Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1024/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-08-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4, art. 200, art. 205 § 2, art. 211, art. 215, art. 230, art. 231
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: § 7 ust. 2 pkt 1 lit. c, § 8
journal: Dz.U. 2007 nr 81 poz 550
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 2 lit. a, lit. b
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska Sędzia NSA Zofia Borowicz (spr.) Sędzia del. WSA Małgorzata Jużków Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 8 lutego 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 2257/10 w sprawie ze skargi G. Spółki z o.o. w K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej w pomniejszonej wysokości 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz G. Spółki z o.o. w K. kwotę 3.600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem objętym skargą kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. po rozpoznaniu sprawy ze skargi G. Sp. z o.o. w K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2010 r. w przedmiocie przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych w pomniejszonej wysokości, uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że G. Sp. z o.o., działająca jako grupa producentów rolnych, w dniu [...] października 2009 r. złożyła w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR wniosek o płatność w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 za okres od 19 września 2008 r. do 18 września 2009 r., tj. w pierwszym roku korzystania z pomocy. Zgodnie z wnioskiem o płatność wartość rocznych przychodów netto ze sprzedaży produktów lub grup produktów, ze względu na które została utworzona i wytworzonych w gospodarstwach jej członków, wynosiła 14.552.497,44 zł.

W wyniku kontroli na miejscu przeprowadzonej w siedzibie skarżącej stwierdzono, że podana we wniosku o płatność wartość przychodów ze sprzedaży produktów lub grupy produktów, ze względu na które została utworzona, wytworzonych w gospodarstwach jej członków podlega zmniejszeniu o kwotę 3.062.014,15 zł. Stwierdzono bowiem, że do dokumentów potwierdzających wysokość rocznych przychodów netto ze sprzedaży ww. produktów zostały dołączone faktury VAT, dotyczące skupu i sprzedaży produktów od producentów niebędących członkami tej Grupy, tj. od Gospodarstwa R.–H. W. J., wykazane jako skup od A. J. i od Gospodarstwa R.–H. M. J., wykazane jako skup od J. J.

Wobec powyższego, decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR przyznał skarżącej środki finansowe z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" za wnioskowany okres w zmniejszonej wysokości, tj. do kwoty 104.248,58 zł. Organ wyjaśnił, iż w myśl § 7 ust. 2 pkt 1 lit. b/ rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007–2013 (Dz. U. Nr 81, poz. 550 ze zm.), dalej jako: rozporządzenie z dnia 20 kwietnia 2007 r., do wniosku dołącza się wykazy faktur VAT i rachunków, uporządkowanych w ujęciu chronologicznym, potwierdzających wartość i ilość dostarczonych grupie produktów lub grupy produktów przez poszczególnych jej członków. Następnie stwierdził, że przedłożone przez skarżącą wykazy zawierają faktury VAT dotyczące sprzedaży i skupu produktów od producentów niebędących członkami skarżącej. Mimo że A. i W. J. oraz J. i M. J. pozostają w związku małżeńskim dostarczone przez współmałżonków do grupy produkty pochodzą od osób fizycznych, które nie figurują jako członkowie grupy producentów rolnych skarżącej spółki w jej akcie założycielskim. W takiej sytuacji, w opinii Dyrektora ARiMR, bez znaczenia w sprawie pozostaje fakt, że obaj wymienieni wyżej rolnicy posiadają umowy kontraktacyjne zawarte z grupą, gdyż nie są jej członkami. Fakt posiadania udziałów w podmiocie prawa handlowego, jakim jest skarżąca, a co się z tym wiąże posiadanie przymiotu członka grupy producentów rolnych prowadzonej w formie sp. z o.o. przez jednego z małżonków, nie czyni drugiego małżonka wspólnikiem i członkiem takiej grupy, niezależnie od ustroju majątkowego pomiędzy małżonkami. Ustalenia te stanowiły podstawę do odrzucenia faktur dotyczących skupu i sprzedaży produktów z gospodarstw będących w posiadaniu W. J. i M. J., a tym samym pomniejszenia przychodów netto grupy, jako niepotwierdzających wartości i ilości dostarczonych grupie produktów lub grupy produktów przez poszczególnych jej członków.

Prezes ARiMR zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, powtarzając argumentację z tej decyzji. Wskazał, że W. J. i M. J. nie są członkami skarżącej spółki, jej członkami – jak wynika z aktu notarialnego z [...] czerwca 2008 r. – są m.in. ich małżonki A. J. i J. J. Wszystkie wymienione osoby [...] września 2008 r. zawarły umowy kontraktacyjne ze skarżącą spółką na dostarczenie kurczaków. Jak wynika z ich treści, każda z wymienionych osób posługiwała się swoim numerem identyfikacji podatkowej oraz zawierała je we własnym imieniu, na własną rzecz. Ponadto, jak wynika z oświadczenia z [...] listopada 2009 r., każda z tych osób ze względu na prowadzoną działalność stanowi osobny podmiot podatkowy. W opinii Prezesa AriMR, każda z wymienionych osób prowadziła samodzielne osobne gospodarstwo rolne, w związku z powyższym brak było podstaw, aby uznać, że faktury wystawione przez W. J. i M. J. potwierdzają sprzedaż wyprodukowanych w gospodarstwie rolnym członka grupy produktu, ze względu na który została ona utworzona. Wskazując na art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. Nr 10, poz. 76 ze zm.), organ wywiódł, że nawet posiadanie odrębnego gospodarstwa rolnego ze strony współmałżonka producenta rolnego, który wpisany jest do ewidencji producentów i legitymuje się numerem identyfikacyjnym, nie uprawnia współmałżonka ewentualnie posiadającego oddzielne gospodarstwo rolne, jako jego majątek osobisty, do ubiegania się o wpis do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. wniosła G. Sp. z o.o. w K.

