Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 673/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 190
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędzia del. WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Anna Siwonia-Rybak po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. S. A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2579/14 w sprawie ze skargi Spółdzielni M. w W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia 1[...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od D. S. A. z siedzibą w W. na rzecz Spółdzielni M. w W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 7 listopada 2014r. sygn. akt I SA/Wa 2579/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2010r. nr [...] oraz decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2009r. nr [...] stwierdzającą z urzędu nieważność decyzji Kierownika [...] z dnia [...] lutego 1989r. o oddaniu w użytkowanie wieczyste gruntu Spółdzielni M.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] lutego 2010 roku nr [...] Minister Infrastruktury po rozpatrzeniu odwołania Spółdzielni M. od decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2009 roku nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji Kierownika W. z dnia [...] lutego 1989 roku o oddaniu Spółdzielni M. w użytkowanie wieczyste terenu położonego w W. Dzielnicy P., w części dotyczącej nieruchomości przy ul. J., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] [...] m2 (dawna działka nr [...] i [...]) - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Decyzją z dnia [...] lutego 1989 roku o nr [...] Kierownik W. orzekł o oddaniu Spółdzielni M. w użytkowanie wieczyste terenu położonego w W. P. o pow. [...] m2. Decyzja ta stała się ostateczna.

Decyzją z dnia z dnia [...] lutego 2006 r., o nr [...] Wojewoda Mazowiecki stwierdził nieważność ww. decyzji Kierownika W. z dnia [...] lutego 1989 roku w części dotyczącej nieruchomości przy ul. J., oznaczonej jako działki nr [...] i [...] o pow. [...] m2.

Na skutek odwołania wniesionego przez Spółdzielnię M. w W., Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] marca 2008 r., znak: [...] uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lutego 2006 r i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, celem ustalenia aktualnego stanu prawnego nieruchomości.

Po ponownym rozpoznaniu niniejszej sprawy Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] stwierdził nieważność decyzji Kierownika W. z dnia [...] lutego 1989 r. orzekającej o oddaniu w użytkowanie wieczyste Spółdzielni M. terenu położonego w W. o pow. [...] m2, w części dotyczącej nieruchomości przy ul. J., oznaczonej jako działki nr [...] i [...] o pow. [...] m2.

Od decyzji powyższej odwołanie do organu wyższego stopnia złożyła Spółdzielnia M. w W. W odwołaniu strona podniosła, że art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ma zastosowanie do nieruchomości o uregulowanym stanie prawnym, zakwestionowała, iż w dniu [...] lutego 1989 r. sporna nieruchomość znajdowała się w zarządzie P. oraz wskazała na swoje pierwszeństwo do ustanowienia użytkowania wieczystego przed uprawnieniem P.

Po rozpoznaniu wniesionego odwołania Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lutego 2010 roku nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy i stwierdził, że wadliwość decyzji należy oceniać według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jej wydania tj. zgodnie z treścią art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, który obowiązywał w momencie wydania decyzji z dnia [...] lutego 1989 roku. Organ wskazał, że przepis ten przewidywał możliwość przekazywania posiadaczom gruntów państwowych, którzy w dniu 11 sierpnia 1988 roku nie legitymowali się dokumentami o przekazaniu gruntów państwowych wydanych w formie przewidzianej prawem i nie wystąpili w terminie do dnia [...] grudnia 1988 r. o uregulowanie stanu prawnego - w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. Przekazanie gruntu na rzecz jego dotychczasowego posiadacza możliwe było jednak tylko w sytuacji, gdy grunt państwowy nie był wcześniej prawnie rozdysponowany. Organ stwierdził, że w niniejszej sprawie w momencie wydania decyzji z dnia [...] lutego 1989 r. sporna nieruchomość była własnością Skarbu Państwa i znajdowała się w zarządzie P. na podstawie umów o nabyciu nieruchomości tj. aktów notarialnych z dnia [...] kwietnia 1938 r., [...] czerwca 1938 r., [...] czerwca 1938 r. i [...] czerwca 1938 r. Wobec powyższych ustaleń organ stwierdził, że przekazanie w użytkowanie wieczyste gruntów, których stan prawny został uregulowany na rzecz innego podmiotu tj. P., w zarządzie którego się znajdowały, stanowiła rażące naruszenie przepisu art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r.

Minister wskazał ponadto, że kwestia powstania zarządu i jego udokumentowania, zgodnie z przepisami ww. ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., może wynikać również z umowy o nabyciu nieruchomości.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Spółdzielnia M. w W.

Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 636/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2010 r.

