Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 863/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 201
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 2,  art. 89, art. 90
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.
article: art. 185
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal (spr.) Sędzia NSA Maria Myślińska Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Protokolant Agata Próchniewska po rozpoznaniu w dniu 23 października 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 stycznia 2013 r. sygn. akt I SA/Po 832/12 w sprawie ze skargi H. Spółki z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie urządzania gier na automacie poza kasynem gry 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu; 2. zasądza od H. Spółki z o.o. w W. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w P. 280 (słownie dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] Nr [...] (sygn. akt I SA/Po 832/12).

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy.

Naczelnik Urzędu Celnego w P. postanowieniem z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 oraz art. 216 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012, poz. 749 ze zm., dalej: O.p.), odmówił "H" Sp. z o.o. w W., dalej jako: Spółka, zawieszenia postępowania podatkowego, wszczętego w sprawie urządzania gier na automacie o nazwie [...] poza kasynem gry. W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż postanowieniem z dnia [...], nr [...], wszczął z urzędu postępowanie w sprawie urządzania przez "H" Sp. z o.o. gier na automacie o nazwie [...] poza kasynem gry.

Pismem z dnia 23 stycznia 2012 r. spółka wniosła o zawieszenie ww. postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o rozstrzygnięcie przez Ministra Finansów w drodze decyzji charakteru gier urządzanych na symulatorze do gier zręcznościowych typu HFP w rozumieniu art. 2 ust. 6 ustawy z dnia 11 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm., dalej: u.g.h.). Zdaniem spółki, rozstrzygnięcie Ministra Finansów może wprost wykazać brak podstaw do ukarania spółki karą pieniężną.

Naczelnik Urzędu Celnego w P. odmawiając zawieszenia postępowania stwierdził, że dla rozpatrzenia i wydania decyzji w przedmiotowej sprawie decyzja Ministra Finansów nie stanowi zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 201 § 1 pkt 2 O.p.

Na skutek zażalenia Spółki, postanowieniem z dnia [...], nr [...], Dyrektor Izby Celnej w P. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że rozstrzygnięcie Ministra Finansów w sprawie z wniosku spółki z dnia 8 lipca 2011 r. nie stanowi prejudykatu w sprawie urządzania przez "H" Sp. z o.o. gier na automacie o nazwie [...] poza kasynem gry. Tym samym, w ocenie organu, w sprawie nie wystąpiło zagadnienie wstępne, a tryb przewidziany w art. 2 ust. 6 u.g.h., nie ma zastosowania. Ponadto Dyrektor Izby Celnej wskazał, że ustawodawca upoważnił Ministra Finansów do dokonywania rozstrzygnięć w sprawach m.in. urządzeń do gier, które podmiot planuje dopiero wprowadzić do eksploatacji. Natomiast w przypadku automatów wprowadzonych do eksploatacji, organy celne w postępowaniu podatkowym, prowadzonym na podstawie art. 89 i art. 90 u.g.h., posiadają autonomiczne uprawnienia do dokonania własnych ustaleń w zakresie występowania w danej sprawie przesłanki do wymierzenia spółce kary za urządzenie gry hazardowej bez koncesji lub zezwolenia, albo poza kasynem gry. W ramach tych ustaleń mają zatem prawo dokonywać samodzielnej oceny urządzenia, uwzględniając art. 4 ust. 2 u.g.h., zgodnie z którym ilekroć w ustawie jest mowa o grach hazardowych, rozumie się przez to gry losowe, zakłady wzajemne i gry na automatach, o których mowa w art. 2. Organ II instancji podniósł także, że ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2009 r. Nr 168, poz. 1323 ze zm.) nadała funkcjonariuszom celnym uprawnienia m.in. do przeprowadzenia w uzasadnionych przypadkach, w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie, gry na automacie o niskich wygranych lub gry na innym urządzeniu.

