Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1274/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1274/04 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 stycznia 2007r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr), Asesor WSA Beata Cieloch, Sędzia WSA Stanisław Grzeszek, Protokolant: Dominika Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2007r., sprawy ze skargi J. i J. K. oraz ze skargi E. K., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 14 maja 2004r Nr [...], w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2004r., skargi oddala


UZASADNIENIE

Nakazem płatniczym z dnia [...].2004 r. nr [...], wystawionym na łączne zobowiązanie pieniężne w sprawie wymiaru podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości za 2004 r., Wójt Gminy ustalił wysokość zobowiązania pieniężnego J. K. z tytułu podatku od nieruchomości za 2004 r. w wysokości [...] zł. i do jego rąk doręczył przedmiotowy nakaz. W jego treści wskazał także dwie współwłaścicielki nieruchomości: J. K., obecną żonę J. K. i E. K., byłą żonę J. K.. Nakaz płatniczy nie posiadał uzasadnienia a jedynie wskazanie przepisów stanowiących podstawę określenia wysokości zobowiązania pieniężnego to jest art. 2, art. 3 ust. 2, art. 4 i art. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U. 2002 Nr 9, poz. 84 z późn. zm.).

Od powyższego nakazu płatniczego J. i J. K. wnieśli odwołanie domagając się zmiany rozstrzygnięcia w taki sposób aby podatkiem od nieruchomości obciążyć łącznie tylko ich osoby zaś podatkiem rolnym obciążyć ich łącznie z E. K. po 1/2 części lub zobowiązać J. i J. K. do wpłaty 1/2 części zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości i podatku rolnego. W uzasadnieniu odwołania skarżący podnieśli, iż nieruchomość stanowiąca podstawę opodatkowania w postępowaniu sądowym została oszacowana przez E. K. na kwotę [...] zł. W sprawie sądowej, toczącej się między E. K. a J. K. przed sądem powszechnym nie była rozpatrywana kwestia budynku znajdującego się na wskazanej działce. Podkreślono również, iż budynek na działce o powierzchni 451 m2 zajmuje powierzchnię 100 m2 dlatego też działka może być podzielona na dwie części: zabudowaną i niezabudowaną. E. K. pragnie, w przekonaniu skarżących, osiągnąć majątek o dużej wartości, ponieważ płacenie podatków może umożliwić jej lepszą pozycję w toku postępowania przed sądem powszechnym.

Decyzją z dnia 14 maja 2004 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji podkreślono, iż zgodnie z art. 6 ust. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych osoby fizyczne są zobowiązane składać właściwemu organowi podatkowemu informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie, wygaśnięcie albo zmianę obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości. Deklaracje zawierające wskazane informacje, które według art. 21 § 5 ordynacji podatkowej, stanowią podstawę ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, zgodnie z art. 6 ust. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podatnicy mają obowiązek złożyć w terminie 14 dni od dnia zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie, wygaśnięcie lub zmianę obowiązku podatkowego. Podatnicy, w przekonaniu organu podatkowego drugiej instancji, nie złożyli wskazanych informacji i dlatego wydanie decyzji ustalającej było przedwczesne. Dopiero nie wywiązanie się przez podatników z takiego obowiązku upoważnia organ do dokonywania ustaleń na podstawie innych dowodów dołączonych do akt sprawy np. danych z ewidencji gruntów. W takim wypadku decyzja podatkowa, przy uwzględnieniu dyspozycji art. 165 § 1 i art. 200 § 1 ordynacji, również powinna zostać wydana po przeprowadzeniu wyczerpującego postępowania dowodowego, zawierać wnikliwe uzasadnienie faktyczne i prawne, które nie może się sprowadzać do kilku ogólnikowych zdań. Organ zauważył, iż określenie sposobu zapłaty zobowiązania podatkowego zostało dokonane w sposób właściwy a sposób dokonywania zapłaty zaproponowany przez odwołującego się nie ma umocowania prawnego w art. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych ani w art. 91 i 92 ordynacji.

