Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 23/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 23/05 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 listopada 2006r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Długosz – Ślusarczyk (spr ), Sędziowie: WSA Urszula Zięba, Asesor WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant: Iwona Sadowska – Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2006r., sprawy ze skargi A. F., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 8 listopada 2004r nr [...], w przedmiocie stwierdzenia oczywistej omyłki w zeznaniu podatkowym o wysokości dochodu osiągniętego w 2002 roku, - s k a r g ę o d d a l a -


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego –umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia oczywistej omyłki w zeznaniu podatkowym o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2002 złożonym przez A. F.. W uzasadnieniu podniesiono, iż zgodnie z art. 215 § 1 ordynacji podatkowej istnieje możliwość prostowania przez organ podatkowy, w drodze postanowienia, błędów rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek w wydanych przez organ decyzjach. Ustawodawca nie nadał możliwości dokonywania sprostowań w tym trybie oczywistych omyłek w czynnościach podatnika. Ponieważ organ nie prowadził postępowania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2002 w stosunku do podatniczki i w związku z tym nie wydał żadnej decyzji, nie ma możliwości dokonywania żadnych sprostowań. Podniesione zostało również to, że z preferencyjnego opodatkowania samotnego rodzica wychowującego dziecko można skorzystać tylko i wyłącznie po złożeniu do 30 kwietnia następnego roku zeznania podatkowego. Wyłącznie w tym nie podlegającym przywróceniu terminie prawa materialnego możliwe jest wykorzystanie takiej możliwości, z której to możliwości podatniczka nie skorzystała.

Od wskazanej decyzji A. F. wniosła odwołanie zarzucając naruszenie art. 2 i 32 ust. 1 konstytucji oraz art. 208 § 1 i 121 § 1 ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu odwołania zostało podniesione, iż podatniczka jest osobą samotnie wychowującą dziecko i w związku z tym przysługiwało jej prawo do preferencyjnego rozliczenia się wspólnie z dzieckiem. A. F. w sposób błędny wypełniła zeznanie podatkowe nie zaznaczając, że pragnie skorzystać z przysługującego jej udogodnienia podatkowego, co było dla niej oczywiste. Podkreślone zostało, że błędne wypełnienie druku formularza nie powinno być interpretowane na niekorzyść podatnika. Dlatego też A. F.zwróciła się do Urzędu Skarbowego z wnioskiem o sprostowanie zeznania podatkowego. Podniesiono, że pozbawienie podatniczki preferencyjnego rozliczenia podważałoby zasadę zaufania jednostki do państwa i jego organów. Niezasadnie organ podatkowy odmówił tego sprostowania, bo chociaż w przypadku małżonków, którzy są osobami dorosłymi, wola wspólnego rozliczenia się powinna zostać wprost wyartykułowana, o tyle analogiczna zasada nie powinna być stosowana wobec rodzica samotnie wychowującego dziecko, ponieważ nie złożenie natychmiastowego oświadczenia w takim wypadku dotykałoby całą rodzinę, w tym dziecko. Podkreślono również, iż brak było przesłanek do uznania bezprzedmiotowości postępowania a w konsekwencji podstaw do umorzenia postępowania.

