Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 926/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 57a, art. 134 par. 1, art. 145 par. 1pkt 1 lit. a i c, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1649
law: Ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju - tekst jednolity
article: art. 3 pkt 3, art. 28 ust. 1, art. 29-31, art. 48, art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 37 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: art. 7, art. 77 par., art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 14 ust. 2 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2013 poz 490
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez  Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant St. sekretarz sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi T. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą T. – S. R. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2015r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budowli I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. z dnia [...] maja 2015r. nr 291/2015 znak [...], II. zasądza od Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 757,- zł (siedemset pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2015 r., znak [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 z późn. zm., dalej: "pr. bud. z 1994 r."), art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. nr 38, poz. 229 z późn. zm., dalej: "pr. bud. z 1974 r.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") nakazał właścicielowi, tj. Miastu P., reprezentowanemu przez Zarząd Dróg Miejskich w P., rozbiórkę wolnostojącego, trwale związanego z gruntem urządzenia reklamowego, zlokalizowanego na działce nr [...], arkusz [...], obręb W., przy ul. D. w P., wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.

W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że Zarządu Dróg Miejskich w P. pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r., znak [...], wniósł o zbadanie legalności przedmiotowego nośnika reklamowego. Podanie to motywowane było wcześniejszym wnioskiem C. C. P. Sp. z o.o. o wyrażenie zgody na zajęcie tej nieruchomości na cele reklamowe. Z dokumentów załączonych do powyższego pisma wynika, że podmiotem obsługującym wspomniane urządzenie reklamowe była C. C. Sp. z o.o., przy czym urządzenie to zostało wybudowane w 1994 r. przez B. Sp. z o.o. Jednocześnie stwierdzono brak dokumentacji potwierdzającej legalność omawianej inwestycji. Organ I instancji zwrócił się zatem do Prezydenta Miasta P. z zapytaniem o odnalezienie i przekazanie wszelkiej dokumentacji budowlanej, związanej z poruszanym obiektem budowlanym. Pismem z dnia [...] września 2013 r. Prezydent Miasta P. przekazał jedynie akta znak [...], znak arch. [...], dotyczące nośnika reklamowego przy ul. D. w P. Dokumentacja ta nie dotyczyła obiektu budowlanego objętego postępowaniem wyjaśniającym organu I instancji. Okazało się również, że dokumenty załączone do wniosku z dnia [...] sierpnia 2013 r. nie dotyczą urządzenia reklamowego objętego kontrolowanym postępowaniem. Organ I instancji ustalił, że właścicielem działki nr [...] jest Miasto P., w imieniu którego włada tą nieruchomością Zarząd Dróg Miejskich w P. Dla tego terenu nie obowiązuje żaden miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. W trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu [...] listopada 2013 r. ustalono, że urządzenie reklamowe zlokalizowane jest w całości w pasie drogowym ul. D., która na odcinku od Mostu D. do budynku starego dworca PKP stanowi drogę wewnętrzną. Przedstawiciele Zarządu Dróg Miejskich w P. oświadczyli zarazem, że C. C. P. Sp. z o.o. korzysta z części działki nr [...] w celach reklamowych jako użytkownik bezumowny i ponosi wszelkie koszty związane z eksploatacją nośnika reklamowego. Uczestniczący we wspomnianej kontroli pracownik PKP S.A. stwierdził, że nie dysponuje żadną wiedzą co do legalności wybudowania omawianego urządzenia i osoby inwestora. W dniu [...] grudnia 2013 r. inny pracownik PKP S.A. oświadczył, że rozważany słup reklamowy powstał na podstawie umowy najmu nr [...]