyzję organu pierwszej instancji doręczono kierowcy pojazdu, który nie był przedstawicielem strony, jak też ustanowionym pełnomocnikiem, co naruszyło przepis art. 40 Kpa. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że organy administracji publicznej obu instancji naruszyły w tej sprawie podstawowe zasady postępowania administracyjnego określone w przepisach art. art. 10 par. 1, 40 par. 1, 45 oraz 61 par. 4 Kpa.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Dyrektor Izby Celnej w B., reprezentowany przez radcę prawnego Jarosława K., zaskarżając ten wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 13 ust. 2a i ust. 2b ustawy z 21.03.1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./ w związku z art. 8 pkt 1 i 2 ustawy z 3.04.1993 r. Prawo o miarach /Dz.U. nr 55 poz. 248/ w brzmieniu obowiązującym do 30.03.2001 r. przez niewłaściwe zastosowanie ww. przepisów, polegające na błędnym przyjęciu związku pomiędzy ustaleniami faktycznymi poczynionymi w toku przedmiotowego postępowania, a normą prawną zawartą w naruszonych przepisach prawa,

2. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 145 par. 1 pkt 3 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ w zw. z art. 7, 77 i 80 Kpa oraz art. 40b ust. 1 ustawy z 21.03.1985 r. o drogach publicznych, poprzez przyjęcie, iż uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W związku z tym wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, bądź uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie.

Skarżący podkreślił, że stwierdzenie czy dany pojazd spełnia przyjęte normy, wymaga specjalistycznych urządzeń odpowiadających przyjętym kryteriom. Oznacza to, że pomiar /tak jak w tej sprawie/ nacisków na oś pojazdu winien się odbywać na urządzeniach spełniających wymagania prawne przyjęte dla tego rodzaju urządzeń w obowiązującym porządku prawnym. Ażeby mówić o realizacji obowiązku ustawowego w postaci pobierania kar pieniężnych od pojazdów nienormatywnych w ramach konstytucyjnych źródeł prawa, należy również stwierdzić posiadanie przez specjalistyczne urządzenia /w tymże przypadku wagi, parametrów odpowiadających wymogom prawnym zawartym w aktach prawnych będących źródłami powszechnie obowiązującego prawa. W niniejszej sprawie - zdaniem skarżącego - stanowisko WSA w Lublinie wyrażone w zaskarżonym wyroku statuujące zarządzenie Prezesa Głównego Urzędu Miar Nr 39 z 22.12.2000 r. poza źródłami powszechnie obowiązującego prawa w rozumieniu art. 92 ust. 2 Konstytucji, jest błędne. Bezspornym jest to, że zarządzenie to wydane zostało na podstawie art. 8 pkt 1 i 2 ustawy z 3.04.1993 r. - Prawo o miarach, jak również to, że powyższy przepis nowelizowany był dwukrotnie. Pierwsza nowelizacja została dokonana ustawą z 22.12.2000 r. o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 120 poz. 1268/, która w art. 47 upoważniła Radę Ministrów w drodze rozporządzenia do określenia wymagań technicznych i metrologicznych, jakim powinny odpowiadać "specjalistyczne wagi", a druga ustawą z 21.12.2001 r. /Dz.U. nr 154 poz. 1800/, która w art. 11 zmieniła upoważnienie przyznane Radzie Ministrów na rzecz ministra właściwego do spraw gospodarki, które to organy rozporządzenia takiego nie wydały. Sąd pominął fakt, że do dnia 30.03.2001 r. pozostawał w obrocie prawnym art. 8 pkt 1 i 2 ustawy z 3.04.1993 r. Prawo o miarach, który upoważniał Prezesa Głównego Urzędu Miar do wydania zarządzenia określającego wymagania, jakim powinny odpowiadać przyrządy pomiarowe podlegające kontroli metrologicznej, warunki właściwego stosowania tych przyrządów oraz okresy ważności dowodów kontroli, a także metod sprawdzenia zgodności właściwości przyrządów pomiarowych z wymaganiami przepisów. Tak więc powyższe zarządzenie Nr 39 z 22.12.2000 r. posiadało delegację ustawową, a co za tym idzie wydane zostało w związku z wykonaniem tej delegacji. Treść przedmiotowego zarządzenia koresponduje z treścią zakresu spraw przekazanych do uregulowania oraz uwzględnia wytyczne ustawowe dotyczące treści aktu wykonawczego.

