Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1723/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par,. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 41a ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 299
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, Sędzia WSA - Michał Sowiński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 lipca 2020 r. sprawy ze skargi J.U. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego świadczenia uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2016 r. O. R. KRUS w W. naliczył skarżącemu nadpłatę części uzupełniającej emerytury rolniczej za okres od 1 lipca 2013 r. do 31 lipca 2016 r. w wysokości 26.899,46 zł i zażądał od niego spłaty zadłużenia w całości w terminie jednego miesiąca od daty otrzymania decyzji.

Przyczyną powstałej nadpłaty było wyłączenie małżonki skarżącego z ubezpieczenia społecznego rolników w związku z przyznaniem przez ZUS od dnia 1 kwietnia 2013 r. emerytury pracowniczej (decyzja ZUS z dnia [...].05.2013 r.).

Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. skarżący nabył prawo do emerytury rolniczej od dnia 1 lipca 2013 r. Przyznane świadczenie było wypłacane w całości pomimo niezaprzestania prowadzenia przez skarżącego działalności rolniczej, albowiem na dzień złożenia przez skarżącego wniosku o emeryturę rolniczą jego żona w związku z prowadzoną działalnością rolniczą podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy. Jednocześnie decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. skarżącemu została wstrzymana w całości wypłata części uzupełniającej emerytury rolniczej.

Od powyższych decyzji skarżący złożył odwołanie do S. O. – S. Pracy i U.S. w W., który wyrokiem z dnia [...] czerwca 2017 r. oddalił odwołanie.

W dniu 7 listopada 2017 r. skarżący wystąpił z wnioskiem do Prezesa KRUS o umorzenie w całości kwoty nienależnie pobranej części uzupełniającej emerytury rolniczej.

Decyzją z [...] czerwca 2018 r. organ odmówił umorzenia ww. kwoty.

Rozpoznając sprawę w następstwie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes KRUS decyzją z [...] sierpnia 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J. U. wnosząc o jej uchylenie bądź zmianę z wnioskiem o dopuszczenie dowodów złożonych dotychczas i z niniejszym odwołaniem, ewentualnie uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W następstwie rozpoznania powyższej skargi tut. Sąd wyrokiem z dnia 20 czerwca 2019 r. sygn.. akt VSA/Wa 1723/18 uchylił zaskarżoną decyzję. Powodem takiego rozstrzygnięcia sądu było podpisanie zaskarżonej decyzji jak i decyzji, która ją poprzedzała przez tą samą osobę.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes KRUS decyzją z dnia [...] lipca 2019 r znak: [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2018 r.

W jej uzasadnieniu wskazał m.in., że z uwagi na to, że od wydania poprzedniej decyzji ([...].08.2018 r.) do chwili obecnej minął prawie rok, Kasa ponownie przeprowadziła postępowanie wyjaśniające mające na celu zgromadzenie dokumentacji potwierdzającej aktualną sytuację materialno-bytową rodziny skarżącego.

