Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1318/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-08-30 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 1 art. 258 par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2016 r., znak: [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy postanawia: odmówić W. S. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.


UZASADNIENIE

Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF W. S. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wniosek ten jest drugim wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie. Mocą postanowienia Starszego referendarza sądowego z 24 października 2016 r. odmówiono W. S. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 grudnia 2016 r.

W obecnie rozpoznawanym wniosku wnioskodawca podał, że posiada dom o pow. 120 m² oraz nieruchomość rolną o pow. 10 ha. Oświadczył, że prowadzi gospodarstwo rolne, z którego nie uzyskuje dochodów. Dodał, że korzysta z kredytu klęskowego i ma zadłużenie alimentacyjne. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że nie stać go na ponoszenie kosztów oraz ustanowienie adwokata. Wskazał, że jego sytuacja pogarsza się z uwagi na niekorzystne warunki atmosferyczne – nawalne deszcze. Do wniosku dołączył: kserokopię zawiadomienia komornika sądowego o zajęciu wierzytelności z dnia 21 marca 2017 r.

W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania złożonego wniosku wezwaniem z dnia 19 lipca 2017 r. w wykonaniu zarządzenia z tego samego dnia wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez:

- podanie czy gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, czy też z innymi osobami (żona, dzieci, rodzice i in.), jeżeli wnioskodawca prowadzi gospodarstwo z innymi osobami należało wyszczególnić ich dochody,

- podanie z czego lub przy czyjej pomocy wnioskodawca się utrzymuje skoro nie posiada dochodów, należało wskazać szacunkowy miesięczny bilans gospodarstwa (przychody i rozchody),

- podanie miesięcznych kosztów utrzymania, z wyszczególnieniem poszczególnych pozycji (żywność, media, środki czystości, leki, telefon, itp.),

- podanie jaki rodzaj działalności rolniczej prowadzi wnioskodawca (uprawa zbóż, innych roślin, hodowla zwierząt),

- podanie czy, a jeśli tak, to jaki inwentarz żywy posiada wnioskodawca w gospodarstwie rolnym, należało też podać ilość inwentarza żywego,

- wskazanie czy otrzymuje świadczenia/dotacje z ARiMR w ramach programów Unii Europejskiej, jeśli tak, należało podać w jakiej wysokości otrzymywane są dotacje,

- nadesłanie kopii dokumentu potwierdzającego otrzymanie kredytu klęskowego,

- czy oprócz ww. kredytu klęskowego posiada inne zobowiązania lub zadłużenie, jeżeli tak należało wskazać kwotę zadłużenia,

- wskazanie czy wnioskodawca otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, jeśli tak, należało nadesłać ostatnie decyzje przyznające pomoc,

- podanie czy otrzymuje pomoc materialną bądź finansową od rodziny, bądź osób trzecich, jeśli tak należało wskazać na czym ona polega,

- nadesłanie kopii dokumentu PIT za 2016 r. wnioskodawcy i wszystkich osób pozostających w gospodarstwie domowym,

- nadesłanie kopii wyciągu z rachunku bankowego za ostatnie 3 miesiące wnioskodawcy i wszystkich osób pozostających w gospodarstwie domowym..

Pismem z dnia 5 sierpnia 2017 r. wnioskodawca udzielił odpowiedzi na powyższe. W nadesłanym piśmie wnioskodawca podał, że gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, utrzymuje się ze sprzedaży płodów rolnych lecz pieniądze uzyskane za płody nie wystarczają mu na zakup dostatecznej ilości środków do produkcji, jest zwolniony z prowadzenia przychodów i rozchodów z uwagi na małe gospodarstwo rolne, działalność rolnicza wnioskodawcy to produkcja zboża, ziemniaków i cebuli, posiada 9 kur, 20 kurczaków i psa. Dodał, że otrzymywane świadczenia i dotacje z ARiMR nie wystarczają na zakup dostatecznej ilości środków do produkcji, kredytu klęskowego jeszcze nie otrzymał ponieważ bank żąda aby komornik wycofał zajęcie komornicze, komornicy sądowi prowadzą wobec skarżącego postępowania egzekucyjne, w 2017 r. wnioskodawca nie otrzymał świadczenia z pomocy społecznej, nie otrzymuje pomocy od rodziny ani osób trzecich, nie posiada wyciągów z rachunków bankowych ponieważ zostały zajęte przez komornika. Do pisma dołączono kopie rachunków i faktur, kopię dokumentu PIT za 2016 r.

W sprawie zważono, co następuje.

Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.).

Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Tylko w wyjątkowych przypadkach może być przyznane na wniosek strony prawo pomocy polegające na zwolnieniu z kosztów sądowych bądź ustanowieniu pełnomocnika z urzędu. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku wykazania przez wnioskującego, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Obejmuje zatem osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów.

