Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SAB/Po 33/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
659
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Umorzono postępowanie co do zobowiązania organu do wydania aktu
Powołane przepisy: article: art. 3  par. 2 pkt 8, art. 52 par. 1 i 2, art. 53 §2b, art. 149 par. 1, 1a, 1b, par. 2, art. 161 par. 1 pkt 3, art. 200, art. 205,
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 37, art. 35, art. 36, art. 12, art. 10 par. 1,
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędziowie WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 maja 2018 r. sprawy ze skargi H. P. na przewlekłe prowadzenie postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie ponownego rozpatrzenia sprawy I. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu, II. stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania i że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. oddala skargę w pozostałym zakresie, IV. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej H. P. kwotę [...],- zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

UZASADNENIE

W. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] listopada 2017r. uchylił zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K z [...] lipca 2017r. umarzającą w całości postępowanie administracyjne w sprawie legalności i oceny stanu technicznego fundamentów budynku usytuowanych na działce nr [...] w Z., której właścicielem jest Pan T. R. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W motywach decyzji WWINB wskazał, że w dalszym ciągu organ I instancji nie wyjaśnił kwestii wskazanych w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 15 grudnia 2016r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 819/16. Nakazano zatem organowi I instancji podjąć próbę ustalenia daty wykonania przedmiotowych fundamentów (poprzez przesłuchanie spadkobierców poprzedniego właściciela działki, sąsiadów, wykonanie dokumentacji fotograficznej), ustalenia czy fundamenty zostały wykonane zgodnie z decyzją o pozwoleniu na budowę (wrysowanie położenia fundamentów na mapie sytuacyjnej dołączonej do projektu budowlanego) i przeprowadzić postępowanie dowodowe w wymaganym zakresie.

W dniu [...] grudnia 2017r. Pani H. P. wniosła ponaglenie na bezczynność PINB w K. podnosząc, że od daty wydania decyzji WWINB organ I instancji nie rozpatrzył ponownie sprawy. WWINB [...] stycznia 2018r. uznał, ze powyższe ponaglenie stanowi zażalenie o jakim mowa w art. 37 K.p.a. obowiązujące przez wejściem w życie nowelizacji z 7 kwietnia 2017r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017r., poz. 935) i uznał zażalenie za nieuzasadnione.

PINB pismem z [...] grudnia 20117r. zwrócił się do organu odwoławczego o zwrot akt sprawy w związku z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia. W odpowiedzi WWINB wskazał, że akta administracyjne zostały przekazane do WSA w Poznaniu w związku ze skargę pełnomocnika Pani H. P. na bezczynność organu.

PINB dnia 19 grudnia 2017r. zawiadomił strony o fakcie niezałatwienia sprawy w terminie i wskazał nowy termin jej załatwienia tj. do dnia 15 marca 2018r.

W dniu 12 marca 2018r. w Powiatowym Inspektoracie zjawił się właściciel nieruchomości o numerze ewidencyjnym [...] z pytaniem, czy sprawa fundamentów na jego działce została zakończona. Złożył do akt sprawy "ocenę stanu technicznego" z grudnia 2014r. opracowaną przez mgr. inż. M. K. na zlecenie Pani H. P..

W dniu 16 marca 2018r. Pani H. P. reprezentowana przez r. W. złożyła do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w P. skargę na przewlekłe prowadzenia postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K w przedmiocie ponownego rozpatrzenia sprawy w związku z niezałatwieniem bez zbędnej zwłoki, a nawet w ciągu czterech miesięcy sprawy: "legalności budowy budynku jednorodzinnego, bliźniaczego i oceny stanu technicznego fundamentów tego budynku na działce nr [...] przy ul. [...] w Z. przy granicy z działką nr [...], której właścicielem jest H. P. po wydaniu decyzji z dnia [...] listopada 2017 r., którą W. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Skarżąca wniosła o:

1. wydanie stosownego orzeczenia przez PINB w K. bez zbędnej zwłoki tj. uwzględnienie skargi w trybie autokontroli na podstawie art. 54 § 3 ppsa,

