Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 458/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-09-26 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 1; art. 258 par. 1 i par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Ewa Pecelt po rozpoznaniu w dniu 26 września2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku J. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]kwietnia 2018 r, nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie


UZASADNIENIE

We wniosku o przyznanie prawa pomocy J. F. (dalej: "skarżąca") podał, że wraz z mężem i synem utrzymują się z dochodu w wysokości [...] zł na który składają się jej renta w wysokości [...] zł oraz wynagrodzenie za prace męża w wysokości [...] zł. Małżonkowie nie posiadają żadnym nieruchomości ani rzeczy ruchomych.

Pismem z dnia 13 września 2018 r. zobowiązano skarżącą w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302) - dalej: "p.p.s.a.", do uzupełnienia wniosku, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, poprzez m.in. złożenie wyciągów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię i męża rachunków bankowych, lokat i innych instrumentów finansowych wraz z historią dokonanych na nich operacji za ostatnie trzy miesięcy, złożenie zeznania podatkowego za rok 2017 ewentualnie zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie przez małżonków, wskazanie wszystkich źródeł utrzymania skarżącej i męża (wynagrodzenie za prace, świadczenia emerytalne, rentowe, zasiłki), wskazanie wszystkich rzeczy ruchomych o wartości ponad 5.000 zł (pięć tysięcy) np. samochody, maszyny rolnicze itp., udokumentowanie wydatków na bieżące utrzymanie (dowody opłat za energię, wodę itp.).

W odpowiedzi na pismo skarżąca przesłała jedynie kserokopię decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalającą wysokość renty na kwotę [...] zł oraz kopię rachunków za energie elektryczną, gaz oraz wodę.

W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje:

Rozpoznając wniosek na wstępie należy zauważyć, że stosownie do treści art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 – dalej: "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – wówczas obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, lub częściowym – wtedy obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1, § 2

i § 3 p.p.s.a.). Zawarte w tym przepisie sformułowanie "wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. W związku z tym rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.

Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ppsa). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 ppsa). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych tj. osób ubogich, bezrobotnych czy samotnych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności.

Analiza podanych przez skarżącą okoliczności nie uzasadnia stwierdzenia, iż w sprawie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Przede wszystkim stwierdzić należy, że skarżąca nie wywiązała się w pełni z nałożonego obowiązku udokumentowania sytuacji materialnej swojej rodziny, mimo iż udzielenie tych informacji pozostawało w dobrze pojętym jej interesie. Nie złożyła bowiem żadnej informacji odnośnie dochodów swojego męża, nie złożyła wyciągów

z rachunków bankowych, nie złożyła zeznań podatkowych za 2016 i 2017 rok, przez co uniemożliwiła obiektywną ocena sytuacji materialnej rodziny. Podkreślić w tym miejscu należy, że przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego członków rodziny. Stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm. - dalej k.r.o.) małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Interpretacja powołanych regulacji prowadzi do wniosku, że skarżący inicjujący spory sądowe powinien liczyć na wsparcie finansowe współmałżonka, który jest zobowiązany nieść pomoc także w zakresie uiszczania kosztów postępowania sądowego. Koszty takie należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami.

Oceny powyższej nie zmieniają ani dołączone do wniosku rachunki związane z utrzymaniem mieszkania (czyjego ?, skoro z dołączonego wniosku nie wynika aby małżonkowie takowe posiadali), ani decyzja ustalająca wysokość renty.

Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że skarżąca w żaden sposób nie uprawdopodobniła, że znajduje się w sytuacji, która kwalifikowałaby ją do przyznania prawa pomocy.

Konkludując, w tych okolicznościach wskazać należy, iż oceniając wniosek o prawo pomocy należy kierować się nie tylko jego literalną treścią, ale także zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego. W niniejszej sprawie te dyrektywy oceny zdolności finansowej wnioskodawcy nie pozwalają uznać jej wniosku za zasadny bowiem nie wykazała ona ponad wszelką wątpliwość, że uiszczenie wpisu od skargi w wysokości [...] zł przekracza jej możliwości finansowe.

Dokonując natomiast oceny sytuacji majątkowej pod kątem spełnienia przesłanek w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika stwierdzić należy, że wniosek jest niezasadny. Sama trudna sytuacja materialna nie uzasadnia przerzucenia na Skarb Państwa kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, bowiem strona winna zabezpieczyć środki na ustanowienie pełnomocnika jeśli jego udział w sprawie uzna za konieczny. Dodatkowo podnieć należy, że ustanowienie pełnomocnika w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy. Sąd bowiem obowiązany jest czuwać nad tym, by stronom występującym w sprawie bez pełnomocnika udzielać potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 ustawy p.p.s.a.). Natomiast skarga ma dla Sądu wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu, czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia, czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 ustawy p.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od fachowości formułowanych przez wnioskodawcę zarzutów, czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadany pod względem jego zgodności z prawem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1134/04).

Ponadto, ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na wyżej opisane gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 ustawy p.p.s.a. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08).

Z tych też względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.