Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1449/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-06-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 par. 1a,  art. 29,  art. 33,  art. 34 par. 2.
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 1,3,  art. 5 ust. 1,  art. 6 ust. 1,  art. 7 ust. 1,2,3,5.
journal: Dz.U. 2005 nr 85 poz 728
law: Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), del. Sędzia SO Paweł Kornacki, Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi C. D. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. z dnia [...] znak [...]; 2) orzeka, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3) zasądza od Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] znak: [...], Dyrektor Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. (dalej wierzyciel lub organ), działając na podstawie art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U, 2012. 1015), dalej ustawa egzekucyjna, w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. Nr 85, poz. 728 ze zm.), dalej ustawa abonamentowa, oddalił zażalenie pana C. D. (dalej zobowiązany) na postanowienie wierzyciela z dnia [...] znak: [...] uznające za nieuzasadnione zarzuty w przedmiocie nieistnienia egzekwowanego obowiązku wskazanego w tytułach wykonawczych o numeracji od [...] do [...] z dnia [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 i 3 ustawy abonamentowej, na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży obowiązek uiszczenia abonamentu w określonych ustawą terminach zatem podstawą prawną wystawienia przedmiotowych tytułów wykonawczych był przepis prawa, zaś nieuregulowanie spornych należności spowodowało, w myśl art. 6 § 1 tej ustawy, przymusowe ich dochodzenie według uregulowań ustawy egzekucyjnej tj. przekazanie do Naczelnika Urzędu Skarbowego w O., w dniu [...], wskazanych w postanowieniu tytułów.

W kwestii poszczególnych zarzutów organ wyjaśnił, że w przedmiotowych tytułach wykonawczych zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. (Dz. U. 2001 r. Nr 137, poz. 1541), w pozycji nr 29 tytułów, wierzyciel wskazał akt normatywny, tj. art. 2 ust. 1 i 3 ustawy abonamentowej oraz w pozycji nr 72, art. 7 ust. 3 i 4 tej ustawy, zgodnie z wzorem załączonym do wymienionego rozporządzenia.

Organ poinformował, że należności z tytułu abonamentu są należnościami publicznoprawnymi, analogicznymi do obciążeń podatkowych, do których z mocy art. 7 ust. 3 ustawy abonamentowej stosuje się przepisy ustawy egzekucyjnej w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym. Dodał, że tytuły wykonawcze oraz załączone do nich ewidencje tych tytułów zawierały oznaczenie wierzyciela, jego dane identyfikacyjne oraz odcisk jego pieczęci urzędowej w poz. 45, zaś podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku był Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej, który do działania w swoim imieniu może upoważnić inne osoby. Organ zauważył, że z brzmienia art. 17 § 1a ustawy egzekucyjnej oraz art. 127 § 3 k.p.a. wynika, że Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej, który ma w zakresie działania, zadania związane z egzekucją nieuiszczonego abonamentu rtv, jest organem uprawnionym do rozpoznania zażalenia. Dyrektor jest wierzycielem w rozumieniu ustawy egzekucyjnej i nie dysponuje swobodą decydowania o złożeniu albo niezłożeniu wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej.

Powołując się na treść art. 29 ustawy egzekucyjnej organ stwierdził, że organ egzekucyjny dokonał weryfikacji przedmiotowych tytułów, stwierdzając dopuszczalność egzekucji administracyjnej i poprawność formalną przedmiotowych tytułów wykonawczych. Organ wskazał również na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r. sygn. akt K 24/08, w którym wyrażono pogląd, że egzekucja nieuiszczonego abonamentu rtv jest prawnie możliwa, a dotychczas obowiązujące przepisy prawne pozwalają Poczcie Polskiej S.A. na egzekucję zaległych opłat abonamentowych.

Organ podniósł, że z mocy art. 2 § 2 Ordynacji podatkowej do spornych opłat mają zastosowanie przepisy Działu III tej ustawy, w tym jej art. 70 § 1 określający termin przedawnienia zobowiązań podatkowych, a w niniejszej sprawie chodzi o opłaty za okres od stycznia 2008 r. do grudnia 2012 r., które nie uległy przedawnieniu.