Sąd I instancji powołując treść art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. Nr 88, poz. 983 ze zm.) – dalej ustawa o grupach producentów rolnych, a także § 7 ust. 2 pkt 1 lit. a–c rozporządzenia z dnia 20 kwietnia 2007 r. stwierdził, że spór w sprawie sprowadza się do ustalenia, czy zgodnie z prawem możliwe jest uznanie do wniosku o płatność, faktur VAT wystawionych przez małżonka, niebędącego członkiem grupy producentów rolnych, jeżeli małżeństwo posiada wspólne gospodarstwo i jeden numer identyfikacyjny producenta rolnego. Za kluczowe dla rozstrzygnięcia WSA uznał przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1444/2002 z dnia 24 lipca 2002 r. zmieniające decyzję Komisji 2000/115/WE odnoszącą się do definicji charakterystyk, wyjątków od definicji i regionów i okręgów, dotyczących przeglądów struktur gospodarstw rolnych (Dz. UE Nr L 216 z dnia 12 sierpnia 2002 r., s. 1), dalej jako: rozporządzenie nr 1444/2002, które w Załączniku I dotyczącym definicji i objaśnień do wykazu charakterystyk stosowanych przy wspólnotowych przeglądach struktury gospodarstw rolnych w pkt II 2.1 lit. a/ stanowią, że za jedno samodzielne gospodarstwo uważane jest gospodarstwo nawet podzielone między dwie lub więcej osób ze względów podatkowych lub innych, ale ciągle posiadające jeden zarząd (jednego wspólnego zarządcę), i które z tego względu można uważać za jedną jednostkę ekonomiczną.

Zdaniem Sądu I instancji taki przypadek zachodzi w niniejszej sprawie. J. i M. J., jak i A. i W. J. pozostają bowiem w związkach małżeńskich, prowadzą wspólne gospodarstwa rolno-hodowlane, posiadają wspólny rachunek bankowy oraz wspólny numer identyfikacyjny nadany przez ARiMR. Ponadto oba małżeństwa wspólnie odpowiadają za zobowiązania związane z prowadzeniem gospodarstwa całym majątkiem, bez względu na to, w imieniu którego z nich wystawiane są faktury dokumentujące sprzedaż.

Podnoszony przez organy argument, że każdy z wymienionych małżonków posługuje się swoim numerem identyfikacji podatkowej pozostaje według WSA – w świetle cytowanej regulacji rozporządzenia nr 1444/2002 – bez znaczenia dla sprawy, podobnie jak okoliczność zawarcia oddzielnych umów kontraktacji przez poszczególnych małżonków ze skarżącą spółką, skoro całość produktów została wytworzona wspólnie przez oboje małżonków, a wyprodukowane kurczaki nie tracą wymaganej właściwości – pochodzenia z gospodarstwa rolnego członka grupy, wskutek wykazania, w dokumentach potwierdzających zakupienie ich przez grupę, małżonka członka grupy jako sprzedającego. Takie stanowisko potwierdza również zdaniem Sądu I instancji § 7 ust. 2 pkt 1 lit. c/ oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 20 kwietnia 2007 r., w którym ustawodawca posługuje się określeniem "produkty wytworzone w gospodarstwach członków grupy", a nie "produkty wytworzone przez członków grupy". Pierwsze z tych sformułowań ma charakter szerszy i należy uznać, że obejmuje swym zakresem produkty wytworzone w ramach funkcjonowania gospodarstwa przez wszelkie podmioty prowadzące w nim działalność wytwórczą, w szczególności małżonka będącego współwłaścicielem i współzarządcą tego gospodarstwa. Zgodnie z koncepcją racjonalnego prawodawcy należy domniemywać, iż użycie takich a nie innych określeń ma charakter celowego działania, zatem zastosowanie przez organ wykładni zawężającej w stosunku do tego, co wynika wprost z przepisów, nie znajduje uzasadnienia.

Ponadto Sąd uznał, że sprzedaż produktów wytworzonych w jednym gospodarstwie, udokumentowana oddzielnymi dokumentami księgowymi (wystawionymi odrębnie przez każdego z małżonków) ma charakter wyłącznie techniczny, dopuszczalny w obowiązującym porządku prawnym. Zatem nieuwzględnienie wartości sprzedaży produktów wytworzonych we wspólnym gospodarstwie małżonków: A. i W. J. oraz J. i M. J., a sprzedanych indywidualnie przez małżonków niebędących wspólnikami spółki, mogłoby sugerować sztuczny podział jednego gospodarstwa. Byłoby to sprzeczne z konstytucyjną zasadą gospodarstwa rodzinnego jako całości ekonomicznej (art. 23 Konstytucji), z przepisami ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, czy z bezpośrednio obowiązującymi przepisami wspólnotowymi. Przyjęcie odmiennego poglądu prowadziłoby do sytuacji, w której małżonkowie prowadzący wspólne gospodarstwo rolne mogą być odrębnymi beneficjentami pomocy otrzymywanej z ARiMR, w tym odrębnymi członkami grup producentów rolnych. Sąd I instancji uznał za możliwe doliczenie do podstawy naliczenia płatności wartości sprzedaży dokonanej przez małżonka niebędącego członkiem grupy producentów rolnych, jeżeli małżeństwo posiada wspólne gospodarstwo, a w związku z tym jeden numer identyfikacyjny producenta rolnego. Sąd za słuszne uznał też zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 8 i 11 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedostateczne odniesienie się do zarzutów odwołania. Wobec uchylenia decyzji II instancji w całości i podzielenia argumentacji skarżącej, uznał za pozostające bez znaczenia dla sprawy i zbędne ustosunkowanie się do zarzutów skargi dotyczących prawidłowości obliczenia pomniejszonej płatności. Mając powyższe okoliczności na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. orzekł powołując w podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a. Koszty zastępstwa procesowego na rzecz skarżącej zostały zasądzone na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), dalej jako: rozporządzenie w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Prezes AriMR, zaskarżając to orzeczenie w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Wyrokowi zarzucono:

Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. pkt II 2.1 lit. a/ Załącznika I do rozporządzenia nr 1444/2002, polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu poprzez przyjęcie, iż przedmiotowa regulacja ma w niniejszej sprawie zastosowanie.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na przedstawieniu stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym. WSA bezpodstawnie przyjął jako założenie, że zarówno J. i M. J., jak i A. i W. J. prowadzą wspólne gospodarstwa rolno-produkcyjne.

