Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2850/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-07-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Marciniak, asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), asesor WSA Iwona Ścieszka, , po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. U., A. B., D. B., G. B. i P. B. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

B. U., A. B., D. B., G. B. i P. B. (dalej, jako: skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 8 września 2021 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia.

Stan sprawy przedstawia się następująco.

Zabudowana nieruchomość [...] położona przy ul. [...] o pow. 912 m² ozn. nr hip. [...] uregulowana w księdze wieczystej wpisem jawnym na rzecz F. i B. B. objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, dalej także, jako: dekret).

Z dniem 21 listopada 1945 r., tj. z dniem wejścia w życie ww. dekretu, grunt przedmiotowej nieruchomości przeszedł na własność gminy m.st. Warszawy, a następnie na własność Skarbu Państwa, na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130).

W dniu 13 stycznia 1949 r. do Wydziału Polityki Budowlanej Zarządu Miejskiego w [...] wpłynął wniosek F. i B. B. o przyznanie, za czynszem symbolicznym, zgodnie z art. 7 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, prawa własności czasowej do terenu nieruchomości położonej przy ul. [...].

Orzeczeniem administracyjnym z dnia 24 kwietnia 1951 r. Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie odmówiło dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu, stwierdzając, że na podstawie opracowanego planu zagospodarowania przestrzennego teren nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] przeznaczony został pod użyteczność publiczną, w związku z czym dalsze korzystanie przez dotychczasowych właścicieli z gruntu będącego przedmiotem odmowy, nie da się pogodzić z jego przeznaczeniem według planu zagospodarowania przestrzennego. Powyższemu orzeczeniu nadano klauzulę natychmiastowej wykonalności uzasadnionej interesem publicznym, tj. koniecznością zagospodarowania terenu przez instytucję państwową, wykonawcę narodowego planu gospodarczego.

Przedmiotowa nieruchomość położona jest w obrębie [...] i wchodzi w skład działki ewidencyjnej nr [...], położonej przy ul. [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa, w użytkowaniu wieczystym P. S.A.

Wnioskiem z dnia 13 listopada 2008 r. A. B., następca prawny byłych właścicieli, wystąpił o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z dnia 24 kwietnia 1951 r. Jednocześnie do akt sprawy dołączono postanowienia spadkowe, z których wynikało, że następcami prawnymi byłych właścicieli nieruchomości przy ul. [...], poza A. B. są: D. B., G. B., P. B. i B. U.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia 22 kwietnia 2011 r. odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 24 kwietnia 1951 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że byli właściciele nie mogli realizować funkcji zapisanej dla nieruchomości położonej przy ul. [...], w planie zagospodarowania przestrzennego. Przeznaczenie bowiem przedmiotowej nieruchomości pod przemysł, w szczególności na cele kolejowe, które organ najczęściej utożsamiał z celem użyteczności publicznej, spowodowało, iż organ dekretowy prawidłowo stwierdził, że korzystanie z przedmiotowego gruntu przez dotychczasowych właścicieli, nie dało się pogodzić z jego przeznaczeniem wskazanym w ww. planie zagospodarowania przestrzennego. W ocenie organu, brak zatem było podstaw do stwierdzenia nieważności orzeczenia dekretowego.

Po rozpoznaniu wniosku A. B. oraz B. U. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia 21 grudnia 2012 r. utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia 22 kwietnia 2011 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skarg A. B. i B. U. na decyzję Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 21 grudnia 2012 r., uznał je za niezasadne i wyrokiem z dnia 8 listopada 2013 r, sygn. akt I SA/Wa 535/13 powyższe skargi oddalił. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że przeznaczenie terenu przedmiotowej nieruchomości na cele kolejowe jest nie do pogodzenia z możliwością korzystania z niego przez dotychczasowego właściciela. W tej sytuacji Sąd uznał, że organ nadzoru prawidłowo odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia 24 kwietnia 1951 r.

