Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1299/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący NSA: Maria Wiśniewska Sędziowie NSA: Jolanta Rajewska Zygmunt Zgierski (spr.) Protokolant Justyna Nawrocka po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Obrony Narodowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 sierpnia 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 664/05 w sprawie ze skargi R. B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów przewozu urządzenia domowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi R. B. uchylił decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów przewozu urządzenia domowego oraz stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Decyzją z dnia [...] Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w [...], działając na podstawie przepisów art. 95 pkt 6 i art. 96 ustawy z dnia 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, odmówił R. B. zwrotu kosztów jednorazowego przejazdu żołnierza i członków jego rodziny oraz przewozu urządzenia domowego do obranego przez żołnierza miejsca zamieszkania w kraju. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż zgodnie z przepisem art. 95 pkt 6 w/w ustawy żołnierzowi nie przysługuje zwrot kosztów przeprowadzki w obrębie tej samej miejscowości.

Odwołując się od powyższego rozstrzygnięcia, R. B. wskazał, iż spełnił wymogi formalne do otrzymania zwrotu kosztów, tj. udokumentował zmianę miejsca zamieszkania zaświadczeniem o zameldowaniu oraz posiada fakturę wystawioną przez firmę przewozową dokumentująca dokonaną przeprowadzkę. Zdaniem odwołującego się, ustawa nie posługuje się pojęciem "innej miejscowości". Termin ten pochodzi natomiast z rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 maja 2004 roku w sprawie należności żołnierzy zawodowych za przeniesienie służbowe, do którego ustawa odwołuje się w zakresie wysokości i zasad wypłaty.

W dniu [...] Minister Obrony Narodowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Podzielając stanowisko Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...], w motywach rozstrzygnięcia wskazano dodatkowo, iż warunkiem koniecznym do otrzymania świadczenia, jakim jest zwrot kosztów przewozu urządzenia domowego, jest przeniesienie się do innej miejscowości, na co jednoznacznie wskazuje treść art. 95 pkt 6 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W przypadku R. B. przeprowadzka miała miejsce w obrębie tej samej miejscowości, a tym samym wymagana przesłanka nie została spełniona.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. B. wniósł o uchylenie decyzji ostatecznej, podnosząc argumenty wskazane wcześniej w odwołaniu. Strona skarżąca wskazała na treść § 17 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy, w którym występuje pojęcie "obranego przez żołnierza miejsca zamieszkania w kraju".

W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie argumentując jak w zaskarżonej decyzji.

Uchylając zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż z przepisu art. 95 pkt 6 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wynika niewątpliwie, że jedyną konieczną przesłanką powstania po stronie zwolnionego żołnierza roszczenia o zwrot kosztów przewozu urządzenia domowego jest poniesienie przez niego kosztów związanych z przewozem urządzenia domowego do dowolnie obranego miejsca zamieszkania w kraju, nawet w granicach tej samej miejscowości. Zdaniem Sądu I instancji nie jest konieczne przeniesienie się do innej miejscowości, jak miałoby to wynikać z drugiej części przepisu wskazującej, iż zwrot jest dokonywany w wysokości i na zasadach określonych jak dla żołnierzy zawodowych przeniesionych do pełnienia służby w innej miejscowości; sformułowanie "w innej miejscowości" w żadnym wypadku nie odnosi się do zwolnionego żołnierza. Redakcja przedmiotowego przepisu pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że do zwrotu kosztów przewozu urządzenia domowego mają zastosowanie przepisy, które regulują sprawy należności żołnierzy zawodowych za przeniesienie służbowe i to w dodatku przeniesienie do innej miejscowości, wyłącznie w zakresie zasad jego wypłacania i wysokości.

W skardze kasacyjnej wniesionej przez Ministra Obrony Narodowej, reprezentowanego przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, podniesiono zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię:

1) art. 95 pkt 6 ustawy z dnia 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 maja 2004 roku w sprawie należności żołnierzy zawodowych za przeniesienie i podróże służbowe, polegającą na przyjęciu, iż jedyną konieczną przesłanką powstania po stronie zwolnionego żołnierza roszczenia o zwrot kosztów przewozu jest poniesienie przez niego kosztów związanych z przewozem urządzenia domowego do dowolnie obranego miejsca zamieszkania w kraju, nawet w granicach tej samej miejscowości;

2) art. 25 Kodeksu cywilnego poprzez błędne przyjęcie, że zmiana miejsca pobytu w obrębie tej samej miejscowości stanowi zmianę miejsca zamieszkania.

W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej wskazał, iż zwrot kosztów przewozu urządzenia domowego nie może być interpretowany w oderwaniu od przeniesienia służbowego, które w tym przypadku jest czynnością przyczynową, której ważność uzależniona jest od istnienia przyczyny (causa) jej dokonania. W opinii strony skarżącej, warunkiem koniecznym do otrzymania świadczenia jest przeniesienie się do innej miejscowości.

