Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 2266/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędzia WSA Maria Kwiecińska As. sąd. Małgorzata Bejgerowska ( spr.) Protokolant: ref. staż. Marek Nowak po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2006r. sprawy ze skargi I. H. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego w sprawie o wymiar cła I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/M. Bejgerowska /-/ B. Koś /-/M. Kwiecińska


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego uznał za nieprawidłowe zgłoszenie celne nr SAD [...] z dnia [...] w zakresie określenia wartości celnej importowanego towaru i kwoty wynikającej z długu celnego oraz określił dług celny w łącznej kwocie [...].

Odwołanie od tej decyzji wniósł, w imieniu strony, J. C. w piśmie z dnia [...] żądając jej uchylenia w całości i orzeczenia o uznaniu przedmiotowego zgłoszenia celnego za prawidłowe. J. C. przedłożył wraz z odwołaniem odpis pełnomocnictwa z dnia 1 sierpnia 2002r. udzielonego mu jako pracownikowi, upoważniającego do reprezentowania firmy "A" w postępowaniach przed organami celnymi, inspekcją celną, organami podatkowymi i egzekucyjnymi. W trakcie postępowania wyjaśniającego J. C. przedstawił kserokopię umowy o pracę z dnia 1 sierpnia 2002r., potwierdzającą zatrudnienie u mocodawcy na czas nieokreślony.

Dyrektor Izby Celnej - działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 i § 2, art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 253 § 2, art. 255 i art. 262 Kodeksu celnego - stwierdził postanowieniem nr [...] z dnia [...] niedopuszczalność powyższego odwołania od decyzji organu celnego I instancji. Odpis tego orzeczenia został odebrany przez J. C. w dniu [...].

W jego uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż J. C. będący doradcą podatkowym nie mógł skutecznie wnieść odwołania w imieniu strony jako jej przedstawiciel bezpośredni, albowiem nie był podmiotem do tego uprawnionym w myśl przepisu art. 253 § 2 Kodeksu celnego. Wskazał ponadto, iż zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 5 lipca 1996r. o doradztwie podatkowym ( tj. - Dz. U. z 2002r., nr 9, poz. 86 ze zmian. ) doradca podatkowy wykonujący swój zawód nie może pozostawać w stosunku pracy, co oznacza, że przedmiotowa umowa o pracę została zawarta z J. C. z naruszeniem powyższych przepisów.

Pismem z dnia [...] I. H. wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji z dnia [...] podając w treści jako załącznik odwołanie. Według oświadczenia wnioskodawcy pozostawał on w przeświadczeniu, że jest reprezentowany przez prawidłowo umocowanego pełnomocnika. Spisał bowiem z J. C. umowę zlecenia na prowadzenie niniejszej sprawy oraz udzielił mu pisemnego pełnomocnictwa.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej odmówił I. H. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśniono, że I. H. podał, iż miał być przekonany o skuteczności odwołania wniesionego w jego imieniu przez J. C. do dnia [...] kiedy to otrzymał informację o uznaniu niedopuszczalności środka zaskarżenia (zawartą w piśmie organu odwoławczego z dnia 16 grudnia 2002r.). Organ II instancji uznał jednak, iż w niniejszej sprawie nie zaszły przesłanki z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego warunkujące przywrócenie terminu do dokonania danej czynności prawnej. Poza przytoczeniem tych przesłanek organ celny wskazał, że wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu nie dokonano czynności, tj. nie wniesiono środka odwoławczego.