Naczelny Sąd Administracyjny, w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej, wyrokiem z dnia 23 października 2015 r., sygn. akt I OSK 351/14 uchylił powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu Sądowi. NSA uznał za zasadny zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia prawa procesowego poprzez niedostateczne wyjaśnienie sprawy i błędne ustalenia co do stanu faktycznego sprawy polegające na tym, że organ nadzorczy w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji dekretowej nie wyjaśnił wszystkich okoliczności, w szczególności nie ustalił jednoznacznie przeznaczenia nieruchomości w planie zabudowania z 1931 r. NSA wskazał, że jak wynika z poczynionych w sprawie ustaleń, wobec trudności odczytania funkcji z rysunku planu, który uległ zniszczeniu, a kolory wyblakły, organ powołał biegłą geodetę, która stwierdziła, że z bardzo dużym prawdopodobieństwem można przyjąć, iż dla przedmiotowej nieruchomości plan z 1931 r. przewidywał funkcje przemysłowe. Pomimo tej treści opinii geodety organ nadzoru, a także Sąd I instancji uznali, że teren nieruchomości przeznaczony był pod urządzenia kolejowe i poczynili rozważania odnośnie do skutków przeznaczenia nieruchomości na cele kolejowe. Powołana przez organ nadzoru biegła wydała opinię niejednoznaczną, stwierdzając, że różnie można odczytać funkcje planu - jako tereny kolejowe, bądź jako tereny przemysłowe, ale w konkluzji opinii wyraziła stanowisko, że z bardzo dużym prawdopodobieństwem można przyjąć, że dla dawnej nieruchomości, ozn. nr hip. [...], plan z 1931 r. przewidywał funkcje przemysłowe. NSA podkreślił, że funkcje przemysłowe, według zapisów planu, nie są tożsame z przeznaczeniem nieruchomości na cele kolejowe. Słuszne - zdaniem NSA - stwierdzenie Sądu I instancji, że przeznaczenie terenu na cele kolejowe wyłączało możliwość korzystania z gruntu przez przedwojennego właściciela, pozostawało w sprzeczności z opinią biegłej, która przyjęła przeznaczenie nieruchomości w planie na cele przemysłowe, nie zaś kolejowe. Nie można zaś uznać, że są to cele tożsame, tak pod względem regulacji prawnych dotyczących z jednej strony kolei, a z drugiej przemysłu, jak też skutków tych regulacji w kontekście oceny możliwości korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela. Poza tym, NSA dostrzegł, że w aktach własnościowych znajduje się mapa, lecz nie wyjaśniono daty jej sporządzenia, ani też w jakim celu została sporządzona. W tych okolicznościach NSA stwierdził, że sprawa nie została dostatecznie przez organ nadzoru wyjaśniona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po ponownym rozpoznaniu sprawy wyrokiem z dnia 8 marca 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 2270/15 uchylił decyzję Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 21 grudnia 2012 r. oraz decyzję Ministra Infrastruktury z dnia 22 kwietnia 2011 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Minister winien rozważyć przeprowadzenie w sprawie dowodu z opinii drugiego biegłego na okoliczność jednoznacznego ustalenia przeznaczenia spornego gruntu w ogólnym planie zabudowania m.st. Warszawy z 1931 r. Organ nadzoru powinien wyjaśnić też, kiedy i w jakim celu została sporządzona mapa znajdująca się w aktach sprawy (str. 25 akt własnościowych), a następnie ocenić jej przydatność dla wyjaśnienia istotnych okoliczności niniejszej sprawy. Organ nadzoru powinien mieć na uwadze to, że przeznaczenie gruntu na cele kolejowe - co do zasady - wyłączało możliwość uwzględnienia wniosku dekretowego, a także to, że przemysłowe przeznaczenie nieruchomości w planie nie jest tożsame z przeznaczeniem gruntu na cele kolejowe. W zależności od poczynionych ustaleń organ wyda stosowne rozstrzygnięcie.

Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z dnia 29 sierpnia 2017 r. stwierdził nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 24 kwietnia 1951 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w dacie wydania kwestionowanego orzeczenia dekretowego nieruchomość położona przy ul. [...] ozn. nr hip. [...] była objęta Ogólnym planem zabudowania m.st. Warszawy, zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r. (nr [...]), który przewidywał dla przedmiotowej nieruchomości przeznaczenie jej na cele przemysłowe. W związku z powyższym Minister wskazał, że przeznaczenie dawnej nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] ozn. nr hip. [...] pod przemysł, w sytuacji braku innych dokumentów precyzujących, pod jaki konkretnie rodzaj przemysłu winna być zagospodarowana przedmiotowa nieruchomość, nie jest wystarczającą przesłanką dla odmowy przyznania własności czasowej. Wskazano, również, że w dacie orzekania przez Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie obowiązywały przepisy ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o zakładaniu nowych przedsiębiorstw i popieraniu prywatnej inicjatywy w przemyśle i handlu (Dz.U. Nr 3, poz. 18).

Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z 29 sierpnia 2017 r. złożyły P. S.A. w W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 listopada 2018 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1829/17 oddalił skargę na ww. decyzję. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Minister, w toku prowadzonego postępowania, związany był bezpośrednio oceną prawną i wytycznymi wynikającymi z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 2270/15 zarówno w odniesieniu do rozumienia przepisów prawa materialnego, jak i oceny zgromadzonych w sprawie dowodów. Na mocy art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 poz. 2325 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.) związany był także ustaleniami poczynionymi przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku dnia 23 października 2015 r. sygn. akt. I OSK 351/14. Z analizy akt sprawy wynika, że organ wydając ponowną decyzję nie naruszył art. 153 ani 170 P.p.s.a., w szczególności zastosował się do zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dotyczących uzupełnienia materiałów dowodowych sprawy.

Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie z dnia 23 listopada 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1829/17 złożyła P. S.A. W wyniku złożonej skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 944/19 uchylił zaskarżony wyrok i decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 29 sierpnia 2017 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w jego ocenie w przedmiotowym postępowaniu "wątpliwości budziło, czy pojęcie "przeznaczenie" w tym przepisie winno być oceniane wyłącznie w kontekście funkcji określonej w planie, czy także w kontekście obowiązujących w dacie rozpatrywania wniosku aktów prawnych." W ocenie NSA dekret o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy "nie obowiązywał w próżni lecz w podlegającym zmianom systemie prawnym i to począwszy od obowiązującego w chwili jego uchwalania rozporządzenia z dnia 16 lutego 1928 r. Prezydenta Rzeczpospolitej o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli, poprzez dekret z dnia 2 kwietnia 1946 r. o planowanym zagospodarowaniu przestrzennym kraju, po obowiązującą obecnie ustawę o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Przepisy dekretu warszawskiego należy zatem rozpatrywać w całym systemie prawa. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak jest podstaw prawnych do jego wyalienowania z systemu prawa. Nie można więc tego dekretu, tak jak i każdej regulacji prawnej, analizować, rozumieć i stosować w oderwaniu od pozostałych norm systemu. Z tego względu, skoro skarżący powołuje się na istnienie dokumentów świadczących o odmiennym niż przemysłowe przeznaczeniu spornego terenu, to zarówno organy, jak i sąd winny dokumenty te poddać ocenie, tak w zakresie treści, jak i przepisów prawnych, będących podstawą prawną ich wydania w aspekcie ich znaczenia dla spełnienia przesłanki z art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego. Mowa o decyzji z dnia 21 kwietnia 1951 r. o przekazaniu w zarząd i użytkowanie [...] "P." spornego terenu oraz o zaświadczeniu lokalizacyjnym nr [...], które ten obszar obejmuje."

W konsekwencji NSA uznał, że bez szczegółowej oceny decyzji z dnia 21 kwietnia 1951 r. o przekazaniu w zarząd i użytkowanie spornego terenu oraz zaświadczenia lokalizacyjnego nr [...] "nie można z góry założyć, że nie mają one wpływu na stwierdzenie, jakie w istocie było przeznaczenie gruntu w chwili wydania odmownej decyzji dekretowej." Jednocześnie Sąd podkreślił, że co prawda konkretyzacja funkcji, jaka mogła być na danym obszarze realizowana, winna mieć swe odzwierciedlenie w planie zagospodarowania przestrzennego, jednakże w tamtym czasie mogła mieć miejsce także w innych aktach planowania, czy też być w inny sposób udokumentowana z uwagi na ówczesny system prawny gospodarki planowej. Rozważania takie zawarte zostały m.in. w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I OPS 5/08.

W ocenie NSA "ponownie rozpoznając sprawę (...) organy nie powinny pomijać, że obowiązujący w chwili wydania decyzji dekretowej plan zabudowy powstał przed II wojną światową i obowiązywał wprawdzie nadal, ale był częścią podlegającego ciągłym zmianom systemu prawnego. Konkretyzacja funkcji, jaka mogła być na danym obszarze realizowana mogła mieć odzwierciedlenie nie tylko w planie zagospodarowania przestrzennego, ale także w innych aktach planowania. Mogła być także w inny sposób udokumentowana z uwagi na ówczesny system prawny gospodarki planowej. Z tego też względu, szczegółowej ocenie poddać należy wskazane przez skarżącego kasacyjnie dokumenty w postaci decyzji z dnia 21 kwietnia 1951 r. o przekazaniu w zarząd i użytkowanie spornego terenu oraz zaświadczenia lokalizacyjnego nr [...].".

Zaskarżoną obecnie decyzją z dnia 8 września 2021 r. Minister Rozwoju, Pracy i Technologii ponownie odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego z dnia 24 kwietnia 1951 r.

Organ w uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy z dnia 21 czerwca 2005 r. sygn. akt [...] spadek po B. B. nabył F. B., S. B. i H. U., spadek po F. B. nabyła H. U. i S. B., spadek po S. B. nabyła I. B., K. B. oraz A. B., spadek po I. B. nabył A. B., D. B. i P. B. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla Warszawy Żoliborza z dnia 25 maja 2007 r. sygn. akt [...] spadek po K. B. nabyła G. B., P. B. i D. B. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy z dnia 1 lutego 2001 r. sygn. akt [...] spadek po H. U. nabyła B. U. Obecnie następcami prawnymi przeddekretowego właściciela przedmiotowej nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] jest A. B., D. B., G. B., P. B., B. U.

Dalej organ wskazał, że odmowa przyznania żądanego prawa własności czasowej była uzasadniona jedynie wówczas, gdy korzystanie z gruntu pozostawało w sprzeczności z funkcją przypisaną nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego. Organ miał zatem obowiązek uzyskania informacji o przeznaczeniu określonej nieruchomości w planie zabudowy oraz obowiązek wnikliwego rozpatrzenia, czy istnieje możliwość realizowania przez dotychczasowych właścicieli funkcji określonej w tym planie dla danej nieruchomości, przy czym musiał to być plan obowiązujący w dacie orzekania przez organy dekretowe. Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie w uzasadnieniu orzeczenia administracyjnego z dnia 24 kwietnia 1951 r. wskazało, że odmowa przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] ozn. nr hip. [...] jest uzasadniona, ponieważ korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela nie da się pogodzić z przeznaczeniem terenu według opracowanego planu zagospodarowania przestrzennego. Jednocześnie wskazano, że przedmiotowa nieruchomość w opracowanym planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczona jest pod użyteczność publiczną.