W dniu [...] lipca 2019 r. została przeprowadzona wizytacja w strony gospodarstwie rolnym. W wyniku tego ustalono, że ma 71 lat i mieszka wraz z żoną D. U. (67 lat) w domu jednorodzinnym o powierzchni 180 m2, wybudowanym na przełomie lat 80/90-tych. Jest to budynek piętrowy, składający się z kuchni, łazienki, pokoju dziennego, sypialni, do którego przyłączone są podstawowe media - woda, prąd. Stan techniczny budynku jest dobry, zaś suma jego ubezpieczenia według polisy PZU wynosi 600.000 zł. Na posesji stoi sześć pustych szklarni. Szklarnie nie są użytkowane ponieważ od [...] lipca 2019 r. żona zawiesiła działalność rolniczą związaną z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej - uprawa kwiatów w tunelach ogrzewanych (suma ubezpieczenia według polisy PZU - 1000 zł). Wcześniej zawieszenie tej działalności miało miejsce od [...] lipca 2017 r. do [...] marca 2018 r. Na terenie posesji stoi budynek gospodarczy do przechowywania narzędzi i przedmiotów wykorzystywanych przez żonę w związku z prowadzoną wcześniej działalnością rolniczą. Organ zauważa, że w gospodarstwie nie ma parku maszynowego i brak jest inwentarza żywego. Źródło utrzymania rodziny stanowi pobierana przez żonę emerytura pracownicza w wysokości 533,00 zł brutto miesięcznie oraz emerytura rolnicza wypłacana stronie w części składkowej wynoszącej 491,80 zł brutto miesięcznie (z uwagi na prowadzoną działalność rolniczą została zawieszona w całości część uzupełniająca emerytury rolniczej wynosząca 819,69 zł brutto). Zatem łącznie dochody ze świadczeń wynoszą ok. 1.024,80 zł brutto miesięcznie. D. U. jest właścicielką gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni 3,6909 ha fizycznych, co stanowi 1,93 ha przeliczeniowych i lasu o powierzchni 0,0100 ha. Ponieważ skarżący nie wykazał dochodu uzyskiwanego z posiadanego przez żonę gospodarstwa rolnego, przyjęto aktualny miesięczny dochód z 1 ha przeliczeniowego, wynikający z ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w wysokości 308 zł.

W tym przypadku jest to kwota 594,44 zł miesięcznie (1,93 ha x 308 zł). Wobec tego łączne miesięczne dochody rodziny wynoszą ok. 1619,24 zł.

Z przedłożonych dokumentów wynika, że rodzina ponosi podstawowe koszty bieżącego miesięcznego utrzymania związane z opłatami za:

gaz - 143,34 zł

energię elektryczną - 279,01 zł

odpady komunalne - 72,00 zł

wywóz nieczystości - 110,00 zł

podatek rolny - 9,33 zł

podatek od nieruchomości -11,83 zł

opał (węgiel) - 256,25 zł (faktura za rok 2018)

• ubezpieczenie nieruchomości -100,50 zł

• zakup leków - 141,30 zł (faktura za rok 2017)

zakup odzieży, żywności i środków czystościowych - ok. 1000,00 zł (według oświadczenia)

Dodatkowo ponoszone przez rodzinę koszty związane są z opłatami za:

telefon-113,99 zł

abonament TV Polsat - 85,00 zł

ubezpieczenie samochodu - 75,00 zł

paliwo do samochodu - 430,00 zł

Zgodnie z oświadczeniem, złożonym do protokołu z wizytacji w gospodarstwie rolnym, ze względu na zły stan zdrowia nie mają małżonkowie możliwości podjęcia żadnej dodatkowej pracy dorywczej. Oprócz dwóch kart informacyjnych z izby przyjęć z dnia [...] kwietnia 2017 r. i z [...] lipca 2017 r., z których wynika, że nie było wskazań do hospitalizacji, w aktach sprawy brak jest także dokumentów potwierdzających zły stan zdrowia, leczenie strony konsultacje lekarskie, czy też - poza fakturą wystawioną w 2017 r. - zakup leków.

Dokumentów takich nie znajduje się również w stosunku do żony. Organ przypomina, że strona składając pierwszy wniosek o umorzenie należności twierdziła, że nie może

nikomu przekazać gospodarstwa rolnego albowiem Urząd m. W. - Biuro Geodezji i Katastru z uwagi na błędnie sporządzoną modernizację operatu zablokował żonie wydawanie jakichkolwiek dokumentów, w tym geodezyjnych, na potrzeby prowadzonych spraw przed innymi urzędami, w tym przed KRUS.