2. uwzględnienie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania PINB w K. przez WSA w Poznaniu i zobowiązanie go do załatwienia przedmiotowej sprawy (wydania aktu), w określonym przez WSA w Poznaniu terminie, w przypadku niezałatwienia sprawy przez PINB w K. w trybie autokontroli (art. 149 § 1 pkt 1 ppsa)

3. stwierdzenie, że PINB w K. dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 pkt 3 ppsa),

4. stwierdzenie, że niezałatwienie sprawy w terminie - przewlekłe prowadzenie postępowania przez PINB w K. - miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a ppsa),

5. przyznanie od PINB w K. na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ppsa (art. 149 § 2 ppsa),

6. zasądzenie od PINB w K. na rzecz skarżącej kosztów postępowania w kwocie [...]zł (wynagrodzenia pełnomocnika [...] zł (1x stawka minimalna), kosztów sądowych - wpisu [...] zł, kosztów udzielonego pełnomocnictwa - opłaty skarbowej [...] zł).

Skarżąca stwierdziła naruszenia prawa - art. 35 § 1 kpa, art. 35 § 3 kpa i art. 12 kpa polegające na przewlekłym prowadzeniu postępowania.

W motywach uzasadnienia Skarżąca argumentowała, że od doręczenia decyzji WWINB z dnia [...] listopada 2017 r. minęły ponad cztery miesiące, a PINB w K. nie rozpatrzył ponownie sprawy, choć powinien to uczynić niezwłocznie.

Z powodu braku jakichkolwiek czynności skarżąca w dniu 18.12.2017 r. wniosła do organu ponaglenie.

Dopiero po wniesieniu ponaglenia, PINB w K. pismem z dnia [...].12.2017 r. zawiadomił "o fakcie niezałatwienia sprawy w terminie i wskazał nowy termin jej załatwienia, tj. do dnia [...] marca 2018 r." Zwłokę organ uzasadnił skomplikowanym charakterem sprawy i koniecznością przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego nie przywołując na tę okoliczność żadnych argumentów.

W ocenie Skarżącej sprawa, która toczy się już ponad rok (żądanie wpłynęło do organu w dniu [...].03.2016 r.) jest bardzo prosta i już dawno powinna być załatwiona.

Sąsiad Skarżącej Pan T. R., tj. właściciel działki na której znajdują się sporne fundamenty (wybudowane zapewne w latach 80-tych ubiegłego stulecia) deklaruje w sposób jednoznaczny, iż nie zamierza kontynuować budowy, ale jednocześnie nie zamierza też rozebrać obiektu (fundamentów). W takiej sytuacji PINB w K. powinien wydać decyzję na postawie art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego. Skarżąca nie widzi niczego skomplikowanego w sprawie i stwierdza brak podstaw do dalszych wyjaśnień sprawy.

Po rozpatrzeniu ponaglenia (zażalenia na bezczynność) WWINB wydał postanowienie z dnia [...].01.2018 r., którym uznał zażalenie za nieuzasadnione. Skarżąca nie zgodziła się z powyższym orzeczeniem.

Organ wojewódzki uzasadnił bezczynność PINB w K. brakiem akt sprawy (choć sam organ takiego argumentu nie podniósł w zawiadomieniu z dnia [...].12.2017 r.), ale jednocześnie stwierdził, że "brak akt nie wyklucza podejmowania przez PINB wskazanych w decyzji WWINB z dnia [...] listopada 2017 r. kolejnych działań w sprawie. czy też wystąpienia do WSA w Poznaniu o przekazanie akt sprawy."

Po otrzymaniu postanowienia WWINB organ powiatowy nadzoru budowlanego nie wykonał jakiejkolwiek czynności, w szczególności nie wystąpił do Sądu o akta sprawy (gdyby uznał, że są mu potrzebne).

Skarżąca cierpliwie czekała na załatwienie sprawy zgodnie z zapowiedzią jej załatwienia do dnia 15 marca 2018 r.

Zamiast oczekiwanej decyzji w dniu 16 marca 2018 r. doręczone zostało pełnomocnikowi skarżącej w postępowaniu administracyjnym - J. K. kolejne zawiadomienie, z nowym terminem załatwienia sprawy do dnia 15 kwietnia 2018 r.