. Jednocześnie strona tej umowy, PKP Stacja Rejonowa P. Gł., już nie istnieje, a PKP S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami nie jest jej następcą prawnym. Spółka akcyjna PKP powstawała bowiem dopiero w 1997 r. Pracownik ten zaznaczył również, że nie posiada informacji o legalności wykonanych robót budowlanych, choć najprawdopodobniej urządzenie to powstało w 1995 r. Próby przywołania do czynności wyjaśniających inwestora, tj. B. Sp. z o.o., okazały się bezskuteczne, gdyż adres siedziby spółki przestał być aktualny z końcem października 2013 r. Następnie organ I instancji przytoczył przepisy, które w jego ocenie powinny znaleźć zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, wskazując zarazem, że przedmiotowy słup reklamowy, jako wolnostojące i trwale związane z gruntem urządzenie, stanowi budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 pr. bud. z 1994 r., a nie instalację, o jakiej mowa w art. 29 ust. 2 pkt 6 pr. bud. z 1994 r. W konsekwencji realizacja omawianej inwestycji wymagała, zgodnie z art. 28 ust. 1 pr. bud. z 1994 r., pozwolenia na budowę. Organ I instancji uznał zarazem, że rozważany obiekt budowlany powstał w drugiej połowie 1994 r., za czym przemawia opinia Plastyka Miejskiego z dnia [...] lipca 1994 r., umowa najmu z 1994 r. oraz oświadczenie użytkownika urządzenia reklamowego, tj. C. C. P. Sp. z o.o. Konsekwentnie przedsięwzięcie to wymagało pozwolenia na budowę także w świetle art. 28 ust. 1 pr. bud. z 1974 r. i § 44 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. nr 8, poz. 48 z późn. zm.). Budowa wolnostojącego, trwale związanego z gruntem urządzenia reklamowego bez pozwolenia na budowę objęta jest zakresem zastosowania art. 48 pr. bud. z 1994 r. Niemniej na mocy art. 103 ust. 2 pr. bud. z 1994 r. zastosowanie w takim przypadku znajduje art. 37 i art. 40 pr. bud. z 1974 r. W konsekwencji niezbędne było ustalenie, czy budowa poruszanego urządzenia reklamowego nie narusza przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Organ I instancji powołał się zarazem na uchwałę NSA z dnia 16 grudnia 2013 r., II OPS 2/13. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. wskazał także, że dla terenu omawianej inwestycji nie obowiązuje obecnie żaden miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. W tej sytuacji wyznaczono C. C. P. Sp. z o.o. termin do wystąpienia do Prezydenta Miasta P. z wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy dla rozważanej inwestycji. Pismem z dnia [...] września 2014 r., znak [...], Prezydent Miasta P. powiadomił organ I instancji, że w zakreślonym terminie nie został złożony wniosek o wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Wobec tego pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. wystąpiono do Miejskiej Pracowni Urbanistycznej w P. z prośbą o przesłanie wypisów i wyrysów z wszystkich miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego obowiązujących na rozważanych terenie. W odpowiedzi organ I instancji uzyskał: (1) plan szczegółowy zagospodarowania przestrzennego terenu Ś. miasta P., zatwierdzony uchwałą nr [...] Prezydium Rady Narodowej miasta P. z dnia [...] czerwca 1969 r. (Dz. Urz. Rady Narodowej miasta P. nr 10, poz. 51 z dnia 26 czerwca 1969 r.), (2) plan ogólny zagospodarowania przestrzennego miasta P., zatwierdzony przez Wojewodę P. w dniu [...] sierpnia 1975 r., stanowiący integralna część planu zagospodarowania przestrzennego Województwa P., zatwierdzonego uchwałą nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej (Dz. Urz. W.R.N. nr 14, poz. 110), oraz (3) miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego miasta P., zatwierdzony uchwałą nr [...] Rady Miejskiej P. z dnia [...] grudnia 1994 r. (Dz. Urz. Woj. Pozn. Nr 22, poz. 246). Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. przeanalizował postanowienia tych planów miejscowych, zgodnie z cytowaną uchwałą z dnia [...] grudnia 2013 r. Rozważany teren oznaczony był w pierwszym planie miejscowym jako teren urządzeń stacyjnych dworca PKP P. G., w drugim – jako teren kolejowy, a w trzecim – jako teren dworca komunikacji publicznej – Dworzec Główny, przy czym dopuszczono lokalizację przystanków, peronów i miejsca zatrzymań kolei dalekobieżnej, regionalnej i ewentualnie szybkiej, tramwajów, autobusów miejskich, autobusów regionalnych i dalekobieżnych. W konsekwencji organ I instancji stwierdził, że C. C. P. Sp. z o.o. nie złożyła wniosku o ustalenie warunków zabudowy, a omawiany teren nie jest przeznaczony pod zabudowę albo jest przeznaczony pod zabudowę innego typu, wobec czego w świetle art. 37 ust. 1 pkt 1 pr. bud. z 1974 r. konieczne było wydanie nakazu rozbiórki. Adresatem tego rozstrzygnięcia uczyniono Miasto P., reprezentowane przez Zarząd Dróg Miejskich w P., gdyż podmiot ten jest właścicielem poruszanego urządzenia reklamowego.

Pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. T. K. T. S. R. w P. odwołał się od powyższej decyzji z dnia [...] maja 2015 r., zarzucając organowi II instancji naruszenie: (1) art. 103 ust. 2 pr. bud. z 1994 r. w zw. z art. 37-40 pr. bud. z 1974 r. poprzez wydanie nakazu rozbiórki, mimo braku niezgodności z przepisami planistycznymi, (2) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 78 k.p.a. poprzez wydanie decyzji, mimo niepełnego materiału dowodowego, a w szczególności poprzez nieuwzględnienie wniosku z dnia 15 kwietnia 2015 r. o jego uzupełnienie, (3) art. 78 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieustosunkowanie się do wniosków skarżącego w zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że organ I instancji zobowiązał poprzedniego właściciela urządzenia reklamowego do złożenia wniosku o wydanie warunków zabudowy, a na skutek jego zaniechania, wydał postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania. Zawieszenie to miało bowiem na celu ustalenie warunków zabudowy dla przedmiotowego słupa reklamowego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. odstąpił przy tym od ustalonej linii orzeczniczej, w świetle której zgodność urządzenia reklamowego ocenia się wyłącznie z perspektywy obecnie obowiązujących warunków zabudowy i przeznaczenia terenu. W dalszej części odwołania skarżący podniósł jednak, że zgodność ta powinna być oceniana z uwzględnieniem przepisów planistycznych obowiązujących w dacie zakończenia budowy urządzenia podlegającego legalizacji. Ponadto skarżący zaznaczył, że nierozpatrzenie złożonych przez niego wniosków stanowi naruszenie przepisów proceduralnych i powinno skutkować uchylenie zaskarżonej decyzji. Co więcej, nawet przy założeniu, że organ I instancji przed wydaniem decyzji uwzględnił wyłącznie uchwałę z dnia [...] grudnia 2013 r., to i tak zobowiązany był on do analizy także warunków zabudowy obowiązujących w 1994 r. Ewentualne zaniechanie zbadania warunków zabudowy obowiązujących w dacie zakończenia budowy omawianego urządzenia reklamowego stanowiło naruszenie przepisów.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., znak [...], Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 104 § 1 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] maja 2015 r. w całości i na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 pr. bud. z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 pr. bud. z 1994 r. oraz nakazał właścicielowi, tj. Miastu P., reprezentowanemu przez Zarząd Dróg Miejskich w P., rozbiórkę wolnostojącego, trwale związanego z gruntem urządzenia reklamowego, zlokalizowanego na działce nr [...], arkusz [...], obręb W., przy ul. D. w P., wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, wyjaśniając zarazem że początkowo organ I instancji uznawał za strony jedynie bezumownego użytkownika urządzenia reklamowego, tj. C. C. P. Sp. z o.o., oraz właściciela nieruchomości, tj. Miasto P., w imieniu którego gruntem włada Zarząd Dróg Miejskich w P. Pismem z dnia [...] marca 2015 r. C. C. P. Sp. z o.o. zawiadomiła Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P., że nie jest już właścicielem omawianego nośnika reklamowego, który został sprzedany T. K. T. S. R. w P. W wyniku otrzymania powyższego pisma organ I instancji powiadomił Tomasza Koska o możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji administracyjnej oraz doręczył mu wydane przez siebie rozstrzygnięcie. Tym samym T. K. został również uznany za stronę niniejszego postępowania administracyjnego. Na wezwanie organu II instancji skarżący dostarczył odpowiedni wypis z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej oraz umowę sprzedaży rozważanego nośnika reklamowego z dnia [...] stycznia 2015 r. Zebrany materiał dowodowy pozwala przyjąć w ocenie Wojewody Wielkopolskiego, że omawiane urządzenie zostało wybudowane przez B. Sp. z o.o. w W. w drugiej połowie 1994 r. w sposób samowolny. Zarówno art. 28 ust. 1 pr. bud. z 1994 r., jak art. 28 ust. 1 pr. bud. z 1974 r. w zw. z § 44 ust. 1 powołanego rozporządzenia z dnia 20 lutego 1975 r. przewidywały w takim przypadku obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę. Biorąc pod uwagę art. 103 ust. 2 pr. bud., zastosowanie w rozpatrywanej sprawie znalazł zatem art. 37 pr. bud. z 1974 r. Jednocześnie okoliczności, o jakich mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 pr. bud. z 1974 r. zostały wykluczone w wyniku czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu [...] listopada 2013 r. Konieczne było zatem zbadanie, czy w niniejszej sprawie zachodziła przesłanka z art. 37 ust. 1 pkt 1 pr. bud. z 1974 r., przy czym w tej mierze należy mieć także na uwadze powołaną uchwałę z dnia [...] grudnia 2013 r. Nie ulega zatem wątpliwości, że inwestor powinien w takim przypadku uzyskać decyzję o warunkach zabudowy. Niemniej, mimo wyznaczenia stosownego terminu, wniosek o ustalenie warunków zabudowy nie został skutecznie złożony ze względu na braki formalne, które nie zostały uzupełnione. Jednocześnie zarówno plan miejscowy z 1975 r., jak i plan miejscowy z 1994 r. przewidywały na rozważanym terenie zabudowę inną niż komercyjny nośnik reklamowy. Organ II instancji uznał zarazem, że nakaz rozbiórki powinien być skierowany do podmiotu, który aktualnie dysponuje nieruchomością na cele budowlane. Konsekwentnie adresatem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie powinien był właściciel nieruchomości, czyli Miasto P., reprezentowane przez Zarząd Dróg Miejskich w P. Taka konkluzja pozostaje również w zgodzie z zasadą superficies solo cedit, skoro nośnik reklamowy trwale związany z gruntem stanowi część składową nieruchomości. Stwierdzenie to prowadzi zarazem do wniosku, że takie urządzenie nie stanowi odrębnego przedmiotu prawa własności lub innych praw rzeczowych. Z tych względów umowa z dnia [...] stycznia 2015 r. zawarta pomiędzy C. C. P. Sp. z o.o. i T. K. T. S. R. w P. nie stanowi umowy sprzedaży. Ten, kto nie posiada prawa, nie może go bowiem przenieść na inny podmiot. Tym samym skarżący nie jest podmiotem mogącym skutecznie ubiegać się legalizację rozważanej samowoli budowlanej. Nie może być on także adresatem nakazu rozbiórki, gdyż nie dysponuje tytułem prawnym do nieruchomości. Takim tytułem nie jest w szczególności bezumowne korzystanie z nośnika reklamowego. Wojewoda Wielkopolski uznał zarazem za bezzasadne zarzuty podniesione w odwołaniu. W szczególności nietrafny okazał się zarzut niekompletnego zgromadzenia materiału dowodowego; zwłaszcza, że dokumenty załączone przez skarżącego znajdowały się już w aktach sprawy. Natomiast konieczność uchylenia decyzji organu I instancji i wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia spowodowane były potrzebną precyzyjnego wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia, co też organ odwoławczy uczynił.