Podał, że za błędy urzędników oboje ponoszą konsekwencje finansowe i jednocześnie zwrócił uwagę na to, że sprawa z geodezją trwa już od 2016 r. oraz, że zmiany geodezyjne miały wpływ na wymiar podatku, który za okres 6 lat wyniósł 3 000,00 zł. Z uwagi na to, że wskazany przez skarżącego wymiar podatku faktycznie mógłby wpłynąć na możliwości płatnicze rodziny, a także z uwagi na to, że nie mógł zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej z przyczyn od siebie niezależnych, Kasa przeprowadziła dokładne postępowanie wyjaśniające mające na celu potwierdzenie podawanych faktów. Ustaliła, że w dniu 30 stycznia 2018 r. wpłynęło do KRUS pismo Prezydenta m. W. - Wydziału Budżetowo - Księgowego dla D. W. z dnia [...] stycznia 2018 r., w którym poinformowano, że w dalszym ciągu prowadzone jest postępowanie podatkowe oraz, że S. K. O. decyzjami z dnia [..] grudnia 2017 r. uchyliło decyzje Prezydenta m.. W. za lata 2012-2017 i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W dniu [...] stycznia 2018 r. Prezydent m. W. wydał z urzędu decyzję orzekającą o aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dla działki ewidencyjnej nr [...] położonej na obszarze Dzielnicy W. poprzez wykreślenie wpisu użytku gruntowego 3 - tereny mieszkaniowe o powierzchni 0,5094 ha występującego na części działki i wykazanie w to miejsce użytku - grunty rolne zabudowane o powierzchni 0,5094 ha, zgodnie z opracowaniem geodezyjnym przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 14 września 2017 r. W dniu 25 stycznia 2018 r. przedmiotowa decyzja stała się ostateczna. Natomiast w dniu 2 lutego 2018 r. na podstawie ww. decyzji dokonano aktualizacji operatu ewidencyjnego. D. U. w wyniku prac mających na celu wyeliminowanie danych błędnych nie była obciążana żadnymi kosztami. Jednocześnie pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. Prezydent m. W. poinformował Kasę, iż postępowanie podatkowe wobec żony zostało zakończone, oraz zostały wydane decyzje podatkowe za lata 2017-2018. W tej sytuacji Kasa pismem z dnia 8 maja 2018 r. zwróciła się z prośbą o nadesłanie kopii ww. decyzji. W dniu 24 maja 2018 r. wpłynęły do KRUS decyzje w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2017 na kwotę 133,00 zł i za rok 2018 na kwotę 139,00 zł. Zatem postępowanie prowadzone przez ww. Urząd nie obciążyło strony kosztami tego postępowania, jak również wymiar podatku za lata 2017 i 2018 nie potwierdził podanej w oświadczeniu kwoty 3000,00 zł, a tym samym pozostaje bez wpływu na możliwości płatnicze. Organ podniósł, że skarżący nadal nie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej. Zaprzestanie jej umożliwiłoby KRUS podjęcie wypłaty pobieranej emerytury rolniczej w pełnej wysokości, co spowodowałoby zwiększenie dochodów rodziny, a tym samym ułatwiłoby spłatę zadłużenia.

Organ zwraca uwagę, że skarżący może zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej poprzez wyzbycie się gospodarstwa rolnego w jakiejkolwiek dopuszczanej prawem formie (akt notarialny, umowa dzierżawy). Teraz jedynie ze względu na prowadzoną działalność rolniczą emerytura rolnicza wypłacana jest w części składkowej wynoszącej 491,80 zł brutto zł miesięcznie, która jest niższa od minimum socjalnego wynoszącego 954,95 zł brutto miesięcznie w przypadku dwuosobowego gospodarstwa emeryckiego w roku 2018 r. (dane GUS). Po zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej wysokość świadczenia wzrosłaby do 1311,49 zł.

Organ podkreśla, że żona skarżącego prowadziła dotychczas działy specjalne produkcji rolnej, które pozwalały na osiąganie z tego tytułu dochodów. Uzyskiwanego przez żonę w związku z tą działalnością dochodu w okresie od 1 marca 2018 r. do 30 czerwca 2019 r., skarżący nie podał w złożonym przez siebie oświadczeniu. Według decyzji N.U. S. W. – W. szacowany dochód z tej działalności w okresie od 1 marca 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. wynosi 7.574,00 zł. Żona zawieszając od dnia [...] lipca 2019 r. do odwołania prowadzenie tej działalności wyzbyła się dodatkowego źródła dochodu. Nadzwyczajne zdarzenia losowe w rodzinie nie wystąpiły.