Sąd I instancji stwierdził, iż decyzja z dnia [...] lutego 1989 r. rażąco narusza prawo, bowiem w jej wyniku doszło do sytuacji, że do nieruchomości istniały dwa konkurencyjne tytuły prawne. W aktach sprawy znajduje się zawiadomienie Sądu Rejonowego z [...] lutego 1996 r., z którego wynika, że prawo własności nieruchomości wpisane jest na rzecz Skarbu Państwa w osobie Dyrekcji O.K.P. w W. na podstawie aktów notarialnych przedwojennych. Na mocy art. 87 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami (po nowelizacji w 1991 r. - art. 80 ust. 2) istniała możliwość przekazania gruntów posiadaczom spełniającym przesłanki przewidziane w tym przepisie i choć art. 80 ust. 2 ww. ustawy nie zawiera zapisu dotyczącego ochrony praw osób trzecich, to jednak zasada ta obowiązywała przy uwłaszczeniu dokonywanym na podstawie różnych przepisów. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skoro P. nabyły prawo do gruntu na podstawie aktów notarialnych, które mogły być dowodem na istnienie prawa zarządu, to ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do takiego gruntu jest rażącym naruszeniem art. 80 ust. 2 ustawy w gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Spółdzielnia M. w W. wniosła skargę kasacyjną od tego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2012 r. sygn. akt l OSK 661/11 uchylił zaskarżony wyrok Sądu I instancji i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że decyzja Kierownika W. z dnia [...] lutego 1989 r., wydana została na podstawie art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Artykuł 87 ust. 2, w wersji z Dz. U. z 1985 r. stanowił, że posiadaczom gruntów państwowych, którzy w dniu 1 sierpnia 1988 r. nie legitymują się dokumentami o przekazaniu gruntów wydanymi w formie prawem przewidzianej i nie wystąpią w terminie do dnia 31 sierpnia 1988 r. o uregulowanie stanu prawnego, mogą być przekazane grunty będące w ich posiadaniu odpowiednio w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, a przekazanie następuje na podstawie decyzji terenowych organów administracji państwowej, wydanych bez konieczności uprzedniego złożenia wniosków o przekazanie, w granicach określonych liniami rozgraniczającymi i ustalonymi w miejscowych planach szczegółowych zagospodarowania przestrzennego lub w planach realizacyjnych. Zasadniczą, zatem przesłanką przekazania gruntu państwowego było jego posiadanie. Wypełnienie normy art. 87 ust. 2 powołanej ustawy to wykazanie, że dany podmiot był posiadaczem gruntu w dniu 1 sierpnia 1988 r., nie legitymował się dokumentami o przekazaniu gruntu w formie prawem przewidzianej, nie wystąpił do 31 grudnia 1988 r. o uregulowanie stanu prawnego. Tylko niewykazanie istnienia takich wymogów, a mimo to uwłaszczenie, może być ocenione jako naruszające prawo w sposób wskazany w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. W postępowaniu zakończonym decyzjami nadzorczymi, przesłanki wymienione w art. 87 ust. 2 nie były w ogóle badane, a mimo to stwierdzona została nieważność decyzji z [...] lutego 1989 r.

Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił dalej, że uwłaszczenie rzeczywiście nie może naruszać praw osób trzecich. Jednak przez osoby trzecie należy rozumieć takie podmioty, które posiadają tytuł prawny do gruntu mającego podlegać uwłaszczeniu lub takiego tytułu utraconego z różnych przyczyn dochodzą, a uwłaszczenie odzyskanie tego tytułu uniemożliwiałoby. W sprawie niniejszej tytuł prawny przysługiwał Skarbowi Państwa na mocy aktów notarialnych nabycia nieruchomości przed ll-gą wojną światową, natomiast P., które akty te podpisywały w imieniu Skarbu Państwa nie legitymowały się dokumentem ustanawiającym na ich rzecz jakiekolwiek prawo. P. nie mogą być zatem traktowane jako osoba trzecia, której praw uwłaszczanie nie może naruszać. Wojewódzki Sąd Administracyjny powołał się na art. 38 ustawy o gospodarce gruntami, z którego miało wynikać, że zarząd powstać mógł na podstawie umów o nabyciu nieruchomości, jednak nie ocenił czy i jakie brzmienie w dacie wydawania decyzji uwłaszczeniowej miał ten przepis i czy mógł on mieć znaczenie w sprawie uwłaszczenia Spółdzielni, zatem czy nawet zarząd Kolei mógłby być przeszkodą w uwłaszczeniu Spółdzielni, jeśli grunt był w jej posiadaniu. Zważyć należy, że grunt stanowił własność Skarbu Państwa, który miał prawo decydowania, komu i jakie prawo do gruntu może przyznać.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 1066/12 uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2009 r. nr 1015/2009 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu Sąd I instancji powołując art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej, jako: "P.p.s.a."), wskazał, że organy obu instancji rozpoznając ponownie sprawę winny dokonać oceny okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, mając na względzie stan sprawy w przedstawionym przez Naczelny Sąd Administracyjny aspekcie. W sprawie nie wykazano, bowiem aby decyzja z 1989 r. naruszała treść art. 87 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, ale stwierdzono, że do spornej nieruchomości istniało prawo zarządu P., nie wskazując czy jako prawo niebędące tytułem prawno-rzeczowym było przeszkodą w uwłaszczeniu.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiodła D. S.A. z siedzibą w W., wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa przez radcę prawnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 lipca 2014 r. sygn. akt I OSK 2943/12 uchylił zaskarżony wyrok Sądu I instancji i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że Sąd I instancji nie ocenił, czy i jakie brzmienie w dacie wydawania decyzji uwłaszczeniowej miał przepis art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w wersji z 1985 r. i czy mógł on mieć znaczenie w sprawie uwłaszczenia Spółdzielni, zatem czy nawet zarząd P. mógłby być przeszkodą w uwłaszczeniu Spółdzielni, jeśli grunt był w jej posiadaniu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji nie wskazał przyczyn podjętego rozstrzygnięcia i nie ocenił zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, również w świetle przepisów prawa materialnego regulujących materię będącą przedmiotem sporu. Sąd I instancji w ogóle nie wyjaśnił, dlaczego zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji w jego ocenie naruszają prawo. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uzasadniając wydany wyrok przytoczył jedynie w uzasadnieniu stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 12 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 661/11, a okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy w ogóle nie były przedmiotem analizy Sądu I instancji. Stwierdził, że Sąd I instancji podjął próbę przerzucenia ciężaru dokonania określonej oceny prawnej sprawy na organy administracji publicznej, co przesądza o wadliwości kontroli rozstrzygnięć organów administracji publicznej dokonanej przez Sąd. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w tych warunkach doszło do naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przepisów powołanych w skardze kasacyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Sąd I instancji powinien dokonać kontroli legalności zaskarżonej decyzji biorąc pod uwagę zarzuty podniesione przez skarżącego w skardze oraz przedstawić motywy podjętego rozstrzygnięcia w uzasadnieniu wyroku sporządzonym zgodnie z wymogami określonymi w art. 141 § 4 P.p.s.a. z uwzględnieniem wykładni dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w przytoczonym wyżej wyroku z dnia 12 kwietnia 2012 r.

Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył iż zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd, któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Artykuł ten znajduje zastosowanie, gdy doszło do orzeczenia o którym mówi art. 185 § 1 p.p.s.a., a mianowicie, gdy zaszła konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Zgodnie z treścią wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2010 roku, sygn. II GSK 808/09, Sąd I-szej Instancji rozpoznający sprawę ponownie, nie może dokonać interpretacji przepisów w sposób odmienny niż wynikająca z orzeczenia wydanego w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej, nie może też ocenić prawidłowości rozstrzygnięcia sądu odwoławczego.

Sąd wskazał, iż przedmiotem rozpoznania jest ocena czy i jakie brzmienie w dacie wydawania decyzji uwłaszczeniowej miał przepis art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w wersji z 1985 r. i czy mógł on mieć znaczenie w sprawie uwłaszczenia Spółdzielni, jak i czy nawet zarząd P. mógłby być przeszkodą w uwłaszczeniu Spółdzielni, jeśli grunt był w jej posiadaniu.

Po przeprowadzeniu analizy całego materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie, rozpoznając sprawę w ramach powołanych przez Naczelny Sąd Administracyjny kryteriów, Sąd uznał, że przedmiotowa skarga wniesiona przez Spółdzielnię M. w dniu [...] marca 2010 roku (data kancelaryjna) jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie czego oczywistą konsekwencją jest uchylenie decyzji organów obu (I i II) Instancji.

Przede wszystkim należy podnieść, iż z żadnych dowodów zgromadzonych w sprawie nie wynika, aby przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w posiadaniu P. w dacie wymienionej w przepisie. P. nabyło tę nieruchomość w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa w 1938 roku i nie legitymowało się żadnym dokumentem świadczącym o sprawowaniu nad tą nieruchomością zarządu, nie wykonywało żadnych czynności władczych. Ta okoliczność nie była przedmiotem badania prowadzonego przez organy obu Instancji (art. 77 § 1 K.p.a.), które własne decyzje wydały jedynie w oparciu o zaświadczeniu z Wydziału Ksiąg Wieczystych, które przedstawiało stan prawny nieruchomości z 1938 roku.

Przyczyny rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lutego 1989 r. leżą w błędnym, pochopnym i niedokładnym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, czym organy obu instancji naruszyły art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - kodeks postępowania administracyjnego oraz błędnej wykładni i niewłaściwym niezastosowaniu art. 4 ust. 4, art. 33 ust. 2 i art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) - w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania ww. decyzji.