Pismem z dnia [...] września 2015 r. T. K. T. S. R. w P. zaskarżył powyższą decyzję z dnia [...] sierpnia 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając organowi II instancji naruszenie: (1) art. 103 ust. 2 pr. bud. z 1994 r. w zw. z art. 37-40 pr. bud. z 1974 r. poprzez wydanie nakazu rozbiórki, mimo braku niezgodności z przepisami planistycznymi, (2) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 78 k.p.a. poprzez wydanie decyzji, mimo niepełnego materiału dowodowego, a w szczególności poprzez nieuwzględnienie wniosku z dnia 15 kwietnia 2015 r. o jego uzupełnienie, (3) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez nieustosunkowanie się do twierdzeń skarżącego.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że organ II instancji nie wykazał w żaden sposób niezgodności przedmiotowego urządzenia reklamowego z przepisami prawa budowlanego obowiązującymi w dacie realizacji tego obiektu budowlanego. Okoliczność ta jest istotna, gdyż samo stwierdzenie niezgodności danego obiektu budowlanego z przepisami planistycznymi nie uzasadnia jeszcze wydania nakazu rozbiórki. Niezbędna jest ponadto także niezgodność z przepisami budowlanymi, obowiązującymi w dacie powstania urządzenia. W pozostałym zakresie skarżący powtórzył swoją wcześniejszą argumentację, zawartą w odwołaniu z dnia [...] czerwca 2015 r.

W odpowiedzi na skargę Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga okazała się zasadna, choć z innych powodów niż w niej podniesiono.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1649), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Jak wynika przy tym z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołana podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

Na wstępie trzeba zauważyć, że wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2013 r. znak [...], Zarząd Dróg Miejskich w P. zwrócił się z do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. o zbadanie legalności nośnika reklamowego, znajdującego się na działce nr [...], arkusz [...], obręb W., przy ul. D. w P. (k. 26 akt adm. organu I instancji). Z protokołu kontroli nr [...], przeprowadzonej w dniu [...] listopada 2013 r., wynika, że na wspomnianej nieruchomości znajduje się wolnostojące, trwale związane z gruntem urządzenie reklamowe (k. 58-59 akt adm. organu I instancji). Jednocześnie materiał dowodowy zebrany w aktach sprawy wskazuje, że wspomniany obiekt budowlany został wykonany bez pozwolenia na budowę lub bez zgłoszenia zamiaru budowlanego.

Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 z późn. zm., dalej: "pr. bud. z 1994 r."). Zgodnie z dnia 28 ust. 1 pr. bud. z 1994 r., roboty budowlane można rozpocząć jedynie w razie uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29- 31 pr. bud. z 1994 r. Trafnie przy tym organy administracji publicznej zakwalifikowany rozważany obiekt budowlany jako budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 pr. bud. z 1994 r., a nie jako instalację, o jakiej mowa w art. 29 ust. 2 pkt 6 pr. bud. z 1994 r. Takie stanowisko jest również podzielane w orzecznictwie (zob. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2014 r., II OSK 1095/13, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok NSA z dnia 16 października 2014 r., II OSK 724/13, tamże; wyrok NSA z dnia 7 sierpnia 2014 r., II OSK 427/13, tamże). W konsekwencji realizacja takiego urządzenia reklamowego wymagała uzyskania pozwolenia na budowę. Brak wymienionej decyzji administracyjnej uzasadniał natomiast wszczęcie postępowania naprawczego z art. 48 pr. bud. z 1994 r.

Niemniej organy administracji publicznej uznały, że omawiane urządzenie reklamowe zostało zrealizowane w drugiej połowie 1994 r., a zatem zastosowanie w rozpatrywanej sprawie powinny znaleźć przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. nr 38, poz. 229 z późn. zm., dalej: "pr. bud. z 1974 r."). Zgodnie bowiem z art. 103 ust. 2 pr. bud. z 1994 r., przepisu art. 48 pr. bud. z 1994 r. nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie pr. bud. z 1994 r., tj., przed dniem 1 stycznia 1995 r., lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów budowlanych stosuje się przepisy dotychczasowe. Organy administracji publicznej oparły w rezultacie swoje stanowisko na art. 37 ust. 1 pkt 1 pr. bud. z 1974 r. Przedstawione powyższej stanowisko okazało jednak nietrafne.

Z materiału dowodowego zebranego w aktach sprawy wynika bowiem, że w dniu [...] grudnia 1994 r. Przedsiębiorstwo PKP Stacja Rejonowa P. Główny w P. (wynajmujący) zawarł z B. Sp. z o.o. w W. (najemca) umowę najmu nr [...] (k. 5-7 akt adm. organu I instancji). W § 2 ust. 1 powołanej umowy podnosi się, że wynajmujący oddaje w najem najemcy 10 m2 terenu w celu umieszczenia tam nośnika reklamowego. Z kolei w § 3 tejże umowy stwierdza się, że najemca jest zobowiązany do złożenia wynajmującemu pełnej dokumentacji technicznej dotyczącej rozważanego nośnika reklamowego przed ustawieniem go w terenie. Tym samym, wbrew twierdzeniom organów administracji publicznej, treść przytoczonych postanowień umownych wskazuje jednoznacznie, że w dacie zawarcia wymienionej umowy przedmiotowe urządzenie reklamowe nie istniało jeszcze na terenie działki nr [...].

Wniosek ten wzmacniają dodatkowo zeznania złożone przez S. S. w dniu [...] grudnia 2013 r. (k. 67-68 akt adm. organu I instancji). Świadek ten wskazał bowiem, że obiekt budowlany, którego dotyczyła powołana wyżej umowa z dnia [...] grudnia 1994 r., został najprawdopodobniej wykonany w 1995 r., a nie w 1994 r.

Konkluzje wynikające z zapisów wymienionej umowy oraz z przytoczonych zeznań świadka S. S. są spójne i uzupełniają się wzajemnie. Dają one uzasadnioną podstawę do przyjęcia, iż przedmiotowe urządzenie reklamowe powstało w 1995 r.