Organ podnosi nadto, że skarżący składając w dniu 4 lipca 2013 r. wniosek o emeryturę rolniczą wiedząc, że żona od dnia 1 kwietnia 2013 r. ma przyznane prawo do emerytury pracowniczej, w pozycji dotyczącej danych identyfikacyjnych małżonka, gdzie należało wskazać, czy współmałżonek ma ustalone prawo do emerytury lub renty, podał, że żona nie pobiera żadnego z tych świadczeń. Ponadto w decyzji przyznającej prawo do emerytury rolniczej został pouczony o zasadach zawieszalności wypłaty rolniczych świadczeń emerytalno - rentowych w razie prowadzenia działalności rolniczej oraz został zobowiązany do poinformowania organu rentowego o wszelkich okolicznościach, które mają wpływ na prawo i wypłatę tych świadczeń (uzyskanie przez żonę prawa do emerytury pracowniczej), czego także nie uczynił. W efekcie spowodowało to, że emerytura rolnicza w pełnej wysokości była wypłacana nienależnie od 1 lipca 2013 r. do 31 lipca 2016 r. tj. łącznie przez 3 lata.

W związku z powyższym organ stwierdza, że chociaż obecna sytuacja finansowa strony jest dość trudna, to może ona zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej co spowodowałoby zwiększenie dochodów a tym samym umożliwiłoby spłatę zadłużenia.

Skargę na wyżej opisaną decyzję wywiódł J. U. wnosząc o jej uchylenie, bądź zmianę. W uzasadnieniu skargi podniósł m.in., że jego zdaniem decyzja ta jest krzywdząca. Organ nie rozumie bowiem jego sytuacji majątkowej, albowiem to jego żona jest wyłączną właścicielką gospodarstwa. Poza tym oboje są już w wieku emerytalnym (skarżący ma 72 lata, żona 67) w związku z tym nie mogą pracować i to nie tylko ze względu na wiek ale i na schorzenia na które oboje się leczą.

Zdaniem skarżącego organ traktuje dowody wybiórczo i nierzetelnie zwłaszcza gdy chodzi o gospodarstwo jego żony. Podaje niepoprawne dane, zawyża powierzchnię gruntów, a w konsekwencji wylicza niewłaściwie dochody z tego gospodarstwa.

Podobnie jest w przypadku decyzji N. U. S. W. – W.z dnia [..] marca 2019 r. jak i rocznych zeznań podatkowych za lata 2017 i 2018.

Skarżący wyraża zdziwienie, iż organ nie wziął pod uwagę notatki służbowej sporządzonej przez pracownika KRUS z dnia 5 lipca 2019 r., w której przytoczono właściwe powierzchnie gospodarstwa podlegające opodatkowaniu, oraz wnioskowano o umorzenie zobowiązań.

Skarżący zwraca również uwagę na istniejące w jego ocenie patologie systemu emerytalno – rentowego, oraz wyjaśnia jakie są rzeczywiste dochody oraz wydatki jego rodziny.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko podnosząc, iż brak dochodów albo ich niska wysokość nie może być argumentem przemawiającym za koniecznością umorzenia nienależnie pobranych świadczeń.

Zwrócono uwagę, iż skarżący oraz jego małżonka posiadają dużej wartości dom, oraz ziemię, która w przypadku wystąpienia o warunki zabudowy, stanie się ziemią o przeznaczeniu budowlanym, a jej wartość wyniesie kilka milionów złotych, co pozwoli na zwrot nienależnie pobranych świadczeń.

Sąd zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

Skarga jest zasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Prezesa KRUS w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników.

Stosownie do treści art. 41 a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r., Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może m.in. umorzyć należności z tytułu składek w całości lub w części.

Brzmienie powyższego przepisu wskazuje, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że nawet zaistnienie przewidzianych w przepisach przesłanek nie zobowiązuje organu do zastosowania wnioskowanej ulgi, bowiem wybór sposobu załatwienia wniosku został pozostawiony woli organu. "Uznaniowość" nie oznacza jednak dowolności w orzekaniu organów. Zadaniem organu jest takie zebranie materiału dowodowego, a następnie dokonanie na jego podstawie ustaleń i wyciągnięcie z nich wniosków, by z jednej strony zobowiązany miał pewność przeanalizowania całokształtu jego sytuacji, z drugiej zaś by decyzja ta poddawała się kontroli Sądu.