Zgodnie z art. 87 ust. 2 ustawy o ggiwn posiadaczom gruntów państwowych, którzy w dniu 1 sierpnia 1988 r. nie legitymowali się dokumentami o przekazaniu gruntów, wydanymi w formie prawem przewidzianej [...] grunty będące w ich posiadaniu mogły być przekazane odpowiednio w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. Przepis ten określa, że przywilej uwłaszczenia przynależy posiadaczom, którzy w dniu 1 sierpnia 1988 r. nie legitymowali się dokumentami o przekazaniu gruntów. Ratio legis omawianego przepisu stanowiła potrzeba uregulowania istniejącego, aczkolwiek niepotwierdzonego stosownym tytułem prawnym, stanu istniejącego na nieruchomości. Nie należy zapominać, że uwłaszczenie nie było jedynie przywilejem posiadacza nieruchomości, lecz służyło także zapewnieniu uporządkowania stosunków własnościowych. Brak tytułu prawnego stanowi przesłankę, jaką należy badać jedynie w odniesieniu do uwłaszczanego posiadacza. Posiadanie jakiegokolwiek tytułu prawnego do nieruchomości przez jakikolwiek inny podmiot nie stanowi zatem ani przesłanki podlegającej badaniu w toku wydawania decyzji o uwłaszczeniu, ani tym bardziej przeszkody w uwłaszczeniu. Jedynym warunkiem, jaki nałożył ustawodawca w odniesieniu do statusu prawnego uwłaszczanego gruntu była okoliczność aby grunt pozostawał własnością Skarbu Państwa. Spółdzielnia spełniła wymogi z omawianego przepisu, który promował faktycznych posiadaczy nieruchomości państwowych w określonej dacie. Organy obu instancji nie przedstawiły żadnego dowodu na obalenie stanowiska Spółdzielni i jej uprawnienia wynikającego z faktu posiadania przez nią spornego gruntu w dacie wydawanej decyzji. Fakt posiadania przez Spółdzielnię spornego gruntu jest oczywisty i nie budzący żądnych wątpliwości. Na tym obszarze zostało zlokalizowane duże osiedle mieszkaniowe, które przed rozpoczęciem inwestycji wymagało dużego zaangażowania Skarżącej Spółdzielni i wydania wielu aktów - decyzji administracyjnych przez stosowne organy, niezbędnych do rozpoczęcia budowy.

W ocenie Sądu, w tak ustalonym stanie faktycznym, brak jest podstaw do uznania, aby P. w dacie wydania decyzji uwłaszczeniowej na rzecz Spółdzielni było posiadaczem nieruchomości. P. nie legitymuje się żadną decyzją przekazującą mu tę nieruchomość w zarząd. Zgodnie z art. 38 ust. 2 ustawy o ggiwn. dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: 1) decyzja o oddaniu w zarząd, 2) umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi zawarta za zezwoleniem tego organu, 3) umowa o nabyciu nieruchomości. Zgodnie natomiast z art. 87 ust. 2 tej ustawy, zainteresowane jednostki, które nie legitymowały się dokumentami o przekazaniu gruntów, wydanymi w formie prawem przewidzianej, a były w dniu 1 sierpnia 1988 r. posiadaczami gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, mogły złożyć wniosek o uregulowanie stanu prawnego do posiadanego gruntu. Oznacza to, że takie prawo do gruntu jak zarząd, użytkowanie, użytkowanie wieczyste nie mogło powstać z sposób dorozumiany. Przekazanie następuje na podstawie decyzji terenowych organów administracji państwowej, wydanych bez konieczności uprzedniego złożenia wniosków o przekazanie, w granicach określonymi liniami rozgraniczającymi i ustalonymi w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego lub planach realizacyjnych. Jak z przepisu tego wynika, zasadniczą przesłanką przekazania gruntu państwowego jest jego posiadanie. Przepis ten nie obligował właściwego organu do przekazania gruntu a dawał tylko taką możliwość, niemniej jednak jeśli postępowanie takie organ wszczął, ocenie podlegało to, czy podmiot, na rzecz którego przekazanie miało nastąpić był posiadaczem gruntu państwowego. A zatem, przekazując sporny grunt P. w drodze decyzji, należało uprzednio zbadać powyżej powołane okoliczności. Nie wykazanie wskazanych wymogów a mimo to uwłaszczenie, w ocenie Sądu, jest naruszeniem prawa w sposób wskazany w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W postępowaniu zakończonym decyzjami nadzorczymi, przesłanki wymienione w art. 87 ust.2 nie były w ogóle badane, a mimo to została stwierdzona nieważność decyzji dnia z 8 lutego 1989 roku. Dowodem potwierdzającym omawiany stan posiadania, na pewno nie są w omawianej sprawie umowy o nabyciu nieruchomości zawarte w formie aktów notarialnych z dnia [...] kwietnia 1938 r., z dnia [...] czerwca 1938 r., z dnia [...] czerwca 1938 r. oraz z dnia [...] czerwca 1938 r., na podstawie których Sąd Rejonowy dla i W. wydał zaświadczenie z dnia [...].02.1996 r. [...] r. Powyższe umowy nie dokumentują powstania zarządu wykonywanego przez P., a jedynie fakt nabycia na własność określonej nieruchomości w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa. Samo nabycie własności nieruchomości przez Skarb Państwa nie dawało podstawy do przyjęcia, że P. sprawuje nad nimi zarząd tylko z tego tytułu, iż reprezentowało Skarb Państwa podczas zawierania powołanych wyżej umów. A ta tylko okoliczność stanowiła podstawę dla organów obu Instancji do stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika W. z dnia [...] lutego 1989 r. i wywiedzeniu zarządu P. nad przedmiotowym gruntem.