W przypadku nieuwzględnienia wskazanego powyżej wniosku kasator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie zasądzenia od Prezesa ARiMR na rzecz G. Sp. z o.o. w K. kwoty 10.263 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokowi w tej części zarzucono naruszenie art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a/ i lit. c/ rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że istota sporu w niniejszej sprawie nie sprowadza się wbrew twierdzeniu Sądu do oceny, czy w przypadku małżeństwa posiadającego wspólne gospodarstwo rolne możliwe jest uznawanie do wniosku o płatność faktur VAT wystawionych przez małżonka niebędącego członkiem grupy producentów rolnych, ale do zbadania czy w danym przypadku mamy do czynienia ze sprzedażą produktów lub grupy produktów, ze względu na które grupa została utworzona, wytworzonych w gospodarstwach jej członków. W analizowanym stanie faktycznym, mimo że sprzedaż realizowana była przez małżonka członka grupy, nie można uznać, że pochodzi z gospodarstwa członka grupy, a w konsekwencji, nie było możliwości uznania do wniosku o płatność faktur VAT wystawionych przez małżonka niebędącego członkiem grupy.

WSA w skarżonym wyroku powołuje przepisy rozporządzenia nr 1444/2002, które nie może mieć w sprawie zastosowania, gdyż zostało uchylone z dniem 3 stycznia 2010 r. na mocy art. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1200/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. wdrażającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej w odniesieniu do współczynników dotyczących sztuk dużych oraz definicji cech objętych badaniem (Dz. Urz. UE Nr L 329 z 15 grudnia 2009 r., str. 1).

Ponadto rozporządzenie nr 1444/2002 zawiera definicje, których sformułowanie dokonane zostało jedynie dla celów statystycznych i które nie odnoszą się do kwestii dotyczących przyznawania pomocy finansowej z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Rolnictwa. W niniejszej sprawie zastosowanie powinna mieć definicja "gospodarstwa rolnego" zawarta w art. 2 lit. b/ rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE Nr L 30 z 31 stycznia 2009 r., str. 16), dalej jako: rozporządzenie nr 73/2009. Zgodnie z tą definicją, "gospodarstwo" oznacza wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego. W niniejszej sprawie każdy z małżonków samodzielnie zarządza osobnym gospodarstwem rolnym. Na taki stan rzeczy wskazuje chociażby fakt, że umowy kontraktacji na dostarczanie kurczaków G. Sp. z o.o. zawarła ze wszystkim członkami grupy producentów rolnych oraz dodatkowo odrębnie z niebędącymi członkami grupy panami M. i W. J. Każda z ww. osób posługiwała się swoim numerem identyfikacji podatkowej oraz zawierała je we własnym imieniu, na własną rzecz. Ponadto, ze znajdujących się w aktach sprawy pism Powiatowych Inspektoratów Weterynarii w P. i K. wynika, iż państwo J., M. i W. J. zarejestrowani byli jako odrębne podmioty.

Argument wskazujący, jako potwierdzenie tezy o jednym wspólnym gospodarstwie rolnym prowadzonym przez małżonków, tj. posiadania jednego numeru ewidencji producentów rolnych, nie może być uznany. Art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności należy bowiem rozumieć w taki sposób, iż nawet posiadanie odrębnego gospodarstwa rolnego ze strony współmałżonka producenta rolnego, który wpisany jest do ewidencji producentów i legitymuje się numerem identyfikacyjnym, nie uprawnia współmałżonka ewentualnie posiadającego oddzielne gospodarstwo rolne, jako jego majątek osobisty, do ubiegania się o wpis do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego. Tak więc niezależnie o tego czy małżonkowie prowadzą dwa, czy jedno gospodarstwo zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy musi być im nadany jeden numer wpisu do ewidencji producentów. Tak więc ww. małżonkowie nie mogli posiadać dwóch osobnych numerów identyfikacyjnych.

W konsekwencji, w opinii kasatora, w niniejszej sprawie każdy z małżonków prowadził samodzielnie osobne gospodarstwo rolne, a w związku z powyższym brak było podstaw aby uznać, że faktury wystawione przez W. J., jak i M. J. potwierdzają sprzedaż wyprodukowanych w gospodarstwie rolnym członka grupy produktów, ze względu na które została ona utworzona. Mając na uwadze powyższe, w ocenie skarżącego, WSA oparł uzasadnienie skarżonego wyroku na wadliwych ustaleniach faktycznych. Naruszenie to, sprowadzające się do przyjęcia przez Sąd wadliwego stanu faktycznego, skutkuje całkowitym zniekształceniem istoty sporu w sprawie, a rozważania WSA dotyczą innego zagadnienia niż będące przedmiotem rozpatrywania przez organ w zaskarżonej decyzji.

