Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 546/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2010-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 4, art. 31
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędziowie Sędzia WSA Marta Wojciechowska (spr.) Sędzia WSA Anna Wójcik Protokolant st. sekretarz sądowy Iwona Bergiel po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 listopada 2010r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu jako organ egzekucyjny prowadził wobec S. S. postępowanie egzekucyjne. Podstawą wszczęcia egzekucji administracyjnej były tytuły wykonawcze z dnia 19 marca 2009r. od Nr [...] do Nr [...] które wystawiono w oparciu o decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału Opolu z dnia 14 grudnia 2005r. Nr [...] orzekającą o solidarnej odpowiedzialności M. S. i S. S. za zaległe składki Spółki Cywilnej Systemy Zabudowy Wnętrz "A" na ubezpieczenie społeczne za okres od stycznia 2000r. do grudnia 2000r., ubezpieczenie zdrowotne za okres od lutego 2000r do grudnia 2000r. oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od stycznia 2000r. do grudnia 2000r.

Pismem z dnia 9 kwietnia 2009r. S. Z. wystąpiła do organu egzekucyjnego o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Wskazała, że w związku z ciężką chorobą męża, którym opiekowała się, nie mogła wcześniej wnieść zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Podkreśliła, iż zgodnie z treścią art.118 §2 Ordynacji podatkowej, który to przepis ma zastosowanie także do składek na ubezpieczenie społeczne, przedawnienie zobowiązania osoby trzeciej następuje po upływie trzech lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym doręczono decyzje o odpowiedzialności osoby trzeciej. W jej przypadku egzekucję wszczęto po upływie tego okresu.

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu powyższy wniosek rozpatrzył na podstawie art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i postanowieniem z dnia 18 czerwca 2009r. Nr [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko zobowiązanej S. S. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 19 marca 2009r. od Nr [...]do Nr [...].

Uzasadniając wydane postanowienie organ wskazał, iż art. 31 ustawy z dnia

13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm. - zwanej dalej ustawą o "sus") rozciąga stosowanie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm. - zwaną dalej "O.p") na należności z tytułu składek, które stanowiły podstawę wydania decyzji orzekającej o odpowiedzialności osoby trzeciej. Zgodnie z art. 118 § 1 O.p nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa upłynęło 5 lat. W niniejszej sprawie okres ten nie został przekroczony, bowiem decyzja orzekająca o odpowiedzialności S. S. za zaległe składki wobec ZUS z roku 2000 została wydana 14 grudnia 2005r. i doręczona zobowiązanej w dniu 17 grudnia 2005r., a zatem przed upływem pięcioletniego okresu. Nadto organ wskazał, że wprawdzie zgodnie z art. 118 § 2 O.p, przedawnienie zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, następuje po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym doręczono decyzję o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, to jednak stosownie do treści art. 24 ust. 5d ustawy o sus, przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana.

Nie godząc się z tym postanowieniem S. S. złożyła zażalenie, w którym wskazała, że skoro organ egzekucyjny przez 3 lata od wydania decyzji przenoszącej odpowiedzialność nie podjął działań w celu wyegzekwowania tych należności, to tym bardziej nie ma prawa tego robić po 31 grudnia 2008r., gdyż na mocy art. 31 ustawy o sus w związku z art. 118 § 2 O.p nastąpiło przedawnienie tych zobowiązań. Zdaniem Skarżącej gdyby w przedmiotowej sprawie miał zastosowanie jedynie art. 24 ust. 5d ustawy o sus to ustawodawca nie przywoływałby w art. 31 tej ustawy - art.118 § 2 O.p.

Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2010r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.), uchylił w całości zaskarżone postanowienie i umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 19 marca 2009r. od Nr [...] do Nr [...].

Zdaniem Dyrektora, na podstawie art. 1 pkt 9 lit. b i art. 23 ustawy z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. z 2002r. Nr 241, poz. 2074), art. 24 ust. 5d ustawy o sus wszedł w życie dopiero z dniem 1 stycznia 2003r. Ustawa zmieniająca ustawę o systemie ubezpieczeń społecznych nie przewidywała przepisów przejściowych dotyczących zobowiązań powstałych przed dniem wejścia w życie nowych regulacji prawnych. A to oznacza, że do przedawnienia zaległości z tytułu składek za poszczególne miesiące 2000r. nie będą miały zastosowania nowe przepisy, ale obowiązujący w 2000r. przepis art. 24 ust. 4 ustawy o sus oraz art. 31 tej ustawy, zgodnie z którym zastosowanie będzie miał art. 118 § 1 i 2 O.p (w brzmieniu obowiązującym w 2000r.). Stosownie do treści art. 118 § 2 O.p, przedawnienie zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej następuje po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja taka została wydana.