Minister odnosząc się do wytycznych zawartych w wyroku NSA z dnia 29 maja 2020 r. podniósł dalej, że w dniu 28 września 1926 r. weszło w życie rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (tj. Dz.U. z 1948 r. Nr 43, poz. 312). Rozporządzenie to obowiązywało w dacie wydania kwestionowanego orzeczenia administracyjnego z dnia 24 kwietnia 1951 r. Artykuł 1 tego rozporządzenia stanowił, że zarząd kolejami państwowymi oraz kolejami prywatnymi, znajdującymi się w zarządzie państwowym, powierza się przedsiębiorstwu państwowemu pod nazwą "Polskie Koleje Państwowe", prowadzonemu wedle zasad handlowych, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb Państwa i interesów gospodarstwa społecznego. Artykuł 9 rozporządzenia dawał taką możliwość przedsiębiorstwu Polskie Koleje Państwowe również w stosunku do nowowybudowanych linii kolei państwowych lub też prywatnych, nieznajdujących się dotychczas w zarządzie państwowym, ale wyłącznie na polecenie Ministra Komunikacji. Tym samym podporządkowanie kolei Przedsiębiorstwu Państwowemu pod nazwą P. wykluczało własność prywatną i wynikającą z niej możliwość wyłącznego użytkowania gruntu przez dotychczasowych właścicieli.

Uwzględniając wyrok NSA z 29 maja 2020 r., organ dokonał analizy i oceny konsekwencji funkcjonowania w obrocie prawnym decyzji Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawy z dnia 21 kwietnia 1951 r. nr L.dz. PB/1738/51/U o przekazaniu w zarząd i użytkowanie spornego terenu oraz zaświadczenia lokalizacyjnego nr [...], dla zasadności wydania orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 24 kwietnia 1951 r. nr L.dz. PB/1809/51/U.

Zaświadczeniem lokalizacyjnym Nr [...] z dnia [...] listopada 1955 r., na podstawie uzgodnionej lokalizacji ogólnej - zaświadczenia lok. nr [...], Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie, Stołeczny Urząd Budownictwa - Oddział Planu Miasta wyraziło zgodę na lokalizację szczegółową stacji ładunkowej dla Ministerstwa Kolei - Zarządu Inwestycji Kolejowych w W., na terenie położonym przy ul. [...], stanowiącym własność Skarbu Państwa, oznaczonym na szkicu nr [...] literami [...]. Jak wynika z opinii geodezyjnej z dnia [...] sierpnia 2021 r. teren nieruchomości ozn. nr hip. [...], położonej przy ul. [...], został objęty zaświadczeniem lokalizacyjnym nr [...].

Jak ustalono w toku prowadzonego postępowania administracyjnego nieruchomość [...] położona przy ul. [...] została objęta decyzją Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawy z dnia 21 kwietnia 1951 r. nr L.dz. PB/1738/51/U o przekazaniu w zarząd i użytkowanie Przedsiębiorstwu "P." nieruchomości [...] położonych przy ul. [...], [...], [...] i [...] (por. opinia geodezyjna z dnia [...] sierpnia 2021 r.). Ponadto jak wynika z protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia [...] kwietnia 1951 r. nieruchomość [...] położona przy ul. [...] została przekazana w zarząd Przedsiębiorstwu "P." co potwierdza znajdujący się w aktach sprawy plan, na którym oznaczono teren przekazany P. protokołem z dnia [...] kwietnia 1951 r. (por. opinia geodezyjna z dnia [...] sierpnia 2021 r.).

Decyzja Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawy z dnia 21 kwietnia 1951 r. nr L.dz. PB/1738/51/U została wydana m.in. na podstawie dekretu o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych z dnia 26 kwietnia 1949 roku (Dz. U. Nr 27, poz. 197) zgodnie, z którym nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa, niezbędne dla realizacji planów gospodarczych miały być przekazywane właściwym wykonawcom tych planów na własność bądź w zarząd i użytkowanie.

W dniu wydania kwestionowanego orzeczenia administracyjnego obowiązywała również ustawa z dnia 21 lipca 1950 r. o 6-letnim planie rozwoju gospodarczego i budowy podstaw socjalizmu na lata 1950-1955 (Dz. U. Nr 37 poz. 344), która przewidywała w zakresie rozwoju komunikacji i łączności w pkt. 57 wybudowanie nowych linii kolejowych w tym: Warszawa-Zawiercie-Janów Śląski oraz przebudowę i zmodernizowanie [...] węzła kolejowego, a zatem przekazanie nieruchomości przy ul. [...] w zarząd Przedsiębiorstwo "P." miało podstawę prawną w obowiązujących ówcześnie przepisach prawnych.

Biorąc pod uwagę dokonane przez organ nadzoru ustalenia co do obowiązującego, dla przedmiotowej nieruchomości planu zagospodarowania przestrzennego w dacie wydania kwestionowanych decyzji dekretowych, a także uzasadnienie orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 24 kwietnia 1951 r. nr L.dz. PB/1809/51 /U, w którym wskazano że nieruchomość położona przy ul. [...] przeznaczona jest pod użyteczność publiczną oraz konkretyzację funkcji użyteczności publicznej, która wynika z decyzji Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawy z dnia 21 kwietnia 1951 r. nr L.dz. PB/1738/51/U oraz zaświadczenia lokalizacyjnego nr [...] - Minister uznał, że organ dekretowy zbadał przeznaczenie nieruchomości i prawidłowo wskazał je w uzasadnieniu odmownego orzeczenia.

