Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 3123/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.) Sędziowie: NSA Jan Jędrkowiak NSA Barbara Skrzycka - Pilch Protokolant: Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi J.G. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 9 sierpnia 2001r., nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 9 sierpnia 2001r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, powołując się na przepisy art.138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 3 k.p.a. w związku z art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U.z 1997r. Nr 142, poz.950 z późn. zm.) utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 2 sierpnia 2000r. Nr [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich J. G. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że J. G. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalenia władzy Ludowej w związku ze służbą w MO, a więc z tytułu nieznanego obecnie obowiązującej ustawie.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego J.G., domagając się jej uchylenia. W jej uzasadnieniu skarżący wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana na zasadzie odpowiedzialności zbiorowej, ze złamaniem zasady nie działania prawa wstecz. Skarżący został wcielony do MO jako były żołnierz AL. i zabezpieczał mienie i życie ludności w trudnym, powojennym okresie. Nie brał udziału w represjonowaniu osób walczących o niepodległość.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. 02.153.1271 z późn. zmianami) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. 153 poz. 1270).

W myśl art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. o ustroju sądów administracyjnych (D.U. 155 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Art. 25 u. 1 i 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (D.U. 142/97 poz.950 z późn. zmianami") stanowi, że osoby, które uzyskały uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują te uprawnienia z tym, że pozbawia się uprawnień kombatanckich między innymi osoby które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947r.

Jak wynika z akt administracyjnych jedyną podstawą uzyskania przez skarżącego uprawnień kombatanckich był wykazywany przez niego udział w walce zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej od 5 września 1944r. do 24 grudnia 1944r. w szeregach Milicji Obywatelskiej. Skarżący nie podnosił w toku postępowania, by spełniał przesłanki pozwalające na zachowanie uprawnień kombatanckich na podstawie przywołanego wyżej przepisu. Ani w toku postępowania o przyznanie uprawnień kombatanckich toczącego się przed ZBoWiD ani w toku postępowania weryfikacyjnego skarżący nie wskazywał na żadne fakty świadczące o jego udziale w walkach w szeregach AL, o czym wspomina dopiero w skardze. Zachodziły zatem przewidziane w przepisie art. 25 u. 1 i 2 ustawy o kombatantach podstawy pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich.

Pozbawienie skarżącego uprawnień kombatanckich nie wynika z negatywnej oceny jego postępowania w okresie służby w MO. Ustawodawca uznał natomiast, że sama służba w tego rodzaju formacji nie stanowi jeszcze podstawy do utrzymywania szczególnych przywilejów jakimi są uprawnienia kombatanckie. Jak wynika z preambuły i szeregu szczegółowych unormowań ustawy o kombatantach, jej celem jest otoczenie szczególną troską i opieką obywateli polskich, którzy walczyli o suwerenność i niepodległość Ojczyzny w formacjach Wojska Polskiego, armii sojuszniczych, a także w podziemnych organizacjach niepodległościowych i w działalności cywilnej - z narażeniem na represje oraz osób, które poddane były represjom ze względów narodowościowych, politycznych i religijnych.

Służba milicjanta, podobnie jak praca wielu innych osób w różny sposób i na różnych stanowiskach służących dobru społecznemu nie została przez ustawodawcę uznana za wystarczającą podstawę dla korzystania ze szczególnych przywilejów jakimi są uprawnienia kombatanckie. Przywileje te należne są jedynie osobom, które wykonywały działalność lub podlegały represjom ściśle określonym przepisami ustawy o kombatantach. Nie korzystają z nich wszyscy ci, którzy przesłanek określonych w ustawie nie spełniają.

Sąd rozpatrujący niniejsza sprawę nie dopatrzył się również sprzeczności przepisów, na których oparto zaskarżoną decyzję z Konstytucją RP. Nie stoi bowiem w sprzeczności z zasadą, iż Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym (art. 2 Konstytucji RP) możliwość pozbawienia szczególnych przywilejów kombatanckich nabytych w przeszłości przez osoby, nie spełniające określonych w obecnie obowiązującej ustawie o kombatantach przesłanek nabycia takich uprawnień. Zasada ochrony praw nabytych nie jest bowiem zasada bezwzględną i nie wyklucza możliwości pozbawienia szczególnych uprawnień i przywilejów uzyskanych z tytułów nie zasługujących na szczególną ochronę według opierających się na wiedzy historycznej kryteriów aksjologicznych, odmiennych obecnie niż przyjmował ustawodawca tworzący poprzednio obowiązującą ustawę o kombatantach, na podstawie której skarżący nabył uprawnienia.

Na marginesie tylko należy wskazać, że kwestia zgodności z Europejską Konwencją Praw Człowieka pozbawienia przywilejów kombatanckich członka MO, korzystającego dotychczas z takich uprawnień uzyskanych z tytułu "uczestnictwa w walce o utrwalanie władzy ludowej'1 była przedmiotem rozpatrzenia przez Europejski Trybunał Praw Człowieka w sprawie sygn. ETPC 39860/98, Baza orzeczeń LEX nr 41096 - Skórkiewicz v. Polska, zakończonej decyzją z dnia 1 czerwca 1999r. W orzeczeniu tym zajęto jednoznaczne stanowisko, w myśl którego zaskarżone do Trybunału rozstrzygnięcie nie narusza przepisów Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.