W skardze na to postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżący pan C. D., wniósł o jego uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania zarzucając obrazę art. 7 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich możliwych kroków do wyjaśnienia sprawy, oraz art. 77 k.p.a., poprzez uchybienie obowiązkowi zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, a nadto naruszenie art. 2 ust. 2 ustawy abonamentowej, poprzez oparcie rozstrzygnięcia na domniemaniu faktycznym sprawności odbiornika rtv.

Skarżący podkreślił, że postanowienie w swojej treści ma charakter wybiórczy, gdyż nie odnosi się do wszystkich poruszanych, w poprzednich "odwołaniach", przez zobowiązanego zastrzeżeń, które w całości popiera, tak w zakresie należytej podstawy prawnej wydanych tytułów wykonawczych, jak i wymogów formalnych (reprezentacja, pieczęć urzędowa, tryb odwoławczy w postanowieniu z dnia [...], brak na tytułach wykonawczych danych procesowych Spółki itp.). Podniósł, że w dalszym ciągu nie ma możliwości zweryfikowania naliczonych odsetek, które jego zdaniem są przeszacowane o co najmniej 40 %, co obarcza ułomnością tytuły wykonawcze, a do czego organ się nie odniósł.

Skarżący stwierdził, że w powołanym przez organ wyroku Trybunał Konstytucyjny nie wskazał w jaki sposób przedmiotowe opłaty mają być ściągalne, zaś organ nie podał jakie konkretne przepisy pozwalają spółce prawa handlowego na egzekucję zaległych opłat abonamentowych. Zdaniem skarżącego ustawodawca uchwalił ustawę abonamentową w 2005 r., zapominając przy tym o zmianie wszystkich innych ustaw okołoabonamentowych, czego skutkami próbuje się obciążyć obywateli. Nadmienił, że jako emeryt "z wieku ogólnego" był zwolniony z abonamentu rtv.

Odpowiadając na skargę Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. w K. wniosło o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania od skarżącego według obowiązujących przepisów prawa, podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko i jego argumentację.

Przy piśmie z dnia 15 stycznia 2014 r. skarżący złożył do akt sprawy ostateczne postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] Nr [...] wydane po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanego na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej w oparciu o przedmiotowe tytuły wykonawcze, uchylające to postanowienie w całości i przekazujące sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona.

Przystępując do oceny legalności zaskarżonego postanowienia wskazać należy, że dotyczyło ono stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej świadczeń pieniężnych (opłaty abonamentowej) w sytuacji, gdy uprawnionymi do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku uiszczenia takiego świadczenia (opłaty abonamentowej) są kierownicy jednostek operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe, a więc operatora pocztowego obowiązanego do świadczenia usług powszechnych (art. 3 pkt 13 ustawy Prawo pocztowe), nieistnienie tego obowiązku i przedawnienia wynikającego z niego zobowiązania.

Należy w tym zakresie stwierdzić, że w kwestiach tych stanowisko organu jest prawidłowe z uwagi na treść przepisów ustawy abonamentowej i wydanego na jej podstawie rozporządzenia oraz ustawy egzekucyjnej i Ordynacji podatkowej.

Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1-3 ustawy abonamentowej za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe (ust. 1), domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika (ust. 2), zaś obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (ust. 3). Wysokość miesięcznej opłaty abonamentowej w danym roku i terminie jej uiszczenia określa przepis art. 3 ust. 1 powołanej ustawy, zaś zwolnienie od takiej opłaty – art. 4 tej ustawy.

W myśl art. 5 ust. 1 ustawy abonamentowej odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe. Wcześniej, przed 1 stycznia 2013 r. ustawa operowała pojęciem operatora publicznego w rozumieniu ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. – Prawo pocztowe. Stosownie do brzmienia art. 6 ust. 1 ustawy abonamentowej opłaty abonamentowe są pobierane przez operatora wyznaczonego (wcześniej operatora publicznego).