Korzystanie przez dotychczasowego właściciela z gruntu, który według planu przeznaczony był pod użyteczność publiczną, skonkretyzowaną w decyzji Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawy z dnia 21 kwietnia 1951 r. nr L.dz. PB/1738/51/U oraz zaświadczeniu lokalizacyjnym nr [...] pozostawało w sprzeczności z jej przeznaczeniem określonym w planie zagospodarowania przestrzennego, biorąc pod uwagę, że prywatny właściciel nie mógł realizacji inwestycji o charakterze kolejowym.

Biorąc pod uwagę powyższe Minister uznał, że inwestycja, jaka zaplanowana i zrealizowana została na obszarze nieruchomości położonej przy ul. [...] ozn. nr hip. [...], jaką była budowa linii kolejowych, wykluczała możliwość wykorzystania przedmiotowej nieruchomości przez dotychczasowego właściciela na cele określone w planie zagospodarowania przestrzennego.

Biorąc pod uwagę obowiązujące wówczas przepisy prawa oraz przeznaczenie nieruchomości położonej przy ul. [...] ozn. nr hip. [...] w obowiązującym w dniu wydania orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 24 kwietnia 1951 r., planie zagospodarowania przestrzennego - przeznaczenie skonkretyzowane w decyzji Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawy z dnia 21 kwietnia 1951 r. nr L.dz. PB/1738/51/U oraz zaświadczeniu lokalizacyjnym nr [...], organ wskazał, że niemożliwe było zagospodarowanie przedmiotowej nieruchomości przez osoby prywatne. Stąd nie zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 24 kwietnia 1951 r. nr L.dz. PB/1809/51/U odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] ozn. nr hip. [...], gdyż nie narusza ono rażąco prawa.

Z tym rozstrzygnięciem nie zgodzili się skarżący i wywiedli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie na ich rzecz od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1. art. 7, 77 § 1, 80 K.p.a. poprzez dokonanie błędnej oceny materiału dowodowego tj.:

przyjęcie, że nieruchomość [...] przy ul. [...] znajdowała się na terenie przeznaczonym, według obowiązującego planu zabudowania, pod użyteczność publiczną, podczas gdy z opinii biegłej A. G. z dnia [...] września 2016 r. wynika, że nieruchomość ta znajdowała się na terenie przeznaczonym pod przemysł;

przyjęcie, że decyzja z dnia 21 kwietnia 1951 r. o przekazaniu w zarząd i użytkowanie spornego terenu oraz zaświadczenie lokalizacyjne nr [...] z dnia [...] listopada 1955 r. stanowią konkretyzację planu zabudowania, a w konsekwencji uznanie, że korzystania z gruntu przez dotychczasowych właścicieli nie da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania;

2. art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy poprzez odmowę stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 24 kwietnia 1951 r., podczas gdy orzeczenie to rażąco narusza prawo;

3. art. 153 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie oceny prawnej i wskazań zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2020 r., sygn. I OSK 944/19 tj. nieuwzględnienie oceny Sądu, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się na terenie przeznaczonym pod przemysł.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono stosowną argumentację.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Postępowanie prowadzone przed Ministrem miało na celu zweryfikowanie pod kątem wad z art. 156 § 1 K.p.a. orzeczenia administracyjnego z 24 kwietnia 1951 r. Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie wydanego w trybie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279, dalej, jako: dekret), o odmowie przyznania dotychczasowym właścicielom i prawa własności czasowej gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...]. Przypomnieć należy, że postępowanie takie jest nadzwyczajnym trybem postępowania i stanowi wyłom od zasady stabilności decyzji wyrażonej w art. 16 K.p.a., stąd też ustalenie podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji musi być niewątpliwe. Celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z jednego tylko punktu widzenia - a mianowicie, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 K.p.a. Organ prowadzący postępowanie w sprawie nieważności decyzji nie jest kompetentny do rozstrzygania sprawy co do meritum, lecz ma obowiązek rozpatrzyć sprawę w granicach określonych przez ten przepis. Organ orzeka wyłączenie kasacyjnie, stwierdzając nieważność decyzji albo jej niezgodność z prawem, a w przypadku braku przesłanek takiego orzeczenia - odmawia stwierdzenia nieważności decyzji.

Wśród przesłanek wymienionych we wskazanym przepisie - ustawodawca wskazał "rażące naruszenie prawa" (art.156 § 1 pkt 2 K.p.a.). W doktrynie i orzecznictwie utrwalił się pogląd, że naruszenie może być uznane za rażące, gdy jest ono oczywiste i koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. W wyniku tego naruszenia powstają zatem skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. W konsekwencji stwierdzenie nieważności może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwiać ani tolerować.

Obowiązkiem organu stwierdzającego nieważność decyzji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, jest wyraźne wskazanie, jaki konkretny przepis został naruszony, przy czym nie wystarczy samo tylko stwierdzenie o tym, iż doszło do takiego naruszenia prawa. Organ zobowiązany jest do wykazania, że uchybieniem jakim dotknięta jest kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja, ma charakter kwalifikowany i stanowi rażące naruszenie prawa. Stwierdzenie nieważności decyzji możliwe jest wtedy, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu. Przy czym, co należy podkreślić, nie chodzi o błędy w wykładni prawa, ale o jego przekroczenie w sposób jasny i niedwuznaczny. Tylko wówczas treść wadliwej decyzji i czynności ją poprzedzające stanowią zaprzeczenie stanu prawnego.