Należy zauważyć, że doręczone kolejne zawiadomienie jest identyczne, jak poprzednie poza datą załatwienia sprawy.

Wskazywanie jedynie kolejnych terminów załatwienia sprawy, bez podejmowania sensownych i skutecznych działań, nie może stanowić żadnego usprawiedliwienia dla niezgodnego z prawem postępowania organu nadzoru budowlanego.

Skarżąca straciła już cierpliwość (stan jej budynku pogarsza się) i ma uzasadnione wątpliwości, czy i tym razem kolejny termin zostanie dotrzymany, a bierne oczekiwanie na ewentualny zwrot akt jest bezczynnością i świadczy o źle zorganizowanej pracy.

W odpowiedzi na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o uznanie skargi za nieuzasadnioną. PINB w związku z decyzją W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] listopada 2017r. uchylającą w całości decyzję organu I instancji z [...] lipca 2017r. i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji podjął w przedmiotowej sprawie stosowne działania wyjaśniające i dowodowe. W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania administracyjnego PINB decyzją z [...] marca 2018r. umorzył postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie tylko częściowo.

Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej jako "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje m.in. rozpatrywanie skarg na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4, lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zakres przedmiotowy takiej skargi wyznaczają więc postanowienia art. 3 § 2 pkt 1–4 i 4a P.p.s.a., w tym sensie, że zaskarżenie bezczynności lub przewlekłości postępowania organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest z mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów lub czynności w nich wskazanych.

Mając powyższe na względzie Sąd stwierdził, że przedmiotowa skarga mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego określonej w art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z pkt 1 P.p.s.a., gdyż zarzucana przewlekłość dotyczy postępowania w sprawie legalności i oceny stanu technicznego fundamentów budynku usytuowanego na działce nr [...] w miejscowości Z. – a więc w istocie – wydania przez organ I instancji decyzji administracyjnej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a., kończącej to postępowanie.

Kolejny, wymagający zbadania na wstępnym etapie, warunek dopuszczalności skargi wynika z art. 52 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym skargę, w tym skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 P.p.s.a.).

W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania jej wniesienie dopuszczalne jest wówczas, gdy strona uprzednio wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 § 1 K.p.a., zgodnie z którym na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 K.p.a. lub na przewlekłe prowadzenie postępowania, stronie służy ponaglenie (art. 53 §2b P.p.s.a.).

W tym miejscu wskazać należy, że ponaglenie o którym mowa w art. 37 K.p.a. zostało wprowadzone ustawą z 7 kwietnia 2017r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017r., poz. 935) i zgodnie z art. 16 tej ustawy do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem stosuje się przepisy ustawy K.p.a. w brzmieniu dotychczasowym. Skoro postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte 31 maja 2016r., czyli przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, to zastosowanie znajdują przepisy K.p.a. w brzmieniu dotychczasowym. W tym stanie prawnym przyjąć należy, że Skarżąca pismem z [...] grudnia 2017r. wniosła zażalenie na bezczynność PINB w K.. Wprawdzie ostatecznie Skarżąca złożyła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez PINB w K. to przyjąć należy, że wyczerpano tryb przewidziany w art. 37 K.p.a. w brzmieniu sprzed nowelizacji z 7 kwietnia 2017r. warunkujący prawidłowe wniesienie skargi w niniejszej sprawie (art. 52 § 2 P.p.s.a. w brzmieniu sprzed 1 czerwca 2017r.).

Przystępując do merytorycznego rozpoznania skargi Sąd miał na uwadze stanowisko NSA, w myśl którego w przypadku skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, wnoszonych na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., granice sprawy sądowej podlegającej kontroli sądu administracyjnego wyznaczone są etapem postępowania, w jakim ta skarga została wniesiona, a kontrola ta dotyczy wyłącznie działalności określonego organu administracji publicznej od momentu zainicjowania przed nim konkretnego postępowania administracyjnego do chwili jego zakończenia (zob. wyrok NSA z 20.11.2014 r., II OSK 1680/14, dostępne www.cebios.nsa.gov.pl).