Uzasadniając zarzuty dotyczące wadliwego zasądzenia od Prezesa ARiMR na rzecz G. Sp. z o.o. kwoty 10.263 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, podniesiono, że WSA nieprawidłowo zastosował § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a/ rozporządzenia, zamiast § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c/ tego aktu. Istota tego zagadnienia sprowadzała się więc do ustalenia, czy przedmiotem zaskarżenia do Sądu I instancji była należność pieniężna, tzn. czy zaskarżony akt zawiera rozstrzygnięcie co do istnienia (wysokości) określonej należności pieniężnej i czy to rozstrzygnięcie jest do sądu zaskarżone. Zarzucono, że w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, iż w sprawie ze skarg na rozstrzygnięcie odmawiające przyznania różnego rodzaju płatności w ramach pomocy udzielanej rolnikom należy pobierać wpis stały, ponieważ jest to decyzja odmawiająca przyznania określonego świadczenia, a nie decyzja o odmowie przyznania świadczenia w określonej wysokości. Akt, którego dotyczyła skarga w tej sprawie został wydany w oparciu o § 6 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia z dnia 20 kwietnia 2007 r. i przyznano nim pomoc w wysokości 104.248,58 zł. G. Sp. z o.o. składając wniosek pomocowy nie wskazywała dokładnej wysokości przedmiotowej pomocy, tylko dane finansowe, które dla organu stanowią podstawę do dokonania obliczeń w zakresie wysokości pomocy. Organ ma prawo do weryfikacji tych informacji i do obliczenia pomocy finansowej przy uwzględnieniu innych danych finansowych niż wskazane we wniosku. Takiego działania organu nie można utożsamiać z "odmową przyznania pomocy w określonej wysokości".

W odpowiedzi na skargę kasacyjną G. Spółka z o.o. wniosła o jej oddalenie i o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Z treści powołanego przepisu wynika, że oddalenie skargi kasacyjnej jest następstwem uznania jej przez sąd za bezzasadną. Skarga kasacyjna jest bezzasadna i podlega oddaleniu w dwóch przypadkach: gdy nie ma usprawiedliwionych podstaw, co oznacza, że sąd nie stwierdził naruszeń wskazanych w art. 174 p.p.s.a. oraz gdy samo orzeczenie jest zgodne z prawem, a błędne jest jedynie jego uzasadnienie. Oczywiście dotyczy to również przypadku, kiedy uzasadnienie prawidłowego orzeczenie jest błędne tyko w części (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2006 r., sygn. I OSK 344/05 baza orzeczeń.nsa.gov.pl). Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowym i w doktrynie naruszenie prawa, które nie ma wpływu na trafność i zasadność rozstrzygnięcia, powinno skutkować oddaleniem skargi kasacyjnej. Z tych względów mylne uzasadnienie prawidłowego w ostatecznym rezultacie orzeczenia nie powinno skutkować uwzględnieniem kasacji (por. wyrok SN z dnia 5 czerwca 1998 r., sygn. II UKN 77/98, opubl. OSNAPiUS 1999, nr 11, poz. 378). Rozwiązanie to jest podyktowane względami ekonomii procesowej. Nie ma wszak racjonalnego uzasadnienia eliminowanie prawidłowego rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji tylko po to, aby ten mógł skorygować błędne jego rozstrzygnięcie, jeżeli może to dokonać sąd drugiej instancji (por. J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, wyd. 2, s. 407).

Przedstawienie powyższych uwag w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego było istotne, zważywszy na uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu I instancji oraz zarzuty sformułowane w rozpoznawanej skardze kasacyjnej. Ponadto w myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Zatem wywołane skargą kasacyjną postępowanie nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, gdyż uzasadnione jest odnoszenie się jedynie do poszczególnych zarzutów składających się na podstawy kasacyjne i wyznaczających zakres badania sprawy przez sąd drugiej instancji.

Nietrafne są zarzuty skargi kasacyjnej, że Sąd I instancji zniekształcił istotę sporu oraz że rozważania Sądu dotyczą innego zagadnienia niż będące przedmiotem rozpatrywania przez organ w zaskarżonej decyzji. Wobec takich zarzutów wymaga stanowczego podkreślenia, że Sąd I instancji przede wszystkim dokonał wykładni § 7 ust. 2 pkt 1 lit. c/ i § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 20 kwietnia 2007 r. Dokonując interpretacji powołanych przepisów Sąd I instancji sformułował tezę, że użyte w tej normie prawnej określenie: "produkty wytworzone w gospodarstwach członków grupy" obejmuje swym zakresem produkty wytworzone w ramach funkcjonowania gospodarstwa przez wszelkie podmioty prowadzące w nim działalność wytwórczą, w szczególności małżonka będącego współwłaścicielem i współzarządcą tego gospodarstwa. WSA uznał za prawidłową interpretację tychże przepisów rozporządzenia z dnia 20 kwietnia 2007 r., zgodnie z którą możliwe jest doliczenie do podstawy naliczenia płatności wartości sprzedaży dokonanej przez małżonka niebędącego członkiem grupy producentów rolnych, jeżeli małżeństwo posiada wspólne gospodarstwo, a w związku z tym jeden numer identyfikacyjny producenta rolnego.

Do tej kwestii prawnej należy odnosić stanowisko Sądu I instancji, iż spór w sprawie sprowadza się do ustalenia czy zgodnie z prawem możliwe jest uznanie do wniosku o płatność faktur VAT wystawionych przez małżonka, niebędącego członkiem grupy producentów rolnych, jeżeli małżeństwo posiada wspólne gospodarstwo i jeden numer identyfikacyjny producenta rolnego.

Trzeba wskazać, co ma zasadnicze znaczenie dla dalszych rozważań, a przede wszystkim dla oceny skuteczności sformułowanych zarzutów kasacyjnych, że tego poglądu prawnego organ w skardze kasacyjnej nie kwestionuje. Wręcz przeciwnie, treść uzasadnienia skargi kasacyjnej dowodzi, że organ akceptuje powyższą wykładnię ww. przepisów rozporządzenia z dnia 20 kwietnia 2007 r., gdyż stwierdza, że nie polemizuje z tezą, iż możliwe jest uznanie do wniosku o płatność faktur VAT i rachunków wystawionych przez małżonka niebędącego członkiem grupy, o ile małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo rolne.