Pismem z dnia [...] I. H. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] odmawiające mu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia organu celnego I instancji, żądając jego uchylenia ze względu na naruszenie przepisu art. 162 Ordynacji podatkowej. Zdaniem skarżącego złożył on własne odwołanie wraz w wnioskiem o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny jego uchybienia (czyli od momentu, kiedy dowiedział się o nieuznaniu przez organ celny J. C. za jego skutecznego pełnomocnika). We wniosku uprawdopodobnił natomiast brak winy w uchybieniu terminu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty przytoczone w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Wskazał ponadto, że I. H. dowiedział się o nieskuteczności pełnomocnictwa udzielonego przez niego J. C. już w dniu [...] a nie jak twierdzi w dniu [...] w związku z doręczeniem wezwania Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...]. Od tego momentu powinno zatem liczyć się 7 dniowy termin do złożenia ewentualnego wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy wyjaśnić, że niniejsza sprawa zainicjowana wniesieniem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271). Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie są natomiast uprawnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Również w myśl art. 3 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Sądy administracyjne kontrolują zaskarżone akty tylko w zakresie ich zgodności z prawem i nie mają uprawnień do merytorycznego rozstrzygania sprawy. Jednocześnie przepis art. 134 § 1 ostatnio cytowanej ustawy stanowi, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W pierwszej kolejności wskazać należy - odnosząc się do samej kwestii dopuszczalności przedmiotowego odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] - że przepis art. 253 § 2 Kodeksu celnego (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 maja 2002r. - tj. w dacie składania zażalenia oraz wydawania postanowienia przez organ II instancji o stwierdzeniu jego niedopuszczalności), wyznaczał krąg podmiotów umocowanych do sprawowania przedstawicielstwa w sprawach celnych. Z uregulowania tego wynika, iż przedstawicielem bezpośrednim osoby fizycznej lub prawnej w postępowaniu przed organem celnym w sprawach dotyczących towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej mógł być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a jej przedstawicielem pośrednim wyłącznie agencja celna.

W niniejszej sprawie bezsporne było, że towar- będący przedmiotem toczącego się postępowania w sprawie celnej- był przeznaczony do działalności gospodarczej. Z powyższego wyczerpującego wyliczenia podmiotów uprawnionych do reprezentowania strony postępowania celnego wynika zatem, że J. C. mógł występować w charakterze pełnomocnika skarżącego będąc jego pracownikiem (zob. też wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 października 2005r., sygn. akt 3/I SA/Po 11/03). Regulacje ustawy z dnia 5 lipca 1996r. o doradztwie podatkowym (t. j. - Dz. U. z 2002r., nr 9, poz. 86 ze zmian.), ograniczające możliwość zatrudniania się doradców na podstawie umowy o pracę, nie oznaczają bowiem bezwzględnej nieważności takich umów. Może to jedynie narazić danego doradcę na odpowiedzialność dyscyplinarną przewidzianą w rozdziale 9 powołanej ustawy. Wobec powyższego zakwestionowanie przez organ celny przedmiotowej umowy o pracę z dnia [...] zawartej pomiędzy I. H. a J. C. było nieuzasadnione.

Sąd stwierdził ponadto, że nawet gdyby organ celny zakwestionował słusznie, z jakichkolwiek powodów, pełnomocnictwo przedłożone w danej sprawie, powinien uznać, iż złożone przez pełnomocnika pismo nie zostało właściwie podpisane i wezwać stronę - na podstawie art. 169 § 1 i art. 168 § 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego - do usunięcia braku formalnego takiego pisma, odwołania czy też zażalenia poprzez jego podpisanie w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Jest to bowiem brak formalny uniemożliwiający nadanie podaniu dalszego biegu (zob. B. Adamiak i in., Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2006, str. 663 i 666). Czynności takie nie zostały tymczasem podjęte w niniejszej sprawie.

Odnosząc się natomiast do kwestii legalności zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Celnej nr [...] z dnia [...] odmawiającego I. H. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia organu I instancji, Sąd uznał, iż wydane zostało ono z naruszeniem przepisów Ordynacji podatkowej.

Zgodnie bowiem z art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej (znajdującym zastosowanie w niniejszej sprawie na mocy art. 262 Kodeksu celnego) w razie uchybienia terminu należy przywrócić go na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, iż uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy przy tym wnieść w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi z jednoczesnym dopełnieniem czynności, dla której określony był termin. W ocenie Sądu przesłanki te zostały w niniejszej sprawie spełnione, gdyż skarżący I. H. uprawdopodobnił w wystarczającym stopniu brak swojej winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania, powołując się na fakt wniesienia tego środka zaskarżenia w ustawowym terminie przez J.C. którego uważał za swojego pełnomocnika, mającego według niego skuteczne umocowanie do występowania w jego imieniu ze względu na udzielone mu w dniu [...] pełnomocnictwo i pozostawanie z nim w stosunku pracy na podstawie umowy o pracę z dnia [...].