Stosownie do ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, którą zastąpiła ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r., państwowe jednostki organizacyjne mogły uzyskać tytuł prawny do gruntu w postaci użytkowania na podstawie decyzji administracyjnej. Użytkowanie to z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., w myśl art. 87 ust. 1, przekształcało się w prawo zarządu. Sam fakt posiadania nieruchomości nie decydował zatem o powstaniu tego prawa. Grunty takie mogły być użytkowane przez określone podmioty bez tytułu prawnego, lecz ich prawnym dysponentem był, według ustawy, terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. Stąd też nie można uznać aby taki zarząd sprawowany był przez P. bez uprzednio wydanej decyzji, a takiej P. nie przedstawiło.

Również należy przytoczyć, iż zgodnie z treścią uzasadnienia do wyroku NSA wydanego w niniejszej sprawie w dniu 12 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 661/11, "tytuł prawny - prawo własności do przedmiotowej nieruchomości przysługiwał Skarbowi Państwa na mocy aktów notarialnych nabycia nieruchomości przed Il-gą wojną światową, natomiast P., które akty te podpisywały w imieniu Skarbu Państwa nie legitymowały się dokumentem ustanawiającym na ich rzecz jakiekolwiek prawo. P. nie mogą być zatem traktowane jako osoba trzecia, której praw uwłaszczanie nie może naruszać.".

Błąd w ustaleniach poczynionych przez organy obu instancji, odmiennych od stanu faktycznego przedstawionego w niniejszej skardze, stanowi efekt rażącego zaniechania dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes Skarżącej, a w szczególności, polegającego na nie zebraniu i nie rozpatrzeniu w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Powyższe uniemożliwiło dokonanie oceny, czy badana okoliczność została wykazana (art. 77 § 1 k.p.a.). W niniejszej sprawie organy nie spełniły ciążącego na nich obowiązku przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Ciężar dowodu na mocy art. 77 k.p.a. obciąża organ administracyjny, tymczasem poprzez pobieżne i niewnikliwe postępowanie, został w sposób niedopuszczalny przerzucony na stronę. Realizując zasadę prawdy obiektywnej organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału (m.in. wyrok WSA w Warszawie VI SA/Wa 2430/08 z 17 marca 2009. r., LEX I nr 531542). Minister Infrastruktury, działający jako organ II instancji, również organ I instancji w osobie Wojewody Mazowieckiego, rozstrzygający w niniejszej sprawie, naruszyli art. 77 § 1 k.p.a. pominęli bowiem istotną dla sprawy okoliczność i nie ustalili, czy w dacie wydania decyzji "uwłaszczeniowej" obejmującej przedmiotowe nieruchomości, P. było faktycznym posiadaczem gruntów, jak i nie dokonali właściwej oceny istnienia podstawy prawnej uzasadniającej przyjęcie, że przedmiotowe grunty były w zarządzie P., w myśl przepisu art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.).

Wywody prawne, jakie przedstawiono w uzasadnieniu decyzji mające przemawiać za uznaniem sprawowania zarządu na przedmiotowych gruntach przez P., nie zostały poparte dowodami uzyskanymi w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu dowodowym, pomimo zgłaszania przez Skarżącą zastrzeżeń co do prawidłowości ustaleń dokonanych przez Wojewodę Mazowieckiego.

Przy ponownym rozpoznaniu niniejszej sprawy organ I instancji winien zatem zbadać wyżej powołaną okoliczność, czy w dacie wydania decyzji przez Kierownika W. o nr [...], tj. w dniu [...] lutego 1989 roku, o oddaniu Spółdzielni M. w użytkowanie wieczyste terenu położonego w W. o pow. [...] m2, P. znajdowało się w posiadaniu powyższej nieruchomości zgodnie z treścią ww przepisu art. 38 ust. 2 ustawy o ggiwn. W myśl obowiązującej ówcześnie zasady, iż niezbędnym było formalne oddanie nieruchomości w trwały zarząd na mocy decyzji administracyjnej, prawo do gruntu jak zarząd, użytkowanie, użytkowanie wieczyste nie mogło powstać w sposób dorozumiany. A zatem, w omawianej sytuacji do oddania nieruchomości w zarząd P. koniecznym było wydanie stosownej decyzji przez terenowy organ administracji państwowej czy zawarcie stosownej umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi. Stąd też koniecznym jest dla rozstrzygnięcia w omawianym zakresie, ustalenie czy jedna z powyższych okoliczności w stosunku do P. miała miejsce, czyli czy rzeczywiście w sposób prawem przewidziany, P. sprawowało zarząd nad sporną nieruchomością.