Reasumując, z rażącym naruszeniem prawa nie może być utożsamiane każde naruszenie prawa, a jedynie dyskwalifikujące decyzję w takim stopniu, iż niezbędne jest zniweczenie wszelkich jej następstw, w taki sposób, jakby gdyby od początku nie została wydana.

Materialnoprawną podstawą kontrolowanych w nadzorze decyzji był art. 7 ust. 2 dekretu, który umożliwiał dawnym właścicielom uzyskanie na przejętym gruncie na ich wniosek prawa zabudowy lub prawa wieczystej dzierżawy (później własności czasowej, a obecnie użytkowania wieczystego). Zgodnie z tym przepisem gmina obowiązana była taki wniosek uwzględnić, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dało się pogodzić z planem zabudowy. Kluczowe zatem dla oceny legalności decyzji podejmowanej w tym trybie jest ustalenia czy istniały przeszkody planistyczne uniemożliwiające przyznanie byłym właścicielom żądanego prawa.

Zauważyć należy, iż w tej sprawie orzekały już sądy administracyjne. Ostatnio - Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 944/19 uchyli wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1829/17 oraz decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 29 sierpnia 2017 r. nr DO.3-6611-849/2016.js w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnym z dnia 24 kwietnia 1951 r. Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie, którym odmówiono dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu.

Jak wskazał w tym orzeczeniu Sąd odwoławczy przedmiotowa sprawa odnosiła się do zagadnienia związanego z prawidłowym rozumieniem przesłanki zawartej w art. 7 ust. 2 dekretu, w postaci "przeznaczenia gruntu wg. planu zabudowy". Wątpliwości budziło, czy pojęcie "przeznaczenie" w tym przepisie winno być oceniane wyłącznie w kontekście funkcji określonej w planie, czy także w kontekście obowiązujących w dacie rozpatrywania wniosku aktów prawnych. Sąd podał, że współcześnie odpowiednikiem planu zabudowy jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, będący aktem prawa miejscowego, przy czym na przestrzeni ponad 70 lat stosowania dekretu warszawskiego, obowiązujące z zakresu planowania przepisy różnie określały stopień jego szczegółowości. Okoliczność ta winna być uwzględniana przy ocenie przesłanki wskazanej w art. 7 ust. 2 dekretu. Akt ten nie obowiązywał w próżni lecz w podlegającym zmianom systemie prawnym i to począwszy od obowiązującego w chwili jego uchwalania rozporządzenia z dnia 16 lutego 1928 r. Prezydenta Rzeczpospolitej o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli, poprzez dekret z dnia 2 kwietnia 1946 r. o planowanym zagospodarowaniu przestrzennym kraju, po obowiązującą obecnie ustawę o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Przepisy dekretu warszawskiego należy zatem rozpatrywać w całym systemie prawa. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak jest podstaw prawnych do jego wyalienowania z systemu prawa. Nie można więc tego dekretu, tak jak i każdej regulacji prawnej, analizować, rozumieć i stosować w oderwaniu od pozostałych norm systemu. Nadto, konkretyzacja funkcji, jaka mogła być na danym obszarze realizowana, winna mieć swe odzwierciedlenie w planie zagospodarowania przestrzennego, jednakże w tamtym czasie mogła mieć miejsce także w innych aktach planowania, czy też być w inny sposób udokumentowana z uwagi na ówczesny system prawny gospodarki planowej.

W konkluzji NSA wskazał, że skoro skarżący (wtedy: P. S.A. z siedzibą w W.) powołuje się na istnienie dokumentów świadczących o odmiennym niż przemysłowe przeznaczeniu spornego terenu, to zarówno organy, jak i sąd winny dokumenty te poddać ocenie, tak w zakresie treści, jak i przepisów prawnych, będących podstawą prawną ich wydania w aspekcie ich znaczenia dla spełnienia przesłanki z art. 7 ust. 2 dekretu. Tymi dokumentami miały być: decyzja z dnia 21 kwietnia 1951 r. o przekazaniu w zarząd i użytkowanie Przedsiębiorstwa Państwowego "P." spornego terenu oraz zaświadczenie lokalizacyjne nr [...], które sporny obszar obejmuje.

Mając powyższe na uwadze należy podnieść, że organy administracji publicznej nie mogły pominąć wskazanej wyżej oceny prawnej albowiem zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba, że przepis prawa uległ zmianie. Przepis ten formułuje zasadę związania wyrokiem, w zakresie związania nim samego sądu administracyjnego, oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu. Zarówno organ administracji, jak i sąd administracyjny, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. Przepis art. 153 P.p.s.a. kształtuje rozstrzygnięcie sądu w postępowaniu wszczętym na skutek powtórnego zaskarżenia danego aktu lub czynności organu administracji publicznej. Mówiąc innymi słowy, sąd administracyjny nie może przyjąć innego znaczenia mającego zastosowanie w sprawie przepisu, niż ustalone w ocenie prawnej zawartej w uzasadnieniu prawomocnego wyroku (por. J. P. Tarno, Związanie oceną prawną zawartą w wyroku sądu administracyjnego, "Administracja. Teoria-Dydaktyka-Praktyka" 2011, Nr 4 (24), s. 193). Zwrócić należy uwagę, że art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani Sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu Sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby, obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym, zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziło do niespójności działania systemu władzy publicznej. Związanie oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu orzeczenia oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (por.: wyrok NSA z dnia 30 lipca 2009 r., sygn. akt II FSK 451/08, Lex nr 526493; z dnia 23 września 2009 r., sygn. akt I FSK 494/09, Lex nr 594010; z dnia 13 lipca 2010 r., sygn. akt I GSK 940/09, Lex nr 594756; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Wr 1591/09, Lex nr 559604).