Decyzją z dnia [...] listopada 2004 nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji zostało podniesione, że wniosek o obliczenie podatku według zasad preferencyjnych przewidzianych dla osób samotnie wychowujących dziecko powinien zostać złożony przez podatnika w terminie do 30 kwietnia następnego roku, przewidzianym w art. 45 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Po upływie terminu nie jest możliwe preferencyjne rozliczenie się z podatku. A. F. wniosek o preferencyjne rozliczenie wspólnie z dzieckiem podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2002, złożyła dopiero [...] kwietnia 2004 r., podczas gdy mogła to uczynić do dnia 30 kwietnia 2003 r. W sprawie rozliczenia podatniczki za rok 2002 nie było wszczęte postępowanie podatkowe i nie wydano żadnej decyzji, stąd brak podstaw do sprostowania, które można dokonywać, w ramach art. 215 § 1 ordynacji, w stosunku do błędów znajdujących się w decyzjach organów podatkowych.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podatniczka zaskarżyła decyzję organu podatkowego drugiej instancji zarzucając jej naruszenie art. 2 i 32 ust. 1 konstytucji oraz art. 121 § oraz 208 § 1 ordynacji podatkowej. W związku z tym wniosła o uchylenie decyzji organów podatkowych obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniosła, iż składając zeznanie podatkowe za rok 2002 jako osoba samotnie wychowująca dziecko, pragnęła skorzystać ze wszystkich ulg i zwolnień podatkowych, czego przez pomyłkę nie zaznaczyła w złożonej deklaracji podatkowej. Uniemożliwienie podatniczce rozliczenia się na warunkach korzystniejszych byłoby krzywdzące i podważające zasadę zaufania jednostki do państwa i jego organów. O ile w przypadku obojga małżonków wola wspólnego rozliczenia się powinna zostać przez nich wprost wyartykułowana, o tyle w przypadku osoby samotnie wychowującej dziecko nie wyartykułowanie takiej woli wprost, nie powinno być tak rygorystycznie przestrzegane. Odmienna interpretacja powodowałaby daleko idące, negatywne skutki dla rodziny. Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 maja 2004 r. sygn. akt K 8/03 skarżąca podniosła, iż interpretacja przepisów ustawy w zakresie preferencyjnego rozliczenia się samotnej osoby wychowującej dziecko powinna iść w kierunku możliwie łagodnym i korzystnym dla podatnika. Dalej podniesiono, że brak było podstaw do przyjęcia w sprawie bezprzedmiotowości postępowania a tym samym podstaw do umorzenia postępowania. Wniosek skierowany został do właściwego organu podatkowego oraz dotyczył indywidualnie wskazanego podmiotu. Ponadto istniał interes podatniczki w pozytywnym rozstrzygnięciu sprawy. Podniesione zostało, iż A. F. wniosła o preferencyjne rozliczenie się w korekcie zeznania podatkowego za rok 2002 złożonym w dniu [...] kwietnia 2003 r. a błędne wypełnienie formularza było oczywistą omyłką pisarską.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko oraz argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto podniósł, iż warunkiem rozliczenia samotnego rodzica wychowującego dziecko na zasadach preferencyjnych jest złożenie wniosku w terminie do 30 kwietnia następnego roku, podczas gdy skarżąca wniosek o preferencyjny sposób rozliczenia wniosła dopiero [...] kwietnia 2004 r. a więc po terminie. Podkreślono, że przepisy prawa podatkowego nie zezwalają na wybór sposobu rozliczenia po ustawowym terminie. Ponieważ w sprawie nie zostało przeprowadzone postępowanie podatkowe i nie wydano żadnej decyzji, stąd postępowanie było bezprzedmiotowe i dlatego wydano decyzję o umorzeniu. Ponieważ skarżąca nie wybrała preferencyjnego sposobu rozliczenia się w terminie ustawowym, to takie prawo nie przysługuje jej po jego upływie. Podniesiono również, że skarżąca nie skorzystała z przysługującego jej uprawnienia i skoro nie miała takiego obowiązku, organ nie miał obowiązku w to ingerować.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej z punktu widzenia legalności tj. z punktu widzenia zgodności zaskarżonych decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 Nr 153, poz. 1270), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd po przeprowadzeniu kontroli postępowania podatkowego toczącego się w sprawie przed organami obu instancji nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego ani postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze należy wskazać, iż nie mogły one zostać uwzględnione. Słusznie stwierdził organ drugiej instancji w odpowiedzi na skargę, że w sprawie nie zostało wydane żadne merytoryczne rozstrzygnięcie w ramach postępowania podatkowego, ponieważ nie zostało ono w ogóle przeprowadzone. Z tego też względu słusznie powołuje się na treść art. 215 ordynacji podatkowej, który w sposób wyraźny stwierdza, że organ podatkowy może z urzędu lub na wniosek strony prostować w drodze postanowienia błędy rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanej przez ten organ decyzji. W niniejszej sprawie, jak to wymaga podkreślenia, nie została wydana żadna decyzja mogąca podlegać sprostowaniu, o które wnioskowała A. F.. W szczególności taką decyzją, która może zostać sprostowana, jest decyzja wymiarowa ustalająca wysokość zobowiązania podatkowego, bądź w inny sposób kształtująca prawa lub obowiązki podatnika. Sprostowaniu mogą również podlegać orzeczenia formalne, o ile jest to wymagane z punktu widzenia poprawności rozstrzygnięcia. Należy przede wszystkim zauważyć, że sprostowanie stanowi środek mający na celu wyeliminowanie formalnej wadliwości i niepoprawności decyzji oraz postanowień (por. A. Kabat w: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz., Warszawa 2006, s. 656). Tym samym należy uznać, iż jak to słusznie podkreślił Dyrektor Izby Skarbowej, brak jest prawnych możliwości dokonania w tym trybie sprostowania deklaracji podatkowej złożonej przez podatnika.

