Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 985/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1, art. 124
journal: Dz.U. 2009 nr 153 poz 1227
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie WSA Ewa Pisula – Dąbrowska, Danuta Kania (spraw.), Stanisław Marek Pietras, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2014 r. sprawy ze skargi małoletnich K. W., D. W. i J. W.– reprezentowanych przez przedstawicielkę ustawową K. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku K. W. z dnia [...] maja 2013 r., stosując art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j.: Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), odmówił przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku dla małoletnich dzieci: K., D. i J. W..

W uzasadnieniu organ podał, że zgodnie z art. 83 ust. 1 ww. ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania.

Organ zaznaczył, że powyższe warunki muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie choćby jednego z nich wyklucza możliwość przyznania tego rodzaju świadczenia.

Wskazał również, że renta rodzina jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. W związku z tym w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlega spełnienie powyższych warunków przez osobę zmarłą, a następnie przez wnioskodawcę - członka rodziny osoby zmarłej.

Z dokumentacji zawartej w aktach rentowych wynika, że udokumentowano jedynie 9 lat, 1 miesiąc i 13 dni łącznego okresu ubezpieczenia ojca małoletnich dzieci – R. W., który zmarł w wieku 33 lat. Ponadto, w dziesięcioleciu przypadającym przed dniem śmierci, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym - udokumentowano 2 lata, 5 miesięcy i 15 dni tych okresów.

W latach 2007 - 2008 wystąpiła przerwa w opłacaniu składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Ponadto z dniem [...] sierpnia 2008 r. ojciec dzieci zaprzestał zatrudnienia i do śmierci w dniu [...] grudnia 2012 r., tj. przez ponad 4 lata nie został udowodniony żaden okres zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym lub rentowymi.

Organ zaznaczył, iż w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, bowiem w wymienionych przerwach wobec ojca dzieci nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy. Nie istniały zatem, w tym czasie, przeszkody w podjęciu zatrudnienia i objęciu ubezpieczeniem, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy K. W. wskazała, iż od 2005 r. pozostawała z mężem w separacji. Mąż nie utrzymywał z nią ani z dziećmi żadnego kontaktu. Nie posiada więc wiedzy gdzie mąż wcześniej pracował, ani czy w ostatnich latach był gdziekolwiek zatrudniony. Całą dokumentację, jaką udało jej się skompletować, przekazała do ZUS.

Nadto zwróciła uwagę na bardzo trudną sytuację materialną swoją oraz dzieci. Wskazała, iż miesięczny dochód rodziny wynosi [...] zł. Zaznaczyła, iż jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Rodzice, z którymi zamieszkuje, nie są w stanie pomagać jej finansowo, bowiem ze względu na liczne schorzenia ponoszą wysokie koszty leczenia i rehabilitacji.

Decyzją z dnia [...] września 2013 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej: "k.p.a.", utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazał, iż po ponownym rozpatrzeniu wniosku nie stwierdzono istnienia przesłanek umożliwiających pozytywne załatwienie sprawy.

Organ podniósł, iż z art. 83 ust. 1 ww. ustawy wynika konieczność wykazania, że ubezpieczony, którego praca stanowiła źródło uprawnień pozostałych po nim członków rodziny, nie uzyskał prawa do świadczenia na ogólnych zasadach w następstwie zaistnienia szczególnych okoliczności, które mu to uniemożliwiły. Będzie to zatem zdarzenie o charakterze nadzwyczajnym lub trwały stan wykluczający aktywność zawodową połączoną z ubezpieczeniem społecznym, z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. Niespełnienie przez ojca dzieci powyższego warunku powoduje, że wnioskodawczyni nie może domagać się renty rodzinnej w drodze wyjątku.

Organ ponownie wskazał, że w 10-leciu przypadającym przed dniem śmierci ojca dzieci zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do świadczenia w trybie zwykłym - udokumentowano 2 lata, 5 miesięcy o 15 dni tych okresów. Przyznanie świadczenia jest możliwe tylko wówczas, gdy do wymaganego okresu brakuje niewielki okres, który dodatkowo muszą usprawiedliwiać szczególne okoliczności.