Zatem, skoro Decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału Opolu orzekająca o solidarnej odpowiedzialności M. S. i S. S. z tytułu zaległych składek Spółki Cywilnej Systemy Zabudowy Wnętrz "A" obejmujących zarówno składki na ubezpieczenie społeczne za okres od stycznia 2000r. do grudnia 2000r., jak i składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres od lutego 2000r do grudnia 2000r. oraz składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od stycznia 2000r. do grudnia 2000r., wydana została w dniu 14 grudnia 2005r. i doręczona w dniu 17 grudnia 2005r., to mając na uwadze treść art. 118 § 2 O.p w brzmieniu obowiązującym w 2000r., Dyrektor uznał, że zobowiązanie wynikające z tej decyzji uległo przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2008r.

Wobec powyższego zasadnym było uchylenie postanowienia Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu z dnia 18 czerwca 2009r. Nr [...] i umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Z postanowieniem tym nie zgodził się wierzyciel i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu domagając się uchylenia postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 30 czerwca 2010r. i zasądzenia kosztów postępowania. W skardze zarzucono naruszenie art. 24 ust.5 d ustawy o sus oraz art. 118 §2 O.p. w zw. z art. 31 ustawy o sus.

Uzasadniając skargę wierzyciel podkreślił, że zgodnie z treścią art. 24 ust. 5d ustawy o sus, obowiązującego w chwili wydania decyzji orzekającej o odpowiedzialności, przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji i odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana. Z kolei w myśl art. 24 ust. 5b wskazanej ustawy bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Wprawdzie art. 31 ustawy o sus, nakazuje do należności z tytułu składek odpowiednio stosować m.in. art. 118 § 1 i 2 O.p, a to oznacza zdaniem wierzyciela, że przepisy Ordynacji podatkowej stosuje się tylko w sprawach nie uregulowanych inaczej. W sytuacji, gdy ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych posiada samodzielną regulację terminu przedawnienia obowiązków (art. 24 ust. 5d), nie ma podstaw do korzystania z regulacji zawartych w innej ustawie. Nadto wierzyciel odwołując się do wyroku WSA w Gdańsku z 09.09.2008r. I SA/Gd 437/08 podkreślił, że rozszerzenie treści art. 31 ustawy o sus na ustawę zmieniającą Ordynację podatkową, nie znajduje uzasadnienia prawnego. Wskazał również, iż nie można wyprowadzić z braku w ustawie z 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (...) przepisów intertemporalnych wniosku, że zmienione przepisy znajdują zastosowanie jedynie do "nowych zaległości", a przyjęcie odmiennego poglądu naruszałoby zasadę lex retro non agit i powołał się w tej kwestii na wyrok WSA w Kielcach z 22.01.2009r. sygn. akt I SA/Ke 432/08. W ocenie wierzyciela w niniejszej sprawie przedawnienie zobowiązania powinno nastąpić na podstawie art. 24 ust. 5d ustawy o sus w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003r. (Dz. U. z 2002r. Nr 241, poz. 2074).

Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację podkreślając, że skoro zobowiązanie z tytułu zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych Spółki Cywilnej Systemy Zabudowy Wnętrz "A" powstało w 2000r., to do przedawnienia zaległości podatkowych z tytułu składek za poszczególne miesiące 2000r. mają zastosowanie przepisy art. 24 ust. 4 ustawy o sus w brzmieniu obowiązującym w 2000r. oraz na mocy art. 31 tej ustawy - art. 118 § 1 i 2 O.p. w brzmieniu obowiązującym w 2000r. (co wynika z art. 21 ustawy z dnia 12 września 2002r. o zmianie ustawy -Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2002 Nr 169, poz. 1387), a nie przepisy art. 24 ust. 5d ustawy o sus, który wszedł w życie dopiero od dnia 1 stycznia 2003r. (art. 1 pkt 9 lit. b i art. 23 ustawy z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie innych ustaw - Dz. U. z 2002r. Nr 241, poz. 2074). Na poparcie tego stanowiska Dyrektor powołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2009r. 2009r. sygn. akt II FSK 333/08.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu nie narusza prawa.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późno zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń przepisów, które skutkowałyby uchyleniem zaskarżonego postanowienia.

Przedmiotem rozstrzygania przez organy administracji publicznej w sprawie niniejszej było żądanie zobowiązanej S. Z. umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu 19 marca 2009r. od Nr [...] do Nr [...], w których jako podstawę prawną wskazano decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału Opolu z dnia 14 grudnia 2005r. Nr [...] orzekającą o solidarnej odpowiedzialności M. S. i S. S. za zaległe składki Spółki Cywilnej Systemy Zabudowy Wnętrz "A" na ubezpieczenie społeczne za okres od stycznia 2000r. do grudnia 2000r., ubezpieczenie zdrowotne za okres od lutego 2000r do grudnia 2000r. oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od stycznia 2000r. do grudnia 2000r. Domagając się umorzenia postępowania egzekucyjnego S. Z. wskazała na trzyletni okres przedawnienia zobowiązań wynikających z decyzji ZUS z dnia 14 grudnia 2005r.