Na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Celnej w P. Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

Rozpoznając sprawę pod sygn. akt I SA/Po 832/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wspomnianym na wstępie wyrokiem uwzględnił skargę.

Przedstawiając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd I instancji stwierdził, że istotą rozpatrywanej sprawy jest ustalenie, czy toczące się przed ministrem właściwym do spraw finansów publicznych postępowanie z wniosku "H" Sp. z o.o. w sprawie rozstrzygnięcia w drodze decyzji, czy gry urządzane na symulatorze do gier zręcznościowych o numerze [...], są grami na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 lub art. 2 ust. 5 u.g.h., stanowi zagadnienie wstępne w myśl art. 201 § 1 pkt 2 O.p., a tym samym stanowi przesłankę zawieszenia postępowania w sprawie.

Sąd I instancji w swoich wywodach zauważył, że zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 O.p. organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przepis art. 2 ust. 3 u.g.h. stanowi, że grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Z kolei, zgodnie z art. 3 ust. 5 u.g.h., grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy. Jednocześnie art. 2 ust. 6 u.g.h. stanowi, że minister właściwy do spraw finansów publicznych rozstrzyga, w drodze decyzji, czy gra lub zakład posiadające cechy wymienione w ust. 1-5 są grą losową, zakładem wzajemnym albo grą na automacie w rozumieniu wspomnianej ustawy.

W ocenie Sądu I instancji wykładnia systemowa wewnętrzna art. 2 ust. 6 u.g.h. prowadzi do wniosku, że jeżeli istnieją gry lub zakłady posiadające cechy wymienione w art. 2 ust. 1–5 u.g.h., to Minister Finansów jest organem właściwym do rozstrzygnięcia, czy taka gra lub zakład są grą losową, zakładem wzajemnym albo grą na automacie w rozumieniu ustawy. Ustawodawca nie wprowadził żadnych dodatkowych przesłanek takiego rozstrzygnięcia, tym bardziej, że jest ono uzależnione od wystąpienia wątpliwości co do charakteru gry. Ustawa o grach hazardowych nie zawiera postanowień, które kompetencje Ministra Finansów zawarte w art. 2 ust. 6 modyfikowałyby w ten sposób, że takie uprawnienie przyznawałyby innym organom, choćby organom celnym, które prowadzą postępowanie na podstawie ustawy o grach hazardowych. W sytuacji, w której gra posiada cechy wymienione w art. 2 ust. 5 u.g.h., wyłączne ustawowe uprawnienie do rozstrzygnięcia, w drodze decyzji, czy gra jest grą na automacie przysługuje Ministrowi Finansów.

WSA w Poznaniu wskazał, że Dyrektor Izby Celnej w P. dokonał samodzielnej oceny charakteru gier urządzanych na automacie o nazwie [...], w wyniku której uznał, że gry na tym urządzeniu wypełniają definicję zawartą w art. 2 ust. 5 u.g.h. i na tej podstawie wymierzył spółce karę pieniężną. W ocenie Sądu I instancji, takim działaniem organ naruszył art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Podkreślił, że zagadnienie wstępne, o którym mowa w ww. przepisie, to zagadnienie materialnoprawne. Treścią takiego zagadnienia może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku, zdarzenia prawnego albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne, od rozstrzygnięcia których uzależnione jest rozpatrzenie sprawy administracyjnej (por. wyroki WSA w Gdańsku z 22 maja 2012 r., sygn. akt I SA/Gd 29/12 i sygn. akt I SA/Gd 30/12, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro zaś z mocy art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. przesłanką nałożenia kary pieniężnej jest urządzanie gry na automatach poza kasynem gry, a wiążącej kwalifikacji dokonuje w drodze decyzji Minister Finansów, to nałożenie kary pieniężnej przez właściwy organ powinno być poprzedzone uzyskaniem rozstrzygnięcia Ministra Finansów, co do oceny danej gry w świetle przepisów u.g.h. Tym samym ocena dokonana przez organy podatkowe musi być zgodna z oceną dokonaną przez Ministra Finansów. Oznacza to więc, według Sądu I instancji, że wniosek skarżącej o zawieszenie wszczętego z urzędu przez Naczelnika Urzędu Celnego w P. postępowania w sprawie urządzania przez "H" Sp. z o.o. gier na automacie o nazwie [...] poza kasynem gry jest w pełni uzasadniony.