Tym samym zarówno organy obu instancji jak i Sąd są związane ustaleniami i oceną prawną wyrażoną w powołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wykonując wytyczne nałożone na organ przez Naczelny Sąd Administracyjny, Minister dokonał ponowne analizy akt sprawy, w tym decyzji z dnia 21 kwietnia 1951 r. o przekazaniu w zarząd i użytkowanie Przedsiębiorstwa Państwowego "P." spornego terenu oraz zaświadczenia lokalizacyjne nr [...], które sporny obszar obejmuje. Analizą objęto także obowiązujące w tamtym czasie (w dniu wydania orzeczenia z 24 kwietnia 1951 r.) akty prawne. W konkluzji Minister Rozwoju, Pracy i Technologii odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia 24 kwietnia 1951 r.

W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę obecnie, zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Analiza sprawy dokonana przez Sąd potwierdza ustalenia organu nadzoru, że istniały przeszkody planistyczne uniemożliwiające przyznanie byłym właścicielom żądanego prawa własności czasowej (art. 7 dekretu).

Słusznie Minister wskazał na: 1) obowiązujący, dla przedmiotowej nieruchomości plan zagospodarowania przestrzennego w dacie wydania decyzji dekretowej, 2) uzasadnienie orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 24 kwietnia 1951 r., w którym wskazano że nieruchomość położona przy ul. [...] przeznaczona jest pod użyteczność publiczną, 3) na konkretyzację funkcji użyteczności publicznej, która wynika z decyzji Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawy z dnia 21 kwietnia 1951 r. nr L.dz. PB/1738/51/U oraz 4) zaświadczenie lokalizacyjne nr [...].

Organ właściwie też w kontekście treść ww. dokumentów wskazał, że w dniu 28 września 1926 r. weszło w życie rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe", które obowiązywało w dacie wydania orzeczenia administracyjnego z 24 kwietnia 1951 r. Przepis art. 1 tego rozporządzenia stanowił, że zarząd kolejami państwowymi oraz kolejami prywatnymi, znajdującymi się w zarządzie państwowym, powierza się przedsiębiorstwu państwowemu pod nazwą "Polskie Koleje Państwowe", prowadzonemu wedle zasad handlowych, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb Państwa i interesów gospodarstwa społecznego. Z kolei art. 9 rozporządzenia dawał taką możliwość przedsiębiorstwu "Polskie Koleje Państwowe" również w stosunku do nowowybudowanych linii kolei państwowych lub też prywatnych, nieznajdujących się dotychczas w zarządzie państwowym, ale wyłącznie na polecenie Ministra Komunikacji. Tym samym podporządkowanie kolei Przedsiębiorstwu Państwowemu pod nazwą "P." wykluczało własność prywatną i wynikającą z niej możliwość wyłącznego użytkowania gruntu przez dotychczasowych właścicieli.

Należy także zauważyć, że zaświadczeniem lokalizacyjnym Nr [...] z dnia [...] listopada 1955 r., na podstawie uzgodnionej lokalizacji ogólnej - zaświadczenia lok. nr [...], Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie, Stołeczny Urząd Budownictwa - Oddział Planu Miasta wyraziło zgodę na lokalizację szczegółową stacji ładunkowej dla Ministerstwa Kolei - Zarządu Inwestycji Kolejowych w W., na terenie położonym przy ul. [...], stanowiącym własność Skarbu Państwa, oznaczonym na szkicu nr [...] literami [...]. Jak wynika z opinii geodezyjnej z dnia [...] sierpnia 2021 r. teren nieruchomości ozn. nr hip. [...], położonej przy ul. [...], został objęty zaświadczeniem lokalizacyjnym nr [...]. Trudno dopatrzeć się w zakresie tego ustalenia wadliwości tylko z tego powodu, że zaświadczenie lokalizacyjne nr [...] wydane zostało 4 lata po wydaniu orzeczenia z dnia 24 kwietnia 1951 r. Otóż ocenie podlegał nie tylko ten dokument ale także inne dokumenty zgromadzone w aktach sprawy w powiązaniu z obowiązującymi ówcześnie uregulowaniami prawnymi.