Powołując takie zarzuty w ramach podstawy kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1. naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2. naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 ppsa rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jedynie pod uwagę nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego uchybił Sąd i uzasadnienia ich naruszenia.

Skarga kasacyjna wniesiona w przedmiotowej sprawie przez pełnomocnika organu oparta została o zarzut wskazany w art. 174 pkt 1 ppsa, tj. naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię. Takie naruszenie prawa polega na mylnym rozumieniu treści czy znaczenia określonej normy prawnej.

W rozpoznawanej sprawie Sądowi I instancji zarzucono naruszenie art. 25 Kodeksu cywilnego, który to przepis stanowi, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Zarzut ten nie mógł jednak być uwzględniony, gdyż przepis art. 25 kc nie miał bezpośredniego zastosowania w sprawie.

Powołanie przez stronę w skardze kasacyjnej przepisu prawa materialnego, który nie był zastosowany w sprawie, nie może odnieść zamierzonego skutku, czyniąc nieskutecznym zarzut błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego.

Jeśliby natomiast zarzut ten rozumieć w ten sposób, że Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni art. 95 pkt 6 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) a to z tego powodu, że nie uwzględnił regulacji art. 25 Kodeksu cywilnego, to stwierdzić należy, co następuje:

Stosownie do treści art. 95 pkt 6 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, niezależnie od odprawy, o której mowa w art. 94, przysługuje zwrot kosztów jednorazowego przejazdu żołnierza i członków jego rodziny oraz zwrot kosztów przewozu urządzenia domowego do obranego przez żołnierza miejsca zamieszkania w kraju - w wysokości i na zasadach określonych jak dla żołnierzy zawodowych przeniesionych do pełnienia służby w innej miejscowości. Regulacja ta niewątpliwie ma na celu przyjście z pomocą finansową byłemu już żołnierzowi, którego sytuacja życiowa uległa bardzo radykalnej zmianie i w sposób zasadniczy różni się od sytuacji żołnierzy zawodowych, w stosunku do których przepisy mają dość restrykcyjny charakter. Obok zatem prawa do odprawy, świadczenia pieniężnego w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami wypłacanego przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby, ekwiwalentów pieniężnych i gratyfikacji urlopowej, ustawodawca przyznał zwolnionemu żołnierzowi pomoc w postaci zwrotu kosztów przeprowadzki do dowolnie obranego miejsca zamieszkania w kraju. Skoro ustawa nie posługuje się sformułowaniem "do innego miejsca zamieszkania", to brak jest jakichkolwiek podstaw do zawężania zakres tej pomocy li tylko do sytuacji, gdy uprawniony zdecydował się na przeprowadzkę do innej miejscowości. Istotą regulacji omawianego przepisu jest zatem pomoc, jaką Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej obowiązane są udzielić byłemu żołnierzowi jednakże nie z powodu przeniesienia służbowego, tj. wyznaczenia żołnierza na stanowisko służbowe poza miejscowością stanowiącą siedzibę jednostki wojskowej lecz z powodu konieczności obrania przez żołnierza i jego rodzinę miejsca zamieszkania w kraju w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej.

Powyższa konstatacja czyni tym samym nieusprawiedliwionym zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego, tj. przepisu art. 95 pkt 6 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Nie sposób zaaprobować wywodów skargi prezentujących pogląd, iż zwrot kosztów przewozu urządzenia domowego nie może być interpretowany w oderwaniu od przeniesienia służbowego, które jest w tym przypadku czynnością przyczynową. W przypadku byłych żołnierzy przeniesienie służbowe nie wchodzi bowiem w grę.

Odesłanie zawarte w art. 95 ust. 6 ustawy do regulacji prawnych dotyczących należności żołnierzy zawodowych za przeniesienia i podróże służbowe odnosi się jedynie do wysokości kosztów podlegających zwrotowi i zasad ich przyznawania. Owe zasady określone zostały w przepisie art. 86 ust. 2 ustawy zawierającym upoważnienie ustawowe do wydania przez Ministra Obrony Narodowej rozporządzenia z dnia 28 maja 2004 r. w sprawie należności żołnierzy zawodowych za przeniesienia i podróże służbowe (Dz. U. Nr 140, poz. 1487). W przepisie tym mowa jest o wysokości oraz trybie przyznawania należności, z uwzględnieniem sposobu obliczania czasu podróży oraz rodzaju należności i sposobu ustalania ich wysokości oraz terminów i trybu wypłaty tych należności. Tymczasem regulacja zawarta w § 2 pkt 4 rozporządzenia zawierająca wyjaśnienie pojęcia "przeniesienie służbowe" nie odnosi się w żadnym razie ani do wysokości ani też trybu przyznawania należności, a tylko w takim zakresie ustawa upoważniła stosowanie przepisów rozporządzenia w stosunku do żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej.

Z tych wszystkich przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 ppsa, orzekł jak w sentencji.