W tak zakreślonych granicach sprawy – obejmujących w tym przypadku postępowanie przed PINB – Sąd ustalił, w oparciu o materiał zgromadzony w aktach administracyjnych oraz w aktach sądowych, następujące okoliczności faktyczne sprawy istotne dla jej rozstrzygnięcia:

– w dniu [...] listopada 2017r. do PINB wpłynęła decyzja organu II instancji z [...] listopada 2107r. uchylająca zaskarżoną decyzję organu I instancji umarzającą w całości postępowanie administracyjne w sprawie legalności i oceny stanu technicznego fundamentów budynku usytuowanego na działce nr [...] w miejscowości Z. (k. 50 akt adm.),

– w dniu 18 grudnia 2017r. do PINB wpłynęło ponaglenie Skarżącej na bezczynność organu I instancji w K. (k. 51 akt adm.),

- pismem z 19 grudnia 2017r. PINB w K. zwrócił się do WWINB o przekazanie akt administracyjnych sprawy w związku z decyzją z [...] listopada 2017r. uchylającą sprawę do ponownego rozpatrzenia (k. 52 akt adm.),

- pismem w 18 grudnia 2017r. WWINB poinformował PINB że akta sprawy zostały przekazane do WSA wraz ze skargę z 9 października 2017r. na bezczynność organu (k. 53 akt adm.),

- pismem z 19 grudnia 2017r. PINB zawiadomił strony o fakcie niezałatwienia sprawy w terminie i wskazał nowy termin jej załatwienia do 15 marca 2018r. (k. 54 akt adm.),

- pismem z 27 grudnia 2017r. PINB przekazał organowi odwoławczemu ponaglenie (zażalenie) z 18 grudnia 2017r. (k. 55 akt adm.),

- w dniu 12 marca 2018r. pracownik PINB sporządził notatkę służbową o wizycie w organie właściciela działki nr [...] (k. 58 akt adm.),

- pismo PINB z 20 marca 2018r. zawiadamiające strony postępowania o treści art. 10 §1 K.p.a. (k. 59 akt adm.),

- w dniu 16 marca 2018r. do organu I instancji wpływa skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie legalności budowy budynku i oceny stanu technicznego fundamentów na działce o numerze ewidencyjnym [...] w Z.,

- w dniu [...] marca 2018r. PINB w K. wydała decyzje o umorzeniu w całości postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy budynku i oceny stanu technicznego fundamentów na działce o numerze ewidencyjnym [...]w Z. (k. 60 akt adm.).

W skardze z 16 marca 2018 r. wniesionej w tych okolicznościach faktycznych Skarżąca zarzuciła organowi I instancji przewlekłe prowadzenie postępowania. Oznacza to, iż przedmiotem zaskarżenia uczynił jedną z dwóch postaci opieszałości organu administracji wymienionych w art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. – "przewlekłe prowadzenie postępowania".

Dokonując koniecznego rozgraniczenia zakresów skarg: na bezczynność organu oraz na przewlekłość postępowania, Sąd w niniejszym składzie podziela zapatrywanie wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 2012 r. o sygn. akt II OSK 1031/12 (dostępne www.cebois.nsa.gov.pl), zgodnie z którym nowelizacja Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegająca na dodaniu od 11 kwietnia 2011 r. skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, wymaga reinterpretacji pojęcia "bezczynności", poprzez ograniczenie jego rozumienia do niewydania w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Chodzi w tym przypadku o przekroczenie terminu określonego na podstawie art. 35 K.p.a., względnie terminu przedłużonego zgodnie z art. 36 K.p.a. Pojęcie "bezczynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 i art. 149 P.p.s.a. sprowadza się więc obecnie do badania kwestii ewentualnego naruszenia "terminowości" działania organów administracyjnych – niezałatwienia sprawy w terminie (por. R. Suwaj, Sądowa ochrona przed bezczynnością administracji publicznej, Warszawa 2014, s. 57). Z kolei pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 44; J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2015, art. 3, Nb 69), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski [w]: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2013, art. 37, Nb 4). Pojęcie "przewlekłości postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (zob. wyrok NSA z 05.07.2012 r., II OSK 1031/12, www.cebios.nsa.gov.pl).