Wskazać bowiem należy, że nieruchomość [...] położona przy ul. [...] została objęta decyzją Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawy z dnia 21 kwietnia 1951 r. o przekazaniu w zarząd i użytkowanie Przedsiębiorstwu "P." nieruchomości [...] położonych przy ul. [...], [...], [...] i [...] (por. opinia geodezyjna z dnia [...] sierpnia 2021 r.). Ponadto jak wynika z protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia [...] kwietnia 1951 r. nieruchomość [...] położona przy ul. [...] została przekazana w zarząd Przedsiębiorstwu "P." co potwierdza znajdujący się w aktach sprawy plan, na którym oznaczono teren przekazany P. protokołem z dnia [...] kwietnia 1951 r. (tak w opinii geodezyjnej z dnia [...] sierpnia 2021 r.). Co istotne na tle tej sprawy, decyzja przekazująca teren w zarząd i użytkowanie Przedsiębiorstwa Państwowego "P." wyprzedzała o trzy dni decyzję z dnia 24 kwietnia 1951 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej byłym właścicielom, a sporny obszar już w kilka dni po decyzji dekretowej został rzeczywiście przekazany Przedsiębiorstwu Państwowemu.

Decyzja Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawy z 21 kwietnia 1951 r. została wydana m.in. na podstawie dekretu o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych z dnia 26 kwietnia 1949 roku (Dz. U. nr 27, poz. 197) zgodnie, z którym nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa, niezbędne dla realizacji planów gospodarczych miały być przekazywane właściwym wykonawcom tych planów na własność bądź w zarząd i użytkowanie. Mając to na względzie, zwrócić należy uwagę także na treść uzasadnienia kwestionowanego orzeczenia z dnia 24 kwietnia 1951 r. w odniesieniu do nadania mu rygoru natychmiastowej wykonalności, a mianowicie konieczność zagospodarowania terenu przez instytucję państwową, wykonawcę narodowego planu gospodarczego. Otóż w świetle treści przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, wykonawcą narodowych planów gospodarczych nie mógł być inwestor prywatny.

W dniu wydania orzeczenia z dnia 24 kwietnia 1951 r. obowiązywała również ustawa z dnia 21 lipca 1950 r. o 6-letnim planie rozwoju gospodarczego i budowy podstaw socjalizmu na lata 1950-1955 (Dz. U. nr 37 poz. 344), która przewidywała w zakresie rozwoju komunikacji i łączności w pkt. 57 wybudowanie nowych linii kolejowych w tym: Warszawa-Zawiercie-Janów Śląski oraz przebudowę i zmodernizowanie [...] węzła kolejowego.

Tym samym przekazanie nieruchomości przy ul. [...] w zarząd Przedsiębiorstwo "P." miało podstawę prawną w obowiązujących ówcześnie przepisach prawnych.

W ocenie Sądu, Minister wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył – wbrew twierdzeniom skarżących – art. 153 P.p.s.a., albowiem nie pominął, że obowiązujący w chwili wydania decyzji dekretowej plan zabudowy powstał przed II wojną światową i obowiązywał wprawdzie nadal, ale był częścią podlegającego ciągłym zmianom systemu prawnego. Konkretyzacja funkcji, jaka mogła być na danym obszarze realizowana mogła mieć odzwierciedlenie nie tylko w planie zagospodarowania przestrzennego, ale także w innych aktach planowania. Mogła być także w inny sposób udokumentowana z uwagi na ówczesny system prawny gospodarki planowej. Organ dodatkowo poddał szczegółowej analizie dokumenty w postaci decyzji o zarządzie i użytkowaniu z dnia 21 kwietnia 1951 r., a także zaświadczenia lokalizacyjnego nr [...] – tak jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 944/19. Myli się także skarżący stawiając zrzut naruszenia art. 153 P.p.s.a. i wskazując, że Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku przesądził jednoznacznie, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się na terenie przeznaczonym pod przemysł. Wręcz przeciwnie – Sąd nakazał badać ponownie akta sprawy z uwzględnieniem konkretnych dokumentów, a także obowiązujących ówcześnie aktów prawnych celem konkretyzacji funkcji, jaka mogła być na spornym obszarze realizowana. Dotychczas żaden orzekający w tej sprawie Sąd administracyjny nie przesądził tej kwestii (przeznaczenia nieruchomości), a wyroki uchylające wydawane w tej sprawie decyzje administracyjne nakazywały ponowną analizę akt sprawy. Jedyne co zostało stwierdzone (w wyroku NSA z dnia 23 października 2015 r. sygn. akt I OSK 351/14), to to, że cele przemysłowe i kolejowe nie są tożsame, tak pod względem regulacji prawnych dotyczących z jednej strony kolei, a z drugiej przemysłu, jak też skutków tych regulacji w kontekście oceny możliwości korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela.

W ocenie Sądu, postępowanie administracyjne w tej sprawie zostało przeprowadzone w zgodzie z obowiązującymi przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym także w zgodzie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniono właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane. Pamiętać przy tym należy o specyfice postępowania dowodowego prowadzonego w ramach trybów nadzwyczajnych, w tym zwłaszcza trybu stwierdzenia nieważności decyzji. Zasadniczo organ winien ustalić, czy w świetle zebranego materiału dowodowego, kwestionowane orzeczenie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. Minister ten obowiązek wykonał – w ocenie Sądu – należycie. Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Właściwie w sprawie oceniono, że brak jest przesłanki rażącego naruszenia prawa, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w stosunku do orzeczenia dekretowego z dnia 24 kwietnia 1951 r. odmawiającego byłym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do spornego gruntu na podstawie art. 7 dekretu, albowiem przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości na cele kolejowe jest nie do pogodzenia z możliwością korzystania z niego przez dotychczasowego właściciela.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając w oparciu o art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnymi nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid -19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842).