Z przedłożonej dokumentacji wynika, że w okresach od [...] lipca 2007 r. do [...] sierpnia 2008 r. oraz od [...] sierpnia 2008 r. do [...] grudnia 2012 r. ojciec dzieci nie wykonywał zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. We wskazanych okresach nie była orzeczona wobec ojca dzieci całkowita niezdolność do pracy, zatem przyczyną braku uprawnień do renty w trybie zwykłym nie był stan zdrowia lub inne zdarzenie zewnętrzne, niezależne od woli ubezpieczonego, którego nie można było przewidzieć lub któremu nie można było zapobiec.

Końcowo organ wskazał, iż trudne warunki materialne i brak środków utrzymania nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Świadczenie na podstawie przepisu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie jest bowiem świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb, nawet gdy potrzeby te są uzasadnione.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2013 r. K. W., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego z urzędu, zarzuciła naruszenie:

- art. 7 oraz art. 77 k.p.a. polegające na niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego i wyjaśnienia sprawy oraz niezebrania wystarczającego materiału dowodowego poprzez nieustalenie, czy zachodziły szczególne okoliczności, które uniemożliwiły uzyskanie świadczenia na zasadach ogólnych, co miało wpływ na niewłaściwe zastosowanie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i w konsekwencji odmowę przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku,

- art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych poprzez niewskazanie w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji faktów oraz dowodów, na których organ oparł decyzję o odmowie przyznania w trybie szczególnym świadczenia w postaci renty rodzinnej.

W związku z powyższymi zarzutami pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W motywach skargi pełnomocnik wskazał, iż Prezes ZUS nie ustalił w prawidłowy sposób stanu faktycznego sprawy i nie zebrał wystarczającego materiału dowodowego. Skarżąca nie została wezwana do przedstawienia stanowiska oraz okoliczności (powodów) braku zatrudnienia męża w okresie od [...] lipca 2007 r. do [...] sierpnia 2008 r. oraz od [...] sierpnia 2008 r. do [...] grudnia 2012 r. Organ zatem nie przeanalizował, czy brak uprawnień do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym, spowodowany był szczególnymi okolicznościami m.in. w postaci trudnych do przezwyciężenia przeszkód, zdarzeń lub trwałych stanów, na które osoba ubezpieczona nie miała wpływu.

Pełnomocnik zaznaczył, iż w ww. okresach R. W. pozostawał bez pracy. Mieszkał wówczas z matką w miejscowości T.. Z zawodu był [...], z tego względu trudno było mu znaleźć zatrudnienie w miejscu zamieszkania. Skarżąca, na podstawie informacji uzyskanych od matki, twierdzi, że zmarły mąż poszukiwał pracy oraz korzystał z pomocy opieki społecznej, w ramach której ukończył liczne szkolenia, które miały zwiększyć szanse zatrudnienia. W latach 2007 - 2008 ukończył warsztaty "[...]" realizowane w ramach projektu organizowanego przez MOPS w T., a także szkolenia z zakresu bezpieczeństwa publicznego, bezpieczeństwa i higieny pracy, przedsiębiorczości społecznej oraz ABC własnej działalności gospodarczej. Powyższe okoliczności w ogóle nie były przedmiotem prowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego. Organ nie rozważył, czy dokształcanie się oraz poszukiwanie przez ww. pracy w kontekście bezrobocia panującego w rejonie jego miejsca zamieszkania mogą stanowić szczególne okoliczności w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo wskazał, iż zarzut skargi odnośnie nieprzeprowadzenia w należyty sposób postępowania dowodowego nie został w zasadzie niczym poparty, a umotywowany głownie tym, że ocena materiału zgromadzonego przez organ nie wypadła dla skarżącej korzystnie w tym znaczeniu, że nie dała podstaw do przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

W piśmie procesowym z dnia 1 sierpnia 2014 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o przeprowadzenie dowodu z szeregu załączonych dokumentów, poświadczających odbycie warsztatów i szkoleń wymienionych w skardze w celu wykazania szczególnych okoliczności w rozumieniu art. 83 ust. 1 ww. ustawy, uzasadniających pozostawanie R. W. poza ubezpieczeniem w latach 2007 - 2008 oraz 2008 - 2012.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 K.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga analizowana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j.: Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Podkreślenia wymaga, iż świadczenie w drodze wyjątku nie ma charakteru roszczeniowego, jest finansowane z budżetu państwa, a jego przyznanie następuje w ramach tzw. uznania administracyjnego. Możliwość orzekania według uznania administracyjnego nie oznacza pozostawienia Prezesowi ZUS całkowitej swobody w tym zakresie. Z przepisu art. 83 ust. 1 ww. ustawy wynikają przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia, wyznaczające jednocześnie granice uznania administracyjnego, przy czym dopiero łączne spełnienie wszystkich przesłanek może stanowić podstawę przyznania przedmiotowego świadczenia.