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że PINB dopuścił się przewlekłego prowadzenie postępowania w powyższym rozumieniu.

Zgodnie z zasadą ogólną szybkości postępowania administracyjnego – wysłowioną w art. 12 § 1 i 2 K.p.a. – organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2). Zasada ta doznaje uszczegółowienia w dalszych przepisach K.p.a., a zwłaszcza w jej art. 35 i nast. W myśl art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 K.p.a.). Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 (art. 35 § 4 K.p.a.). Do terminów określonych w powołanych wyżej przepisach nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 K.p.a.). Zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.).

W rozpoznawanej sprawie, zgodnie z treścią skargi, Sąd był zobligowany do oceny stanu przewlekłości od dnia zawiadomienia organu I instancji, że decyzja PINB została uchylna w całości i sprawę przekazano temu organowi do ponownego rozpatrzenia, tj. od dnia 6 listopada 2017r. To właśnie od tego momentu należało ocenić sposób i niezbędny czas do załatwienia sprawy.

Organ w zasadzie wykonał jedynie jedną czynność procesową polegającą na zwróceniu się o akta administracyjne sprawy i uzyskawszy odpowiedź, że akta te zostały przekazane do WSA w związku ze skargą na bezczynność organu, PINB skorzystał z możliwości, jaką daje art. 36 K.p.a. i pismem z 19 grudnia 2017r. zawiadamiał strony o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy aż do 15 marca 2018r. Wprawdzie dokonywanie takiego zawiadomienia pozwala organowi uniknąć zarzutu pozostawania w bezczynności, jednakże kwestia, czy przedłużenie terminu załatwienia sprawy w trybie art. 36 K.p.a. było w okolicznościach danej sprawy uzasadnione, podlega już ocenie sądu w ramach badania, czy organ dopuścił się przewlekłości w prowadzeniu postępowania (por. J.P. Tarno, Bezczynność organu a przewlekłe prowadzenie postępowania, "Casus" jesień 2013 (nr 69), s. 11). Skorzystanie przez organ z uprawnień wynikających z art. 36 K.p.a. i zawiadomienie strony o przesunięciu terminu rozpatrzenia sprawy samo przez się nie wyłącza bowiem zarzutu, że postępowanie prowadzone jest przewlekle (por. wyrok WSA z 29.01.2015 r., II SAB/Op 86/14, www.cebios.nsa.gov.pl).

Ustawodawca nie określił katalogu przyczyn, z uwagi na które dopuszczalne jest wydłużenie przez organ terminu załatwienia sprawy w trybie art. 36 K.p.a. Z unormowania art. 36 K.p.a. można jedynie pośrednio wysnuć ogólny wniosek, że powinny to być przyczyny "uzasadnione". Posiłkując się regulacją art. 35 § 3 K.p.a. można wskazać, iż dłuższy termin załatwienia sprawy może w szczególności wynikać ze szczególnego skomplikowania sprawy lub potrzeby prowadzenia w niej dalszych czynności wyjaśniających. W każdym przypadku, w ocenie Sądu, może chodzić tylko o przyczyny pozostające w bezpośrednim związku z rozpoznaniem i rozstrzygnięciem danej sprawy, tj. mające znaczenie dla wszechstronnego wyjaśnienie okoliczności istotnych w sprawie lub dla możliwości bądź sposobu jej końcowego załatwienia.

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie okoliczności wskazywane przez PINB na usprawiedliwienie przedłużania terminu jej załatwienia do 15 marca 2018r. - sprowadzające się tylko do twierdzenia o skomplikowanym charakterze sprawy i konieczności przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego z przyczyn niezależnych od organu – nie mogły zostać uznane za uzasadnioną przyczynę wydłużenia terminu załatwienia sprawy. Co więcej z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ I instancji w istocie nie wykonał żadnych czynności zmierzających do wyjaśnienia sprawy, wskazanych w wytycznych wyroku WSA w Poznaniu z 15 grudnia 2016r. (sygn. akt IV SA/Po 819/16) oraz decyzji WWINB z [...] listopada 2017r., uchylającej decyzję organu I instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ był bowiem zobligowany i dokładnie wiedział jakie dodatkowe ustalenia stanu faktycznego sprawy ma dokonać celem jej prawidłowego merytorycznego zakończenia.