Kontrolę obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (art. 7 ust. 1 ustawy abonamentowej), nadzór nad wykonaniem obowiązku pobrania opłaty abonamentowej sprawuje minister właściwy do spraw łączności (art. 7 ust. 2 ustawy abonamentowej), do opłaty abonamentowej stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym (art. 7 ust. 3 ustawy abonamentowej), zaś uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w ust. 1 są kierownicy jednostek operatora wyznaczonego (art. 7 ust. 5 ustawy abonamentowej). Zgodnie z obowiązującym w dacie wystawienia spornych tytułów i wydania skarżonych postanowień, § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 lipca 2005 r. (Dz. U. 2005. 132. 1116 ze zm.), jednostką operatora publicznego uprawnioną do kontroli uiszczenia opłat abonamentowych było Centrum Obsługi Finansowej. Do zaległości w opłatach abonamentowych, w kwestii terminu przedawnienia zaległości zastosowanie mają przepisy Ordynacji podatkowej, w tym art. 70 §1 tej ustawy ustanawiający pięcioletni termin przedawnienia.

Stosownie do brzmienia art. 17 § 1a ustawy egzekucyjnej, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej, do zażaleń na postanowienia, o których mowa w art. 34 § 2, wydanych przez wierzycieli, dla których organem wyższego stopnia jest minister, stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. W niniejszej sprawie zaistniała tego rodzaju sytuacja.

Niezależnie od powyższego należy jednak zauważyć, że w myśl art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej, w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 listopada 2013 r., "zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 (...), organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt

1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca". Na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie (art. 34 § 2 ustawy egzekucyjnej). "Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela (...), wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów (...), na które służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie" (art. 34 § 4 i § 5 ustawy egzekucyjnej).

Podstawy zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej określone zostały w art. 33 pkt 1-10 ustawy egzekucyjnej.

Z powyższego wynika, że zobowiązanemu przysługuje, w zakresie wyznaczonym art. 33 ustawy egzekucyjnej i w terminie, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 tej ustawy, uprawnienie do zgłoszenia zarzutów, zaś na wierzycielu ciąży obowiązek wyrażenia, w przewidzianej do tego formie, swojego stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów, przy czym stanowisko to w odniesieniu do zarzutów z art. 33 pkt 1-5 wiązało organ egzekucyjny. Oznacza to również, że wierzyciel jest zobowiązany do wypowiedzi w zakresie wszystkich zgłoszonych zarzutów, a nie tylko tych, co do których wypowiedź wierzyciela ma charakter wiążący, bądź też tylko co do niektórych zarzutów.

O ile stanowisko wierzyciela, udzielone w trybie art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej, nie obejmuje wszystkich zgłoszonych zarzutów mieszczących się w zakresie wynikającym z art. 33 tej ustawy, wypowiedź taka, jako niepełna, narusza wskazane przepisy i to w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

Dodać także należy, że brak wypowiedzi wierzyciela co do prawidłowo zgłoszonego zarzutu oznacza niemożność orzekania przez organ egzekucyjny w sprawie takiego zarzutu, a tym samym i rozstrzyganie w tym przedmiocie.

Jak wynika z akt sprawy, w tym ostatecznego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] znak: [...], zobowiązany (skarżący) złożył zarzuty w sprawie przedmiotowej egzekucji podnosząc nieistnienie obowiązku zapłaty dla wierzyciela, brak podania należytej podstawy prawnej w cz. D wniosku wierzyciela, brak danych procesowych, niezgodność prowadzonej egzekucji z prawem, prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, niewłaściwy sposób naliczania odsetek, brak możliwości zweryfikowania prawidłowości naliczonych odsetek i ich wysokości, przedawnienie w części odnoszącej się do lat 2008-2009. Organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów, a wobec niezajęcia stanowiska w terminie do tego przewidzianym (art. 34 § 3 ustawy egzekucyjnej) zawiesił postępowanie egzekucyjne, a następnie postanowieniem z dnia [...] uchylił zajęcie rachunku bankowego.