W każdym przypadku organ zobligowany jest do wnikliwej oceny stanu faktycznego z perspektywy określonych w przepisach przesłanek. Ocena taka, przeprowadzona z uwzględnieniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Treść zawarta w uzasadnieniu decyzji ma bowiem zasadnicze znaczenie przy ocenie jej prawidłowości, realizowanej w administracyjnym toku instancji, a następnie w ramach kontroli sądowej. Kontrolując wydane w danej sprawie decyzje Sąd ocenia sposób przeprowadzenia postępowania w sprawie, w szczególności, czy organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, respektując treść zasady prawdy obiektywnej, czy uwzględnił wszystkie okoliczności danej sprawy, umożliwił stronie czynny udział w postępowaniu a końcowo, czy uzasadnił należycie wydane w sprawie rozstrzygnięcie. Do przestrzegania tych zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej jest zobowiązany na mocy art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz.U. 2016 poz. 23) – dalej: K.p.a. Rozstrzyganie podjęte w ramach uznania wymaga więc od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), tj. przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.). Zakres okoliczności, jakie organ powinien ustalić i materiału dowodowego, jaki powinien zgromadzić, jest zdeterminowany treścią przesłanek umorzenia należności, o których mowa w art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. Z brzmienia tego przepisu wynika, że przesłankami warunkującymi umorzenie należności jest złożenie w tym zakresie stosownego wniosku i zaistnienie ważnego interesu zainteresowanego. Organ powinien przy tym uwzględnić, z jednej strony możliwości płatnicze wnioskodawcy, a z drugiej, stan finansów funduszu emerytalno - rentowego.

Pojęcie ważnego interesu zainteresowanego nie zostało przez ustawodawcę ściśle zdefiniowane, dlatego też o tym, czy w sprawie zachodzi ważny interes zainteresowanego decydują różnorakie czynniki. O jego zaistnieniu świadczyć może zarówno trudna sytuacja finansowa, majątkowa, osobista, czy zdrowotna zobowiązanego, jak i wystąpienie zdarzeń nadzwyczajnych, które zaburzyły w istotny sposób codzienne funkcjonowanie strony, w tym negatywnie wpłynęły na stan środków przeznaczonych na zwykłe utrzymanie.

Ważny interes w umorzeniu składek ze względu na trudną sytuację ubezpieczonego istnieje wtedy, gdy pomiędzy obowiązkiem zapłaty należności i jego sytuacją materialną zachodzi związek tego rodzaju, że wykonanie obowiązku zapłaty składek mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez zobowiązanego i jego bliskich podstawowych potrzeb życiowych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 8 października 2015r., sygn. akt I SA/Ke 446/15, dost. CBOiS).

Organ ma obowiązek uwzględnić – z jednej strony możliwości płatnicze zobowiązanego, a z drugiej – stan finansów funduszu emerytalno-rentowego i składkowego.

Poddając kontroli zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził, że narusza ona przepisy art. 7, art. 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a., gdyż nie została poprzedzona prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym.

Z okoliczności podanych przez skarżącego wynika, że znajduje się on w trudnej sytuacji materialnej, zatem organ rentowy powinien rozważyć, czy spłata przedmiotowego zadłużenia bądź jego egzekucja z majątku zobowiązanego nie spowoduje niemożności zaspokojenia przez niego podstawowych potrzeb życiowych.

W orzecznictwie ugruntowany jest już pogląd, który Sąd również podziela, że sytuacja, w której spłata zaległości spowoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych do środków pomocy państwa (korzystanie z pomocy społecznej) nie jest zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest zgodna również z interesem publicznym.