W związku z powyższym stwierdzić należy, że Minister Infrastruktury, jak również Wojewoda Mazowiecki, w tak ustalonym stanie faktycznym, dokonali błędnego zastosowania art. 87 ust. 2 ustawy o ggiwn przyjmując, że P. było zarządcą gruntów przy ul. Jugosłowiańskiej, oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...] i dlatego, zdaniem Sądu, decyzje wydane przez organ I i II instancji, rażąco naruszyły powołane wyżej przepisy prawa.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła D. S.A. zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy :

- art. 153 w zw. z art. 193 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do zaleceń odnośnie dalszego postępowania zawartych w wyroku NSA z dnia 15 lipca 2014 r., sygn. akt: I OSK 2943/12 dotyczących znaczenia dla sprawy uwłaszczenia Spółdzielni normy zawartej w art. 38 ustawy o gospodarce nieruchomościami w obrzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji Kierownika W. o oddaniu w użytkowanie wieczyste terenu położonego w W. o pow. [...] m2 na podstawie ostatecznej decyzji z dnia [...] lutego 1989 roku i zajęcie się zamiast tego analizą art. 87 ust. 2 ustawą o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości, kwestią posiadania spornego gruntu przez P. i jej uwłaszczania w kontekście tego przepisu;

- art. 190 p.p.s.a. poprzez uznanie, że wykładnia prawa z wyroku NSA z dnia 15 lipca 2014r., sygn. akt I OSK 2943/12 i zawarta w wyroku NSA z dnia 12 kwietnia 2012r., sygn. akt I OSK 661/11 obligowała WSA do uchylenia skarżonej decyzji; - uznanie, że posiadanie jakiegokolwiek tytułu prawnego do nieruchomości przez jakikolwiek inny podmiot nie stanowi ani przesłanki podlegającej badaniu w toku wydawania decyzji o uwłaszczeniu, ani tym bardziej przeszkody w uwłaszczeniu, podczas gdy w wyroku NSA z dnia 12 kwietnia 2012r., sygn. akt I OSK 661/11 NSA wyraził pogląd prawny, iż uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich, a do stosowania się do tej wykładni NSA zobowiązał w wyroku z dnia 14 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 2943/12. W związku z powyższymi zarzutami kasator wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; zasądzenie na rzecz D. S.A. niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa przez radcę prawnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący m.in. stwierdził, iż w niniejszej sprawie nie chodziło o ocenę prawidłowości uwłaszczenia P., tylko o ocenę prawidłowości uwłaszczenia Spółdzielni, przy uprzednim ustaleniu oceny powstania i istnienia prawa zarządu P. (jako potencjalnej przeszkody do tego uwłaszczenia), ale w kontekście art. 38, a nie art. 87 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Poza tym uwłaszczenie P., co jasno wynika z dokumentów zgromadzonych w niniejszej sprawie, odbyło się na zupełnie innej podstawie prawnej, określającej nabycie prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa. Nie miała być też przedmiotem rozważań analiza stanu faktycznego w postaci posiadania, tylko analiza dotycząca kwestii powstania i istnienia prawa zarządu. Kwestie są całkowicie niezależne od posiadania nieruchomości. Sąd I instancji nie dokonał analizy art. 38 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Nie pochylił się również w ogóle nad kwestią dotyczącą analizy przepisów obowiązujących przed datą wejścia w życie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, dotyczących ustanawiania, czy szerzej powstawania prawa zarządu. Nie można zakładać, że prawo zarządu na rzecz P. musiało powstać w okresie obowiązywania wymienionych wyżej ustaw. Warto tu zwrócić uwagę na przepisy obowiązujące w dacie nabycia przez Skarb Państwa w osobie Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w Warszawie przedmiotowej nieruchomości. Zgodnie z art. 7 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" z dnia 24 września 1926 r. (t.j. z dnia 5 grudnia 1930, Dz.U. nr 89, poz. 705), wszelkie nieruchomości, przeznaczone do użytku kolei, stają się z chwilą nabycia ich przez przedsiębiorstwo "P." własnością Skarbu Państwa, przedsiębiorstwo zaś zatrzymuje je w swoim użytkowaniu i zarządzie. Sytuacja, w której P. nie nabywała własności nieruchomości na swoją rzecz, mogła zdecydowanie stanowić uzasadnienie dla nabycia przez nią prawa zarządu - gdyby bowiem nabyła prawo własności, nie mogłoby być mowy o jednoczesnym nabyciu prawa zarządu.

W żadnej mierze prawidłowe zastosowanie normy zawartej w art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie oznacza dopuszczalności uznania, że związanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny powoduje w prostej linii obowiązek uchylenia decyzji organu I i II instancji. Dokonując takiego zabiegu, Wojewódzki Sąd Administracyjny niewątpliwie naruszył zasadę prawidłowego orzekania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną S. wniosła o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Wskazała, że z zarzutami skargi kasacyjnej nie sposób się zgodzić. Wyrok Sądu I instancji został wydany prawidłowo i w pełni odpowiada prawu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Zgodnie z art.174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015r., poz.1311) dalej w skrócie p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach :

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem zgodnie z art.183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje skargę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym uchybił sąd pierwszej instancji, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego – wykazania dodatkowo, że to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy obowiązkiem wnoszącego skargę kasacyjną jest precyzyjne wskazanie przepisów, które jego zdaniem zostały naruszone i wykazanie, na czym to naruszenie polegało. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę jej zasadności (podobnie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniach z dnia 31 marca 2004r. OSK 59/04, ONSAiWSA 2004 z.1, poz.10; z dnia 20 września 2005r. I OSK 794/05, niepubl.; z dnia 20 października 2005r. I OSK 163/05, LEX nr 188715; z dnia 19 grudnia 2005r. II OSK 299/05, LEX nr 190971; z dnia 17 stycznia 2006r/ II OSK 403/05, LEX nr 196461).