W dniu [...] wierzyciel wydał postanowienie w którym uznał za nieuzasadnione zarzuty dotyczące: nieistnienia obowiązku, wystawienia tytułów wykonawczych przez podmiot nieuprawniony do ich wydania oraz przedawnienia zobowiązań objętych tytułami wykonawczymi, zaś skarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia [...] oddalił złożone przez zobowiązanego zażalenie uznając podnoszone w nim zarzuty za niezasadne.

Następnie w dniu [...] organ egzekucyjny oddalił zarzuty w sprawie przedmiotowej egzekucji administracyjnej, zaś rozpoznając zażalenie na to postanowienie organ drugiej instancji (Dyrektor Izby Skarbowej w L.) postanowieniem z dnia [...] uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji stwierdzając, że oprócz zarzutów, co do których wierzyciel zajął stanowisko, zobowiązany podniósł również inne zarzuty, co do których stanowisko takie nie zostało wyrażone. Dlatego też organ drugiej instancji wskazał, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ egzekucyjny winien uzyskać stanowisko wierzyciela w odniesieniu do wszystkich sprecyzowanych przez zobowiązanego zarzutów, przy czym w razie ustalenia, iż intencją strony było zgłoszenie zarzutów w oparciu o art. 33 pkt 6, pkt 7, pkt 9 i pkt 10 ustawy egzekucyjnej, po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w tym zakresie, organ egzekucyjny winien dokonać samodzielnej oceny tych zarzutów.

Tym samym w ostatecznym postanowieniu w sprawie zgłoszonych zarzutów organ drugiej instancji uznał, że wydane w tej sprawie postanowienie organu egzekucyjnego oparte zostało na ostatecznym postanowieniu wierzyciela, w którym wyraził on swoje stanowisko tylko co do części złożonych zarzutów i nakazał organowi egzekucyjnemu uzyskanie takiego stanowiska co do wszystkich podniesionych przez zobowiązanego zarzutów. Stwierdzenie w niniejszej sprawie, na podstawie nadesłanych przez wierzyciela akt i powołanego postanowienia, zaistnienia takiego stanu rzeczy i braku pełnej wypowiedzi wierzyciela uzasadnia konieczność uchylenia przez Sąd obu wydanych w sprawie stanowiska wierzyciela postanowień umożliwiając w ten sposób zakończenie postępowania z art. 34 ustawy egzekucyjnej, a więc w zakresie zgłoszonych zarzutów i dalszego prowadzenia lub nie egzekucji.

Należy przy tym wskazać, że rozpoznając zażalenie na postanowienie pierwszoinstancyjne wierzyciel nie odniósł się do wszystkich zawartych tam twierdzeń zobowiązanego, w tym co do braku na tytułach wykonawczych danych procesowych Spółki (wierzyciela), podstawy prawnej posługiwania się pieczęcią urzędową dla osoby podpisującej tytuły wykonawcze, brak na tytułach wykonawczych podania pełnej podstawy prawnej roszczeń egzekucyjnych, braku wyjaśnienia co do obliczenia odsetek, a więc zarzutów zgłoszonych i nie rozstrzygniętych przez wierzyciela.

Sąd stwierdza, że wierzyciel nie zidentyfikował wszystkich zarzutów podnoszonych przez zobowiązanego przez co naruszył przepis art. 33 i 34 ustawy egzekucyjnej i to w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając sprawę ponownie wierzyciel wyda nowe stanowisko, w którym uwzględni wszystkie podnoszone przez zobowiązanego zarzuty w granicach zgłoszonych w wyznaczonym do tego terminie.

Z tych przyczyn Sąd stwierdza, że zaskarżone i poprzedzające je postanowienie naruszają prawo w sposób opisany w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012. 270) i na mocy tego przepisu w związku z art. 135 tej ustawy oraz jej art. 152 i 200 orzekł jak w wyroku.