Od opisanego wyroku skargę kasacyjną złożył Dyrektor Izby Celnej w P., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu oraz o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.", naruszenie przepisów postępowania:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 201 § 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez uznanie, że celem zakończenia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gry na automatach poza kasynem gry, niezbędne jest prejudycjalne wydanie decyzji Ministra Finansów orzekającej o charakterze urządzenia.

2) art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art.141 § 4 p.p.s.a., poprzez pominięcie w uzasadnieniu orzeczenia stanu sprawy przyjętego za podstawę wyroku, w części dotyczącej charakteru prowadzonego przez Ministra Finansów postępowania oraz etapu, na którym złożony został wniosek strony.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a., poprzez błędną wykładnię art. 2 ust. 6 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych w związku z art. 2 ust. 7 tejże ustawy i uznanie, że Minister Finansów jest właściwy w sprawach dotyczących oceny charakteru gry na automacie w toku postępowania prowadzonego z urzędu w sprawie nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust.1 pkt 2 u.g.h.

Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów postępowania wskazano, że WSA w Poznaniu całkowicie pominął – zdaniem skarżącego kasacyjnie - zastrzeżenie dotyczące zakresu kompetencji ministra właściwego do spraw finansów publicznych, wynikające z art. 2 ust. 7 u.g.h. Doprowadziło to do ograniczenia, wynikających z art. 90 ustawy o grach hazardowych, zadań naczelnika urzędu celnego. Tymczasem uprawnienia te są autonomiczne i umożliwiają samodzielne dokonanie ustaleń co do charakteru gry (tak wyrok WSA w Gdańsku z dnia 6 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Gd 738/129).

Skarżący kasacyjnie, uzasadniając zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazał, że WSA w Poznaniu nie dokonał analizy art. 2 pkt 7 u.g.h., nieustosunkowując się do kwestii charakteru i zakresu prowadzonego przez Ministra Finansów postępowania, o którym tam mowa. Brak uzewnętrznionej w uzasadnieniu analizy tego przepisu oraz pełnego wyjaśnienia przyjętego przez WSA w Poznaniu sposobu wykładni i zastosowania tej normy, zadecydował o treści zaskarżonego wyroku.

Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego podniesiono, że Sąd I instancji nieprawidłowo odczytał normę zawartą w art. 2 ust. 6 ustawy o grach hazardowych przyjmując, że stanowi ona wyłączną podstawę i upoważnienie dla Ministra Finansów do oceny charakteru gier na automatach i to na każdym etapie postępowania. Skarżący kasacyjnie organ uznaje, że Minister Finansów orzeka "czy gra lub zakład posiadające cechy wymienione w art. 2 ust. 1-5 u.g.h. są grą na automacie w rozumieniu ustawy" tylko w sprawach "planowanego albo realizowanego przedsięwzięcia". Wyklucza to zatem spod jego kognicji wszystkie sprawy, w których urządzenie jest zatrzymane w trybie postępowania karno - skarbowego, a w sprawie toczy się postępowanie administracyjne dotyczące kary mającej charakter zastępczego wykonania obowiązku podatkowego (tak WSA w Krakowie z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt lll SA/Kr 365/11). W spornej sprawie, urządzenie objęte wnioskiem nie jest użytkowane, a prowadzona działalność nie została poprzedzona wymaganym badaniem technicznym automatu przez wskazaną w ustawie jednostkę. Czynności tych nie można skutecznie dokonać - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - na etapie prowadzonego postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej. Tymczasem wniosek Spółki o rozstrzygnięcie charakteru gry na urządzeniu (i to innym niż sporne), wpłynął do Ministra Finansów w dniu 13 lipca 2011 r., a wiec pól roku od chwili zatrzymania przedmiotowego automatu.