Stosownie do art. 241ust. 6 Konstytucji RP, który mówi, że w okresie 2 lat od dnia wejścia w życie Konstytucji, Rada Ministrów ustali, które z uchwał Rady Ministrów oraz zarządzeń ministrów lub innych organów administracji rządowej podjęte lub wydane przed dniem wejścia w życie Konstytucji, wymagają - stosownie do warunków określonych w art. 87 ust. 1 i art. 92 Konstytucji - zastąpienia ich przez rozporządzenia wydane na podstawie ustawy. Na podstawie art. 75 ust. 2 ustawy z 22.12.2000 r. o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz o zmianie niektórych ustaw, stwierdzić należy, że zarządzenie Prezesa Głównego Urzędu Miar i Wag z 22.12.2000 r. nadal zachowało swoją ważność. Art. 75 ust. 2 ww. ustawy mówi, że z dniem wejścia w życie tej ustawy tj. 30.03.2001 r. tracą moc akty normatywne m.in. organów administracji rządowej, jeżeli zawierają normy prawne o charakterze powszechnie obowiązującym lub wewnętrznym z wyjątkiem rozporządzeń. W M.P. z 31.12.2003 r. zostało zamieszczone obwieszczenie Rady Ministrów z 18.12.2001 r. /M.P. nr 47 poz. 782/ zawierające wykaz aktów prawnych, które utraciły moc obowiązującą z chwilą wejścia w życie ww. ustawy. Nie zostało w nim wymienione zarządzenie Nr 39, o którym mowa. Poza tym, art. 78 ww. ustawy stanowił, że akty prawne wydane na podstawie upoważnień ustawowych zmienianych tą ustawą, zachowują moc do czasu ich zastąpienia przez akty prawne wydane na podstawie tej ustawy.

Podobne stanowisko zostało wyrażone w art. 29 ustawy Prawo o miarach z 11.05.2001 r., która obowiązuje od 1.01.2003 r., zgodnie z którym do czasu wejścia w życie przepisów wykonawczych, prawna kontrola metrologiczna odbywa się na podstawie przepisów dotychczasowych nie dłużej niż rok od dnia wejścia w życie ustawy, w praktyce oznacza to, że okres obowiązywania zarządzenia skończył się 1.01. 2004 r. Skarżący podniósł, że w demokratycznym państwie prawa, zasada praworządności, zasada legalizmu prawnego, zasada racjonalizmu ustawodawcy nakazują do stanów faktycznych poddanych reżimowi prawnemu określonego aktu prawnego rozumianego jako pewien człon lub część składowa konstytucyjnego systemu źródeł prawa stosować dany akt prawny do momentu wyczerpania się uregulowanego danym aktem prawnym stanu faktycznego. Innymi słowy, skoro instalacja specjalistycznych urządzeń, w tym wypadku wag specjalistycznych do pomiaru nacisków osi pojazdów została dokonana na podstawie zarządzenia Nr 39, to i w dalszym ciągu kontrola warunków stanowiących wymagania, jakim powinny odpowiadać przyrządy pomiarowe podlegające kontroli metrologicznej, warunki właściwego stosowania tych przyrządów oraz okresy ważności dowodów kontroli oraz metody sprawdzania zgodności właściwości przyrządów pomiarowych z wymaganiami przepisów, winna odbywać się na tych samych zasadach. Nowe przepisy będą miały zastosowanie do nowych stanów faktycznych, jak również do zastanych stanów faktycznych pod warunkiem wyraźnego uregulowania zawartego w nowym akcie prawnym.