Skoro wykładnia przepisów § 7 ust. 2 pkt 1 lit. c/ i § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 20 kwietnia 2007 r. dokonana przez WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie została zakwestionowana, to oznacza, że z uwagi na treść art. 183 § 1 p.p.s.a. kwestia ta pozostaje poza kontrolą kasacyjną.

W tej sytuacji dalszą kwestią, która wymagała oceny ze strony Sądu I instancji było rozważenie, czy małżonkowie J. i M. J. oraz A. i W. J. prowadzą wspólne gospodarstwo rolne, czyli czy wspólnie prowadzą działalność rolniczą, czy też odrębnie.

Wbrew zarzutom autora skargi kasacyjnej ta kwestia była także przedmiotem rozważań i ocen Sądu I instancji, gdyż do tego w istocie sprowadzał się spór pomiędzy organem a G. Sp. z o.o. Mianowicie, strona wnosząca skargę do WSA w W. twierdziła, że zakwestionowane faktury VAT RR wystawione przez małżonka niebędącego formalnie członkiem grupy odnosiły się do produktów wytwarzanych w gospodarstwie wspólnie prowadzonym przez małżonków. Organ z kolei twierdził, że małżonkowie prowadzili odrębne gospodarstwa rolne i dlatego przedmiotowe faktury nie mogły być zakwalifikowane do podstawy ustalania wysokości przyznanej pomocy finansowej. Spór w tej kwestii dotyczył więc okoliczności faktycznych. Sąd I instancji zobowiązany był więc w ramach kontroli legalności zaskarżonej decyzji dokonać oceny ustaleń faktycznych poczynionych w tej sprawie przez organ. Sąd I instancji przy tej ocenie wsparł się definicją zawartą w pkt II 2.1. lit. a/ Załącznika I do rozporządzenia nr 1444/2002, w myśl której za jedno samodzielne gospodarstwo uważane jest gospodarstwo nawet podzielone między dwie lub więcej osób ze względów podatkowych lub innych ale ciągle posiadające jeden zarząd (jednego wspólnego zarządcę) i które z tego względu można uważać za jedną jednostkę ekonomiczną.

W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie pkt II 2.1. lit. a/ Załącznika do rozporządzenia nr 1444/2002 polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu poprzez przyjęcie, że przedmiotowa regulacja ma w niniejszej sprawie zastosowanie.

Zarzut ten jest trafny w zakresie sformułowanym w petitum skargi kasacyjnej. Przede wszystkim słusznie podniesiono, że przedmiotowy akt prawny został uchylony z dniem 4 stycznia 2010 r. na mocy art. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1200/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. wdrażającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej w odniesieniu do współczynników dotyczących sztuk dużych oraz definicji cech objętych badaniem (Dz.U.UE. 2009.329.1), dalej rozporządzenie nr 1200/2009, co wynika także z art. 5 tegoż rozporządzenia. Bez znaczenia przy tym jest, że w art. 4 rozporządzenia nr 1200/2009 wskazano, iż to: "Decyzja 200/115/WE traci moc", skoro rozporządzenie nr 1444/2002 zmieniło decyzję Komisji 2000/115/WE (Dz.U. UE.L. 2002.216.1/1). Powyższe wynika też z pkt (4) tiret piąty preambuły rozporządzenia Komisji (WE) nr 1792/2006 z dnia 23 października 2006 r. dostosowującego niektóre rozporządzenia i decyzje w takich dziedzinach, jak swobodny przepływ towarów, swobodny przepływ osób, polityka konkurencji, rolnictwo (prawodawstwo weterynaryjne oraz fitosanitarne), rybołówstwo, polityka transportowa, podatki, statystyka, polityka społeczna i zatrudnienie, środowisko naturalne, unia celna i stosunki zewnętrzne, w związku z przystąpieniem Bułgarii i Rumunii (Dz.U. UE.L 2006.362.1), dalej rozporządzenie nr 1792/2006.

Trafny jest też pogląd autora skargi kasacyjnej, że rozporządzenie nr 1444/2002 zawiera wspólnotowe definicje, w tym definicję gospodarstwa rolnego, przeznaczone do stosowania we wspólnotowych przeglądach struktury gospodarstw rolnych, co wyraźnie wynika z art. 1 zd. 2 tegoż aktu. Także z treści art. 4 rozporządzenia nr 1444/2002 wynika, że obowiązywało ono odnośnie do wspólnotowych przeglądów struktur gospodarstw rolnych. Przedmiotowy akt wspólnotowy, podobnie jak obowiązujące w jego miejsce od 4 stycznia 2010 r. rozporządzenie nr 1200/2009 i rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 (Dz.U. UE.L 2008.321.14) ustanawia ramy tworzenia porównywalnych statystyk wspólnotowych dotyczących struktury gospodarstw rolnych oraz badania metod produkcji rolnej i zawarte w nim (art. 2 lit. a) definicje utworzone zostały na potrzeby tychże aktów prawnych. Innymi słowy powyższe akty wspólnotowe stosowane są w dziedzinie statystyki, co wyraźnie też wynika z art. 1 rozporządzenia nr 1792/2006.

Wadliwe odwołanie się przez Sąd I instancji do definicji zawartej w pkt II 2.1. lit. a/ rozporządzenia nr 1444/2002 nie oznacza, że to uchybienie skutkuje uwzględnieniem skargi kasacyjnej, a to z uwagi na treść art. 184 in fine p.p.s.a.