Na powyższą decyzję skargę wnieśli J. i J. K. oraz E. K. W jej uzasadnieniu zarzucili, iż organ odwoławczy przy uchyleniu decyzji wójta Gminy i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania pominął milczeniem i nie nakazał zmiany lub weryfikacji analogicznych decyzji wójta za lata 2002 - 2003. Dalej stwierdzili, iż w identycznych sprawach za wyżej wskazane lata SKO poparło stanowisko organu podatkowego pierwszej instancji, gdzie ustalono łączne zobowiązania na J. i J. K. wspólnie z E. K. jako współwłaścicieli nieruchomości. Podniesiono również to, że nieruchomości wskazane w przedmiotowych decyzjach nie znajdują się w rzeczywistości na działce nr [...], której ona dotyczy. Zaznaczono również, iż wyrokiem Sądu Rejonowego w L. z dnia [...].2000 r., sygn. akt [...] objęta została wyłącznie działka, nie zaś budynek wzniesiony klika lat po ustaniu miedzy J. a E. K. małżeńskiej wspólności ustawowej. Podkreślone zostało również, iż przepisy prawa administracyjnego nie mogą stanowić podstawy do przypisania E. K. 1/2 udziału we współwłasności nieruchomości zabudowanej budynkiem wzniesionym po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej. Taka sytuacja mogłaby mieć miejsce gdyby E. K. płaciła - jak to wynika z zaskarżonych decyzji - w części podatek za nieruchomość zabudowaną budynkiem po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej z J. K. Tymczasem zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...].2005 r., sygn. akt [...] nieruchomość za którą wymierzone zostało zobowiązanie podatkowe, należy na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej do J. i J. K.

Równocześnie organ podatkowy podjął czynności związane z realizacją wskazań zawartych w zaskarżonej decyzji, w związku z czym o prowadzonym postępowaniu powzięła wiadomość kolejna współwłaścicielka nieruchomości, E. K. Po doręczeniu jej decyzji wydanych w prowadzonym postępowaniu także i ona złożyła skargę na decyzję SKO z dnia 14 maja 2004 r. W skardze zarzuciła, iż rozstrzygnięcie zostało wydane bez przeprowadzenia wyjaśniającego postępowania dowodowego i oparte na kłamliwych twierdzeniach J. i J. K. Skarżąca zarzuciła, iż postępowanie podatkowe toczyło się w tajemnicy przed nią. Tym samym została pozbawiona wszelkich możliwości zajęcia stanowiska w sprawie swojej własności. Ponadto stwierdziła, że żadna droga na nieruchomości na mocy orzeczenia sądu nie została przesunięta a tym samym nie uległy zmianie położenie ani powierzchnia działki. Podkreśliła również, iż nie wyraża zgody na proponowane przez J. K. oddzielenie podatku od budynku od podatku od nieruchomości gruntowej tak aby płaciła podatek wyłącznie za 1/2 działki gruntowej, bez uwzględnienia budynku. Skarżąca zaznaczyła, iż pragnie płacić cześć przypadającego na nią podatku od całej nieruchomości zabudowanej budynkiem, jaka wynika z jej udziału we współwłasności nieruchomości. E. K. podniosła również, iż objęcie jej w 1/2 części zobowiązaniem podatkowym jest w pełni zasadne i wynika z jej udziału we współwłasności nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę J. i J. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko oraz argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów organ podatkowy podniósł, że w niniejszej sprawie nie miał żadnych podstaw aby wypowiadać się w przedmiocie decyzji podatkowych za lata wcześniejsze. Podniesiono również, iż sprawy własnościowe między współwłaścicielami, wskazujące na istniejący konflikt, nie mają znaczenia z punktu widzenia ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego.