Zgodnie z art. 124 ww. ustawy o emeryturach i rentach z FUS, w postępowaniach w sprawach o świadczenia w drodze wyjątku Prezes ZUS ma obowiązek stosować przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Podejmując decyzję administracyjną w tego rodzaju sprawach Prezes ZUS jest zatem związany rygorami procedury administracyjnej określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania administracyjnego i orzekania. Przede wszystkim organ jest zobligowany do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Ustalenie okoliczności faktycznych jest bowiem zawsze zagadnieniem kluczowym i pierwszoplanowym, a także niezbędnym elementem zastosowania normy prawa materialnego. Zaznaczenia wymaga, że zakres materiału dowodowego, niezbędnego do rozstrzygnięcia, wynika z treści żądania strony. Wprawdzie, w przypadku postępowania wszczętego na wniosek, to na stronie spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi ona dla siebie określone skutki prawne, jednakże, jeżeli twierdzenia strony są ogólnikowe bądź niepełne, to obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wezwanie strony do uzupełnienia i doprecyzowania tych twierdzeń. Dopiero wówczas, gdy strona nie wskaże takich konkretnych okoliczności i organ nie jest w stanie uzupełnić materiału dowodowego, można z niego wywieść wnioski negatywne dla strony. Prowadząc postępowanie administracyjne organ winien zatem realizować zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.) oraz zasadę dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), a związku z tym winien wyczerpująco zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.) oraz starannie uzasadnić podjęte rozstrzygnięcie, zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie decyzji administracyjnej, co należy podkreślić, ma istotne znaczenie z punktu widzenia zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Zasada ta stanowi, iż organy administracji publicznej powinny wyjaśnić stronom zasadność przesłanek, jakimi kierują się przy załatwianiu sprawy. Zasada ta powinna być realizowana we wszystkich stadiach postępowania tak, aby strona rozumiała przesłanki faktyczne i prawne, jakimi kieruje się organ wykonując lub odmawiając wykonania określonych czynności.

W niniejszej sprawie Prezes ZUS uchybił wskazanym obowiązkom procesowym poprzez niewyczerpujące i mało wnikliwe rozpatrzenie materiału dowodowego. Okoliczności sprawy nie zostały należycie zbadane i rozważone, zwłaszcza w aspekcie przesłanki "szczególnych okoliczności" w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zaskarżona decyzja została więc wydana co najmniej przedwcześnie, bez wyjaśnienia okoliczności, które mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

W sprawie bezspornym jest, że K. W. (ur. [...] grudnia 2001 r.), D. W. (ur. [...] maja 2004 r.) oraz J. W. (ur. [...] listopada 2005 r.) są małoletnimi dziećmi zmarłego R. W., który podlegał ubezpieczeniu społecznemu. Są więc pozostałymi po nim członkami rodziny i ze względu na wiek nie mogą podjąć pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym. Bezspornym jest również, że ww. nie posiadają niezbędnych środków utrzymania, bowiem na jedną osobę w rodzinie przypada miesięcznie kwota [...] zł brutto, która jest niższa od najniższej emerytury i renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wynoszącej, w dacie orzekania przez organ, 844,45 zł brutto (Komunikat Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 lutego 2014 r., M.P. z 2014 r., poz. 165). W tym stanie rzeczy konieczne było poczynienie niezbędnych ustaleń oraz poddanie stanu faktycznego sprawy wnikliwej ocenie, czy zmarły ojciec dzieci nie nabył świadczenia w zwykłym trybie na skutek "szczególnych okoliczności" w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Powyższy przepis posługuje się stwierdzeniem, zgodnie z którym niespełnienie wymagań do uzyskania renty na zasadach ogólnych wskutek szczególnych okoliczności upoważnia ubezpieczonego do ubiegania się o przyznanie świadczenia w trybie wyjątkowym, przy jednoczesnym spełnieniu pozostałych przesłanek. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, za szczególną okoliczność na potrzeby stosowania ww. przepisu uznaje się zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków, przy czym owo zdarzenie bądź trwały stan muszą mieć charakter zewnętrzny, obiektywny i niezależny od woli tej osoby (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca 2000 r., sygn. akt II SA 306/00, niepubl.).