Według skarżącego kasacyjnie organu, zgodnie z art. 90 u.g.h., kary pieniężne wymierza, w drodze decyzji, naczelnik urzędu celnego, na którego obszarze działania jest urządzana gra hazardowa. Posiada on zatem autonomiczne uprawnienie do własnych ustaleń w zakresie występowania w danej sprawie przesłanki do wymierzenia kary za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry. W ramach tych ustaleń może dokonywać samodzielnej oceny urządzenia. Organ wskazał również na - wynikające z ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej - upoważnienie funkcjonariuszy celnych do przeprowadzenia w uzasadnionych przypadkach, w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie, gry na automacie o niskich wygranych lub gry na innym urządzeniu. Celem eksperymentu jest uzyskanie odpowiedzi na pytanie, czy gry urządzane na takim urządzeniu mieszczą się w definicji gier na automatach, a w konsekwencji tego, czy urządzane są zgodnie z jej przepisami. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, ustalenia te stanowią wystarczającą i samodzielną podstawę do orzekania o wymierzeniu kary pieniężnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca Spółka, podzielając argumentację Sądu I instancji, wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w P. w całości oraz o zasądzenie od Dyrektora Izby Celnej w P. na rzecz strony kosztów postępowania sądowoadministracyjnego - w tym kosztów ewentualnego zastępstwa procesowego strony w tym postępowaniu - według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Zakres sądowej kontroli instancyjnej jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono jednak takich przesłanek.

Z przedstawionych zarzutów kasacyjnych dotyczących zarówno naruszenia przepisów postępowania, jak też przepisów prawa materialnego wynika, że spór w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia czy decyzja Ministra właściwego do spraw finansów publicznych dotycząca oceny, czy gra lub zakład posiadające cechy wymienione w ust. 1-5 art. 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych są grą losową, zakładem wzajemnym albo grą na automacie w rozumieniu ustawy, stanowi zagadnienie prejudycjalne w postępowaniu w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gry na automacie poza kasynem gry.

Zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 O.p. organ podatkowy zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" judykatura rozumie sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem takiego zagadnienia prawnego, którego organ nie może rozstrzygnąć w ramach własnych kompetencji. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia wstępnego zagadnienia prawnego (prejudycjalnego) przez inny organ lub sąd, wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego "zależeć" powinno rozpatrzenie sprawy w ogóle, nie zaś wydanie decyzji o określonej treści. Musi więc istnieć związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. W przypadku braku takiego związku zawieszenie postępowania jest niedopuszczalne. Oznacza to, iż nie każda kwestia, która w przekonaniu strony, czy też organu, stanowi zagadnienie wstępne, takim zagadnieniem jest w istocie i obliguje organ do zawieszenia postępowania administracyjnego. Zwrócić należy przy tym uwagę, iż zawieszenie postępowania jest instytucją tamującą bieg postępowania i opóźniającą merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, dlatego powinno mieć zastosowanie tylko w przypadkach określonych przez ustawodawcę. Stąd też przepis art. 201 § 1 pkt 2 O.p. nie może podlegać wykładni rozszerzającej (tak w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 kwietnia 2005 r., sygn. akt II GSK 27/05). Konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ i obowiązek wstrzymania się z rozstrzygnięciem danej sprawy administracyjnej do czasu rozstrzygnięcia tego zagadnienia (prejudykatu) będzie zatem występowała jedynie w sytuacji bezpośredniego uzależnienia rozstrzygnięcia tej sprawy od rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego, a zatem w sytuacji istnienia pomiędzy tymi aktami ścisłego związku. Związek ten nie zachodzi natomiast, gdy sprawa co do której rozstrzygać ma organ administracji jest przedmiotowo związana z inną sprawą toczącą się przed organem administracji bądź sądem czy organami ścigania, ale której brak rozstrzygnięcia nie tamuje (nie uniemożliwia) prawidłowego rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej. Samo stwierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć, a nawet niewątpliwie będzie miał wpływ na losy sprawy administracyjnej, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania, jeżeli w chwili orzekania możliwe jest rozpatrzenie sprawy przez organ administracyjny i wydanie decyzji (tak np. W. Jakimowicz, O kwestii prejudycjalnej w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym, Samorząd Terytorialny 2003/10/29).