Dopiero wizyta właściciela działki nr [...], który przedłożył do akt sprawy opinię stanu technicznego budynku Skarżącej z 2014r. oraz wniesienie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania z 16 marca 2018r. spowodowało, że organ I instancji w dniu [...] marca 2018r. decyzją o umorzeniu postępowania nadzorczego w całości zakończył posterowanie w przedmiotem sprawie.

W ocenie Sądu taki sposób procedowania przez organ I instancji należy uznać za nieefektywny, a w rezultacie przewlekły, ponieważ wynika z niego, że organ od momentu doręczenia mu decyzji organu odwoławczego z [...] listopada 2017r. prowadził postępowanie w niewłaściwy sposób, skoro w tym wydłużonym czasie do zakończenia sprawy nie poczynił żadnych czynności procesowych zmierzających do uzupełnienia materiału dowodowego, zgodnie z wytycznymi Sądu i organu odwoławczego. W ocenie Sądu organ I instancji bezzasadnie skorzystał z możliwości jaką daje art. 36 K.p.a. i bez rzeczywistej potrzeby przedłużył termin do załatwienia sprawy.

Dlatego, zdaniem Sądu, powoływanie się przez organ na rzekomo "skomplikowany charakter sprawy" – zwłaszcza jeśli się zaważy, że jej przedmiotem była w istocie kwestia legalności wykonania 30 lat temu fundamentów budynku na działce nr [...] – nie mogło zostać uwzględnione, jako okoliczność wyłączająca stan przewlekłości postępowania. Tym bardziej, że pomimo braku przeprowadzenia dalszych czynności dowodowych, organ po otrzymaniu opinii technicznej budynku Skarżącej, zawiadomił pismem z 20 marca 2018r. o zakończeniu postępowania administracyjnego i o treści art. 10 §1 K.p.a., po czym wydał decyzję w sprawie.

W ocenie Sądu okolicznością usprawiedliwiającą przedłużanie terminu załatwienia sprawy oraz niepodejmowanie w tym czasie żadnych istotnych działań nie mogła być także konieczność przekazania akt sprawy organowi II instancji w związku z wniesionym przez Skarżącą zażaleniem na opieszałość PINB, a nawet rozpoznanie następnie przez Sąd skargi na bezczynność organu. Sąd w niniejszym składzie podziela bowiem pogląd dominujący w orzecznictwie sądów administracyjnych, że brak akt administracyjnych nie jest przeszkodą do rozpoznania sprawy co do jej istoty. To bowiem rzeczą organu jest zorganizować pracę tak, by pozostawać w posiadaniu albo samych akt administracyjnych, albo ich kopii w razie zaistnienia konieczności ich przekazania innemu organowi. Tym bardziej, że akta administracyjne zostały przekazane w związku z zażaleniem i skargą na bezczynność organu. Dzisiejsze środki techniczne są w pełni wystarczające, by sprawnie i skutecznie rozwiązać ten problem. Bierne oczekiwanie na zwrot akt jest bezczynnością (por. wyrok WSA z 19.12.2012 r., IV SA/Po 1075/12, www.cebios.nsa.gov.pl), która w konsekwencji uzasadnia również zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania.

Organ I instancji znając wytyczne co do dalszego postępowania mógł podejmować dodatkowe czynności dowodowe bez konieczności posiadania akt administracyjnych sprawy.

Mając to wszystko na uwadze, Sąd uznał postawiony w skardze zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania przez PINB za uzasadniony.

Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie, w myśl art. 149 § 1a Pp.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b P.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz Skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 P.p.s.a.). Kwota, o jakiej mowa w przywołanym art. 154 § 6 P.p.s.a., to dziesięciokrotność przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.