Ustosunkowując się do skargi E. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko oraz argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów organ odwoławczy wskazał, iż w wyniku uchylenia decyzji zalecono bardziej staranne rozpoznanie sprawy przez organ pierwszej instancji - o co również wnosi E. K. Podkreślono również, że zostało wydane jedynie orzeczenie kasacyjne i nie było przeprowadzane żadne postępowanie dowodowe. Organ wskazał również, iż uczestniczce zostały doręczone zarówno odwołanie J. i J. K. jak i decyzja SKO. Ponadto podkreślono, iż w świetle przepisów łączne zobowiązanie pieniężne należne od dwóch lub więcej osób fizycznych ustala się w odrębnym nakazie płatniczym, który wystawiany jest na któregokolwiek ze współwłaścicieli.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej z punktu widzenia legalności tj. z punktu widzenia zgodności zaskarżonych decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z treści art. 145 § 1 cytowanej ustawy wynika zaś, że sąd uchyla decyzję gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Analiza akt prowadzonego postępowania oraz zarzutów podniesionych w skardze doprowadziły Sąd do przekonania, iż przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Przepis art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne /Dz.U. nr 30 poz. 163 ze zm./ stanowi, iż podstawą wymiaru podatków są dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Danymi tymi organ podatkowy jest związany i nie może w trakcie postępowania podatkowego przyjąć innych ustaleń niż wynikające ze wskazanej wyżej ewidencji. Podstawą zawartych w niej zapisów są dokumenty urzędowe w postaci odpisów z księgi wieczystej, aktów notarialnych, prawomocnych orzeczeń sądowych oraz ostatecznych decyzji administracyjnych. Nie może również samodzielnie ustalać i rozstrzygać o prawidłowości i mocy prawnej dokumentów stanowiących podstawę dokonania wpisów w ewidencji. Przepis art. 22 Prawa geodezyjnego i kartograficznego nakłada natomiast na właścicieli i osoby władające nieruchomościami obowiązek zgłaszania wszelkich zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni licząc od dnia powstania tych zmian. Obowiązek ten nie dotyczy zmian wynikających z decyzji właściwych organów, te są z urzędu przesyłane do organu prowadzącego ewidencję. Zakaz dokonywania w postępowaniu podatkowym ustaleń innych niż wynikające z ewidencji gruntów i budynków wynika także z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dla przykładu przytoczyć można; wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2003 roku sygn. III SA 346/2002 z tezą "organy podatkowe ustalające wysokość zobowiązań w podatku rolnym nie są uprawnione do dokonywania zmian w ewidencji gruntów i wypowiadania się w przedmiocie prawa własności gospodarstwa rolnego podatnika" /niepublikowane/, wyrok NSA z dnia 8 maja 2002 roku sygn. III SA 2466/01 z tezą "podstawę wymiaru podatku od nieruchomości stanowią m.in. dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków"/niepublikowane/ czy też wyrok NSA z dnia 29 grudnia 1993 roku sygn. III SA 747/1993 z tezą "organy ustalające wysokość zobowiązań w podatku rolnym i leśnym nie są uprawnione do dokonywania zmian w ewidencji gruntów i wypowiadania się w przedmiocie prawa własności gospodarstw rolnych poszczególnych podatników" /ONSA 1994/4/163/.

Wskazane wyżej tezy w pełni podziela sąd orzekający w niniejszej sprawie.

Należy tu podkreślić, iż organy podatkowe nie są uprawnione do dokonywania ustaleń, czy rozstrzygania sporów o charakterze cywilnoprawnym dotyczących prawa własności. Sprawy te mogą być dochodzone tylko przed sądami powszechnymi. Na marginesie należy wskazać, iż w niniejszej sprawie dopiero prawomocne orzeczenie o podziale majątku dorobkowego i zniesieniu współwłasności z dnia 1 grudnia 2006 roku (postanowienie sygn. akt [...]) będzie podstawą do zmiany zapisów w ewidencji gruntów i od tego momentu organy podatkowe zobligowane będą do uwzględnienia powyższych zmian.

Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadzała się do ustalenia kręgu podmiotów podatku od nieruchomości za rok 2004. Zarówno skarżący J. i J. K. jak i skarżąca E. K. błędnie utożsamiali wskazanie ich w decyzji jako podmiotów podatku od nieruchomości z wpływem powyższego na toczące się postępowanie o podział ich majątku dorobkowego.