Przenosząc te ogólne rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że należy odróżnić kwestię istnienia zagadnienia prejudycjalnego jako materialnej przeszkody do wydania decyzji, od potencjalnej, rozumianej szeroko kolizji dwóch postępowań administracyjnych.

Zgodnie z art. 2 ust. 6 i 7 u.g.h., Minister właściwy do spraw finansów publicznych rozstrzyga, w drodze decyzji, czy gra lub zakład posiadające cechy wymienione w ust. 1- 5 są grą losową, zakładem wzajemnym albo grą na automacie w rozumieniu ustawy. Jednakże w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę, tryb ten ma zastosowanie w sytuacji, gdy postępowanie wszczynane jest na wniosek przedsiębiorcy, chcącego uzyskać wiążącą decyzję rozstrzygającą, czy gra lub zakład posiadające cechy wymienione w art. 2 ust. 1-5 są grą losową, zakładem wzajemnym albo grą na automacie w rozumieniu ustawy. Inicjatywa w tym zakresie przysługuje zainteresowanemu podmiotowi (przedsiębiorcy), w którego potencjalnym interesie jest uzyskanie urzędowego potwierdzenia zgodności z prawem prowadzonej reglamentowanej działalności gospodarczej. Nie oznacza to, że w sytuacji, gdy podmiot ten nie wystąpi o taki certyfikat organy celne nie mogą skutecznie wszcząć i prowadzić postępowania administracyjnego o wymierzenie kary za urządzanie gry na automacie poza kasynem gry. Organy podatkowe na podstawie art. 89 i art. 90 u.g.h. uzyskały autonomiczne uprawnienie do poczynienia własnych ustaleń w zakresie wystąpienia w danej sprawie przesłanek wymierzenia kary za urządzanie gry na automatach poza kasynem gry. W ramach tychże ustaleń organy podatkowe mają prawo dokonywać samodzielnej oceny charakteru gry – w ramach danej rozpoznawanej sprawy - przy odpowiednim zachowaniu procedur Ordynacji podatkowej (por. art. 8 i 91 u.g.h.), mają bowiem ustawowy obowiązek i odpowiadające mu uprawnienie do wymierzenia kar administracyjnych za stwierdzone naruszenia.

Istotę zagadnienia prejudycjalnego na tle rozpoznawanej sprawy wyjaśniają przepisy art. 201 § 1 pkt 2 oraz art. 203 Ordynacji podatkowej. Stosownie do pierwszego z wymienionych przepisów zawieszenie postępowania przez organ podatkowy jest obligatoryjne w każdej sytuacji, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W konsekwencji organ podatkowy, który zawiesił postępowanie z powodu wystąpienia w sprawie zagadnienia prejudycjalnego, wzywa równocześnie stronę do wystąpienia w oznaczonym terminie do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, chyba że (co oczywiste) strona wykaże, że już zwróciła się w tej sprawie do właściwego organu lub sądu. Natomiast w sytuacji gdy strona nie wystąpiła do właściwego organu lub sądu w wyznaczonym terminie, to organ podatkowy z urzędu musi zwrócić się do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie takiego zagadnienia.