Jednakże w sytuacji, gdy, tak jak w rozpoznawanej sprawie, zarzucany stan przewlekłości ustał po dniu wniesienia skargi, ale przed jej rozpoznaniem i rozstrzygnięciem przez Sąd – w związku z wydaniem przez PINB decyzji z [...] marca 2018 r. znak: [...] – to postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ stało się bezprzedmiotowe (por. uchwała NSA z 26.11.2008 r., I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009, nr 4, poz. 63) w części dotyczącej zobowiązania organu do wydania aktu, dlatego w tym zakresie podlegało ono umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Nie zwalnia to jednak Sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego typu skargi – przewidzianych obecnie w art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a P.p.s.a. oraz (ewentualnie) w art. 149 § 2 P.p.s.a. – tj. orzeczenia w kwestii dopuszczenia się przez organ przewlekłości oraz oceny jej charakteru (rażącego, czy nierażącego), a także (ewentualnie) w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny oraz przyznania sumy pieniężnej (por. wydane jeszcze w stanie prawnym sprzed 15 sierpnia 2015 r.: postanowienie NSA z 26.07.2012 r., II OSK 1360/12; wyrok NSA z 15.01.2013 r., II OSK 2390/12, www.cebios.nsa.gov.pl).

W związku z tym Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu, jak Sąd orzekł w punkcie I wyroku.

Jednocześnie – stosownie do dyspozycji art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a P.p.s.a. – Sąd stwierdził, że PINB dopuścił się zarzucanej przewlekłości oraz że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa, jak w punkcie II wyroku.

W ocenie Sądu rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 149 § 1 zd. 2 P.p.s.a., jest postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza zatem rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania, za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezspornie ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Rażące naruszenie prawa musi posiadać zatem pewne dodatkowe cechy w stosunku do tego stanu, który może być podstawą stwierdzenia przewlekłości. Stan przewlekłości postępowania jest faktem i dla jego stwierdzenia nie ma znaczenia przeświadczenie organu o jego prawidłowym prowadzeniu. Przeświadczenie to ma natomiast znaczenie dla oceny charakteru naruszenia prawa (por.: wyrok WSA z 20.08.2015 r., II SAB/Bk 38/15, www.cebios.nsa.gov.pl; P. Kornacki, Skarga na przewlekłość postępowania administracyjnego, Warszawa 2014, s. 355).

W niniejszej sprawie na taką ocenę zaistniałej przewlekłości wpłynął przede wszystkim fakt, że przekroczenie terminów i naruszenie art. 35 § 3 K.p.a. nie było aż tak znaczne – od 6 listopada 2017r. do [...] marca 2018 r. Nie można przy tym pominąć faktu, że i Skarżąca przyczynia się do opóźnienia w merytorycznym załatwieniu przedmiotowej sprawy, wnosząc zażalenia (ponaglenia) na bezczynność organów oraz skargi na bezczynność do Sądu, gdy tylko minie 30 dni na załatwienie sprawy.

Sąd w punkcie III wyroku oddalił skargę w pozostałym zakresie, tj. co do żądania wymierzenia organowi I instancji na rzecz Skarżącej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a., gdyż uznał, iż wobec wydania przez skarżony organ decyzji kończącej postępowanie co jego istoty, zasadność, a przede wszystkim potrzeba (celowość) wymierzenia żądanej sumy już odpadła. Przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia decyzji w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z k.p.a. W ocenie Sądu, taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Organ I instancji, jak już wskazano rozpatrzył sprawę i wydał decyzję kończącą postępowanie w sprawie. Z tego też względu Sąd uznał, że wniosek Skarżącej o przyznanie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej jest niezasadny.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie IV wyroku na podstawie art. 200 P.p.s.a. i art. 205 § 1 P.p.s.a., zasądzając od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K na rzecz Skarżącej łączną kwotę [...]zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na zasądzone koszty składa się kwota 100 zł uiszczonego wpisu od skargi, ustalonego na podstawie § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193, ze zm.), opłata skarbowa w wysokości 17 zł za udzielenie pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie pełnomocnika procesowego Skarżącej w wysokości [...] zł, równoważnej minimalnej stawce za czynności radcy prawnego w postępowaniu administracyjnym z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).