Potwierdzeniem tych poglądów może być - zdaniem skarżącego -treść art. 27 ustawy z 11.05.2001 r. - Prawo o miarach, który stanowi, że przyrządy pomiarowe zalegalizowane lub uwierzytelnione przed dniem wejścia w życie ustawy, nie spełniające jej przepisów, mogą być nadal legalizowane o ile spełniają wymagania dotychczasowych przepisów, lecz nie dłużej niż przez 10 lat od dnia wejścia w życie ustawy. Na bazie tych rozważań stwierdzić należy, że błędnie WSA w Lublinie w zaskarżonym wyroku zastosował normę prawną wyrażoną w art. 51 ustawy z 21.12.2001 r. o zmianie ustawy zmieniającej kompetencję (...) zgodnie z którym: Do czasu wydania przepisów wykonawczych na podstawie upoważnień zmienianych niniejszą ustawą, nie dłużej niż do 30.06.2002 r., zachowują moc przepisy dotychczasowe, jeżeli nie są sprzeczne z niniejszą ustawą. Zarządzenie, o którym tu mowa reguluje kwestie związane z wymaganiami technicznymi i metrologicznymi przyrządów pomiarowych oraz metody i przebieg sprawdzania lub badania zgodności właściwości przyrządów pomiarowych, w związku z tym kontrola urządzeń wagowych w powyższym zakresie przeprowadzona przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w S., w wyniku której zostało wystawione świadectwo legalizacji z dniem 31.10.2001 r. może jedynie świadczyć o obowiązywaniu zarządzenia Nr 39 w dacie legalizacji. Na mocy powołanego art. 51 ww. ustawy /WSA dopuścił jego obowiązywanie/ zarządzenie to obowiązywało do 30.06.2002 r., a więc legalizacja urządzeń pomiarowych /wag/ nastąpiła na podstawie przepisów prawa stanowiących źródło prawa konstytucyjnego porządku prawnego. W dalszej części skargi kasacyjnej skarżący odniósł się do rzekomo poruszonej przez WSA w Lublinie kwestii klasy dokładności wag. W tym miejscu należy zauważyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w ogóle do tego problemu się nie odnosił, stąd też niezrozumiałe są wywody skargi w tym zakresie. Sąd też nie sformułował w zaskarżonym wyroku zarzutów naruszenia przez organ w tej sprawie art. 7, 77 i 80 Kpa, jak to podnosi skarżący w skardze kasacyjnej, lecz naruszenie art. 10 par. 1, 40 par. 1, 45 oraz 61 par. 4 Kpa. Za nieuzasadniony uznał wnoszący skargę kasacyjną zarzut naruszenia art. 10 par. 2 Kpa gdyż - jego zdaniem - literalne zastosowanie się do ww. przepisu, w konsekwencji doprowadziłoby do uniemożliwienia prowadzenia przez stronę działalności gospodarczej, bowiem trudno sobie wyobrazić sytuację, w której organ stwierdza nienormatywność pojazdu, w wyniku której dokonuje się zawiadomienia w rozumieniu art. 61 par. 4 Kpa, które wysyłane jest pocztą, a w tak zwanym międzyczasie pojazd wraz z kierowcą oczekuje na doręczenie ww. dokumentu stronie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Na wstępie należy wyjaśnić, że zarządzenie Nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z 22.12.2000 r.- w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu /Dz.Urz. Miar i Probiernictwa nr 6 poz. 40/, wydane w oparciu o delegację ustawową wskazaną w art. 8 pkt 1 i 2 ustawy z 3 kwietnia 1993 r. - Prawo o miarach /Dz.U. nr 55 poz. 148/ - w świetle przepisów Konstytucji RP jest aktem prawnym o charakterze wewnętrznym. Tym samym zawarte w nim przepisy nie mogą stanowić podstawy do wydania decyzji wobec obywateli, osób prawnych oraz innych podmiotów.