W skardze kasacyjnej zarzucono, że w niniejszej sprawie zastosowanie powinna mieć definicja gospodarstwa rolnego zawarta w art. 2 lit. b/ rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.U. U.E.L 2009.30.16) – dalej rozporządzenie nr 73/2009. Wskazano przy tym jedynie, że zgodnie z tą definicją gospodarstwo rolne oznacza wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego. Nie wskazano w ogóle jak to uchybienie Sądu I instancji mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wyjaśniono przy tym jedynie, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której każdy z małżonków samodzielnie zarządza osobnym gospodarstwem rolnym.

W związku z powyższym należy zauważyć, że w definicji gospodarstwa rolnego zawartej w art. 2 lit. b/ rozporządzenia nr 73/2009 odwołano się do pojęcia "rolnika", które z kolei zostało zdefiniowane w art. 2 lit. a/ tego aktu. Zgodnie z tym ostatnio wskazanym przepisem rolnikiem jest osoba fizyczna lub osoba prawna lub grupa osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny tej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą. Z kolei w myśl art. 2 lit. c/ rozporządzenia nr 73/2009 działalność rolnicza oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska, zgodnie z art. 6. Z powyższych uregulowań wspólnotowych nie wynika, aby małżonkowie nie mogli wspólnie zarządzać jednostkami produkcyjnymi, czyli wspólnie prowadzić działalności rolniczej. Z resztą takiego zarzutu autor skargi kasacyjnej nie formułuje. Nie zarzuca też, że w świetle definicji gospodarstwa rolnego zawartej w art. 2 lit. b/ rozporządzenia nr 73/2009 badanie czy małżonkowie wspólnie prowadzą gospodarstwo rolne wymagało uwzględnienia przesłanek bądź też wyjaśnienia okoliczności, które dotychczas nie zostały uwzględnione lub ustalone w sprawie lub nie zostały wzięte pod uwagę przez Sąd I instancji przy ocenie poczynionych w sprawie przez orzekające organy ustaleń faktycznych. Z tych zatem przyczyn zarzut naruszenia pkt II 2.1. lit. a/ Załącznika nr I do rozporządzenia nr 1444/2002 poprzez niezasadne jego zastosowanie przez Sąd I instancji nie mógł skutkować uwzględnieniem skargi kasacyjnej poprzez uchylenie zaskarżonego wyroku. W świetle definicji zawartych w art. 2 lit. a/ i b/ rozporządzenia nr 73/2009 wymagało bowiem rozważenia, czy okoliczności faktyczne i zebrany w sprawie materiał dowodowy dawały podstawę do ustaleń przyjętych przez organ, iż małżonkowie prowadzili odrębne gospodarstwa rolne, czy też ocena ta była dowolna i sprzeczna z tymi dowodami, a w konsekwencji winna prowadzić do odmiennych ustaleń bądź też, czy pewne elementy stanu faktycznego, a jeżeli tak, to które, nie zostały w sprawie wyjaśnione. W tym zakresie Sąd I instancji dokonał stosownej kontroli zaskarżonej decyzji.

W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na przedstawieniu stanu sprawy niezgodnego ze stanem rzeczywistym. Zarzucono, że Sąd I instancji bezpodstawnie przyjął jako założenie, że zarówno małżonkowie J. i M. J., jak i A. i W. J. prowadzą wspólne gospodarstwo rolno-produkcyjne. W uzasadnieniu tego zarzutu wyjaśniono, że WSA oparł uzasadnienie wyroku na wadliwych ustaleniach faktycznych.

Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu należy zwrócić uwagę, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. zawiera regulację, w ramach której ustawodawca określa jakie elementy ma zawierać uzasadnienie wyroku. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 k.p.a. nie jest zasadniczo przydatny jako instrument kwestionowania stanowiska Sądu I instancji w części odnoszącej się do sfery ustaleń faktycznych. W uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r. (sygn. akt II FPS 8/09, opubl. ONSAiWSA 2020/3/39) przyjęto, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu powyższej uchwały wyjaśniono, że obowiązkiem sądu administracyjnego jest uwzględnienie w stanie sprawy przyjętego stanu faktycznego i jego rozpatrzenie w kontekście całego materiału dowodowego sprawy.

Dokonując kontroli legalności sąd administracyjny nie może bezkrytycznie przyjmować ustaleń poczynionych w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza jeżeli ustalenia te są kwestionowane przez stronę postępowania. Stanowisko sądu, co do prawidłowości ustalenia stanu faktycznego w przypadku sporu w tym zakresie, pomiędzy stronami postępowania sądowoadministracyjnego, powinno zawierać odniesienie do argumentów prezentowanych zarówno przez organ administracji, jak i skarżącego oraz wyjaśnić, dlaczego argumenty jednej ze stron uznaje za prawidłowe a inne nie. Tak przeprowadzona ocena stanu faktycznego sprawy pozwala stronom postępowania sądowego poznać sposób rozumowania i argumentacji sądu, a w dalszej perspektywie umożliwi dokonanie przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej. W uzasadnieniu powołanej uchwały wyjaśniono też, że jeżeli uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia wskazuje jaki stan faktyczny sprawy został przez sąd przyjęty i dlaczego, wówczas art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może stanowić wystarczającej podstawy kasacyjnej. Bez odniesienia się bowiem do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w powiązaniu z odpowiednimi przepisami postępowania administracyjnego nie jest możliwe skuteczne zakwestionowanie stanowiska sądu pierwszej instancji, który formalnie z nałożonego na niego obowiązku się wywiązał, ale w ocenie strony przyjęte ustalenia są merytorycznie błędne.