W dacie powstania należności z tytułu składek w art. 24 ust.4 ustawy o sus uregulowano jedynie przedawnienie należności z tytułu składek po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nie zawierała regulacji dotyczącej przedawnienia należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej. W tym zakresie ustawa ta odsyłała do regulacji zawartych w Ordynacji podatkowej wskazując w art. 31, które przepisy Ordynacji stosuje się do tych należności odpowiednio. Dodatkowo w art. 32 uregulowano kwestie odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących składek na ubezpieczenie społeczne także do składek na ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Stosownie do powołanych przepisów zastosowanie w przypadku przeniesienia odpowiedzialności z tytułu należności składkowych ma m.in. art. 118 §1 i 2 i 119 Ordynacji podatkowej.

W dacie powstania tej zaległości zgodnie z art. 118 § 1 O.p nie można było wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat. Natomiast w myśl § 2 przedawnienie zobowiązania wynikającego z decyzji, o której mowa w § 1, następowało po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym została doręczona decyzja o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej. Przepisy art. 70 § 2 pkt 1 i § 3-5 stosuje się odpowiednio, z tym, że termin biegu przedawnienia po jego przerwaniu wynosi 3 lata.

Z kolei ustawą z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2002r. Nr 241, poz. 2074), wprowadzono w art.24 ust. 5d ustawy o sus regulację, zgodnie z którą, przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana. Na podstawie art. 1 pkt 9 lit. b i art. 23 ustawy z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (...), art. 24 ust. 5d ustawy o sus wszedł w życie dopiero z dniem

1 stycznia 2003r. Ustawa zmieniająca nie zawierała przepisów intertemporalnych.

Nadto ustawą z dnia 12 września 2002r. dokonano zmiany ustawy Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2002. 169. 1387). Weszła ona w życie poza wskazanymi wyjątkami z dniem 1 stycznia 2003r., przy czym w art. 21 tejże ustawy zawarto regulację, iż do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.

W sprawie nie budzi wątpliwości to, że decyzję o odpowiedzialności Skarżącej za zaległości składkowe wydano 14 grudnia 2005r. i doręczono ją w dniu 17 grudnia 2005r. Poza sporem jest również to, że zaległości składkowe dotyczą roku 2000, a zatem do ich przedawnienia miały zastosowanie przepisy następujące przepisy: art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym w 2000 r. oraz z mocy art. 31 tej ustawy art. 118 § 1 i 2 O.p. Jak już wskazano wyżej, zgodnie z treścią art.118 O.p. w brzmieniu obowiązującym w 2000 r. (przy uwzględnieniu treści art. 21 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw), nie można wydać decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości składkowe, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość ubezpieczeniowa, upłynęło 5 lat. Zatem w przypadku powstania zaległości ubezpieczeniowej w 2000 r., decyzję o odpowiedzialności osoby trzeciej można wydać do dnia 31 grudnia 2005 r., co oznacza, że w niniejszej sprawie decyzja taka została wydana z zachowaniem terminu wynikającego z art.118 § 1 O.p. Natomiast stosownie do treści § 2 art. 118 O.p przedawnienie zobowiązania wynikającego z takiej decyzji, następuje po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym została doręczona decyzja o odpowiedzialności osoby trzeciej.

W tej sytuacji słusznie wskazał Dyrektor Izby Skarbowej, że art. 24 ust. 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który wszedł w życie 1 stycznia 2003 r., nie może być stosowany do zaległości składkowych dotyczących roku 2000, gdyż do nich stosować należy art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym w 2000 r. i odpowiednio do odpowiedzialności osób trzecich z tytułu tych należności art.118 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 31 ustawy sus, w brzmieniu wówczas obowiązującym.

Za taką interpretacją opowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 czerwca 2009r. sygn. akt II FSK 333/08 (dostępny w bazie internetowej NSA) i Sąd w niniejszym składzie pogląd ten w całości podziela, nie aprobując jednocześnie poglądów zaprezentowanych w przywołanych przez Skarżącą wyrokach sądów, a wskazujących na stosowanie do zaległości składkowych powstałych przed 1 stycznia 2003r. stosowanie nowych przepisów, w tym art. 24 ust. 5 d ustawy o sus.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał skargę za bezzasadną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o jej oddaleniu.