Po stwierdzeniu, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania należało przystąpić do oceny skargi kasacyjnej.

Analizowana skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, zarzuty w niej zawarte polegające na naruszeniu przepisów postępowania (art.153 w zw. z art.193 P.p.s.a.) oraz art.190 P.p.s.a., jak również zarzut nieprzeprowadzenia w tym kontekście przez Sąd I instancji analizy przepisu prawa materialnego art. 38 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości należało uznać za niezasadny.

Przede wszystkim należy wskazać, że Sąd I instancji zastosował się do zaleceń odnośnie dalszego postępowania zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2014 r., sygn. akt: I OSK 2943/12, dotyczących wyjaśnienia dlaczego zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji naruszają prawo. Sąd I instancji dokonał oceny znaczenia dla sprawy uwłaszczenia Spółdzielni normy zawartej w art. 38 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji Kierownika W. o oddaniu Spółdzielni M. w użytkowanie wieczyste terenu położonego w W. w części dotyczącej nieruchomości przy ul. J. oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m kw (dawna działka nr [...] i [...]). Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo zajął się też analizą art. 87 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i kwestią posiadania spornego gruntu przez P. i jej uwłaszczenia w kontekście tego przepisu. Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, iż w okolicznościach niniejszej sprawy nie ma podstaw do zastosowania art.38 ust.2 ustawy o ggiwn. Ciężar wywodu został więc przeniesiony na rozważania na temat art. 87 ust. 2 ustawy o ggiwn, zgodnie ze wskazówkami Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartymi w wyroku z dnia 15 lipca 2014 roku, sygn. akt I OSK 2943/12.

W myśl z art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W myśl natomiast zdania drugiego powołanego przepisu nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W orzecznictwie podkreśla się, że pojęcie "wykładni prawa" użyte w art. 190 p.p.s.a. należy rozumieć jako ustalenie znaczenia przepisów prawa. Związanie wykładnią prawa dokonaną w danej sprawie przez NSA oznacza, że sąd pierwszej instancji, ponownie rozpoznając sprawę nie może nie dostosować się do zapatrywania prawnego wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd pierwszej instancji tylko w wyjątkowych wypadkach może odstąpić od wykładni prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Pierwsza z tych sytuacji dotyczy zmiany stanu faktycznego. W judykaturze wskazuje się, że moc wiążąca wykładni NSA przestaje obowiązywać także w razie zmiany stanu prawnego. Żadna z wymienionej sytuacji nie wystąpiła w niniejszej sprawie, a to oznacza, że Sąd I instancji związany był wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny z wyroku NSA z dnia 15 lipca 2014 roku, sygn. I OSK 2943/12, oraz wykładnią prawa dokonaną przez NSA w wyroku z dnia 12 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 661/11. Związanie wojewódzkiego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 190 p.p.s.a., jest pełne co oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku. Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla sądu pierwszej instancji zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że wojewódzki sąd administracyjny jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania, co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych.

Błędnie zatem kasator wywodzi, że z samego faktu związania wykładnią prawa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zobligowany był uchylić decyzje administracyjne. Związanie sądu I instancji należy rozumieć jako ponowne, autonomiczne i niezależne rozstrzyganie w przedmiocie skargi, lecz z pełnym uwzględnieniem wytycznych NSA co do rozumienia konkretnych przepisów prawa. Pojęcie wykładni należy rozumieć szerzej - również jako wiążącą ocenę prawidłowości zastosowania przepisów postępowania odnoszących się do postępowania dowodowego, więc przesądzenia, że ustalony przez organ stan faktyczny jest prawidłowy. W tym kontekście Sąd I instancji w sposób zupełnie prawidłowo na nowo ocenił zarzuty skargi Spółdzielni i cały materiał dowodowy w sprawie, wskazał przyczyny podjętego rozstrzygnięcia, ocenił zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, również w świetle przepisów prawa materialnego regulujących materię będącą przedmiotem sporu. Sąd I instancji obszernie wyjaśnił dlaczego decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji w jego ocenie naruszają prawo. Rozstrzygając sprawę w ponownym postępowaniu organ administracyjny dysponuje takimi samymi możliwościami w zakresie sposobu rozstrzygnięcia, jakimi dysponował w pierwotnym postępowaniu, z ograniczeniami wynikającymi z zasady związania oceną prawną sądu administracyjnego. W wydanym wcześniej w niniejszej sprawie wyroku NSA z dnia 15 lipca 2014 r., sygn. akt: I OSK 2943/12 NSA wprost określił, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji powinien dokonać kontroli legalności skarżonej decyzji administracyjnej biorąc pod uwagę zarzuty podniesione przez skarżącego w skardze oraz przedstawić motywy rozstrzygnięcia w uzasadnieniu wyroku sporządzonym zgodnie z wymogami określonymi w art. 141 § 4 p.p.s.a. z uwzględnieniem wykładni dokonanej przez NSA w wyroku z dnia 12 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 661/11. Sąd I instancji w pełni zastosował się do wszystkich powyższych wytycznych, a wydany wyrok został wydany po uprzedniej kompleksowej kontroli legalności decyzji organów administracji publicznej.