Podkreślić przy tym należy, że na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia – na co wskazuje użyty w art. 246 p.p.s.a zwrot "wykaże" - że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do pełnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony.

W sytuacji gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.).

Rozpoznając niniejszy wniosek należy wskazać, że wnioskodawca nie przedstawił swojej sytuacji w sposób, który umożliwiłby podjęcie oceny co do faktycznych możliwości finansowych wnioskodawcy. Orzekającemu nie jest wiadome jaki dochód generuje prowadzone przez skarżącego gospodarstwo rolne i jakie wnioskodawca ponosi wydatki. Na pytanie wprost dotyczące tych kwestii wnioskodawca podał albo wymijające odpowiedzi, albo nie podał ich wcale. Wskazać należy, że wnioskodawca podał, że utrzymuje się ze sprzedaży płodów rolnych, ale nie wskazał - choćby szacunkowo - jakie są to kwoty, nie sporządził wykazu przychodów i rozchodów wskazując, że prowadząc niewielkie gospodarstwo rolne nie jest do tego zobowiązany. Jednakże w ww. zobowiązaniu chodziło o wskazanie szacunkowego miesięcznego bilansu gospodarstwa (przychody i rozchody), a nie o oficjalny dokument składany do urzędu skarbowego. W nadesłanym piśmie podał jedynie ogólnikową informację, że nie uzyskuje dochodów z tytułu sprzedaży płodów rolnych, a uzyskane z tego tytułu pieniądze nie wystarczają na dostateczny zakup ilości środków do produkcji płodów rolnych. Wnioskodawca nie wskazał też w jakiej wysokości zostały mu przyznane dotacje z ARiMR, wskazując jednocześnie, że nie starczają one na zakup dostatecznej ilości środków do produkcji. Wnioskodawca nie podał miesięcznych kosztów utrzymania, z wyszczególnieniem poszczególnych pozycji (żywność, media, środki czystości, leki, telefon, itp.). Jedynym dokumentem który wskazuje na sytuację materialną strony jest kopia zajęcia wierzytelności przez komornika, jednakże w świetle braku wskazania dochodów gospodarstwa trudno tylko ten dokument traktować jako argument do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy uznano, że wnioskodawca nie wyjaśnił wystarczająco i bez żadnych wątpliwości swojej sytuacji finansowej i majątkowej. Należy zauważyć, że już w poprzednio rozpoznawanym wniosku doszło do podobnej sytuacji, co uniemożliwiło prawidłową ocenę stanu majątkowego wnioskodawcy.

Z podanych danych wynika, że wnioskodawca utrzymuje się z ze sprzedaży płodów rolnych oraz samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, jest zadłużony. Powyższe niewątpliwie wskazuje, że wnioskodawca uzyskuje środki finansowe z tytułu sprzedaży płodów rolnych, których jednak wysokości nie podał. Nadto z informacji podanych przez wnioskodawcę wynika, że uzyskuje on dopłaty do posiadanej nieruchomości z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Wnioskodawca nie wskazał jednak wysokości pobieranych dopłat. Nie wiadomo jest także w jakiej wysokości wnioskodawca posiada zadłużenie.

Orzekający nie kwestionuje, że wnioskodawca może mieć problemy finansowe. Jednakże wnioskodawca nie udzielił wyczerpujących i jasnych informacji odnośnie swojej sytuacji finansowej.

Uzyskanie powyższych danych było kluczowe dla oceny rzeczywistej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Samo oświadczenie wnioskodawcy w tym zakresie, że nie uzyskuje dochodów w ww. tytułu nie jest pełnym wyjaśnieniem jego sytuacji materialnej i nie może stanowić przesłanki do przyznania prawa pomocy. Skoro bowiem wnioskodawca utrzymuje się ze sprzedaży płodów rolnych i uzyskuje z tego tytułu środki finansowe winien zatem przynajmniej orientacyjnie wskazać ich wysokość, ewentualnie wysokość ponoszonych kosztów związanych z powyższym i strat.

W sytuacji, gdy strona wnosi o przyznanie prawa pomocy powinna na podstawie obiektywnych danych wykazać zasadność tego wniosku. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W sprawach o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy danej uniemożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego, nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Przyznanie prawa pomocy jest zatem uzależnione od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej wnioskodawcy, a ta jest możliwa jedynie w oparciu o pełne dane dotyczące wysokości dochodów lub od uzyskiwanego przychodu wnioskodawcy.

Reasumując stwierdzono, że wnioskodawca nie wykazał, iż zachodzą okoliczności do uwzględnienia jego wniosku o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z powyższych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.