Uwzględniając powyższe, zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zakresie sformułowanym w petitum skargi kasacyjnej oraz w jego uzasadnieniu nie mógł zostać uznany za skuteczny. Autor skargi kasacyjnej nie zarzucił bowiem, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, lecz że uzasadnienie to oparto na wadliwych ustaleniach faktycznych. W ramach tak sformułowanego zarzutu kwestionowano w rzeczywistości stanowisko Sądu I instancji co do prawidłowości ustalenia stanu faktycznego przez organ w kwestii czy każdy z małżonków samodzielnie zarządzał osobnym gospodarstwem rolnym. Sąd I instancji oceniając w tym zakresie stanowisko organu, odniósł się do argumentów prezentowanych zarówno przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak i do argumentów G. Sp. z o.o. zawartych w skardze i wskazał dlaczego argumentacji organu nie uznał za trafnej. Porównanie argumentów Sądu I instancji, jak i organu dowodzi, że prezentują odmienną ocenę tych samych okoliczności i dowodów, wyprowadzając z tej oceny przeciwne wnioski. Kasator formułując jednak zarzuty wobec Sądu co do przyjętego stanowiska, nie wskazuje na naruszenie przez Sąd ani art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a., ani też żadnych przepisów postępowania, tj. np. art. 21 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich.

W skardze kasacyjnej zakwestionowano także rozstrzygnięcie Sądu I instancji w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego w kwocie 10.263 zł. Organ w istocie kwestionuje wysokość zasądzonych na rzecz skarżącej kosztów zastępstwa procesowego, a to wskutek niewłaściwego przyjęcia przez Sąd, że przedmiotem zaskarżenia była należność pieniężna, w sytuacji gdy w tego rodzaju sprawach należy pobierać wpis stały.

Ustosunkowując się do powyższego, zauważyć należy, że zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnego do celowego dochodzenia praw. Natomiast w myśl art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Z kolei stosownie do art. 211 p.p.s.a. koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków, przy czym opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 p.p.s.a.). Według art. 230 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Przy czym wpis stosunkowy, stosownie do treści art. 231 p.p.s.a. pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, a w pozostałych sprawach należny jest wpis stały. Przepisy te pozostają w związku z przepisami art. 215–218 p.p.s.a., traktującymi o wartości przedmiotu zaskarżenia. Z analizy tych przepisów wynika, że obowiązek podania w skardze wartości przedmiotu zaskarżenia dotyczy tylko spraw, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, ponieważ tylko wówczas od tej wartości zależy wysokość wpisu. W przepisach art. 215–216 i art. 231 p.p.s.a. zatem chodzi o zaskarżenie decyzji w przedmiocie należności pieniężnej, o kontrolę legalności decyzji, która określa (ustala, dotyczy, orzeka, rozstrzyga) należność pieniężną (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2008 r., sygn. akt I GSK 2039/06; ONSAiWSA 2008/5/80).

Jak z kolei podkreślono w uzasadnieniu uchwały 7 sędziów NSA z dnia 20 maja 2010 r. (sygn. I OPS 14/09; ONSAiWSA 2010/4/55), oceniając czy wniesiona skarga podlega wpisowi stałemu czy stosunkowemu, należy zbadać przedmiot i zakres zaskarżenia. Charakter sprawy, w której wniesiono skargę, a ściślej to, czy przedmiot skargi wiąże się z określonymi świadczeniami pieniężnymi, przesądza o tym, jaki rodzaj wpisu strona będzie zobowiązana uiścić. Zasadą jest, że jeżeli sprawa dotyczy należności pieniężnych określonych w zaskarżonym akcie (rozstrzygnięciu) organu administracji, to strona jest zobowiązana do uiszczenia wpisu stosunkowego, a wysokość tego wpisu zależy przede wszystkim od zakresu zaskarżenia. W uzasadnieniu tejże uchwały zwrócono też uwagę, że wysokość wpisów stałych, jak również sposób naliczania wpisów stosunkowych określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Wysokość wpisu stosunkowego jest uzależniona od wartości przedmiotu zaskarżenia podanej w skardze przez stronę bądź ustalonej przez sąd. Wpis stosunkowy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi najczęściej określony procent należności, którą strona jest zobowiązana uiścić na mocy aktu notarialnego (S. Babiarz, P. Zaborniak "Wpis stały i wpis stosunkowy w postępowaniu sądowoadministracyjnym", "Przegląd Sądowy" 2005, nr 5, s. 162); natomiast w sprawach, w których żądanie strony dotyczy przyznania należności pieniężnej stanowi wysokość należności jaką – jej zdaniem – powinna otrzymać.

Reasumując powyższe stwierdzić należy, że o rodzaju wpisu sądowego decyduje co do zasady charakter sprawy, w której wniesiono skargę, przedmiot i zakres zaskarżonego aktu. Innymi słowy chodzi o wartość tego, co w ramach przedmiotu zaskarżonej decyzji jest w skardze kwestionowane wprost lub z treści tej skargi wynika, albo co wynika z istoty, charakteru i okoliczności sprawy. Konieczna jest zatem analiza uregulowań prawnych dotyczących typu sprawy administracyjnej, gdyż z nich będzie wynikać czy przedmiotem zaskarżenia przed sądem administracyjnym mogły stać się należności pieniężne w rozumieniu przepisu art. 231 p.p.s.a.

Decyzja, której dotyczyła złożona w niniejszej sprawie skarga została wydana w ramach uregulowań zawartych w art. 35 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U. UE.L 2005.277.1), art. 31 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzania procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. UE.L 2006.368.74) oraz § 6 ust. 3 pkt 1 i § 7 ust. 2 pkt 1 i § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 20 kwietnia 2007 r. Powyższe regulacje dotyczą pomocy finansowej udzielonej grupie producentów, określają odpowiednio procentowo kwoty należnej pomocy, kwoty, które kwalifikują się do wsparcia finansowego oraz zasady zastosowania redukcji, a nadto zasady, na podstawie których ustala się wysokość udzielonej pomocy. Ustalenia w tym zakresie dokonuje właściwy organ w decyzji przyznającej środki z tytułu pomocy finansowej.