Organ podatkowy drugiej instancji w sposób trafny stwierdził, iż ustalenia organu pierwszej instancji nie zostały dokonane w oparciu o prawidłowo zgromadzony materiał dowodowy. Mając na uwadze dyspozycję art. 6 ust. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych organ odwoławczy słusznie zauważył, iż osoby fizyczne są obowiązane złożyć właściwemu organowi podatkowemu informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, sporządzoną na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości lub od dnia zaistnienia zdarzenia wywołującego zmiany w tym zakresie. Dopiero po niemożności wyegzekwowania przez organ podatkowy złożenia deklaracji zawierającej informacje o nieruchomościach, ustalenia organu podatkowego mogą być dokonywane na podstawie wypisu z ewidencji gruntów i budynków. Wypis z ewidencji gruntów i budynków powinien być aktualny i znajdować się w aktach podatkowych. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż organ podatkowy pierwszej instancji nie dokonał ustalenia na podstawie informacji złożonej przez podatników, jak również przy wydawaniu decyzji wymiarowej nie oparł się na aktualnym wypisie z ewidencji gruntów i budynków. Tym samym prawidłowe wyjaśnienie całokształtu okoliczności faktycznych sprawy wymagało uchylenia decyzji organu pierwszej instancji. Słusznie organ odwoławczy wskazał, iż zaskarżona decyzja nie posiadała wymaganego przepisem art. 210 ordynacji uzasadnienia prawnego i faktycznego rozstrzygnięcia, co uniemożliwia podatnikowi ocenę jej zasadności i słuszności. Brak uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, uniemożliwiający weryfikację wydanego rozstrzygnięcia stanowi poważne naruszenie przepisów procedury mogące mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Z powyższych względów SKO w sposób prawidłowy uchyliło zaskarżoną decyzję Wójta Gminy i przekazało sprawę do ponownego rozstrzygnięcia organowi pierwszej instancji.

Nie sposób uznać za prawidłowe stanowisko skarżących J. i J. K., iż tymczasowo organy podatkowe mogły dokonać wymiaru podatku zgodnie z ich wskazaniem, albowiem decyzja ustalająca podatek od nieruchomości wydana na podstawie art. 21 § 3 - Ordynacji podatkowej nie jest decyzją uznaniową. Brzmienie przytoczonego przepisu nie pozostawia wątpliwości, iż nakłada on na organ podatkowy obowiązek, a nie możliwość podjęcia wskazanych w nim czynności, jeżeli wystąpią określone okoliczności. Ponadto w przypadku współwłasności nieruchomości organy nie są uprawnione do proporcjonalnego "rozdziału podatku" pomiędzy poszczególnych współwłaścicieli. Zgodnie bowiem z treścią z art. 3 ust. 4 ustawy w sytuacji jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 5. Natomiast zgodnie z art. 92 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz.926 z późn. zm.) jeżeli, zgodnie z ustawami podatkowymi, podatnicy ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe, a zobowiązania te powstają w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt. 2, odpowiedzialnymi solidarnie są podatnicy, którym doręczono decyzję ustalającą wysokość podatku. Z treści powyższych przepisów jednoznacznie wynika, iż adresatem - stroną decyzji, ustalającej podatek od nieruchomości winni być wszyscy jej współwłaściciele, a podatek określa się ogólnie od całości nieruchomości. Istota solidarnego obowiązku podatkowego sprowadza się do tego, że wszyscy współwłaściciele są zobowiązani do płacenia podatku od nieruchomości wspólnej, ale zapłacenie całego podatku przez jednego lub kilku z nich powoduje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego w stosunku do wszystkich.

Zatem właściwie nie ustalono w decyzji sposobu wykonania tegoż zobowiązania przez poszczególnych podatników. Wzajemne rozliczenia pomiędzy współwłaścicielami leżą bowiem poza sferą zainteresowania organów podatkowych.

Reasumując powyższe, organy podatkowe były zobligowane do wydania decyzji na podstawie aktualnego wypisu z rejestru gruntów.

Odnosząc się do zarzutów zgłoszonych przez E. K. to należy stwierdzić, iż są one skierowane przede wszystkim przeciwko prawidłowości i słuszności decyzji organu podatkowego pierwszej instancji. Ponowne przeprowadzenie postępowania podatkowego, zgodnie z rozstrzygnięciem organu podatkowego drugiej instancji zapewnieni skarżącej możliwość aktywnego w nim uczestnictwa i korzystania z wszelkich zagwarantowanych podatnikowi przepisami środków, mających na celu ochronę przysługujących jej praw. Z powyższych względów Sąd uznał, iż podniesione przez E. K. zarzuty są możliwe do merytorycznego zweryfikowania tylko i wyłącznie na etapie ponownie przeprowadzonego postępowania podatkowego i jako skierowane przeciwko uchylającej decyzji organu podatkowego drugiej instancji nie mogą zostać uznane za słuszne.

Sąd uznał, iż przeprowadzone przez odwoławczy organ podatkowy postępowanie kontrolne było prawidłowe. Prawidłowa była także dokonana ocena prawna stwierdzonych uchybień.

Nie znajdując podstaw do uwzględnienia skarg, Sąd orzekł o oddaleniu skargi, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 z późn. zm./.