Postanowienie organu odwoławczego z dnia [...] stwierdzające niedopuszczalność odwołania wniesionego przez J. C. ze względu na jego nieprawidłowe umocowanie do reprezentowania skarżącego zostało błędnie doręczone w dniu [...] wyłącznie samemu C. Wynika stąd, że I. H. mógł faktycznie zapoznać się ze stanowiskiem organu celnego - nie uznającym prawa J. C. do skutecznego wykonywania funkcji jego pełnomocnika - dopiero w momencie otrzymania od Dyrektora Izby Celnej pisma z dnia [...] informującego skarżącego o "nie uznaniu z przyczyn formalnych" przedmiotowego pełnomocnictwa. Skoro pismo powyższe zostało wysłane bez zwrotnego potwierdzenia odbioru i tym samym w aktach administracyjnych sprawy nie ma jednoznacznego dowodu wskazującego na konkretną datę jego doręczenia skarżącemu, należało przyjąć wersję przedstawioną przez samego I. H., który stwierdził, iż pismo to otrzymał w dniu [...]. Należało uznać wobec tego, iż złożył on przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w ustawowym terminie 7 dniu od ustania przyczyny uchybienia terminowi (tj. w dniu 13 stycznia 2003r.). Datą początkową biegu terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu był bowiem w niniejszej sprawie dzień, w którym strona powzięła wiadomość o uchybieniu tego terminu (zob. m. in. C. Kosikowski i in., Ustawa Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004, str. 441; B. Adamiak i in., Ordynacja podatkowa. Komentarz, str. 642 oraz wyrok NSA z 24 marca 1999r., sygn. akt I S.A./Gd 1664/98, nie publ. ).

Sąd nie podzielił tym samym stanowiska organu odwoławczego podniesionego w odpowiedzi na skargę, odnośnie tego, że I. H. dowiedział się o nieuznaniu J. C. za jego pełnomocnika już w dniu [...] kiedy doręczono mu pismo Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] skierowane z tego powodu bezpośrednio do skarżącego. Było to bowiem wezwanie do złożenia zabezpieczenia pokrywającego w całości dług celny wynikający z przedmiotowej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] określającej kwotę długu celnego dla towaru objętego zgłoszeniem nr SAD [...] z dnia [...]. Pismo to dotyczyło zatem postępowania zabezpieczającego, a nie odwoławczego, wszczętego na skutek wniesienia przez J. C. zakwestionowanego środka zaskarżenia. Tymczasem w momencie wydania powyższego wezwania (czyli w dniu [...]) organ odwoławczy był dopiero w trakcie ustalania, czy pełnomocnictwo udzielone J. C. stanowi wystarczające umocowanie do reprezentowania skarżącego, o czym świadczy pismo z dnia [...] wzywające go do przedłożenia dokumentów uzasadniających jego występowanie w tej roli.

Ponadto w ocenie Sądu niezasadne jest stwierdzenie organu celnego zawarte w zaskarżonym postanowieniu dotyczące niespełnienia warunków niezbędnych do przywrócenia terminu, a polegające na braku przy wniosku z dnia [...] środka odwoławczego, albowiem organ nie zweryfikował twierdzenia I. H., iż załączył on przedmiotowe odwołanie. Skoro organ celny stwierdził brak załącznika wskazanego w treści wniosku o przywrócenie terminu winien uznać, iż złożony przez skarżącego wniosek zawiera brak formalny i wezwać stronę - na podstawie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego - do usunięcia tego braku w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Zgodnie z doktryną i orzecznictwem jest to brak formalny uniemożliwiający nadanie podaniu dalszego biegu (zob. - S. Babiarz i in., Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2006, str. 553). Tymczasem czynności takiej w niniejszej sprawie zaniechano.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, iż organ odwoławczy odmawiając skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego dokonał naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Chodzi przy tym zarówno o przepisy warunkujące możliwość przywrócenia terminu do dokonania czynności (art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego), jak i przepis art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, określający jedną z ogólnych zasad postępowania celnego - nakaz prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów celnych. Z zasady tej wynika bowiem postulat m. in. prowadzenia danego postępowania zgodnie z przepisami prawa procesowego, a więc również zapewnienia stronie prawa do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia danej sprawy ( zob. B. Adamiak i in., Ordynacja podatkowa. Komentarz, str. 493).

Z tego względu orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zmian.) jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej powyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

/-/M. Bejgerowska /-/ B. Koś /-/M. Kwiecińska

T.M.d