Kategoria "szczególnych okoliczności" jest klauzulą generalną, której stosowanie ma charakter ocenny i indywidualny. Posługując się tym zwrotem ustawodawca daje pewną swobodę w kwalifikowaniu stanów faktycznych pod tymże kątem, co dodatkowo podkreśla cel omawianej regulacji. Chodzi tu o taki przypadek nieotrzymania świadczenia w trybie zwykłym, który mieści się w zakresie semantycznym pojęcia "szczególnych okoliczności", a więc zdarzeń, które na gruncie ustawy emerytalnej ograniczają, utrudniają czy wręcz udaremniają możliwość wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, uprawniającego do otrzymania świadczenia na zasadach ogólnych. Zaistnienie tego rodzaju zdarzeń winno usprawiedliwiać brakujący do wymaganego staż ubezpieczeniowy.

Zaznaczyć należy, że szczególne okoliczności to nie tylko zdarzenia o charakterze siły wyższej, ale wszelkiego rodzaju sytuacje, które czynią daną osobę nieatrakcyjną na rynku pracy, pozostającą poza kręgiem zainteresowania pracodawców. Przepis art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie może być - jak czyni to organ - interpretowany jedynie w ten sposób, że dopiero stwierdzenie całkowitej niezdolności do pracy usprawiedliwia brak aktywności zawodowej osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Całkowita niezdolność do pracy jest tylko jedną z przesłanek do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, natomiast ograniczenia aktywności zawodowej przed jej powstaniem mogą być bardzo różne, choćby usprawiedliwione przyczynami zdrowotnymi, zmniejszającymi przecież możliwości zatrudnienia takiej osoby na rynku pracy (por. wyrok NSA z dnia 24 marca 2003 r., sygn. akt II SA 3594/02, publ. LEX nr 142369).

Podejmując zaskarżone w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie organ wskazał, że w okresach od [...] lipca 2007 r. do [...] sierpnia 2008 r. oraz od [...] sierpnia 2008 r. do [...] grudnia 2012 r. ojciec dzieci nie wykonywał zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Stwierdził przy tym, że w ww. okresach przerw w zatrudnieniu wobec ojca dzieci nie była orzeczona całkowita niezdolność do pracy. Jednocześnie wskazał, że przyczyną braku uprawnień ubezpieczonego do renty w trybie zwykłym nie był stan zdrowia lub inne zdarzenie zewnętrzne, niezależne od woli ubezpieczonego, uniemożliwiające mu podjęcie zatrudnienia. Twierdzenia te pozostają jednak gołosłowne, nie zostały bowiem poparte żadną argumentacją podlegającą weryfikacji na tle zgromadzonego

w sprawie materiału dowodowego. Przede wszystkim z akt sprawy w żaden sposób nie wynika co było przyczyną śmierci ojca małoletnich dzieci w tak młodym wieku (R. W. zmarł w dniu [...] grudnia 2012 r. w wieku zaledwie 33 lat),

w szczególności czy była to śmierć nagła, czy też będąca skutkiem trwającej uprzednio choroby. Brak jest informacji na temat stanu zdrowia zmarłego ojca dzieci w ww. okresach pozostawania poza ubezpieczeniem, zwłaszcza w okresie ponad czterech lat poprzedzających zgon. Nie można zatem stwierdzić, co było w istocie powodem niepodejmowania zatrudnienia, czy były to przyczyny zdrowotne, czy też ewentualnie inne obiektywne i niezależne od jego woli zdarzenia, które mogły ograniczać a nawet uniemożliwiać aktywność zawodową ubezpieczonego.