W ocenie sądu w sprawie niniejszej organ nie wyjaśnił należycie jaka jest rzeczywista możliwość spłaty zadłużenia. Szczegółowe ustalenia w tym względzie są niezbędne do oceny realnej możliwości spłaty przez skarżącego zaległych składek i istnienia przesłanki umorzenia należności, czyli ważnego interesu zobowiązanego. Jeśli bowiem okaże się, że zapłata składek mogłaby spowodować niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych skarżącego, to niewątpliwie taki ważny interes wystąpi.

Zdaniem sądu nie wystarczy ustalenie iż skarżący zamieszkuje wspólnie z żoną w domu o wartości ok. 600 tys. zł. Nie wystarczy również ustalenie, że żona skarżącego ma ziemię rolną, która może zostać przekształcona na działki budowlane. Strony nie można bowiem zmuszać do tego aby pozbywała się dorobku swojego życia, a już z pewnością nie można sugerować aby wpływała na małżonka aby ten pozbywał się swojego majątku odrębnego. Strona ma wprawdzie majątek dość znacznej wartości ( dom ) jednak nie przynosi on żadnych dochodów. Poza tym organ nie wyjaśnił czy rzeczywiście nieruchomość rolna żony skarżącego mogłaby być przeznaczona pod zabudowę, albowiem skarżący podnosi, iż przynajmniej w części położona jest na terenie zalewowym. Nie można również wymagać od skarżącego, a także od jego żony aby nadal pracowali na jej nieruchomościach i aby uzyskiwali z takiej pracy dochody. Skarżący ma 72 lata, jego żona 67, a to że w przeszłości próbowali okresowo pracować wynikało z potrzeby, czy wręcz konieczności zabezpieczenia ich podstawowych potrzeb życiowych. Państwo nie jest bowiem w stanie zabezpieczyć swoim obywatelom będących w wieku emerytalnym przyzwoitego poziomu egzystencji ze względu na niewydolność całego systemu emerytalnego. Organ musi więc wyjaśnić raz jeszcze czy przy wydatkach jakie skarżący wykazuje jest możliwe funkcjonowanie jego oraz żony z dochodów uzyskiwanych od państwa, czy też konieczne jest mimo zaawansowanego wieku i chorób, czerpanie przez nich dochodów także z innych źródeł ( z nieregularnej i wykonywanej w ograniczonym zakresie pracy w gospodarstwie).

W ocenie sądu ewentualna konieczność wykonywania takiej pracy ( przez skarżącego i jego żonę) byłaby zawstydzająca dla państwa polskiego oraz instytucji, które państwo to reprezentują.

Sąd raz jeszcze w tym miejscu wskazuje, że w odniesieniu do decyzji o charakterze uznaniowym, szczególnie istotne jest należyte uzasadnienie przez organ swojego stanowiska, które powinno być logiczne, spójne i znajdować oparcie w zebranym materiale dowodowym. Uzasadnienie takiej decyzji, powinno zawierać wnikliwe wyjaśnienie sytuacji majątkowej zobowiązanego, jego zdolności płatniczych przy uwzględnieniu dochodów i niezbędnych wydatków oraz rozważenie wpływu egzekucji konkretnej kwoty należności na sytuację życiową zobowiązanego, w tym przede wszystkim na jego zdolność do utrzymania. Okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia należności powinny być przeanalizowane i omówione w sposób nie budzący żadnych wątpliwości.

W szczególności należy ustalić, czy spłata należności przez skarżącego w jego sytuacji życiowej, nie doprowadzi do sytuacji, że skarżący pozbawiony możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych swoich i rodziny, będzie zmuszony do korzystania ze środków pomocy społecznej. Przy czym organ powinien mieć na uwadze, że chociaż co do zasady instytucja umorzenia ma charakter wyjątkowy, to jednak nie może być ona instytucją martwą.

Wymienione mankamenty postępowania wyjaśniającego i przyjętej przez organ argumentacji, nieprzekonujące o słuszności podjętego rozstrzygnięcia, zaważyły na rozstrzygnięciu sprawy. Należy tym samym stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Rozpatrując ponownie sprawę organ winien wyeliminować wskazane przez Sąd wadliwości.

Mając powyższe na względzie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.