Analiza akt niniejszej sprawy wskazuje, że wydane przez organy podatkowe rozstrzygnięcia były prawidłowe i brak jest podstaw do ich kwestionowania, przede wszystkim z punktu widzenia norm ordynacji podatkowej. Należy jednak podkreślić, iż przedmiotem rozstrzygnięcia przez organy podatkowe w niniejszej sprawie była tylko i wyłącznie kwestia związana z wnioskiem o sprostowanie oczywistej omyłki. Nie była natomiast objęta rozstrzygnięciem związana z wnioskiem podatniczki kwestia badania zasadności, bądź niezasadności podnoszonych przez nią zarzutów merytorycznych odnoszących się do kwestii związanych z terminem złożenia oświadczenia i możliwościami dokonywania rozliczenia na zasadach preferencyjnych podatnika samotnie wychowującego dziecko. Ta kwestia nie może zostać uznana za prawidłową podstawę i uzasadnienie decyzji, ponieważ nie była objęta wyraźnie wnioskiem A. F., inicjującym postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie.

Z powyższych względów słuszne staje się twierdzenie, że brak jest w sprawie podstaw merytorycznych i faktycznych uzasadniających rozpatrzenie sprawy, tj. sprostowanie rozstrzygnięcia którego nie ma albo, jak to wnioskuje podatniczka, sprostowanie złożonego przez nią zeznania podatkowego za 2002 r., które w świetle art. 215 § 1 ordynacji jest de lege lata niemożliwe. Stwierdzenie powyższej okoliczności uzasadnia umorzenie postępowania (por. w tej mierze wyrok NSA o/Wrocław z dnia 11 stycznia 1994 r., SAB/Wr 31/93, ONSA 1995 nr 1, poz. 29, które to stanowisko znajdzie zastosowanie również na gruncie ordynacji podatkowej).

Podsumowując całokształt okoliczności sprawy, przeprowadzonego postępowania, zarzutów zawartych w skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz przeprowadzonych rozważań należy wskazać, iż postępowanie w sprawie sprostowania zeznania podatkowego za 2002 r., złożonego przez A. F., zostało zakończone prawidłowymi i odpowiadającymi prawu rozstrzygnięciami organów podatkowych. Należy jednak podkreślić, iż rozpatrzenie sprawy w ramach wniosku złożonego przez podatniczkę nie mogło obejmować zasadności, bądź niezasadności wniosku o preferencyjne rozliczenie A. F. jako osoby samotnie wychowującej dziecko, co w szczególności przejawiło się w fakcie, iż organy podatkowe nie wydały decyzji merytorycznej w tym przedmiocie. Kwestia rozliczenia na zasadach preferencyjnych mogła by być przedmiotem merytorycznego rozpoznania sprawy i wydania decyzji w związku ze złożoną korektą deklaracji podatkowej która została przez organ przyjęta, co jednak w niniejszej sprawie, zakończonej orzeczeniem o charakterze formalnym, nie miało miejsca

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za bezzasadną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 Nr 153, poz. 1270) orzekł o jej oddaleniu.