Przedstawiona regulacja podkreśla zatem, że z zagadnieniem prejudycjalnym (jako swoistą przeszkodą w toku postępowania jurysdykcyjnego) będziemy mieli do czynienia jedynie w sytuacji, gdy bez rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej (określenia sytuacji prawnej konkretnego podmiotu) nie jest możliwe rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. Innymi słowy rozstrzygana kwestia jest niezbędnym elementem konstrukcyjnym takiej sprawy. Od zagadnienia prejudycjalnego należy więc odróżnić - o czym była już mowa - problem związany z wyjaśnianiem wątpliwości prawnych, pojawiających się wprawdzie na tle takich samych lub podobnych instytucji prawnych, ale występujących w ramach różnych spraw administracyjnych. W takich przypadkach jednolitość w zakresie posługiwania się przez organy administracji publicznej określonymi pojęciami ustawowymi, lub instytucjami prawnymi, powinna być wynikiem stosowania właściwych metod wykładni prawa.

Gdyby w świetle powyższego przyjąć koncepcję, że decyzja Ministra właściwego do spraw finansów publicznych podejmowana na podstawie art. 2 ust 6 u.g.h. stanowi zagadnienie prejudycjalne dla nałożenia kary pieniężnej przez naczelnika urzędu celnego, to założenie takie spowodowałoby, że po stwierdzeniu przez organ na skutek kontroli, iż doszło do urządzania gry na automatach poza kasynem gry, w żadnym przypadku nie mógłby on nałożyć kary, gdyż musiałby zawsze, zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 O.p., zawiesić postępowanie, a następnie, na podstawie art. 203 O.p., wezwać stronę postępowania administracyjnego do wystąpienia w oznaczonym terminie do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, a w przypadku braku reakcji na wezwanie samodzielnie zwrócić się do Ministra właściwego do spraw finansów publicznych o rozstrzygnięcie zagadnienia prejudycjalnego. Czyli doszłoby do sytuacji ograniczenia de facto uprawnień naczelnika urzędu celnego do czynienia własnych ustaleń w zakresie wystąpienia w danej sprawie przesłanek wymierzenia kary za urządzanie gry na automatach poza kasynem gry. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę uznaje za uzasadniony zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 201 § 1 pkt 2 O.p., poprzez uznanie, że rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji dotyczącej kary pieniężnej jest uzależnione od orzeczenia przez Ministra Finansów o charakterze urządzanych gier.

Odnosząc się do podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu dotyczącego naruszenia prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że jest on ściśle powiązany z zarzutami procesowymi. Dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny ocena zarzutów procesowych zawiera w istocie argumentację wskazującą, że Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni art. 2 ust. 6 u.g.h. w związku z art. 2 ust. 7 tejże ustawy.

Stanowisko o wadliwej wykładni art. 2 ust. 6 u.g.h., dokonanej przez Sąd I instancji, podkreśla okoliczność, iż w świetle art. 2 ust. 7 tej ustawy do wniosku o wydanie decyzji rozstrzygającej, czy dana gra lub zakład są grą losową, zakładem wzajemnym albo grą na automacie w rozumieniu ustawy należy załączyć, w przypadku gry na automatach, m.in. badanie techniczne danego automatu, przeprowadzone przez jednostkę badającą upoważnioną do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Zasadnie zatem podnosi skarżący kasacyjnie organ, iż wykonanie postanowień wspomnianego art. 2 ust. 7 u.g.h. na etapie postępowania w sprawie wymierzenia kary administracyjnej z tytułu urządzania gry na automacie poza kasynem gry, a więc już po zatrzymaniu danego automatu przez organy celne, jest wręcz niemożliwe.

Zauważyć ponadto należy, niejako na marginesie, że spółka, choć podnosi argument o konieczności rozstrzygnięcia sprawy w trybie określonym w art. 2 ust. 6 u.g.h., sama o wydanie stosownej decyzji przed wszczęciem postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej nie wystąpiła.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.