I też - jak wynika z akt sprawy - przepisy powołanego zarządzenia nie stanowiły podstawy prawnej wydania w tej sprawie decyzji przez organy celne.

Przepisy omawianego zarządzenia nie odnosiły się do kwestii uprawnień czy obowiązków prawnych stron postępowania administracyjnego, a regulowały zasady prawnej kontroli metrologicznej, jakiej poddane były przyrządy pomiarowe przez organy administracji miar w formie legalizacji, uwierzytelnienia bądź zatwierdzenia typu.

Decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w K. z 14.09.2003 r. będąca następstwem dokonanej w tym dniu kontroli /ważenia dynamicznego pojazdu/ ciągnika marki Mercedes 1843 z naczepą Schmitz należącego do przewoźnika "T." Stanisław S. w W., wyjeżdżającego z terytorium RP oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Dyrektora Izby Celnej w B. z 23.10.2003 r. zostały wydane pod rządami ustawy z 11.05.2001 r. Prawo o miarach /Dz.U. 2004 nr 243 poz. 2441/. Zgodnie z art. 8a ust. 1 tej ustawy, przyrządy pomiarowe podlegające prawnej kontroli metrologicznej /tj. zatwierdzeniu typu przyrządu pomiarowego lub jego legalizacji/ mogą być wprowadzone do obrotu i użytkowania oraz użytkowane tylko wówczas, jeżeli posiadają odpowiednio ważną decyzję zatwierdzenia typu lub ważną legalizację.

Pozostaje zatem pytanie, czy przyrząd pomiarowy - waga, która została użyta w niniejszej sprawie do ważenia przedmiotowego pojazdu w dniu 14.09.2003 r. odpowiadała wymogom określonym w cytowanym wyżej przepisie. W tej sprawie ta kwestia przede wszystkim, a nie okoliczność czy w dacie wydania ww. decyzji obowiązywało jeszcze ww. zarządzenie Nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z 22.12.2000 r. ma istotne znaczenie. Ustawa z 11.05.2001 r. - Prawo o miarach, która weszła w życie z dniem 1.01.2003 r. w art. 27 i 29a dopuszcza do użytkowania - przez okres ustalony w tych przepisach - przyrządy pomiarowe zalegalizowane lub uwierzytelnione przed dniem wejścia w życie ustawy, nawet niespelniające jej przepisów, o ile spełniają wymagania dotychczasowych przepisów. Jak wynika z dokumentacji sprawy, waga, na której dokonano ważenia pojazdu w rozpoznawanej sprawie posiadała Świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w S. z 31.10.2001 r. ważne do 1.12.2003 r. Świadectwo to zostało wydane przez właściwy organ i na podstawie omawianego zarządzenia Nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar regulującego - jak zaznaczono - zasady prawnej kontroli metrologicznej, które niewątpliwie w dacie legalizacji wagi obowiązywało. W tym przypadku więc - zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - przyrząd pomiarowy - waga - spełniała wymogi, o jakich stanowi wzmiankowany art. 8a ust. 1 ustawy z 11.05.2001 r. - Prawo o miarach. Nie oznacza to jednak, że sprawa została przez organy celne załatwiona zgodnie z obowiązującym prawem. Za słuszne należy uznać stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że decyzje organów obu instancji zostały wydane w tej sprawie z naruszeniem przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W okolicznościach tej sprawy wynik ważenia pojazdu może budzić zastrzeżenia. Otóż sporządzający w dniu 14.09.2003 r. protokół z kontroli pojazdu wyjeżdżającego z terytorium RP wpisał w pozycji 7 protokołu /uwagi wykonującego transport/ uwagę zgłoszoną przez kierowcę pojazdu Adama P., z której wynikało, że po wjeździe pojazdu na terytorium Polski podczas ważenia w L., waga pojazdu była dobra. Sporządzający protokół ograniczył się tylko do wpisania uwagi nie wyciągając z faktu tego żadnych wniosków, choć powinien. Jeżeli bowiem samochód został zaplombowany na terytorium Holandii /i potem nie został rozplombowany/ i przez Polskę miał przejechać do kraju docelowego tranzytem, a przy ważeniu po wjeździe na teren Polski waga pojazdu była zgodna z normami/faktu tego organ celny nie kwestionował/, to fakt ten nasuwać powinien przypuszczenie, że ważenie pojazdu w K. mogło być wykonane wadliwie i aby tę okoliczność wykluczyć należało dopuścić powtórne ważenie pojazdu. Nieuczynienie tego nie pozwala na przyjęcie - jak tego wymaga art. 80 Kpa - za udowodnione, że wzmiankowany pojazd był pojazdem nienormatywnym. Stanowisko zaprezentowane w skardze kasacyjnej odnośnie stosowania art. 10 par. 1 Kpa jest co najmniej niezrozumiałe. Organy administracji celnej upoważnione zostały przepisami ustawy z 21.03.1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./ do między innymi pobierania kar pieniężnych w sytuacjach określonych przepisami tej ustawy. Nie ulega wątpliwości, że władcze rozstrzygnięcie organu o nałożeniu na określony podmiot kary pieniężnej na podstawie przepisów ustawy o drogach publicznych następuje w formie decyzji administracyjnej. Wymieniona ustawa nie normuje natomiast zasad i trybu postępowania administracyjnego, w którym organ wydaje decyzję o wymierzeniu kary.