W wiążącym Sąd I instancji wyroku z dnia 12 kwietnia 2012 r., sygn. akt: I OSK 661/11 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż do niniejszej sprawy zastosowanie ma przepis art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości wyłącznie w wersji z Dz. U. 1985 r. Nr 12, poz. 99. Na tej podstawie sąd orzekł, iż ocena prawidłowości decyzji może być przeprowadzona wyłącznie poprzez ustalenie czy skarżąca Spółdzielnia spełniła przesłanki uwłaszczenia wskazane w w/w przepisie w brzmieniu z 1985 roku. Jako wyłączne przesłanki przedmiotowego uwłaszczenia Naczelny Sąd Administracyjny wymienił: 1). posiadanie przez skarżącą gruntu objętego wywłaszczeniem w dniu 1 sierpnia 1988 roku; 2). brak legitymowania się dokumentami o przekazaniu gruntu w formie prawem przewidzianej oraz 3). niewystąpienie do dnia 31 grudnia 1988 roku o uregulowanie stanu prawnego nieruchomości. Tylko niewykazanie tych wymogów, a mimo to uwłaszczenie może być ocenione jako naruszające prawo w sposób określony w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Takie też zapatrywanie prawne, na zasadzie związania, przyjął Sąd I instancji w niniejszej sprawie i temu poglądowi podporządkował się w pełnym zakresie, przez co zarzut naruszenia art. 190 p.p.s.a. jest całkowicie bezpodstawny.

W żaden sposób nie można się również zgodzić z zarzutem, że Sąd I instancji naruszył art. 190 p.p.s.a. w kontekście badania w toku wydawania decyzji uwłaszczeniowej posiadania tytułu prawnego do nieruchomości. Jakkolwiek Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2012 r. rzeczywiście przyznał, że co do zasady uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich, to jednak dalej wywiódł, że w niniejszej sprawie P. nie mogą być traktowane jako osoba trzecia, której praw uwłaszczenie nie może naruszać z uwagi na fakt, że tytuł prawny do nieruchomości przysługiwał Skarbowi Państwa (a nie P.). P. podpisywało jedynie akty notarialne nabycia nieruchomości w imieniu Skarbu Państwa. Nie legitymowało się natomiast żadnym dokumentem ustanawiającym na ich rzecz jakiekolwiek prawo. Bowiem takie prawo do gruntu jak zarząd, użytkowanie, użytkowanie wieczyste, na gruncie ustawy z 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, nie mogło powstać w sposób dorozumiany. Nie można też skutecznie twierdzić, by powstanie tego prawnorzeczowego tytułu po stronie P. następowało z mocy prawa bez potrzeby konkretyzacji tej normy w akcie administracyjnym indywidualnym.

Zatem należy uznać, że w następstwie wcześniejszych wyroków kasacyjnych Naczelnego Sądu Administracyjnego jedynym słusznym rozstrzygnięciem mogło być uchylenie obydwu decyzji organów administracji, które zostały wydane w sposób wadliwy.

Należy także pamiętać, iż kwestią użytkowania wieczystego na rzecz Spółdzielni zajmował się też Sąd Najwyższy, który w postanowieniu z dnia 23 marca 2005r. sygn. akt I CK 702/04 uchylił postanowienia sądu I i II instancji, na mocy których oddalony został wniosek Spółdzielni o wpis do księgi wieczystej użytkowania wieczystego gruntu i własności budynków na podstawie decyzji administracyjnej z [...] lutego 1989r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Najwyższy wskazał, iż "wpis prawa użytkowania wieczystego powstałego w drodze decyzji administracyjnej na podstawie przepisów ustawy z 29 kwietnia 1985r. o ggiwn ma charakter deklaratoryjny. Należało więc przyjąć, że Spółdzielnia w oparciu o decyzję z 8 lutego 1989r. nabyła już prawo użytkowania wieczystego, a prawo to podlegało ujawnieniu w księdze wieczystej, zaś decyzja administracyjna stanowiła podstawę dokonania wpisu".

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną D. S.A., albowiem nie ma ona usprawiedliwionych podstaw, a orzeczenie Sądu I instancji uchylające decyzje administracyjne odpowiada prawu. O kosztach orzeczono w myśl art. 204 pkt 2 p.p.s.a.