Zatem w celu dopełnienia obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów postępowania administracyjnego Prezes ZUS winien usunąć wszelkie wątpliwości dotyczące ww. okoliczności faktycznych i wyjaśnić, w oparciu

o ewentualną dokumentację medyczną oraz oświadczenie skarżącej, jak przedstawiał się stan zdrowia R. W. przed datą zgonu oraz czy kwestie z tym związane mogły stanowić przeszkodę (ograniczenie) w poszukiwaniu zatrudnienia. Są to okoliczności przemawiające za koniecznością poczynienia przez organ dodatkowych ustaleń i zweryfikowania istniejącego w sprawie stanu faktycznego w kontekście "szczególnych okoliczności", o których mowa w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, czego dotychczas w sposób wyczerpujący nie uczyniono. Dopiero ewentualny brak wykazania przez skarżącą takich konkretnych okoliczności oraz brak możliwości uzupełnienia materiału dowodowego przez organ, będzie podstawą do podjęcia negatywnego rozstrzygnięcia w sprawie.

Niezależnie od powyższego Sąd zauważa, iż - jak wynika z treści skargi - skarżąca, upatruje "szczególnych okoliczności" w wysokim poziomie bezrobocia panującym w miejscu zamieszkania zmarłego ojca dzieci, który pomimo wykazanej aktywności zmierzającej do poprawy swoich kwalifikacji i zwiększenia atrakcyjności na rynku pracy - nie mógł znaleźć zatrudnienia. Skarżąca podniosła, iż w okresie pozostawania poza ubezpieczeniem zmarły ojciec dzieci poszukiwał pracy i korzystał z pomocy opieki społecznej, w ramach której ukończył liczne szkolenia, które miały spowodować, że będzie on bardziej atrakcyjny na rynku pracy. Ukończył warsztaty "[...]", realizowane w ramach projektu organizowanego przez Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w T.. Brał również udział w szkoleniach m.in. z zakresu bezpieczeństwa publicznego, bezpieczeństwa i higieny pracy, przedsiębiorczości społecznej, ABC własnej działalności gospodarczej, oraz obsługi komputera (komputer jako narzędzie w poszukiwaniu pracy). Podejmował zatem działania mające ułatwić mu znalezienie zatrudnienia. Zaznaczyć należy, iż wobec niepoinformowania skarżącej o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 k.p.a.

w toku postępowania administracyjnego, dokumenty potwierdzające udział w ww. szkoleniach i warsztatach zostały złożone do akt sprawy dopiero na etapie postępowania sądowego.

W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu, dokumenty te winny zostać poddane ocenie i analizie przez organ orzekający na tle pozostałych okoliczności faktycznych sprawy w kontekście przesłanki "szczególnych okoliczności" w rozumieniu art. 83 ust. 1 ww. ustawy. Jakkolwiek bowiem nie można kwestionować, że samo w sobie zjawisko bezrobocia panujące w miejscu zamieszkania ubezpieczonego nie stanowi okoliczności szczególnej w rozumieniu ww. przepisu, to jednak rzeczą organu jest rozważenie trudnej sytuacji panującej na rynku pracy w odniesieniu do konkretnej, indywidualnej sytuacji ubezpieczonego, zwłaszcza jeżeli - jak w niniejszej sprawie - wykazywał on aktywność mającą na celu poprawę jego konkurencyjności na rynku pracy.

Konkludując Sąd stwierdza, że Prezes ZUS, nie podejmując w rozpatrywanej sprawie niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a przede wszystkim nie dokonując wyczerpującej oceny okoliczności faktycznych w kontekście zaistnienia "szczególnych okoliczności" uniemożliwiających ojcu małoletnich dzieci spełnienie warunków do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym, dopuścił się naruszenia wskazanych powyżej reguł procesowych.

Rozpatrując sprawę ponownie Prezes ZUS dopełni obowiązku wynikającego

z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez umożliwienie skarżącej, przed wydaniem decyzji, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zwróci się do skarżącej o wyjaśnienie kwestii stanu zdrowia R. W.

w okresach pozostawania poza ubezpieczeniem oraz przyczyny jego śmierci, a także o przesłanie ewentualnej dokumentacji medycznej dotyczącej ww. kwestii. Organ podda również ocenie dokumenty potwierdzające ukończenie przez wymienionego wskazanych powyżej szkoleń i warsztatów. Ponownie przeanalizuje cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w kontekście wystąpienia przesłanki "szczególnych okoliczności" w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach

i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Swe stanowisko w sprawie należycie uzasadni czyniąc zadość wymogom określonym w art. 107 § 3 w zw.

z art. 11 k.p.a.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł - na podstawie art. 152 p.p.s.a. - jak w pkt 2 sentencji wyroku.