Będą miały tu zatem zastosowanie w pełnym zakresie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a więc zarówno te stanowiące o obowiązku powiadomienia przez organ osób będących stronami, o wszczęciu postępowania dotyczącego ich praw lub obowiązków /art. 61 par. 4 Kpa/ jak i te nakładające na organ administracji publicznej bezwzględny obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium dotyczącego jej postępowania /art. 10 par. 1 Kpa/, po to by mogła ona zgłosić odpowiednie wnioski dowodowe oraz wypowiedzieć się co do zebranych dowodów i przedstawionych żądań.

W rozpoznawanej sprawie przewoźnika nie powiadomiono o wszczęciu postępowania, którego efektem było wymierzenie mu kary pieniężnej. Postawiono go przed faktem dokonanym, doręczając decyzję o ukaraniu przewoźnika -kierowcy pojazdu nie wyjaśniając przy tym, czy jest on przez swego pracodawcę upoważnionym do odbioru pism jako jego przedstawiciel. Jak w takiej sytuacji kiedy - bez powiadomienia strony o wszczęciu postępowania - decyzja została wydana natychmiast po dokonaniu czynności ważenia i sporządzeniu stosownego protokołu, można stronie - podmiotowi wykonującemu transport - postawić - jak to uczynił organ - zarzut, że nie zgłosiła ona wniosku o ponowne zważenie pojazdu /chociaż kierowca w swym oświadczeniu twierdził, iż wniosek taki zgłosił/ co pośrednio potwierdzałby wpis dokonany w pkt 7 protokołu z 14.09.2003 r.

Przepisy ustawy z 21.03.1985 r. o drogach publicznych nie stanowią, że decyzja o wymierzeniu kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym musi być wydana natychmiast po stwierdzeniu tego faktu z pominięciem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, jak też nie przewidują opatrzenia takiej decyzji rygorem natychmiastowej wykonalności. Fakt ustalenia przez organy celne podczas kontroli, że pojazd nie jest "normatywny" stanowi podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego, które należy przeprowadzić z zachowaniem reguł przewidzianych przepisami Kpa.

Powyższe wskazuje, że skarga kasacyjna wniesiona przez Dyrektora Izby Celnej w B. nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Z tego względu na podstawie art. 184 ustawy z 30.08..2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - skargę tę należało oddalić.