W niniejszej sprawie została wydana decyzja, w której przyznano G. Sp. z o.o. środki z tytułu pomocy finansowej w wysokości 104.248,58 zł. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono wyliczenie ustalonej kwotowo pomocy finansowej, wskazując, że stanowi ona różnicę między kwotą pomocy obliczoną na podstawie zadeklarowanych przychodów netto grupy (tj. 410.450,00 zł), a kwotą pomocy obliczoną na podstawie odrzuconych przychodów netto grupy (tj. 153.100,71 zł) i wynosi 257.349,29 zł, wobec której zastosowano jeszcze redukcję w wysokości 153.100,71 zł.

W skardze do WSA na powyższą decyzję skarżąca G. Sp. z o.o. kwestionowała wysokość przyznanej pomocy finansowej, jednoznacznie precyzując, że spór dotyczy kwoty 306.201,42 zł, w wysokości której odmówiono jej pomocy finansowej wynikającej z obniżenia kwoty przyznanej pomocy o 153.100,71 zł oraz z zastosowanej redukcji w kwocie 153.100,71 zł. Spółka zarzuciła też w skardze, że sporny jest m.in. sposób obliczania przez organ wysokości płatności należnej jej pomocy finansowej, przedstawiając własne wyliczenie w tym zakresie.

W tych okolicznościach sprawy nie można uznać, że spór nie dotyczy należności pieniężnej, skoro skarga dotyczy aktu bezpośrednio powiązanego z należnością pieniężną, którą organ skonkretyzował w wydanej decyzji administracyjnej. Nie ma przy tym znaczenia jaki element zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji, czy też pogląd wyrażony w jej uzasadnieniu decyduje o wysokości należnej stronie pomocy finansowej. Istotne jest to, że strona w skardze kwestionuje wysokość przyznanej pomocy, żądając zmiany decyzji w tym zakresie i jednocześnie określając sporną (nieprzyznaną) jej kwotę pomocy. Dodać należy, że sprecyzowana w ten sposób kwota wynika z ustaleń i ocen poczynionych przez orzekający organ zarówno w osnowie, jak i w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, której jest jej integralną częścią i także podlega zaskarżeniu.

G. Sp. z o.o. stosownie do treści art. 215 p.p.s.a. wskazała w skardze wartość przedmiotu zaskarżenia. Uwzględniając powyższe przyjąć należy, że wartością przedmiotu zaskarżenia w decyzji o przyznaniu pomocy finansowej w określonej wysokości jest należność pieniężna w wysokości zakwestionowanej przez stronę. Wartością przedmiotu zaskarżenia, o jakiej mowa w art. 216–218 i art. 231 p.p.s.a. nie jest kwota wskazana w zaskarżonej decyzji jako przyznana pomoc finansowa lecz zakwestionowana przez stronę wysokość pomocy finansowej, tj. kwota o jaką w ocenie strony nastąpiło obniżenie przyznanej jej kwoty płatności (por. post. NSA z dnia 7 kwietnia 2011 r., sygn. I OZ 237/11, zbiór lex nr 1081145; z dnia 14 lipca 2011 r., sygn. I OSK 214/11, zbiór lex nr 1082697; post. z dnia 22 lipca 2010 r., sygn. I OZ 543/10, wyrok z dnia 13 maja 2011 r. sygn. I FSK 507/11, zbiór orzeczeń nsa.gov.pl). Od tak określonej kwoty należny jest wpis stosunkowy.

Dodać należy, że w niniejszej sprawie zarządzeniem z dnia 25 października 2010 r. (k. 33 akt WSA) ustalono wartość przedmiotu zaskarżenia w wysokości 306.202 zł, tj. w kwocie wskazanej w skardze i zarządzenie to nie zostało zaskarżone. W konsekwencji kolejnym zarządzeniem ustalono wpis stosunkowy od skargi na kwotę 3.063 zł, który w takiej wysokości został uiszczony. Zgodnie więc z art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku obciążył organ ww. kwotą z tytułu zwrotu kosztów sądowych. Zauważyć przy tym należy, że w skardze kasacyjnej zarzucono jedynie, iż Sąd I instancji nieprawidłowo zastosował § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Pogląd ten jest błędny. To charakter sprawy, w której wniesiono skargę, a ściślej to, czy przedmiot skargi wiąże się z określonymi świadczeniami pieniężnymi, będzie przesądzał także o tym, jaka będzie podstawa do przyznania pełnomocnikowi wynagrodzenia. Skoro w niniejszej sprawie ostatecznie uznano, iż należny był wpis stosunkowy od wniesionej skargi, to prawidłowo Sąd I instancji ustalił wysokość kosztów zastępstwa procesowego na rzecz skarżącej w oparciu o § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a/ w zw. z § 6 pkt 7 ww. rozporządzenia. Zatem zarzuty zawarte w tym zakresie w skardze kasacyjnej należało uznać za chybione. Nieskuteczne przy tym było odwoływanie się do poglądu wyrażonego w postanowieniu NSA z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GZ 419/10 (baza orzeczeń nsa.gov.pl), gdyż został on wyrażony na gruncie regulacji dotyczących wydania decyzji odmawiającej przyznania płatności.

Z przyczyn wyżej wskazanych Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 in fine p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadnia art. 204 pkt 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c/ ww. rozporządzenia.

Dodatkowo należy zauważyć, że w sytuacji gdy w toku postępowania nie orzeczono o ponoszeniu kosztów sądowych lub też orzeczeniem nie objęto całej kwoty należnej z tego tytułu, wówczas odpowiednie zastosowanie ma art. 224 p.p.s.a. Zatem, Sąd I instancji uwzględniając powyższe powinien rozważyć celowość wydania wydanego w powołanym przepisie postanowienia.