Powyższego stwierdzenia nie zmienia, podnoszona przez organy administracji publicznej, opinia Plastyka Miejskiego w P. z dnia [...] lipca 1994 r., znak [...] (k. 17-18 akt adm. organu I instancji). Trzeba bowiem zaznaczyć, że dokument ten dotyczy wyłącznie zaopiniowania projektu urządzenia reklamowego. Opinia ta nie potwierdza zatem, że w dacie jej wydania poruszany nośnik już istniał. Przeciwnie, we wspomnianym dokumencie Plastyk Miejskich w P. pouczył inwestora, że opinia z dnia [...] lipca 1994 r. nie uprawnia do rozpoczęcia realizacji projektu przedłożonego do oceny. Można zatem wywodzić, że w dacie sporządzenia tej opinii przedmiotowe urządzenia reklamowe jeszcze nie istniało.

Dotychczas zgromadzony materiał dowodowy wskazuje więc, że omawiane urządzenie reklamowe powstało w 1995 r., a nie w drugiej połowie 1994 r. – jak błędnie przyjęły organy nadzoru budowlanego obu instancji. Konkluzja ta ma kluczowe znaczenie w rozpatrywanej sprawie, gdyż prowadzi do wniosku, że organy nadzoru budowlanego zastosowały niewłaściwe postępowanie naprawcze. Usunięcie stanu niezgodności z prawem samowoli budowlanej zrealizowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę po dniu [...] stycznia 1995 r. następuje bowiem w trybie art. 48 pr. bud. z 1994 r. Przepis art. 37 pr. bud. z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 pr. bud. z 1994 r. nie znajduje natomiast wtedy zastosowania. Powyższe uchybienie miało istotne znaczenie, co w konsekwencji uzasadniało wyeliminowanie zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz rozstrzygnięcia go poprzedzającego z obrotu prawnego.

Nie ulega zatem wątpliwości, że organy administracji naruszyły art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Uchybienie to doprowadziło z kolei do naruszenia art. 77 § 1 k.p.a., w świetle którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, oraz art. 80 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Wady poczynione w tym zakresie przez organy administracji publicznej miały charakter istotny, co również przemawiało za uchylenie zaskarżonych rozstrzygnięć.

Ponadto wadliwe okazało się również obciążenia Miasta P., reprezentowanego przez Zarząd Dróg Miejskich w P., negatywnymi konsekwencjami zaniechań C. C. P. Sp. z o.o. Na mocy postanowienia nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r., znak [...], organ I instancji wezwał bowiem C. C. P. Sp. z o.o., by w terminie miesiąca od dnia doręczenia tego orzeczenia wystąpił do Prezydenta Miasta P. z wnioskiem o ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowego urządzenia reklamowego (k. 98-100 akt. adm. organu I instancji). Z pisma z dnia [...] września 2014 r., znak [...], wynika, że wniosek złożony przez C. C. P. Sp. z o.o. został pozostawiony bez rozpoznania z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych. Następnie jednak adresatem nakazu rozbiórki uczyniono Miasto P., mimo że podmiot ten nie był adresatem obowiązku nałożonego postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. Konstrukcja ta jest wadliwa i dodatkowo przemawiała za uchylenie zaskarżonych rozstrzygnięć.

W tym miejscu Sąd pragnie wyjaśnić, że w przypadku, gdy podmiot będący właścicielem nieruchomości, nie jest zarazem inwestorem samowoli budowlanej, wezwanie do przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy powinno być skierowane do obu tych podmiotów.

Podsumowując, organy administracji publicznej nieprawidłowo określiły datę powstania rozważanego urządzenia budowlanego, co w konsekwencji doprowadziło do zastosowania niewłaściwego postępowania naprawczego. Ponadto organy administracji publicznej wadliwie obciążyły Miasto P., reprezentowane przez Zarząd Dróg Miejskich w P., negatywnymi konsekwencjami zaniechania C. C. P. Sp. z o.o., uniemożliwiając adresatowi nakazu rozbiórki podjęcie działań zmierzających do legalizacji samowoli budowlanej. Uchybienia te były istotne, co w konsekwencji uzasadniało uchylenie kontrolowanych rozstrzygnięć.

W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2015 r., znak [...], oraz poprzedzającą ją decyzję nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. z dnia [...] maja 2015 r., znak [...], z uwagi na naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 48 i art. 103 ust. pr. bud. z 1994 r. oraz art. 37 pr. bud. z 1974 r., co miało wpływ na wynik postępowania, oraz z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania.

Rozpatrując ponowne sprawę, organy administracji publicznej powinny prowadzić postępowanie naprawcze, przy uwzględnieniu poprawnie ustalonej daty powstania przedmiotowej samowoli budowlanej.

Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 200 i art. 205 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poza. 490 z późn. zm.).